diff options
Diffstat (limited to '13625-h')
| -rw-r--r-- | 13625-h/13625-h.htm | 20465 | ||||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/002.png | bin | 0 -> 12465 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/008.png | bin | 0 -> 29919 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/064.png | bin | 0 -> 31397 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/096.png | bin | 0 -> 35215 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/120.png | bin | 0 -> 44277 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/152.png | bin | 0 -> 29467 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/192.png | bin | 0 -> 37097 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/232.png | bin | 0 -> 32072 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/240.png | bin | 0 -> 32573 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/264.png | bin | 0 -> 35512 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/288.png | bin | 0 -> 32079 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/328.png | bin | 0 -> 25971 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/336.png | bin | 0 -> 38851 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/360.png | bin | 0 -> 30388 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/376.png | bin | 0 -> 40473 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/416.png | bin | 0 -> 29062 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/432.png | bin | 0 -> 28301 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/456.png | bin | 0 -> 30278 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/480.png | bin | 0 -> 31904 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/496.png | bin | 0 -> 37318 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 13625-h/images/520.png | bin | 0 -> 27146 bytes |
22 files changed, 20465 insertions, 0 deletions
diff --git a/13625-h/13625-h.htm b/13625-h/13625-h.htm new file mode 100644 index 0000000..9bc238d --- /dev/null +++ b/13625-h/13625-h.htm @@ -0,0 +1,20465 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"> +<html> +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content= +"text/html; charset=UTF-8"> +<title>The Project Gutenberg eBook of De Kerels van Vlaanderen, +by Hendrik Conscience.</title> +<style type="text/css"> +/*<![CDATA[ XML blockout */ +<!-- + P { margin-top: .75em; + text-align: justify; + margin-bottom: .75em; + } + H1,H2,H3,H4,H5,H6 { + text-align: center; /* all headings centered */ + } + HR { width: 33%; + margin-top: 1em; + margin-bottom: 1em; + } + BODY{margin-left: 10%; + margin-right: 10%; + } + div.center {text-align: center;} + .linenum {position: absolute; top: auto; left: 4%;} /* poetry number */ + .note {margin-left: 2em; margin-right: 2em; margin-bottom: 1em;} /* footnote */ + .blkquot {margin-left: 4em; margin-right: 4em;} /* block indent */ + .pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: smaller; text-align: right;} /* page numbers */ + .sidenote {width: 20%; margin-bottom: 1em; margin-top: 1em; padding-left: 1em; font-size: smaller; float: right; clear: right;} + .poem {margin-left:10%; margin-right:10%; text-align: left;} + .poem br {display: none;} + .poem .stanza {margin: 1em 0em 1em 0em;} + .poem span {display: block; margin: 0; padding-left: 3em; text-indent: -3em;} + .poem span.i2 {display: block; margin-left: 2em;} + .poem span.i4 {display: block; margin-left: 4em;} + .poem .caesura {vertical-align: -200%;} + // --> + /* XML end ]]>*/ + </style> +</head> +<body> +<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 13625 ***</div> + +<!-- Page 1 --> +<h1><!-- Page 2 -->HENDRIK CONSCIENCE</h1> +<h1>De Kerels van Vlaanderen</h1> +<!-- Page 3 --> +<br> + +<div class="center"><img src="images/002.png" width="400" alt= +"Titelpagina"></div> +<h2>Brussel</h2> +<h2>[1883]</h2> +<hr style='width: 65%;'> +<h2>Inhoudsopgave</h2> +<table> +<tr> +<td width="25%"><a href='#I'><b>I</b></a><br> + <a href='#II'><b>II</b></a><br> + <a href='#III'><b>III</b></a><br> + <a href='#IV'><b>IV</b></a><br> + <a href='#V'><b>V</b></a><br> + <a href='#VI'><b>VI</b></a><br> + <a href='#VII'><b>VII</b></a><br> +</td> +<td width="25%"><a href='#VIII'><b>VIII</b></a><br> + <a href='#IX'><b>IX</b></a><br> + <a href='#X'><b>X</b></a><br> + <a href='#XI'><b>XI</b></a><br> + <a href='#XII'><b>XII</b></a><br> + <a href='#XIII'><b>XIII</b></a><br> + <a href='#XIV'><b>XIV</b></a><br> +</td> +<td width="25%"><a href='#XV'><b>XV</b></a><br> + <a href='#XVI'><b>XVI</b></a><br> + <a href='#XVII'><b>XVII</b></a><br> + <a href='#XVIII'><b>XVIII</b></a><br> + <a href='#XIX'><b>XIX</b></a><br> + <a href='#XX'><b>XX</b></a><br> + <a href='#XXI'><b>XXI</b></a><br> +</td> +<td width="25%"><a href='#XXII'><b>XXII</b></a><br> + <a href='#XXIII'><b>XXIII</b></a><br> + <a href='#XXIV'><b>XXIV</b></a><br> + <a href='#XXV'><b>XXV</b></a><br> + <a href='#XXVI'><b>XXVI</b></a><br> + <a href='#XXVII'><b>XXVII.</b></a><br> + <a href='#Vervolg_van_de_Geschiedenis_der_Kerels'><b>Vervolg van +de Geschiedenis der Kerels</b></a><br> +</td> +</tr> +</table> +<hr style='width: 65%;'> +<h2>De Kerels van Vlaanderen</h2> +<!-- Page 4 --> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='I'></a> +<h2>I</h2> +<br> + +<p>Op eenen herfstmorgen van het jaar 1126 weergalmden de +plechtige tonen van eenen lofzang binnen de kerk van +Onze-Lieve-Vrouwe te Brugge.</p> +<p>Ongetwijfeld zaten onder hare breede gewelven gansche scharen +nedergeknield; want nu en dan riep het gerinkel der schellen de +geloovigen tot een inniger gebed.</p> +<p>Evenwel, op het doodenveld, dat den tempel omringde, heerschte +de volledigste eenzaamheid. Geen ander gerucht stoorde er de +stilte dan het aanhoudend geschreeuw eener vlucht zwarte kauwen, +die daarboven, op meer dan vierhonderd voet hoogte, de lucht met +hun treurig gekras vervulden en als een onweerswolk rondom de +spits van den reusachtigen toren vlogen en slingerden.</p> +<p>Aan eene groeiende rots gelijk, schoot het logge gevaarte +zijne bonkige freiten en graten ten hemel, en hief het teeken der +verlossing zoo hoog boven de stad, dat de scheepslieden, van uren +en uren verre in zee, deze baak konden herkennen....<a name= +'FNanchor_1_1'></a><a href='#Footnote_1_1'><sup>[1]</sup></a></p> +<p>Een man trad langzaam op het kerkhof, luisterde eene wijl op +de statige<!-- Page 5 --> +galmen die in den tempel herklonken en stapte dan verder in het +kronkelend voetpad.</p> +<p>Hij naderde een steenen kruis,—godvruchtige gedachtenis +aan eenen dierbaren doode,—leunde met den elleboog er tegen +en bleef zoo, half glimlachend, naar de kerkdeur blikken, als +wachtte hij met vurig verlangen op iemand wiens verschijning hem +gelukkig kon maken.</p> +<p>Deze man had wel de dertig jaar bereikt; zijne weinig +verhevene gestalte en de magerheid zijner leden deden hem echter +jonger schijnen dan hij was. Met vrij regelmatige wezenstrekken +en diep zwarte oogen mocht hij sommigen toeschijnen als niet +beroofd van zekere schoonheid; maar zware wenkbrauwen en +scherpgeslotene lippen gaven zijn gelaat een zuur en +onvriendelijk voorkomen dat, bij den eersten blik, twijfel of +mistrouwen aangaande zijne inborst kon verwekken.</p> +<p>Zijne kleeding liet gissen dat hij tot den ridderstand +behoorde; want zijn overkolder was van fijn groen laken en de +draagband, waaraan zijn zwaard hing, glinsterde van gouden en +zilveren stikwerk In diepe gedachten was hij verslonden. Had in +het eerste een glimlach van blijde verwachting de harde plooi +zijner lippen gematigd, nu toch schoot er insgelijks eene +bedroevende overweging door zijnen geest; want hij sidderde van +verborgene gramschap en sloeg met zijne vuist aan den arm van het +kruis waartegen hij leunde, als wilde hij den steen +vermorzelen.</p> +<p>Dan was zijn aangezicht terugstootend van bitterheid en +haat.... Maar nu traden er eenige lieden uit de kerk—en de +glimlach verscheen weder op des ridders mond, terwijl hij verder +het doodenveld overstapte om niet te laten vermoeden dat hij daar +wachtend had gestaan.</p> +<p>De godsdienstige plechtigheid moest ten einde zijn; want uit +de nauwe tempeldeur stroomde een vloed geloovigen van allen +ouderdom en stand.</p> +<p>Al hadde ook het dragen der lange zwaarden en rijke kleederen +de ridders tusschen de menigte niet aangewezen, hunne trotsche +houding en de<!-- Page 6 --> +dienaars welke hen ootmoedig volgden waren toereikend geweest om +hen en hun huisgezin van de Poorters<a name='FNanchor_2_2'></a><a +href='#Footnote_2_2'><sup>[2]</sup></a> of burgers te doen +onderscheiden.</p> +<p>Deze laatsten, ernstig en bescheiden, droegen eenen langen +kolder van donkerkleurig laken, meest zwart of bruin, waarboven, +aan eenen gordelriem, de lederen tassche hing met een mes in eene +scheede.</p> +<p>De lijfeigenen of dienstbare lieden,—die men nog met den +akker, waarop zij geboren waren, kon koopen en +verkoopen,—waren gekleed in ongebleekt linnen of in grof +roestvervig laken, onzindelijk en slordig. Velen zelfs gingen met +armen en voeten naakt.</p> +<p>Geen dezer ongelukkigen hadde eenig wapen durven dragen, al +ware het slechts een schier onzichtbaar mes geweest. Het teeken +hunner slavernij bestond in de berooving van alle +verdedigingsmiddel, en eene wreede straf wachtte dengene die de +onedelheid zijner afkomst poogde te verbergen.</p> +<p>Reeds hadden vele geloovigen zich verwijderd, toen een bejaard +ridder met zijne dochter uit de kerk kwam en bij de ingangdeur +bleef staan, om met haar over iets te spreken.</p> +<p>Burgers en mindere lieden schikten zich met eerbied op eenige +stappen rondom hem en keken stil en verbaasd op de jonge maagd, +wier schoonheid elkeen met bewondering trof.</p> +<p>Deze ridder, Segher Wulf van Lampernisse, was weduwnaar; zijn +eenig kind, hem dierbaar als het licht zijner oogen, heette +Dakerlia.</p> +<p>Alhoewel zij door hare opgeschotene gestalte en sterken +lichaamsbouw de andere vrouwen scheen te overheerschen, was zij +echter nog zeer jong. Dit getuigde het donzig waas op hare +beroosde wangen, de zoete schuchtere blik harer diepe bruine +oogen, het koraal op haren fijnen mond en iets onbestemds in +haren gang.</p> +<p>Maar het geviel tevens dat zij, haastig met haren vader +sprekende, meer nadruk aan haar woord wilde geven, en dan +ontschoot <!-- Page 7 -->aan dit helder oog eene vonk van +gemoedskracht die de omstanders met verwondering trof en deed +denken dat in dit zoete maagdelijk wezen eene sterke ziel moest +wonen.</p> +<p>Zelfs murmelde op dit oogenblik eene oude burgersvrouw schier +onhoorbaar:</p> +<p>"Ho, de lieve jonkvrouw! Prachtige Kerlinne van het zuiverste +bloed!"</p> +<p>Dakerlia droeg een onderkleed van witte gebloemde zijde met +enge, spannende mouwen; daarop een lichtblauw overkleed, waarvan +de mouwen integendeel wijd en afhangend waren. Haar golvend zwart +haar was boven haar hoofd met eenen witten sluier bedekt en te +zaam gehouden door eenen platten band van zuiver goud, die als +eene kroon aan haar voorhoofd blonk.</p> +<p>Haar vader drukte haar de hand en meende haar te verlaten; de +dienstmeid, door hem geroepen, naderde reeds om hare jonge +meesteresse te vergezellen toen eensklaps de man, die op het +kerkhof had gestaan, met vele buigingen tot hem kwam en onder +vriendelijk glimlachen zeide:</p> +<p>"God geve u alle heil, mher Wulf en u, jonkver Dakerlia. +Welkom, welkom! Hoe verblijdt het mij u behouden weder te zien na +zulke lange afwezigheid!"<a name='FNanchor_3_3'></a><a href= +'#Footnote_3_3'><sup>[3]</sup></a></p> +<p>"Zulke lange afwezigheid, mher Disdir Vos?" schertste Segher +Wulf. "Nauwelijks eene maand."</p> +<p>"Het schijnt zeer lang voor die u eeren ... en beminnen", +antwoordde Disdir, terwijl hij met eenen zucht de oogen op de +jonkvrouw richtte.</p> +<p>"Ik dank u voor uwe genegenheid", zeide Segher Wulf, minzaam +lachende, "maar gij zult het mij vergeven, mijn goede Disdir, +indien ik niet langer met u kan kouten. Ik ben slechts +gisterenavond van den zeekant teruggekeerd en moet onmiddellijk +bij den proost van St-Donaas eene gewichtige boodschap gaan +vervullen. Indien gij waarlijk nieuwsgierig zijt om te weten hoe +het ons op de reis is gegaan, Dakerlia kan er u iets van zeggen, +terwijl gij haar een eindweegs huiswaarts vergezelt."</p> +<p>"<!-- Page 8 -->O, God, alleen met haar!" mompelde Disdir Vos +binnensmonds terwijl zijne oogen van blijdschap glinsterden.</p> +<p>En zich tot de jongvrouw keerende, vroeg hij met zekere +aarzeling:</p> +<p>"Gij stemt toe, Dakerlia?"</p> +<hr style='width: 65%;'> +<div class="center"><img src='images/008.png' width='400' alt= +'Ik verbied u mij nog ooit het woord toe te sturen.'><br> + <i>Ik verbied u mij nog ooit het woord toe te sturen.</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>"Uw gezelschap is vereerend voor mij, mher Vos", stamelde zij, +"maar, ik bid u, geef deze moeite niet; mijne dienstmeid zal mij +vergezellen."</p> +<p>Haar vader drukte Disdir de hand en verwijderde zich in de +richting naar den Dyver; Dakerlia, door hare meid gevolgd, stapte +aan de zijde van Disdir de Maria-straat in.</p> +<p>Eene wijl gingen zij stilzwijgend. De ridder hield de oogen +zijdelings op haar; zijne borst zwoegde en zijn blik ontvlamde, +als bereidde hij zich tot eenen harden strijd waarin hij eene +pijnlijke wonde moest bekomen.</p> +<p><!-- Page 9 -->Eensklaps zeide hij op eenen hollen toon, die +van zijne overmatige ontsteltenis getuigde:</p> +<p>"Dakerlia, ik ben ongelukkig; ik doorsta smarten die mij het +leven ondraaglijk maken. Reeds tweemaal heb ik u durven bekennen +wat onverwinnelijk gevoel voor u in mijnen boezem is ontstaan. +Gij hebt eerst ongevoelig den spot met mijn lijden gedreven, +daarna koel en bitter mij afgewezen. Ach, sedert dan is die vonk +in mijn hart tot een verterend vuur aangegroeid...."</p> +<p>"Maar bedwing u, heer", murmelde Dakerlia op strengen toon. +"Spreek zoo niet tot mij."</p> +<p>"Uw vader, die mij acht en mij met zijne genegenheid vereert, +gaf mij er het recht toe. Hem heb ik de hand zijner dochter +gevraagd, en hij heeft ze mij toegestaan op voorwaarde dat ik uwe +toestemming verwierf. Dakerlia, heb medelijden; blijf niet +onmeedoogend mij veroordeelen!"</p> +<p>"Ik ben te jong nog om aan zulke dingen te denken", zeide de +jonkvrouw.</p> +<p>"Te jong nog?" schertste Disdir. "Gave God dat het zoo +ware!... Maar versmachten wij den wreeden worm die daar binnen +knaagt.... Dakerlia, het lot heeft mij begunstigd: wij zijn +alleen. Ik wil u mijne bekentenis herhalen, al dreigde mij daarom +de dood zelf. Ja, Dakerlia, ik bemin u; niet zooals een ander man +u zou kunnen beminnen, neen, meer dan het leven, meer dan mijne +plaats in het Walhalla der vaderen, meer dan mijner ziele +zaligheid...."</p> +<p>"Schromelijk!" zuchtte de maagd. "Wat gij zegt, heer, is eene +godslastering!"</p> +<p>"Eilaas, het is waar: ik ben blind, betooverd, zinneloos", +ging Disdir voort. "Wees toch genadig, Dakerlia; red mij uit deze +hel van vertwijfeling door een enkel minzaam woord! Gij zwijgt, o +wreede?"</p> +<p>"Wat kan ik antwoorden op zulke taal?" morde de jonkvrouw met +ontevredenheid.</p> +<p>"Zeg mij, zeg mij, om Gods wil, dat ik mag hopen!"</p> +<p>"Ik zou liegen, Disdir."</p> +<p>"Gij zoudt liegen! Wee mij! Er is dus geene de minste vonk van +genegenheid voor mij in uw ijskoel hart?"</p> +<p>"<!-- Page 10 -->Vriendschap, genegenheid kan ik u gunnen, als +aan elk der bekenden mijns vaders", antwoordde het meisje, "maar +het gevoel dat gij van mij eischt, mher Disdir, is iets dat zich +niet laat gebieden, gij weet het wel. Is uwe smart ongeveinsd, +dan heb ik waarlijk medelijden met u. Meer kan ik u niet +geven."</p> +<p>Als geheel ontmoedigd, liet de ridder het hoofd op de borst +vallen en stapte eenige oogenblikken zwijgend voort.</p> +<p>Eene rilling doorliep welhaast zijne leden, en hij sprak tot +de maagd op zoeteren, doch niet min ontstelden toon:</p> +<p>"Dakerlia, gedurende deze vier eindelooze weken uwer +afwezigheid heb ik aan niets gedacht dan aan u alleen; mijne ziel +is vervuld gebleven met uw beeld; nacht en dag hebt gij voor +mijne oogen gewaard. Ik heb gedwaald als een verloren geest, u +zoekende in de straten, in de bosschen, in de woestijnen; en +overal klonk mij in de ooren het onverbiddelijke "neen, neen!" +dat gij mij, als een gloeiend ijzer, op het bloedend hart hebt +gedrukt. Dakerlia, uw vader stemt toe in ons huwelijk. Verwerp +mij niet voor eeuwig. O, laat mij hopen! Bedrieg mij, maar laat +mij hopen!"</p> +<p>"Bedriegen kan ik niet; bedriegen wil ik niet", zuchtte de +maagd, droef en ongeduldig.</p> +<p>"Niets voor mij dan afkeer en misprijzen!" huilde Disdir op +versmachten toon. "Zelfs geene genegenheid genoeg om mij uit +medelijden te bedriegen! Welaan, het zij dan zoo! Liefde of +verachting, mijne vrouw zult gij worden, Dakerlia!"</p> +<p>"Ik uwe vrouw?" kreet de maagd met verontwaardiging. "Welk +ridder, welk vrijgeboren man zou eene vrouw door geweld tot een +huwelijk zonder genegenheid willen dwingen?"</p> +<p>"Eene liefde als de mijne is blind en kent geene wetten. Wat +mij verhindert, wat mij in den weg staat zal ik +verbrijzelen!"</p> +<p>"En ik zal mijnen vader zeggen wat schaamtelooze taal gij tot +zijn kind durft voeren."</p> +<p>"Hij zelf schonk mij uwe hand."</p> +<p>"Gij weet wel, heer, dat dit onwaar is. Mijn vader laat mij de +vrije keus. Hij heeft niet verzuimd het u uitdrukkelijk te +zeggen. Daarbij, ik herhaal het u, ik ben veel te jong om aan +zulk iets te denken."</p> +<p><!-- Page 11 -->Hij schouwde haar diep in de oogen en vroeg +met ontstelde stemme:</p> +<p>"Dakerlia,—o, folterend vermoeden!—Dakerlia, gij +bedriegt mij. Ware uw hart vrij, gij zoudt niet zoo onmeedoogend +voor mij zijn. Durf zeggen dat gij niet reeds uwe keus hebt +gedaan!"</p> +<p>Een hevige schaamteblos kleurde het voorhoofd der maagd. Zij +voelde zich gekwetst, aanzag Disdir met fieren blik en +antwoordde:</p> +<p>"Wat geeft u de stoutheid om dus beschuldigend mij te +ondervragen? Zijt gij een eerlijk ridder en een Kerel? Waarom +vergeet gij dan dat ik eene vrouw ben en recht heb op uwen +eerbied?"</p> +<p>"Nu, durf spreken!"</p> +<p>"Verwijder u, verlaat mij!" gebood de jonkvrouw op +ontzagwekkenden toon.</p> +<p>"Ja, ik zal mij verwijderen!" gromde Disdir, uitzinnig van +spijt. "Ik weet wel wie het is die mij belet in uw hart de minste +plaats te vinden, omdat hij het geheel vervult. Robrecht +Snelhoge, niet waar? Hij is een Erembald, hij is machtig, rijk +als een vorst; en de hoop dat gij nevens hem zult +schitteren...."</p> +<p>"Onbeschaamde, gij verzaakt zelfs mijne achting!" onderbrak de +maagd met gramschap. "Ga uwen weg; ik verbied u mij nog ooit het +woord toe te sturen!"</p> +<p>"Ach, vergiffenis, medelijden!" smeekte Disdir, die beefde +onder den vertoornden blik der maagd. "Laat mij eene vonk, eenen +schemer slechts van hoop!"</p> +<p>"Mijnen vader zal ik verzoeken u mijn verbod te doen +eerbiedigen; en wij zullen zien of gij den ouden krijgsman zult +durven trotsen en zijn kind blijven hoonen."</p> +<p>"Doemenis, doemenis!" kreet Disdir, van vertwijfeling de +vuisten wringende. "Gij veroordeelt mij tot eeuwige wanhoop?... +Ah, neen, neen, mijne vrouw zult gij worden, Dakerlia!"</p> +<p>En onder het uiten dezer woorden keerde hij zich om en liep +met hevige gebaren terug in de straat.</p> +<p>De jonkvrouw hield vol ontroering den blik nederwaarts en +stapte in gepeinzen voort. Het was haar bang om het hart en zij +schudde soms het hoofd in pijnlijken twijfel. Niet omdat de +laatste woorden van mher Vos haar verschrikten; want zij kende +hem als <!-- Page 12 -->een grootspreker wiens overdrevene +woorden en wiens bedreigingen weinig te vreezen waren; maar hij +had haar iets gezegd dat haar als eene angstwekkende +veropenbaring had getroffen.</p> +<p>Robrecht Snelhoge!—Disdir had deze beschuldiging +ongetwijfeld op een ijdel vermoeden gegrond; de schijn had hem +bedrogen?</p> +<p>Als gebuurkind en vriendinne was Dakerlia, om zoo te zeggen, +met Robrechts zuster opgevoed geworden. Van hare eerste stappen +in het leven had zij Robrecht aan hare zijde gezien, en zij was +allengs gewoon geworden hem als eenen broeder te beschouwen. +Ofschoon eenige jaren ouder dan zij, had hij gedurende hare +kindsheid wel dikwijls hare spelen gedeeld. Later was hij +ernstiger geworden; maar hij was toch zoo goed en zoo minzaam +voor haar gebleven dat zij dan met dankbaarheid aan hem en aan +hare kinderjaren kon denken. Ach, was het iets meer dan +broederlijke genegenheid, dit diep en innig gevoel dat hen alle +drie reeds zoolang in den band der schuldelooze vriendschap hield +gesloten?</p> +<p>Dit waren de angstige gepeinzen der maagd, terwijl zij +langzaam de Hoogstraat instapte.</p> +<p>Van wederzijde dezer straat kon men drie slag van woningen +bemerken. De talrijkste waren huizen tot welker bouw men +terzelfder tijd hout en baksteenen had gebezigd. Eenigen dezer +woonsteden van welhebbende poorters waren tamelijk hoog, en de +stijlen hunner enge deuren en de omlijsten hunner rondbogige +vensters waren met eenen overvloed van gesneden beeldwerk +versierd. Het benedengedeelte dezer huizen was ingericht tot +winkels of stapels van allerlei waren; men verkocht er laken en +lijnwaad, leder, huisgerief, ijzerwerk, landbouwgereedschappen en +vele andere benoodigheden des levens of voorwerpen des +handels.</p> +<p>Daartusschen en bij groepen hier en daar te zamen geschikt, +zag men ook houten hutten zonder verdiep, zeer laag en +onzindelijk, die tot schuilplaats dienden aan onvrije of geheel +arme lieden.</p> +<p>Verder, ten einde der straat, hieven twee ridderlijke +Steenen<a name='FNanchor_4_4'></a><a href= +'#Footnote_4_4'><sup>[4]</sup></a> <!-- Page 13 -->hunne ronde of +achtkantige torens in de hoogte; zij schenen door hunnen loggen +bouwtrant en door de schietgaten, die als zoovele wakende oogen +over de poortershuizen heenkeken, al wat hen omringde te +bedreigen en te overheerschen. En waarlijk, zulk sterk slot, te +midden der stad zelve opgericht, moest in dien tijd den burgers +en onvrijen lieden ontzag en vrees inboezemen voor de +heerschzuchtige ridders, die met macht uit dit arendnest konden +vallen, om onrecht te plegen, doch niet vervolgd konden worden +achter muren welke de stormram zelfs onwrikbaar vond.</p> +<p>Van zulke versterkte Steenen stonden er velen binnen Brugge of +in de nabijheid; want reeds alsdan ontkiemden niet alleenlijk in +deze stad de Vlaamsche bedrijvigheid en de Vlaamsche koophandel; +maar zij was tevens het gewoon verblijf van den graaf van +Vlaanderen, wiens hofhouding talrijke edele landheeren uitlokte. +Elk dezer machtige ridders had zich het recht aangematigd om een +dergelijk bewald en immer dreigend kasteel te bewonen.</p> +<p>Dakerlia hield haren ontstelden blik gericht naar eene der +beide ridderwoningen, welker gulden weerhanen in de verte boven +de hoogste poortershuizen glinsterden.</p> +<p>Nu moest zij in hare overwegingen tot een besluit geraakt +zijn, want zij zag er zeer droef en neerslachtig uit; ja, zij +vertraagde nog haren gang, als hadde zij gevreesd het einde der +straat te bereiken.</p> +<p>Daar stond nochtans de Steen haars vaders ... maar bijna recht +er over stond de Steen waar de ouderlooze Robrecht Sneloghe met +zijne jonge zuster Witta woonde.</p> +<p>Kon Dakerlia, na eene maandlange afwezigheid, nalaten hare +trouwe vriendin Witta te bezoeken? Onmogelijk!... maar indien +Robrecht te huis was en zijn oog haren vreesachtigen blik +ontmoette? Zou zij niet beven, schaamrood worden en den angst +haars harten verraden?</p> +<p>Ja, nu toch zag zij klaar in hare eigene ziel. Hoe had zij het +zoolang voor zich zelve kunnen verborgen houden? Het nijdig woord +van Disdir Vos was er noodig geweest om haar die geheimenis te +veropenbaren: uit hare zusterlijke vriendschap voor Robrecht was +een ander gevoel ontstaan!</p> +<p>Nu wist zij waarom zij, maanden reeds voor haar vertrek, eene +<!-- Page 14 -->onweerstaanbare neiging had gevoeld om hare +bezoeken bij Witta in getal te verminderen en in duur te +verkorten; waarom zij zwijgend was geworden in Robrechts +tegenwoordigheid en den blik nedersloeg als hij haar bezag.... +Ah, daarom had het beeld van Robrecht op geheel deze reis haar +vervolgd als een onverjaagbare droom!</p> +<p>Zij stond voor de poort van haars vaders Steen, toen zij met +een treurig knikken deze laatste gedachten bevestigde. Zij meende +binnen te treden, want de meid had reeds den ijzeren klopper +laten nedervallen; maar eensklaps ontsnapte haar een lange zucht; +zij richtte het hoofd als met fierheid op en murmelde in zich +zelve:</p> +<p>"Waarom zou ik beschaamd zijn? Ben ik schuldig? Heb ik voor +mij zelve het zoolang kunnen verborgen houden, waarom zou mij dan +de noodige sterkte ontbreken om het voor alle anderen te +verbergen? En indien Robrecht niet vermoedt wat er in mijn hart +omgaat?... Misschien is hij niet te huis? Ik kan toch niet als +eene vijandin afbreken met zijne goede zuster. Wat kwaad heeft +zij mij gedaan? Kom, ik zal moed hebben, mij sterk houden en God +bidden dat Hij mij machtig make tegen een gevoel dat mij +verschrikt...."</p> +<p>Zij wenkte de meid en zeide haar:</p> +<p>"Ga binnen, Gertrudis; ik behoef uwen dienst niet meer. Komt +mijn heer vader te huis en vraagt hij naar mij, meld hem dat ik +mijne vriendin Witta ben gaan bezoeken."</p> +<p>Zij richtte zich hierop tot den grooten Steen aan de overzijde +der straat en vroeg eenen dienaar, die in de halfgeopende poort +stond, of jonkver Witta Sneloghe te huis was.</p> +<p>Met een bevestigend antwoord leidde de huisknecht haar over +den Neerhof. Zij volgde hem schier bevend; doch toen hij haar +meldde dat zijn meester sedert den vroegen morgen reeds was +uitgegaan, verlichtte haar gemoed en zij glimlachte zelfs met +blijdschap, als viele er een drukkende steen van haar hart.</p> +<p>De dienaar bracht haar in eene kleine benedenzaal en schoof +eenen leunstoel vooruit.</p> +<p>"Jonkver Wulf", zeide hij, "mijne meesteresse is boven en +ongetwijfeld bezig aan haren opschik. Ik zal eene meid bevelen +<!-- Page 15 -->haar van uwe komst te gaan verwittigen. Gelief +dus het mij niet ten kwade te duiden indien gij verplicht waart +eene korte wijle te wachten"</p> +<p>Dakerlia zette zich neder en liet hare blikken, vrij en +helder, rondom deze kamer dwalen, elk voorwerp glimlachend +aanziende, als begroette zij oude, zeer oude vrienden, tusschen +welke zij in reeds verre afzijnde tijden had geleefd.</p> +<p>Inderdaad, het speelzieke kind, het vrije en zorgelooze +meisje, dat hier vroeger leefde, bestond niet meer; de tijd van +heldere, belanglooze vriendschap was reeds het verleden +geworden....</p> +<p>De zaal waarin zij zich bevond was tamelijk duister, dewijl de +kleine, groenachtige vensterruiten slechts een beperkt en +gematigd licht toelieten. Aan de voeten der jonkvrouw spreidde de +vloer van kleurige baksteenen zijne gebloemde reken uit; boven +haar hoofd rustte het verdiep op eiken balken, welker kanten en +steunsels versierd waren met schoone beeldingen, schitterende van +goud en allerlei prachtige verven. Eveneens bestond hier alle +huisraad uit gesneden eikenhout dat, ofschoon donker en zwaar, de +teekens droeg van geduldvollen arbeid en van rijkdom.</p> +<p>In het diepe der zaal verhief zich een hooge schoorsteen van +blauw arduin, en daarboven prijkten eenige ridderlijke wapens, +zooals een krijgsdegen, een maliehemd, een harnas en een ijzeren +stormhoed.</p> +<p>Dakerlia was opgestaan en stapte rondom de kamer, als wilde +zij elk der voorwerpen, welke er zich bevonden, van naderbij +beschouwen. Misschien gaf zij slechts toe aan de onrustigheid die +haar nog beheerschte.</p> +<p>Zij was blijven stilstaan voor eene halfgeopende kas waarin +drie of vier boeken op een berd lagen. Met verslondenheid hield +zij eene wijl de oogen er op gevestigd. Zij keek eensklaps +bespiedend naar de deur der zaal, als iemand die aarzelt om eene +laakbare daad te plegen, greep dan de deur der kas aan en opende +ze verder....</p> +<p>Een zucht ontsnapte haar. Daar stond, nevens de boeken, eene +dooze of zeer klein schrijn, met leder overtogen en met gulden +inlegwerk gesierd, dat ongetwijfeld een juweel of eenig ander +kostbaar kleinood moest bevatten.</p> +<p>Eene lange wijl staarde zij beweegloos doch met begeesterden +<!-- Page 16 -->blik op deze dooze, legde eindelijk aarzelend de +hand er op en schouwde biddend ten hemel.</p> +<p>Zij murmelde zeer zacht, als vreesde zij dat haar gelispel +door iemand kon worden gehoord:</p> +<p>"Dit schrijn bevat het levensgeluk eener vrouw! Toen zijne +moeder haar einde voelde naderen, schonk zij hem het kostbaar +juweel, en zeide tot vaarwel:'Robrecht, sier daarmede den hals +uwer bruid tot mijne gedachtenis!' Wie? wie zal het zijn, o +genadige God?"</p> +<p>Maar een gevoel van beschaamdheid greep haar aan; zij duwde de +kas toe, keerde terug naar den leunstoel en liet er zich op +nederzakken.</p> +<p>Waarschijnlijk zette zij den gelukkigen droom voort, die bij +de kas hare dwalende ziel had gestreeld; want nog was haar oog +helder en een blijde glimlach bleef op hare lippen zweven ... +totdat eene nog jongere maagd dan zij in de zaal trad en, met +opene armen op haar toesnelde terwijl zij uitriep:</p> +<p>"Ah, God dank, God dank, daar zijt gij behouden weergekeerd, +lieve Dakerlia!"</p> +<p>"Goede, dierbare Witta", murmelde jonkver Wulf ontroerd, +terwijl zij Robrechts zuster omhelsde, "hoe heb ik onverpoosd aan +u gedacht! Nu toch ben ik wel gelukkig u weder te zien!"</p> +<p>"En ik, Dakerlia, ik was zoo bedroefd en treurig dezen +morgen...."</p> +<p>"Treurig? Waarom, vriendinne?"</p> +<p>"Van gisterenavond heeft mijn broeder mij gezegd dat gij +teruggekomen waart. Hij vernam het van onzen oom, den kastelein +Hacket, die u in eenen wagen de Ezelpoort zag binnenrijden. Ik +ben vandaag met de zon opgestaan en heb lang uitgezien of gij +niet kwaamt. De vermoeidheid, niet waar? Gij hebt wat laat +geslapen?"</p> +<p>"Maar neen, gij misgrijpt u", antwoordde Dakerlia, hare +vriendin de hand nemende. "Kom, laat ons zitten en kouten. Het is +eene gansche geschiedenis die ik u moet vertellen."</p> +<p>"De reden waarom gij zoo laat mij bezoekt?"</p> +<p>"Ja, Witta; het was eene gelofte die ik, op zee, aan +Onze-Lieve-Vrouw van Brugge heb gedaan."</p> +<p>"<!-- Page 17 -->Op zee, Dakerlia? In eenen storm? Geloofd zij +de Heilige Moeder, die u heeft beschermd. Maar, lieve hemel, hoe +geraaktet gij op de woeste zee?"</p> +<p>"Die zal ik u gaan verhalen, Witta. Luister slechts.... Toen +wij te Lampernisse op de hofstede mijner moei kwamen, was zij zoo +ziek dat wij haar onzen innigen dank betuigden omdat zij ons had +laten roepen. Nadat ik bijna twee weken nevens haar bed had +gewaakt, haar had getroost en verpleegd, werd zij eensklaps +beter, en een paar dagen daarna gevoelde zij zich reeds tot +zooverre hersteld dat zij van den bedde opstond en met mij in den +hof wandelde...."</p> +<p>"Hoe? Uwe moei is genezen!" kreet Robrechts zuster +verwonderd.</p> +<p>"Maar neen, Witta. Laat mij toch voortgaan. Zij scheen geheel +genezen en onze zorgen niet meer te behoeven. Te Veurne, dat +schier aan Lampernisse paalt, vernam mijn vader dat eenige +kooplieden, vrije mannen en Kerels als hij, voorgenomen hadden in +gezelschap naar Witzand te reizen, eene zeehaven in het +graafschap van Boonen<a name='FNanchor_5_5'></a><a href= +'#Footnote_5_5'><sup>[5]</sup></a> gelegen. Dit bracht mijnen +vader op de gedachte deze gelegenheid waar te nemen om zijnen +broeder te bezoeken die niet verre van daar te Helbedinghem +woont, en welken hij in tien jaar niet meer had gezien. Het was +wel dertig uren verre; maar toch, ik, nieuwsgierig om dit +gedeelte van het oude Kerlingaland te kennen...."</p> +<p>"Dertig uren verre over zee? En gij hebt aanvaard?" kreet +Witta verbaasd.</p> +<p>"Dan nog niet, vriendin. Wij reisden over land, en kwamen na +vier dagen behouden te Witzand aan."</p> +<p>"Maar hebt gij niets merkwaardigs of zonderlings onderwege +gezien, Dakerlia? Vertel mij toch iets van uwe lange reis!"</p> +<p>"Wat zal ik u vertellen? Het land, alhoewel wat heuvelachtig, +ziet er uit als hier; de lieden zijn er Kerels van ons geslacht +en <!-- Page 18 -->spreken er hetzelfde Dietsch als wij, Kerels +van Vlaanderen<a name='FNanchor_6_6'></a><a href= +'#Footnote_6_6'><sup>[6]</sup></a>."</p> +<p>"Zij zijn dus ook vrije mannen?"</p> +<p>"Dat weet ik niet al te wel", gaf Dakerlia, het hoofd +schuddende, ten antwoord. "Het schijnt dat hunne voorvaders +vroeger door de graven van Gwynen en van Boonen wreedelijk zijn +verdrukt geworden, en dat zij nu in eene halve dienstbaarheid +leven. Het recht tot het voeren van wapens is hun ontroofd. Zij +betalen eene schatting om eene houten kolf tot verdediging te +mogen dragen, en die verlaten zij nooit. Daarom noemt men hen de +Kolvekerels, en die onrechtvaardige schatting, de Kolvekerlij<a +name='FNanchor_7_7'></a><a href= +'#Footnote_7_7'><sup>[7]</sup></a>. Deze menschen, wanneer de +vrije Kerels uit Vlaanderen zien, klagen over hun lot en drukken +de hoop uit dat zij nog wel eens uit de dienstbaarheid zullen +opstaan. Anders zijn zij van opzicht, gestalte en kleeding geheel +gelijk aan onze Kerels die de Ambachten bewonen. Meer weet ik u +van hen niet te vertellen."</p> +<p>"Maar hoe geraakt gij op de zee, Dakerlia?"</p> +<p>"Het is gansch eenvoudig. Te Witzand lag een schip van Brugge, +dat met eene lading koren en schapevachten naar het Swin<a name= +'FNanchor_8_8'></a><a href='#Footnote_8_8'><sup>[8]</sup></a> zou +varen. De stuurman was een Kerel van Uitkerke die mijn vader goed +kende. Hij stelde ons voor ons onderweg te Sandeshove<a name= +'FNanchor_9_9'></a><a href='#Footnote_9_9'><sup>[9]</sup></a>, op +de Vlaamsche kust, aan wal te zetten. Daar wij geen gezelschap +hadden om over land terug te keeren en de reis over zee korter en +gemakkelijker is, besloot mijn vader het aanbod van den stuurman +te aanvaarden, indien ik toestemde. Ik durf het wel bekennen, +Witta: ik was een beetje verschrikt van de overvaart op den +grooten, wilden plas; maar de tegenwoordigheid van eenen Walschen +priester, die naar Rodenburg<a name='FNanchor_10_10'></a><a href= +'#Footnote_10_10'><sup>[10]</sup></a> wilde en met ons zou varen, +gaf mij moed."</p> +<!-- Page 19 --> +<p>"En gij deinsdet niet terug van eene zoo lange zeereis, +Dakerlia?"</p> +<p>"Neen, vermits een priester ze zonder kommer wilde +ondernemen."</p> +<p>"Een priester is een man; wij zijn zwakke vrouwen."</p> +<p>"Maar, onnoozele Witta, onderscheidt de zee?"</p> +<p>"Het is gelijk, Dakerlia; gij doet mij kiekenvleesch krijgen. +Vertel haastig: gij gingt op het schip?"</p> +<p>"Ja. Den vijfden dag na onze aankomst te Witzand, met eenen +zachten, gunstigen wind, staken wij des morgens in zee. Het was +helder weder en, ofschoon zeer verre van de kust, konden wij de +zandduinen langs het strand in de zon zien schitteren. De Walsche +priester koutte met mij en toonde mij in de verte de havens en +dorpen welke hij herkende. Zoo voeren wij voorbij eene stad die +mijn vader Rembrechtsgat noemde en de priester mij met den naam +van Calaisiacum of Kales aanwees. Daar viel, nevens ons schip, +een groote vogel uit de lucht, die duikelde en met eenen visch in +den snavel opwaarts steeg. Deze vogel was een zee-arend en had +blauwe beenen. Mijn vader zeide mij ter dier gelegenheid dat de +Kerels van de zeekust, om te betuigen dat zij stoute en behendige +stuurlieden zijn, zich zelven Blauwvoeten noemen, dit wil zeggen: +arenden der zee. Daarvan komt het, Witta, dat onze vijanden alle +Kerels dien naam als een spotwoord toewerpen<a name= +'FNanchor_11_11'></a><a href= +'#Footnote_11_11'><sup>[11]</sup></a>."</p> +<p>"<!-- Page 20 -->Ja, maar de Kerels noemen de Leenheeren +Isegrims, dat is wolven. Het is niet schooner...."</p> +<p>"Later op den dag zagen wij Mardyck en de nieuwe kerk in de +duinen, die de priester Dino-Clesia heette, dat is Duinkerke. +Schoon en zacht was het weder tot dan gebleven; ik had den +ganschen dag op het dek gestaan, uitkijkend naar de duinen, of +mijnen blik badend in het kolkachtig en onbestemd verschiet der +groene zee, toen eene grauwe wolk zich aan den gezichteinder +vertoonde. Alhoewel nu en dan een zwakke weerlicht uit den schoot +der donkere streep opwalmde, begreep ik niet waarom de schipper +onmiddellijk ongerust werd en met stille stem geheimzinnige +bevelen aan zijne bootsgezellen gaf. Maar de wolk groeide al +spoedig tot eenen zwarten berg aan, schoot als een loodvervige +muur voor de zon, ontplooide zich over den ganschen hemel en +dompelde ons in eene angstwekkende duisternis. Onder voorwendsel +dat het sterk zou regenen, had men mijnen vader en mij naar +beneden in de kamer van het schip doen gaan. Daar hoorden wij +weldra doffe, doch akelige donderslagen. Het bliksemlicht was zoo +hevig dat het ons scheen te willen verblinden. Tot dan besefte ik +niet dat eenig bijzonder gevaar ons bedreigde; want het schip lag +stil en rustig, dacht mij. Ik geloofde mijnen vader die poogde +mij te overtuigen dat hier geene reden bestond om ongerust te +zijn, en ik toonde mij zelfs zeer tevreden, omdat iets nieuws de +eentonigheid onzer reis ging onderbreken.... Maar, Witta lief, +eenige oogenblikken daarna zat ik nevens mijnen vader geknield, +hem met de eene hand vasthoudend om niet te vallen, en de andere +in de hoogte heffende om 's hemels bijstand af te smeeken. Een +woedend orkaan was over de zee gerezen en hief nu de golven tot +bergen in de hoogte. Het schip slingerde heen en weer, het +draaide, het wentelde, het kraakte! Tweemaal werd ik met mijnen +vader tegen den wand geslagen; doch wij stonden telkens op om nog +inniger te bidden. Donder, hagel, wind huilden daarbuiten, als +ware het einde der wereld verschenen...."</p> +<p>"O, mijn God!" zuchtte Robrechts zuster, "ik beef! Het koude +zweet staat mij op het voorhoofd! En gij zijt niet van schrik +gestorven, Dakerlia?"</p> +<p>"Het is dan, Witta, dat ik Onze-Lieve-Vrouwe van Brugge +<!-- Page 21 -->mijn gouden kruis met de groene smaragden heb +beloofd op te dragen, indien zij mijnen vader en mij geliefde +tegen dezen akeligen dood te beschermen. Zij heeft mijn gebed +verhoord. En ik, zoohaast dezen morgen de zon was opgerezen, ben +met mijnen vader ter kerke gegaan om er de gedane gelofte te +vervullen. Wij zijn zeer lang blijven bidden en danken ... en dit +is de reden waarom ik zoo laat tot u ben gekomen."</p> +<p>"Maar Dakerlia", murmelde Witta, "dit is een verbazend +mirakel! Viel het schrikkelijk onweer zoo eensklaps door de +voorspraak van Onze-Lieve-Vrouw?"</p> +<p>"Neen, het duurde nog lang voort; maar het verminderde +allengs. Ik werd ziek van de zeekwaal en bleef dien geheelen +nacht te bedde, schrikkelijk lijdend, doch bijna bewusteloos. Des +anderen daags rees de zon weder aan eenen blauwen hemel op, en ik +was geheel genezen. De stuurman liep de haven van Sandeshove +binnen en zette ons daar aan wal. Wij, uiterst welgemoed over +onze behoudenis, trokken langs Veurne naar Lampernisse...."</p> +<p>Hier werd Dakerlia's stem eensklaps dof en zij onderbrak haar +verhaal.</p> +<p>"Welnu?" vroeg Robrechts zuster. "Wat geschiedt u? Tranen in +uwe oogen?"</p> +<p>"Ja, Witta; wij meenden mijne goede moei gansch hersteld te +vinden ... en oordeel over onze droefheid: toen wij de hofstede +binnentraden en de armen reeds uitstaken om haar te omhelzen, +toonde men ons...."</p> +<p>"Hemel, wat toch?"</p> +<p>"Haar lijk, Witta!"</p> +<p>Een kreet van medelijden klonk door de zaal, en de beide +jonkvrouwen bleven eene poos zwijgend. Dan zeide Witta:</p> +<p>"Kom, Dakerlia, troost u in de gedachte dat de Heer haar eene +plaats in zijnen schoonen hemel heeft gegund. Zij was reeds oud, +ongetwijfeld, en wij zijn allen sterfelijk."</p> +<p>"Het is waar, mijne goede Witta; genoeg reeds heb ik ginder +geweend; want gij zoudt niet gelooven, vriendinne, hoe treffend +en hoe roerend de lijkplechtigheden zijn onder onze Kerels der +Ambachten!"</p> +<p>"De Kerels zijn immers Christenen als wij?" bemerkte +<!-- Page 22 -->Robrechts zuster, "Het moet te Veurne bijna +toegaan gelijk hier te Brugge."</p> +<p>"Neen, toch niet. Wel zijn zij Christenen; maar zij hebben nog +vele voorvaderlijke gewoonten behouden, welke wij, Kerels in de +steden, sedert lang hebben vergeten. Van den kerkelijken dienst +moet ik u niet spreken, die is inderdaad overal dezelfde. Het +lijk mijner moei lag in hare schoonste zondagskleederen +uitgestrekt op eene breede tafel, met een spinrok in den arm, +even alsof zij nog leefde. Iemand zeide mij sedert, dat men +nevens het doode lichaam van eenen man een naakt zwaard legt en +de afgestorvene kinderen met speelgoed omringt....<a name= +'FNanchor_12_12'></a><a href= +'#Footnote_12_12'><sup>[12]</sup></a> Aan het voeteneinde mijner +moei stonden drie schotels, de eene met gebraden vleesch, de +andere met gortebrij, de derde met kleine koeken van weitebloem, +en daarnevens eene groote kruik met hoppebier. Met welk inzicht +zulks geschiedde, kon men mij niet goed verklaren. Oude vrouwen +schenen te gelooven dat 's menschen ziel, wanneer zij eens van +het lichaam is gescheiden, nog kan eten, en men daarom voedsel +bij het lijk moet zetten. Vindt gij die gedachte niet zonderling, +Witta?"</p> +<p>"Het is bijgeloof, zondig bijgeloof, Dakerlia."</p> +<p>"Het scheen mij insgelijks zoo. Maar het is niet alles. +Gedurende de drie dagen dat mijne moei boven de aarde bleef +liggen, zaten immer twaalf vrouwen rondom het lijk te krijschen +en te huilen, dat men het wel op honderd stappen buiten de +hofstede kon hooren. Deze vrouwen woonden in de gebuurte of waren +bloedverwanten of bekenden, en alle drie uren wisselden zij +elkander af. Mij kwetste dit overdreven misbaar; maar men deed +mij begrijpen dat, hoe meer en hoe heviger er werd geweend en +geklaagd, hoe grooter eere der afgestorvene werd +bewezen.—Den avond voor de begrafenis had men mij uit de +doodenkamer doen gaan; maar men riep mij een half uur daarna +terug. Daar vond ik al onze bloedverwanten, vrouwen en mannen, in +grooten ernst en plechtigheid rondom de lijktafel. Een stokoud +man, met <!-- Page 23 -->eenen langen witten baard, deed eenige +zonderlinge teekens over mijne moei en scheen iets in haar oor te +prevelen; dan nam hij de weitekoekjes, brak ze aan twee en gaf +den omstanders elk een stuk. Iedereen begon er van te eten. Mijn +vader, die mijne aarzeling bemerkte, deed mij de anderen +navolgen. Ik mocht niet weigeren deel te nemen aan deze +plechtigheid, die men <i>het doodenmaal</i> noemde. Daarna schonk +men bier uit de kanne in eenen grooten hoorn en men dronk <i>de +doodenminne</i> in het ronde, terwijl de oude man met den witten +baard eenige druppels uit de kan rondom het lijk stortte en +vreemdklinkende woorden mompelde. Voor het laatste moesten wij +tot vaarwel het lijk eenen kus op voorhoofd en lippen drukken, en +dit heet men daar de <i>doodenzoene</i>, die alle reden tot wrok, +haat of vijandschap vernietigt welke er tusschen de afgestorvene +en iemand der aanwezigen zou kunnen bestaan."</p> +<p>"Maar, lieve hemel!" zuchtte Robrechts zuster, "men zou zeggen +dat gij van Heidenen spreekt! En gij hebt aan deze onchristelijke +plechtigheden deelgenomen, Dakerlia?"</p> +<p>"Ik moest wel, mijn vader gebood het mij. En toch, wat kwaad +bestaat daarin, Witta? Het zijn onze voorouderlijke +gewoonten."</p> +<p>Robrechts zuster schudde afkeurend het hoofd.</p> +<p>"Kom, laat ons nu daarover niet twisten", hernam Dakerlia +"Waren wij in de Ambachten geboren en opgevoed, wij zouden deze +gewoonten noch vreemd noch laakbaar vinden."</p> +<p>"Maar, Dakerlia, een kanunnik van Poperinghem zeide mij eens +dat de Houtkerels, die in de bosschen wonen, den boozen geest +aanbidden."</p> +<p>"Deze kanunnik heeft men bedrogen. De Kerels hebben vele +vijanden die kwaad van hen spreken; maar geloof mij, Witta, de +lieden van Kerlingaland<a name='FNanchor_13_13'></a><a href= +'#Footnote_13_13'><sup>[13]</sup></a> denken aan God bij al wat +zij doen."</p> +<p>"Welnu, ga voort, Dakerlia. Was de begrafenis uwer moei +prachtig?"</p> +<p>"<!-- Page 24 -->Prachtig, zooals wij het verstaan, neen; maar +er was groote toeloop van volk. Het lijk, door vrouwen gedragen, +was opgevolgd door wel vijfhonderd menschen, allen met +bukstwijgen of wijpalmtakken in de hand. De wijpalm is in +Kerlingaland de boom der dooden. Al de mannen hadden lange +baarden, die afhingen tot verre op de borst, en aan hunne zijde +een krom zwaard, dat zij eene schermzeis noemen<a name= +'FNanchor_14_14'></a><a href= +'#Footnote_14_14'><sup>[14]</sup></a>. Elk gehuwde Kerel was +vergezeld van zijne vrouw en kinderen. Ik zag er die er wel zeven +of acht rondom zich hadden."</p> +<p>"En gingen die kinderen ter begrafenis, Dakerlia?"</p> +<p>"Het is eene wonderlijke gewoonte, ginder, Witta. Waar het +niet volstrekt onmogelijk is, heeft de Kerel altijd zijne vrouw +bij zich, en zijne kinderen zelven verlaten hem zelden. Wat +eerbied en wat genegenheid een Kerel zijne vrouw betuigt, is +bijna niet begrijpelijk. Ook, wie ginder, buiten zake van oorlog +of veete, eene vrouw durft hinderen of hoonen, wordt, het geheele +Ambacht door, als een eerlooze veracht en gehaat. Van de +begrafenis zelve zal ik u niet veel zeggen; zij geschiedde op +geheel christelijke en stichtende wijze. Maar toen wij op de +hofstede terugkeerden, begon daar een feest dat mij eerst zeer +verbaasde, doch eindelijk mij, als een vreemd schouwspel, met +groote belangstelling de oogen uit het hoofd deed kijken. Men had +de groote schuur geledigd en vele banken en tafels er in gesteld. +Daar werden nu groote ketels brij, een kalf en twee schapen +gebraden en gezoden opgediend. Al deze lieden, mannen, vrouwen, +kinderen, begonnen te eten met zulken lust dat het zonderling was +om te zien. Een paar vaten lagen in eenen hoek der schuur, en men +dronk mee en bier bij herhaalde teugen, telkens daarvan eenige +druppels ten gronde stortende. Eene vrouw, die ik naar de reden +dezer vreemde gewoonte vroeg zeide mij dat men dus van den drank +een weinig ter aarde werpt voor de ziel van den afgestorvene, +welke onzichtbaar het doodenfeest bijwoont. Eene andere, +integendeel, beweerde dat men het doet als een offer om de +Drollen te bevredigen."</p> +<p>"De Drollen, wat is dit?" mompelde Witta verrast.</p> +<p>"<!-- Page 25 -->Ja, dit weet ik reeds sedert jaren", +antwoordde Dakerlia. "Mijn vader heeft mij er meer dan eens van +gesproken. Vroeger tijd, toen de Kerels nog geheel Heidenen +waren, had elk zijn huisgod, wiens beeld nevens den haard in een +klein kapelleken stond; en, wat men at of dronk, men smeet er een +weinig van ten gronde om hem te vereeren. Deze huisgoden noemde +men de Drollen, en onze Kerels gelooven nu, dat deze Drollen +kwade geesten geworden zijn.—Daarvan, Witta, dat wij nog, +in al onze schoorsteenen, zulk kapelleken hebben, alhoewel wij er +nu een beeldje der heilige maagd Maria inzetten ...<a name= +'FNanchor_15_15'></a><a href= +'#Footnote_15_15'><sup>[15]</sup></a> maar ik ga voort met u te +vertellen van het feest. Eindelijk, als dit groote doodenmaal ten +einde was, haalde men een paar doedelzakken voor den dag, en al +deze mannen met hunne lange baarden, en de vrouwen en de kinderen +begonnen te dansen en te zingen, op de maat der speeltuigen, dat +ik er schier blind en doof van werd. Dit duurde zeer laat op den +dag, totdat twee Kerels, door de mee en den dans verdwaasd, +"kamp! kamp!" riepen, hunne zwaarden trokken en elkander het +hoofd wilden klooven. De twist werd door vrienden bijgelegd, en +men besliste daarop dat het tijd was om huiswaarts te keeren. +Zingende en springende door veld en bosch, ging elke Kerel met +vrouw en kinderen zijnen weg; en een vierendeel uur later was het +zoo stil op de hofstede alsof er niets was geschied."</p> +<p>"Mij schijnt", bemerkte Witta, "dat de Kerels in de Ambachten +grof en woest moeten zijn."</p> +<p>"Toch niet; zij zijn zeer goed, vroolijk, trouw, dienstvaardig +en arbeidszaam; maar hunne trotschheid is iets opmerkelijks. Bij +den minsten hoon grijpen zij naar hunne schermzeis...."</p> +<p>De huisknecht opende de deur en meldde zijne meesteresse dat +<!-- Page 26 -->er een schildknaap was gekomen met eene boodschap +voor mher Robrecht, welke hij slechts aan haar wilde afgeven.</p> +<p>Jonkver Sneloghe ging daarop ter zaal uit en liet hare +vriendin alleen. Korten tijd daarna keerde zij echter terug en +zeide tot Dakerlia:</p> +<p>"Dit is een schildknaap van mehr Rijkaard Van Woumen, die +mijnen broeder laat weten dat hij hem heden voor den middag ten +zijnent zal verwachten. Ik denk er nu eerst aan, Dakerlia: gij +hebt mij nog niet eens gevraagd hoe het met mijnen broeder +gaat."</p> +<p>Jonkver Wulf, door dezen onverwachten oproep verrast, murmelde +eene onduidelijke verschooning.</p> +<p>"Inderdaad", bevestigde Witta, "al die vervaarlijke +geschiedenissen van den storm op zee en de akelige +lijkplechtigheden der Kerels beletteden u aan Robrecht te +denken."</p> +<p>"Neen, neen, ik wist van uwen huisschalk dat zijn meester +welvarend is en reeds dezen morgen, zeer vroeg en opgeruimd van +geest, is uitgegaan."</p> +<p>"Opgeruimd van geest? Heeft de schalk zulks gezegd, +Dakerlia?"</p> +<p>"Ik meen het zoo te hebben verstaan."</p> +<p>"Hij zal niet wel gezien hebben: mijn broeder is integendeel, +sedert meer dan drie weken, zwaarmoedig en diep treurig +zelfs."</p> +<p>"Hij heeft verdriet? Waarom?"</p> +<p>"Ik weet het niet; hij verbergt het mij. Het moet een geheim, +een pijnlijk geheim zijn; want hij is ontevreden en verlegen als +ik hem naar de reden zijner afgetrokkenheid vraag.—Wel +poogt hij dan mij te doen gelooven dat niets hem bekommerd, en +veinst hij opgeruimdheid; maar evenras vervalt hij in stille +mijmerij en murmelt treurige woorden in zich zelven. Nauwelijks +waart gij vertrokken, Dakerlia, of mijn broeder werd dus +droefgeestig en zwijgend; nu, sedert eenige dagen is zijn +verdriet nog aangegroeid. De reden daarvan meen ik te kunnen +raden. Verbeeld u, Dakerlia, dat onze oom, de proost van +St-Donaas, en Hacket, de kastelein, zich in het hoofd gestoken +hebben mijnen broeder met Placida Van Woumen te doen +trouwen...."</p> +<p>"Mijn God ... trouwen ... wat zegt gij, Witta?" stamelde jonk +<!-- Page 27 -->ver Wulf, sidderend van het geweld dat zij deed +om den diepen indruk dezer tijding op haar te verbergen.</p> +<p>"Het zou voorwaar een eervol huwelijk zijn, Dakerlia. Mher +Rijkaard Van Woumen is een zeer geacht ridder en uiterst machtig +bij den graaf."</p> +<p>"Maar die Placida, kent gij haar, Witta?"</p> +<p>"Zeker. Men roemt hare schoonheid. Wel zegt men dat zij +trotsch is, doch dat misstaat eene edelgeborene jonkvrouw niet. +Daarbij, zij is eene der rijkste erfgenamen van Vlaanderen."</p> +<p>"Maar, Witta, haar vader is een Isegrim; een dergenen die +samenspannen met de Tancmars, onze vijanden, en met de +Leenheeren, die de Kerels der Ambachten van hunne vrijheid hebben +willen berooven."</p> +<p>"Mijn oom, de proost van St-Donaas, zegt, dat men hem ten +onrechte zulks ten laste legt. Hij heeft integendeel de Kerels +bij den graaf verdedigd."</p> +<p>"Maar, Witta, jonkver Van Woumen moest trouwen met +Ghijselbrecht Tancmar, den rusteloozen vijand der Erembalds?"</p> +<p>"Van dit huwelijk is er geen spraak meer."</p> +<p>"Het is gelijk: Placida is geene Kerlinne; het bloed der +verdrukkers vloeit in hare aderen."</p> +<p>Robrechts zuster, verwonderd over den scherpen toon van +Dakerlia's stemme, aanschouwde haar twijfelend.</p> +<p>"Gij verwondert mij", zeide zij. "Hoe zijt gij nu eensklaps +zulke onverzoenbare Kerlinne geworden? Men zou gaan vermoeden dat +gij die schuldelooze Placida eenen bijzonderen haat +toedraagt."</p> +<p>Jonkver Wulf antwoordde niet; zij scheen vertoornd, alhoewel +hare glinsterende oogen vochtig waren en zij zichtbaar geweld +deed om opwellende tranen te bedwingen.</p> +<p>Zij stond op en zeide:</p> +<p>"Ik gevoel mij niet al te wel; ik heb pijn in het hoofd en +moet rusten. Naar huis wil ik gaan."</p> +<p>Witta greep haar de hand en sprak lachende:</p> +<p>"Kom, kom, blijf met mij. Gij veinst! Maar hoe kan toch zulk +onbeduidend nieuws u dermate ontstellen?"</p> +<p>"Robrecht zal ongelukkig zijn."</p> +<p>"<!-- Page 28 -->Indien hij met jonkver Van Woumen +trouwt?"</p> +<p>"Ja, zeer ongelukkig."</p> +<p>"Waarom?"</p> +<p>"Ah, Witta, gij kent haren hoogmoed niet! Zij zal hem later de +eer verwijten die zij meent hem aan te doen door hare hand hem te +schenken."</p> +<p>"Hoe toch? mijn broeder is rijker dan zij."</p> +<p>"Ja, maar zij waant zich van edeler bloed dan een Kerel. Nu +stemt zij misschien toe het te vergeten; maar er zijn honderden +Isegrims in haar eigen maagschap, die later haar deze verbintenis +met eenen Blauwvoet zullen verwijten. Arme Robrecht, welk lot +voor zijne fiere mannelijke ziel!"</p> +<p>En bij het uiten dezer laatste woorden legde Dakerlia zich de +handen voor de oogen om de geweldige droefheid te verbergen die +haar het hart beklemde.</p> +<p>Witta misgreep zich over de reden dezer ontsteltenis en voelde +zich geneigd om de vrees harer vriendin te deelen. Zij sprak +troostende:</p> +<p>"Nu, Dakerlia, dit huwelijk is nog niet gesloten. Mijn broeder +heeft niet veel lust om te trouwen."</p> +<p>"Heeft hij u dit gezegd?" kreet Dakerlia met eene vonk van +blijdschap in de oogen.</p> +<p>"Neen, duidelijk heeft hij het mij niet gezegd. Hij is ook +voor deze zaak zoo achterhoudend, zoo stilzwijgend met mij! Ik +heb reeds eens eenen geheelen nacht in stilte geweend, omdat ik +meende zijn broederlijk vertrouwen te hebben verloren. Maar, +Dakerlia, indien hij verheugd was over de pogingen die de proost +van St-Donaas aanwendt om dit huwelijk mogelijk te maken, zou dan +mijn arme broeder sedert vijftien dagen in eenzaamheid morren, +het hoofd schudden en zijne vuisten wringen, als drukte hem een +pijnlijk gewicht op het hart?"</p> +<p>"Ach, ik begrijp het, Witta: men wil hem dwingen!"</p> +<p>"Gij weet, Dakerlia, dat hij niet licht te dwingen is."</p> +<p>"Maar indien zijn oom, de proost, het gebiedt?"</p> +<p>"Hij zal toch weigeren."</p> +<p>"Hoe weet gij dit?"</p> +<p>"Hij heeft het gezegd."</p> +<p>"U gezegd?"</p> +<p>"<!-- Page 29 -->Neen, maar ik hoorde eens, op eenen laten +avond dat ik voorbij mijns broeders kamer ging, hoe hij met +kracht uitriep: Nooit, nooit! Ik mag niet, ik kan niet!... Maar +hoort gij het kort en snel geblaf van onzen wolfshond? Gij kent +dit teeken: mijn broeder komt!"</p> +<p>Dakerlia beschouwde bevend rondom de kamer, als iemand die +onbewust een middel zoekt om aan eene gevreesde ontmoeting te +ontsnappen. Zij stapte zelfs naar de deur om heen te gaan; maar +Witta hield haar terug en riep lachend uit:</p> +<p>"Maar wat is dit nu, lieve hemel? Zijt gij vervaard van mijnen +broeder geworden? Hij is toch reeds in den gang; gij kunt hem +niet beletten u welkom te heeten."</p> +<p>Nauwelijks was Dakerlia in de zaal teruggeweken, of Robrecht +Sneloghe verscheen in de deur.</p> +<p>Hij was een jong ridder, rijzig van gestalte, sterk van leden, +met schoon gelaat, glinsterende donkere oogen en lange bruine +haren. Zijn degengevest was met gesteente afgezet, en zijn +zwierig kleedsel met kostbaar gouden stikwerk geboord. Konden +deze teekenen van rijkdom den eerbied der mindere lieden voor hem +opwekken, zijn open doch mannelijk aangezicht, iets in zijne +uitdrukking, zacht en fier tevens, stemde iedereen bij den +eersten blik tot toeneiging voor hem.</p> +<p>Bij zijne intrede in de zaal onderbrak hij zijnen stap, als +verraste de tegenwoordigheid van Dakerlia hem pijnlijk. Hij +schouwde haar zoo diep in de oogen dat zij beefde onder zijnen +blik; maar dan, zijne ontsteltenis meester wordende, ging hij tot +de jonkvrouw, reikte haar de hand en zeide met eene stem, die +eene uiterste moedeloosheid verried:</p> +<p>"Dakerlia, gij zijt terug van de reis? Wees welkom.... Ik +hoopte evenwel dat gij nog meer dan eene maand te Veurne zoudt +gebleven zijn."</p> +<p>De jonkvrouw staarde hem verwonderd aan.</p> +<p>"Zulke wensch schijnt u onbegrijpelijk, niet waar, Dakerlia? +Ach, er gaat hier iets gebeuren dat mij verschrikt en doet +lijden. Mijn verdriet kan u slechts bedroeven. Ik ga trouwen, +Dakerlia!"</p> +<p>Een smartkreet ontsnapte jonkver Wulf.</p> +<p>"Wat zoet en helder leven sleet ik hier tusschen eene teedere +<!-- Page 30 -->zuster en eene zoete vriendinne!" zuchtte de +jonge ridder, "Dit leven is ten einde voor mij!"</p> +<p>"Maar, Robrecht, het is nog niet zeker. Gij kunt weigeren! +riep Witta. "Wie heeft het recht om u te dwingen?"</p> +<p>"Weigeren, zuster? Ik heb langen tijd geweigerd; er is niets +aan te doen. Wie kan mij dwingen? Menschen niet; maar mijn plicht +jegens Kerlingaland, jegens de vrijheid. Neen, neen. Mijn vonnis +is geveld; en ik zelf heb het aanvaard. Hoe dit mogelijk, hoe dit +onvermijdelijk was, zal ik u later verklaren, zuster lief. Nu heb +ik geenen tijd; men wacht op mij."</p> +<p>Hij hoorde hoe Dakerlia snikte; hij zag hoe glinsterende +tranen van hare vingeren ten gronde vielen. Het hart klopte hem +fel bij het gezicht van Dakerlia's medelijden mij zijne smart. +Tot haar gaande, sprak hij op diep ontroerden toon:</p> +<p>"Dakerlia, gij beklaagt mij, niet waar? Ik dank u, lieve +vriendinne. Het is een bitter lot zijn leven te moeten slijten +met eene vrouw die men niet bemint en vreest nimmer te zullen +beminnen ... maar troost u, waarschijnlijk bedrieg ik mij. +Placida Van Woumen is schoon; er is goedheid in haar hart. Wie +weet? misschien zal ik haar de liefde kunnen schenken die zij +verdient...."</p> +<p>In Dakerlia's oogen, welke zij nu ontdekte, vlamde een vreemde +blik. De ridder begreep hem niet, doch deinsde er van terug en +bleef vragend op de maagd staren.</p> +<p>"Placida?" riep zij, "Placida zal u ongelukkig maken, arme +Robrecht!"</p> +<p>"Hoe kunt gij het weten?"</p> +<p>"Mijn hart, mijn hart, dat niet kan liegen, roept het +luid."</p> +<p>Mher Sneloghe worstelde in eene pijnlijke verlegenheid tegen +zijn eigen gemoed. Hij deed geweld op zich zelven om door woorden +noch gebaren het gevoel te verraden dat de bron was van zijn +verdriet. Dakerlia zou het in alle geval niet begrijpen, en zulke +veropenbaring op dit oogenblik, ware niet alleen nutteloos, maar +zelfs voor allen schadelijk, ja, misschien misdadig voor God!</p> +<p>Deze overweging deed hem besluiten de lastige, de droeve +samenspraak af te breken.</p> +<p>"Uw medelijden doet u dwalen, Dakerlia", zeide hij. "Jonkver +<!-- Page 31 -->Placida is beminnenswaardig. Ik moet weder +uitgaan en mij haasten. Ongetwijfeld wacht men reeds met ongeduld +op mij. Kom dezen namiddag ... of ik zal met mijne zuster ten +uwent gaan om u te verklaren wat mij tot dit huwelijk +dwingt."</p> +<p>Hij stapte tot eene kas, trok ze open en nam er eene dooze uit +welker deksel met gulden inlegwerk was versierd.</p> +<p>Dakerlia slaakte eenen angstschreeuw, sprong vooruit en rukte +de doos uit zijne handen ... maar, alsof zij besef had van de +onbetamelijkheid harer daad, gaf zij ze spoedig terug. Dan +bezwijkende onder hare geweldige ontsteltenis, liet zij zich op +eenen stoel vallen en bleef daar beschaamd en overvloedig +weenend, met den blik neergeslagen zitten.</p> +<p>Eene hevige siddering had Robrecht aangegrepen en eene doffe +angstkreet was hem ontsnapt. Hij aanschouwde haar eene wijl +verbaasd en zeide dan op pijnlijken toon:</p> +<p>"Dakerlia, Dakerlia, indien gij een geheim in uw hart hebt +gedragen, o, verberg het voor eeuwig uit medelijden! Er zijn +dingen die, wanneer men ze weet, ons zoo rampzalig kunnen maken, +dat wij elken verderen dag van ons leven God om den dood zouden +bidden als om de verlossing."</p> +<p>Jonkver Dakerlia stond op en, terwijl de tranen nog over hare +wangen rolden, sprak zij snikkend:</p> +<p>"Ik vertrek van hier; ik begrijp mijnen plicht, over den +dorpel van dezen Steen mag ik niet meer treden. Het geheim dat, +eilaas, tegen mijnen wil mij is ontsnapt, zal ik opsluiten in +mijn lijdend hart. Wees gelukkig, Robrecht.... O, mijn God, +Placida Van Woumen uwe vrouw! Ik zou ze zien aan uwe zijde, op de +plaats die.... Zinnelooze droom die mij de zinnen ontstelt! +Vaarwel, mher Sneloghe; bekreun u niet om mij: laat mij ziek +worden, verkwijnen, sterven!"</p> +<p>Zij wierp zich aan den hals van Witta en riep tusschen haren +koortsigen zoen:</p> +<p>"Nog eens, nog eens voor de laatste maal!"</p> +<p>En zich uit de omhelzing losrukkende, meende zij haren stap +tot de deur te richten; maar Robrecht hield haar terug en zeide +met aangejaagdheid:</p> +<p>"Blijf, Dakerlia, ik smeek u! Gij waant mij gevoelloos voor +<!-- Page 32 -->uwe smart? Mijn verdriet is dieper dan het uwe. +Ach, hadde ik het vroeger kunnen gelooven! Maar alle hoop is nog +niet verloren. Kerlingaland kan de slachtoffering van ons beider +geluk niet eischen. Wees getroost, Dakerlia. Wij hebben in +elkanders hart gelezen. Neen, neen, Placida Van Woumen wordt +mijne echtgenoote niet! Laat mij gaan; ons levensheil kan +afhangen van een enkel oogenblik."</p> +<p>Hij wierp de juweeldoos op de tafel en liep ter zaal uit.</p> +<p>Dakerlia staarde hem achterna; doch, alsof zij geen geloof had +in zijne voorspelling, legde zij welhaast de handen voor de oogen +en begon overvloediger nog te weenen.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_1_1'></a><a href='#FNanchor_1_1'>[1]</a> +<div class='note'> +<p>De kerk van O.L.V. te Brugge was eerst eene kapel, ten jare +745 door St-Bonifacius gesticht.... Haar schoone toren, die voor +baak aan de zeevaarders dient, heeft eerst 442 voet hoogte +gehad.</p> +<p>LANSSENS <i>aloude staat van Vl.</i>, bl. 235</p> +</div> +<a name='Footnote_2_2'></a><a href='#FNanchor_2_2'>[2]</a> +<div class='note'> +<p>Men noemde alsdan eene stad <i>eene poort</i> en de burgers +<i>poorters</i>.</p> +</div> +<a name='Footnote_3_3'></a><a href='#FNanchor_3_3'>[3]</a> +<div class='note'> +<p>Bij verkorting zeide men, tot aanzienlijke personen sprekende, +<i>mher</i> voor mijnheer, <i>ver</i> voor vrouw, <i>jonkver</i> +voor jonkvrouw.</p> +</div> +<a name='Footnote_4_4'></a><a href='#FNanchor_4_4'>[4]</a> +<div class='note'> +<p>De woningen van aanzienlijke lieden, meest uit zware steenen +gebouwd en met waaktorens voorzien, noemde men Steenen, welk +woord gelijkstaat met het Fransch <i>manoir, donjon, +castel</i>.</p> +</div> +<a name='Footnote_5_5'></a><a href='#FNanchor_5_5'>[5]</a> +<div class='note'> +<p>Niet verre van de Fransche stad Boulogne lag alsdan de +vermaarde zeehaven <i>Witsant</i>, dus genoemd naar het witte +zand der duinen, evenals nu het Vlaamsche zeestadje +<i>Blankenberghe</i>.</p> +</div> +<a name='Footnote_6_6'></a><a href='#FNanchor_6_6'>[6]</a> +<div class='note'> +<p>Dat de bevolking der kusten tot onder de muren van Boulogne +Vlaamsch sprak, bewijzen de namen der omliggende dorpen, zooals +Helbedinghem Leubringhem, Santingheveld, Pepelingen, enz.</p> +</div> +<a name='Footnote_7_7'></a><a href='#FNanchor_7_7'>[7]</a> +<div class='note'> +<p>"In diebus illis fuerunt homines quidam clavati sive +clavigeri, quos vulgo <i>Colvekerlos</i> nominatos audivimus, in +terra Ghisnensium habitantes, qui clavati sive vlavigeri a clava +dicebantur agnominati, eo quod non licebat eis aliquod genus +armorum nisi clavas tantum bajulare. Hii siquidem, quadam +impropitiationis specie, ab Hammensibus dominis quasi sub +servilis conditionis jugo constricti tenebantur."</p> +<p>LAMBERTI <i>Ardensis ecclesiae presbiteri chronicon</i>, +uitgegeven door le Mis Godefroy Menilglaise, Parijs. 1855, pag. +87.</p> +</div> +<a name='Footnote_8_8'></a><a href='#FNanchor_8_8'>[8]</a> +<div class='note'> +<p>De wijde inham bij Sluis, vroeger de haven van Brugge, heette +men het <i>Swin</i>.</p> +</div> +<a name='Footnote_9_9'></a><a href='#FNanchor_9_9'>[9]</a> +<div class='note'> +<p>Nu de haven van Nieuwpoort.</p> +</div> +<a name='Footnote_10_10'></a><a href='#FNanchor_10_10'>[10]</a> +<div class='note'> +<p>Nu Ardenburg.</p> +</div> +<a name='Footnote_11_11'></a><a href='#FNanchor_11_11'>[11]</a> +<div class='note'> +<p><br> +In deser wijs so hadden die aren,<br> +Valken en de sperwaren,<br> +<i>Blauwvoeten</i> ende smerlen mede<br> +Al vergadert daer ter stede.<br> +</p> +<p>Gedicht <i>van der Vledermuus</i>.</p> +<p>In het nabericht van den <i>Reinaert de Vos</i>, uitgegeven +door J.F. WILLEMS, pag. 384.</p> +<p>Bij JOHANNES LEUNIS, <i>Synopsis der drei Naturreiche,</i> t. +I, p. 81, wordt deze vogel dus opgegeven: <i>Pandion +Haliaetos</i>. L. Flussadler. Fischaar, Entenstosser.... BLEINE +BLAU.</p> +</div> +<a name='Footnote_12_12'></a><a href='#FNanchor_12_12'>[12]</a> +<div class='note'> +<p>Zie over deze lijkplechtigheden: <i>Overblijfsels van den +Heidenschen godsdienst onzer voorvaderen</i>, J. HUYTENS, +Messager des sciences hist. de Gand, année 1860.</p> +</div> +<a name='Footnote_13_13'></a><a href='#FNanchor_13_13'>[13]</a> +<div class='note'> +<p>"De zeekust van Vlaanderen, die de Noormannen +<i>Kerlingaland</i> noemden." VICTOR DE RODE, <i>Annales du +Comité flamand de France</i>, t. VIII, pag. 51</p> +</div> +<a name='Footnote_14_14'></a><a href='#FNanchor_14_14'>[14]</a> +<div class='note'> +<p>Scharmasax, scarmsax.</p> +</div> +<a name='Footnote_15_15'></a><a href='#FNanchor_15_15'>[15]</a> +<div class='note'> +<p>Zie over de bijgeloovigheid aangaande deze <i>Drollen</i> J. +HUYTTENS, <i>Messag. des sciences de gand</i>, 1860.</p> +<p>J.F. WILLEMS, in zijne uitgaaf van <i>Reinaert de Vos</i>, +haalt de volgende verzen aan uit <i>eene genouchelijke clute van +nu noch</i>:</p> +<p><br> +Ic wil u belesen ende besweren<br> +By cocketoysen, by neckers, by maren<br> +Ende by den <i>drollen</i>....<br> +</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='II'></a> +<h2>II</h2> +<br> + +<p>In het midden der stad Brugge stond eene sterke vesting, +weleer als wijkplaats tegen de invallen der wreede Noormannen +gebouwd. Men noemde ze den Burg.</p> +<p>Ten zuiden en ten westen was zij ongenaakbaar gemaakt door +zeer breede grachten; ten noorden en ten oosten was zij beschut +door eenen hoogen steenen wal, met gaanderijen, schietgaten en +kanteelen.</p> +<p>Drie bruggen en vier poorten gaven toegang tot het wijde +vierkante binnenplein, waar rondom de aanzienlijkste gebouwen der +stad zich verhieven.</p> +<p>Trad men van den kant der Markt, over de Hofbrug, den Burg +binnen, dan zag men schuins voor zich 's Heeren hof, een schoon +paleis, met eene overwelfde bovengang, die men de Loove noemde, +en waarbinnen de graaf van Vlaanderen, als hij te Brugge zich +bevond, zijn hof hield.</p> +<p>Ter rechterzijde verhief zich een even groot doch min p +<!-- Page 33 -->rachtig huis, dat men den Steen heete en waarin +de kastelein van Brugge, dit is de bevelhebber en bewaarder van +den Burg, zijn verblijf had.</p> +<p>Daarnevens, met den achtergevel naar de Markt, stond het +Gijselhuis, dat tot gevangenis diende.</p> +<p>De vierde zijde, ten noorden van het plein, was geheel +ingenomen door geestelijke gebouwen, zijnde ten eerste de schoone +kerk van St-Donaas, welker hooge, vierkante toren omringd was met +twee breede, gekanteelde gaanderijen, opdat men ook van daar den +vijand mocht bevechten, indien de Burg eenen aanval af te weren +had<a name='FNanchor_16_16'></a><a href= +'#Footnote_16_16'><sup>[16]</sup></a>; dan het klooster St-Donaas +met de huizen der kanunniken en de slaapsteden en eetzalen der +broeders en eindelijk het hof der proostdij, dat door Bertulf, +proost van St-Donaas en erfkanselier van Vlaanderen, werd +bewoond.</p> +<p>Alhoewel deze geestelijke gebouwen binnen den algemeenen wal +van den Burg waren begrepen, omringde hen nog een bijzondere +muur, zeer hoog en sterk, met torentjes en kanteelen, zoodat, +indien de Burg in de handen der vijanden mocht vallen, de kerk, +het klooster en de proostdij nog lang wederstand konden +bieden.</p> +<p>Tusschen de grootere gebouwen van den Burg zag men, in alle +tusschenruimten, er nog andere van mindere uitgestrektheid, die +tot voorraadstapels, wapenhuizen of stallingen waren bestemd.</p> +<p>De Burg was dus de zetel der openbare macht in Vlaanderen. +Niet slechts omdat hij het paleis van den vorst bevatte; maar +bovenal omdat de proost van St-Donaas en de kastelein van Brugge +er hun verblijf hielden.</p> +<p>Trouwens, deze twee ambtenaren, staande de eene aan het hoofd +der geestelijke en de andere aan het hoofd der wereldlijke +overheid, opzichtens al de vrije Ambachten afhangende van Brugge, +bezaten meer onmiddellijken invloed op dit groot gedeelte van het +Westelijk Vlaanderen dan de vorst zelf. Hunne aanzienlijke +grondbezittingen en hun persoonlijke rijkdom vermeerderden dien +invloed tot zooverre, dat de ridders van de hofho +<!-- Page 34 -->uding des graven met nijdig oog zulke +buitenmatige macht aanschouwden, meest nog omdat deze, volgens +hunne meening, eenen ondraaglijken hoon voor allen waarlijk +edelgeboren man daarstelde.</p> +<p>Inderdaad, Bertulf, de proost van St-Donaas, en zijn broeder +Hacket, de kastelein, waren Kerels, afkomstig uit het +Veurne-Ambacht, waar zij hunne grondbezittingen hadden.</p> +<p>Nog meer kerels genoten in Brugge door hunnen rijkdom eenen +bijzonderen invloed. Men noemde hen de Erembalds, omdat de +voornaamste onder hen afstamden van Erembald, den eersten Kerel +die het ambt van kastelein bekwam, en daardoor in 's lands +bestuur boven andere ridders zich verhief.</p> +<p>Hoe dit laatste geschiedde, is gemakkelijk te begrijpen. De +leenheeren of de zoogenaamde edellieden aanzagen allen arbeid en +allen handel als onteerend. Hunne eenige inkomsten bestonden in +de lasten en schattingen welke zij hunnen lijfeigenen of +dienstbaren veldbewoner opdrongen, en in de tollen van doorvaart +die zij reizigers en kooplieden afpersten.</p> +<p>De vrije mannen van Kerlingaland aanschouwden daarentegen den +arbeid als eenen plicht en den landbouw en den koophandel als +vereerend. De gansche scheepvaart van Vlaanderen en de +visscherij, tot de Engelsche kust, waren in hunne handen. Ontbrak +er graan in het land, zij gingen het koopen tot in Denemarken, +ja, tot in de Morgenlandsche zee.</p> +<p>Geen wonder dus, dat mettertijd de bedrijvigste en +verstandigste dezer Kerels groote rijkdommen hadden +verzameld.</p> +<p>Toen nu de vorsten en voorname leenheeren, om zich gemakkelijk +geld aan te schaffen, hadden begonnen de ambachten, tollen en +inkomsten, waarover zij beschikten, om zoo te zeggen, aan den +meestbiedende te verkoopen, dan zullen zulke Kerels, zooals de +genaamde Erembald, niet nagelaten hebben deze gelegenheid te +benuttigen om zich tot de eerste waardigheden van den Staat te +verheffen.</p> +<p>Dewijl zij deze waardigheden door zulken koop wettelijk en +erfelijk bezaten, konden zij daarvan niet worden beroofd, al +mochten ook de ridders, ja de graaf zelf, met geheime spijt de +verheffing dezer machtige Brugsche Kerels aanzien.</p> +<!-- Page 35 --> +<p>Eene meerdere reden nog om de leenheerschap tegen de Erembalds +te verbitteren was dat zij, als de erkende hoofden en beschermers +der Kerels van de vrije Ambachten, dezen immer tegen de +heerschzuchtige aanslagen der leenheeren verdedigden; maar daarom +tevens durfde de graaf, noch zijne hovelingen, openlijk tegen de +Erembalds ingaan, want zij wisten dat de Kerels der Ambachten met +eede aan hen waren verbonden en niet zouden nalaten het leed, hun +aangedaan, bloedig te wreken.</p> +<p>Dien dag heerschte er zekere geheimzinnige onrust of +nieuwsgierigheid op den Burg. Men zag er niet alleen kanunniken, +geestelijke broeders en vele poorters in groepen en met de +hoofden te zamen staan kouten; maar aan de deur der proostdij +hielden zich een aantal boden te paard, van welke er nu en dan +een met de hem vertrouwde brieven of bevelen den Burg verliet. +Van den graaf konden de bevelen niet uitgaan, want deze was met +duizenden Vlaamsche ridders ten oorlog getrokken, om onder het +Fransche vaandel in Aquitanië te gaan strijden.</p> +<p>De lieden, die op het plein stonden, poogden wel uit de +ruiters te vernemen welke tijding zij voerden, doch zij konden +geen voldoende antwoord bekomen, dewijl de boden den inhoud der +brieven niet kenden.</p> +<p>Op dit oogenblik vertoonde zich onder de voornaamste poort van +den Burg een persoon die aller aandacht tot zich trok en eene +zonderlinge beweging onder de groepen der nieuwsgierige lieden +deed ontstaan.</p> +<p>Het was een ridder, buitengewoon hoog van gestalte en sterk +van leden. Zooals hij daar met zwaren tred en met het hoofd fier +opgeheven den Burg opstapte, had hij het voorkomen van eenen +reus. De genster, die uit zijne groote zwarte oogen lichtte, +moest den aanschouwers ontzag inboezemen; want alhoewel men +vermoedde dat hij de aangekomen tijding moest kennen, durfde +niemand hem het woord toesturen, ja, men trad terug om hem eenen +onbelemmerden doorgang te bieden<a name='FNanchor_17_17'></a><a +href='#Footnote_17_17'><sup>[17]</sup></a>.</p> +<!-- Page 36 --> +<p>Een vrij man en ridder moest hij zijn; want aan zijne zijde +hing een groot, krom zwaard. Op zijne kleeding, waarin de blauwe +verf heerschte, bemerkte men echter geene de minste pracht.</p> +<p>"Daar is Burchard Knap, de neef van onzen proost", murmelde +een geestelijken broeder.</p> +<p>"Is hij niet de zoon van Lambrecht van Rodenburg, den eigen +broeder van den proost?" vroeg de poorter.</p> +<p>"Ja, maar hij woont meest buiten, tusschen de Kerels. Wie hem +zou durven ondervragen zou wel te weten komen wat er gaande +is."</p> +<p>"Wel, vraag gij het hem."</p> +<p>"Ik zal er mij wel van wachten. Die mher Burchard is de +ongenaakste en de gramstorigste man der wereld."</p> +<p>"Ja, en gij vreest dat hij met eenen slag zijner reusachtige +vuist u zou kunnen verpletten?"</p> +<p>"Spot er niet mede; het is zooals gij zegt. Zwijgt, daar +nadert die vervloekte bullekop!"</p> +<p>"Welnu, ik zal hem vragen wat nieuws er is", mompelde een oude +zwaardveger. "Hij komt dikwijls in mijnen winkel; hij kent mij en +zal minzaam mij antwoorden."</p> +<p>Inderdaad, hij ging den ridder te gemoet en stamelde, terwijl +deze met scherpen blik van uit de hoogte op hem nederzag:</p> +<p>"Mher Burchard, duid mijne stoutheid niet ten kwade. Welke +tijding is er toch gekomen?"</p> +<p>"Weet gij het?" vroeg de ridder met eene stem die uit eenen +kelder scheen op te klimmen.</p> +<p>"Neen, heer."</p> +<p>"Ik even min. Gij verveelt mij; ga uit mijnen weg!"</p> +<p>Hij deed door zijnen zuren blik den verbluften zwaardveger +terugdeinzen en richtte zich, zonder meer acht op de omstanders +te geven, naar de poort der proostdij.</p> +<p>Hij stapte onder eenen langen zuilengang door, duwde eene deur +open en trad in eene zaal waar een twaalftal ridders rondom eene +tafel zaten, bij welke een paar groote leuningstoelen ledig +stonden, als wachtte men hier op twee voorname personen.</p> +<p>"Welnu, wat is er ophanden?" vroeg Burchard, nadat hij den +ridders eenen korten groet had toegestuurd.</p> +<!-- Page 37 --> +<p>"De graaf is terug uit Aquitanië<a name= +'FNanchor_18_18'></a><a href= +'#Footnote_18_18'><sup>[18]</sup></a>", antwoordde hem Segher +Wulf. "Het Fransche leger is te Atrecht aangekomen. Onze ridders +zullen nog daar blijven; want de koning van Frankrijk vreest +eenen aanval der Engelschen uit Normandië; maar de graaf +komt overmorgen te Brugge."</p> +<p>Eene uitdrukking van ongenoegen trok Burchards lippen te +zamen.</p> +<p>"Waar is de proost?" vroeg hij.</p> +<p>"Hij is bezig met het schrijven van eenige bevelen; hij zal +aanstonds komen."</p> +<p>"En de kastelein?"</p> +<p>"Die is met hem."</p> +<p>Burchard zette zich zoo zwaar neder dat de eiken stoel onder +hem kraakte, als ginge hij breken.</p> +<p>"Het schijnt dat de komst van onzen graaf u niet verblijdt?" +bemerkte Segher Wulf.</p> +<p>"De komst van den graaf is mij onverschillig" mordde +Burchard.</p> +<p>"Waarom ziet gij er zoo ontevreden uit?"</p> +<p>"De Isegrims komen met hem?"</p> +<p>"Natuurlijk."</p> +<p>"En zijn duivel Tancmar insgelijks."</p> +<p>"Altijd even grimmig, mher Burchard?" lachte Yorg Koevoet, een +der aanwezige ridders. "Wat vreest gij van de komst des graven? +Toen hij ten oorlog trekken zou heeft hij eenen algemeenen +landsvrede doen uitroepen en ons gelast in zijne afwezigheid over +de openbare rust te waken. Hebben wij deze zending niet trouw +volbracht? Gij zelf, mher Burchard, hebt gij niet toegestemd om +uwen twist met den hofraadsheer Tancmar opgeschorst te laten tot +des graven terugkeer!"</p> +<p>"Ja, ja, tot mijne groote schande", antwoordde Burchard +gramstorig. "Tancmar had voor den oorlog mij een gedeelte mijner +gronden ontnomen. Ik heb het hem voorloopig<!-- Page 38 --> laten +behouden, om den landsvrede niet te breken, zooals gij zegt, mher +Yorg; maar wat gebeurt er nu? Tancmar is in het leger met zijne +beide zonen en heeft intusschen het beheer zijner goederen +toevertrouwd aan zijnen neef Rambold Tancmar. Weet gij wat deze +doet om mij te hoonen en uit te dagen? Hij zaait en oogst op +mijnen grond en bouwt er eene schuur op. Het is een ware diefstal +... en ik, Burchard Knap, dien men eenen woestaard en eenen +trotschaard noemt, ik heb het tot nu toe kunnen verkroppen als +een machteloos kind! De graaf komt overmorgen in Brugge, zegt +gij? Welnu, hij zal mij doen teruggeven wat mijn eigendom is, of +bij Thors hamer<a name='FNanchor_19_19'></a><a href= +'#Footnote_19_19'><sup>[19]</sup></a>, ik verplet al wie het mij +nog durft betwisten!"</p> +<p>"Mher Tancmar beweert dat de graaf zelf hem dien grond heeft +geschonken", bemerkte Matfried Wegel.</p> +<p>"Maar mag de graaf het eigendom van eenen vrijen man onder +zijne voeten wegschenken?"</p> +<p>"De listige Tancmar heeft onzen graaf bedrogen en hem doen +gelooven dat die grond der kroon toebehoort."</p> +<p>"Ben ik dan een lijfeigene of een slaaf", bulderde +Burchard.</p> +<p>"Kom, kom, onze heer graaf zal de zaak onderzoeken en u recht +doen", zeide Gerwijn Eekel.</p> +<p>"Karel van Denemarken?" vroeg Burchard met eenen grijns van +misprijzen op de lippen, "Is dit nu een vorst die Vlaanderen +betaamt? Hij kruipt voor den koning van Frankrijk; en deze zal +hem zeker niet leeren hoe men de rechten der vrije mannen van +Kerlingaland eerbiedigen moet."</p> +<p>"Beschuldig onzen vorst Karel niet", bemerkte Segher Wulf. +"Ware hij niet slecht geraden, hij zou in alles rechtvaardigheid +plegen; maar de valsche Isegrims, die hem omringen...."</p> +<p>"Dit is juist de zaak", bevestigde Willem van Wervick. "De +leenheeren, die bloedvijanden der Kerels, drijven hem onverpoosd +tot onrecht aan. Men noemt ze Isegrims, dit is wolven, en zij +verdienen het wel, zij, die niets betrachten dan het vrije volk +van Vlaanderen te verslinden. Meent gij dat zij verzadigd +zijn?"</p> +<!-- Page 39 --> +<p>"Dat geloove de duivel indien hij zich wil laten bedriegen!" +riep Burchard. "Gij zult het zien, heeren: zoohaast de Isegrims +in het land zijn zullen zij weder hunne kuiperijen beginnen om +onzen Kerels den balfaart, het juk der slavernij op den nek te +drukken!<a name='FNanchor_20_20'></a><a href= +'#Footnote_20_20'><sup>[20]</sup></a>"</p> +<p>"De graaf zal het beletten", zeide Matfried.</p> +<p>"De graaf?" schertste Burchard. "Die huichelaar? Hij heeft het +zelf gepoogd; de oorlog alleen...."</p> +<p>"Zwijg, zwijg, daar is de proost!" mompelden eenige +stemmen.</p> +<p>Bertulf, de proost van St-Donaas, die nu met zijnen broeder +Hacket, den kastelein, in de kamer verscheen, was een man van +meer dan zestig jaar, met grijze haarkroon en een ernstig en +eerbiedwekkend gelaat. Ondanks zijnen ouderdom ging hij rechtop, +en het geheel zijner statige wezenstrekken ademde niet alleen +wijsheid maar tevens een diep gevoel van eigen waarde.</p> +<p>Hij droeg eenen zwarten tabbaard, die hem in wijde plooien tot +op de voeten daalde en rondom hals en schouders eenig wit bont, +zoodat zijne kleeding half geestelijk en half wereldlijk scheen. +Inderdaad, ofschoon eene hooge kerkelijke waardigheid bezettende, +was hij evenwel geen priester.</p> +<p>Na zijnen bloedverwanten en vrienden eenen stillen groet te +hebben toegestuurd, zette hij zich nevens den kastelein in eenen +der groote leunstoelen en zeide tot de aanwezigen:</p> +<p>"Heeren, ik heb u de tijding mede te deelen dat onze heer +graaf overmorgen te Brugge zal aankomen. Hij zal ditmaal nog niet +in Vlaanderen blijven; want hij moet terug naar het leger te +Atrecht, waar de koning van Frankrijk eenen aanval der Engelschen +uit Normandië verwacht. Hoe het zij, het betaamt dat wij +onzen vorst, na zijne lange afwezigheid, met de verschuldigde +eerbewijzen onthalen. Ik heb u doen roepen, heeren, om uwe hulp +te vragen ten einde op den dag van 's vorsten intrede +<!-- Page 40 -->een behoorlijk getal vrije lieden uit de +Ambachten naar de stad te doen komen. Gij zult begrijpen dat +zulks noodig is om te beletten dat onze vijanden bij den graaf de +Kerels beschuldigen van onverschilligheid of oneerbiedigheid +jegens hem. Onze zaken staan nu op eenen goeden voet. Wij zijn er +in gelukt gedurende des vorsten afwezigheid Kerlingaland in eene +volstrekte rust te houden. De graaf moet over ons voldaan zijn en +wij hebben dus het recht te hopen dat hij ons tegen de booze +aanslagen der Isegrims zal beschermen."</p> +<p>"Ja, verwacht u daaraan!" gromde Burchard. "Hij is zelf de +grootste Isegrim...."</p> +<p>"Mijn neef heeft altijd iets onaangenaams voor onzen heer +graaf in den mond", zeide de proost berispende. "Het zijn +persoonlijke redenen waarop wij nu geene acht dienen te slaan.... +Alzoo, heeren, gelieft brieven of boden naar uwe burchten en +hofsteden te zenden, met het verzoek dat men van daar eenige +lieden naar Brugge doe komen om bij de intrede des vorsten +tegenwoordig te zijn. Laat hen begrijpen dat het voor de Kerels +een plicht is, een vaderlandsche plicht, onzen heer graaf met +eerbied en blijdschap te verwelkomen."</p> +<p>De aanwezige ridders toonden zich bereid om aan dit verzoek te +voldoen. Dat de graaf waarlijk ten opzichte der Kerels gunstig +gestemd was, daaraan twijfelde de meerderheid sterk; maar zij +wilden in deze onzekerheid den Isegrims geenen schijn van reden +geven om hen bij den vorst van vijandschap tegen hem te +betichten.</p> +<p>Burchard Knap alleen riep luid dat hij zulk onthaal vanwege de +Kerels als eene laffe kuiperij aanzag. Graaf Karel van Denemarken +was, volgens zijn gevoelen, een valschaard en een geboren vijand +van alle recht en alle vrijheid zijns volks.</p> +<p>Terwijl de proost met bitterheid de onvoorzichtige woorden van +zijnen neef laakte, als de zaak der Kerels ten hoogst schadelijk, +werd de deur geopend en een ridder, met den helm op het hoofd en +het maliehemd aan het lijf, trad onder het uitspreken eener luide +groetenis in de zaal.</p> +<p>"Welkom, welkom, onze vriend Isaac Van Reninghe!" riepen de +ridders, van hunne zetels opstaande om hem de hand te +drukken.</p> +<!-- Page 41 --> +<p>"Gij komt van het leger? Hoe is het in Aquitanië vergaan? +Mher Luitprand van Rousbrugge was erg gekwetst. Is hij genezen? +Zijn er vele Vlaamsche ridders gesneuveld? Wie heeft er zich het +meest onderscheiden? Wanneer komt ons leger terug?"</p> +<p>Dergelijke vragen werden hem van alle kanten toegestuurd; hij +antwoordde er met zekere verstrooidheid op en scheen haast te +hebben om hen van andere dingen te spreken. Nauwelijks kon hij +met zijne vrienden eenige korte groetenissen gewisseld hebben, of +hij stapte naar de deur, sloot ze toe en, tot de tafel +terugkeerende, zeide hij:</p> +<p>"Heeren, ik ben vermoeid van de lange vaart en vraag u oorlof +om te zitten. Ik heb ernstige berichten u mede te deelen."</p> +<p>Hij nam eenen stoel; en toen hij zag dat de anderen hem hierin +hadden nagevolgd en hem nieuwsgierig aanzagen, sprak hij:</p> +<p>"Volgens hetgene ik onderwege van eenige vrienden heb +vernomen, vleit gij u hier met de hoop dat men het ontwerp om de +Kerels van hunne vrijheid te berooven heeft laten varen. Het doet +mij leed uwe gerustheid te moeten storen; maar gij bedriegt u. De +Kerels zijn integendeel bedreigd met eene nieuwe en ergere +vervolging."</p> +<p>Een kreet van verrassing en gramschap ontsnapte den ridderen; +Burchard Knap stampte geweldig op den vloer en gromde eene +vermaledijding, maar de proost gebood hem de stilte en vroeg aan +Isaac:</p> +<p>"Waarop, mher Van Reninghe, vestigt gij dit vermoeden? Zijn er +bewijzen?"</p> +<p>"Bewijzen?" was het antwoord. "De leenheeren, de Isegrims +sedert wij uit Aquitanië wederkeerden, beroemen zich +openlijk dat zij de wapens niet zullen nederleggen voordat de +Kerels den balfaart op den nek hebben en in eeuwige slavernij +zijn gedompeld."</p> +<p>"Verstikke mij de nachtmare!" riep Burchard. "Indien wij door +onze lankmoedigheid...."</p> +<p>"Zwijg, mijn neef, laat mher Isaac ten minste voortgaan", +onderbrak hem de proost. "Wat heeft deze pocherij der Isegrims te +beduiden? Wij zijn er aan gewend. Waarom zou ze ons nu +verwonderen als iets nieuws?"</p> +<!-- Page 42 --> +<p>"Het zijn de Isegrims niet meer alleen", hernam Isaac. "De +koning van Frankrijk en de voornaamste ridders, die hem omringen, +moeten zich sedert eenigen tijd met de zaak der Kerels +bezighouden; want zij spreken er van en beslissen den twist met +de Walsche spreuk: <i>pas de terre sans seigneur, geen grond +zonder heer</i>".</p> +<p>"Bij Loki en zijne horens! wat is dit voor eene taal?" riep +Burchard. "Is elk vrij man niet meester van den grond die hem +toebehoord? De Fransche koning? Ha, ha, de Fransche koning +bemoeit zich met onze zaken? Niet genoeg dat men ons slaven wil +maken, onze dwingeland zelf zou slaaf zijn van eenen vreemden +vorst! Het is om te barsten van schaamte!"</p> +<p>"In dit geval blijft ons niets anders te doen dan geheel +Kerlingaland te wapen te roepen", zeide Willem Van Wervick. "De +schermzeis uit de scheede getogen voordat het te laat zij!"</p> +<p>"Ja, en zonder toeven al de burchten afbranden, die onze +vijanden, om onze vrijheid te bedreigen, te midden der Ambachten +hebben gebouwd!" voegde Burchard er bij. "Ik heb omtrent +Eerneghem, in de bosschen, tweehonderd Houtkerels, echte +Blauwvoeten, die snakken naar den strijd."</p> +<p>"Heeren, ik kan u niet genoeg de voorzichtigheid aanbevelen", +zeide de proost, "u bovenal, mijn oploopende neef Burchard! +Ontijdig geweld redt geene zaak, zelfs niet de rechtvaardigste. +Houd u stil; blijf bedaard, zooals het een redelijk man +betaamt."</p> +<p>Een somber gegrol ratelde in Burchards keel. Hij zou zulke +berisping van geenen anderen man op aarde verdragen hebben; maar +de proost, die als hoofd der Erembalds recht had om hier te +gebieden, gaf geene acht op zijne spijt.</p> +<p>"Vrienden", ging hij voort, "ik beken dat de berichten, ons +door mher Isaac Van Reninghe aangebracht, in schijn, ten minste, +van aard zijn om u te kwetsen en te verbitteren; maar gelieft in +te zien dat wij nooit iets anders dan zulke grootspraak vanwege +de Isegrims te verwachten hebben."</p> +<p>"Ja, maar het is nu veel erger dan te voren", wedersprak hem +Isaac. "Er moet eene geheime reden tot den eensklaps +aangegroeiden overmoed der leenheeren bestaan. Kondet gij +<!-- Page 43 --> het hooren, vrienden, hoe onbeschaamd de +Isegrims hunnen haat tegen de Kerels lucht geven! Zij zingen +zelfs, met de hanaps in de hand, een spotlied tegen ons. Het is +zeer lang en vol hoon. Ik heb er slechts de volgende rijmen van +kunnen onthouden:</p> +Wij willen de Kerels doen greinsen,<br> +Al dravende over het velt;<br> +Het 's al kwaad dat si peinsen,<br> +Ic weetse wel bestelt,<br> +Men sal se slepen en hangen,<br> +Haar baart is al te lanc;<br> +Sine connens niet ontgangen;<br> +Sine dogen niet sonder bedwanc."<br> + +<p>Een storm van verontwaardigingskreten borst los.</p> +<p>"Zoo sla mij Thors hamer, indien ik den eersten Isegrim die +slechts een woord van dit lied in mijn bijwezen durft zingen het +hoofd niet kloof!" schreeuwde Burchard boven het gerucht uit.</p> +<p>"Klachten genoeg, daden moeten er zijn", zeide Willem Van +Wervick. "Wat blijft ons te doen? Het is gansch eenvoudig: ons in +de Ambachten begeven en alles tot den opstand bereiden."</p> +<p>"Ja, en onmiddellijk Willem Van Loo, den burggraaf van Yperen, +tot graaf van Vlaanderen uitroepen", viel Burchard woedend uit, +"te wapen loopen met dien wettigen erfgenaam onzer graven aan het +hoofd en Karel van Denemarken het land uitjagen!"</p> +<p>"Zijt gij daar alweder met die dwaze gedachte?" schertste de +kastelein Hacket. "Is het zoo dat men beraadslaagt over de +hoogste belangen? Gij maakt gerucht en tiert. Dit zijn geene +redenen."</p> +<p>"Dwaze gedachte?" herhaalde Burchard. "Is Willem Van Loo niet +de kleinzoon en erfgenaam van den graaf Robrecht De Vries, door +de mannen, terwijl Karel van Denemarken dit slechts is door de +vrouwen? Haddet gij, mijne ooms, in den oorlog tusschen beiden, +Karel niet geholpen, wij <!-- Page 44 -->zouden nu eenen vorst +hebben met Kerlenbloed in de aderen; want de moeder van Willem +was eene Kerlinne<a name='FNanchor_21_21'></a><a href= +'#Footnote_21_21'><sup>[21]</sup></a>."</p> +<p>"En haddet gij en mher Isaac en velen uwer vrienden in den +oorlog voor de Kroon u onzijdig gehouden", wedervoer Hacket, "de +Kerels zouden waarschijnlijk nu de ongunst van den graaf niet te +vreezen hebben."</p> +<p>"Ik verzoek u bedaard te blijven, heeren", zeide de proost. +"Laat mij mher Isaac Van Reninghe vragen of hij ons met eenige +zekerheid kan bevestigen dat graaf Karel dezelfde inzichten als +de Isegrims jegens ons heeft."</p> +<p>"In der waarheid, ik moet bekennen", antwoordde Isaac Van +Reninghe, "dat, welke moeite ik ook aanwendde, ik desaangaande +niets heb kunnen vernemen. Maar gij weet hoe ondoorgrondelijk +onze graaf is; en daarenboven, men mistrouwt mij omdat men +vermoedt dat ik een vriend der Erembalds ben."</p> +<p>"Welnu", bemerkte de proost met eene zegevierende uitdrukking, +"ik, integendeel, heb daarover rechtstreeksche berichten van +iemand die meer dan anderen het vertrouwen van onzen graaf bezit +en hem nooit verlaat, namelijk den ouden Frumold, wiens +geloofbaarheid wel niemand uwer zal betwisten. Deze heeft mij +geschreven dat wij alle redenen hebben om te gelooven dat men de +Kerels voortaan aangaande hunne vrijheid niet meer zal +verontrusten; en hij raadt ons aan onzen heer graaf met +betuigingen van eerbied en verkleefdheid te onthalen en hem in +zijne goede stemming ten onzen opzichte te versterken. Het is +onze plicht dezen wijzen raad te volgen. De oorlog tegen onzen +wettigen vorst, indien wij er toe gedwongen worden zal, in alle +geval, een groot ongeluk zijn, dat wij behooren te ontwijken +zoolang wij kunnen. Is dit niet het gevoelen der meerderheid +dezer vergadering?"</p> +<p>Velen der tegenwoordig zijnde ridders knikten met het hoofd of +antwoordden bevestigend.</p> +<p>"Laat ons dan tot een besluit komen, heeren", hernam de +proost. "Mijn tijd is kostelijk; ik verwacht den voorschepen van +Brugge. Ziet hier mijn gevoelen. Wij moeten ons bereiden om onzen +heer graaf bij zijne intrede met de meest mogelijke eerbewijzen +te verwelkomen. Diegenen onzer die niet gehouden zijn hem af te +wachten, zullen hem te gemoet rijden...."</p> +<p>"<!-- Page 45 -->Ik den graaf te gemoet rijden?" kreet +Burchard. "Mij door de Isegrims uitdagend laten bekijken? Neen, +neen, ik zou een ongeluk doen!"</p> +<p>"Daarom juist, mijn neef, omdat gij zoo oploopend zijt en u +zelven niet kunt bedwingen, wilde ik u verzoeken dien dag te +Bethferkerke te blijven<a name='FNanchor_22_22'></a><a href= +'#Footnote_22_22'><sup>[22]</sup></a>."</p> +<p>"Ha, vrees niet: men zal mij in Brugge niet zien!"</p> +<p>"Tot nu toe, heeren", ging de proost voort, "hebben wij geene +redenen om den graaf als een vijand der Kerels te beschouwen. +Integendeel, ik durf de overtuiging uitdrukken dat vorst Karel +een edelmoedig hart heeft en nooit ons recht zal te kort doen, +indien slechte raadslieden hem niet valschelijk tegen de Kerels +aanhitsten. Wij zullen ons nu eerbiedig en verkleefd jegens hem +toonen en zelfs, indien het geval zich voordoet, de hoonende +houding der Isegrims over het hoofd zien, om geene reden van +ontevredenheid aan den vorst te geven. Ontstaat het kwaad dat gij +vreest, wij zullen onzen plicht doen en met goed en bloed de +vrijheid van Kerlingaland verdedigen; maar niemand toch zal ons +kunnen beschuldigen dat wij zelven de oorzaak der bloedige +botsing waren.... In deze omstandigheid, heeren, verheugt het mij +ten hoogste u te kunnen melden dat ik er gelukt ben het machtige +huis van Rijkaard Van Woumen door een huwelijk aan onzen stam te +verbinden. Rijkaard en de zijnen zijn machtig bij den graaf en +hunne hulp is ons meer waard dan duizend zwaarden."</p> +<p>"Zoo? heeft mehr Robrecht Sneloghe dan eindelijk toegestemd?" +vroeg Matfried Wegel. "Hij scheen van dit huwelijk niet te willen +hooren."</p> +<p>"Inderdaad", bevestigde de proost, "hij heeft wel eenigen +tegenstand geboden; maar gij weet het, onder ons is er geen die +met meer edelmoed dan mijn neef Robrecht zich bereid toont tot +zelfopoffering, zoohaast hij iets kan doen ten goede van ons +geslacht en van Kerlingaland. Het was mij genoeg hem te doen +begrijpen welke gelukkige gevolgen dit huwelijk, zoowel voor de +Erembalds in het bijzonder als voor de Kerels <!-- Page 46 -->in +het algemeen, moest hebben, om hem de eervolle verbintenis te +doen aanvaarden."</p> +<p>"En is Rijkaard Van Woumen met dit huwelijk tevreden?"</p> +<p>"Zeer tevreden."</p> +<p>"Een der machtigste leenheeren zich verbinden met eenen +Kerel!"</p> +<p>"Met den rijksten en machtigsten Kerel", verbeterde Bertulf. +"Wie weet niet dat mijn neef meer vrije gronden bezit dan mher +Rijkaard leengoederen?"</p> +<p>"Het is gelijk, heer proost, indien dit huwelijk voltrokken +wordt zult gij iets wonders gewrocht hebben dat, inderdaad, de +Kerels sterk moet maken tegen de kuiperijen der Isegrims."</p> +<p>"Maar Ghijselbrecht Tancmar stond insgelijks naar de hand van +jonkver Placida", bemerkte Yorg Koevoet. "Indien zijn oom, de +hofraadsheer, met den graaf terugkomt, zou hij dit huwelijk nog +wel kunnen beletten."</p> +<p>"Onmogelijk", antwoordde Bertulf, "heden nog, dezen morgen +zelfs, zal Placida Van Woumen de beloftegift uit Robrechts handen +ontvangen. Het is daarom dat mijn neef zich niet hier met ons +bevindt."</p> +<p>"God zij dank, dit is eene goede tijding!" juichten al de +aanwezigen. Burchard zelf glimlachte van tevredenheid en loofde +uitbundig zijnen oom over deze zegepraal.</p> +<p>De proost was bezig met hun uit te leggen, hoe dit huwelijk +den Kerels in eenmaal vele invloedrijke vrienden aan het hof des +graven zelven moest verschaffen en hoe hij hoopte daardoor beter +dan door eenen verderfelijken oorlog de rechten en de vrijheid +van Kerlingaland te doen eerbiedigen. Een dienaar opende zachtjes +de deur en meldde hem dat de voorschepen van Brugge verlangde hem +te spreken.</p> +<p>Al de ridders stonden op. Zijne aanbeveling tot +voorzichtigheid herhalende, leidde de oude Bertulf hen tot aan de +deur.</p> +<p>Hier zeide zijn broeder Hacket in stilte tot hem:</p> +<p>"Maar, proost, waarom verbergt gij den toestand der zaken? +Onze berichten zijn niet zoo geruststellend als gij het +voorgeeft."</p> +<p>"Wat wij te vreezen hebben i<!-- Page 47 -->s dat de Kerels +der Ambachten in beroering geraken. Dit zou de graaf ongunstig +stemmen en de Isegrims in de hand werken. Met zulken +onvoorzichtigen woestaard als onze neef Burchard, kunnen wij de +waarheid niet gansch openbaren. De minste genster ware genoeg om +het vuur van eenen ontijdigen opstand in Kerlingaland te doen +ontvlammen. Ga zonder kommer, broeder, en gelief den deurwaarder +te zeggen dat men den voorschepen binnenlate."</p> +<p>De kastelein drukte hem de hand en verwijderde zich.</p> +<p>Een voornaam en rijk poorter, die als voorschepen of +burgemeester aan het hoofd van het stadsbestuur stond, trad in de +zaal en groette den proost, terwijl deze hem minzaam eenen zetel +aanbood.</p> +<p>Toen beiden gezeten waren, zeide de oude Bertulf:</p> +<p>"Heer voorschepen, dringende bezigheden, zooals gij aanstonds +zult begrijpen, laten mij niet toe ten uwent te gaan; daarom deed +ik u bidden u ten Burg te willen begeven. Ik moet u melden dat +onze heer graaf overmorgen in Brugge komt...."</p> +<p>"Ik weet het reeds, heer proost", bemerkte de voorschepen.</p> +<p>"Gij weet het? Heeft dan de graaf u insgelijks eenen bode +gestuurd?"</p> +<p>"Neen, maar de hofraadsheer Tancmar Van Straten bracht zelf +mij de tijding."</p> +<p>"De raadsheer Tancmar?" herhaalde Bertulf met zichtbare +bekommerdheid.</p> +<p>"Ja, en tevens de hofbottelier Walter Van Lokeren."</p> +<p>"Zij hebben wel veel haast om in Brugge te verschijnen, heer +voorschepen."</p> +<p>"Inderdaad."</p> +<p>"Brachten zij u ook eenige bijzondere bevelen van den +graaf?"</p> +<p>"Bevelen wel niet; maar zij raadden mij aan eene houten trede +op de markt te doen timmeren om daarop de sleutels der stad den +graaf te overhandigen alsof hij eene eerste intrede deed. De +reden daarvan is dat eenige voorname Fransche ridders onzen vorst +zullen vergezellen en hij verlangt dat zijn onthaal zoo plechtig +mogelijk geschiede. Ik zie geen beletsel om onzen heer graaf +hierin te vergenoegen. Daarenboven, ik zal de poorters +uitnoodigen hunne huizen op den doortocht van den s +<!-- Page 48 -->toet met alle mogelijke pracht te versieren."</p> +<p>"Ik hoor wel dat voor alles naar behooren zal gezorgd worden", +sprak de proost. "Het spijt mij u zoo verre te hebben doen komen, +dewijl ik u niets anders te zeggen of te raden had."</p> +<p>De voorschepen stond op.</p> +<p>"Alzoo de raadsheer Tancmar is in de stad?" vroeg de proost +peinzend.</p> +<p>"Ja, maar hij keert terug op de baan naar Atrecht om den graaf +te gemoet te gaan."</p> +<p>"Wanneer vertrekt hij? Dezen morgen nog?"</p> +<p>"Neen, in den vooravond."</p> +<p>Bertulf schudde het hoofd.</p> +<p>"Verwacht gij dan een erg kwaad van Tancmars +tegenwoordigheid?" vroeg de voorschepen verwonderd.</p> +<p>"Zit nog een oogenblik, heer voorschepen", zeide de proost. +"Wat goeds kunnen de poorters zoowel als de Kerels van deze +aanleiders der Isegrims verwachten?"</p> +<p>"Niet veel goeds", antwoordde de voorschepen, het hoofd +schuddende. "Zij zijn de erfvijanden des volks in het algemeen. +Verbeeld u, heer proost, dat zij nu beweren het recht te hebben +om den balfaart der dienstbaarheid door een groot getal Brugsche +poorters te doen betalen, onder voorwendsel dat dezen +voortgesproten zijn uit onvrije lieden welke vroeger tot +bezittingen der leenheeren behoorden. Onze keure, door vorige +vorsten ons verleend, stelt als wet vast dat een onvrij man, die +gedurende een jaar en eenen dag in onze stad woont zonder dat +zijn heer hem teruggevorderd hebbe, tot poorter mag aanvaard +worden en van dan af de vrijheid dezer poort geniet<a name= +'FNanchor_23_23'></a><a href= +'#Footnote_23_23'><sup>[23]</sup></a>."</p> +<p>"En de lieden welke de Isegrims den tol der dienstbaarheid +willen doen betalen, wonen meer dan een jaar in Brugge?"</p> +<p>"Vele jaren, heer proost. Van sommigen weet men zelfs niet +meer wanneer zij of hunne ouders binnen deze poort zijn komen +wonen."</p> +<p>"<!-- Page 49 -->Gij zult dit onrecht niet lijdzaam +onderstaan, hoop ik, heer voorschepen?"</p> +<p>"Wij zullen ons bij den graaf beklagen en rechtvaardigheid +eischen."</p> +<p>"Ja, onze heer graaf zal u waarschijnlijk tegen de aanmatiging +der leenheeren beschermen. Wij moeten het hopen ... maar indien +hij onzen vijanden gelijk gaf en men u wilde dwingen?"</p> +<p>"Wat er zou geschieden, heer proost? Wie kan het voorzien? Wij +poorters hebben een taai geduld; maar des te meer gespaard bloed +zouden wij voor het behoud onzer rechten kunnen opofferen indien +eens de boog door overspanning brak."</p> +<p>Bertulf greep den voorschepen de hand.</p> +<p>"Wel gesproken", zeide hij. "Geduld hebben en door zachte +middelen het onheil, dat ons dreigt, pogen af te weren, zoolang +het mogelijk is; maar intusschen waken en zich bereid houden om +op het uiterst oogenblik de dwingelandij der Isegrims eenen +hardnekkigen tegenstand te kunnen bieden. Werden de poorters +eerder dan de Kerels aangerand, wij zouden allen u ter hulp +vliegen; want het geldt hier het dierbaarste dat onze vaderen ons +hebben nagelaten. Hoezeer vroegere tijdsomstandigheden de +instellingen dezer landen hebben veranderd, wij zijn toch +altemaal van hetzelfde bloed: uwe voorouders en onze voorouders +waren Kerels van éénen stam."</p> +<p>"Het is waar, heer proost", murmelde de voorsehepen.</p> +<p>"De Isegrims begrijpen ons daarom in denzelfden haat", ging +Bertulf voort. "Poorters, Kerels, vrije mannen van binnen en +buiten de steden, wil men doen bukken onder eene zelfde +verdrukking. Slaan wij dus immer de handen te zaam en, waar het +volk bedreigd wordt door degenen die niets beoogen dan al wat +werkt of handel drijft in slavernij te dompelen, daar vinde het +gevaar ons als broeders in dezelfde scharen!"</p> +<p>"Zoo zal het zijn als de worsteling ooit uitbreekt", +bevestigde de voorschepen. "Wij poorters, zijn allen uwe +vrienden, gij weet het wel; en wij zullen u helpen tegen uwe +vijanden, die ook de onze zijn."</p> +<p>Hij reikte den proost tot vaarwel de hand.</p> +<p>Bertulf vergezelde hem tot bij de deur, keerde dan terug naa +<!-- Page 50 -->r de tafel en mompelde in gedachten:</p> +<p>"Tancmar is in de stad! Wat komt hij er doen? En indien hij +iets van het ontworpen huwelijk verneemt? Zijn zoon Ghijselbrecht +heeft lang naar de hand van jonkver Placida gestaan. Gelukkig dat +op dit oogenblik de beloftegift reeds moet aanvaard zijn en het +dus geheel onwaarschijnlijk is dat Rijkaard Van Woumen nog op +eene wederzijds bevestigde verbintenis kan terugkomen.... Maar +Tancmar is zoo vol list en zoo bedrijvig!"</p> +<p>Hij hief het hoofd op en zag Robrecht Sneloghe die met droef +en spijtig gelaat te midden der zaal stond.</p> +<p>"Nu, mijn neef, wat beduidt dit treurig aangezicht?" vroeg hij +verwonderd en bekommerd. "Heeft jonkver Van Woumen uwe gift +aanvaard?"</p> +<p>"Ik heb mij nog niet bij haar aangeboden", was het +antwoord.</p> +<p>"Hoe, gij zijt nog niet in sher Rijkaards Steen<a name= +'FNanchor_24_24'></a><a href= +'#Footnote_24_24'><sup>[24]</sup></a> geweest?" riep de proost +met verbazing uit. "Welk noodlottig beletsel hield u terug?"</p> +<p>"Wees toegevend voor mij: laat mij afzien van dit huwelijk!" +zeide Robrecht.</p> +<p>"Onmogelijk, gij zijt zinneloos!" kreet de proost, die zich +door zijne spijt liet vervoeren.</p> +<p>Robrecht zou anders van niemand zulke harde woorden geduld +hebben; maar hij onderstond deemoedig den uitval van zijnen ouden +oom.</p> +<p>"Ik bezweer u, heer oom", smeekte hij, "bij de gedachtenis +mijns vaders, dien gij zoo liefhadt, dwing mij niet tot het +aangaan dezer verbintenis!"</p> +<p>"Zij is noodig tot het heil van Kerlingaland. De Isegrims +bedreigen onze vrijheid."</p> +<p>"Welnu, oom, dat het zwaard dan onze rechter weze! Mijn bloed +wil ik geven tot den laatsten druppel; maar gij eischt mijne +ziel...."</p> +<p>"Uwe ziel?"</p> +<!-- Page 51 --> +<p>"Ja, gij slachtoffert mij zonder mededoogen, ik weet niet ten +gevolge van welke diepe berekeningen. Bestrijden wij de Isegrims, +maar het weze niet door sluwe middelen. De list was altoos de +toevlucht der zwakken en der lafaards; wij zijn sterk en +onversaagd."</p> +<p>"Waarlijk, gij doet mij twijfelen aan de vastheid uwer zinnen" +morde de proost, sidderend van verontwaardiging en ongeduld. +"Waarom breekt gij uwe belofte?"</p> +<p>"Ik zal ongelukkig zijn, geheel mijn leven!"</p> +<p>"Met Placida Van Woumen? Is zij niet schoon genoeg?"</p> +<p>"Schoon als eene lelie is zij, heer oom."</p> +<p>"En rijk en edel geboren?"</p> +<p>"Ik zal ze nooit kunnen beminnen. Dit huwelijk boezemt mij +schrik en afkeer in."</p> +<p>"Waarom toch?"</p> +<p>Robrecht aarzelde om de bekentenis, die hem op de lippen +zweefde, uit te spreken. Evenwel hij deed geweld op zich zelven +en zeide met vaste stem:</p> +<p>"Omdat ik eene andere vrouw bemin."</p> +<p>"Gij bemint eene andere vrouw?" kreet de proost met +verbaasdheid.</p> +<p>"Dakerlia Wulf."</p> +<p>"Kom, kom, dit is onmogelijk, mijn neef! Disdir Vos staat naar +de hand van jonkver Dakerlia en haar vader stemt toe in haar +huwelijk met hem."</p> +<p>"Mher Wulf laat zijne dochter de vrije keus. Mij bemint +Dakerlia."</p> +<p>"Gij hieldt dezen band uws harten voor mij verborgen! Gij hebt +mij dus bedrogen?"</p> +<p>"Eerst heden ontving ik hare bekentenis."</p> +<p>"En om deze liefde van eenen enkelen dag gehoor te geven wilt +gij de hoogste belangen uws vaderlands slachtofferen en mijne +gelukkige pogingen verijdelen?" gromde de proost bitter +schertsend. "Het is eene onbegrijpelijke dwaasheid. Spreken wij +er niet langer van. Wilt gij niet dat ik, door de diepste +treurnis getroffen, u voor altoos mijne vriendschap en mijne +achting onttrekke, begeef u onmiddellijk naar sher Rijkaards +Steen en bied jonkver Placida uwe beloftegift aan!"</p> +<p>"Dus geene genade voor mij?"</p> +<!-- Page 52 --> +<p>"Geene. Uwe belofte moet u heilig zijn."</p> +<p>Robrecht bezag zijnen oom eene wijl met strakken blik, als +worstelde hij nog tegen een pijnlijk besluit. Dan zeide hij, het +hoofd verheffende:</p> +<p>"Gij weet, heer oom, hoe ik u sedert mijne kindsheid heb +geëerbiedigd en bemind als waart gij mijn vader. Er is eene +grens aan alles. Vermits gij onverbiddelijk blijft, welnu, laad +uwe gramschap op mij: ik weiger u te gehoorzamen. De bruidegom +van Placida word ik niet!"</p> +<p>"Niet?"</p> +<p>"Nimmer, heer oom. Dakerlia Wulf zal mijne levensgezellinne +zijn."</p> +<p>"Ha, ha, dit zullen wij zien!" riep de proost met ongeduld. +"Luister slechts op de tijding welke ik u mede te deelen heb. +Overmorgen komt de graaf in Brugge. De Leenheeren, de Isegrims, +onze vijanden, beroemen zich openlijk dat zij nu met geweld onze +broederen, de Kerels der Ambachten, den balfaart gaan opdringen. +Het uur van den grooten strijd om vrijheid of slavernij, om leven +of dood nadert dus waarschijnlijk voor het Kerlingaland."</p> +<p>"God zij dank", mompelde Robrecht, "dat wij eindelijk ons +leven mogen wagen voor de vrijheid!"</p> +<p>"Dat kan de minste Kerel", wedervoer de proost met drift. "Wie +meer heeft brenge meer ten offer, indien hij zijnen plicht +getrouw wil zijn. Daareven was ik, in deze zaal zelve, vergaderd +met uwe ooms en neven en met eenigen onzer vrienden. Allen +juichten bij de aankondiging van uw huwelijk, als bij iets dat de +booze ontwerpen onzer vijanden voor altijd kon verijdelen. Want, +misken het niet, dit huwelijk moet geheel een edelgeboren en +aanzienlijk geslacht tot vrienden en verdedigers der Kerels +maken. Door aldus de verdeeldheid onder de Isegrims zelven te +brengen, breken wij hunne macht.</p> +<p>Rijkaard Van Woumen kan dit alles bij den graaf. Indien hij +den vorst rechtvaardigheid jegens de Kerels inboezemt, wat hebben +wij te vreezen?"</p> +<p>Robrecht was bleek geworden en hield den blik beweegloos +<!-- Page 53 --> op zijnen grijzen oom gevestigd.</p> +<p>"Volhard nu in uwe weigering", ging deze met klimmenden nadruk +voort; "maak dat de hulp van mher Rijkaard ons ontbreke en de +noodlottige botsing diensvolgens niet worde belet. De grond van +Kerlingaland zal met lijken en puinen overdekt worden, +en—wie kan het weten?—misschien zal in dit akelig +bloedbad de vrijheid der Kerels, de vrijheid van ons geslacht +voor eeuwig vergaan. Na zulke ijselijke ramp zou de vloek der +overlevenden op eenen enkelen man geladen worden. Uit den afgrond +der slavernij zou men, tot in de verre toekomst zelve, den naam +van eenen trouwelooze, van eenen ondankbare vermaledijden, wien +de noodige moed ontbrak om op het altaar van den plicht het offer +te brengen dat zijn vaderland kon redden!"</p> +<p>Met het hoofd gebogen en als neergedrukt onder het gewicht der +wreede noodzakelijkheid, luisterde Robrecht sprakeloos op de +strenge woorden van zijnen oom.</p> +<p>Deze meende te voorzien dat zijn neef zich eindelijk weder zou +onderwerpen en verzachtte daarom eenigszins den toon zijner +stem.</p> +<p>"Mijn goede Robrecht", zeide hij, "ik kan waarlijk niet +begrijpen hoe gij niet met blijdschap de hand van Jonkver Placida +aanvaardt. Dit huwelijk moet niet alleen u tot eenen hoogen trap +van roem verheffen, maar zelf gansch ons geslacht nader bij den +troon brengen. Mher Wulf daarentegen is niet rijk; hoe eerlijk en +hoe achtbaar hij ook weze, de hand zijner dochter doet u +afdalen."</p> +<p>Eene hevige siddering doorliep Robrechts leden en een +ongeduldige grijns verkrampte zijne lippen; doch hij antwoordde +niets.</p> +<p>Bertulf aanzag deze zure uitdrukking als het teeken van +nieuwen onwil.</p> +<p>"Verlangt gij inderdaad, mehr Sneloghe", vroeg hij met nog +meer klem, "dat ik onze magen en vrienden doen terugroepen om hun +aan te kondigen dat gij liever nog Kerlingaland aan verdelging en +slavernij ten prooi geeft dan de hand te aanvaarden der schoonste +en rijkste erfgename van Vlaanderen? Gij aanroept de gedachtenis +uws vaders? Meent <!-- Page 54 -->gij misschien dat zijne ziel +juicht, daar hij ziet hoe zijn eenig zoon zijn geslacht verraadt +en weigert te gehoorzamen aan mij die de erfgenaam ben zijner +overheid op aarde? Gij antwoordt mij niet? Is alle gevoel van eer +en plicht eensklaps in u gestorven? Weigert gij dan de minste +opoffering voor het welzijn van Kerlingaland? Wilt gij de +vermaledijding te gemoet gaan van een gansch volk, dat door uwe +zwakmoedigheid kan veroordeeld worden tot eeuwige slavernij? Ha, +ha, ware jonkver Dakerlia hier met ons, en eischte ik van haar, +tot redding onzer vrijheid, zulke opoffering, meent gij dat zij, +die eene vrouw is, zou weigeren? Is zij geene Kerlinne?"</p> +<p>Robrecht stond op. Zijn gelaat droeg nog wel den stempel eener +diepe droefheid, doch in zijne oogen fonkelde eene genster van +beradenheid.</p> +<p>"Heer oom, staak uwe bittere verwijten", zeide hij, "zij zijn +overbodig."</p> +<p>"Hoe meent gij het?"</p> +<p>"De wreede strijd is over in mij. Het kost moeite. Ik dwaalde; +gij hebt gelijk. Hoezeer ik ook hadde gewenscht dit huwelijk te +kunnen ontwijken, ik erken mijnen plicht en onderwerp mij aan de +noodzakelijkheid."</p> +<p>"Oprecht? Ernstig?"</p> +<p>"In vollen ernst. Wees gerust: eer een half uur verloopen zij, +zal jonkver Placida mijne beloftegift ontvangen hebben. Zooals +gij zegt, oom, Dakerlia zal begrijpen dat de plicht jegens +Kerlingaland...."</p> +<p>"Dank zij God, die u mijne genegenheid en achting waardig laat +blijven!" juichte de proost met onverborgene blijdschap. "Ga, +mijn goede neef, haast u; want onze vijanden zijn waakzaam."</p> +<p>Bij de deur hield hij mher Sneloghe met de hand terug, als +schoot er een onrustwekkend gepeins door zijnen geest, en +zeide:</p> +<p>"Robrecht, indien gij door de zuurheid of de treurigheid uws +gelaats gingt toonen dat dit huwelijk u bedroeft? Indien gij door +de koelheid uwer woorden jonkver Placida tot eene weigering deedt +besluiten of een uitstel deedt vragen, meent gij dat gij jegens +uw geslacht niet even schuldig zoudt zijn?"</p> +<p>"Vrees niet, heer oom", antwoordde de jonge ridder, "mijn +besluit is genomen, rechtzinnig genomen; ik zal onderwege mijne +krachten verzamelen <!-- Page 55 -->en, wees zeker, mij zal de +moed niet ontbreken om mijnen plicht tot het einde te +volbrengen."</p> +<p>"Toon u ten minste een weinig lieftallig voor jonkver +Placida."</p> +<p>"Hoofsch en minzaam moet een ridder immer met jonkvrouwen +zijn. Dit kan ik niet vergeten. Placida is schoon en bevallig. Ik +zal mij aan het denkbeeld van dit huwelijk pogen te gewennen. +Hopen wij dat er later ook liefde voor jonkver Van Woumen in mijn +hart zal groeien. Wel schijnt het mij nu moeilijk; maar de wil +van eenen man, als hij eenen duren plicht vervult, kan wonderen +wrochten...."</p> +<p>"Zoo is het wel, mijn goede Robrecht!" riep de proost, hem +juichend op den schouder slaande. "Ga nu spoedig met mijnen groet +en mijnen zegen."</p> +<p>Hij meende zich naar de Hof straat te richten; maar nu schoot +hem eensklaps de herinnering te binnen, dat hij de juweeldoos in +zijne woning had gelaten. Zonder beloftegift kon hij niet tot +jonkver Placida gaan.</p> +<p>Het hoofd met mismoed schuddende, begaf hij zich naar de +Hoogstraat. Wel vertraagde hij zijnen stap en wel scheen hij soms +te willen staan; maar het lot en de plicht dreven hem naar zijnen +Steen.</p> +<p>Hij trad bevend in de zaal waar hij Dakerlia nog meende aan te +treffen. Zijne zuster was gansch alleen. Dit gaf hem eenige +sterkmoedigheid weder.</p> +<p>Terwijl Witta bij zijne eerste woorden reeds in tranen van +medelijden losborst, poogde hij haar te doen begrijpen dat zij +allen met verduldigheid zich onderwerpen moesten aan den +onverbiddelijken plicht. Hij, Robrecht, mocht nu met Dakerlia +niet meer spreken. Jonkver Wulf zou dit zelve wel erkennen. Witta +zou haar gaan zeggen dat alle hoop was verloren. Zij beloofde, op +het dringend verzoek haars broeders, alles aan te wenden wat +mogelijk was om hem bij Dakerlia te verontschuldigen en hare arme +vriendin te troosten.</p> +<p>Mher Sneloghe stak de juweeldoos in de tasch die hem aan den +gordel hing en verliet zijnen Steen met opgehouden tranen in de +<!-- Page 56 -->oogen.</p> +<p>Hij stapte haastig voort tot op de Markt. Hier bleef hij staan +en wreef zich met kracht over het voorhoofd, als om de volle +bewustheid van zijnen toestand te bekomen. Na eene wijl overwogen +te hebben mompelde hij treurig in zich zelven:</p> +<p>"Vaarwel, vaarwel, o schoone droom die den hemel voor mijne +oogen had geopend! Een enkel uur hebt gij geduurd ... om mij de +slachtoffering bitter en schrikkelijk te maken! Het is gedaan: +uwe herinnering zelve wil ik uit mijne hersens vagen. Ach, het +lot is mij wreed; maar de plicht is eene stalen wet. Ik ben man +en Kerel; geene zwakheid!"</p> +<p>En na het uitspreken dezer woorden, stapte hij langzaam en +immer denkend over de Markt, en verdween achter +St-Christoffels-kapelle.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_16_16'></a><a href='#FNanchor_16_16'>[16]</a> +<div class='note'> +<p>Deze oude toren is ingestort ten jare 1316. Zie DESPARS, +<i>cronycke</i>, enz., I, pag. 395.</p> +</div> +<a name='Footnote_17_17'></a><a href='#FNanchor_17_17'>[17]</a> +<div class='note'> +<p>"Burchard, die wreede, woedende, onversaagde krijgsman, +begaafd met eene wonderlijke lichaamskracht."</p> +<p>GALBERTUS, uitgegeven door Guizot, <i>Collection des +Mém. rel. à l'hist. de Fr.</i>, tom. VIII, pag. +314.</p> +</div> +<a name='Footnote_18_18'></a><a href='#FNanchor_18_18'>[18]</a> +<div class='note'> +<p>Over dezen krijgstocht van den graaf van Vlaanderen in +Aquitanië met den koning van Frankrijk, zie SUGER, <i>Vie de +Louis-le-Gros</i>, uitgegeven door Guizot, tome VIII, pag. +132.</p> +</div> +<a name='Footnote_19_19'></a><a href='#FNanchor_19_19'>[19]</a> +<div class='note'> +<p>Thor, de krijgsgod der Romeinen, werd verbeeld met eenen +zwaren hamer in de hand. Men zegt daarvan nog in Brabant, van +iemand die zeer verbaasd of verbluft is: <i>hij staat als van den +hamer geslagen</i>.</p> +</div> +<a name='Footnote_20_20'></a><a href='#FNanchor_20_20'>[20]</a> +<div class='note'> +<p>"De tol der dienstbaarheid, gezegd <i>half have</i> en +<i>Balfaert</i>, ook geheeten <i>beste hooft</i>."</p> +<p>VICTOR DE RODE, <i>Ann. du Comité Fl. de Fr.</i>, t. +VIII, pag. 145.</p> +</div> +<a name='Footnote_21_21'></a><a href='#FNanchor_21_21'>[21]</a> +<div class='note'> +<p>Deze Willem Van Loo, burggraaf, dit is kastelein van Yperen, +was kleinzoon van Robrecht-de-Vries door Philips; Karel van +Denemarken was dit insgelijks, doch door Adela. Men vindt den +volledigen geslachtsboom in <i>Vie de Charles-le-Bon par le Dr. +Wagner, trad. du Danois par un Bollandiste.</i></p> +</div> +<a name='Footnote_22_22'></a><a href='#FNanchor_22_22'>[22]</a> +<div class='note'> +<p>Tancmar had een landgoed te Straten en Burchard eene woning te +Bethferkerke. Beide deze plaatsen lagen op het gebied der +tegenwoordige parochie St-Andries, op eene mijl van Brugge.</p> +</div> +<a name='Footnote_23_23'></a><a href='#FNanchor_23_23'>[23]</a> +<div class='note'> +<p>Bij het ontstaan der steden of vrije gemeenten was een slaaf +vrij als hij ongestoord een jaar en eenen dag in de stad had +gewoond."</p> +<p>P. BLOMMAERT, <i>Aloude Gesch. der Belgen</i>, pag. 175.</p> +</div> +<a name='Footnote_24_24'></a><a href='#FNanchor_24_24'>[24]</a> +<div class='note'> +<p>Die vorm <i>Sher</i> of <i>Ser</i>, alsdan gebruikt, is de +genitivus van <i>heer</i>; het is alsof er stond: <i>des heeren +Rijkaards steen</i>.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='III'></a> +<h2>III</h2> +<br> + +<p>Ten einde der Kuiperstraat verhief zich, verre boven de +poortershuizen, de achtkantige toren van sher Rijkaards +Steen.</p> +<p>Deze aanzienlijke woning bestond uit verschillige gebouwen, +rondom een vierkante neerhof, en uit eenen tuin, waarvan de +gekanteelde omheiningsmuur met zijne schietgaten op St-Pieters +voorgeborchte uitzag. Zij was van alle zijden omringd met water, +en eene ophaalbrug onderbrak des nachts of in tijden van gevaar +hare gemeenschap met de stad.</p> +<p>De wijde tuin was overlommerd met hooge boomen, welker +gebladerte in dit gevorderde jaargetijde zich reeds begon te +sieren met de veelkleurige tinten die den komenden winter +aankondigen. Dien morgen echter stond de zon glanzend aan den +hemel, en de wind was even zoel en even verheugend als op eenen +lentedag.</p> +<p>Onder de boomen, rondom eene tafel, zaten drie vrouwen te +arbeiden aan zekere kostbare kleedingstukken. Eene der jongsten +verwerkte zelfs goud-en zilverdraad in een zijden +hoofdhulsel.</p> +<!-- Page 57 --> +<p>De oudste, wier haar reeds begon te vergrijzen, sloeg nu en +dan eenen blik op den arbeid harer twee gezellinnen en wees hen +terecht en gaf hun raad, als ware zij hier de meesteresse.</p> +<p>Evenwel, het was genoegkennelijk aan het eenvoudig linnen +kleedsel dezer vrouwen, dat zij allen dienstmeiden waren; ja, +eene zilveren schaar naast een fraai naaischrijn op de tafel en +een stoel van gesneden eikenhout met een gebloemd zitkussen +konden doen vermoeden dat de ware meesteresse onlangs was +opgestaan en den tuin had verlaten.</p> +<p>Eene der beide jongere vrouwen moest geweend hebben; want zij +hield mismoedig het hoofd over haar werk gebogen en hare oogen +waren nog vochtig.</p> +<p>"Kom, Brigitta, denk niet meer aan het voorval", zeide de +oudere troostend. "Gij zijt te gevoelig; en daarbij, onze +jonkvrouw heeft gelijk: wij arme dienaars mogen ons met de zaken +onzer meesters niet bemoeien, zooals gij het soms doet."</p> +<p>"Het is alweder voorbij, Martha", antwoordde het treurige +meisje. "Onze jonkvrouw toont zich hard voor mij. Wat kwaad +bestaat daarin dat ik mher Robrecht Sneloghe roemde?"</p> +<p>"Geen, inderdaad; maar waarom spraakt gij van mehr +Ghijselbrecht Tancmar zonder den verschuldigden eerbied? Mher +Ghijselbrecht is ridder; wij zijn lijfeigene +lieden,—slaven."</p> +<p>"Ja, ja, slaven!" herhaalde de jonge Brigitta met eenen diepen +zucht.</p> +<p>"En omdat gij zoo stout van eenen edelgeboren man durft +spreken, heeft uwe taal jonkver Placida diep gekwetst. Zij +bestrafte u met bitterheid; gij moet het ootmoedig +verdragen."</p> +<p>Brigitta bedwong hare stem, als vreesde zij van uit den Steen +gehoord te kunnen worden. Fluisterend zeide zij:</p> +<p>"Weet gij wat ik denk, Martha? Ik denk dat onze jonkvrouw +liever mher Ghijselbrecht tot bruidegom zou hebben en dat zij nu +de hand van Robrecht Sneloghe slechts aanvaardt omdat hare ouders +het zoo willen; want ziet gij niet...."</p> +<p>"Spreek stiller nog!" onderbrak de oude vrouw, met een gebaar +van angst. "Indien men u hoorde, ongelukkige!"</p> +<p>"Meent gij dat ik mij misgrijp? Wat denkt gij er over, +Amelberga?"</p> +<p>"Ik, ik?" stamelde het andere jonge meisje. "Ik denk dat wij +beter doen <!-- Page 58 -->met hoegenaamd niets te denken."</p> +<p>"Zijn wij dan geene menschen meer?" vroeg Brigitta met eene +soort van verontwaardiging in de oogen.</p> +<p>"Eilaas, ja", was het antwoord, "maar ik weet nog dat ik, voor +drie jaren, eens door eenige stoute woorden liet hooren dat ik +zulks geloofde. Ik zeide tot onze jonkvrouw, die mij al te ruw +toesprak, dat ik mensch en Christen was evenals zij. Weet gij +welk antwoord zij mij gaf?"</p> +<p>"Geen minzaam antwoord, dit is begrijpelijk."</p> +<p>"Zij deed mij door de schalken op den Neerhof zoo wreedelijk +met roeden geeselen, dat het bloed mij van de schouders +liep."</p> +<p>"Wee, wee, moest mij zulken hoon geschieden", kreet +Brigitta</p> +<p>"Gij zoudt het verdragen evenals Amelberga", bemerkte de oude +vrouw.</p> +<p>"Maar wat zoudt gij doen, Brigitta?"</p> +<p>"Ik zou alle voedsel weigeren totdat de honger of de schaamte +mij deed sterven. Reeds meer dan eens heb ik er aan gedacht. Wees +zeker, ik zou zulke mishandeling niet lang overleven."</p> +<p>"Nu, nu, dit is al grootspraak", schertste Amelberga, "zulke +taal in den mond eener lijfeigene!"</p> +<p>"Ja, gij kunt het niet begrijpen", wedervoer Brigitta. "Beiden +zijt gij in slavernij geboren, op een leen dat onze heer omtrent +Aalst in Zeizers-Vlaanderen bezit; maar ik kwam ter wereld +omtrent Loo, in het Land der Kerels, en ik ben eene Kerlinne +geweest."</p> +<p>"Wat doet het, vermits er insgelijks dienstbare Kerels +zijn?"</p> +<p>"Die zijn er niet, Martha. Wie zijne vrijheid verliest houdt +op Kerel te zijn."</p> +<p>"Dan heeft waarschijnlijk uw vader zich verkocht, of de straf +eener misdaad bracht hem in slavernij", bemerkte Amelberga met +eenen twijfellach op de lippen.</p> +<p>"Ik vergeef u den spot, omdat gij onzer gewoonten onwetend +zijt", wedervoer Brigitta. "Vermits wij hier nu alleen zijn en +vrij kunnen kouten tusschen den arbeid, laat mij u de zaak +uitleggen en gij zult begrijpen waarom er nog ee +<!-- Page 59 -->nige fierheid in mijn bloed overblijft. Mijn +vader heette Warnfried; hij woonde in Kerlingaland en was een +vrij man; als eigenaar van eene hut en van eenen akker, was hij +lid van het Gilde en had stemrecht in de vergadering van het +Ambacht. Voor alle maagschap had hij eenen neef, evenals hij. +Deze neef werd de oorzaak van ons aller ongeluk. Op een plechtig +Gildenmaal te Loo, door het drinken van hoppebier verhit, +geraakte hij in twist met eenen anderen Kerel en bracht met zijne +schermzeis—dit is een zwaard—zijnen tegenstrever +eenen zoo noodlottigen slag toe dat hij er van stierf. De +talrijke bloedverwanten van den overledene zouden onzen neef en +mijnen vader gedood hebben, zooals het recht en de plicht der +<i>Veete</i> het hun oplegden. Evenwel, zij gaven ons vrede en +aanvaardden den zoen; maar het zoengeld dat zij eischten was zoo +aanzienlijk, dat alwat mijn vader en zijn neef bezaten nauwelijks +toereikend was om het te betalen<a name='FNanchor_25_25'></a><a +href='#Footnote_25_25'><sup>[25]</sup></a>. Mijn vader bleef dan +zijne hut bewonen, niet meer als eigenaar, maar als vrijlaat, +zittende op een anders goed. Weinig tijds daarna, in den +Houthulst op jacht zijnde, werd hij, eilaas, door een everzwijn +zoo deerlijk gewond, dat men hem ter plaatse dood vond. Nu bleef +mijne moeder alleen met drie onmondige meisjes, zonder maagschap +en zonder eenen enkelen verdediger. Door wanhoop gedreven, reisde +zij met mij en mijne kleine zusters naar het klooster ten +Nonnenbosch, bij Yperen, en gaf zich zelve en hare kinderen tot +lijfeigenen van het klooster aan de Priorine<a name= +'FNanchor_26_26'></a><a href= +'#Footnote_26_26'><sup>[26]</sup></a>. Zoo ben ik, zonder mijn +toedoen, van vrijgeborene Kerlinne in eeuwige dienstbaarheid +vervallen. Ten Nonnenbossche heeft men mij wel behandeld en mij +veel schoon werk geleerd. Mijne arme moeder, die nu bij den Heer +is, beschuldig ik insgelijks niet; maar de vrijheid, ziet gij, is +een kostbaardere schat dan het leven; en wat moeite ik er ook toe +inspanne, ik kan mij aan de dienstbaarheid niet gewennen."</p> +<p>Er bleef eene wijl stilte.</p> +<p>"<!-- Page 60 -->Alzoo, gij zijt waarlijk vrij geweest?" +murmelde Martha.</p> +<p>"Gij hoort het wel. Wat ik zeg is enkel waarheid. Toen onze +jonkver Placida den wensch had uitgedrukt om eene jonge huismeid +te vinden die handig was in naai- en stikwerk, heeft haar heer +vader mij afgekocht van het klooster ten Nonnenbosche, en zoo ben +ik nu zijne lijfeigene geworden."</p> +<p>"Maar wat kon uwe moeder anders doen?" bemerkte Amelberga. "In +alle geval zoudt gij de dienaresse van vreemden geworden zijn en +uwe vrijheid verloren hebben."</p> +<p>"Daarin bedriegt gij u", was het antwoord. "Zijn er onvrije +menschen in Kerlingaland, dezen wonen op de leenen der heeren. De +Kerels in de Ambachten kennen geene slaven. Hunne huisdienaars +zijn ook vrije menschen die aan denzelfden disch eten met degenen +voor wie zij werken. Men noemt ze niet dienaars of schalken, maar +<i>gezellen</i>, en zij gaan en komen en verhuren hunnen arbeid +waar en aan wien zij willen. Het eenig onderscheid bestaat daarin +dat men een grondeigendom, hoe gering ook, moet bezitten om +stemrecht in de vergadering te hebben<a name= +'FNanchor_27_27'></a><a href= +'#Footnote_27_27'><sup>[27]</sup></a>. Ware ik vrij gebleven, ik +hadde gemakkelijk eenen Kerel tot bruidegom gevonden. Indien mijn +man geen stuk grond bezat, zouden wij jaren gearbeid hebben om er +een te koopen. Dan hadde ik gewoond in onze eigene hut, op onze +eigene aarde, vrij en trotsch als de edelste jonkvrouw van +Vlaanderen. Begrijpt gij dat ik de noodlottige daad mijner moeder +betreur, en moeilijk de schaamte verkrop wanneer men mij +toespreekt alsof ik zelf geen mensch was?"</p> +<p>"Ja, en nu begrijp ik insgelijks waarom gij zulke voorliefde +voor mher Robrecht Sneloghe toont, terwijl gij van mher +Ghijselbrecht Tancmar met weinig eerbied spreekt", zeide de oude +Martha.</p> +<p>"Is het niet met reden?" antwoordde Brigitta. "Mher Robrecht +is veel rijker dan mher Ghijselbrecht; hij is schooner van +gelaat, zachter van gemoed en daarbij minzaam met iedereen, zelfs +met ons. Hij is slechts driemaal hier geweest en heeft telkens +ons gegroet. Zou Ghijselbrecht <!-- Page 61 -->Tancmar zulks +doen?"</p> +<p>"Dit is evenwel niet wat ik wil zeggen, Brigitta."</p> +<p>"Wat dan, Martha?"</p> +<p>"Het bloed spreekt in u."</p> +<p>"Ik begrijp u niet."</p> +<p>"Ik zal u dan iets zeggen, Brigitta, dat gij niet weet. +Robrecht Sneloghe is een Kerel geweest."</p> +<p>"Onmogelijk. Wie Kerel geboren is blijft het zoolang hij zijne +vrijheid behoudt."</p> +<p>"En wanneer men wil ophouden Kerel te zijn?"</p> +<p>"Men kan dit niet, Martha. Men is door eenen onverbreekbaren +band aan het Gilde verbonden."</p> +<p>"Welnu, zijn vader, vroeger kastelein van Brugge, was een +Kerel, in het Veurne-Ambacht geboren. Mher Robrecht zelf, meen +ik, kwam ter wereld te Eggewaardskapelle, waar hij nu nog vele +goederen bezit."</p> +<p>"Dan is mher Robrecht insgelijks een Kerel!" riep Brigitta met +blijdschap uit.</p> +<p>"Dat hij het nog is, geloof ik zeker niet", ging Martha voort, +"maar indien gij dit alles niet wist, dan heeft wel werkelijk het +bloed in u gesproken, Brigitta."</p> +<p>"Inderdaad, het is wel mogelijk.... Ach, Martha, ik smeek u, +beloof mij iets! Gij kunt veel op onze jonkvrouw. Raad haar aan +mij met zich te nemen als zij, na haar huwelijk, dezen Steen +verlaat. Wie weet of zij niet in Kerlingaland zal wonen? Zoo, met +mher Robrecht, met eenen Kerel tot meester, zal ik mij gelukkig +achten; de dienstbaarheid zal mij lichter wezen en ik zal mij +misschien in mijn lot.... Stil! daar is onze jonkvrouw met mher +Robrecht...."</p> +<p>De vrouwen stonden op en bogen ten teeken van eerbied het +hoofd, doch schouwden tersluips naar hunne naderende +meesters.</p> +<p>Bovenal hielden zij met bewondering en nieuwsgierigheid den +blik gevestigd op een kostbaar juweel van Oostersche parelen en +groene smaragden, dat aan den hals der jonkvrouw glinsterde en, +met een kruis van vuurroode robijnen, tot op hare borst +nederhing. Zij twijfelden niet of dit moest de aanvaarde gift van +haren verloofde zijn. Het huwelijk <!-- Page 62 -->zou dus binnen +eenige weken worden gevierd!</p> +<p>Placida Van Woumen kon twintig jaar oud zijn. Zij was rijzig +van gestalte en hield hals en hoofd zeer rechtop. Dit gaf haar +een voorkomen van trotschheid, dat nog versterkt werd door den +tragen, statigen blik harer oogen. Het blonde haar dat, evenals +bij alle ongehuwde vrouwen, haar in lange lokken over de +schouders golfde, was boven haar hoofd met eenen gouden band +bevestigd. Gansch in witte zijde was zij gekleed.</p> +<p>Men zou gezegd hebben dat zij insgelijks tot het aanvaarden +van dit huwelijk zekeren dwang onderging, of, ten minste, met +volledige onverschilligheid zich aan den wensch harer ouders had +onderworpen; want zij antwoordde slechts met korte bevestigende +woorden op de hoofsche gezegden van Robrecht, en haar gelaat, +alhoewel het geene teekens van ontevredenheid toonde, bleef +onbewogen en koel.</p> +<p>Achter de jongelieden kwam Rijkaard Van Woumen met zijne +echtgenoote, Ver Aldegunda.</p> +<p>Eenige dienaars of schalken volgden hen met leunstoelen.</p> +<p>Op een teeken van mher Rijkaard verliet de oude Martha met +hare beide gezellinnen den tuin.</p> +<p>De leunstoelen werden onder eenen hoogen lindeboom geschikt. +Elk nam plaats, en men zettede het afgesproken gesprek voort, +terwijl een oude schalk en een jonge knaap bij de achterdeur van +den Steen bleven staan om elk bevel der meesters te +ontvangen.</p> +<p>"Alzoo, mher Sneloghe", vroeg Placida's vader, "het is wel +besloten, niet waar, dat gij Ravenschoot tot zomerverblijf zult +kiezen? Deze burcht staat niet verre van Brugge. Het zou ons +pijnlijk vallen van onze eenige dochter door eenen grooten +afstand gescheiden te blijven; maar op zulke wijze zal het zijn +alsof zij ons niet had verlaten."</p> +<p>"O, mijne lieve Placida", riep Ver Aldegunda uit, als wilde +zij hare dochter tot blijdschap opwekken, "Ravenschoot is zulk +schoon landgoed, dat het geroemd wordt in gansch Vlaanderen om +zijne lustige boomgaarden, waranden en tuinen! Het is tevens zeer +uitgestrekt en heeft groene weiden en wildrijke bosschen. Ik ken +het wel: toen mher Robrechts moeder en ik<!-- Page 63 --> nog +kinderen waren, heb ik dikwijls op Ravenschoot gespeeld. Wie +hadde dan kunnen denken dat mijne dochter, mijne lieve Placida, +eens daar als meesteresse den sleutelbosch zou dragen! Zijt gij +niet vroolijk daarom, Placida?"</p> +<p>"Ja, moeder", antwoordde de jonkvrouw. "Ik weet sedert lang +dat geen landgoed zoo schoon als Ravenschoot rondom Brugge ligt; +maar wat mij meest verheugd is toch dat ik u bijna dagelijks zal +kunnen zien en omhelzen."</p> +<p>"Die goede Placida!" zuchtte Ver Aldegunda ontroerd.</p> +<p>"Ik had een oogenblik gevreesd", zeide mher Rijkaard tot +zijnen toekomenden schoonzoon, "dat gij lust kondet hebben om van +het landgoed te Houthem uw zomerverblijf te maken. Het is wel een +aanzienlijk eigendom, maar veel minder toch dan Ravenschoot, en +het ligt bij Veurne, zoo verre van Brugge!"</p> +<p>Robrecht had het hoofd gebogen en scheen in gepeinzen +verzonken. Daarover verwonderd, aanschouwden Rijkaard en zijne +vrouw den jongen ridder met kommer.</p> +<p>Na eene korte stilte vroeg Placida's vader:</p> +<p>"Gij zijt zoo droomachtig, mher Sneloghe?"</p> +<p>Robrecht hief het hoofd op, sloeg met eenen glimlach den blik +op Placida en zeide:</p> +<p>"Ja, mij boezemt de Heer eene goede gedachte in. Ik meende ze +verborgen te houden tot den dag na ons huwelijk; maar dewijl +jonkver Placida zoo minzaam mijne beloftegift heeft aanvaard, +voel ik mij aangedreven tot onbescheidenheid. Volgens de +overeenkomst tusschen u, mher Van Woumen, en mijnen oom, den +proost van St-Donaas, gesloten, zal ik mijner bruid het landgoed +te Houthem als morgengave<a name='FNanchor_28_28'></a><a href= +'#Footnote_28_28'><sup>[28]</sup></a> in vollen eigendom +schenken, niet waar?"</p> +<p>"Zoo is het inderdaad tusschen ons bepaald geworden."</p> +<p>"Welnu, ik ben overtuigd dat de heer proost en geheel mijne +maagschap mijn nieuw besluit zullen goedkeuren. Niet Houthem, +maar wel het schoone Ravenschoot zal de morgengave mijner bruid +zijn. Zoo wone dan mijne echtgenoote met mij op haar persoonlijk +eigendom."</p> +<!-- Page 64 --> +<p>Placida's oogen glansden van ware blijdschap en van hoogmoed; +hare ouders juichten luid. Ravenschoot was inderdaad zulk +uitgestrekt goed, dat het alleen den rijkdom van een ridderlijk +huisgezin kon uitmaken.</p> +<p>Terwijl men nog bezig was met Eobrecht om zijne vrijgevigheid +te roemen en hij betuigde dat hij, zooveel het hem mogelijk was, +alles wilde inspannen om zijne vrouw gelukkig te maken en vereerd +te zien, naderde de knaap die tot dan bij de deur had +gestaan.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/064.png' width='400' alt= +' ...Robrecht hief het hoofd op.'><br> + <i>...Robrecht hief het hoofd op.</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<p>"Heer", zeide hij tot Van Woumen, "er is een ridder in de +zaal; hij verlangt u te spreken."</p> +<p>"Ik heb nu geenen tijd", mompelde Rijkaard ontevreden. +"Verzoek hem na den middag te willen wederkeeren."</p> +<p>De knaap trok de schouders op, als wilde hij betuigen dat +zulke boodschap moeilijk was.</p> +<p>"<!-- Page 65 -->Wie is dan deze ontijdige bezoeker?" vroeg +zijn meester.</p> +<p>"De hofraadsheer Tancmar Van Straten", was het antwoord.</p> +<p>Mher Rijkaard stond met verrassing op.</p> +<p>"Tancmar? 's Graven raadsheer?" herhaalde hij. Zou hij +waarlijk van het leger teruggekeerd zijn? Zeker, hij brengt +belangrijk nieuws.... Nu, Aldegunda, blijf intusschen met onze +jongelieden nog wat kouten. Ik keer zoo spoedig mogelijk tot u +weder."</p> +<p>Deze woorden sprekende, begaf hij zich naar den Steen en trad +in eene groote zaal, waar hij een reeds bejaarden ridder, die hem +met bewijzen van vriendschap te gemoet kwam, de handen hartelijk +drukte.</p> +<p>Na de eerste grotenissen gewisseld te hebben, zeide +Rijkaard:</p> +<p>"Zoo, zoo, mher Tancmar, gij zijt terug van den oorlog?"</p> +<p>"Niet voor goed, vriend Van Woumen", was het antwoord. "Ons +leger blijft nog te Atrecht; maar de graaf komt overmorgen naar +Brugge."</p> +<p>"Onze graaf komt overmorgen te Brugge?"</p> +<p>"Ja. Op mijn verzoek heeft hij mij met Walter Van Lokeren +afgezonden om zijnen voornamen leenhouders de tijding zijner +komst te brengen; want hij verlangt met plecht te worden +onthaald, om reden dat eenige Fransche ridders hem zullen +vergezellen, onder anderen de jonge Willem van Normandië, 's +konings gunsteling. Gij zult niet nalaten, mher Rijkaard, onzen +graaf te gemoet te gaan?"</p> +<p>"Zeker niet; ik zal mijnen plicht als trouw vazal met +blijdschap vervullen. Maar hoe komt het dat gij zoo onverwachts +uit Frankrijk terugkeert? Is de oorlog ten einde?"</p> +<p>"De vrede is gesloten."</p> +<p>"En zal onze heer graaf nu voor goed in Brugge blijven?"</p> +<p>"Nog niet. Hij zal insgelijks te Yperen eene plechtige intrede +doen en keert dan onmiddellijk weder naar het leger.... Maar zeg +mij, mher Van Woumen, ik heb in Brugge iets vernomen, zoo +verrassend en zoo ongeloofelijk, dat ik nog zou twijfelen, al +verzekerdet gij zelf het mij...."</p> +<p>Het gelaat van Rijkaard werd streng en mistrouwend. Hij +voorzag waarover Tancmar hem ging onderhouden.</p> +<p>"<!-- Page 66 -->Aangaande mher Robrecht Sneloghe?" murmelde +hij.</p> +<p>"Inderdaad; men zeide mij dat er spraak is van een huwelijk +tusschen uwe dochter en mher Sneloghe."</p> +<p>"Men heeft u niet bedrogen", wedervoer Bijkaard met fierheid, +als wapende hij zich op voorhand tegen eene waarschijnlijke +aanvechting. "Dit huwelijk is besloten."</p> +<p>"Besloten?" riep Tancmar.</p> +<p>"De beloftegift is dezen morgen aanvaard; nog eene maand en +het zal voltrokken worden."</p> +<p>"Ik geloof het niet, mehr Van Woumen."</p> +<p>"Waarom?"</p> +<p>"Omdat de graaf zelf desnoods het u zal afraden; en gij, +vriend Rijkaard, zoudt wel zeker zijnen raad volgen, tenzij gij +voorgenomen haddet, evenals de Kerels, juist dat te doen wat den +vorst kan mishagen."</p> +<p>"De graaf weet niets van het ontworpen huwelijk. Gij zijt het +dus die hem daartoe zoudt aandrijven?"</p> +<p>"Ik of anderen uwer vrienden, uit genegenheid voor u, in het +belang uwer dochter en voor de eer van uwen naam."</p> +<p>"Waarlijk, ik begrijp niet wat gij wilt zeggen", riep Rijkaard +met spijtig ongeduld. "Robrecht Sneloghe is uiterst rijk, een +volmaakt ridder, hoofsch, edelmoedig, goed van harte en door +iedereen geacht en bemind. Zijn vader, die met onzen heer graaf +ter kruisvaart trok, heeft zich in het Heilige Land door zijne +dapperheid vermaard gemaakt."</p> +<p>"Sneloghe is een Erembald, mijn vriend."</p> +<p>"Welnu, wat geeft dit?"</p> +<p>"De Erembalds zijn Kerels."</p> +<p>"Meent gij dan dat ik zulks niet weet?" morde Rijkaard Van +Woumen.</p> +<p>"Eilaas, eenen goeden vriend blindelings de oneer voor zijn +geslacht zien aanvaarden, het is pijnlijk!" zuchtte Tancmar.</p> +<p>"Maar welke oneer toch? Omdat Robrecht een Kerel is? Ik weet +het, mher Tancmar, gij haat de Kerels en bovenal de Erembalds. +Mij verwondert het dat gij Robrecht Sneloghe niet reeds een +Blauwvoet hebt genoemd; maar Blauwvoet, Isegrim, het zijn +scheldwoorden, die niets voortbrengen dan haat en twist. Mij is +een vrije Kerel even waardig als een edelgeboren +<!-- Page 67 -->ridder."</p> +<p>"Maar de Kerels kunnen niet vrij blijven", wedersprak de +hofraadsheer met nadruk. "Niets kan hen tegen de dienstbaarheid +behoeden; het is slechts eene zaak van tijd."</p> +<p>"Hoe meent gij het?"</p> +<p>"Wel ja, mijn vriend; laat ons vooronderstellen dat de Kerels, +van de barbaarsche tijden af, vrije lieden zijn geweest, zooals +overigens al de barbaren, die naar het zuiden afzakken, de +Romeinen uit Gallië, dat is uit Frankrijk, hebben verdreven. +Nu toch, door verloop der eeuwen en door de meerdere beschaving +der wereld, heeft in Frankrijk, in Duitschland, in Italië en +zelfs in het grootste gedeelte van Vlaanderen het volk zijne +vrijheid verloren en zijn de dorpers, arbeiders en alle +laaggeboren lieden den heeren en edelen ondergeschikt en +dienstbaar gemaakt. Meent gij dat de Kerels, zoo weinig sterk als +afzonderlijk volk, alleen wetten en inrichtingen zouden kunnen +behouden, die de gansche ridderschap moet aanzien als eene +inbreuk op de vorstelijke macht en op de overheid die den +edelgeborenen toebehoort?"</p> +<p>"Maar het is nu misschien sedert twee eeuwen dat de Kerels +hunne vrijheid te verdedigen hadden", bemerkte Rijkaard. "Mij +dunkt, dat ze daardoor niet zijn verzwakt."</p> +<p>"Inderdaad, maar nu nadert wel zeker hun einde. Tot den dag +van heden bestond onder de ridders van Frankrijk en van +Vlaanderen veel verdeeldheid. Zij hadden geen hoofd, dat hen kon +leiden en gebieden. Dit hoofd is nu de machtige en gevreesde +koning van Frankrijk. Zoo, aan één opperhoofd +gehoorzamende, zal de ridderschap, door hare eendracht alleen, +elke zucht naar onafhankelijkheid verstikken, die ergens uit den +schoot van het dorpere volk mocht opstijgen; en waar nog iets van +de oude vrijheid der onedelgeborenen overblijft, daar zullen wij +deze laatste sporen der barbaarsche wetten onmeedoogend +vernietigen. Het is te zeggen dat de Kerels welhaast tot de +dienstbaarheid zullen worden gedwongen."</p> +<p>"En zijt gij voornemens dit doel met geweld pogen te +bereiken?"</p> +<p>"Met list en geweld."</p> +<!-- Page 68 --> +<p>"Maar het is eene schandelijke valschheid!" riep Rijkaard met +verontwaardiging uit. "Gij en de andere ridders, de graaf zelf, +hebt voor uw vertrek de Kerels laten gelooven dat men hun +voortaan hunne vrijheid niet meer zou betwisten!"</p> +<p>"Wanneer men naar verre streken ten oorlog trekt, moet men den +vrede achter zich in het land laten", antwoordde Tancmar met +eenen slimmen glimlach.</p> +<p>"En nu zou onze heer graaf de Kerels bedriegen?"</p> +<p>"Neen; dat zulks voor alsnu ten minste zijn inzicht zij, zou +ik niet durven beweren. Maar vergeet niet dat onze heer graaf +eenen heimelijken wrok tegen de Kerels in het hart draagt, omdat +vele Ambachten en zelfs eenige Erembalds, in den oorlog voor de +Kroon, Willem van Loo tegen hem hebben geholpen. Hij wenscht +daarom insgelijks de Kerels onderjukt te zien; maar hij hoopt +mettertijd en zonder bloedstorting allengs dit doel te bereiken. +Laat de Kerels iets bedrijven dat onzen graaf bijzonder +mishaagt,—wij zullen er voor zorgen,—dan zal hij +onmiddellijk doen wat de koning van Frankrijk en wat al de +ridders hem raden, dit is te zeggen de Kerels verpletten en voor +altijd in dienstbaarheid slaan."</p> +<p>"De Kerels verpletten?" herhaalde Rijkaard. "Het is zoo +gemakkelijk niet. Welk ijselijk bloedbad!"</p> +<p>"Neen, geen bloedbad, mijn vriend. Weet gij wel dat wij, +Vlaamsche ridders, met onze wapenknechten, in het Fransche leger +wel tienduizend sterk zijn<a name='FNanchor_29_29'></a><a href= +'#Footnote_29_29'><sup>[29]</sup></a>? Wat zouden de Kerels +kunnen doen, indien eene macht van tienduizend krijgslieden in de +Ambachten verscheen, om daar al te verpletteren wat weerstand zou +durven bieden? En ware dit ontoereikend, is geheel het Fransche +leger niet daar om ons te helpen."</p> +<p>"Het Fransche leger zou u helpen tegen de Kerels?"</p> +<p>"Ja, zeker."</p> +<p>"Maar onze heer graaf zou het beletten."</p> +<p>"Nu misschien, inderdaad; maar w<!-- Page 69 -->ij kennen +zoovele middelen om de Kerels tot onvoorzichtigheid aan te +drijven en den graaf tegen hen verbolgen te maken!... Kom, kom, +mijn vriend Rijkaard, het is ten einde met de Kerels. Geen grond +zonder heer. De Kerels zullen den graaf dienstbaar gemaakt +worden, en willen die vermaledijde Blauwvoeten den nek onder het +juk niet buigen, welnu, dan zal men ze vernietigen en hun land +met een min onplooibaar ras bevolken."</p> +<p>Rijkaard Van Woumen schouwde ten gronde en schudde kommervol +het hoofd.</p> +<p>"Ha, ik wist wel dat gij eindelijk den afgrond zoudt erkennen +waarin gij, door onwetendheid der zaken, u en uw onnoozel kind +ging storten!" riep Tancmar zegevierend uit. "Laat ons nu +vooronderstellen dat jonkver Placida met Robrecht Sneloghe +getrouwd zij, op het oogenblik dat de Kerels tot den staat van +onvrije lieden worden verlaagd. Uwe dochter zou dus het lot van +het veroordeeld geslacht moeten deelen? Gij zelf zoudt in dezen +strijd de zijde der Kerels moeten kiezen tegen den graaf en tegen +de ridders van Frankrijk en van Vlaanderen. De banden des bloeds +zouden u er toe verplichten; want gij zoudt van der Keerlen +maagschap zijn."</p> +<p>"Veroordeeld geslacht? De Erembalds?" mompelde Rijkaard +verschrikt. "Meent gij macht genoeg op den graaf te hebben om hem +de Erembalds in de vervolving te doen begrijpen?"</p> +<p>"Ik twijfel er niet aan", was het vaste antwoord. "Er is in +alle gebeurtenissen eene natuurlijke volgorde die mij het recht +geeft te denken dat de Erembalds in den val der Kerels zullen +begrepen worden."</p> +<p>"Gij brengt mij in erge verlegenheid, mehr Tancmar."</p> +<p>"Maar neen, de zaak is eenvoudig. Zoek het een of ander +voorwendsel om mehr Sneloghe af te wijzen. Willen de Erembalds +zich daarover wreken, ik beloof u niet alleen de hulp van al de +ridders, maar tevens de bijzondere bescherming van den graaf. Gij +zult gemakkelijk eenen even voordeeligen bruidegom voor uwe +dochter vinden ... Mijnen zoon Ghijselbrecht, bijvoorbeeld. Hij +geniet 's vorsten gunst in hooge maat."</p> +<p>"Ghijselbrecht, uwen zoon?" herhaalde Rijkaard met eenen +schertsenden glimlach.</p> +<!-- Page 70 --> +<p>"Ik weet dat gij hem niet genegen zijt", zeide Tancmar, "maar +bij bemint jonkver Placida en zij zou hem gewillig tot echtgenoot +aanvaarden."</p> +<p>"Is het daarom dat gij hare huwelijksbelofte met Sneloghe +poogt te verbreken?" morde Van Woumen.</p> +<p>"Ho, neen, spreken wij er niet meer van. Later zult gij +rechtvaardiger jegens hem worden. Nu, zeg mij, vriend Rijkaard, +blijft gij waarlijk bij uw voornemen uwe dochter in een geslacht +te doen treden dat eerlang tot den slavenstaat kan gedompeld +worden?"</p> +<p>"Het is eene erge zaak!" zuchtte Van Woumen. "Ik wil daarover +nu niets beslissen. Er blijft nog tijds genoeg over ons er op na +te denken."</p> +<p>"Inderdaad; maar ik ben toch zeker van uw besluit. Overmorgen +zullen velen uwer beste vrienden met den graaf in Brugge komen. +Ondervraag hen; gij zult overtuigd worden dat ik uit plichtgevoel +nog veel van de waarheid u heb verzwegen ... Nu moet ik u +verlaten; mijn tijd is kostelijk: ik heb nog veel te bezorgen. +Indien gij onzen vriend Walter Van Lokeren wenscht te zien, gij +zult hem ten mijnent vinden tot verre op den namiddag."</p> +<p>"Ik zal komen", murmelde Rijkaard in gedachten, "ja, ik zal +komen."</p> +<p>Beiden verlieten de zaal en stapten over den neerhof.</p> +<p>Tancmar bleef eene wijl staan en zeide tot Rijkaard met +teruggehouden stem:</p> +<p>"Als de Kerels onderjukt zijn, worden al hunne eigendommen tot +gronden der kroon verklaard. Overweeg, mijn vriend, dat, buiten +eenige leenen, de Kerels geheel het land der Ambachten bezitten, +van Grevelinghe af tot op de eilanden in de mondingen der +Schelde. Dit schoon en rijk gewest zal dus door den graaf in +leenen worden verdeeld en weggeschonken aan de ridders die 's +vorsten gunst genieten. Onze graaf bemint u zeer uithoofde der +vorige diensten welke gij hem hebt bewezen. Gij zult toch de kans +om uwe erfgoederen aanzienlijk te vergrooten niet willen +vernietigen ... Nu, vaarwel, tot<!-- Page 71 --> dezen namiddag. +Overweeg met wijsheid; want het lot uwer eenige dochter en de eer +van uw geslacht hangen van de beslissing die gij zult nemen." +Onder het uitspreken dezer woorden was hij tot de poort genaderd. +Hij drukte nu de hand van zijnen gezel en verliet sher Rijkaards +Steen.</p> +<p>Placida's vader keerde terug tot de zaal en liet zich daar op +eenen stoel nederzakken. Hij legde zich de hand op het voorhoofd +schouwde eene wijl denkend ten gronde en murmelde dan:</p> +<p>"Arme Kerels! Zij arbeiden in vertrouwen, zij bevaren de zee, +zij beploegen den grond, zij weven, zij drijven handel, zij +openen zoo voor Vlaanderen de bronnen van welvaart en rijkdom, +terwijl heerschzuchtige lieden hunnen ondergang smeden!... +Tancmar is de geboren vijand der Erembalds en, om dezer macht te +breken wenscht hij de Kerels onderjukt te zien. Maar onze graaf +zal zijne kroon aan de uitvoering dezer onrechtvaardige ontwerpen +niet gaan wagen. Hij is een wijs en edelmoedig vorst ... Evenwel, +wie weet, eilaas, welke gedachten de koning hem kan hebben +ingeboezemd De Fransche ridders begrijpen niet dat geheel een +volk uit vrije mannen kan bestaan. De geest van +onafhankelijkheid, dien de Kerels tegenover elkeen, zelfs +tegenover den vorst toonen behaagt onzen graaf niet ... Zoo +Tancmar mij de waarheid had gezegd? Ik ben vader: mijn kind mag +ik niet opofferen ... Maar indien Tancmar mij had bedrogen? +Droeve onzekerheid!"</p> +<p>Hij stond op en begaf zich met tragen stap naar den tuin, +intusschen zeer bezorgd om te weten welke houding hij nu jegens +Robrecht Sneloghe zou aannemen; maar bij geluk vond hij den +jongen ridder bezig met eene groetenis uit te spreken, om voor +dien dag afscheid van zijne verloofde te nemen. Hij meende te +bemerken dat, terwijl Robrecht tot vaarwel Placida de hand +drukte, zijne dochter haren toekomenden echtgenoot eenen blik +toestuurde vol teedere minzaamheid. Dit gezicht bedroefde hem nu, +om reden dat de liefde, indien zij met zekere innigheid tusschen +de jongelieden ontstond, hem het te nemen besluit oneindig +moeielijker zou maken, in geval hij zich gedwongen zag voor het +geluk van zijn kind bet ontworpen huwelijk te breken.</p> +<p>Tot Robrecht naderende, zeide hij:</p> +<p>"Gij verlaat ons, mijn vriend? Het is waar, gij zijt reeds een +paar uren hier, en er zijn tijdingen gekomen die van elk onzer +eenige werkzaamheid eischen. Gij weet ongetwijfeld reeds dat onze +heer graaf overmorgen in <!-- Page 72 -->Brugge komt?"</p> +<p>"Ja, mher Van Woumen, ik weet het", was bet antwoord. "Zooals +gij zegt, deze komst legt ons zekere plichten op die niemand +onzer mag verzuimen. Wij moeten onzen vorst eene schitterende +intrede bereiden."</p> +<p>Op de vraag van Placida en hare moeder, gaf Rijkaard eenige +uitleggingen over het bericht dat des graven raadsheer hem had +gebracht. Dan zeide hij:</p> +<p>"Ik moet ten gevolge dezer tijding onmiddellijk uitgaan. +Indien Robrecht mij een eind weegs wil vergezellen?"</p> +<p>De jonge ridder herhaalde zijnen afscheidsgroet en volgde, +zonder meer te spreken, Rijkaard Van Woumen tot in de +Naaldestraat.</p> +<p>Dit stilzwijgen scheen Placida's vader te hinderen. Hij vroeg +dan, als om toch iets te zeggen:</p> +<p>"Wat benevelt dan uwen geest, mijn vriend? Gij zijt +zwaarmoedig"</p> +<p>"Ik zwaarmoedig?" mompelde Robrecht, uit eene diepe mijmering +opschietende. "Ho neen, heer, ik dacht aan de onverwachte +terugkomst van onzen heer graaf."</p> +<p>"Indien ik wel onderricht ben, dan zou inderdaad de terugkeer +van onzen vorst niet even verblijdend zijn voor al de lieden van +Vlaanderen. Weet gij iets van zekere onrustwekkende +geruchten?"</p> +<p>En onder het uiten dezer woorden bezag hij mher Sneloghe +aandachtig.</p> +<p>"Onrustwekkende geruchten?" herhaalde deze, in twijfel het +hoofd schuddende.</p> +<p>"Ah, God dank, men zal mij bedrogen hebben!" juichte +Rijkaard.</p> +<p>"Meent gij misschien de geruchten volgens welke de Isegrims +zouden voornemens zijn de Kerels opnieuw te verontrusten en te +vervolgen, zoohaast het leger in Vlaanderen wederkeert?"</p> +<p>"Ja, mijn vriend."</p> +<p>"Mijn oom, de proost, moet er iets van weten; want hij sprak +mij er van met treurnis en spijt."</p> +<p>"Het zou dus waar zijn?" kreet Rijkaard. "De proost sprak er +van met treurnis? Hij vreest dus dat men er in gelukke den Kerels +het juk der <!-- Page 73 -->dienstbaarheid op te leggen?"</p> +<p>"Ho, neen, dit kan een Erembald niet vreezen", wedervoer +Robrecht met fierheid. "Niemand zal Kerlingaland onderjukken; +maar mijn oom treurt bij het gepeins dat alweder duizenden +Christenen gaan sterven om hunne bedreigde vrijheid te +verdedigen."</p> +<p>"Zouden de Erembalds zich waarlijk de zaak der Kerels +aantrekken?"</p> +<p>"Daaraan kunt gij niet twijfelen, heer. Wij, zonen van +Erembald zijn Kerels zoowel als de vrije lieden der Ambachten, en +wij zullen tegen het onrecht blijven worstelen ten koste van goed +en bloed, al moest ook de laatste onzer in dien strijd +bezwijken."</p> +<p>Deze bevestiging van Tancmars voorspelling verschrikte +Rijkaard. Hij zeide dat hij naar de Zilverstraat moest gaan, +drukte Robrecht ontsteld de hand en verwijderde zich.</p> +<p>De jongeling zette met zekeren haast zijnen weg huiswaarts +voort, door de St-Jacobsstraat; maar na eene korte wijl begon +allengs zijn stap meer en meer te vertragen en zijn hoofd +voorover te hellen, als wierd zijn geest bezwaard door duistere +gedachten.</p> +<p>Toen hij achter St-Christoffelskapelle kwam, bleef hij staan +en keek aarzelend in het ronde, als wist hij niet meer welken weg +hij zou inslaan om zich naar zijnen Steen te begeven.</p> +<p>In stede van de Markt over te gaan, keerde hij ter linkerhand, +stapte over de Kraanbrug en daalde eene nauwe straat af, totdat +hij de Spiegelrei bereikte.</p> +<p>Hier naderde hij den boord der vliet, staarde eene lange wijl +in de diepte van het heldere water en zette dan zijne +droomachtige wandeling voort onder de hooge olmen die de kade +overlommerden.</p> +<p>Eindelijk liet hij zich, als afgemat van denken, op eene +steenen bank nederzakken, en bleef daar met den blik ten gronde +zitten.</p> +<p>Zijn lot was dus beslist, afdoende en voor altijd beslist! Hij +had zich onderworpen aan de onverbiddelijke wet des plichts; hij +had moed en wil getoond en zich jegens Palcida en hare ouders op +zulke wijze gedragen dat zijn oom over hem moest tevreden zijn. +In den eerste had deze overtuiging hem verb<!-- Page 74 -->lijd +en getroost: maar nu die eerste worsteling was doorgestreden en +hij zich alleen bevond met zijne gedachten, was allengs weder het +beeld van Dakerlia in zijnen geest opgestaan. Zijne droomen +schetsten hem nu voor de oogen het stil en gelukkig leven dat hij +hadde gesleten indien hij tot aan het graf had mogen vereenigd +blijven met de zoete speelgenoote zijner eerste jaren, met de +teedere maagd wier beeld zijn hart gansch had ingenomen en het +nog onverwinbaar beheerschte, hoe hij ook poogde, in het gevoel +des plichts, krachten te vinden om het te verjagen. Ach, nu hij +eeuwig vaarwel aan den schoonsten droom zijner ziel had gezegd, +nu las hij met klaarheid in zijnen eigen boezem, nu kon hij +afmeten wat hij had verloren en welke schrikkelijke opoffering +het noodlot hem had afgedwongen! Zijne goede zuster Witta, de +arme weeze, welk zou voortaan haar lot zijn? Met de trotsche +Placida zou zij niet lang kunnen wonen zonder zich vernederd te +gevoelen. Zij zou dus heengaan en bij magen of vreemden eene +toevlucht tegen de droeve eenzaamheid moeten zoeken. Met Dakerlia +hadde zij aan de zijde eener zoete vriendin, eener teedere zuster +geleefd. Welk huisgezin ware op de gansche wereld gelukkiger +geweest? Een hemel van genegenheid, van vriendschap en van +liefde! En nu, wat zou het zijn?... Maar er was niet op terug te +keeren. Zijn hart bloedde en stortte nog eens zijne treurnis uit. +Voor de laatste maal! Hij was man en zou zijnen plicht vervullen. +Het beeld van Dakerlia zou hij uit zijn hart rukken, zijn vorig +leven vergeten, en pogen gansch en oprecht de echtgenoote te +beminnen die het lot hem had gegeven.</p> +<p>Dit waren de gepeinzen van den lijdenden jongeling, daar hij +onder de boomen, op de steenen bank, gansch bewusteloos van het +overige der wereld, eenen smartelijken strijd tegen zijn eigen +hart voerde.</p> +<p>Bij het einde dezer overweging ontsnapte hem een diepe zucht, +en nog meer helde zijn hoofd voorover onder het gewicht der +smart.</p> +<p>Terwijl hij daar beweegloos zat, naderde van den kant der +Engelsche straat een ander ridder. Zoohaast deze mher Sneloghe +herkende, bleef hij verrast staan en beschouwde hem met oogen +waarin haat en nijd schenen te vlammen. Van dit bitter gevoel +moest zijn hart overstorten; want zijne <!-- Page 75 -->scherpe +lippen trokken bevend tot eenen grijns te zamen.</p> +<p>Na eene wijl dus met eene soort van booze vreugde op Robrecht +te hebben gestaard, gaf hij zijn gelaat eene treurige, doch +minzame uitdrukking en trad langzaam tot de steenen bank.</p> +<p>Onder het murmelen eener groetenis zette hij zich neder met +eenen diepen zucht en zeide:</p> +<p>"God zij dank dat Hij mij den eenigen mensch laat ontmoeten +die mij kan troosten. Robrecht, ik ben ongelukkig, diep +ongelukkig O, mocht ik door u vernemen dat alle hoop mij niet is +ontnomen!"</p> +<p>"Wat wilt gij zeggen? Ik begrijp u niet", mompelde mher +Sneloghe.</p> +<p>"Robrecht, wij zijn vrienden. Laat gij mij toe u iets te +vragen?"</p> +<p>"Waarom niet? Spreek vrij, Disdir."</p> +<p>"Robrecht, Dakerlia is schoon, niet waar?"</p> +<p>"Welke vraag! Dit weet toch iedereen."</p> +<p>"Ik bemin haar uit al de kracht mijner ziel; zonder hare +wederliefde kan ik niet leven."</p> +<p>Mher Sneloghe zag hem verwonderd aan.</p> +<p>"En Dakerlia bemint u niet?" murmelde hij. "Het is pijnlijk +inderdaad."</p> +<p>"Ha, zij zou zoo koel en zoo wreed niet voor mij blijven", +kreet Disdir Vos met eene nijdigheid welke hij poogde te +bedwingen "maar, eilaas, zij bemint iemand anders! Kent gij dien +gelukkigen sterveling, Robrecht?"</p> +<p>"Kom, kom, mijn vriend Disdir", antwoordde mher Sneloghe, +treurig glimlachende, "waarom dus met linksche omwegen mij +ondervragen? Wees openhartig. Gij wilt zeggen dat ik bet beletsel +ben tot uw geluk? Heeft jonkver Dakerlia dit verklaard?"</p> +<p>"Ho, neen, maar ik meende het uit hare woorden te verstaan. +Zij bemint u wel zeker. Beken het mij, ik smeek u!"</p> +<p>"Wat daarvan zij, Disdir, het is haar geheim."</p> +<p>Eene zenuwtrekking schokte Disdirs leden, en een zucht +ontsnapte hem.</p> +<p>"Dit behoefde ik u niet te vragen, Robrecht", zeide hij, "ik +wist het sedert lang. Het is eene andere vrees d +<!-- Page 76 -->ie mij als een venijnige worm aan het harte +knaagt. Indien gij, Robrecht, voor Dakerlia hetzelfde gevoel +koestert, ben ik veroordeeld tot levenslange hopeloosheid. Indien +gij, integendeel, haar niet bemint, dan zal ik hare koelheid +jegens mij wel overwinnen. Wees edelmoedig ik zal, indien gij het +eischt, alle hoop verzaken en mijne liefde voor jonkver Wulf in +mijnen boezem versmachten; maar zeg het mij oprecht: bemint gij +Dakerlia, Robrecht?"</p> +<p>Zonder het zelf te weten, knikte mher Sneloghe met het +hoofd.</p> +<p>Een somber gegrol van wanhoop ontsnapte Disdir; hij stak de +hand in zijn kleed en neep zich de borst ten bloede, terwijl een +traan van afgunst of van smart in zijne oogen blikkerde.</p> +<p>"Gij hebt mij niet begrepen, Disdir", zeide Robrecht, door +medelijden ontroerd.</p> +<p>"Aldus gij bemint haar niet?" kreet mher Vos.</p> +<p>"Ik heb haar inderdaad bemind ..."</p> +<p>"O, hemel! En nu?"</p> +<p>"Nu is die liefde door den plicht en door God zelf mij +verboden Ik ga trouwen-"</p> +<p>"Trouwen?"</p> +<p>"Met Placida Van Woumen. Ik kom van sher Rijkaards Steen. +Jonkver Placida heeft dezen morgen mijne beloftegift aanvaard. +Binnen eene maand zal ik haar echtgenoot zijn. Mijn oom de proost +heeft dit huwelijk bereid."</p> +<p>"Ha, dank, dank!" murmelde Disdir. "Gij ontlast mijn hart van +een versmachtend gewicht."</p> +<p>"Ik geloof inderdaad, Disdir, dat mijn huwelijk met jonkver +Van Woumen het u gemakkelijker zal maken de hand van Dakerlia te +bekomen. Dit gezegde kwetse u niet. Gij weet dat Dakerlia bijna +van kindsbeen af met mijne zuster Witta is opgevoed geworden. +Geen wonder diensvolgens dat er allengs een gevoel van +wederzijdsche genegenheid in ons is ontstaan, zonder dat wij het +zelven wisten ..."</p> +<p>"Zonder dat gij het wist?" onderbrak Disdir met eenen glim van +blijdschap.</p> +<p>"Slechts dezen morgen, bij de aankondiging van mijn huwelijk +ontsnapte ons dit geheim."</p> +<p>"En gij hadt nooit te voren uwe liefde bekend?"</p> +<p>"Noch ik, noch zij. Geen woord had ooit deze geheime zucht +onzer harten <!-- Page 77 -->verraden."</p> +<p>"Ach, bedriegt gij mij niet, Robrecht?"</p> +<p>"Wanneer heb ik iemand bedrogen? Ik ben niet verplicht u dit +alles te zeggen; maar ik gevoel te diep in mijnen eigen boezem +wat gij moet lijden. Daarom poog ik u te troosten."</p> +<p>"O, heb dank!" riep Disdir Vos, zijnen vriend de hand +drukkende "Het is als gaaft gij mij, met de verlorene hoop, een +nieuw leven weder. Durfde ik van uwe edelmoedige vriendschap eene +weldaad afsmeeken ..."</p> +<p>"Spreek; wat mogelijk is zal ik gaarne doen."</p> +<p>"Indien gij bij jonkver Dakerlia eenige goede woorden ten +mijnen voordeele wildet spreken? Naar u zal zij luisteren-"</p> +<p>"Onmogelijk!" antwoordde Robrecht met eenen zucht, "Gij +begrijpt het, niet waar? Als eerlijk ridder moet ik mijne +toekomende echtgenoote eerbiedigen en mijnen plicht jegens haar +vervullen Tusschen jonkver Dakerlia en mij mogen geene +betrekkingen meer bestaan. Kan ik haar naar mijnen wensch geheel +ontwijken, dan zal ik haar zelfs in vele maanden niet meer +zien."</p> +<p>"Gij hebt gelijk, ja, gij hebt groot gelijk!" juichte +Disdir.</p> +<p>Na eene wijl vroeg hij, alsof hij eene overweging +voortzette:</p> +<p>"En is uw huwelijk wel zeker vastgesteld? Er is niet meer op +terug te komen?"</p> +<p>"Onverbrekelijk vastgesteld, vermits jonkver Van Woumen daarop +mijne beloftegift heeft ontvangen."</p> +<p>"En gij verzaakt Dakerlia voor immer?"</p> +<p>"Uwe vragen zijn stout en indringend", antwoordde Robrecht met +lichte spijtigheid. "Ware ik nog vrij, dan zeker zou ik aan geen +mensch ter wereld de hand van Dakerlia afstaan. Nu even wel kost +het mij niets u te bevredigen door u te zeggen dat ik +desaangaande alle hoop heb verzaakt. Ik wensch uiterharte dat gij +gelukket; geloof mij, ik zou Dakerlia willen getrouwd zien."</p> +<p>Robrecht stond op en, de hand drukkende die hem werd +toegereikt zeide hij nog met eene uiterste goedheid:</p> +<p>"Nu, Disdir, heb moed. Ik zal mijne zuster aanraden in uw +voordeel te pleiten, als zij jonkver Wulf gaat bezoeken. Wat mij +betreft, ik herhaal het u, met Dakerlia wil nog mag ik voortaan +spreken. Nu, vaarwel, en blijf hopen."</p> +<!-- Page 78 --> +<p>Hij verwijderde zich tusschen de boomen. Disdir Vos zag hem +achterna met een zuren lach op de lippen.</p> +<p>"Hij heeft haar bemind! Hij bemint haar nog!" morde hij +binnensmonds. "En voor hem alleen klopt haar hart ... Wreede +minnenijd, die mij den boezem verscheurt!"</p> +<p>Robrecht verliet welhaast de Spiegelrei en trad in de +Ridderstrate, ten einde derwelke de gulden weerhaan boven den +toren van zijn Steen hem in de oogen blonk.</p> +<p>Al gaande overwoog hij eerst wat Disdir hem had gezegd, doch +even ras keerden zijne gedachten op zijn eigen lot en op het +verlies van alle levenshoop voor hem zelven. Weder werd hij +treurig, bovenal toen hij voorbij sher Wulfs Steen moest en het +hoofd afkeerde om het gevaar te voorkomen van Dakerlia's blik te +ontmoeten.</p> +<p>Toen hij zijne woning had bereikt en in de zaal trad, vond hij +zijne zuster met de handen voor de oogen zitten. Hij zag dat hare +borst hijgde en glinsterende tranen van hare vingeren rolden.</p> +<p>"Mijne zuster, mijne goede Witta", vroeg hij, "hoe zijt gij +zoo bedroefd? Wat is de reden uwer smart?"</p> +<p>"Ach, Robrecht", kreet zij, "die arme ongelukkige +Dakerlia!"</p> +<p>"Welnu? Dakerlia? Wat is haar geschied?" morde de jongeling +verschrikt.</p> +<p>"Ik heb haar de pijnlijke boodschap gebracht. Zij heeft nog +niets gedaan dan weenen, zij gaat te werk als eene zinnelooze. Nu +ligt zij te bed. Haar vader is niet te huis; maar de kamermeid +heeft in aller haast gezonden om den geneesheer te halen. Zij +meent dat men Dakerlia zal moeten aderlaten. Ik ben weggevlucht +bij de komst van den geneesheer. Bloed, bloed van die arme +Dakerlia? Ik stierve moest ik het zien!"</p> +<p>Een traan wilde in des jongelings oogen opwellen; maar hij +bedwong dit teeken zijner ontroering met geweld.</p> +<p>"Ach, het is wel wreed, het lot dat ons allen treft!" klaagde +Witta. "Nu zal Dakerlia nooit meer in onzen Steen mogen komen. +Dit is de belooning voor hare teedere vriendschap, voor hare +liefde! Eilaas, ik bezwijk van wanhoop bij het verlies mijner +goede zuster!"</p> +<!-- Page 79 --> +<p>"Luister, Witta", sprak Robrecht op ernstigen toon. "Het +huwelijk is een band door God geheiligd en dien wij als +Christenen verplicht zijn, tot in den grond van ons hart te +eerbiedigen. Ik ga trouwen, Placida Van Woumen wordt mijne +echtgenoote. Van dit oogenblik af mag ik aan Dakerlia niet meer +denken en gij, zuster, gij moogt haren naam voor mij niet meer +uitspreken. Begrijpt gij mij, Witta?"</p> +<p>"Ik begrijp u, broeder", was het treurig antwoord. "Pijnlijk +is de plicht, maar toch, gij hebt gelijk. Zwijgen zal ik. Eilaas, +indien die arme ... Bloed laten! Het is schromelijk!"</p> +<p>"Houd u sterk, Witta", zeide Robrecht met eene stemme die door +den angst was verdoofd. "Ga naar sher Wulfs Steen, verneem wat +daar geschiedt, opdat gij ten minste van de onrust wordet +verlost. Ik ga op mijne kamer; ik heb eenzaamheid noodig. Men +store mij niet, ik smeek u, zuster lief."</p> +<p>De smart overwon hem plotseling; hij sloeg de handen voor de +oogen en verliet met haast de zaal.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_25_25'></a><a href='#FNanchor_25_25'>[25]</a> +<div class='note'> +<p>Eenen moord kon men afkoopen van de erfgenamen of naaste +bloedverwanten des vermoorden, betalende eene zekere vergoeding, +welke men het <i>zoengeld</i> noemde.</p> +</div> +<a name='Footnote_26_26'></a><a href='#FNanchor_26_26'>[26]</a> +<div class='note'> +<p>Er bestaan van dien tijd nog vele oorkonden waarbij zekere +vrije personen zich de eene of andere abdij dienstbaar maken om +hare bescherming te genieten.</p> +</div> +<a name='Footnote_27_27'></a><a href='#FNanchor_27_27'>[27]</a> +<div class='note'> +<p>Bij de Germaansche stammen moest men een grondeigendom +bezitten om stemrecht in de vergaderingen te hebben. Dit eigendom +noemde men eene <i>were</i> en den bezitter eenen +<i>weerman</i>.</p> +</div> +<a name='Footnote_28_28'></a><a href='#FNanchor_28_28'>[28]</a> +<div class='note'> +<p><i>Morgengave</i> was de gift welke de bruidegom zijne bruid +moest schenken den morgen na zijn huwelijk; het was de eigenlijke +bruidschat.</p> +</div> +<a name='Footnote_29_29'></a><a href='#FNanchor_29_29'>[29]</a> +<div class='note'> +<p>Zie aangaande de Vlaamsche strijdmacht, in het Fransche leger: +SUGER, <i>vie de Louis V, le gros,</i> in de Coll. des +mémoires rel. à l'hist. de Fr., tome VIII, pag. +126.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='IV'></a> +<h2>IV</h2> +<br> + +<p>Karel van Denemarken, komende van Atrecht, over Rijssel en +Kortrijk, had met zijn gevolg den nacht te Thourout doorgebracht, +waar hem de gastvrijheid in het machtige klooster van St-Pieter +was aangeboden geworden.</p> +<p>Vele Vlaamsche ridders, waaronder ook wel eenige Erembalds of +voorname Kerels van Brugge, waren hem hier komen vervoegen en +hadden hem reeds hunne hulde bewezen.</p> +<p>Wat dezen hem hadden gezegd aangaande de volstrekte rust die +gedurende zijne lange afwezigheid in het Westelijk Vlaanderen had +geheerscht, was hem eene bron van voldoening, en hij toonde zich +zeer minzaam met elkeen, zelfs jegens zulke Kerels die vroeger, +in den oorlog voor de kroon, zijnen medestrever Willem Van Loo +hadden geholpen.</p> +<!-- Page 80 --> +<p>Dien dag nog zou hij te Brugge aankomen en, volgens de hem +gebrachte berichten, er met alle mogelijke pracht en onder de +oprechtste en warmste toejuichingen des volks worden onthaald. +Daar hij innig wenschte aan de Fransche ridders, die hem +vergezelden, te kunnen toonen dat hij in zijn graafschap hoog was +geëerd en algemeen bemind, stemde de zekerheid van zulk +schitterend onthaal hem gunstig. Het was met zichtbare teekens +van welgemoedheid dat hij, na een hartelijk ontbijt, te paard +steeg, om aan het hoofd van zijn gevolg den weg naar Brugge in te +slaan.</p> +<p>De ridders en wapenlieden, die al te zamen eene tamelijk +sterke bende vormden, hielden zich uit eerbied op eenigen afstand +achter den graaf. Deze reed alleen aan het hoofd van den stoet +met Willem, den jongsten hertog van Normandië, welke +ditzelfde jaar met eene zuster der koningin van Frankrijk was +getrouwd en, als gunsteling des konings, zeer werd vereerd en +ontzien.</p> +<p>Beide vorsten spraken vroolijk en vertrouwelijk van allerlei +dingen; maar het onthaal dat hem te Brugge was bereid, scheen +graaf Karel meest bezig te houden, want hij keerde er telkens op +terug, wanneer zijn gezel, door eenige bemerkingen over de +landstreek, hem er af had geleid.</p> +<p>Langen tijd hadden zij op matigen stap tusschen dichte +bosschen gereden, en slechts van verre eenige lieden gezien; maar +nu kwamen zij eensklaps in eene vlakte van bebouwde velden waar, +om zoo te zeggen, de wegenissen van Aartrijke, Ruddervoorde, +Wardamme en andere dorpen te zamen liepen.</p> +<p>Hier bemerkten zij dat de groote baan naar Brugge aan +wederzijde bezet was door eenen grooten toevloed van hoogstaltige +mannen met lange baarden<a name='FNanchor_30_30'></a><a href= +'#Footnote_30_30'><sup>[30]</sup></a>, en bijna even hoogstaltige +vrouwen.</p> +<p>De hertog van Normandië, toen zij meer genaderd waren, +keek met eene bijzondere aandacht en met nieuwsgierigheid naar +deze lieden, die hem voorkwamen als een vreemd en hem nog +onbekend volk.</p> +<!-- Page 81 --> +<p>"Het zijn de Kerels waarvan men u reeds dikwijls heeft +gesproken", zeide de graaf.</p> +<p>"Ha, dit zijn nu Kerels!" murmelde Willem van Normandië. +"Zij hebben waarlijk het voorkomen van halve wilden met die +leelijke baarden!"</p> +<p>In de kleeding dezer Kerels heerschte vooral de blauwe verf<a +name='FNanchor_31_31'></a><a href= +'#Footnote_31_31'><sup>[31]</sup></a>; ook der vrouwen optooi was +geheel blauw, behalve dat hun lijnwaden kapmanteltje bezaaid +scheen met witte bloemstippen op donkerblauwen grond. Maar wat +aan de welhebbende Kerlinnen, nu zij hun feestgewaad hadden +aangetogen, het opmerkelijkste voorkwam, was de groote +hoeveelheid goud en zilver waarmede zij waren behangen: hoofd, +hals, borst, ooren, handen glinsterden bij hen met voorwerpen van +kostelijk metaal. Ja, zelfs de vele kinderen, die hen volgden, +droegen insgelijks zulke kostbare versiersels.</p> +<p>Elke Kerel voerde aan zijne zijde een krom zwaard, dat hij +zijne scarmsax of schermzeis noemde, en waarvan het gevest bij +sommigen met zilveren drijfwerk was opgeluisterd.</p> +<p>Toen de vorsten hen gingen naderen zwaaiden de Kerels en hunne +vrouwen hoeden en handen, en deden de lucht onder eenen machtigen +welkomsgroet hergalmen. Graaf Karel scheen gevoelig aan deze +hartelijke uitdrukking hunner hulde en groette meermalen met +minzaamheid onder het voorbijrijden.</p> +<p>"Maar het zijn boeren, niet waar?" vroeg de hertog van +Normandië verwonderd. "Waarom dan voeren zij zwaarden, als +waren zij edelgeborenen?"</p> +<p>"Ja, landbouwers zijn zij", antwoordde de graaf, "maar niet +zooals men dit in Frankrijk verstaat. Deze Kerels beweren van +oude tijden af vrij te zijn, evenals de beste ridder. Eenen Kerel +zonder zwaard ontmoet men nooit. Mijne voorgangers en ik zelf +hebben vele pogingen aangewend om het recht tot het dragen van +wapens hun te ontnemen; maar dewijl zij zeer manhaftig zijn en +zij dit recht als een teeken hunner vrije geboorte aanzien, +zouden zij veeleer zich tot den laatste toe laten dooden dan hun +zwaard af te leggen."</p> +<!-- Page 82 --> +<p>"En is het waar, heer graaf, zooals uw hofraadsheer mij zeide, +dat zij weigeren u eenige schatting te betalen?"</p> +<p>"Inderdaad, het betalen eener schatting aanzien zij als het +teeken der dienstbaarheid; als vrije mannen willen zij zich daar +niet aan onderwerpen; maar wanneer ik hun verzoek mij eene +hoeveelheid marken zilvers te leveren, als hun deel in de kosten +van 's lands bestuur of van den oorlog, dan beraadslagen zij +onder elkander daarover en schenken mij de gevraagde hulp uit +gelden die zij te zamen brengen en hunnen Gildenschat +noemen."</p> +<p>"En zij zouden kunnen weigeren?"</p> +<p>"Zeker, dewijl zij het aanschouwen als eene vrijwillige +gift."</p> +<p>"Men zegt dat deze Kerels niemand gehoorzamen, noch u, heer +graaf, noch uwe ambtenaars, noch hunne leenheeren."</p> +<p>"Zij doen mij hulde als vorst en achten zich slechts verplicht +mij in geval van oorlog met wapenen te dienen. Heeren hebben zij +niet. Zij verwerpen allen invloed eener hoogere overheid in het +bestuur hunner zaken."</p> +<p>"Maar uwe kasteleins hebben dan volstrekt niets te +gebieden?"</p> +<p>"De overheid mijner kasteleins strekt, in dit gedeelte van +mijn graafschap, niet verder dan het gebied der bemuurde steden. +Daar benoem ik de schepenen; maar de Kerels, in het veld en in de +opene steden, hebben hun land in zekere kringen verdeeld. Elke +kring vormt een rechtsgebied, dat zij een <i>Ambacht</i><a name= +'FNanchor_32_32'></a><a href= +'#Footnote_32_32'><sup>[32]</sup></a> noemen, en de bewoners van +zulk Ambacht kiezen zelven, bij meerderheid van stemmen, hunne +oversten en hunne rechters. Zij leven waarlijk in eene bijna +volledige onafhankelijkheid van de kroon, en weigeren zelfs mij +rekening te geven van hetgeen zij aangaande het bestier hunner +zaken beslissen of verrichten."</p> +<!-- Page 83 --> +<p>"En gij kunt zulken toestand van zaken dulden, heer graaf?" +riep Willem van Normandië, met eene verontwaardiging welke +hij niet geheel kon bedwingen. "Mher Tancmar heeft gelijk, het is +eene miskenning uwer overheid en eene bloedige vernedering voor +alle ridders die gedwongen zijn zulke grove boeren als hunne +gelijken te erkennen. In welk oord der wereld vindt men nog zulke +monsterachtige inrichting?"</p> +<p>"Ja, ja, ik denk er dikwijls aan", mompelde de graaf, "maar de +Kerels hebben een geschreven recht dat ik, bij mijne +troonsbeklimming, heb gezworen te eerbiedigen."</p> +<p>"Wat doet het? Is alles op aarde niet van natuur veranderlijk? +En zou een vorst gedwongen zijn te eerbiedigen wat schadelijk is +voor zijn land of wat inbreuk doet op zijne wettige +overheid?"</p> +<p>"Het is eene zaak van tijd, heer hertog", antwoordde de graaf +zeer bedaard. "De wetten van het zoogenaamd Kerlingaland zal ik +veranderd krijgen; het is zelfs, ik beken het, een voornaam doel +van mijn streven; maar ik wil mijn gansche graafschap niet +overdekken met bloed. De zaak is moeielijker dan gij meent. +Misschien zal ik door geduld en voorzichtigheid meer bekomen dan +door geweld."</p> +<p>"De koning, mijn broeder, heeft u de hulp van zijn leger +aangeboden. Men kon dit trotsche gebroed in weinige dagen +verpletten en voor altoos terugwerpen in de dienstbaarheid, waar +het nooit hadde mogen uit opstaan."</p> +<p>"Dit is de groote vraag", mompelde graaf Karel in zich zelven. +"Zijn de Kerels van Vlaanderen wel ooit dienstbaar geweest?"</p> +<p>"Maar wat slag van volk is dit dan, en van waar zijn ze hier +te lande gekomen?"</p> +<p>"Daarover zou de oude Littra, een geleerd kanunnik van +St-Donaas te Brugge, u beter dan ik bescheid kunnen geven," +antwoordde de graaf. "Hij weet uit de oude kronieken wat er in +vroegere eeuwen is geschied. Volgens hem wonen de Kerels reeds +van den tijd der Romeinen in Vlaanderen, en zijn hetzelfde volk +als de Angelsaksen, die eertijds onder hunne aanleiders Hengist +en Horsa het Britsche eiland, dat is Engeland, veroverden."</p> +<p>"In uw graafschap vindt men dus volkeren van verschillig +geslacht?"</p> +<!-- Page 84 --> +<p>"Toch niet, heer hertog: al de bewoners van Vlaanderen zijn +van Germaanschen oorsprong; en is er eenig plaatselijk verschil +in hunne spraak, zij hebben toch eene gemeene taal, welke zij +Dietsch noemen en die in al de landen langs de zee wordt +gebezigd, van Denemarken af tot op de grenzen van uw hertogdom +Normandië."</p> +<p>"Dus zouden de Kerels van hetzelfde volk zijn als de Saksische +bewoners van Engeland?"</p> +<p>"Het moet zijn, hertog; want de taal, de zeden en de wetten +der Kerels hebben nog eene opmerkelijke gelijkenis met hetgeen +men desaangaande in Engeland vindt."</p> +<p>"Maar zijn ze dan nog zoo machtig en talrijk dat gij vreest ze +tot onderwerping te dwingen, heer graaf?"</p> +<p>"Machtig, ja, in zeker opzicht, vooral door hunne +onverschrokkenheid en den rijkdom van sommige geslachten. Vroeger +waren het al Kerels, die gansch het Westelijk Vlaanderen +bewoonden, van de stad Boulogne af tot Kortrijk, en zoo naar de +Zeeuwsche eilanden op tot over de kust van Holland en Friesland. +Door verloop des tijds hebben vele streken reeds zich aan de +algemeene wetten van het Frankische rijk onderworpen, en dezen +noemen zelfs zich geene Kerels meer; maar de bewoners der +Vlaamsche zeekust, tot voorbij Yperen, Thourout en Brugge, hebben +hunne oorspronkelijke zeden en wetten met hardnekkigheid +verdedigd en ze tot nu toe behouden, ondanks de onophoudende +pogingen van vorsten en ridders."</p> +<p>"En zijn er geene edelen onder hen?"</p> +<p>"Neen; maar, zooals ik u zeide, hertog, onder hen heeft men +zekere voorname lieden die eenen grooten invloed op de menigte +uitoefenen. Zoo hebben wij in Brugge een Kerlengeslacht dat +uitnemend rijk en machtig is, en welks leden men de Erembalds +noemt. Deze zijn zeer hoog geacht en zoo invloedrijk, dat het +waarlijk, zooals gij ten onrechte meent, een hoon voor mij en +voor mijne edelen is, door hen eene overheid te zien uitoefenen +die mij en mijnen ridders wordt ontzegd."</p> +<p>"Maar die schreeuwende schennis uwer kroon kan niet +voortduren, heer graaf!" kreet Willem van Normandië. "De +gansche ridderschap zal u betichten van zwakheid!"</p> +<!-- Page 85 --> +<p>"Ik herhaal het u", zeide de graaf, het hoofd schuddende, "die +toestand zal veranderen; maar ik moet tijd en gelegenheid +afwachten om dit doel te kunnen bereiken zonder groote +bloedstorting. Ik wil mijne kroon aan dit gevaarlijk spel niet +wagen. Wat mij tot geduld aandrijft is de goede wil dien sedert +eenigen tijd de Kerels mij betoonen; ik heb de hoop dat ik, +zonder geweld, hen zal kunnen doen toestemmen in het vrijwillig +overeenbrengen hunner wetten met de algemeene wetten van +Vlaanderen. De Kerels, ziet gij, heer hertog, zijn de beste en +nijverigste landbouwers, werklieden, koophandelaars en +zeevaarders die men vinden kan. Een oorlog tegen hen zou voor +langen tijd de openbare welvaart in Vlaanderen vernietigen."</p> +<p>"Maar, heer graaf!" bemerkte Willem van Normandië +verwonderd, "gij spreekt zoo welwillend van deze Kerels! Uw +hofraadsheer Tancmar schilderde ze mij af als een verachtelijk +ras van grove dorpers, van moordenaars en dieven."</p> +<p>"Mijn hofraadsheer overdrijft. Hij haat de Kerels onzeglijk. +Het schijnt, dat het eene oude veete van zijn geslacht tegen het +geslacht der Erembalds is."</p> +<p>"Toch niet, heer graaf, gij misgrijpt u daarover", wedervoer +Willem; "mher Tancmar verfoeit de Kerels met recht, omdat zij uwe +overheid miskennen. Wat gij zijnen haat noemt, is niet anders dan +de verontwaardiging hem ingeboezemd door zijne eindelooze +verkleefdheid aan zijnen vorst."</p> +<p>"Inderdaad, Tancmar is mij zeer verkleefd, en ik ben hem er +dankbaar voor; maar ik wil mij door zijnen raad tot geene +onvoorzichtigheid laten drijven. Niet alles, wat hij over de +Kerels zegt, is gegrond."</p> +<p>Willem van Normandië wenkte den hofraadsheer Tancmar. +Deze bracht zijn paard nevens de vorsten.</p> +<p>"Het schijnt, mher Tancmar", zeide hij, "dat gij de Kerels bij +mij hebt gelasterd, of ten minste hunne ondeugden zeer hebt +overdreven. Uw heer graaf meent dat een bijzonder gevoel van haat +u verblindt."</p> +<p>"Geliefde mijn heer graaf het mij toe te laten", antwoordde de +hofraadsheer op eerbiedvollen toon, "dan zou ik durve +<!-- Page 86 -->n beweren dat zijne al te groote goedhartigheid +hem verblindt. De Kerels zijn godvergetene, woeste, schaamtelooze +lieden, die de overheid van onzen vorst met schuldige trotschheid +miskennen en verachten. Ik wil het bewijzen ..."</p> +<p>"Nu, nu, raadsheer, laat die bewijzen achter; wij kennen ze +sedert lang", morde de vorst met zichtbare ontevredenheid. "Het +lust mij heden niet den bedroevenden kant der dingen te zien. Doe +mij het vermaak voor alsnu daarvan te zwijgen."</p> +<p>"Naar uw believen, heer graaf", murmelde Tancmar, het hoofd +buigende, terwijl hij den toom van zijn paard spande en daardoor +het dier dwong achteruit te blijven.</p> +<p>Op dit oogenblik kwam een ridder van den kant van Brugge +gereden en deze meende de vorsten, onder het uitspreken eener +eerbiedvolle groetenis, voorbij te gaan om de ridders van het +gevolg te vervoegen; maar graaf Karel reikte hem glimlachend de +hand toe, vraagde hem minzaam hoe het hem ging, en liet hem niet +doorrijden dan na met hem eenige vriendelijke woorden te hebben +gewisseld.</p> +<p>"Een schoon jonkman, een zeer hoofsch ridder", bemerkte Willem +van Normandië.</p> +<p>"Hij is een Kerel", zeide de graaf.</p> +<p>"Een Kerel? Onmogelijk!"</p> +<p>"Ja, een Erembald van Brugge; zijn naam is Robrecht Sneloghe. +Zijn vader, zaliger gedachtenis, was kastelein van Brugge en mijn +bijzondere vriend en wapenmakker, van voor den tijd dat ik tot +het graafschap werd verheven. Ik draag daarom dezen jongen ridder +zekere genegenheid toe. Men zou het niet vermoeden, heer hertog, +maar deze Kerel is misschien wel de rijkste man van geheel mijn +graafschap."</p> +<p>Zoo over de Kerels koutende, vervorderden de beide vorsten +hunnen weg. Zij waren Zedelghem voorbij en zouden in min dan een +uur de stad Brugge bereiken ...</p> +<p>Zeer lang reeds, ja van in den vroegen morgen zelfs, werden +zij afgewacht door de bevolking van Brugge en der omstreken, die +vroolijk en luidruchtig over de Markt krielde waar de graaf met +plechtigheid en met vreugdebewijzen zou worden onthaald. Bovenal +verdrong zich de menigte rondom eene houten stelling die men te +midden van het plein had opgetimmerd.</p> +<!-- Page 87 --> +<p>Vele werklieden waren nog druk bezig aan de laatste versiering +van dezen hoogen vloer, waarop de graaf van Vlaanderen de hulde +zijner leenmannen en der stadsbestuurders zou ontvangen. Men +bracht kostelijke zetels uit den Burg, men spreidde bonte +tapijten uit, men hechtte kleurige baanders en vlaggen aan hooge +stijlen.</p> +<p>De gevels der huizen rondom de Markt waren overdekt met groene +twijgen en met bloemen; uit vele vensters hingen roode lakens; +zelfs hadden sommige poorters voor hunne deuren looverrijke +boomkens geplant en daaraan schilden gehangen waarop de letter K, +de vorstelijke kroon en de leeuw van Vlaanderen ter eere van +graaf Karel zeer dikwijls waren herhaald.</p> +<p>Boven elken ridderlijken Steen, op de torenspits of op het +dak, waaide een standaard met de wapenteekens van den +bewoner.</p> +<p>Om al deze toebereidselen van naderbij te kunnen zien, vlotte +het volk van de eene zijde der Markt naar de andere. Er heerschte +voortdurend een dof gerucht als het gebruis eener verre zee, +slechts nu en dan onderbroken door eenige luidruchtige +vreugdekreten. Op aller gelaat blonk een heldere lach, en het was +zichtbaar dat de plechtige terugkomst des graven met blijdschap +werd afgewacht.</p> +<p>De rondstroomende menigte bestond grootendeels uit Brugsche +poorters, reeds uit de verte herkennelijk aan de zwarte of bruine +verf hunner kleederen, welke op alle boorden omzet waren met +donker pelswerk. Zij droegen het haar kort, en hun baard was +geheel geschoren. Door deze beide laatste omstandigheden +onderscheidden zij zich terzelfder tijd van de leenheeren of +edelen, wier haar in lokken op de schouders daalde, en van de +Kerels uit de Ambachten, die hunne baarden lieten groeien.</p> +<p>Vele lijfeigenen of dienaars, zeer armelijk in ongebleekt +linnen gekleed, liepen met houten schoenen of blootsvoets. Zij +hielden zich meest stil en ingetogen bij en rondom de +St-Christoffelskapelle.</p> +<p>De Kerels uit de naaste Ambachten hadden de uitnoodiging +hunner Brugsche beschermers in groot getal beantwoord; zij +stonden in groepen verspreid met hunne vrouwen en kinderen, en +men kon ze van zeer verre herkennen aan hunne blauwe kleeding en +hunne kromme zwaarden.</p> +<!-- Page 88 --> +<p>Op eenige stappen van de houten stelling stond een Kerel die, +alhoewel niet bijzonder groot, om de sterkte zijner leden vele +poorters verwonderd deed opkijken. De dikke baard die hem op de +borst hing begon reeds te vergrijzen; zijn aangezicht was getaand +en rimpelig als van iemand die in zijn leven veel en zwaar heeft +gewerkt.</p> +<p>Op elk zijner breede schouders zat een jongsken van zeven of +acht jaar. Hij had zijne kinderen dus opgeheven om hun toe te +laten over de hoofden der omstanders te zien wat de arbeiders op +den verheven vloer doende waren. Onderwijl koutte hij met zijne +vrouw, die nevens hem zich hield.</p> +<p>"Maar Arnulf", bemerkte zij op dit oogenblik, "de graaf laat +zich zoolang wachten; zijt gij zeker dat hij voor den middag nog +zal komen?"</p> +<p>"Gansch zeker, Strena", was het antwoord. "Gij hebt wel gezien +dat de proost en de kanunniken van St-Donaas, met de ridders en +met schepenen van Brugge, door de Steenstraat hem zijn te gemoet +gegaan?"</p> +<p>"Het is meer dan een uur geleden, Arnulf. Moeten zij nog van +zooverre terugkeeren, dan zullen zij ongetwijfeld tot den middag +en langer uitblijven."</p> +<p>"Neen, gij bedriegt u, Strena: zij bevinden zich allen +wachtend op het Zand. Gij weet wel, het groote onbebouwde plein, +even buiten de poort die naar Thourout leidt? Van daar zullen zij +al te zamen den graaf tot op deze stelling geleiden."</p> +<p>"Laat ons dan naar het Zand gaan", zeide de vrouw. "De +kinderen zouden zoo het gezicht van gansch de feestelijkheid +kunnen genieten."</p> +<p>"Integendeel, Strena, op zulke wijze zouden zij de +bijzonderste plechtigheid missen. Het Zand krielt waarschijnlijk +van volk. Wanneer de graaf nu de stad binnenrijdt, zullen al deze +menschen hem willen volgen. De Steenstraat is niet breed; er +zullen vele paarden zijn. In dit gedrang met kleine kinderen zich +begeven ..."</p> +<p>Hij zweeg eensklaps, zette met eene haastige beweging de beide +kinderen ten gronde, en verhief zich op de teenen en rekte den +hals om over de menigte te kunnen heenzien.</p> +<!-- Page 89 --> +<p>Zijne vrouw aanschouwde hem verwonderd.</p> +<p>"Wat bemerkt gij zoo verrassends, Arnulf?" vroeg zij. "Komt de +graaf?"</p> +<p>De Kerel greep zijne vrouw de hand, trok haar tot zich en, met +den vinger in eene zekere richting naar het volk wijzende, zeide +hij zeer stil:</p> +<p>"Strena, ziet gij, ginder verre tegen dien hoogen Steen, den +man met zwarten baard?"</p> +<p>"Ja, zeer wel", antwoordde zij.</p> +<p>"Herkent gij hem?"</p> +<p>"Neen, Arnulf, ik heb hem nooit ontmoet, dat ik wete."</p> +<p>"Is het niet Warad Valk, van Dudzeele?"</p> +<p>"Wat? de moordenaar uws broeders?" kreet de vrouw verschrikt. +"Gij misgrijpt u: die man is Warad niet."</p> +<p>"Hij is het, zeg ik u, Strena."</p> +<p>"Neen, neen, dit verhoede de hemel!" zuchtte de vrouw. "Zulke +ontmoeting op dezen dag? Het ware een noodlottig toeval!"</p> +<p>"Ongelukkig toeval, inderdaad; maar ik mag den dood van mijnen +armen broeder niet ongewroken laten."</p> +<p>"Wat gaat gij doen, Arnulf?" morde zij, hem angstig bij den +arm vattende.</p> +<p>"Gij kunt het vermoeden", antwoordde hij op somberen toon. +"Plicht is plicht; weerhoud mij niet; blijf stil en waak over de +kinderen. Gebaar u alsof gij niets had bemerkt. Heb ik mij +misgrepen is die man Warad niet, dan kom ik onmiddellijk bij u +terug."</p> +<p>Hij drong vooruit en verdween tusschen de menigte.</p> +<p>De verschrikte moeder omarmde hare kinderen en sloot ze met +teekens van angstige liefde tegen hare borst. Eilaas, wat ging er +geschieden? Misschien glinsterden reeds ginder de zwaarden, +misschien vloeide reeds daar een duurbaar bloed! Zij was zoo +welgemoed en zoo vroolijk aan de hand van haren man in Brugge +getreden. Hoe zou zij nu naar hare hofstede te Moerkerke +wederkeeren Als weduwe, met vaderlooze kinderen? Wie kon het +weten?</p> +<!-- Page 90 --> +<p>Door deze angstige gepeinzen neergedrukt had zij het hoofd +gebogen en blikte ten gronde. Zij ontwaakte echter met eenen +blijden kreet uit dezen naren droom: haar echtgenoot stond nevens +haar.</p> +<p>"De man dien ik had gezien was verdwenen", zeide hij. "Nergens +kon ik hem nog bespeuren. Misschien was het inderdaad Warad Valk +niet. Gij moet het weten, Strena, uw gezicht is sterker dan het +mijne."</p> +<p>"Geloof mij, Arnulf", antwoordde zij, "zeker, gij hebt u +bedrogen."</p> +<p>"Des te beter, Strena. Ik zou niet gaarne heden wraak te +plegen hebben; maar, zage ik bij geval de moordenaar mijns +broeders, ik zou wel moeten gehoorzamen; Waarad heeft den vrede +verbroken en den zoen geweigerd."</p> +<p>"Maar indien gij evenwel de vervulling van uwen plicht +uitsteldet tot op eenen anderen dag?"</p> +<p>"Onmogelijk! ik ware onteerd voor gansch mijn leven; elk vrij +man zou mij als eenen lafaard verachten, gij weet het wel, +Strena. Danken wij God dat ik mij heb misgrepen. Laat ons nu +weder vroolijk met de kinderen ... Geef acht! Die beweging bij +den ingang der Steenstraat! Daar komt ongetwijfeld de stoet!... +Blijf immer dicht bij mij, Strena. Komt, kinderen, geeft mij elk +eene hand. Wij zullen het dringen zooveel mogelijk wederstaan; +dan zien wij de plechtigheid van nabij."</p> +<p>Uit de Steenstraat stroomde allereerst een golvende volksvloed +over de Markt. Men hoorde in de verte de scherpe of zware tonen +van trompen en bazuinen tusschen de herhaalde welkomskreten der +menigte hergalmen, en welhaast vertoonde het hoofd van den stoet +zich op het plein.</p> +<p>Vooraan ging de proost van St-Donaas met zijne kanunniken en +de overige geestelijkheid der stad. Bij tusschenpoozen zongen zij +gebeden en lofpsalmen, terwijl vele koorknapen hunne wierookvaten +zwaaiden en geurige wolken in de hoogte deden stijgen.</p> +<p>Hierop volgden de voorschepen en de twaalf andere schepen van +Brugge, vergezeld van een twintigtal klerken en andere +bedienden.</p> +<p>Achter hen, tusschen twee trompers, stapte een man die een +rood fluweelen kussen droeg, waarop men de sleutels der stad voor +deze plechtige omstandigheid verguld, zag blikkeren.</p> +<!-- Page 91 --> +<p>Dan kwamen vijf wapenboden te paard, met lange bazuinen, en in +hun midden een ridder die den baander of standaard van Vlaanderen +opgeheven hield.</p> +<p>Onmiddellijk na zijne wapenboden verscheen de graaf van +Vlaanderen, gezeten op een moedig wit paard, dat bijna geheel met +een dekkleed van goudlaken was behangen.</p> +<p>Graaf Karel kon de veertig jaar bereikt hebben. Zijne statige +wezenstrekken droegen den stempel van strenge fierheid en +wilskracht alhoewel tevens de zachtere, ja zelfs de fijne +teekening zijner lippen liet vermoeden dat zijn hart met goedheid +en vriendelijkheid moest begaafd zijn. Dit stemde overeen met het +gevoelen dat ridders en poorters over hem hadden, aangezien zij +gewoon waren te zeggen: "graaf Karel is uiterst goed en minzaam +voor wie hem bevalt, maar streng en onverbiddelijk voor wie hem +mishaagt".</p> +<p>Om zijne plechtige intrede op dezen dag te doen, had de vorst +zijne oorlogskleeding gedeeltelijk afgelegd. Wel zag men nog aan +zijne armen en beenen de duizenden ringen van zijn maliehemd +glinsteren; maar daarboven had hij een overkleed van rood fluweel +aangetogen. Zijn gulden helm blonk in het zonnelicht; rondom +zijnen hals en op zijne borst hing een zwaar snoer van +veelkleurig gesteente, waaraan een kruis van gewrocht goud en +diamanten glinsterde. De graaf toonde dit kostbaar kleinood +gaarne in het openbaar, omdat hij de gesteenten er van gewonnen +had in Palestina tegen de Saracenen, en het hem een dierbaar +aandenken was van zijne tochten in het Heilig Land.</p> +<p>Aan de eene zijde van den vorst reed de jonge hertog Willem +van Normandië. Aan de andere zijde hield zich Gervaas van +Praet, kamerheer van den graaf, en geroemd als een wijs, moedig +en verkleefd ridder.</p> +<p>Achter de vorsten kwamen Tancmar Van Straten, de raadsheer; +Walter Van Lokeren, de hofbottelier; Frumold, 's graven schrijver +en rekenmeester; Hacket, de kastelein van Brugge; Eijkaard Van +Woumen, Baudewijn van Aelst en Daniël Van Dendermonde.</p> +<p>De andere Fransche of Vlaamsche ridders, die +<!-- Page 92 -->den graaf op de reis hadden vergezeld of hem nu +te gemoet gekomen waren, volgden allen zonder herkenbare +schikking. Zelfs bevonden zich in dit gedeelte van den +ruiterstoet vele Kerels; en men kon ook hier bemerken dat er +geene vriendschap tusschen deze laatsten en de leenheeren +bestond, want zij reden zichtbaar van elkander gescheiden.</p> +<p>Nauwelijks had de menigte, die krielend de Markt overdekte, +den vorst ontwaard, of er verhief zich een algemeen gejuich dat +meermaals met vernieuwde kracht werd herhaald, naarmate de stoet +over het plein vooruitkwam. Bovenal gaf de vreugde der menigte +zich lucht in machtige galmen, toen de vorst met zijn gevolg de +houten trede had beklommen en daar het volk zijnen groet +toestuurde.</p> +<p>Ridders, poorters, Kerels, allen wedijverden om door luid +geroep, door het zwaaien der hoeden of door het opheffen der +handen hunne blijdschap te betuigen en den graaf te +verwelkomen.</p> +<p>Terwijl men bezig was met de menigte van de stelling te ver +wijderen, om eenige ruimte te maken, terwijl de laatste ridders +afstegen en de schalken hunne paarden op eenigen afstand +wegleidden stuurde de graaf zijnen blik over de Markt. Hij +staarde met bijzondere aandacht op de talrijke groepen der +Kerels, die luidruchtiger en driftiger dan alle anderen, hem +toejuichten en dikwijls de oorzaak waren dat de volksschaar hare +blijde kreten herhaalde.</p> +<p>De vorst scheen tevreden; het was met eenen helderen glimlach +dat hij in stilte nu en dan een woord wisselde met Willem van +Normandië, wanneer deze hem geluk wenschte over de liefde +welke het Vlaamsche volk hem betuigde.</p> +<p>Op een teeken van den voorschepen hieven de trompen en +bazuinen een feestgeschal aan. De leden van den stadsraad +beklommen de trede en bogen voor den vorst, totdat hij den +voorschepen de hand bood. Dan naderde de man met het fluweelen +kussen.</p> +<p>De voorschepen, na den graaf de sleutels der poorten te hebben +aangeboden, begon eene lange redevoering waarin hij den vorst, in +naam der stad, hulde bewees en verkleefdheid beloofde, evenwe +<!-- Page 93 -->l in eerbiedvolle woorden zijne bescherming +inroepende tegen degenen die de vrijheden of de rechten der +poorters van Brugge zouden willen schenden.</p> +<p>De graaf gaf hem een minzaam antwoord en behandigde hem +opnieuw de sleutels die toch, zeide hij, aan niemand beter konden +worden toevertrouwd dan aan de bestuurders zijner beminde en +verkleefde stad Brugge zelve; maar aangaande de zinspeling op het +eerbiedigen der rechten en vrijheden antwoordde hij niets en deed +alsof hij dit gedeelte der redevoering niet had gehoord.</p> +<p>De schepenen bemerkten deze achterhoudendheid met zekere +treurnis, en zij daalden half mismoedig de trede af.</p> +<p>Dan verschenen de leden der geestelijkheid voor den vorst. Op +de aanspraak, hem door den proost van St-Donaas toegericht, +betuigde hij zijnen innigen wensch om in alle omstandigheden de +Kerk en hare dienaars niet alleen te beschermen maar tevens hoog +te vereeren en mildelijk te begiftigen.</p> +<p>Na den proost van St-Donaas, bood de abt van het klooster Ten +Eeckhout zich aan om den graaf hulde te bewijzen en zijne +goedwilligheid voor dit belangrijk gesticht in te roepen.</p> +<p>Graaf Karel, die het klooster Ten Eeckhout eene bijzondere +gunst toedroeg, onderhield zich lang met den abt en hij was nog +bezig met spreken toen, eensklaps, een hevig en vreemd gerucht +hem kwam onderbreken en hem met verstoorden blik deed rondkijken +Wie was er vermetel genoeg om in zijne tegenwoordigheid zulk +oneerbiediglijk geschreeuw aan te heffen of te veroorzaken?</p> +<p>Hij zag aan de eene zijde der Markt, niet verre van de trede, +eenige poorters verschrikt wegvluchten, terwijl daar ter plaatse +vele Kerels tot eenen hoop te zamen liepen. Twee naakte zwaarden +glinsterden hem in de oogen. Hij zag eenen man wien bloed van de +wang afliep en die met eene reuzenstem den noodkreet "haarop! +haarop! hulp! hulp!" over de Markt deed hergalmen<a name= +'FNanchor_33_33'></a><a href= +'#Footnote_33_33'><sup>[33]</sup></a>.</p> +<p>Onmiddellijk waren eenige ridders toegesneld om de +ruststoorders tot stilte te dwingen; maar de Kerels hielden hen +terug met de woorden "kamp! kamp!" waardoor zij wilden betuigen +dat d<!-- Page 94 -->aar een twist werd beslecht waarmede niemand +zich te bemoeien had.</p> +<p>Vooraleer de graaf, die van gramschap sidderde, eenige bevelen +kon geven, bliksemden de uitgetogen zwaarden door de lucht en een +der beide kampers viel met gekloofd hoofd ten gronde.</p> +<p>"Men vange den snooden moordenaar!" riep de graaf. "Men brenge +hem levend of dood voor mij! Ik wil, tot een voorbeeld, in het +aanschijn des volks kort recht doen over zulke verfoeilijke +misdaad!"</p> +<p>Een tiental ridders sprongen te gelijk van de trede en liepen +ter plaats waar de manslag was geschied; zij meenden de hand aan +den plichtige te leggen, maar deze hield zijn bloot zwaard tot +slaan gereed, roepende dat hij den eerste die hem raken dorst +voor zijne voeten zou nedervellen. Velen der omstaande Kerels +hadden insgelijks hunne zwaarden getrokken en betuigden dat zij +hunnen makker zouden verdedigen, indien iemand hem geweld +aandeed.</p> +<p>Hacket, de kastelein van Brugge, die nu kwam toegeloopen, +herkende den woedenden Kerel en zeide hem op spijtigen toon:</p> +<p>"Eilaas, Arnulf, wat hebt gij gedaan?"</p> +<p>"Mijnen plicht heb ik gedaan", antwoordde de andere, "Hij is +de moordenaar mijns broeders en hij heeft den zoen geweigerd. +Gij, heer kastelein, kent de wet beter dan ik<a name= +'FNanchor_34_34'></a><a href= +'#Footnote_34_34'><sup>[34]</sup></a>."</p> +<p>"Maar de graaf is buiten zich zelven van toorn! Onderwerp u, +om grooter kwaad te vermijden."</p> +<p>"De hand aan mij leggen?" kreet de Kerel, "Ik ben een vrij man +en zal mijne daad verantwoorden waar en wanneer men het moge +eischen."</p> +<p>"De graaf wil dat gij onmiddellijk voor hem verschijnt, +Arnulf. Toon u onderdanig uit voorzichtigheid."</p> +<!-- Page 95 --> +<p>"Het zij zoo, kastelein; leid mij tot den graaf, maar behoed +mij voor hoon en onrecht," mompelde Arnulf, terwijl hij zijn +swaard in de schede stak en, door wel vijftig Kerels gevolgd, +naar de stelling vooruitstapte.</p> +<p>Hij klom alleen met den kastelein op de trede en bood zich +voor den vorst aan, wel met eene diepe buiging en ontdekten +hoofde, doch fier en beraden als ontstelde hem niet de minste +vrees.</p> +<p>"Verwaten woestaard!" viel de vertoornde vorst uit. "Hoe durft +gij dezen plechtigen dag door zulke gruwelijke misdaad +bezoedelen? Gij zult de straf uwer boosheid ondergaan: nog heden +zal de beul u op het galgeveld, ten voorbeeld aller moordenaars +en ruststoorders, aan eenen strop ten toon hangen!"</p> +<p>Arnulf aanschouwde den vorst met zulke zonderlinge en diepe +verwondering in de oogen, dat deze verrast murmelde:</p> +<p>"Vermetele, gij gelooft het niet?"</p> +<p>"Waar in de wereld het recht heerscht", antwoordde de Kerel, +"wordt niemand veroordeeld zonder dat men hem tot zijne +verdediging gehoord hebbe. Verleent de heer graaf mij oorlof om +te spreken?"</p> +<p>"Spreek", morde de vorst met ongeduld.</p> +<p>"Ziehier de zaak die u ten onrechte tegen mij verbolgen doet +zijn, heer graaf", begon de Kerel. "Ik had eenen broeder, een +goedhartig man, door iedereen bemind en geacht. Een zekere Warad +Valk, van Dudzeele, geraakte in twist met hem aangaande het +gebruik eener schapenweide, en bracht hem eenen doodelijken slag +toe. Ik, de naaste bloedverwant, erfde, krachtens onze wetten en +onze gewoonten, niet alleen den plicht om voor zijne weduwe en +kinderen te zorgen, maar tevens om de veete te vervolgen en wraak +te nemen. In de meening dat de doodslag het gevolg van een +onvrijwillig toeval kon zijn, bood ik den moordenaar den vrede, +en liet scheidsmannen het zoengeld bepalen, dat Warad Valk ten +voordeele der weduwe mijns broeders zou te betalen hebben. Wat +deed hij? Op den zoendag verscheen hij niet voor de Keurmannen<a +name='FNanchor_35_35'></a><a href= +'#Footnote_35_35'><sup>[35]</sup></a> en misprees aldus het +gerecht. Ondanks den vrede hoonde hij nog de arme weduwe en +dreigde hare hofstede in brand te steken. Sedert dan is hij uit +het Am<!-- Page 96 -->bacht verdwenen. Ik ontmoette hem hier en +deed mijnen plicht."</p> +<p>"En moest gij daarom bloed in mijne tegenwoordigheid +vergieten? Eenen afschuwelijken moord plegen?" riep de vorst, die +eerder door de koele woorden van den Kerel was verbitterd +geworden dan gestild.</p> +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/096.png' width='400' alt= +'...viel met gekloofd hoofd ten gronde.'><br> + <i>...viel met gekloofd hoofd ten gronde.</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<p>"De wet gebood het mij" wedervoer Arnulf. "Zij heeft geene +bijzondere gevallen voorzien. Wie den gebannen vrede breekt mag +overal aangevallen en gestraft worden. Ik kon Warad Valk zonder +verwittiging doodslaan, en evenwel heb ik hem tot zelfverdediging +uitgedaagd en hem ten kamp geroepen. Hadde ik mijnen broeder niet +gewroken, ik ware als lafaard onteerd gebleven Iedereen moet mij +prijzen omdat ik mijnen plicht heb gedaan."</p> +<!-- Page 97 --> +<p>"Ha, dit zullen wij zien!" kreet graaf Karel, over zooveel +stoutheid verbaasd. "Kastelein, men leide dien man naar het +Gijselhuis op den Burg. Hij blijve gevangen totdat wij zijn +vonnis hebben uitgesproken."</p> +<p>"Ik in de gevangenis?" mompelde de Kerel, met eenen +ongeloovigen lach op de lippen. "Ik ben een vrij man; ik heb +geenen lust tot vluchten; ik zal komen op de eerste dagvaarding, +maar in de gevangenis wil ik niet! Geen der Kerels die +daarbeneden staan zal dulden dat men mij, schuldeloos als ik ben, +naar de gevangenis voere. Stroomt er meer bloed, God zal weten +wie het deed vergieten!"</p> +<p>Een honderdtal Kerels, die aan den voet der trap stonden en +dit tooneel met angst en klimmende verontwaardiging volgden, +getuigden door hun dreigend gemor dat zij waarlijk bekwaam waren +om hunnen makker ook gewelddadig ter hulp te komen, indien men +onrecht jegens hem pleegde.</p> +<p>De dreigende houding der Kerels verbitterde den graaf nog +meer; want in tegenwoordigheid der Fransche ridders, die hunne +verbaasdheid over zijne aarzeling betuigden, was zijn toestand +zeer onaangenaam en schier belachelijk.</p> +<p>"Gij zult in de gevangenis!" riep hij. "Indien de kastelein +van Brugge de macht niet heeft om mijn bevel uit te doen voeren, +zullen mijne ridders of hunne wapenlieden u wel dwingen."</p> +<p>Arnulf, die zag dat er waarlijk eene beweging onder de ridders +ontstond, sprong een paar stappen achteruit en sloeg de vuist aan +het gevest van zijn zwaard.</p> +<p>"Men voere dan mijn lijk naar de gevangenis!" gromde hij, +terwijl zijne oogen zoo bloedig werden en zoo dreigend vlamden +dat elkeen aarzelde om hem te naderen.</p> +<p>Terwijl de kastelein Arnulf poogde te bedaren, was Robrecht +Sneloghe te midden der Kerels geloopen en verkreeg van hen door +vriendelijke woorden en gebeden dat zij zich nog stilhielden.</p> +<p>Arnulf wilde naar niets luisteren en weigerde zich naar de +gevangenis te laten leiden. Maar nu beklom de proost van +St-Donaas de stelling, naderde den vertoornden Kerel en zeide aan +zijn oor:</p> +<p>"Volg den kastelein naar het Gijselhuis, Arnulf. Doet +<!-- Page 98 --> gij het niet, gij brengt waarschijnlijk de +vrijheid van gansch Kerlingaland in gevaar. Wij zullen over u +waken en zorgen dat u geschiede volgens wet en recht. Ik smeek u, +gehoorzaam den graaf ... Desnoods gebied ik het u op uwen +gilden-eed!"</p> +<p>"Welaan, heer vorst, ik onderwerp mij aan uwen wil", zeide de +Kerel, eensklaps met eene diepe buiging vooruittredende. "Naar de +gevangenis zal ik mij begeven met het vertrouwen dat men mij, als +vrij man, in de vierschaar zal hooren en rechters zal geven +zooals het behoort."</p> +<p>"Rechters? Gij hebt gelijk", antwoordde de graaf met bittere +scherts. "Gij zult ze hebben. Voor den avond zult gij ter hooger +vierschaar verschijnen om uw vonnis te hooren uitspreken."</p> +<p>De Kerel daalde met den kastelein van de trede, omarmde eene +vrouw en twee weenende kinderen, drukte eenigen vrienden de hand +en verdween uit het gezicht der ridders tusschen de menigte, die +als een rollende stroom op zijne baan over en weder golfde. Vele +Kerels volgden hem, luidop morrend tegen het onrecht dat hem werd +aangedaan; maar hij zelf zeide dat hij zich vrijwillig naar het +gevang begaf, en zoo bracht hij zijne vrienden tot bedaren.</p> +<p>Graaf Karel, door het gebeurde diep ontsteld en wel bemerkende +dat de plechtigheid zijner intrede beslissend was gestoord, gaf +bevel om de paarden bij te brengen en den stoet te vormen.</p> +<p>Terwijl men daarmede bezig was, zat hij beweegloos, met +strakke oogen, welker scherpe blik de verbolgenheid zijns harten +verried.</p> +<p>Even ontroerd en verontwaardigd waren de ridders. Zij durfden +den graaf in zijne stilzwijgendheid niet storen. De eenige, die +niet bedroefd scheen, was de raadsheer Tancmar Van Straten. Hij +wisselde zelfs in het verborgen eenen glimlach met den +hofbottelier Walter Van Lokeren. In zijne oogen glinsterde eene +geheime blijdschap; want hij twijfelde niet of dit voorval zou +den graaf onverzoenbaar tegen de Kerels verbitteren. De vorst +weigerde nog altijd den Kerels met geweld het juk der +dienstbaarheid op te leggen; maar nu zou zijne gramschap in hunne +vernedering wraak zoeken voor den hoon hem heden aangedaan.</p> +<!-- Page 99 --> +<p>Toen de paarden bijgebracht waren en de kamerheer Gervaas Van +Praet den vorst had verwittigd dat alles gereed was, daalde deze +met zijn gansch gevolg van de trede.</p> +<p>Men steeg te paard, en de stoet begaf zich op weg over de +Markt in dezelfde schikking als bij zijne komst. Weder hergalmden +de schelle tonen van bazuinen en trompen; weder hieven de +kanunniken in de tusschenpoozingen plechtige lofzangen aan; maar +de menigte, nog ontroerd en treurig over het gebeurde, bleef koel +en betuigde slechts haren eerbied door zich, bij het +voorbijrijden van den vorst, diep te buigen. Karel zelf was nog +verslonden in spijtige gepeinzen en reed over de markt en door de +Hofstraat, zonder schijnbaar acht te geven op hetgeen rondom hem +geschiedde.</p> +<p>Zoo kwam de stoet op den Burg.</p> +<p>Hier stonden voor het Gijselhuis misschien tweehonderd Kerels, +waar tusschen ook eenige vrouwen en kinderen. Zoohaast zij den +graaf bemerkten hieven zij den roep: "recht! recht!" zoo +luidruchtig aan dat het middenplein van den Burg er van +hergalmde.</p> +<p>Dit herhaalde geschreeuw kwetste den graaf; want hij aanzag +het als eene poging om hem tot het vrijlaten van den gevangene te +dwingen.</p> +<p>Nauwelijks was hij afgestegen, of hij wenkte den kastelein van +Brugge tot zich en vroeg met dreigenden blik:</p> +<p>"Zit de uitzinnige Kerel in de gevangenis?"</p> +<p>"Ja, heer graaf", was het antwoord, "hij zal er blijven totdat +het u gelieve hem te ontslaan."</p> +<p>"Ontslaan?" herhaalde de vorst, bitter spottende. "Heeft men +hem in den moordenaarskuil geketend?"</p> +<p>"Neen, heer".</p> +<p>"Waarom niet, kastelein?"</p> +<p>"Hij is een vrij man, heer graaf."</p> +<p>"Vrij man? die grove woestaard? Ah, mijn geduld is ten einde: +ik wil gehoorzaamd worden! Gij blijft verantwoordelijk voor den +gevangene. Houd u gereed om op het eerste bevel hem in mijne +tegenwoordigheid te doen voeren."</p> +<p>De graaf, door al de ridders van zijn hof gevolgd, trad in de +groote zaal van zijn paleis. Iedereen aanschouwde hem in stil +<!-- Page 100 -->te, want men begreep dat hij zeer vergramd en +bedroefd moest zijn. Bovenal waren de Fransche ridders +verontwaardigd over de voorbeeldelooze stoutheid der Kerels en de +oneerbiedige houding van gansch het volk, dat zich den moordenaar +veeleer gunstig dan vijandig had getoond.</p> +<p>Graaf Karel keerde zich tot de vergadering en zeide:</p> +<p>"Heeren, gij zult mijn verdriet en mijne ontsteltenis +begrijpen na de ongehoorde dingen die heden zijn voorgevallen. +Niet alleenlijk ben ik vermoeid en behoef een weinig rust; maar +ik wil tevens zonder uitstel overwegen wat mijn plicht, als graaf +van Vlaanderen mij gebiedt te doen om den schuldige te straffen +en door een streng voorbeeld anderen te beletten mijne overheid +nog te miskennen. Binnen een paar uren zal ik u aan het +middagmaal wedervinden. Gelieft intusschen u niet te verwijderen, +aangezien uwe tegenwoodigheid mij noodig kan zijn.... De leden +van mijnen bijzonderen raad volgen mij!"</p> +<p>Hij bood zijnen arm aan Willem van Normandië, stapte door +eene zuilengang en trad in eene zaal waar eenige zetels rondom +eene breede tafel geschikt stonden. Hij nam plaats aan het hooger +einde der tafel en toonde Willem van Normandië eenen zetel +nevens zich.</p> +<p>Hier waren nog tegenwoordig Tancmar Van Straten, Walter Van +Lokeren, Gervaas Van Praet, benevens de oude Frumold en zijn +neef, rekenmeesters en schrijvers des graven, en twee of drie +andere ridders.</p> +<p>Toen allen gezeten waren, vroeg de vorst:</p> +<p>"Welnu, heeren, wat zegt gij van zulke schennis onzer +overheid?"</p> +<p>"Verfoeilijk, snood, ongehoord; hij verdient den dood!" morden +meest al de raadsheeren.</p> +<p>"Ja, eenen onmiddellijken dood!" zeide Tancmar Van Straten. +"Maar dit is niet genoeg. De verwaande Kerels en hunne aanleiders +de Erembalds, die door hunne dreigende houding onzen goeden vorst +nog dieper hoonen, moeten insgelijks worden gestraft Het zal +niemand der heeren ontsnapt zijn, hoe de moordenaar hardnekkig +weigerde het gebod van onzen heer graaf te gehoorzamen en hoe een +enkel woord door den proost van<!-- Page 101 --> +St-Donaas aan zijn oor gesproken, hem gedwee maakte als een lam. +Het is dus de proost, het zijn dus de Erembalds die over de +Ambachten en over de Kerels gebieden! Zij ontrooven aan den vorst +zijne wettig overheid en maken er dan nog gebruik van om de +Kerels tot hoovaardigheid en tot opstand aan te drijven, niet +alleen tegen den graaf, maar tegen al wat edel is in Vlaanderen +..."</p> +<p>"Elkeen zal, op tijd en plaats, krijgen wat hij verdient", +onderbrak de graaf. "Spreken wij van den moordenaar. Onze +waardigheid eischt dat hij sterve; maar men kan hem toch niet +veroordeelen zonder hem te hooren. Wie zal zijn vonnis +uitspreken?"</p> +<p>"Een woord van u, heer graaf, is voldoende", antwoordde Walter +Van Lokeren. "Wie zou zich tegen uw besluit durven +verzetten?"</p> +<p>"Inderdaad", bemerkte Willem van Normandië, "mij dunkt +dat er reeds te veel is geaarzeld. Indien zulke zaak in Frankrijk +ware voorgevallen, de plichtige hinge reeds aan de galg."</p> +<p>"Ja, maar, heer, in Vlaanderen zijn wij nog zooverre niet", +antwoordde de graaf. "Mijn voornemen is den plichtige rechters te +geven en hem in zijne verdediging te hooren. Het vonnis kan niet +twijfelachtig zijn, aangezien ik den Kerel voor het hoogerhof der +ridders wil doen verschijnen. Zoo ten minste zal het volk mij +niet kunnen beschuldigen van willekeur of dwingelandij. Ziet gij +eenige redenen, heeren, om niet onmiddellijk het hooge hof der +ridders te doen vergaderen?"</p> +<p>"Geene de minste", zeide Tancmar Van Straten. "Er zijn ridders +genoeg in het paleis tegenwoordig, en allen wenschen den dood des +moordenaars als een noodig voorbeeld.... Luistert, heeren, hoe +die schaamtelooze Blauwvoeten daarbuiten roepen 'recht! recht!', +zonder eerbied voor den vorst. Men geve hun dus wat zij eischen. +Een bevel van u, heer graaf, en ik zal oogenblikkelijk het +hoogerhof doen vergaderen."</p> +<p>"Verleent de heer graaf mij oorlof om te spreken?" zeide de +kamerheer, Gervaas Van Praet. "Zeker, wat heden op de Markt +voorviel is eene wraakroepende miskenning van den eerbied dien +men onzen vorst verschuldigd is. Wij zullen later, op +behoorlijken tijd en door doelmatige middelen, het trotsche +geslacht verpletten dat zich dus tegen alle wettelijke overheid +durft opwerpen. M<!-- Page 102 -->aar wat kan ons nu het straffen +van eenen enkelen man baten? Men neme in acht dat de beschuldigde +Kerel, volgens de wetten der Ambachten, in zijn recht was en +niets gedaan heeft dan zijnen plicht."</p> +<p>"Daarover zal het hoogerhof der ridderen uitspraak doen", +wedervoer Tancmar met eenige bitterheid.</p> +<p>"Het hoogerhof der ridderen?" hernam Gervaas Van Praet. "Dit +hof is ingesteld om in zaken van edelen, ridders en vrije lieden +uitspraak te doen. De gevangen Kerel is een dorper, een +landbouwer. Zult gij, door hem voor het hooge ridderhof te +brengen, zijne vrije geboorte erkennen? Begrijpt gij niet dat +zulks den hoogmoed der Kerels nog zou vermeerderen en ons in den +weg zou staan, als wij later hun deze vrijheid willen +ontkennen?"</p> +<p>"Het is waar, daaraan hadden wij niet gedacht", mompelde +Tancmar. "Beter ware het dat de heer graaf, door een besluit van +zijnen vorstelijken wil, den schuldigen Kerel tot de galg +verwees."</p> +<p>"Even onvoorzichtig ware dit", wedersprak hem Gervaas Van +Praet. "Wilt gij heden nog de Kerels, die in Brugge zich +bevinden, tot gewelddaden aandrijven? Wie zal met ons zijn als +wij de poorters oproepen om te verdedigen wat zij een onrecht +meenen te zijn? En indien hier bloed vergoten werd in eenen +nutteloozen strijd, zou dan niet het geheele Kerlingaland in +opstand kunnen komen? Ons leger is te Atrecht. Vergeet niet dat, +indien wij in zulk geval tot den laatste toe ons leven gaven om +den persoon van onzen welbeminden vorst te verdedigen, die +opoffering misschien niet toereikend zou zijn. En daarbij, waar +bleve dan het ontwerp om de Kerels der Ambachten tot onderwerping +te dwingen zoohaast wij het met zekerheid kunnen doen?"</p> +<p>"De kamerheer heeft gelijk", bemerkte de oude Frumold. "Ik ken +de poorters van Brugge: het onrecht zullen zij niet verdedigen. +Zonder hunne hulp zijn wij in de macht der Kerels."</p> +<p>"Het schijnt dat ik van de overheid niets dan de schaduw +bezit!" schertste de graaf spijtig. "Ja, ja, ik heb het te lang +geduld: dit moet en zal veranderen! In afwachting geloof ik dat +de kamerheer gelijk heeft. Het kwetst mij diep, dit te moeten +erkennen. De Kerel blijve dus in de gevangenis ..."</p> +<!-- Page 103 --> +<p>"Gelieft de heer graaf mij nog eene bemerking toe te laten?" +vroeg Gervaas Van Praet. "Indien men den Kerel in de gevangenis +houdt heeft men hetzelfde kwaad te vreezen. Volgens de wet mag +niemand een vrijen Kerel in hechtenis houden zonder toelating der +Keurmans, die onmiddellijk de zaak moeten onderzoeken,—en, +willen andere begoede Kerels borg voor hem blijven, dan mag men +hem hoegenaamd niet kerkeren. Het onrecht zou dus blijven bestaan +en het aangewezen gevaar insgelijks."</p> +<p>De vorst toonde zich zeer ontevreden, niet over de woorden van +zijnen kamerheer, wiens trouw en verkleefdheid hij kende, maar +over zijne onmacht als vorst en over den tergenden toestand +waarin hij zich bevond.</p> +<p>"Ik zou dus den hoon moeten verkroppen en den moordenaar laten +loopen?" kreet hij. "Zulke vernedering!"</p> +<p>"Het is een ondraaglijke hoon voor al wie edel bloed in de +aderen heeft! Er moet een einde aan onze schandelijke +lijdzaamheid komen!"</p> +<p>"Inderdaad", bevestigde Gervaas, "er moet en er zal een einde +aan den overmoed der Kerels gesteld worden; maar wie een doel +beoogt aanvaarde de middelen om het te bereiken. Ik ben van +gevoelen dat men de gevangen Kerel in vrijheid moet laten gaan. +Is hij plichtig, de Keurmans van zijn Ambacht zullen hem +oordeelen."</p> +<p>"Maar zijt gij zinneloos, mijn goede heer Van Praet?" riep de +graaf. "Zal uwe zwakheid mij niet een voorwerp van spot maken in +de oogen der hoogmoedige Kerels zelven? is de moordenaar, volgens +de wetten der Ambachten, niet voor zijne misdaad strafbaar, hij +is toch schuldig van oneerbiedigheid jegens mijnen persoon en van +openbaren opstand tegen mijnen wil."</p> +<p>"Ja, heer graaf, en hij verdient den dood; maar het groote +doel, waarnaar onze plicht als ridders ons oplegt te streven, +eischt dat wij voor alsnu dit doel niet in gevaar brengen door +eene afzonderlijke wraak op eenen enkelen persoon te plegen."</p> +<p>De ouden Frumold, wiens woord de graaf gewoon was aan te +hooren, stond op en sprak:</p> +<p>"Heer vorst, ik weet een middel waardoor niet alleen uwe +overheid tegen alle schennis zal gewaarborgd blijven, maar deze d +<!-- Page 104 -->roeve zaak nog ter uwer meerdere eere zal worden +geëindigd. Laat den Kerel u verschooning en vergiffenis +vragen, omdat hij op zulken dag en in uwe tegenwoordigheid wraak +pleegde, en schenk hem dan door eigene beweging de vrijheid. Men +zal deze daad onthalen als eene hulde aan het recht, zoolang dit +recht bestaat, en men zal u roemen als een grootmoedig +vorst."</p> +<p>Velen, over dezen wijzen vond verwonderd en verblijd, knikten +bevestigend.</p> +<p>"Maar zal de hardnekkige Blauwvoet zich wel voor den graaf +willen vernederen?" vroeg Tancmar. "Ik twijfel er aan. De Kerels +buigen niet; men moet ze breken."</p> +<p>"De heer graaf late mij toe het te beproeven", sprak de oude +Frumold. "Met goedheid kan men veel van de Kerels bekomen."</p> +<p>"Nu, ga, en beproef het", beval de vorst. "Mij bedroeft en +verveelt die zaak uitermate. Later zal men weten wie ik ben!"</p> +<p>Frumold verliet de zaal en zocht naar den kastelein Hacket. +Hij vond hem onder de Loove, met de kommervolle oogen naar het +gijselhuis gericht, waar eene gansche schaar Kerels, hetzij +staande, hetzij ten gronde zittende, afwachtte wat men in het +paleis aangaande hunnen gevangen vriend zou beslissen.</p> +<p>"Heer kastelein", sprak hij, "gelief mij te volgen; ik heb u +iets belangrijks mede te deelen."</p> +<p>Hij leidde hem eenige stappen verre op het binnenplein, hield +hem dan staan en zeide hem dat de graaf den gevangen Kerel in +vrijheid zou laten gaan op voorwaarde dat deze hem verschooning +vroege, niet aangaande het feit van den doodslag zelven, maar +nopens den tijd en de plaats waarop de wraakneming was +geschied.</p> +<p>Alhoewel de kastelein sterk twijfelde of Arnulf, dien hij +kende als een vastberaden man zonder vrees, wel tot zulk iets kon +toestemmen, beloofde hij al het mogelijke aan te wenden om hem er +toe over te halen.</p> +<p>Hij riep vijf of zes wapenmannen tot zich en richtte zich naar +het Gijselhuis waar hij, om de onrustige Kerels te stillen, +verplicht was hun te zeggen dat hun vriend waarschijnlijk binnen +een half uur zijne vrijheid zou terugbekomen.</p> +<p>Deze aankondiging werd door een algemeen gejuich van +blijdschap begroet.</p> +<!-- Page 105 --> +<p>Om meerdere kans tot welgelukken zijner zending te hebben, +verzocht de kastelein de weenende vrouw en twee kinderen van +Arnulf hem in de gevangenis te volgen.</p> +<p>De oude Frumold bleef te midden van het plein staan, +afwachtende wat de uitslag van des kasteleins poging zou +zijn.</p> +<p>Het duurde niet zeer lang of een vreugdekreet ontsnapte hem; +want hij zag den kastelein met den Kerel uit het Gijselhuis +komen. De laatste moest dus toegestemd hebben tot het afsmeeken +van des graven vergiffenis.</p> +<p>Al de verzamelde Kerels vergezelden hunnen makker tot voor de +Loove, en begroetten hem en moedigden hem aan totdat hij onder de +poort van het paleis verdween. Eenigen der stoutsten volgden hem +zelfs tot binnen het hof.</p> +<p>De kastelein verscheen met zijnen gevangene bij den ingang der +raadzaal en wachtte daar een verder bevel.</p> +<p>"Treed nader!" gebood de vorst.</p> +<p>Met eene diepe buiging doch met helderen, onbevreesden blik +stapte de Kerel vooruit.</p> +<p>"Men heeft ons gemeld dat gij ons vergiffenis wilt vragen en +onze grootmoedigheid afsmeeken", zeide de graaf. "Is dit waar, +zoo spreek!"</p> +<p>"Wie schuldig is, vraagt vergiffenis", antwoordde Arnulf. "Ik +heb mijnen plicht gedaan."</p> +<p>"Versteende trotschaard!" gromde de vorst, van ongeduld ter +tafel slaande.</p> +<p>"Gelief mij te hooren, heer graaf", hernam de Kerel, even +onbewogen, "Toen ik eerst op de Markt den moordenaar mijns +broeders meende te herkennen, zeide ik tot mijne vrouw dat deze +ontmoeting, op zulken dag en in uwe tegenwoordigheid, een ongeluk +zou zijn, hetwelk ik diep zou betreuren. Het heeft mij leed +gedaan, heer graaf, door het vervullen van eenen onverbiddelijken +plicht de plechtigheid uwer blijde intrede te hebben gestoord. +Het grieft mij nog en ik smeek u, aangaande deze omstandigheid, +die onafhankelijk was van mijnen wil, mij uwe grootmoedige +verschooning te gunnen."</p> +<p>"Het is wel", sprak de graaf, in schijn tevreden o +<!-- Page 106 -->ver deze ootmoedige woorden, die hem gelegenheid +gaven om uit den neteligen toestand te geraken, "Ik schenk u +vergiffenis; ga in vrijheid en in vrede!"</p> +<p>Onmiddellijk verhief zich een gejuich dat door gangen en zalen +voortliep en welhaast tot op het middenplein hergalmde.</p> +<p>Meer nog werden de Kerels met blijdschap vervuld toen Arnulf +buiten kwam en zijne vrouw en kinderen omhelsde. Een schallend +triumfkreet bonsde tegen de muren van het paleis; en de vorst kon +van in de raadzaal hooren hoe daarbuiten hem ten lof wel +twintigmaal opnieuw de schreeuw: "Heil onze vorst! Leve de graaf +van Vlaanderen!" werd aangeheven.</p> +<p>Dit gejuich deed den proost van St-Donaas en eenigen zijner +vrienden, die met groote bekommerdheid in de proostdij den loop +der zaak afwachtten, buiten komen. Met teekens van blijdschap +liep de kastelein tot hen en vertelde hun hoe deze erge zaak +gelukkig was afgeloopen. Allen betuigden hunne tevredenheid en +drukten elkaar de handen; want zij hadden zich zelven niet +ontveinsd dat de gramschap des graven de vijanden der Kerels in +de hand kon werken, ja, zij hadden zelfs gevreesd dat zij het +sein tot eene erge en noodlottige vervolging kon worden. Hunne +vrees was geheel ongegrond geweest, meenden zij; want indien de +vorst den Kerel in vrijheid liet gaan, dit was wel een bewijs dat +hij niet voornemens was de wetten van Kerlingaland te veranderen, +aangezien hij nu daartoe eene schijnbare reden had, en deze niet +gebruikte. Diensvolgens waren de kwaadvoorspellende berichten, +die Isaac Van Reninghe aangaande de vermoedelijke inzichten des +graven hun had gebracht, van allen grond ontbloot.</p> +<p>De kastelein noodigde hen uit om op dezen verblijdenden +uitslag eener dreigende zaak met hem eenen beker Cyperwijn te +gaan ledigen.</p> +<p>Allen volgden hem in den Steen.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_30_30'></a><a href='#FNanchor_30_30'>[30]</a> +<div class='note'> +<p>"De Kerels droegen het haar kort en den baard lang ... de +ridders droegen het haar lang en schoren hunne kin."</p> +<p><i>Ann. du Com. fl. de Fr.,</i> tome VIII, pag. 68.</p> +</div> +<a name='Footnote_31_31'></a><a href='#FNanchor_31_31'>[31]</a> +<div class='note'> +<p>Zie daarover VICTOR DE RODE, pag. 147.</p> +</div> +<a name='Footnote_32_32'></a><a href='#FNanchor_32_32'>[32]</a> +<div class='note'> +<p>Het woord <i>Ambacht</i> is later te zamen getrokken tot +<i>Ambt</i> en in het Duitsch tot <i>Amt.</i> Zie J. CRIMM, +<i>Worterbuch</i> bij <i>Amt.</i></p> +<p>LAPPENBERG, <i>Geschichte von Engeland</i>, t. I. pag. 583, +zegt: "Tot de oudste districts-benamingen, die het Engelsche +<i>Shire</i> voorafgingen, behoorde nog <i>maegthe</i>, een land, +dat de leden van een geslacht of van ene <i>maegschap</i>, gelijk +zij in den oorlog te zamen gestreden en veroverd hadden, ook in +den vrede te zamen bezaten."</p> +<p>Dan zal wel het woord Ambacht niets zijn dan het oud-Saksische +<i>maegt</i>, met het samenvoegend voorzetsel <i>an</i> of +<i>am</i>, dus <i>Ammaegt,</i> waarvan <i>Ambacht</i>.</p> +</div> +<a name='Footnote_33_33'></a><a href='#FNanchor_33_33'>[33]</a> +<div class='note'> +<p><i>Harop, Harop,</i> voces Belgicae quae et clamorem ob crimen +perpetram, DUCANCE, <i>Gloss.</i></p> +<p>"Convictus ex <i>dousslach et harop</i> emendabit comiti III +libras"</p> +<p><i>Keure van Veurne van 1240.</i></p> +</div> +<a name='Footnote_34_34'></a><a href='#FNanchor_34_34'>[34]</a> +<div class='note'> +<p>"Van eenen min begrijpelijken aard was de wederzijdsche +verantwoordelijkheid der leden van eene maagschap (<i>de +mageborge, maegburh</i>), dat voornamelijk de verplichting +begreep tot het wreken der moorden, de bescherming der weezen, +enz."</p> +<p>LAPPENBERG, <i>Geschichte von Engeland</i>, vertaald door +Thorpe. t. II, pag. 332.</p> +</div> +<a name='Footnote_35_35'></a><a href='#FNanchor_35_35'>[35]</a> +<div class='note'> +<p><i>Keurmans, Keurlieden, Keurheers</i>, waren bij de Kerels de +bestierders en rechters, die door <i>Keure</i> of kiezing werden +aangesteld.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='V'></a> +<h2><!-- Page 107 -->V</h2> +<br> + +<p>Dakerlia Wulf, de schoone Kerlinne, zat in haars vaders Steen, +bij een venster, met een borduurwerk op den schoot.</p> +<p>Wel hing nog de gulden draad aan hare vingeren, doch de naald +was haar ontglipt. Zij arbeidde niet en scheen geheel verslonden +in diepe gepeinzen. Haar gelaat was bleek en de droefheid had +nevens hare wangen eenen lichten rimpel geplooid.</p> +<p>Nu en dan ontsnapte haar een zucht en murmelde zij eenige +afgebrokene woorden, waartusschen de namen van Placida en +Robrecht alleen met eenige duidelijkheid waren uitgesproken; maar +die namen, als stonden zij tegen haren wil op haren mond, deden +haar telkens spijtig het hoofd schudden, en dan slechts +verroerden hare leden met eene korte doch krachtige beweging van +ongeduld.</p> +<p>Langen tijd was zij weder in stille mijmering bedolven +gebleven toen de deur der kamer werd geopend en eene jonge maagd +met uitgestrekte armen tot haar kwam.</p> +<p>Zij stond op en zeide na eene blijde omhelzing:</p> +<p>"Ach, Witta lief, hoevele uren wacht ik reeds op u! Allerlei +angstvolle gedachten bestormen mij. Ik vreesde dat gij ziek +geworden waart. Gisteren heb ik u van den gansenen dag niet +gezien, en nu is het reeds middag!"</p> +<p>"Veel bezigheid ... een onverwacht geval hield mij terug, +Dakerlia", antwoordde jonkver Sneloghe, als aarzelde zij om eene +klaardere uitlegging te geven. "Maar laat ons nederzitten en +spreken wij van u, vriendinne. Hoe gaat het heden met u?"</p> +<p>"Wel genoeg, gij ziet het."</p> +<p>"Nog zoo bleek! Gij hebt alweder geweend!" bemerkte Witta +verwijtend.</p> +<p>"Gij bedriegt u", zeide Dakerlia met eenen pijnlijken +glimlach, "ik heb niet geweend; maar droef was ik toch +onuitsprekelijk. De mensch, vriendinne, is zoo zwak in den strijd +tegen zijn eigen hart!"</p> +<p>"<!-- Page 108 -->Maar, Dakerlia, gij moet verduldig u +onderwerpen aan het lot. Zoudt gij dus jaren lang gaan treuren +over iets dat niet te veranderen is?"</p> +<p>"Neen, neen, niet jaren, niet maanden. Een ongeluk dat nog +moet komen verschrikt ons en ontrooft ons allen moed; een ongeluk +dat geheel en al onwederroepelijk is volbracht, geeft ons kracht +en moed terug ..."</p> +<p>En zij voegde daarbij op den toon der diepste wanhoop:</p> +<p>"Eilaas, nog drie weken, eene eeuw van smart en angst!"</p> +<p>Witta greep hare hand en zeide troostend:</p> +<p>"Kom, vriendinne, wees redelijk. Gij weet dat ik even droef +ben als gij. Het zoet en vroolijk leven dat wij sedert onze +kindsheid te zamen genoten, is voor altijd verloren. Ik zit nu +alleen, immer alleen in mijne kamer ... maar, hoe het zij, er is +niets aan te doen. Wees gij insgelijks verduldig, Dakerlia, +anders zult gij u zeker ernstig ziek maken, en hoe ongelukkig zou +dan uw arme vader niet zijn, indien hij zijn eenig kind zag +verkwijnen? Eergisteren toen ik u verlaten had, sprak hij mij +over uwe onpasselijkheid met de tranen in de oogen. Hij wilde van +mij weten wat toch de reden van uw onbegrijpelijk verdriet kon +zijn; maar ik heb ze hem niet durven openbaren ..."</p> +<p>"Ik zelve heb ze hem geopenbaard, Witta."</p> +<p>"Gij hebt de reden uwer smart hem bekend?"</p> +<p>"Ja, geheel en zonder de minste terughouding."</p> +<p>"Zoo? en wat heeft hij gezegd, Dakerlia?"</p> +<p>"Het heeft hem verblijd; hij heeft met mijn verdriet +gelachen."</p> +<p>"Dit kan ik niet gelooven! Uw vader bemint u te veel om bij uw +lijden ongevoelig te blijven."</p> +<p>"Het is te begrijpen, Witta. Hij vreesde dat eene erge ziekte +mij bedreigde en was daarom, uit liefde tot mij, zeer bekommerd; +maar nu hij weet wat mij ontstelt, is hij geheel gerust. +Liefdezaken? Men sterft daar niet van, zegt hij."</p> +<p>"Hij heeft gelijk, meen ik, Dakerlia."</p> +<p>"Ik heb hem niet tegengesproken; het hadde hem te veel leed +gedaan!" zeide jonkver Wulf op zonderlingen toon.</p> +<p>Robrechts zuster aanschouwde haar verschrikt en murmelde: " +<!-- Page 109 -->O, Hemel, Dakerlia, gij, die zoo sterk zijt, +gelooft gij inderdaad, dat men van zulk verdriet kan +sterven?"</p> +<p>Jonkver Wulf legde zich de hand op het hart, terwijl zij eenen +klagenden blik ten hemel stuurde.</p> +<p>"De sterkste zielen", zeide zij, "lijden het wreedelijkst, +omdat zij dieper gevoelen en niet zoo spoedig onder het gewicht +der smart ontspannen. Maar wees om mij niet bekommerd, Witta. Nog +drie weken! Wanneer dan alles onherroepelijk is volbracht, zal ik +de kracht vinden om mij in de uitspraak van het lot te +getroosten."</p> +<p>Er heerschte eene wijl stilte. Dakerlia zag hare vriendin in +de oogen en scheen iets te vragen, doch daar zij geen antwoord +bekwam, zuchtte zij:</p> +<p>"Kom, Witta, spreek mij toch van hem. Hoe gaat het met +hem?"</p> +<p>"Tamelijk wel. Hij aanvaardt verduldig het lot."</p> +<p>"Ja, hij is man, Witta; de mannen zijn niet, als wij, slaven +van het hart. Hij heeft het gezegd: Placida is schoon; hij zal +hopen haar te beminnen en hij zal er in gelukken. De arme +Dakerlia zal vergeten worden, zooals het behoort ... en ze zal +verkwijnen misschien in den harden, nutteloozen strijd om te +kunnen vergeten!"</p> +<p>Zij sloeg zich de handen voor het aangezicht en verborg dus de +tranen die haar in de oogen schoten.</p> +<p>"Gij zijt onrechtvardig, Dakerlia", morde Robrechts zuster +verwijtend. "Mijn arme broeder is treuriger nog dan gij."</p> +<p>"Ja, troost mij", antwoordde Dakerlia met droeve scherts. "Het +is soms edelmoedig bedrukte lieden te bedriegen. Gisteren heb ik +den ganschen dag nutteloos op u gewacht, gehoopt, gebeefd +geleden; maar gij hadt niets mij te zeggen ... en zoo zal het in +de toekomst gaan. Tusschen u en mij en uwen broeder zal het lot +eenen afgrond delven; en zij die aan de eene zijde van de kolk +staan, zullen voor immer vergeten wie er aan de andere zijde +treurt en verkwijnt."</p> +<p>"Mijn broeder heeft mij gebeden hier van hem nooit te +spreken", zeide Witta, "en ik gevoel wel dat de plicht mij het +insgelijks gebiedt: maar uw bitter lijden, Dakerlia, uwe sombere +<!-- Page 110 -->wanhoop, die ik wel doorgrond, dwingen mij tot +zondige onbescheidenheid."</p> +<p>"O, spreek, spreek uit medelijden!" smeekte jonkver Wulf.</p> +<p>"Welnu, hoor dus wat ik u meende te verzwijgen. Mijn broeder +heeft, met vele andere ridders, onzen heer graaf uitgeleide +gedaan tot Yperen, en is daar zelfs gebleven tot des vorsten +vertrek naar het leger. Gisterenmorgen, bij zijne terugkomst, +moest mijn broeder onmiddellijk naar Placida Van Woumen gaan. Het +was zijn plicht, en ik raadde hem aan dien te vervullen. Hij was +zoo ontmoedigd en zoo treurig, dat hij op zijne kamer is gegaan +en langen tijd daar in eenzaamheid bleef zitten. Dan heeft hij +eenen bode naar sher Rijkaards Steen gezonden om jonkver Placida +te melden dat hij onpasselijk was en niet kon uitgaan. Inderdaad, +hij is den ganschen dag te bed gebleven. Ik was zeer angstig bij +de gedachte dat eene erge ziekte hem bedreigde ..."</p> +<p>"Ziek? hij ziek? O hemel!" kreet Dakerlia met den glimlach der +blijdschap op de lippen en tevens den strakken blik der +verschriktheid in de oogen.</p> +<p>"Ik geloofde dat eene zware ziekte hem had overvallen", hernam +Witta. "Verre in den avond, toen hij hoorbaar sliep ging ik vol +kommer nevens zijn bed zitten, om te waken en bidden. Hij heeft +gedroomd, luidop gedroomd. Wat hij zeide verstond ik niet; maar +van tijd tot tijd zweefde uw naam Dakerlia op zijne lippen, en +dan lachte hij zoo zoet in zijnen slaap, dat mij het hart van +ontroering klopte. Ook morde hij wel eens den naam van jonkver +Placida, en dan trok zijn mond tot eenen grijns van smart te +zamen en zwoegde zijne borst en stak hij de handen vooruit als om +iets te verwijderen dat hem verschrikte ..."</p> +<p>Dakerlia slaakte eenen blijden kreet.</p> +<p>"Ach, dank! dank!" zuchtte zij. "Zulke woorden alleen kunnen +mijne smart verlichten."</p> +<p>"Blijf bedaard, vriendinne", zeide Witta.</p> +<p>"Neen, laat mij dien troost genieten. Ik meende alleen, gansch +alleen te lijden, en hij, hij tevens bezwijkt onder het gewicht +der treurnis!"</p> +<p>"Maar, Dakerlia, gij verbaast mij! Hebt gij dan nog de hoop +behouden dat Placida Van Woumen zijne echtgenoote niet zal +worden?"</p> +<p>"<!-- Page 111 -->Of ik nog eenige hoop heb behouden?" +herhaalde jonkver Wulf met plotselijke ontmoediging. "Eilaas, +neen, vriendinne, niet de minste hoop. Verschoon mij: mijne +hersens zijn ontsteld, ik ben zinneloos,—zinneloos genoeg +om mij in de ziekte van Robrecht te verblijden ... ik, die al +mijn bloed zou geven om hem gelukkig te weten! Moge de +barmhartige God mijne schuldige ontsteltenis mij vergeven en hem +spoedig laten genezen!"</p> +<p>"Maar hij is niet ernstig ziek, Dakerlia."</p> +<p>"Ha, ik begrijp: het hart alleen doet hem wee, niet waar? +Schromelijk is die ziekte der ziel!"</p> +<p>"Heden is hij opgestaan en heeft mij gezegd dat hij na den +middag jonkver Placida een bezoek zal brengen. Ik hoor wel aan +den treurigen toon zijner stem dat dit bezoek hem onaangenaam is; +maar hij kan het niet uitstellen. Mher Rijkaard Van Woumen, die +onzen heer graaf tot Rijssel heeft vergezeld, moet dezen morgen +teruggekeerd zijn; en gij begrijpt wel, Dakerlia, dat Robrecht +niet mag nalaten hem te gaan begroeten. Nu zou ik moeten +huiswaarts keeren; ik ben slechts gekomen om te vernemen hoe het +met u gaat."</p> +<p>"Gij verlaat mij reeds? Ach, Witta, dan ben ik weder zoo +gansch alleen! Blijf, ik smeek u!"</p> +<p>"Onmogelijk, mijn broeder staat gansch gereed om zijn bezoek +bij mher Rijkaard te brengen."</p> +<p>"Wat doet het? Hij zal daarom niet laten uit te gaan. Heb +medelijden met mij!"</p> +<p>"Ik kan niet blijven, Dakerlia. Mijn broeder wacht mij."</p> +<p>"O, God!" riep jonkver Wulf eensklaps met blijdschap, "het is +dus Robrecht die u tot mij gezonden heeft? Gij zeidet dat hij +nooit meer van mij spreekt ... en hij wacht om te weten hoe het +met mij gaat! O, bevestig mij in die hoop!"</p> +<p>"Welaan, ja, hij is bekommerd over uwe gezondheid. Laat mij nu +vertrekken: ik zal in den morgen hier wederkeeren."</p> +<p>"Ga, ga, spoedig!" murmelde Dakerlia, hare vriendin bij de +hand tot de deur lijdende. "Stel hem gerust; verzeker hem dat +mijne gezondheid niet in het minste is bedreigd. Dat ik droef ben +en onder eene diepe smart gebukt lig, zeg hem dit niet; hij zal +het wel voelen aan zijn eigen hart. Tot straks, tot straks!"</p> +<p><!-- Page 112 -->Jonkver Sneloghe haastte zich naar hare +woning.</p> +<p>Toen zij binnentrad, vond zij haren broeder in de zaal zitten, +met den blik nederwaarts en zoo diep in zijne overweging bedolven +dat hij het hoofd slechts ophief toen zij voor hem stond.</p> +<p>"Welnu, zuster?" vroeg hij.</p> +<p>"Zij is veel beter, broeder; zij zal niet ziek worden."</p> +<p>"De goede God zij er om geloofd!" murmelde Robrecht.</p> +<p>Na een oogenblik stilte zeide hij, als sprake hij tot zich +zelven:</p> +<p>"Wel gebiedt de plicht mij nimmermeer aan haar nog te denken; +maar ik ben toch mensch en heb geen steenen hart. Vreezen dat de +trouwe vriendin onzer kindsheid van treurnis kan verkwijnen, en +alle medelijden in onzen boezem moeten versmachten, het is iets +dat mijne krachten te boven gaat. Is deze zwakheid een zondig +vergeten van den plicht, de hemel zal mij vergiffenis schenken in +aanzien mijner onderwerping aan zijn besluit."</p> +<p>Robrecht had deze woorden op zulken lijdzamen, smartelijken +toon gesproken, dat Witta de handen voor de oogen had geslagen en +luidop snikte.</p> +<p>"Ween niet, zuster lief", zeide hij, "er is niets aan te doen. +Het lot is wreed jegens mij; maar in het gevoel van den plicht +vindt een man eindelijk de kracht om het leven te dragen, hoe +bitter het zij."</p> +<p>Met eenen zucht voegde hij er bij:</p> +<p>"Eilaas, ik waande mij zelven sterker: ik hoopte dat ik +allengs mijne vroegere gedachten geheel zou hebben overwonnen; +maar mijne ziel dwaalt immer weg in treurige droomen ... in de +pijnlijke beschouwing van het verloren geluk ..."</p> +<p>Hij blikte in stilte ten gronde en scheen diep neerslachtig; +doch bijna onmiddellijk hief hij het hoofd weder op en morde met +treurig ongeduld:</p> +<p>"Ach, wat geschiedt mij? Is alle gemoedskracht mij ontvallen? +Vergeet ik dat Kerlingaland, dat de vrijheid van mijn geslacht +dit offer van mij vergt? Weg, weg, die aarzeling! De plicht is de +opperste wet. Zal ik tot eenen lafaard ontaarden? Neen, neen, +gehoorzamen wij, en weze dit de laatste klacht die mijnen boezem +ontsnapt!"</p> +<p>Hij omhelsde zijne weenende zuster, zeide nog eenige gerust +<!-- Page 113 -->stellende woorden om haar te troosten, verliet +in allerhaast zijnen Steen en keerde om den hoek der +Ridderstraat.</p> +<p>Onder den invloed der gepeinzen vertraagde allengs zijn stap; +hij bleef zelfs, onder de boomen der Spiegelrei, een oogenblik +staan en schudde zuchtend het hoofd, waarna hij even mijmerend +weder zijnen weg vervorderde.</p> +<p>Hij kon niet begrijpen hoe, ondanks zijnen vasten wil en zijne +heldere rede, eene geheimzinnige macht hem beheerschte. Wist hij +niet dat dit huwelijk hem was opgelegd als eene opoffering die de +vrijheid van Kerlingaland kon redden? Was hij niet overtuigd dat +het voltrokken moest worden en niets op aarde het nog kon +beletten? Hij had die verbintenis aanvaard en zich met goeden wil +aan het onverbiddelijk lot onderworpen; ja, hij had gehoopt dat +allengs in zijn hart eenige genegenheid voor de schoone Placida +Van Woumen zou zijn ontstaan. En nu? Nu boezemde Placida hem +afschrik in, nu deed het gepeins dat hij in hare tegenwoordigheid +ging verschijnen hem sidderen! Nu liep er koude door zijne +aderen, wanneer hij in de verbeelding haar helder oog op zich +gevestigd zag! En hij gevoelde geenen haat voor haar; niets dan +een onuitlegbaar gevoel van vrees, eenen ziekelijken schrik ... +Maar het mocht daarbinnen in zijn hart gaan zooals het kon, hij +moest toch uit dezen strijd opstaan met de noodige gemoedskracht +om zijnen plicht te volbrengen ...</p> +<p>Zoo vervuld met onverwinnelijke droefheid, doch welberaden om +niets te zeggen of te doen dat Placida of hare ouders kon +kwetsen, bereikte hij sher Rijkaards Steen.</p> +<p>Op zijne vraag zeide hem de schalk, die de poort opende, dat +mher Van Woumen sedert gisterenavond was teruggekeerd, maar nu +daareven den Steen had verlaten. Jonkver Placida was te huis en +wachtte zelfs op mher Robrecht, meende de schalk.</p> +<p>Hij leidde den jongen ridder over den neerhof en opende voor +hem de deur eener kamer, waar Placida bij het venster was gezeten +met hare oude dienstmeid Martha.</p> +<p>Op de tafel bemerkte hij met verwondering de dooze die zijne +beloftegift bevatte. Placida had het juweel nog onlangs in de +hand genomen, misschien had zij zich er mede versierd?</p> +<p>Hij keerde zijn oog van de dooze om zijne verloofde te +groeten;<!-- Page 114 --> maar de jonkvrouw richtte op hem eenen +bijzonderen strengen blik verwijtend en zoo zonderling diep, dat +Robrecht er gansch van ontstelde.</p> +<p>Hij boog zich voor de maagd en murmelde:</p> +<p>"Jonkver Van Woumen, ik bid u om verschooning. Zeker, mijn +eerste plicht en mijn eerste wensch na mijnen terugkeer van +Yperen, moesten zijn u een bezoek te brengen; maar zooals mijn +bode u gemeld heeft, ik was gisteren onpasselijk, zeer ziek +zelfs."</p> +<p>De jonkvrouw deed hare dienstmeid een teeken dat zij de kamer +zou verlaten. Dan wendde zij zich tot haren verloofde.</p> +<p>"En mher Sneloghe is heden gansch genezen?" vroeg zij op eenen +toon van half verborgen spot en met eene spijtigheid die Robrecht +verbaasde. Hij aanschouwde haar zwijgend.</p> +<p>"Waarom mij bedriegen?" zeide zij. "Gij waart niet ziek, heer. +Iemand anders moest gij bezoeken, niet waar?"</p> +<p>"Ik begrijp u niet, Placida", mompelde Robrecht. "Geloof mij, +ik was gisteren zoo onpasselijk dat ik van den ganschen dag mijn +bed niet kon verlaten."</p> +<p>"En niemand hebt gij gezien of gesproken?"</p> +<p>"Niemand dan mijne zuster."</p> +<p>Jonkver Van Woumen schudde ongeloovig het hoofd, terwijl een +vinnige glimlach op hare lippen sidderde.</p> +<p>"Uw strenge blik beschuldigt mij", stamelde Robrecht. "Heb ik +iets gedaan dat u op mij kon verbitteren, het was dan onwetend; +want waarlijk, Placida, ik wensch niets meer dan al wat in mijne +macht is aan te wenden om u te behagen."</p> +<p>"Ah, daarin juist bestaat uwe valschheid", zeide de jonkvrouw +met eene gramschap die zij niet poogde te bedwingen.</p> +<p>"Mijne valschheid!" herhaalde Robrecht, wiens oog plotselijk +eene genster van verontwaardiging uitschoot.</p> +<p>Maar hij bedaarde even spoedig en sprak:</p> +<p>"Placida, een man zou mij die beschuldiging niet ongestraft +toesturen; in u evenwel eerbiedig ik niet alleen mijne verloofde, +maar tevens de vrouw. Men heeft u bedrogen, ongetwijfeld; men +heeft kwaad van mij gesproken en gij, gij hebt het geloofd! Ik +had recht op meer vertrouwen van uwentwege. Mijne valschheid! Gij +acht mij valsch?"</p> +<p><!-- Page 115 -->Jonkver Van Woumen bleef eene korte wijl +stilzwijgend, als raapte zij hare stoutheid of hare gemoedskracht +te zamen tot het uitvoeren van een gewichtig besluit.</p> +<p>"Neen, beweer niet, heer, dat gij u oprecht jegens mij +gedraagt", zeide zij. "Hoe? gij laat mij gelooven dat ik uwe +genegenheid geheel zal bezitten? Ik aanvaard uwe hand.—Ah, +dit zou men geene valschheid moge noemen?—Wetens en willens +veroordeelt gij mij om mijn treurig leven te slijten met eenen +echtgenoot wiens gedachten verre van mij zijn en die het mij +nimmer vergeven zou aan zijne zijde de plaats eener andere vrouw +te hebben ingenomen. Het is zulk lot dat gij mij wilt +bereiden?"</p> +<p>Robrecht werd door deze onverwachte aantijging diep getroffen. +Hij zag de jonkvrouw zwijgend en met verbaasden blik aan.</p> +<p>"Het is dus waar! Gij bekent het!" kreet zij met eenen +spotlach.</p> +<p>Eenen geweldigen strijd doorstond de jonge ridder. Hij voelde +zich bloedig gekwetst en worstelde tegen zijne mannelijke +waardigheid die hem aandreef om den hoon af te weren; maar dan +overwoog hij hoe zijn oom en al de zijnen hem zouden beschuldigen +van lafheid of van zelfzucht, indien hij eenige redenen gaf tot +het verbreken der huwelijksbelofte. Dan zouden de Erembalds in +Rijkaard Van Woumen niet eenen machtigen vriend, maar eenen +onverzoenbaren vijand vinden, en hij, Robrecht, zou misschien de +schuld van der Keerlen verderf zijn. Deze gepeinzen sloegen hem +met droefheid en spoorden hem aan tot eindeloos geduld.</p> +<p>"Jonkver Placida", zeide hij zonder driftigheid, "onze ouders +hebben geoordeeld dat een huwelijk tusschen ons wenschelijk was +voor het welzijn van beide geslachten. Zij hebben onze harten +niet geraadpleegd; zij konden het niet doen, wij kenden elkander +nauwelijks. Wat mij betreft, ik heb uit plichtgevoel die +verbintenis aanvaard met de hoop, bijna met de zekerheid dat ik u +zou beminnen. God heeft u begaafd met schoonheid ..."</p> +<p>"Hoe kondet gij dit hopen, heer?" onderbrak Placida, "dewijl +uw hart geheel is ingenomen door hetzelfde gevoel voor eene +andere vrouw?"</p> +<p><!-- Page 116 -->Robrecht, gemarteld door eene pijnlijke +verlegenheid, murmelde eene onverstaanbare terechtwijzing.</p> +<p>"Wie toch kon weten", schertste Placida met misprijzen op de +lippen, "dat gij u vereerd zoudt achten met de hand eener +edelgeborene jonkvrouw? Gij zijt een Kerel; een Kerlinne alleen +is uwer liefde waardig! Dakerlia wone dus op Ravenschoot! Wees +zeker, heer, ik benijd de dochter van Segher Wulf dit geluk +niet!"</p> +<p>"O, ik smeek u", riep Robrecht met sombere ontstelde stem, +"hoon jonkver Dakerlia Wulf niet in mijne tegenwoordigheid! Laat +mij bedaard blijven. Ik zal alles verdragen, alles lijden, maar +eerbiedig Dakerlia!"</p> +<p>"Genoeg, ik weet genoeg", wedervoer Placida. "Nu ben ik +overtuigd dat men mij de waarheid heeft gezegd. Gij zelf, heer, +ontkent het niet. Alles zij dus gedaan tusschen ons. Neem uwe +beloftegift terug ..."</p> +<p>"Eilaas, jonkver Placida, wat doet gij?"</p> +<p>"Neem uwe gift terug; ik ontsla u van uwe belofte: gij zijt +vrij."</p> +<p>"Maar wat zal uw heer vader zeggen?"</p> +<p>"Mijn vader weet wat ik voornemens was heden te doen. Hij +betreurt mijn besluit, doch wil mij niet dwingen."</p> +<p>"En hij zal ons ten vijand worden?"</p> +<p>"In het geheel niet. Neem uwe beloftegift terug, heer!"</p> +<p>"Maar berekent gij dan niet, Placida, dat mijne maagschap, dat +de Erembalds het breken dezer verbintenis als eenen bloedigen +hoon zullen beschouwen? Wat al ongelukken kunnen daaruit +ontstaan!"</p> +<p>"Gij bedriegt u, heer. Mijn vader zal uwen oom, den proost, +gaan spreken en hem doen begrijpen dat ik alleen de schuld ben +van alles; dat ik dit huwelijk van de hand wijs, ondanks den +wensch mijner ouders. Uw oom en uwe magen zullen, meen ik, den +wil eener vrouw eerbiedigen, en mijnen vader daarom niet haten +... Neem uwe beloftegift terug, heer!"</p> +<p>"Eilaas, het zij zoo!" zuchtte Robrecht, de juweeldoos van de +tafel nemende.</p> +<p>"Alles is dus tusschen ons verbroken?" vroeg hij droef.</p> +<p>"<!-- Page 117 -->Alles", was het koele antwoord.</p> +<p>"Onherroepelijk en voor altijd?"</p> +<p>"Voor altijd!"</p> +<p>"Blijf dus met God, jonkver Van Woumen. Hij late u gelukkig +zijn, dit is mijn oprechte wensch", murmelde Robrecht, terwijl +hij de doos in zijne tassche stak en aarzelend nog bleef +staan.</p> +<p>"Geene hoop meer?" zuchtte hij.</p> +<p>"Geene. Vaarwel!"</p> +<p>Robrecht groette nog diep en verliet sher Rijkaards Steen.</p> +<p>Toen hij in de straat kwam, helde zijn hoofd voorover en hij +stapte eene lange wijl als bewusteloos voort; maar dan +verhelderde allengs zijn blik, totdat hij eensklaps het hoofd +ophief en met eenen begeesterden lach op het gelaat in zich +zelven mompelde:</p> +<p>"Vrij? vrij? Ik heb mijnen plicht betracht, hoon en laster +verdragen, de slachtoffering verduldig aanvaard tot het uiterst +einde ... en toch ben ik vrij! Ha, dank, o God, dat gij mij dit +leven van eeuwige treurnis hebt gespaard ... Dakerlia! +Dakerlia!"</p> +<p>En onder den invloed dezer blijde gedachten verhaastte hij +zoodanig zijnen stap dat hij weinige oogenblikken daarna de +Spiegelrei bereikte.</p> +<p>Hier zag hij tusschen de boomen eene vrouw wier nederige +kleeding eene dienstmeid scheen aan te kondigen. Zij trad in +zijne baan, als wachtte zij hem af, liet hem nader komen, schikte +zich nevens hem en vroeg met verdoofde stem:</p> +<p>"Heer, herkent gij mij niet?"</p> +<p>"Ja, gij zijt Brigitta, de dienstmeid van jonkver Placida", +mompelde Robrecht, haar beziende.</p> +<p>"Ik heb u iets te zeggen, heer. Verraad mij nimmer. Wat ik doe +is uit eerbied, uit liefde tot u, en ik waag er misschien mijn +leven aan ... Mijne jonkvrouw heeft uwe beloftegift u +teruggegeven niet waar? Heeft zij u niet beschuldigd eene andere +vrouw, eene Kerlinne, uwe liefde te hebben geschonken?"</p> +<p>"Hoe weet gij dit? Gij waart niet tegenwoordig!" vroeg +Robrecht verwonderd.</p> +<p>"<!-- Page 118 -->Dit is wat ik u wilde verklaren, heer. +Gisterenavond is mijn meester van de reis te huis gekomen. Hij +heeft zich met jonkver Van Woumen in eene kamer opgesloten om +haar over iets gewichtigs te onderhouden. Ik heb schier alles +gehoord. Mher Van Woumen zeide dat gij eene andere jonkvrouw +bemint en bijna al uwen tijd in haar gezelschap slijt. Hij noemde +daarbij vele malen eenen mher Tancmar en andere ridders, die hem +te Rijssel dringend aangeraden hebben de huwelijksbelofte zijner +dochter te breken. Men besloot het te beproeven, maar dewijl mher +Van Woumen de wraak uwer bloedverwanten niet op zich wilde laden, +zou men jonkver Placida pogen over te halen om uit eigene +beweging het huwelijk af te wijzen. Daarom moest men haar tegen u +verbitteren. Men deed mijne jonkvrouw roepen en men overtuigde +haar dat gij sedert lang eene zekere Dakerlia Wulf bemint. Mijne +jonkvrouw, door deze lasterlijke aantijging bedrogen, stemde in +alles toe. Gij ziet het dus wel, heer, men heeft eenen +verraderlijken aanslag tegen u gesmeed en mijne jonkvrouw +bedrogen. Alle hoop is niet verloren. Bewijs uwe onschuld: het +moet u gemakkelijk zijn; jonkver Placida zal terugkomen op haar +besluit ... Nu keer ik spoedig weder naar onzen Steen. Bedank mij +niet: ik ben nu eene slavinne, maar mijne ouders waren vrije +Kerels. God geleide u, heer!"</p> +<p>Robrecht zag haar eene wijl denkend achterna. Dan keerde hij +zich om, vervorderde haastig zijnen weg, en zeide in zich zelven, +met eenen helderen glimlach op het gelaat:</p> +<p>"Ha, ha, het is te Rijssel dat men besloten heeft dit huwelijk +te beletten! Ik heb er dus geene de minste schuld aan. Mijn +geweten is onbeladen en mijn oom kan mij niets verwijten. +Tancmar, altijd die Tancmar! Hij vervolgt ons zonder verpoozing. +Die bloedvijand van ons geslacht heeft nu toch zijn doel gemist. +Hij meende mij diep te honen en doodelijk te bedroeven ... en hij +maakt mij den gelukkigste der menschen! Nu heb ik mijne vrijheid +weder. Er is niet meer op terug te komen. Geene macht op aarde +kan mij nog dwingen mij voor Placida Van Woumen te vernederen. +Dakerlia, Dakerlia zal mijne levensgezellinne zijn!"</p> +<p>En nog meer zijnen stap bespoedigende, bereikte hij welhaast +het einde der Ridderstrate.</p> +<p><!-- Page 119 -->Hij klopte aan de poort van zijnen Steen, +ging den schalk zonder spreken voorbij en liep tot in de zaal +waar zijne zuster, voor een kruisbeeld geknield, in een innig +gebed was verslonden.</p> +<p>Zijne verwarde zegekreten deden haar verbaasd opspringen, en +zij wilde hem vragen wat hem dus was overkomen; maar hij sloot +haar in zijne armen en zeide:</p> +<p>"Witta, de Hemel is ons barmhartig! Ik trouw niet met Placida; +zij zelve heeft onze belofte verbroken en mijne gift mij doen +terugnemen. Het is onherroepelijk. Ik ben vrij, Dakerlia zal met +ons wonen, zij zal mijne bruid en uwe zuster zijn, totdat de dood +ons scheide!"</p> +<p>Het jonge meisje, door deze tijding gansch buiten zich zelve +van gelukkige verrassing, hief de handen in de hoogte en riep +uit:</p> +<p>"O, dank, dank, God, Gij hebt mijn gebed verhoord!"</p> +<p>Maar Robrecht greep haar den arm en trok haar naar de deur, +terwijl hij haastig zeide:</p> +<p>"Kom, kom, zuster: Dakerlia moet het weten."</p> +<p>Het meisje weerstond hem eensklaps.</p> +<p>"Dakerlia?" morde zij, "o, neen, nog niet!"</p> +<p>"Zij is droef, zij lijdt, Witta."</p> +<p>"Ja maar, die onverwachte tijding ..."</p> +<p>"Welnu?"</p> +<p>"Die onverwachte tijding zou haar kunnen ziek maken, haar +kunnen doen sterven. Zij is zoo uiterst gevoelig."</p> +<p>"Gij verschrikt mij! inderdaad ..."</p> +<p>"Laat mij alleen tot haar gaan", zeide Witta. "Ik zal het haar +voorzichtig bekend maken. Eenige woorden zijn genoeg om haar te +behoeden voor eene plotselijke ontsteltenis. Kom gij dan +straks."</p> +<p>"Ga, ga, zuster, uw raad is wijs en goed; maar haast u toch, +ik smeek u!"</p> +<p>Het meisje begaf zich naar sher Wulfs Steen.</p> +<p>Toen zij de achterzaal binnentrad, zag zij Dakerlia met eenen +witten doek in de hand voor het venster zitten. De hopelooze had +waarschijnlijk in hare droeve eenzaamheid alweder tranen +gestort.</p> +<p>Robrechts zuster meende tot haar te loopen en hare treurnis +<!-- Page 120 -->door eene onmiddellijke veropenbaring van het +gelukkig nieuws te verdrijven; maar zij weerhield zich, naderde +tot Dakerlia, nam haar de hand en zeide:</p> +<p>"Nu, ween niet meer, vriendinne ..."</p> +<p>"Ach, ik kan mijne smart niet bedwingen; ik zal zeker ziek +worden, ik gevoel het wel!" riep jonkver Wulf.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/120.png' width='400' alt= +'"Aanvaard het uit mijne hand." '><br> + <i>"Aanvaard het uit mijne hand."</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<p>"Ik kom om u iets te zeggen, Dakerlia ..."</p> +<p>"Gij hebt nooit afgunst gevoeld, Witta; de minnenijd heeft +nooit u den boezem verteerd.</p> +<p>O, behoede de barmhartige God u voor zulk akelig lijden! Het +is eene slang die om ons hart gekronkeld ligt en het vezel voor +vezel verbijt en verscheurt."</p> +<p>"Maar laat mij spreken", morde Witta, hare klacht +onderbrekende. "Ik heb eene verrassende tijding u mede te deelen. +Het schijnt dat het huwelijk mijns broeders met Placida Van +Woumen eenig beletsel ontmoet."</p> +<p><!-- Page 121 -->Dakerlia zag haar als verschrikt aan en begon +te sidderen.</p> +<p>"O, hemel, wat zegt gij?" mompelde zij schier onverstaanbaar. +"Spreek, spreek!"</p> +<p>"Gij zijt zoo ontsteld, vriendinne; ik zeg immers niet dat dit +huwelijk verbroken is?"</p> +<p>Eenen zwaren zucht slakende, riep Dakerlia klagend uit:</p> +<p>"Ach, Witta, Witta, waarom pijnigt gij mij zoo +wreedelijk?"</p> +<p>Jonkver Sneloghe verkeerde in eene lastige verlegenheid. Haar +broeder ging komen; zij moest zich haasten en de groote +ontstelbaarheid van Dakerlia maakte hare taak zoo moeilijk! Tot +een besluit gedwongen, verzamelde zij haren moed en zeide:</p> +<p>"Dakerlia, ik heb gewichtige dingen u te openbaren: maar gij +moet bedaard blijven of ik verlaat u oogenblikkelijk ... Het is +waarschijnlijk dat de huwelijksbelofte mijns broeders zal +verbroken worden."</p> +<p>"Waarschijnlijk?" herhaalde Dakerlia, met eenen hoopvollen +lach van haren zetel opstaande.</p> +<p>"Bijna zeker."</p> +<p>"Ach, mocht dit geschieden, hoe zou ik God zegenen!"</p> +<p>"Het is geschied, Dakerlia: het huwelijk is verbroken."</p> +<p>Jonkver Wulf vloog hare vriendin aan den hals en lachte en +stortte tranen, als hadde deze tijding haar van blijdschap +zinneloos gemaakt.</p> +<p>De deur werd geopend, en Robrecht trad binnen.</p> +<p>Een kreet ontsnapte Dakerlia; zij rukte zich los uit de armen +harer vriendin en meende met uitgestrekte handen Robrecht te +gemoet te loopen; maar een hevig schaamrood klom op haar +voorhoofd en zij bleef, met neergeslagen blik, te midden der +kamer staan.</p> +<p>Dezelfde ontsteltenis had den jongeling getroffen; maar hij, +het eerst de bewegingen van zijn hart bedwingende, ging tot haar, +nam haar de hand en sprak op schier plechtigen toon:</p> +<p>"Dakerlia, mijne zuster heeft u gezegd, niet waar, dat ik +verlost ben van den dwang die mij ongelukkig maakte. De wreede +beproeving, welke wij moesten onderstaan, heeft ons toegelaten in +elkanders hart te lezen. Na zulke bekentenis hoef ik u niet te +vragen, Dakerlia, of uwe ziel dezelfde wenschen voedt +<!-- Page 122 -->als de mijne. Ik kan niet meer leven zonder u te +zien, zonder uwe stem te hooren, zonder mijn heil uit uwen zoeten +blik te putten. Vrienden als te voren kunnen wij niet meer zijn. +Wij moeten iets anders voor elkander worden. Stemt gij toe?"</p> +<p>Dakerlia wilde antwoorden; maar de spraak verstikte in hare +keel en zij begon overvloedig te weenen. Deze onverwachte vraag +had haar zoodanig ontsteld, dat zij wankelend tot haren zetel +liep en met de handen voor de oogen er zich op liet nedervallen. +Maar de stilte die haar omringde riep haar tot bewustzijn +terug.</p> +<p>"Ach, Robrecht, Witta, vergeeft het mij!" kreet zij. "Er is +een geluk zoo eindeloos groot dat het ons verplettert. Komt, komt +hier bij mij, geeft mij de hand ... Laat mij ademhalen. Waarom +stort de genadige God ... dus in eens over mij ... al de +zaligheden van een gansch leven uit?... Zoo, zit zoo nevens +mij!"</p> +<p>"Bedaar toch, lieve Dakerlia", murmelde mher Sneloghe.</p> +<p>"Ach, hoe duister mijne hersens! Alles draait in mijn hoofd. +Gij hebt mij iets gevraagd, Robrecht. Zou ik wel begrepen hebben? +Is het eene begoocheling mijner zinnen?"</p> +<p>"Wilt gij mijne bruid worden?" vroeg de jonge ridder.</p> +<p>"Ik uwe bruid? Onmogelijk! Het is een droom!"</p> +<p>"Ja, ja, Dakerlia, het is de zoete droom onzer harten die zich +verwezenlijken gaat."</p> +<p>"Het zou waar zijn? Ik, Dakerlia, ik zou uwe echtgenoote +worden? Ik zou met u leven, u nimmer verlaten, uwe vreugde, uwe +smarten deelen, nevens uwe zijde staan tot aan het graf? Ach, ik +kan aan zooveel geluk niet gelooven!"</p> +<p>Robrecht nam de juweeldoos uit zijne tasch, opende ze en +reikte de jonkvrouw het kostbare halssnoer.</p> +<p>"Dakerlia", zeide hij, "gij weet tot welk einde mijne moeder +op haar sterfbed mij dit juweel heeft geschonken. Aanvaard het +uit mijne hand."</p> +<p>De dwalende maagd greep het glinsterende snoer en drukte het +aan hare lippen en op haar hart, terwijl zij hijgend uitriep:</p> +<p>"Het is waar, het is waar, ik kan niet meer twijfelen! Hoe +looft mijne ziel, o, God! Aan mij dit pand, aan mij voor +altijd!"</p> +<p>En Witta opnieuw in hare armen sluitende, begon zij te juichen +van het geluk dat hen allen wachtte, van de eeuwige vriend +<!-- Page 123 -->schap, van de onverstoorbare liefde waarin zij +te zamen zouden leven als in eenen immer wolkenloozen hemel. +Robrechts zuster en hij zelf voegden nu en dan een woord bij hare +verblindend schoone schildering der toekomst, maar zij liet hun +niet veel zeggen en kon geen oogenblik zwijgen, zoo zeer gevoelde +zij den dringenden nood tot uitstorting haars harten.</p> +<p>Robrecht stond op en zeide:</p> +<p>"Dakerlia, de zorg voor ons geluk dwingt mij u te verlaten. De +dag zal niet lang meer duren. Mijn oom moet weten wat er is +geschied; uit mijnen mond slechts mag hij vernemen aan wie ik nu +mijne beloftegift heb aangeboden. Vrees niet meer. Uw vader zal +mijn besluit toejuichen. Ik zal komen om mijnen plicht jegens hem +te vervullen. Geene menschelijke macht kan ons nog van elkander +scheiden. Blijf met mijne goede zuster.—Later zullen wij +met meer bedaardheid doch met evenveel blijdschap ons toekomend +leven overwegen."</p> +<p>Hij drukte Dakerlia teederlijk de handen en terwijl de +verrukte maagd met tranende oogen zijnen naam liefdevol +herhaalde, ging hij ter zaal uit.</p> +<p>Hij stapte met haast door de Hoogstraat en richtte zich naar +den Burg.</p> +<p>Hier vond hij zijne ooms Bertulf, den proost van St-Donaas, en +Hacket, den kastelein van Brugge, te zamen in eene kamer der +proostdij. Zij schenen tevreden en welgemoed.</p> +<p>"Ah, goeden dag, mijne lieve neef", riep Bertulf. "U zijn wij +dankbaarheid verschuldigd. Uwe opoffering heeft hare vruchten +reeds gedragen. Ik heb tijdingen van Yperen. Mher Van Woumen +heeft ons bij den graaf verdedigd en velen onzer vijanden tot +zwijgen gebracht. Uw huwelijk met de dochter van dien machtigen +ridder is een onschatbaar geluk voor ons en voor geheel +Kerlingaland!"</p> +<p>"Mijn huwelijk? Mijn huwelijk is verbroken, heer proost", +stamelde Robrecht, die wel voorzag welken pijnlijken indruk deze +tijding zou doen.</p> +<p>"Verbroken? Uw huwelijk met jonkver Placida verbroken?" kreten +zijne beide ooms.</p> +<p>"Ja, onherroepelijk verbroken; jonkver Van Woumen zelve dwong +mij tot het terugnemen mijner beloftegift."</p> +<p>"<!-- Page 124 -->Dan heeft het u aan moed of aan goeden wil +gefaald", viel Bertulf beschuldigend uit. "Ik heb het +gevreesd!"</p> +<p>"Uwe vrees was onrechtvaardig en ongegrond, oom", wedervoer +Robrecht met stille fierheid. "Ik heb mij laten vernederen en +honen met een geduld dat aan lafheid grensde, alleenlijk om in +mijn geweten de overtuiging te hebben dat ik tot het einde mijnen +plicht heb betracht, ten minste tot zooverre de menschelijke +krachten reiken. Deze overtuiging heb ik."</p> +<p>"Maar welke reden gaf dan mher Van Woumen tot zulk onverwacht +besluit?" vroeg de kastelein.</p> +<p>"Mher Rijkaard was niet tegenwoordig", antwoordde Robrecht. +"Men had het zoo geschikt dat ik mij alleen met jonkver Placida +bevond. Zij brak onze huwelijksbelofte, mij beschuldigende haar +niet te beminnen en mijn hart eene andere vrouw te hebben +geschonken."</p> +<p>"Valsche uitvindingen onzer vijanden!" morde de oude Bertulf. +"Hoe komt het dat gij dien laster niet oogenblikkelijk hebt +vernietigd?"</p> +<p>"Het was geen laster; ik kan niet liegen", antwoordde +Robrecht. "Gij vergeet, heer oom, dat ik u aangaande jonkver +Dakerlia Wulf heb gezegd ..."</p> +<p>"Maar hadt gij mij niet beloofd aan deze neiging uws harten te +verzaken?"</p> +<p>"Inderdaad, en ik heb met oprechtheid en vasten wil deze +belofte pogen te vervullen. Sedert mijn eerste bezoek bij jonkver +Placida heb ik Dakerlia niet meer gezien; en ik wilde zelfs haren +naam niet meer hooren uitspreken. Ik had besloten mij op te +offeren voor het heil van Kerlingaland en, wat het mij ook moest +kosten, ik zou de opoffering trouw volvoerd hebben. Nu dank ik +den barmhartiger God, die mij verlost heeft van een pijnlijk +leven; want, oom, men overwint zijn hart niet in +éénen dag. Integendeel, de dwang doet het +sluimerend gevoel tot eene beheerschende drift ontvlammen, +evenals de wind de smeulende kolen tot een verterenden gloed +aanblaast. Ik bemin Dakerlia Wulf uit al de krachten mijner ziel +..."</p> +<p>"Zwijg, zwijg", onderbrak hem de oude Bertulf met spijt, "Wilt +gij dan de vijanden van Kerlingaland de zegepraal verze +<!-- Page 125 -->keren? Ach, ik heb dit ongeluk gevreesd van het +oogenblik af dat de arglistige Tancmar in de stad was +verschenen!"</p> +<p>"Nu begrijp ik", zeide de kastelein, "waarom Rambold, Tancmars +neef, zoo vol vertrouwen overal verzekerde dat Robrechts huwelijk +met jonkver Van Woumen niet zou voltrokken worden. Hij wist het +dus op voorhand!"</p> +<p>"Daarin misgrijpt zich mijn oom, de kastelein", zeide de jonge +ridder. "Het is te Rijssel dat het verbreken van onze +huwelijksbelofte werd besloten, en het is de hofraadsheer Tancmar +met de Isegrims van 's graven gevolg, die Placida's vader er toe +hebben overgehaald. Hoe het zij, ooms, nu het lot mij de vrijheid +heeft teruggeschonken, moet ik het u verklaren: ik bemin Dakerlia +Wulf, en geene andere vrouw op aarde wordt ooit mijne bruid!"</p> +<p>"Maar, maar het afbreken met jonkver Placida, met het machtige +huis der Van Woumen kan niet beslissend zijn", morde de proost, +spijtig het hoofd schuddende.</p> +<p>"Het is beslissend en onherroepelijk", bevestigde +Robrecht.</p> +<p>"Wij zullen mher Van Woumen gaan spreken", zeide de kastelein. +"Hij zal erkennen dat hij de speelbal is van arglistige vijanden +der Kerels en dat men hem heeft bedrogen."</p> +<p>"Nutteloos, nutteloos", wedervoer Robrecht. "Wat men te +Rijssel heeft besloten zal men hier niet veranderen. Daarenboven, +ik weiger volstrekt alle nieuwe poging. Er is voor den man die +zich zelven eerbiedigt een grenspaal aan het geduld en aan de +vrijwillige vernedering. Men verwijt mij in sher Rijkaards Steen +dat ik een Kerel ben. Welnu, deze Kerel buigt het hoofd niet voor +trotschaards die zijn geslacht misprijzen!"</p> +<p>"Het wordt duister in onze toekomst!" zuchtte de proost met +mismoed. "Ik had op onze verbintenis met het machtige geslacht +der Van Woumens mijne schoonste hoop gebouwd. Tancmar zegeviert +alweder over al mijne berekeningen, over al mijne moeite! Nu zal +Rijkaard Van Woumen ons zeker een onverzoenbare vijand +worden?"</p> +<p>"Toch niet, heer oom", antwoordde Robrecht. "Men heeft jonkver +Placida doen veinzen dat zij dit huwelijk door eigene beweging +verbreekt, om ons geene redenen tot vijandschap tegen +<!-- Page 126 -->mher Van Woumen te geven. Placida heeft mij +zelfs verzekerd dat haar vader u zal komen spreken om zich bij u +te verschoonen."</p> +<p>"Maar is het zoo, mijn neef, laat mij nog eene poging bij hem +beproeven."</p> +<p>"Neen, neen, oom, ik heb u gehoorzaamd en mijnen plicht +gedaan. Nu wil ik van dit huwelijk niet meer hooren en ik +bevestig het u nog eens: Dakerlia Wulf wordt mijne bruid!"</p> +<p>"Eilaas, kan het anders niet!... Wij zullen zien +nochtans."</p> +<p>"Ik heb haar reeds mijne beloftegift aangeboden."</p> +<p>"Hoe? wat zegt gij? En zij heeft ze aanvaard?"</p> +<p>Mher Sneloghe knikte bevestigend.</p> +<p>"Alles, alles mislukt ons!" klaagde de oude Bertulf. "Er +drijft een onweder boven onze hoofden te zamen. Wanneer zal het +losbarsten? Ik weet het niet. Misschien is het nog af te keeren, +ondanks wederwaardigheid en tegenspoed. Voorzichtig moeten wij +zijn en waakzaam als de zeeman die zijn schip door golven en +klippen in de haven hoopt te brengen. Daarom, Robrecht, beloof +mij dat gij uw voornemen om Dakerlia Wulf tot bruid te nemen niet +openbaar zult maken voordat ik mher Van Woumen heb +gesproken."</p> +<p>"Uwe hoop is ijdel, heer oom: ik blijf onplooibaar in mijn +besluit."</p> +<p>"Beloof mij dat gij het evenwel nog eenige dagen zult +geheimhouden."</p> +<p>"Daarin ben ik bereid mij volgens uwen wensch te +gedragen."</p> +<p>De kletterende stappen van een dravend paard hergalmden tot in +de zaal.</p> +<p>"Daar is nu onze neef Burchard!" zuchtte de proost ontevreden. +"Wat zal dien onbedwingbare woestaard ons te melden hebben?"</p> +<p>Hij had deze woorden niet geheel geëindigd, toen Burchard +binnentrad en zijne ooms en Robrecht met eenen glimlach +groette.</p> +<p>De reusachtige Kerel liet zich op eenen stoel vallen en zeide +vroolijk:</p> +<p>"Ha, ik breng goede tijding."</p> +<p>"Zoo! het is een wonder", mompelde de kastelein.</p> +<p>"<!-- Page 127 -->Ja; ik ben te Oudenburg, te Ghistel, te +Moere en in de omstreken geweest. Gij hadt moeten zien en hooren +hoe de Kerels daar om wraak riepen en naar eenen onmiddellijken +oorlog wenschten, zoohaast ik hun had gezegd dat de Isegrims zich +bereiden om hun den balfaart op te dringen. Zij zijn moedig, onze +Kerels der Ambachten; zij snakken naar het oogenblik dat het hun +toegelaten worde de burchten der Isegrims af te branden en te +verdelgen tot in den grond. Laat onze vijanden maar komen! Al +stond de graaf zelf aan hun hoofd, geen enkele zal levend +terugkeeren uit Kerlingaland!"</p> +<p>"En gij noemt dit eene goede tijding?" schertste de kastelein. +"Beter en wijzer ware het dat gij u stilhieldet. Wij hebben +moeite genoeg om den landsvrede in de Ambachten te doen +eerbiedigen. Door uwe roekeloosheid zult gij den graaf aandrijven +om den raad onzer vijanden te volgen."</p> +<p>"Zoo, zoo! Meer zou het u behagen misschien dat ik u kwame +zeggen: de Kerels hebben den moed verloren en zullen als lafaards +met het hoofd in den schoot de slavernij aanvaarden? Gij gelooft +dat alles met lijdzaamheid en geduld te winnen is? Gij zult het +zien. Laat den boog maar plooien, altijd plooien, en als het +oogenblik komt dat gij hem moet gebruiken zal hij zijne laatste +veerkracht verloren hebben. Wat mij betreft, liever breken: +anderen breken of zelf breken; maar niet laffelijk buigen, als +waren wij vreesachtige vrouwen! Ha, was ik meester!"</p> +<p>"Gij zoudt onfeilbaar ons de ongelukken op den hals halen die +wij reeds zoolang door voorzichtigheid hebben afgeweerd", +bemerkte de kastelein. "Met wijsheid kunnen wij misschien +Kerlingaland beslissend tegen de aanslagen onzer vijanden +behoeden."</p> +<p>"Ja, ja, mijne ooms, gij zijt de verduldigheid zelve", lachte +Burchard. "Blijft maar op den edelmoed der Isegrims hopen, en den +eenen of anderen dag zullen de Kerels ontwaken met de keten der +slavernij aan de beenen. Gij zult verwonderd staan, woedend +worden misschien; maar dan zal uw beschuldigend geweten u +toeroepen: te laat! te laat!"</p> +<p>"Burchard heeft gelijk!" riep Robrecht Sneloghe met eene +uitdrukking van verontwaardiging. "Wij zijn te lijdzaam; men zal +haast gaan denken dat de Kerels niets dan melk in de aderen +hebben!..."</p> +<p>"<!-- Page 128 -->Gij ook, mijn neef!" viel de proost half +spottend hem in de rede. "Hoe laat gij u toch zoo spoedig +verleiden door de grootspraak van Burchard? Het zijn al +dwaasheden die hij uitkraamt. Wij zullen wachten en voorzichtig +toezien totdat de graaf van het leger zij teruggekeerd. Zoolang +de vorst afwezig blijft, hebben wij niets te vreezen. Wij kunnen +zijne eindelijke beslissing niet vooruitzien. Zouden wij door +gewelddadigheid hem redenen geven tot wettige verbittering tegen +ons?"</p> +<p>"Welnu, ooms, blijf bij uw gevoelen", zeide Burchard. "De +toekomst zal bewijzen wie er gelijk had."</p> +<p>De hand tot Robrecht reikende, sprak hij:</p> +<p>"Ha, mher Sneloghe, laat mij toe u geluk te wenschen over uw +schitterend huwelijk met jonkver Van Woumen."</p> +<p>"Mijn huwelijk is verbroken", antwoordde de jonge ridder. "Gij +schudt het hoofd en gelooft mij niet, Burchard? Placida heeft mij +mijne beloftegift teruggegeven."</p> +<p>"Doemenis, ik heb gedacht dat het zoo zou eindigen!" kreet +Burchard met plotselijke woede. "Waar een Tancmar omtrent kan mag +een Erembald zich aan hoon of onheil verwachten. Gij zijt het +slachtoffer eener snoode kuiperij, Robrecht. Misschien wist gij +het niet; maar Ghyselbrecht Tancmar heeft insgelijks naar de hand +van jonkver Placida gestaan. Van daar komt u deze +vernedering."</p> +<p>"Inderdaad, het is op den raad van mher Tancmar dat de +huwelijksbelofte werd verbroken."</p> +<p>"Dien hatelijken Ghyselbrecht zal ik wel vinden", gromde +Burchard. "Wees zeker, hij zal sterven door mijne handen!"</p> +<p>"Bah, bah, het is altijd hetzelfde met u", schertste de +kastelein.</p> +<p>"Ik zal hem vermoorden zeg ik u!" bulderde Burchard. "De tijd +der wraak zal wel eens verschijnen. Rust zal ik toch in mijn +leven niet meer vinden voordat ik den laatste dezer booze +Tancmars het hoofd gekloofd hebbe!"</p> +<p>"Gij spreekt als een redelooze woestaard", bemerkte de proost. +"Al wat men uit uwen mond hoort is vermoorden, verdelgen, +verpletteren. Wat recht hebben wij om over onze vijanden te +klagen indien wij wreeder, boozer en gewelddadiger zijn dan +zij?</p> +<p><!-- Page 129 -->Indien gij zoo blijft voortgaan, zult gij ons +groote onheilen op den hals halen en, wat het ergste is, wij +zullen ze verdiend hebben."</p> +<p>"Gij hoeft over het verbreken mijner huwelijksbelofte geene +wraak te zoeken", zeide Robrecht. "Is Ghyselbrecht Tancmar er de +oorzaak van, ik ben hem zeer dankbaar; want hij heeft mij eenen +onschatbaren dienst bewezen en mij gelukkig gemaakt."</p> +<p>Burchard zweeg eene wijl en zeide dan eensklaps, zich met de +hand op het voorhoofd slaande:</p> +<p>"Ik ging het vergeten; maar de nieuwe snoodheid der Tancmars +doet er mij aan denken. Het is eene zaak die mij geheel +persoonlijk is en dus niemand anders aangaat; maar ik wilde er u +van spreken om u niet te laten denken dat ik ze met inzicht u heb +verzwegen."</p> +<p>"Wat zal het nu weder zijn?" mompelde de proost met +kommer.</p> +<p>"Gij weet het niet", ging Burchard voort. "Sedert het laatste +bezoek van den graaf te Brugge, is Rambold Tancmar met zijnen +vader den burcht te Straten komen bewonen. Daar stak iets achter +dat zich welhaast zou openbaren. Men moest mij honen en mij +tergen. Terwijl ik naar Rodenburg was gegaan, om mijnen vader te +bezoeken, is Rambold Tancmar met vele werklieden te Bethferkerke +verschenen en heeft begonnen den grond die mij ten onrechte wordt +betwist, met paalwerk te omsluiten. Mijne gezellen wilden zich +tegen die aanmatiging verzetten, maar zij werden mishandeld en +moesten onderdoen voor de overmacht, bovenal omdat ik hun wel +strengelijk had verboden zich tot geweldige twisten met Tancmars +lieden te laten verlokken. Gij weet dat ik een zoontje van mijn +zuster zaliger met mij te Bethferkerke heb. Een onnoozel kind van +veertien jaar, met Kerlenbloed in de aderen toch; want hij +weerstond het langste aan Tancmars lieden. Men heeft den kleinen +Eric zoo onmenschelijk geslagen, dat hij er van te bedde +ligt."</p> +<p>"Laffe wreedheid!" riep Robrecht. "Ha, gij hebt het arme kind +gewroken, niet waar?"</p> +<p>"Hemel! en wat hebt gij gedaan?" zuchtten terzelfder tijd de +proost en de kastelein.</p> +<p>"<!-- Page 130 -->Gij gelooft", antwoordde Burchard, "dat ik +ginder te Straten al degenen verpletterd heb die zich met de zaak +hadden bemoeid. Ik beken dat het gedurende een geheel uur mijn +voornemen was, maar ik heb het gelaten uit ontzag voor u, mijne +ooms."</p> +<p>"Ah, God dank!" riep de proost. "Gij deedt mij beven van +schrik."</p> +<p>"En gij hebt van alle wraak afgezien?" vroeg Robrecht Sneloghe +verwonderd.</p> +<p>"Ik heb eenvoudig Tancmars lieden verjaagd, het paalwerk +omvergeworpen, opnieuw bezit van mijn land genomen, er een +twintigtal gewapende gezellen op gesteld en Rambold Tancmar eenen +bode gestuurd om hem te zeggen dat ik voortaan mijn eigendom met +geweld zal verdedigen."</p> +<p>"Gij hebt wel gedaan", zeide Robrecht.</p> +<p>"Maar dit is eene oorlogsverklaring!" riep de kastelein.</p> +<p>"Welnu, Rambold mag het nemen zooals hij wil: ik ben +bereid."</p> +<p>Er heerschte eene wijl stilte. Wat Burchard had gezegd, +vervulde zichtbaar zijne beide ooms met vrees.</p> +<p>"Eilaas! En wat heeft Rambold Tancmar geantwoord?" vroeg +Bertulf.</p> +<p>"Niets; ik heb van hem niets meer gehoord. Gij ziet wel, heer +proost, dat er met lankmoedigheid niets is te winnen. Eene enkele +stoute daad brengt deze in schijn zoo trotsche Isegrims tot +zwijgen."</p> +<p>"Het is onnatuurlijk; daar moet eene list onder verborgen +liggen", bemerkte de kastelein.</p> +<p>"Die Tancmars zijn voor ons ongeluk geboren", morde de proost. +"Zij zoeken met eene helsche spitsvondigheid alle gelegenheden op +om ons tot ongeduld en geweld te drijven. Die gelegenheid hebben +zij nu gevonden. Gij meent dat zij ze zullen verzuimen of laten +ontsnappen? Gij verlaat uw landgoed te Bethferkerke alsof gij den +terugkeer van Rambold onmogelijk geloofdet!"</p> +<p>"Mijn eigendom is goed bewaard", zeide Burchard met fieren +glimlach. "Ik vrees Rambold Tancmar niet meer."</p> +<p>"Maar indien hij met overmacht komt? Wat is twintig man? De +ondadigheid van uwen vijand verontrust mij als de +kwaadvoorspellende stilte die een onweder voorafgaat ..."</p> +<p><!-- Page 131 -->De deur werd geopend en een huisschalk +verscheen bij den ingang der zaal met eenen zwaren korf aan de +hand.</p> +<p>"Mher Burchard", zeide hij, "er is een bode van St-Andries +gekomen met dezen korf. Hij verzocht mij hem u onmiddellijk te +behandigen. Het is een geschenk van Mher Rambold Tancmar, heeft +hij gezegd, vruchten van een nieuwen grond, waarvan het gezicht u +zal verblijden."</p> +<p>"Van Rambold Tancmar!" riepen allen verbaasd. "Wat mag het +zijn?"</p> +<p>"Wij gaan het weten", morde Burchard, naar de deur +stappende.</p> +<p>Hij bracht den korf bij de tafel en terwijl de anderen waren +opgestaan en hunne oogen op zijne handen gevestigd hielden, rukte +hij de banden en den doek van den korf.</p> +<p>"Appelen, schoone appelen, ik ken dit ooft, het is op mijnen +grond gegroeid", sprak Burchard schertsend.</p> +<p>Maar eensklaps bemerkte hij iets dat hem eenen schreeuw van +afgrijzen ontrukte en de anderen deed verbleeken en beven.</p> +<p>Onder deze eerste laag appelen vertoonde zich een afgehakte +menschenvoet, met verkrampte teenen en nog bevlekt met bloed.</p> +<p>Burchard stortte de appelen ten gronde ... nog meer afgehakte +yoeten bevatte de nootlottige korf!<a name= +'FNanchor_36_36'></a><a href= +'#Footnote_36_36'><sup>[36]</sup></a></p> +<p>Zwijgend en als versteend staarden allen op deze teekens eener +afschuwelijke wraak.</p> +<p>Onderwijl gromde Burchard onverstaanbare vermaledijdingen en, +alsof hij zich zelven wilde tergen, nam hij de loodvervige roeten +een voor een bij de teenen, hief ze uit den korf en telde: +één, twee, drie, vier ...</p> +<p>Al deze voeten waren naakt; maar nu haalde Burchard, van den +grond der mande, eenen kleineren voet op die nog een blauw +schoeisel droeg.</p> +<p>Een akelige noodkreet bonsde door de zaal; Burchard, de harde +de sterkmoedige Kerel, liet zich op eenen zetel vallen en begon +overvloedig te weenen.</p> +<p>"Eric! Eric! Het kind mijner zuster!" klaagde hij. "Dood, +<!-- Page 132 -->dood! En hem niet weder levend kunnen maken, +zelfs niet in stroomen bloed!"</p> +<p>"Ho, het is gruwelijk!" morde Robrecht, sidderende van +verontwaardiging en toorn. "Bij zulke heuveldaad wordt de wraak +een plicht. Geschiedde wat wil, geduld is hier lafheid!"</p> +<p>De proost en de kastelein hadden Burchards handen gegrepen en +poogden hem te stillen en te troosten.</p> +<p>"Welnu, ooms, wat denkt gij?" zuchtte Burchard met heesche +stem. "Nu is al mijn moed gestorven; maar indien mij nog kracht +overbleef, zoudt gij zeggen: geef toe, wees voorzichtig, verdraag +alles?"</p> +<p>"Neen, neen, het is te veel!" antwoordde de oude Bertulf. +"Rambold Tancmar moet zijne wreedheid boeten; maar laat u niet +aldus door uwe wettige woede tot uitzinnigheid vervoeren; in +alles moet de mensch met beradenheid te werk gaan."</p> +<p>Burchard bleef eene wijl hoorbaar hijgen. Dan sprong hij +eensklaps recht, dreef zijne ooms van zich weg en liep buiten de +zaal.</p> +<p>"Mijn paard, mijn paard!" klonk het op den neerhof met zooveel +kracht, dat de andere gebouwen van den burg er van +weergalmden.</p> +<p>De kastelein was Burchard achterna geloopen en bracht hem nu +terug in de zaal, hem smeekende zich niet zoo in het openbaar ten +schouwspel te geven. Men mocht vreezen dat, indien de misdaad +bekend werd, er een volksoploop zou geschieden en dit moest men, +als een even groot ongeluk, voorkomen.</p> +<p>Hem nogmaals met medelijden de hand nemende, poogde de proost +hem te doen begrijpen dat men, om der wraak zeker te zijn, eenige +voorzorgen moest nemen en niet dwaselijk mocht te werk gaan. Hij +zou zijnen neef helpen, hem de middelen bezorgen om de Tancmars +te straffen. Nu was het te laat voor heden: de avond begon reeds +te vallen.</p> +<p>Maar Burchard hoorde niets; hij hield, met eenen lach als een +tijgergrijns op den mond, zijnen blik naar de deur ...</p> +<p>"Nu, Burchard, blijf moedig; wees getroost", zeide hem +Robrecht Sneloghe. "Ik zal mijne mannen van Ravenschoot halen; +wij zullen te zamen naar Straten gaan. Gij zult gewroken worden +..."</p> +<p><!-- Page 133 -->Maar Burchard, als antwoordde hij zich +zelven, gromde verwardelijk:</p> +<p>"Neen, neen, gij zijt niet wreed genoeg; gij zoudt mijne wraak +wederhouden ... Alleen, alleen ... geene voorzichtigheid ... +andere mannen: Blauwvoeten met baarden! Ha, ik hoor ... daar is +mijn paard!"</p> +<p>Hij liep naar den korf, raapte den kleinen voet met blauw +schoeisel van den grond op, stak hem met koortsige haast in zijne +gordeltasch en ijlde dan, door zijne verschrikte ooms gevolgd, +naar buiten.</p> +<p>Hier sprong hij op zijn brieschend paard en drukte het de +spoor door de huid. Het dier huilde van pijn en schoot als de +pijl uit den boog over het binnenplein van den burg.</p> +<p>Burchards ooms hadden hem gevolgd tot buiten de proostdij; zij +stonden daar nu klagend en met de armen opgeheven, en riepen hem +nog bij zijnen naam; maar hij hoorde hen niet en verdween uit hun +gezicht onder de hofpoort.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_36_36'></a><a href='#FNanchor_36_36'>[36]</a> +<div class='note'> +<p>KERVYN DE LETTENHOVE. Histoire de FL, t. I, pag. 369.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='VI'></a> +<h2>VI</h2> +<br> + +<p>Ten zuiden en ten oosten van Brugge was het land weleer gansch +overdekt geweest met een enkel oorspronkelijk woud, slechts hier +en daar onderbroken door zandige moerassen en turfachtige +poelen.</p> +<p>Een taaie, werkzame volkstam had voor eeuwen bezit van dien +verlaten grond genomen, vele bosschen uitgeroeid en tot +vruchtbare akkers herschapen, de lage boorden der beken van alle +houtgewas gezuiverd, de staande wateren door dijken en grachten +afwatering bezorgd en zoo, door geduld en arbeid, de woestijn +gedwongen tot het voeden van talrijke bewoners.</p> +<p>De reizende koopman, die het waagde in het gunstige +jaargetijde deze <!-- Page 134 -->streken te doorloopen, keek +verwonderd op, wanner hij eensklaps, in den schoot van het bosch +zelf, of langs de grasrijke boorden der beken een ontelbaar +hoornvee of groote kudden schapen ganzen en zwijnen zag +grazen.</p> +<p>Zoo werd de grond bebouwd tot aan den voet der eeuwenheugende +wouden, overal waar het zonnelicht eene vlakte kon beschijnen. +Alles was benuttigd: de waterloopen tot het bewegen van molens, +de poelen tot het kweeken van visch, de bosschen tot het hakken +van brand- en timmerhout, ja, de moerassen zelve tot het baggeren +van derring of turf.</p> +<p>Het bedrijvige volk, dat deze wonderen had gewrocht, woonde +niet in dorpen; zijne huizen of hutten stonden eenzaam en als bij +geval gezaaid langs de beken of de boorden der bosschen. Enkele +zelfs waren verdoken in het diepste van het woud.</p> +<p>Hierom noemden de lieden van meer vlakke gewesten deze +uitroeiers der bosschen de Houtkerels<a name= +'FNanchor_37_37'></a><a href= +'#Footnote_37_37'><sup>[37]</sup></a>.</p> +<p>Weinig in aanraking komende met de poorters der steden of met +vreemdelingen, hadden de Houtkerels meer nog dan de overige +bewoners van Kerlingaland hunne voorvaderlijke gewoonten schier +onveranderd behouden. Alhoewel zij Christenen waren en des +Zondags in de naastgelegen dorp ter misse gingen, oefenden zij +nog vele gebruiken die klaarblijkend heidensch waren, en +vermengden dus, soms zonder het te weten, de plechtigheden van +den Christenen-godsdienst met de overblijfselen der vroegere +vereering van Wodan, Thor en Freya.</p> +<p>Dewijl zij niet gaarne in de dorpen of steden zich begaven en +zeer verspreid leefden, zouden zij, bij gebrek aan middelpunt, +weinig verkeer met elkanderen gehad hebben; maar daarin waren zij +voorzien.</p> +<p>Al de bewoners eener beperkte streek vormden eene gemeente +welke zij <i>Minne</i> noemden, dat is <i>vriendschap</i><a name= +'FNanchor_38_38'></a><a href= +'#Footnote_38_38'><sup>[38]</sup></a>.</p> +<p>In het midden dezer Minne, dikwijls bij eenen waterloop, stond +een <!-- Page 135 -->groot huis, bewoond door eenen bierbrouwer, +waarnevens eene zeer wijde schuur was getimmerd, die men +<i>zale</i> of <i>zele</i> heette. Hier hielden zij hunne +vergaderingen van allen aard. Men koos er, bij meerderheid van +stemmen, de Keurmans of bestierders en rechters; men +beraadslaagde er over de gemeene zaken, men bracht er zijnen +jaar- of maandpenning in den Gildenschat, men vierde er doopen, +huwelijken en uitvaarten.</p> +<p>Voor de deur, te midden van een grasplein, stond de hooge wip, +om met hand- of kruisboog naar den gaai te schieten.</p> +<p>Een weinig terzijde, tusschen eene groene haag, die eenen +halven kring vormde, kon men vier zodenbanken zien. Dit was de +plaats waar de Keurmans, volgens oud Germaansch gebruik, de +misdadigers veroordeelden of boeten uitspraken tegen degenen die +de wet van het Gilde of der Minne hadden overtreden; en dewijl +eene bank bij hen den naam van <i>scarne</i> droeg, noemden zij +dit rechtsbeluik <i>vierscarne</i> of vierschaar<a name= +'FNanchor_39_39'></a><a href= +'#Footnote_39_39'><sup>[39]</sup></a>.</p> +<p>Onder deze Houtkerels waren geene onvrije menschen; allen +waren gelijk, met dit eenige onderscheid dat men eigenaar van +eenen akker moest zijn om stemrecht in de vergaderingen te +hebben. Om deze reden zelve was de grond zeer verdeeld, en bijna +ieder weerbaar man bezat er in vollen eigendom een gedeelte +lands.</p> +<p>Tusschen Zedelghem en Aartryke stond zulke groote brouwerij, +die de naam van Krekaarzele droeg.</p> +<p>Op zekeren avond waren vele Houtkerels daar vergaderd tot het +vieren van een huwelijk. De groote schuur was er geheel opgevuld +met mannen van allerlei ouderdom, met vrouwen en kinderen. Hier +en daar hingen steenen lampen, uit welker dikke lemmers, +zwemmende te midden van drabbige olie, het roet in smookige +kronkels opklom. Langs de wanden liep een houten bank, waarboven +een schab of berd vooruitstak, om er de stoopen en drinkkannen op +te zetten.</p> +<p>Al de lieden die hier tegenwoordig waren droegen hunne beste +feestkleederen. De mannen hadden voor deze omstandigheid hunne +lange baarden zorgvuldig gewasschen, gekamd en geglimd; de +vrouwen en meisjes hadden zich vol goud en zilver gehangen.</p> +<p>De bruid herkende men aan haar wit gewaad, dat zacht en +sneeuwig <!-- Page 136 -->uitloste op al het blauw dat haar +omringde; daarenboven terwijl bij de ongehuwde meisjes het haar +tot op den rug nederviel, had de bruid, ten teeken dat zij geene +dochter meer was, het haar zeer gekort. Zij droeg eene kroon van +wit gebloemte; hare jonge gezellinnen hadden integendeel hunne +vlottende haren met eenen groenen krans van maagdenpalm<a name= +'FNanchor_40_40'></a><a href= +'#Footnote_40_40'><sup>[40]</sup></a> bevestigd.</p> +<p>Aan de eene einde der zaal, op eene tafel, zaten drie +speellieden: twee doedelpijpers<a name='FNanchor_41_41'></a><a +href='#Footnote_41_41'><sup>[41]</sup></a> en een bommelaar.</p> +<p>Een dans was geëindigd: men genoot een oogenblik rust. +Gasten en speellieden hijgden naar hunnen adem. Jonge gezellen +liepen met groote stoopen door de schuur en vulden alle kannen +met schuimend gerstebier. Maar nauwelijks had elk zijnen dorst +door eenen teug gelescht, of de doedelpijpers en de bommelaar +begonnen een aanjagend deuntje, en gaven dus het sein tot nieuw +vermaak.</p> +<p>Al de aanwezigen sprongen recht, liepen bij paren te midden +der zaal en begonnen te dansen, te wiegelen en te draaien met +zulke snelheid dat het gezicht van dit driftig gewoel eenen +koelen aanschouwer het hoofd duizelig zou gemaakt hebben. Evenwel +was er zekere orde in dezen woesten dans. Bij tusschenpoozen +hielden al de paren stil op eenen vasteren slag der maat, om +oogenblikkelijk weder met vernieuwde kracht dooreen te springen +en te zwieren ... Men lachte, men juichte, men zong; en zelfs de +kinderen huppelden dooreen aan het einde der schuur, even +vroolijk en even uitgelaten als hunne ouders ...</p> +<p>De dansers hadden tusschen al het gerucht der doedelzakken en +der bommel niet gehoord dat een dravend paard voor de deur van +het huis had stilgehouden ... maar nu klonk, eensklaps, boven het +geluid der speeltuigen en boven de galmen hunner vroolijkheid, +een machtige stem en de kwaad voorspellende roep: "Harop! Harop!" +<!-- Page 137 --> die aan elk het voorgevoel gaf van een +onverwacht gevaar.</p> +<p>De dans hield op; de mannen sprongen naar hunne zwaarden, die +zij hier en daar op de houten bank hadden neergelegd; de vrouwen +slaakten een angstgeschreeuw, de kinderen liepen te hoop in eenen +hoek; maar allen hielden het oog naar de deur, waar nu een +hoogstaltig man zich vertoonde. Bij zijne verschijning riep +elkeen met verwondering:</p> +<p>"Mher Burchard Knap!"</p> +<p>Velen gingen naar hem toe om te vernemen waarom hij zoo +onverwachts hunne hulp eischte; maar hij deed een teeken met de +hand dat hij spreken wilde, stapte dan te midden der zaal, haalde +uit zijne tasch eenen kleinen menschenvoet waaraan nog bloed +kleefde en toonde dien met eenen pijnlijken spotlach op de +lippen. Hij meende te spreken, doch de tranen borsten hem uit de +oogen.</p> +<p>Velen der omstanders waren bij het gezicht van den bebloeden +voet teruggeweken; doch de smart van Burchard, wiens +sterkmoedigheid zij kenden, deed hun voorgevoelen dat hem een +groot ongeluk moest gebeurd zijn. Meer tot hem naderende, +ondervroegen zij hem, ongeduldig en reeds in toorn +ontvlammende.</p> +<p>Burchard, door eene geweldige beweging der hand, wreef de +tranen uit zijne oogen en zeide hun op heeschen toon:</p> +<p>"Gezellen, ik ben doodelijk in het hart getroffen. Gij kent +Eric, het schoone kind dat mij somtijds hier ter jacht +vergezelde. Hoe dikwijls heeft hij de warme melk onder uw +gastvrij dak gedronken! Gij hadt hem lief om zijne geestigheid. +Ik beminde hem als mijnen zoon, niet slechts omdat hij het kind +mijner zuster zaliger was, maar bovenal omdat het Kerlenbloed zoo +zuiver door zijne aderen vloeide en er uit hem een wondersterke +man moest groeien. Eilaas, mijn arme Eric! hij is dood, dit is +zijn voet!"</p> +<p>"Dood!" riepen al de omstanders.</p> +<p>"De kleine Eric dood!" klaagden de vrouwen met opgeheven +armen.</p> +<p>"Wie? wie?" gromden de mannen.</p> +<p>"De Isegrims!" antwoordde Burchard.</p> +<!-- Page 138 --> +<p>Gedurende eene wijle tijds zag men niets dan vuisten wringen +en zwaarden opsteken, hoorde men niets dan wraakkreten en +knarsing der tanden. Maar Burchard verhief de stem en zeide:</p> +<p>"Vrienden, gij hebt meer dan eens mij uwe hulp aangeboden; die +hulp kom ik nu eischen, niet alleen van u, maar van al de +Houtkerels die tot onze Gilde van Krekaarzele behooren. Dat +degenen die last van vrouw of kinderen hebben te huis blijven; +jonge mannen zoek ik, en die zijn er genoeg. Gaat nu naar huis, +wekt onderwege de Kerels en zendt ze herwaarts. Zegt hun dat zij +hunne korenwannen medebrengen. De Isegrims, die mijnen armen Eric +vermoord hebben, wonen op eenen sterken burcht. Dit nest moeten +wij bestormen om er het wolvengebroed in te verpletten. Ladders +en boomen, tot beukrammen, zullen wij ginder gereed vinden. Haast +u; wie zich lust gevoelt keere hier weder. Wij gaan het noodvuur +opsteken en den hoorn blazen. Tot straks, gezellen!"</p> +<p>Door al de bijzijnde lieden gevolgd, stapte hij buiten de +schuur. Hier verspreidden zich de Kerels met hunne vrouwen en +kinderen door verschillige wegen. Men hoorde reeds in de bosschen +den diepen, klagenden toon van den noodhoorn hergalmen.</p> +<p>Burchard naderde tot de wip, die men had neergehaald. Drie of +vier jonge mannen waren bezig met aan de ijzeren stangen groote +vlokken kemp te hechten, die vroeger reeds in gesmolten harst +waren gedoopt geworden.</p> +<p>"Nog niet vaardig, Wijgbert?" vroeg Burchard.</p> +<p>"Het gaat zoo spoedig niet", was het antwoord. "Om het wel te +doen, moet men wat tijd gebruiken; maar wees gerust, mher Knap; +als onze Houtkerels dit noodvuur zoo hoog in de lucht zien +vlammen, zullen ze welhaast hier zijn."</p> +<p>"Luister, Wijgbert", zeide Burchard, "ik bezwijk schier van +vermoeidheid; de smart heeft mij mijne krachten benomen. Ik moet +wat rusten. Verzoek onze gezellen in de schuur te gaan; doe hun +te drinken geven naar hunnen lust, en kom mij roepen wanneer zij +in genoegzaam getal te zamen zijn."</p> +<p>Hij richtte zich naar het huis en trad in de woonkamer, waar +hij zich op eenen stoel liet nederzakken.</p> +<p>Niemand bevond zich hier dan des brouwers vrouw met drie +kinderen, die <!-- Page 139 -->bezig waren eene soort van melkpap +uit eenen aarden schotel te eten.</p> +<p>De vrouw, die reeds bij de komst van Burchard uit zijnen mond +den wreeden dood van den jongen Eric had vernomen, wilde hem nu +eenige woorden van troost toesturen, doch daar zij zag dat hij +ongaarne antwoordde, stoorde zij hem in zijne zwaarmoedigheid +niet meer.</p> +<p>Zij wendde zich tot hare kinderen, die gedaan hadden met eten +en zeide:</p> +<p>"Nu, kinderen, vergeet den Drolle niet. Gij moet gaan +slapen."</p> +<p>Een der kinderen nam eenen lepel pap en stortte dien bij +druppelen ten gronde in eenen hoek van den schoorsteen waar, op +mannenhoogte, in den muur eene kleine holte als een kapelleken +was uitgespaard. Nu stond daar een Lieve-Vrouwebeeldje, maar het +was in vroeger tijd waarschijnlijk de plaats geweest der +heidensche huisgoden, want de vrouw zeide tot de kinderen:</p> +<p>"Nu zal de Drolle u geen kwaad doen of uwen slaap storen. Bidt +nu ook uw avondgebed."</p> +<p>De kinderen maakten het teeken des kruises en prevelden zeer +godvruchtig het Vader-ons, waarna ze door hunne moeder uit de +kamer werden geleid.</p> +<p>Toen de vrouw wederkwam, scheen Burchard een weinig van zijne +vermoeidheid hersteld.</p> +<p>"Vrouw Moerinck", vroeg hij, "waar is uw man?"</p> +<p>"Hij is met den noodhoorn uitgereden, op den weg van Eeneghem +om de Kerels te wekken", antwoordde zij. "Hij moest reeds terug +zijn."</p> +<p>"En uw vader, de oude Balderic Wisman?"</p> +<p>"Ja, die loopt altijd in de bosschen, bij het minste dat er +voorvalt. Ik hoor hem hoesten, meen ik. Daar is hij."</p> +<p>Een zeer oud man, met eenen langen witten baard, trad binnen. +Hij naderde tot Burchard, zette zich op eenen stoel nevens hem, +en zeide:</p> +<p>"Men heeft beelden van heiligen of van Christen-martelaars aan +al onze wijboomen gehangen, en dus de goden onzer vaderen +verjaagd; maar ik weet nog eenen boom, eenen eik, die gespaard is +gebleven. Het is de boom van Thor, den machtigen God der wraak. +Ik he<!-- Page 140 -->b hem de wreedheid en de boosheid der +Isegrims geklaagd. Hij zal u bijstaan en u de overwinning +geven."</p> +<p>"Gij meent het, Balderik?" mompelde Burchard met eenen glim +van ongeloof.</p> +<p>"Ik ben er zeker van. Wilt gij dat ik de Runen<a name= +'FNanchor_42_42'></a><a href= +'#Footnote_42_42'><sup>[42]</sup></a> voor u werpe?"</p> +<p>Burchard haalde de schouders op; maar de grijsaard, die +ontevreden scheen over zijn twijfel, stond op en nam eenen +lijnwaden zak uit eene kas. Hij keerde terug, schudde den zak en +stortte op de tafel een zeker getal kleine houten stokjes, in +ieder derwelke een zonderling teeken was gesneden.</p> +<p>"Zie, zie", riep hij, "of het lot u niet gunstig is!"</p> +<p>Op dit oogenblik trad de brouwer binnen. Hij was een man van +ongeveer veertig jaar, tamelijk zwaarlijvig en hooggekleurd van +wangen.</p> +<p>"Zijt gij weder bezig, grootvader, met die oude +bijgeloovigheden?" schertste hij. "Kom, kom, doe uwe stokjes weg. +Zij zullen den zwakken of lafhartigen de zegepraal niet geven: de +beste Runnen zijne sterke leden en mannelijken moed ... Mher +Burchard, ik moet u melden dat er in de schuur wel vijftig of +zestig Kerels reeds vergaderd zijn. Zij gloeien allen van +wraakzucht; want zij vertellen elkander den ongelukkigen dood van +Eric, dien iedereen hier liefhad. Elstrunc en Everslag, onze +Keurmans en uwe goede vrienden, willen u volgen en zullen u te +paard vergezellen. Hoort het gerucht. Het krielt daarbinnen van +Kerels. Nu zal het wel tijd zijn om te vertrekken, meen ik."</p> +<p>Burchard stond op en begaf zich naar de schuur, die gansch +opgevuld was met mannen, meest langgebaard, waartusschen evenwel +ook jongelieden zich bevonden, wier kin nauwelijks door eenige +donzige haren was beschaduwd. Het grootste getal was voorzien van +eenen zwaren kruisboog, eenigen droegen lange handbogen. Volgens +de aanbeveling die hun was gedaan geworden hadden zij hunne +dorschwannen medegebracht, om zich daarvan als van beukelaars of +schilden bij de bestorming van eenen burcht<!-- Page 141 --> te +bedienen. Allen zonder uitzondering voerden aan de linkerzijde +een groot krom zwaard, de scherpsnijdende schermzeis.</p> +<p>Burchard blikte in het ronde, drukte eenigen zijner bijzondere +vrienden de hand, en sprak dan met luider stemme:</p> +<p>"Gezellen, men heeft u gemeld, niet waar, dat ik u den +noodkreet van <i>Harop</i> heb toegericht, opdat gij mij den dood +van den armen Eric helpt wreken. Tegen de Isegrims, der Kerlen +bloedvijanden trekken wij ten strijde. Het is Rambold, de neef +van den hofraadsheer Tancmar, die niet alleen het kind mijner +zuster heeft vermoord, maar daarbij nog een tiental vrije Kerels. +Hij woont nu op den burcht te Straten, en verwacht zich +waarschijnlijk niet aan onze komst. Hoe het zij, moet er bloed +vlieten, wij zullen het geven en hier niet terugkeeren zoolang er +een steen van het vermaledijde Isegrimsnest rechtstaat."</p> +<p>"Wij zullen het afbranden en verdelgen tot in den grond!" +kreten de Kerels, hunne wapens in de hoogte zwaaiend.</p> +<p>"Welaan, gezellen", zeide Burchard, "reizen wij in stilte; +pogen wij onze vijanden te verrassen. Onverwachts, als de +pletterende slag van Thors hamer, treffe hen onze wraak!"</p> +<p>"Wie moeten wij sparen?" vroeg een jongeling.</p> +<p>"Sparen? Hebben zij een arm, onschuldig kind gespaard?"</p> +<p>"Niemand! niemand!" kreten de gezellen.</p> +<p>"Rambold Tancmar bovenal mag ons niet ontsnappen", bevestigde +Burchard. "Indien hij eenen zoon had! Maar hij heeft geene +kinderen. Vooruit nu, gezellen! vooruit naar den burcht te +Straten. Het is bijna twee uren van hier. Wij zullen niet te +haastig gaan, om onze krachten tot den storm te sparen."</p> +<p>De Kerels traden allen buiten de schuur, hingen de korenwannen +aan lederen riemkens op hunnen rug en schikten zich in zekere +orde. Burchard en de twee Keurmans sprongen te paard,—en de +bende, wel honderd sterk, begaf zich door de duisternis op +weg.</p> +<p>Langen tijd liep de baan door dichte bosschen, en konden de +Kerels moeilijk te zamen blijven; maar eindelijk geraakten zij in +het vlakke veld op eene breede zandige straat.</p> +<p>Hier reden de twee Keurmans zonder beletsel aan Burchards +zijde, en <!-- Page 142 -->vroegen hem eenige nauwere +bijzonderheden over het gebeurde.</p> +<p>Hij gaf hun de volgende uitlegging:</p> +<p>"Mij behoort te Straten, als deelmakende van mijne moederlijke +erfenis, een boomgaard en eene paarden weide. Onze graaf, als +naar gewoonte door de Isegrims tot het vergeten van het recht der +vrije Kerels aangedreven, heeft dien grond, mijn eigendom, aan +Tancmar Van Straten in leen geschonken. Ik heb natuurlijk mij +tegen zulke berooving willen verzetten met woorden en met geweld. +Maar toen de graaf naar Frankrijk ten oorlog zou trekken, heeft +hij, zooals gij weet, eenen algemeenen landsvrede afgekondigd en +mijne ooms, de proost van St-Donaas en den kastelein van Brugge, +in het bijzonder verantwoordelijk gemaakt voor het behoud van +dien vrede. Op hun verzoek heb ik toegestemd den bedoelden grond +ongebruikt te laten totdat de graaf, bij zijne terugkomst, over +den twist kon oordeelen en zijne onrechtvaardige gift herroepen. +Maar de Tancmars, die niets zoeken dan de Kerels tot geweld aan +te hitsen, om ze dus bij den graaf gehaat te maken, hebben den +vrede niet geëerbiedigd en mij dagelijks met zooveel +boosheid getergd en vernederd, dat ik eindelijk, bij die laffe +verduldigheid, mij zelven begon te verachten. Nu laatst, na vele +andere uitdagingen, hadden zij mijnen grond met paalwerk omsloten +en mijne gezellen mishandeld. Ik heb het paalwerk omverre +geworpen en een twintigtal gewapende mannen op den grond gezet, +om hem te bewaken. Rambold Tancmar heeft eenige dagen zich +stilgehouden, alsof hij van alle verdere aanspraak op mijn +eigendom hadde afgezien. Maar hij is eensklaps met groote macht +verschenen, heeft mijne gezellen overrompeld,—en gekwetsten +en gevangenen den rechtervoet doen afhakken, om mij deze bloedige +teekens zijner wreedheid ten geschenke te zenden ... Helsche +uitvinding! Wist hij dan, de afschuwelijke moordenaar, dat ik al +mijne genegenheid, al mijne hoop op het kind mijner zuster had +verzameld? Eilaas, de lieve, zoete Eric! Hoe kan ik hem en mijne +doode gezellen wreken?"</p> +<p>"Wij zullen doen wat Rambold heeft gedaan", gromde een +Keurman. "Hun de voeten afsnijden en ze den hofraadsheer Tancmar +toezenden, al bevond de hatelijke Isegrim zich ook met den graaf +<!-- Page 143 -->."</p> +<p>"Neen, neen", zeide de andere knarsetandende, "wij zullen ze +altemaal binnen den burcht op eenen hoop leggen, ze doormengen +met stroo en hout op zulke wijze, dat ze tot pulver verteerd +worden in den brandenden gloed. De puinen van den burcht zullen +nederstortend hunne asch verstrooien of begraven, en zoo zal +zelfs geene gedachtenis van die snoode Isegrims meer +overblijven."</p> +<p>"Maar Rambold, Rambold!" morde Burchard. "Zijnen rechtervoet +moet ik hebben: zijn oom de raadsheer wacht mijn geschenk +..."</p> +<p>En dus tegen de Isegrims bulderende en elkander tot eene +bloedige wraak aanmanende, geraakten zij eindelijk in de +nabijheid van Bethferkerke.</p> +<p>Hier steeg Burchard met de Keurmans af en deed de Kerels +stilhouden. De paarden werden toevertrouwd aan gezellen, die ze +door het Frinte-bosch moesten leiden.</p> +<p>"Volgt mij nu, een voor een, en op zekeren afstand, vrienden", +zeide Burchard. "Weest zeer stil; en waar men u zou kunnen zien, +buigt u of stapt verborgen in het kreupelhout. Hier omtrent staan +hofsteden en hutten van Tancmars lieden. Indien men onze +tegenwoordigheid op deze baan bemerkte, zouden de wachten van den +burcht onmiddellijk verwittigd worden. Volgt mij voorzichtig en +langzaam."</p> +<p>Door de duisternis slopen al deze mannen achter elkander +voort, de schaduw en de diepten zoekende en met de korenwannen op +den rug over de baan slingerende als eene reuzenslang, wier +geelachtige schubben den zwakken nachtelijken schemer nog +herkaatsten.</p> +<p>Eensklaps bleven, bij het hoofd der bende, eenige gezellen +verrast staan; zij meenden eenen man tusschen het kreupelhout te +hebben bespeurd; het geritsel der bladeren bevestigde hun +vermoeden.</p> +<p>"Vliegt de Blauwvoet?" riep een der Kerels.</p> +<p>Maar dewijl hij geen antwoord bekwam, spande hij zijnen boog +en stuurde eenen pijl door de heesters. Drie of vier gezellen +volgden hem hierin na. Uit den schoot van het gebladerte ging een +smartkreet in de hoogte en men hoorde de haastige stappen van +iemand di<!-- Page 144 -->e vluchtte.</p> +<p>Burchard kwam nader en vroeg wat hen had aangedreven om te +dezer plaatse gebruik van hunne bogen te maken.</p> +<p>Bij de verklaring der Kerels schuddde hij het hoofd met spijt +en zeide:</p> +<p>"Wij zijn verraden. Het was een schildwacht of bespieder. Men +waakt op den burcht!"</p> +<p>"De man zal niet verre loopen", bemerkte degene die het +laatste schot gelost had. "Mijn pijl is hem waarschijnlijk door +de borst gegaan."</p> +<p>"Daarin bedriegt gij u", zeide een andere. "Hij zal +waarschijnlijk slechts aan den arm gekwetst zijn; ik ken dit: +zijne klacht was een smartkreet, maar geen doodsschreeuw. +Daarenboven, gij hebt hem hooren wegloopen, zooverre dat het +gerucht zijner stappen geheel en zachtjes uitstierf. Wie leert +zulke dingen aan mij, Ivo-den-wolvenjager?"</p> +<p>"Laat ons zwijgen", onderbrak Burchard. "Hoe het zij, gaan wij +met voorzichtigheid en in stilte!"</p> +<p>Hij stapte hen vooruit en bracht hen door eenen afgelegen weg +aan zijn landgoed, dat wel geen eigenlijke burcht was, doch +waarvan het voorname gebouw eveneens met eenen hoogen muur en met +eene diepe gracht was omsloten.</p> +<p>Gansch alleen begaf hij zich over de brug tot bij de poort, en +klopte daar op der Kerlen wijze, dit is te zeggen twee slagen en +dan, na eene rust, nog een derden, hard en kort.</p> +<p>"Vliegt de Blauwvoet?" vroeg eene stem van binnen.</p> +<p>"Storm op zee!" antwoordde Burchard. "Doe open, Alijn, ik ben +het."</p> +<p>De poort draaide krijschend op hare hengels en al de Kerels +traden binnen den ringmuur op den wijden neerhof.</p> +<p>Hier werden een paar toortsen ontstoken en alles tot den +aanval tegen den burcht van Straten in gereedheid gebracht.</p> +<p>Te midden van den neerhof lagen drie zeer hooge ladders nevens +eenen zwaren eiken balk, aan welks einde een ijzeren ramshoofd +met dikke banden was vastgesmeed. Een weinig verder had men vele +in olie gedoopte kempbundels en toortsen van pijnharst in eenen +hoop te zamen gelegd, en daarnevens houwelen, hamers, haken en +koo<!-- Page 145 -->rden.</p> +<p>Burchard verdeelde zijne mannen in kleine benden en schikte ze +op den neerhof in eene soort van stoet.</p> +<p>Vooraan stonden vele kruisboogschutters, gansch onbeladen en +gereed tot onmiddellijke verdediging; achter dezen de dragers der +drie groote ladders, dan de twintig man op wier schouders de +eiken balk rustte, en eindelijk degenen die de koorden, houwelen +en brandstoffen aanbrengen zouden, allen nog opgevolgd door eene +bende handboogschutters als achterhoede.</p> +<p>Zoohaast alles vaardig was, werden de toortsen uitgedoofd en +de stoet trok in de diepste stilte door de duisternis over de +brug.</p> +<p>Burchard leidde hen langs eenen verborgen weg door dicht +geboomte, beval nog meer stilte en bracht hen eindelijk tot bij +den uitersten boord van het bosch. Hier toonde hij hun den burcht +van Straten die, op een goed boogschot van daar, als een logge +steenberg met zijne torens tegen den donkeren hemel nog donkerder +uitloste.</p> +<p>"Legt uwen last ter aarde, rust een weinig en verzamelt uwe +krachten", fluisterde Burchard, terwijl hij van de eene bende +naar de andere ging.</p> +<p>Hij keerde terug tot den boord van het bosch, waar zijne +vrienden de Keurmans, met Ivo-den-wolvenjager het oog bespiedend +op den burcht hielden gericht.</p> +<p>"Men waakt ginder", murmelde een hunner. "Zie daar, boven den +muur, nevens de poort, die bewegende vlekken. Zijn het geene +menschenhoofden?"</p> +<p>"Zeker", bevestigde Ivo. "Donker is de nacht, maar staal +glinstert nog in de duisternis: het zijn stormhoeden of +zwaarden."</p> +<p>Burchard overspande een wijl zijne gezichtskracht en zeide +dan:</p> +<p>"Ja, men waakt; men weet van onze komst. De bespieder, dien +wij onderweg met eenen pijl troffen, heeft ons verraden ... Zij +zijn talrijk en pogen zich voor ons te verbergen. Het spel zal +hard zijn. Des te beter, ik zal mijne vermoorde gezellen in ruime +maat kunnen wreken. Ziehier wat wij gaan beproeven: de twee minst +zware ladders zullen wij over de gracht tot voor de ophaalbrug +leggen om de ketens te bereiken en ze te verbrijzelen. Dan zullen +wij met den stormram tegen de poort beuken en zoo den burcht bin +<!-- Page 146 -->nen dringen. Gaat nu bij onze gezellen en deelt +hun dit inzicht mede, elk voor het zijne. Zegt den ouden +Lambrecht dat hij met een tiental mannen in het bosch blijve om +de gekwetsten te verzorgen."</p> +<p>Een weinig later was alles gereed tot den aanval. Bij elken +ladderdrager stond een gezel die hem eene korenwan boven het +hoofd moest houden.</p> +<p>Daar de wannen van wederzijde dus opgeheven waren, vormden +deze beschutsels boven elk ladder een voortloopend dak, waaronder +dragers en strijders tegen pijlen en steenen, ja, zelfs tegen +werpvuur waren beveiligd.</p> +<p>Men verliet langzaam het bosch, met de hoop dat men bij eene +volledige stilte misschien de aandacht der wakers zou +ontsnappen.</p> +<p>Alles ging naar wensch, totdat de Kerels de gracht van den +burcht zouden naderen. Dan vertoonden zich eensklaps vele hoofden +boven den hoogen muur; de boogpezen klonken en de pijlen snorden +door de lucht, terwijl een schaterende spotlach binnen den burcht +hergalmde.</p> +<p>"Vooruit, vooruit de ladders!" kreet Burchard. "Schutters, +mikt daar boven de poort. Geeft dien lachers spel, totdat wij +hunne hoonende vreugd in hun bloed versmachten. Vooruit, +vooruit!"</p> +<p>Burchard aanjagend bevel was volbracht geworden. Men had de +ladders over de gracht gelegd, en was nu bezig met mokers, tangen +en hefboomen op de ketens der valbruggen te slaan en ze zoo +geweldig te wringen dat het ijzer schreeuwde en huilde als hadde +het pijn gevoeld.</p> +<p>De beide Keurmans en Burchard stonden niet verre van daar +onder twee breede wannen, waarop des vijands pijlen nu en dan als +hamerslagen nedervielen en afbotsten.</p> +<p>Reeds één Kerel lag dood voor de brug en men had +er drie anderen, zwaar gewond, het bosch ingedragen, toen een der +Keurmans, eene beweging terzijde doende, zich gedeeltelijk +ontblootte.</p> +<p>Een versmachte kreet ontsnapte hem; hij greep Burchard den arm +en zeide:</p> +<p>"Ondersteun mij, ik ga vallen."</p> +<p>"Wat, wat is u geschied?" vroeg zijn gezel.</p> +<p>"Ik heb mijn deel ... hier een pijl, dwars door mijne borst +... het is <!-- Page 147 -->gedaan met mij."</p> +<p>"0, God!" kreet Burchard. "Gij, Elstrunc, mijn vriend, gij +zoudt sterven? Neen, neen, heb moed, geloof het niet!"</p> +<p>"Moed?" schertste de bezwijmende Elstrunc.</p> +<p>"Moed? Ben ik hier gekomen met de vrees des doods?"</p> +<p>Burchard greep zijnen gewonden vriend om de middel, hief hem +met eene plotselijke inspanning van krachten op zijnen schouder +en liep met dien last het bosch in waar hij hem bij de andere +gekwetsten neder legde.</p> +<p>Hij knielde aan zijne zijde en meende hem te troosten; maar de +andere, ofschoon reeds op den boord van het graf, dacht slechts +aan de overwinning en aan de wraak, en deed Burchard begrijpen +dat hij tot den storm moest terugkeeren, wilde hij den aanval +niet doen mislukken.</p> +<p>Inderdaad, toen Burchard uit het bosch trad zag hij dat men +van boven de poort zijne mannen niet alleen bevocht met pijlen en +steenen, maar tevens met vlammend werpvuur, en dat de Kerels, die +de keten der ophaalbrug moesten breken, schier werkeloos onder de +opgeheven wannen zich hielden verborgen.</p> +<p>Dit gezicht vervoerde hem in razernij en ontrukte hem eenen +schreeuw die als een leeuwengebrul over den burcht heenklonk. Hij +dreef de wannen weg van boven zijn hoofd, liep vooruit over de +ladder, greep eenen grooten ijzeren hefboom uit de hand van eenen +der gezellen, stak dien met het einde door enen schakel en begon +de keten te draaien en te wringen met zulke woestheid, dat +glinsterende vonken het knarsend metaal ontsprongen.</p> +<p>Een steen viel hem op den schouder en bonsde terug, als hadde +hij eene rots getroffen; eene vlok vuur zengde hem de haren, maar +hij wrong immer voort, boog zich, kronkelde zich en spande zijne +leden, totdat de ketens braken en de ophaalbrug onder het gejuich +zijner gezellen nederplofte.</p> +<p>Een zegevierende schreeuw kondigde dit eerste voordeel aan. Nu +was de baan tot aan de poort geheel vrij en, kon men die +insgelijks verbrijzelen, dan zou niets weerstaan aan hunne woede +en aan hunne wraak.</p> +<p>Wel vijftig man, met den vreeselijken stormram op de armen, +liepen over de brug en beukten zoo geweldig tegen de poort, dat +de holle<!-- Page 148 --> klank van den slag als de donder over +bosch en velden hergalmde.</p> +<p>De eerste stoot scheen geen uitwerksel te hebben. De Kerels +verwijderden zich van de poort, namen eenen nieuwen loop en +beukten met meerdere kracht nog, maar de poort bleef onwrikbaar. +Pijlen, steenen en vuur vielen als hagel op de wannen, en troffen +nu en dan eenen Kerel, die den storm moest verlaten of door +anderen in het bosch werd gedragen.</p> +<p>Boven den muur lachte men nog spottend, maar daar moest +evenwel meer dan één man door de pijlen van buiten +zijn getroffen geworden, dewijl nu en dan een scherpere kreet of +een noodgehuil tusschen het tergend lachen opsteeg.</p> +<p>De Kerels, door de moeilijkheid van den aanval verwoed +geworden, herhaalden menigmaal hunnen loop en hitsten elkander +aan door een koortsig strijdgeschreeuw. Burchard zelf had zich nu +aan den stormram gesteld; en, of zijne kracht waarlijk overmatig +was, en of zijne tegenwoordigheid de kracht zijner mannen had +verdubbeld, van den eersten stoot waartoe hij had geholpen, had +de poort een rinkelend geluid gegeven, alsof zij gedeeltelijk van +hare hengsels was losgeraakt.</p> +<p>"Terug, terug!" riep Burchard. "Nog eene goede poging en zij +stort neder! Aan ons de overwinning!"</p> +<p>Toen zijne mannen met den balk op eenigen afstand van de brug +onder de opgehevene wannen veilig stonden, zeide hij hun op +blijden toon:</p> +<p>"Haalt adem, rust een oogenblik. Werken wij met vereende +kracht, het is de laatste stoot ... Maar wat drijft daarginder +langs den muur? Mannen die zich verwijderen van de poort! Zouden +zij onze wraak willen ontvluchten? Op, op, de stormram! Vooruit, +vooruit!"</p> +<p>Een oogenblik daarna sidderde de lucht onder eenen dubbelen +dondergalm, en de poort viel achterover ten gronde.</p> +<p>"Wannen weg! De zwaarden nu!" huilde Burchard, terwijl hij met +zijne gezellen als een onweerstaanbare vloed ten burcht +instroomde.</p> +<p>Slechts gedurende eenen korten tijd boden hunne verraste +vijanden eenigen tegenstand en vloden dan weg in het gebouw of in +duist<!-- Page 149 -->ere hoeken en kanten om, ware het mogelijk, +nog een uitkomen te vinden; maar de Kerels vervolgden hen, +speurden hen na en hakten alwat leven had onmeedoogend neder.</p> +<p>Burchard, die slechts een doel voor oogen had, namelijk zijne +wraak op Rambold Tancmar te koelen, deed drie of vier toortsen +ontsteken, en liep op en af de verdiepen van den burcht, alles +doorsnuffelende wat maar eene schuilplaats verschaffen kon. Ook +de andere gebouwen onderzocht hij, koortsig, spijtig en met +heesch keelgeluid grommend:</p> +<p>"Hij alleen zou mij ontsnappen! Onmogelijk. Hij is in den +burcht, de vuige moordenaar van mijnen armen Eric! Ah, ik zal hem +vinden, ik moet hem hebben!"</p> +<p>Maar wanneer hij alles had doorzocht, en de Kerels van moorden +moede en met bloed bedekt, hem omringden, stond hij daar, +grijnzend het hoofd schuddende en als ontmoedigd.</p> +<p>"Rambold ontsnapt mij!" zuchtte hij herhaalde malen.</p> +<p>"Hij is gevlucht met een groot gedeelte zijner mannen", zeide +een Kerel. "Ik heb aan den voet van den achtermuur eenen Isegrim +doodelijk getroffen. Die heeft mij, om zijn leven smeekend, mij +verklaard dat zijn meester langs eene ladder is afgedaald en over +deze ladder den anderen boord der gracht heeft bereikt."</p> +<p>"Doemenis!" kreet Burchard. "Zijn mijne gezellen gewroken, de +moord van mijnen armen Eric blijft onbetaald! Hadden wij hier dan +slechts iemand van Rambolds maagschap gevonden, iemand dien hij +bemint!..."</p> +<p>Er naderde een Kerel die, de laatste klacht van Burchard +hoorende, hem zeide:</p> +<p>"Iemand van Rambolds maagschap? Wees tevreden, mher Burchard: +daarbeneden, in den kelder, ligt het lijk zijner zuster."</p> +<p>"Het lijk zijner zuster? Ah!" kreet Burchard, eene toorts +grijpende.</p> +<p>Door de Kerels gevolgd, daalde hij eene steenen trap af en +kwam in eenen overwelfden gang waar inderdaad het lijk eener +jonkvrouw op de zijde ten gronde lag.</p> +<p>Eene wijl staarde Burchard stom en beweegloos op het doode +lichaam.</p> +<p>"Het is Rambolds zuster", morde hij. "Nu zal ook de smart, nu +zal ook <!-- Page 150 -->de rouw hem in het hart bijten. Eric is +gewroken!"</p> +<p>"Zal ik haar den voet afhakken?" vroeg een Kerel, zijn zwaard +tot slaan gereedhoudende.</p> +<p>"Neen, neen, eene vrouw ... Ik ben voldaan, het is genoeg ", +antwoordde hij. "Men drage nu de lijken te zamen in den burcht en +steke het vuur aan al de gebouwen en op honderd plaatsen te +gelijk!"</p> +<p>Hij stapte uit den burcht op den neerhof en bleef daar staan, +met de armen overeen gevouwen.</p> +<p>Schier onmiddellijk begonnen de vlammen hier en daar hunne +roode tongen te vertoonen, en het vuur liep voort en verhief zich +en kronkelde allengs om muren en torens, totdat eindelijk de +burcht, aan eenen vulkaan gelijk, den donkeren hemel verfde met +eenen bloedigen gloed<a name='FNanchor_43_43'></a><a href= +'#Footnote_43_43'><sup>[43]</sup></a>.</p> +<p>De Kerels juichten dit schouwspel toe, als hadden zij zich +vermaakt bij een feestelijk vreugdevuur, totdat het halfverteerde +dakwerk met ijselijk gekraak nederstortte en hun een laatst en +machtiger gejubel deed aanheffen.</p> +<p>"Het werk der wraak is volbracht", zeide Burchard. "Nu de +gekwetsten verzorgd, en huiswaarts gekeerd!"</p> +<p>Eenigen tijd daarna hoorde men der Kerlen zegelied in de verte +nog hergalmen, en eindelijk achter de bosschen geheel in de +nachtelijke stilte wegsterven ... Zij zongen:</p> +Doedele, bommele, romdomdom,<br> +Houd u recht en sie niet om!<br> +<br> +Gi, rudders, dwingers, maect u van cant,<br> +Hier sijn de Kerels van Vlanderlant!<br> +Gi, Isegrims, hoedt u vor den Blauvoet,<br> +Of gi selt voelen wat sine clau doet.<br> +<span style='margin-left: 1em;'>Onse vaderen waren +vri,</span><br> +<span style='margin-left: 2em;'>En vri so bliven wi,</span><br> +So lanc een hert, dat lafheid haet,<br> +In enen Keerlenboesem slaet.<br> +<br> +Doedele, bommele, romdomdom,<br> +Houd u recht en sie niet om!<br> + +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_37_37'></a><a href='#FNanchor_37_37'>[37]</a> +<div class='note'> +<p>Men noemt heden nog, In eenige streken van Vlaanderen, de +bewoners der bosschen <i>Boschkerels</i> of +<i>Houtkeerlen</i>.</p> +<p>Zie J. HUYTTENS, <i>messager des Sc. etc. de Gand</i>, 1860, +pp. 215 et 420.</p> +</div> +<a name='Footnote_38_38'></a><a href='#FNanchor_38_38'>[38]</a> +<div class='note'> +<p>"Le mot <i>Commune</i> (gemeente) est relativement moderne; +ceste chose s'appelait <i>minne</i> (amitié), +<i>gilde</i>, association."</p> +<p>V. DE RODE, <i>Ann. du Com. Pl. de Pr.</i>, t. VIII, p. +96.</p> +</div> +<a name='Footnote_39_39'></a><a href='#FNanchor_39_39'>[39]</a> +<div class='note'> +<p>WARNKOENIG, <i>Hist. de Fl., traduct. de Gheldorf</i>, t. II, +pag. 123.</p> +</div> +<a name='Footnote_40_40'></a><a href='#FNanchor_40_40'>[40]</a> +<div class='note'> +<p>Vinca pervinca.</p> +</div> +<a name='Footnote_41_41'></a><a href='#FNanchor_41_41'>[41]</a> +<div class='note'> +<p>"La cornemuse (doedelzak), instrument national des Kerls." +VICTOR DE RODE, <i>Ann. du Com. Fl. de Fr.</i>, t. VIII, pag. +75.</p> +</div> +<a name='Footnote_42_42'></a><a href='#FNanchor_42_42'>[42]</a> +<div class='note'> +<p>De <i>Runen</i> waren de letterteekens van het oudste +Germaansch schrift; zij dienden later tot zoogezegde tooverij of +waarzeggerij.</p> +</div> +<a name='Footnote_43_43'></a><a href='#FNanchor_43_43'>[43]</a> +<div class='note'> +<p>Zie aangaande de verdelging van Tancmars burcht, te Straten, +door Burchard, KERVYN DE LETTENHOVE, <i>Hist. de Fl.</i>, I, +370.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='VII'></a> +<h2><!-- Page 151 -->VII</h2> +<br> + +<p>Toen de gevluchte Rambold Van Straten te Atrecht kwam, en met +groot misbaar den graaf de verwoesting van zijnen burcht en den +wreeden moord zijner zuster en zijner dienaars klaagde, ontvlamde +de vorst in eenen onuitsprekelijken toorn.</p> +<p>Terwijl Rambold zijne eigene gewelddadigheden verzweeg of +verbloemde, lieten Tancmar en zijne vrienden niet na de Erembalds +en de Kerels in het algemeen van medeplichtigheid aan deze +euveldaad te beschuldigen. Zij poogden de verontwaardiging des +vorsten tot het uiterste aan te vuren en hem over te halen om +onmiddellijk met een sterk gedeelte des legers verdelgend in de +vrije Ambachten te vallen. De gelegenheid was nu gunstig, meenden +zij: niemand zou de Kerels helpen of beklagen; en, kon men ze +dwingen eens voor goed den nek onder het juk der dienstbaarheid +te buigen, dan ware het voor eeuwig met dit wreed en overmoedig +ras gedaan.</p> +<p>Graaf Karel, alhoewel hij niet gewoon was zonder lange +overweging eenig gewichtig besluit te nemen, had hun laten denken +dat hij, ditmaal ten minste, gansch hunne woede deelde en hunnen +raad zou volgen.</p> +<p>Maar nog denzelfden dag had de proost van St-Donaas eenen bode +naar Atrecht afgezonden met eenen langen brief waarin hij den +graaf het gebeurde verhaalde van zijnen eersten oorsprong af en +Rambold Tancmar beschuldigde den bloedigen twist te hebben +begonnen door het vermoorden van Burchards gezellen. De proost, +in zijnen brief, betreurde diep wat er voorgevallen was en drukte +de vaste hoop uit dat de vorst, in zijne wijsheid, uitspraak zou +doen tusschen de beide vijanden, volgens rede en recht, opdat +verder bloedvergieten mocht worden voorkomen.</p> +<p>Dit schrijven deed den vorst wankelen. Ofschoon zeer trotsch +van gemoed, wist hij zich zelven genoeg te bedwingen. Daarenboven +hield hij er aan door het Vlaamsche volk als rechtvaardig te +worden geacht. Ook kwam hij allengs tot het besluit Rambold +<!-- Page 152 -->Tancmar en Burchard Knap voor het hooger +ridderhof te dagen, en dus over dit schuldig verbreken van den +landsvrede in het openbaar een plechtig en onpartijdig vonnis te +doen vellen.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/152.png' width='400' alt= +' "Het is Rambolds zuster."'><br> + <i>"Het is Rambolds zuster."</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<p>De Tancmars toonden zich bedroefd en ontevreden over dit +besluit en klaagden dat de graaf, in zijne overdrevene zucht tot +rechtvaardigheid, weigerde tusschen den schuldige en zijn +slachtoffer eenig onderscheid te maken. Het was list en veinzerij +van hunnentwege; want zij wisten dat zij, door zulke eerbiedige +tegenstreving, den vorst in zijn genomen besluit konden +bevestigen. Zij waren wel overtuigd dat een rechtbank die, als +het ridderhof, geheel uit vijanden der Erembalds en der Kerels +was samengesteld, niets anders kon doen dan Burchard +veroordeelen, hij mocht dan al zijne wraakpleging kunnen +verrechtvaardigen of niet.</p> +<p>Daarop werden naar Brugge en naar andere steden boden +<!-- Page 153 -->gezonden, dragers van 's graven bevelbrieven, +waarbij afgekondigd werd dat, vijf dagen later, het hooge +ridderhof onder het voorzitterschap des vorsten te Yperen zou +vergaderen, om Rambold Tancmar en Burchard Knap aangaande de +gepleegde moorderijen te hooren en te vonnissen.</p> +<p>De gestelde dag was nu verschenen; te twee uren namiddag zou +te Yperen, in de zaal op den Burg, de vorstelijke vierschaar +worden geopend.</p> +<p>Volgens de gewoonte van dien tijd, zouden de bloedverwanten en +bijzonderste vrienden der beschudigden dezen ter vierschaar +vergezellen, hetzij om hen desnoods voor het gerecht te +verdedigen, hetzij om, door hunne tegenwoordigheid, te betuigen +dat zij de achting veler lieden genoten of tot eene machtige +maagschap behoorden.</p> +<p>Zoo kwam het dat op dien dag, in den morgen, de Erembalds van +Brugge, ten getalle van wel dertig, omtrent Staden, op de baan +naar Yperen voorbijreden.</p> +<p>Zij hadden den nacht te Thorhout doorgebracht en waren laat +genoeg te paard gestegen om niet voor het bepaald uur te Yperen +aan te komen. Bertulf, de proost van St-Donaas, had het dus +goedgevonden om reden dat hij het oploopend gemoed van Burchard +vreesde, en zooveel mogelijk hem de aanraking met zijne vijanden, +de Tancmars, wilde doen vermijden.</p> +<p>Wel is waar dat, door de dagvaarding voor 's vorsten +rechtbank, er tusschen de belanghebbenden en hunne vrienden een +plechtige vrede was gebannen, dien men op de doodstraf moest +eerbiedigen; maar Burchard had reeds zoovele blijken van +ontembaarheid en van blinde gramschap gegeven, dat de oude +Bertulf alle vertrouwen in zijnen woesten neef had verloren.</p> +<p>Alhoewel de proost in den grond zijns harten bekende dat +Rambold Tancmar de eerste oorzaak der betreurlijke moorderijen +was geweest en Burchard eene wettige wraak had uitgeoefend, +beschuldigde hij niettemin zijnen neef van onvoorzichtigheid en +wreedheid. Zulks was insgelijks het gevoelen van Hacket, den +kastelein, en van vele andere leden van hunne maagschap.</p> +<p>Waarschijnlijk hadden zij gedurende hunne reis deze meening +herhaalde malen uitgedrukt; want nu waren zij sedert een uur +<!-- Page 154 -->opnieuw daarover in een hevig gesprek met +Burchard, wier onverduldigheid zooverre ging, dat hij den proost +en al wie zijne zienswijze deelde van lafheid durfde +beschuldigen.</p> +<p>Door eene strenge vermaning zijner ooms gekwetst, hield +Burchard zijn paard terug en betuigde in toornige woorden het +inzicht voortaan op eenigen afstand achteruit te blijven om zulke +bewijzen van kleinhartigheid niet meer te moeten hooren.</p> +<p>Nauwelijks was hij eenige oogenblikken alleen, of een ander +ridder vertraagde insgelijks den stap van zijn paard totdat hij +zich terzijde van Burchard bevond. Dan zeide hij met eene stem +die versomberd scheen door een diep gevoel van +verontwaardiging:</p> +<p>"Het is om rood te worden van schaamte, bij elk woord dat ze +ginder spreken! Ha, mher Burchard, de Erembalds, behalve gij en +een paar anderen misschien, zijn geene Kerels meer!"</p> +<p>"Gij hebt wel gelijk, mher Disdir Vos", antwoordde Burchard. +"Het leven in de stad, het genot van hooge ambachten heeft hen +bedorven. Zij stellen de Romaansche voorzichtigheid boven de +Germaansche koenheid."</p> +<p>"Gave God dat zij u geleken, Burchard, dan zouden de Isegrims +het niet durven bestaan de Kerels te hoonen of te bedreigen. Ik +heb hier niet veel te zeggen, dewijl ik geen Erembald ben en +slechts naar Yperen ga uit achting, ja, uit bewondering voor u; +maar gij hebt gehoord hoe ik evenwel uw recht tegen den proost +verdedigde?"</p> +<p>"Ja, en ik ben er u dankbaar voor, het heeft mij verheugd +omtrent mij toch eenen Kerel te vinden die zich nog den +mannelijken trots der vaderen in het harte voelt."</p> +<p>Disdir Vos scheen eene wijl te overwegen.</p> +<p>"Het is pijnlijk zulk iets te moeten denken, Burchard", zeide +hij, "maar het zou mij niet verwonderen indien sommige Erembalds +u op het oogenblik van gevaar verzaakten en verlieten, om zich +aan de zijde uwer vijanden te schikken."</p> +<p>"Neen, neen, dit toch niet!" kreet Burchard, "uwe vrees is +overdreven."</p> +<p>"Gij meent het?" wedervoer Disdir Vos, die ongetwijfeld met +verborgen inzicht den gramstorigen Kerel tegen zijne magen +aanhitste. "Bemerkt gij dan niet dat er reeds zekeren uwer naaste +bloedverwanten van nu af u verlaten?"</p> +<p>"<!-- Page 155 -->Wie zou dit zijn?" vroeg Burchard +verwonderd.</p> +<p>"Waarom is mher Sneloghe niet in uw gezelschap?"</p> +<p>"De proost heeft mij gezegd dat hij gisteren te Brugge moest +blijven om eene gewichtige zaak af te doen; maar dat hij heden +evenwel intijds te Yperen zal aankomen."</p> +<p>Disdir Vos schudde het hoofd met eenen scherpen spotlach op de +lippen.</p> +<p>"Sa, Disdir", morde Burchard, "ik meende dat gij een vriend +van Robrecht waart, en gij beticht hem van ontrouw en lafheid! +Wat doet u denken dat hij niet zal komen?"</p> +<p>"God gave dat ik mij bedroge! Maar ziet gij niet, Burchard, +hoe Robrecht alle moeite aanwendt om door prachtige kleeding, +door overdrevene heuschheid en door verfijnde spreekwijze zelfs +aan de leenheeren te gelijken? Hij snakt om tusschen de Isegrims +als een hunner te worden aanvaard. Zal een echte Kerel kruipen en +vleien, zooals hij gedaan heeft, om de hand eener edele jonkvrouw +te bekomen?"</p> +<p>"Bij Loki!<a name='FNanchor_44_44'></a><a href= +'#Footnote_44_44'><sup>[44]</sup></a> gij zijt zinneloos, Disdir, +en weet niet wat ge zegt!" viel Burchard met ongeduld uit. +"Robrecht zou de Isegrims vleien en voor hen kruipen? Wat domheid +toch! Ja, hij luistert te veel naar zijn oom; maar, wees zeker, +het Kerlenhart klopt hem op de goede plaats. Waren al de +Erembalds hem gelijk, er kwame spoedig een einde aan den overmoed +onzer vijanden. Het is mher Sneloghe niet die de hand van jonkver +Placida heeft gevraagd; het is zijn oom de proost. Zijne +huwelijksbelofte met Placida is verbroken. Hij gaat trouwen met +Dakerlia Wulf. Gij moet het weten."</p> +<p>"Eilaas, ja, ik weet het tot mijn ongeluk!" zuchtte Disdir. +"Snode spot! Robrecht had de wreedheid zelf mij zijn huwelijk met +Dakerlia aan te kondigen, ofschoon hij wist dat zulke tijding als +een moordpriem mij door het hart moest gaan."</p> +<p>"Versta ik wel? Gij insgelijks bemindet jonkver Wulf?"</p> +<p>"Ach, meer dan mijn leven!"</p> +<p>"Dan beklaag ik u, mijn arme Disdir. Het bij eene vrouw op +mher Sneloghe te winnen, dit hebt gij wel zeker nooit +gehoopt?"</p> +<p>"<!-- Page 156 -->Doemenis, doemenis! Robrecht heeft mij snood +bedrogen", klaagde Disdir Vos met versmachte woede. "Ik maak u +rechter tusschen ons beiden, Burchard. Oordeel of ik niet het +slachtoffer eener hatelijke kuiperij mij mag noemen. Het is reeds +lang dat ik jonkver Wulf bemin. Zeker, zij hadde mijne hulde +aanvaard indien Robrecht mij dit geluk niet had benijd. In alle +geval, hij heeft, toen er spraak was van zijn huwelijk met +Placida, mij verklaard dat hij beslissend van Dakerlia's hand +afzag."</p> +<p>"Ik geloof het wel", bemerkte Burchard. "Men trouwt niet met +twee vrouwen te gelijk."</p> +<p>"Neen, zoo eenvoudig was zijne verklaring niet. Hij beloofde +mij zelf ten mijnen gunste bij Dakerlia te pleiten. Nu breekt +hij, als een valschaard, zijne plechtige belofte en vernietigt +mijne levenshoop voor altijd. Ho, beken het, Burchard, het is een +wraakroepend verraad."</p> +<p>"De minnenijd berooft den mensch van zijn verstand, ik zie +het", schertste Burchard. "Wel, wel, mijn arme Disdir, het zijn +dwaasheden die gij uitkraamt, dunkt mij. Dakerlia Wulf is geen +kind meer, en ik ken haar genoeg om te weten dat zij, minder nog +dan een man misschien, in de beschikking over haar hart zich zou +laten dwingen. Bemint zij u? Dit is de vraag ... Gij antwoordt +niet? Zij bemint dus Robrecht. Gij moet hare beslissing +eerbiedigen."</p> +<p>"Robrecht is een veinsaard; hij heeft mij laffelijk bedrogen; +ik zal mij wreken!" riep Disdir, knarsetandend van spijt en +woede.</p> +<p>"Gij zult u wreken? op Robrecht?" herhaalde Burchard +glimlachende. "Het is uwe zaak, maar uit vriendschap tot u kan ik +niet nalaten u van twee dingen te verwittigen. Ten eerste, +Robrecht is sterker dan gij en wordt geroemd om zijne +bedrevenheid in het behandelen der wapenen. Hij zal geenen hoon +verdragen. Ten tweede, hij wordt zoo algemeen geacht en bemind +dat, indien het u gelukte hem in eenen kamp te treffen, twintig +anderen u opvolgend zouden uitdagen. Ik zelf zou naar uw bloed +moeten staan. Gij begrijpt, het is alsof gij reeds dood waart +..."</p> +<p>"En toch zal ik mij wreken!" gromde Disdir Vos.</p> +<p>"Kom, kom, gij droomt. Uwe spijt zal bedaren. Wat onzin Gij +zoudt u wreken over een ongelijk dat niemand u aandoet. +<!-- Page 157 -->Overweeg toch: wie ter wereld die eene vrouw +bemint en zich door haar bemint weet zal deze vrouw verzaken uit +toegevendheid voor eenen anderen man? Zoudt gij het doen? Waarom +verlangt gij het dan van mher Sneloghe?"</p> +<p>Eene stem riep nu van de andere zijde der baan Burchard eenen +goeden dag toe.</p> +<p>"Doemenis, daar is hij!" zuchtte Disdir Vos bevend van angst +of van toorn.</p> +<p>Inderdaad, Robrecht en Dakerlia's vader reden hen voorbij, om +den proost en den kastelein, die vooruit waren, hunne +groetenissen te brengen. Na eene lange wijl de oogen met nijdigen +blik op Robrecht te hebben gehouden, zeide Disdir tot +Burchard:</p> +<p>"Gij ziet wel hoe hij u ontwijkt. Nauwelijks gunt hij u eenen +korten groet, en vervordert zijnen weg, schier zonder u te +bezien."</p> +<p>"Neen, neen", antwoordde Burchard, "ik ken Robrecht beter ... +Daar keert hij reeds zijn paard om tot ons te komen."</p> +<p>Mher Sneloghe naderde inderdaad tot Burchard, drukte hem de +hand en wisselde eenige woorden met hem over het geding dat ging +geopend worden. Hij drukte de vaste hoop uit dat Rambold Tancmar +zou veroordeeld worden; want, volgens zijn gevoelen, had Burchard +niets gedaan dan eene wettige wraak uitgeoefend. Wel was deze +wraak bloedig geweest, maar wreeder toch niet dan de +onmenschelijke moord door Rambold op den kleinen Eric en op de +Kerels van Bethferkerke gepleegd.</p> +<p>Burchard zeide, spottende, dat hij naar Yperen ging om zijne +ooms deze bevrediging te geven; maar dat hij het deed met de +vaste overtuiging dat de ridders hem zouden veroordeelen. Welke +rechtvaardigheid mocht een Kerel toch verwachten in eene +vierschaar die slechts samengesteld was uit de heetste Isegrims, +en voorgezeten door Karel van Denemarken, den huichelenden en +valschen vijand der Kerels en der Erembalds?</p> +<p>Disdir Vos scheen in gedachten verslonden en bemoeide zich met +de samenspraak niet.</p> +<p>Eene nauwe brug over eenen waterloop dwong hen welhaast hunne +paarden het eene achter het andere vooruit te laten stappen Deze +omstandigheid waarnemende, zeide Robrecht tot Disdir: " +<!-- Page 158 -->Ik wenschte wel een ogenblik alleen met u te +kunnen spreken, mher Vos. Verleen mij een kort onderhoud, ik bid +u."</p> +<p>"Onmiddellijk, als gij wilt", was het antwoord.</p> +<p>Nu kwam Burchard hen weder terzijde. Robrecht verzocht hem om +verschooning, zeggende dat hij met Disdir eene wijl achteruit zou +blijven, om met hem over iets bijzonders te kouten.</p> +<p>"Ik weet wel wat gij samen te verhandelen hebt", zeide +Burchard glimlachend. "Liefdezaken, uw huwelijk met Dakerlia, +niet waar?"</p> +<p>"Hoe? Heeft mher Disdir u daarvan gesproken?"</p> +<p>"Ja, het schijnt dat hij wel gaarne in uwe plaats zou +zijn."</p> +<p>"Is het zoo, dan behoef ik hem niet alleen te spreken, en gij +moogt het wel hooren, Burchard, wat ik hem te zeggen heb. Het zal +kort zijn."</p> +<p>Hij wendde zich tot Disdir en zeide hem op kalmen, doch +nadrukvollen toon: "Mher Vos, ik heb u plechtiglijk mijn +aanstaande huwelijk met jonkver Wulf aangekondigd. Na onze +woordenwisseling over deze zaak hebt gij, in schijn ten minste, +als vriend afscheid van mij genomen. Waarom veinst gij nu te +vergeten wat ik u heb gezegd?"</p> +<p>"Is het om dus hoonend mij te ondervragen dat gij mij alleen +moest onderhouden?" gromde Disdir. "Ik ben onbedreven in het +oplossen van raadsels."</p> +<p>"Welnu, ja, laat ons klaar zijn. Mher Vos, zoolang gij niet +wist dat er tusschen jonkver Wulf en mij eene huwelijksbelofte +bestaat kondet gij u vrij achten tot het aanwenden van pogingen +om, ware het mogelijk, u door Dakerlia te doen beminnen. Nu is u +daartoe het recht benomen. Dakerlia heeft mij geklaagd dat gij +haar vervolgt, dat gij haar afspiedt als zij ter kerke gaat of er +van terugkeert, en dat gij, ondanks hare herhaalde afwijzing, +haar lastig valt met de betuigingen uwer liefde. Mij is het nu +een plicht geworden mijne bruid te doen eerbiedigen. Ik hoop, +mher Vos, dat deze weinige worden voldoende zullen zijn om u +insgelijks uwen plicht jegens Dakerlia en jegens mij te doen +begrijpen."</p> +<p>"Wat wilt gij zeggen?" vroeg Disdir.</p> +<p>"Dat gij jonkver Dakerlia voortaan met vrede zult laten."</p> +<p>"<!-- Page 159 -->Ik heb van niemand bevelen te +ontvangen."</p> +<p>"Aldus, gij zijt voornemens voort te gaan met mijne bruid te +hoonen?"</p> +<p>"Ik zal doen wat mij goeddunkt."</p> +<p>"Het zij dan zoo, vermits gij het verlangt", zeide Robrecht. +"Mij spijt het zeer eenen vriend dus toe te spreken, maar gij +dwingt er mij toe. Wordt er bloed tusschen ons gestort, het valle +dan op u, mher Disdir. Daar, aanvaard dit pand!"</p> +<p>En dit zeggende, bood Robrecht zijnen handschoen aan Disdir +Vos. Deze verbleekte en aanschouwde zijnen uitdager met scherpen +blik.</p> +<p>"Gij aarzelt?" kreet Robrecht verbaasd.</p> +<p>Maar Burchard, die de weigering van Disdir gansch goedkeurde +en hem daarom uit de pijnlijke verlegenheid wilde redden, greep +den handschoen.</p> +<p>"Hier is een misverstand; gij zult niet strijden!" riep +hij.</p> +<p>"Maar weigert Disdir den aangeboden kamp? Ik moet het +weten!"</p> +<p>"Bloed tusschen vrienden!" zuchtte mher Vos met eenen +geveinsden afkeer. "Voor een ongeluk waaraan het lot alleen +schuld heeft ..."</p> +<p>"Kom, Robrecht, wees redelijk", viel Burchard in. "Dat Disdir +droef en spijtig is, zult gij hem daarom gaan haten? Indien +Dakerlia u verstiet, zoudt gij niet treuren?"</p> +<p>"Zeker, zeker", antwoordde Robrecht getroffen. "Dat Disdir +belove mijne bruid te eerbiedigen, en ik wil alles vergeten."</p> +<p>"Ik zal ze eerbiedigen", stamelde Disdir. "Deze verzekering +hadde ik u gewillig gegeven, hadde gij niet, op eenen kwetsenden +toon van bevel, mij ze hadt willen afdwingen. Ik ben ridder, ik +ben ongelukkig, gij behandelt mij zonder achting, zonder +medelijden. Waart gij in mijne plaats en ik in de uwe, wees +zeker, ik zou beter dan gij toonen dat ik gevoelig ben aan de +wettige smart van eenen vriend."</p> +<p>Deze woorden, oprecht of geveinsd, hadden Disdir een pijnlijk +geweld op zich zelven gekost. Tranen glinsterden in zijne oogen; +hij scheen vernederd en beschaamd.</p> +<p>Mher Sneloghe, door deze teekens van diepe droefheid +getroffen, reikte hem de hand en zeide met minzaamheid in de +stem:</p> +<p>"<!-- Page 160 -->Nu, Disdir, het is een misverstaan, +inderdaad. Laat ons vrienden blijven. Geloof mij, had jonkver +Wulf u hare genegenheid geschonken, ik hadde hare beslissing +geëerbiedigd. Evenals gij zou ik daarover getreurd hebben; +maar daarom toch zou ik u niet vijandig geworden zijn."</p> +<p>Zij drukten elkaar de hand. In Disdirs oogen fonkelde nog de +nijd, en zijne lippen waren scherp gesloten; maar Robrecht en +Burchard meenden te mogen denken dat deze zure uitdrukking +slechts het gevolg was van het geweld dat hij op zijn hart deed, +om zoo beslissend eene lange hoop te verzaken. Zij mistrouwden +zijne oprechtheid niet en prezen hem integendeel om zijn moedig +besluit.</p> +<p>Robrecht verschoonde zich bij Burchard omdat hij niet langer +zoo van de anderen afgescheiden met hen kon blijven, aangezien +hij beleefdheidshalve zijne ooms en zijnen schoonvader gezelschap +moest houden. Hij dreef daarom zijn paard vooruit en begaf zich +naar het hoofd van den stoet.</p> +<p>Eenigen tijd daarna bereikten de Erembalds de stad Yperen.</p> +<p>Zij reden de Thorhoutsche poort binnen en namen hunnen intrek +in de groote afspanning de Gouden Liebaart, om eene wijl te +rusten en hunne kleederen van stof te zuiveren.</p> +<p>De stad Yperen, door zich zelve reeds volkrijk, had nog +gansche benden bezoekers van Veurne, Dixmude, Roesbrugge, +Steenvoorde Poperinghe en andere naastgelegene Ambachten +ontvangen. Daarenboven, de gansche hofhouding des graven, +benevens een honderdtal ridders met hunne talrijke wapenknechten, +waren er dien morgen aangekomen, zoodat het in de straten krielde +van allerlei lieden, en de stad een voorkomen aanbood alsof een +leger er zich, te midden eener kermis, tot den oorlog +bereidde.</p> +<p>Naarmate het uur van het vorstelijk geding naderde, drong de +menigte meer en meer te zamen op het voorplein van den burg, om +van de eene zijde de Tancmars, en van de andere de Erembalds te +zien voorbijgaan. Hoezeer ook sommige Kerels of poorters lust +hadden om een der beide geslachten toe te juichen of uit te +jouwen, en dus hunnen haat of hunne genegenheid te betuigen, zij +durfden het niet doen, omdat zulks door den gebannen vrede was +verboden, en de wapenlieden met uitgetogen zwaard genoeg +<!-- Page 161 -->in machte daar stonden om de wet en des vorsten +wil te doen eerbiedigen.</p> +<p>Nauwelijks was het bepaalde uur verschenen of de trompers +gingen rond en daagden bij name Rambold Tancmar en Burchard Knap +voor het hooger ridderhof.</p> +<p>De geroepenen, door hunne bijzonderste bloedverwanten gevolgd, +traden in de groote zaal van den burg. Hun werden, elk langs eene +zijde, banken aangewezen, ten dien einde te midden der zaal +gesteld.</p> +<p>De graaf zat op eene verhevenheid, onder eene soort van troon +en achter eene breede tafel, waar rondom de leden van het hof, de +maarschalk en de schrijvers plaats genomen hadden.</p> +<p>Al de leden van het hof waren vijanden der Erembalds, ten +minste zij stonden bekend als Isegrims, dit is te zeggen als +zulke lieden die den leenheeren alle macht en alle recht wilden +toegekend zien, ten koste van het recht en van de vrijheid der +poorters en der Kerels.</p> +<p>Eenen enkelen ridder, den kastelein of burggraaf van Yperen, +die nevens den vorst zat, meende Burchard als eenen vriend en +verdediger te mogen beschouwen. Het was Willem van Loo, +afstammeling der graven van Vlaanderen, en die slechts na eenen +ongelukkigen oorlog zich gedwongen had gezien de kroon aan Karel +van Denemarken af te staan. Hij alleen had Burchard met een +teeken des hoofds en eenen minzamen glimlach gegroet. Zijne +tegenwoordigheid tusschen de rechters verheugde de Erembalds, +ofschoon de proost Bertulf wel wist dat Willem van Loo eenen +geheimen wrok tegen hem had, omdat hij, in den oorlog voor de +kroon, zich ten voordeele van Karel van Denemarken had +verklaard.</p> +<p>Nog werden de trompen aangeheven en eenige afkondigingen +gedaan, waarna de maarschalk, woordvoerder des vorsten, Rambold +Tancmar als aanklager opriep en hem vroeg waarover hij recht +eischte.</p> +<p>Rambold verhaalde met berekende bedaardheid en geveinsde +droefheid wat er te Straten was geschied. De graaf had uit +grootmoedigheid zijnen raadsheer Tancmar eenige gronden, die de +kroon toebehoorden, ter leen geschonken. Burchard Knap had +<!-- Page 162 -->beweerd dat de graaf geen recht had om over deze +gronden te beschikken en had er zijne lieden op gesteld, om +Tancmar den eigendom er van met geweld van wapenen te betwisten. +Rambold, die door zijnen oom belast was geworden, gedurende zijne +tegenwoordigheid in het leger zijne goederen te Straten te +bewaren en te verdedigen, had zich verplicht gezien geweld tegen +geweld te stellen en Burchards lieden van den bedoelden grond te +verjagen. Wat Burchard dan had gedaan: hoe hij Tancmars lieden +had neergehakt, hoe hij eene edelgeborene maagd, eene onschuldige +jonkvrouw had vermoord, hoe hij al de lijken zijner slachtoffers +en den burcht zei ven had verbrand, dit wist iedereen. De droeve +mare zijner gruwelijke gewelddaden had geheel Vlaanderen met +verontwaardiging vervuld; en uit alle burchten, uit elk +ridderlijk hart steeg eene stem op tot den troon om recht en om +wraak. Op den ijselijken dood zijner arme zuster wilde hij nu +niet aandringen, om den vorst niet pijnlijk te ontroeren en zelf +niet in rouwtranen te smelten. Hij putte sterkte en troost in de +overtuiging dat de graaf recht zou doen met al de strengheid die +zulke voorbeeldelooze wreedheid eischte.</p> +<p>Burchard, die met diepe aandacht de rede van zijnen vijand had +afgeluisterd, en bij elk woord had gevoeld hoe deze, door het +verzwijgen of verdraaien der omstandigheden, al de schuld hem op +den hals poogde te schuiven, wrong zijne vuisten, trappelde met +de voeten en morde hoorbaar vermaledijdingen tegen zijnen +aanklager.</p> +<p>Bertulf en Hacket, zijne ooms, spanden alle moeite in om hem +tot bedaren te brengen; doch de stem van Rambold, die hij zoolang +had moeten hooren, was alleen toereikend geweest om zijn geduld +te vernietigen en hem in woede te doen ontvlammen.</p> +<p>Nu werd hij zelf opgeroepen en de maarschalk vroeg wat hij +tegen Rambolds aantijgingen in te brengen had.</p> +<p>Burchard trad met fierheid en zichtbaar toornig voor het +hof.</p> +<p>"Wat die listige mensch u zegt is valsch, geheel valsch!" riep +nij met kracht. "De grond was mijn eigendom; ik heb hem +geërfd van mijne moeder zaliger. Men heeft u bedrogen, heer +graaf. Haddet gij geweten dat de weide en de boomgaard te Straten +u niet toebehoorde, gij zoudt deze goederen zeker niet +weggeschonken hebben, want ook de vorst moet elks recht +eerbiedigen...."</p> +<p><!-- Page 163 -->Een afkeurend gemor, dat onder de Tancmars en +zelfs onder eenige leden der rechtbank opsteeg, onderbrak zijne +rede.</p> +<p>Hij, daarover gekwetst, hief het hoofd met trotschheid op, +stuurde fonkelende blikken tot de bank zijner vijanden, en riep +uit:</p> +<p>"Vleiers en valschaards zijn zij die alle mannelijke +openhartigheid terzijde stellen en hier durven beweren dat de +vorst het recht bezit om onrechtvaardig te zijn, daar de God des +hemels zelf dit recht niet heeft!"</p> +<p>Deze vermetele worden ontrukten al den ridders eenen kreet van +verontwaardiging; het gelaat des graven was versomberd door eene +uitdrukking van beklemden toorn.</p> +<p>Bertulf, de proost van St-Donaas, die het gevaar merkte, stond +op en naderde tot zijnen neef, met wien hij in stilte eenige +haastige en driftige woorden wisselde. Burchard keerde onwillig +naar zijne plaats op de bank terug. De oude Bertulf wendde zich +met eene diepe buiging tot het hof en zeide:</p> +<p>"Genadige heer graaf, en gij, heeren rechters, de beschuldigde +gevoelt wel dat hij, ondanks zijnen eerbied voor het hof, door +ontsteltenis in gevaar zou komen van dingen te zeggen welke hem +niet zoo in het gemoed liggen. Hij heeft mij, zijnen oom, +aangesteld als zijnen woordvoerder, en in deze hoedanigheid zal +ik spreken, indien de vorst en de heeren rechters gelieven mij +aan te hooren."</p> +<p>Er werd over deze vraag eene wijl in stilte beraadslaagd. Vele +rechters getuigden door ontkennend schudden des hoof dat, dat zij +van gedachte waren den woordvoerder van Burchard niet te +aanvaarden en deze te dwingen zijne eigene verdediging voor te +dragen. Dit was inderdaad een onfeilbaar middel, niet alleen om +hem te doen veroordeelen, maar tevens om den graaf tot eene +strenge en onmiddellijke straf pleging aan te drijven. Maar +Willem, de burggraaf van Yperen, deed den vorst begrijpen dat men +den beschuldigde de gewone middelen tot verdediging niet mocht +ontzeggen.</p> +<p>Men besliste dus dat men de vraag van den proost van St-Donaas +zou inwilligen.</p> +<p>De maarschalk stond op en riep:</p> +<p>"<!-- Page 164 -->Onze genadige heer graaf en het hof stemmen +er in toe den woordvoerder van Burchard Knap te hooren. Dat hij +spreke!"</p> +<p>"Heeren", begon Bertulf op zeer kalmen toon, "om te kunnen +oordeelen wie hier de ware plichtige is, hoeft men niet te +onderzoeken wien de boomgaard en de weide te Straten +toebehoorden. Het is genoeg te weten dat de heer graaf bevolen +had dat men, tot zijnen terugkeer van den oorlog, desaangaande +alles zou laten in den toestand waarin het bij zijn vertrek zich +bevond. Wie heeft allereerst dit hoog bevel overtreden? Is het +niet Rambold Tancmar die nog onlangs dien grond met paalwerk deed +omsluiten? Heeft mijn neef iets gepleegd dat buiten zijn recht +was, toen hij de palen uitwierp en den grond in den staat +herstelde waarin onze genadige heer graaf had bevolen hem te +laten?"</p> +<p>"Hij heeft er gewapende lieden op gezet en mijnen neef eene +oorlogsverklaring toegezonden", onderbrak de raadsheer +Tancmar.</p> +<p>"Maar had mher Rambold niet reeds gewapenderhand de gezellen +van mijnen neef mishandeld en verjaagd?" wedervoer Bertulf. "Dan, +tot dit oogenblik was er nog niets geschied, dat de gewelddaden, +die wij allen in het diepste van ons hart betreuren, kon +veroorzaken. Maar Rambold, den landsvrede op eene bloedige wijze +willende breken, is met macht van wapenen op de gezellen van +mijnen neef gevallen, heeft er een gedeelte van vermoord, en +dooden en gevangenen den rechtervoet afgehakt. Deze voeten heeft +hij in eenen korf gelegd en ze, in de proostdij te Brugge, mijnen +neef Burchard als een geschenk toegestuurd, den bode de +gruwelijke woorden in den mond leggende: 'Rambold Tancmar zendt +Burchard Knap deze vruchten van eenen nieuwen grond; hij hoopt +dat het gezicht daarvan hem zal verblijden.' In dezen korf vond +mijn neef insgelijks den voet van den zoon zijner zuster zaliger, +een kind van veertien jaar, dat hij beminde als het licht zijner +oogen. Ik beroep mij op uw hart, heer graaf, en ik spreek tot uw +gemoed, heeren. Wat zoudt gij bij zulke ijselijke wreedheid, bij +zulken helschen spot hebben gedaan? Recht geëischt bij onzen +genadigen heer graaf, zult gij zeggen? Inderdaad, maar vergeet +niet dat mijn neef mensch is, en meer dan mensch zou moeten zijn +om bij zulken bloedigen hoon niet onder zijne wettige wraakzucht +te bezwijken."</p> +<p>"<!-- Page 165 -->Het hof late mij toe eenige woorden tot +terechtwijzing te spreken", zeide de hofraadsheer Tancmar. +"Zeker, hadde mijn neef Rambold de voeten van mher Burchards +lieden afgesneden zonder daartoe uitgedaagd te zijn geworden, het +ware eene onmenschelijke wreedheid en eene helsche spot geweest, +zooals de heer proost zegt. Maar hier valt aan te merken dat +Burchard Knap in het openbaar mijnen neef gedreigd had zulks aan +zijne lieden, ja, aan hem zelven te doen, indien iemand hunner +den voet op den betwisten grond durfde zetten."</p> +<p>"Wie dit gezegd heeft is een valschaard: hij liegt!" riep +Burchard rechtspringende.</p> +<p>Een strenge oogslag van den proost dwong hem echter weder tot +stilte.</p> +<p>"Heeren, de wraak die mijn neef Burchard te Straten gepleegd +heeft", hernam Bertulf, "is wreed en bloedig geweest. Mij doet +het pijn, ja, mij grieft het diep dit te moeten bekennen. Maar +was zij wreeder dan de moorderij door Rambold vroeger aangericht, +en welker ijselijkheid hij zelfs niet onder den naam van wraak +kan pogen te verminderen? Rambold heeft de gezellen van mijnen +neef vermoord en het kind zijner zuster van het leven beroofd na +het onmenschelijk te hebben verminkt. Burchard heeft de lieden +van Rambold vermoord, en in de woestheid der wraakpleging heeft +men Rambolds zuster insgelijks het leven benomen. Wanneer men +alleenlijk de daden beschouwt, dan zouden zij beiden even +plichtig zijn; want wat de tweede deed is de herhaling van wat de +eerste had gedaan. Evenwel, de rechters verzuimen nooit de +oorzaak der dingen te onderzoeken om te weten wie de stichter was +van het kwaad en dus met vrijen, onbelemmerden wil heeft +gehandeld, niet om wraak te plegen, maar uit enkele nijging tot +vijandschap en tot wreedheid. Wie was hier de eerste stichter van +de afschuwelijke gewelddaden welke het geheele land met ons +betreurt? Uw antwoord kan niet twijfelachtig zijn, heeren +rechters. De overtuiging welke mijn neef, omdat hij niet gewoon +is in het openbaar te spreken, verkeerdelijk heeft uitgedrukt, +ligt ook in onze harten: Onze heer graaf kan niet onrechtvaardig +zijn, omdat zijne wijsheid, zijne grootmoedigheid en zijne +vaderlijke bezorgdheid voor het welzijn van zijn volk zulks +<!-- Page 166 -->onmogelijk maken. Daarom, wij berusten in het +recht onzer zaak en zien met vertrouwen een gunstig vonnis te +gemoet."</p> +<p>Rambold Tancmar hield daarop eene tegenrede; de proost van +St-Donaas antwoordde hem eene tweede maal; de hofraadsheer poogde +nog van tijd tot tijd door eene onderbreking zijnen neef +behulpzaam te zijn; ook Burchard riep nog twee- of driemaal dat +de Tancmars wetens en willens logen; maar al deze pleitredenen en +woordenwisselingen brachten niets nieuws aan den dag, en lieten +de zaak zooals zij zich van den beginne had voorgedaan.</p> +<p>Op deze wijze liep het geding ten einde. De graaf en de leden +van het hof verlieten de zaal, om in een ander vertrek over het +vonnis te raadplegen.</p> +<p>Intusschen bleven de Tancmars en de Erembalds op hunne +plaatsen zitten en koutten met hunne vrienden, en berekenden de +kansen eener gunstige uitspraak.</p> +<p>Terwijl de meeste Erembalds den glimlach op de lippen hadden +en luidop spraken, fluisterden de Tancmars in stilte. De eersten, +door de welsprekendheid van Bertulfs pleitrede aangemoedigd, +twijfelden niet aan den goeden uitslag hunner zaak; de vrienden +van Rambold vreesden integendeel dat hij, als stichter en als +eerste oorzaak van het kwaad, zou worden veroordeeld. Wel hielden +zij zich overtuigd dat de graaf de Erembalds haatte en tegen de +Kerels in het algemeen was verbitterd; maar hij was zoo +zonderling en zoo ondoorgrondelijk van gemoed. Daarenboven, +iedereen wist dat graaf Karel zijnen hoogmoed stelde in de faam +van een streng, doch rechvaardig vorst te zijn. Zou hij nu niet +terugwijken voor eene veroordeeling van Burchard, indien de +welberekende pleitrede van den proost hem deed vreezen dat zulke +veroordeeling als een onrecht zou worden aangezien?</p> +<p>Het hof bleef zeer lang in beraadslaging.</p> +<p>Naarmate de tijd verliep, groeide de hoop op eenen goeden +uitslag onder de Erembalds aan, omdat zij elkander moed inspraken +en door allerlei gunstige vooruitzichten Burchard poogden te +bedaren.</p> +<p>De Tancmars, integendeel, door het gevoel van Rambolds +plichtigheid reeds in twijfel gebracht, verloren bij het gezicht +der welgemoedheid hunner vijanden bijna alle hoop.</p> +<p>De oude Bertulf, die de ridders als vijanden der Erembalds mis +<!-- Page 167 -->trouwde en de mogelijkheid der veroordeeling +zijns neefs in zijn gemoed erkende, nam den tijd waar om Burchard +tot het aanvaarden van het vonnis te bereiden, hoe het ook mocht +zijn. Hij deed hem begrijpen dat alle opstand, alle oneerbiedig +geschreeuw den graaf slechts kon verbitteren en hunne zaak +bederven. Hij bezwoer hem uit liefde, uit opoffering voor zijn +geslacht en voor Kerlingaland, met verduldigheid des vorsten +uitspraak aan te hooren en, al ware het slechts in schijn, zich +er aan te onderwerpen Hij verkreeg door welsprekendheid en door +lang aandringen zooveel op zijnen neef, dat deze beloofde zijnen +raad te volgen.</p> +<p>Eindelijk verscheen weder het hof in de zaal. De graaf en de +rechters gingen tot hunne vorige plaatsen; de trompers hieven een +kort geschal aan; de jonge Frumold, als schrijver van het hof, +kwam vooruit en las, met luider stemme, terwijl de diepste stilte +in de zaal heerschte, het uitgesproken vonnis.</p> +<p>Dit stuk was zeer lang. Het verhaalde, tot in de minste +bijzonderheden al de feiten die zoowel door Rambold Tancmar als +door Burchard Knap waren gepleegd geworden, zonder dat men uit +deze bloote beschrijving der voorvallen kon opmaken wat het +besluit van het vonnis kon zijn.</p> +<p>Ook luisterden de aanwezigen met overspannen aandacht en veler +hart popelde van vrees of van ongeduldige verwachting, totdat +eindelijk een zegevierende lach op de aangezichten der Tancmars +verscheen en de oude proost van St-Donaas, met eenen kreet van +angst en medelijden, zijnen neef omhelsde en hem, bij al wat hem +duurbaar was, bezwoer zijne verontwaardiging te bedwingen.</p> +<p>Burchard Knap was schuldig verklaard en veroordeeld; Rambold +Tancmar kwam er niet alleen gansch ongestraft van af, maar hem +werd nog daarenboven schadevergoeding toegekend!</p> +<p>Wel liet Burchard een versmacht gegrom hooren als van eenen +getergden leeuw, maar hij hield het hoofd gebogen en roerde zich +niet, terwijl de schrijver dus voortlas.</p> +<p>"Ten eerste, wij bevelen dat de burcht te Straten, ten koste +van den veroordeelden Burchard Knap, weder zal worden opgebouwd +zooals hij te voren was.</p> +<p>Ten tweede, wij bevelen, omdat de veroordeelde den landsvrede +heeft gebroken, dat zijn huis te Bethferkerke zal worden afge +<!-- Page 168 -->brand en vernietigd, hem verbiedend, op +lijfstraffe, voortaan in het Ambacht van Brugge eene woning op te +richten of te hebben<a name='FNanchor_45_45'></a><a href= +'#Footnote_45_45'><sup>[45]</sup></a>.</p> +<p>Ten derde, wij bevelen dat de veroordeelde Burchard Knap uit +onzen Lande van Vlaanderen blijve gebannen, gedurende den tijd +van tien achtereenvolgende jaren. Wij willen en bevelen dat hij, +te beginnen van heden met zonneondergang onze stad Yperen +ontruime en voorts den grond van ons graafschap na den derden +dag, gevende al onzen ridders, kasteleins, wapenlieden, poorters +en laten recht en bevel hem aan den lijve te gaan en hem te +dooden, indien hij ooit, in miskenning van dit ons vonnis, voor +den gemelden tijd van tien jaren, binnen de palen van ons +graafschap zich durfde vertoonen."</p> +<p>Burchard, die tot dan, door zijne gemoedssterkte te +overspannen zich had kunnen bedwingen, sprong nu eensklaps recht +en bief de dreigende vuist tegen den graaf op, terwijl uit zijne +borst onverstaanbare vermaledijdingen opstegen: maar de proost, +de kastelein, Robrecht, Segher Wulf, Yorg Koevoet, Matfried Wezel +en andere vrienden omringden hem, biddend en smeekend, of +omarmden en weerhielden hem met geweld.</p> +<p>Eindelijk rukten zij hem uit de zaal, terwijl de trompers de +opheffing der rechtbank verkondigden.</p> +<p>Hem omringende en het nieuwsgierige volk terugdrijvende, +sleurden zij hem met groote haast tot in de herberg de Gulden +Liebaart, en brachten hem hier in eene zaal waarvan zij de deuren +toesloten.</p> +<p>Burchard, uitzinnig van woede over het schreeuwend onrecht +dat, volgens zijne meening, hem was aangedaan, bulderde van niets +min dan van den graaf en al de rechters die hem veroordeeld +hadden te vermoorden en hun de meineedige tong uit den mond te +rukken.</p> +<p>Disdir Vos gaf hem gelijk en ging zelfs nog verder: hij was +van gedachte dat men den nacht moest afwachten en het vuur aan de +vier hoeken van den burg steken, om den graaf en de hatelijke +Isegrims, die hem het onrecht geraden hadden, te verbranden en +onder de puinen van den burg te begraven.</p> +<!-- Page 169 --> +<p>Alhoewel van zulke gewelddaden niet sprekende, beklaagde +Robrecht Sneloghe met ware deelneming het onrechtvaardig vonnis +en drukte de meening uit dat het waarlijk tijd was om geweld +tegen geweld te stellen, wilde men niet door de Isegrims zelven +worden aangezien als lafaards, die men zonder vrees van +tegenstand mag vervolgen en verdrukken.</p> +<p>Segher Wulf sprak in denzelfden zin, en was zeer verbolgen +over eene veroordeeling welke hij aanschouwde als eene daad van +wraakroepende dwingelandij.</p> +<p>De oude Bertulf riep zijne overheid in, als hoofd der +Erembalds, om zich te doen aanhooren, en wendde al zijne +welsprekendheid aan om zijnen neef en de anderen tot eene kalme +overweging van hunnen toestand te brengen. Volgens hem had men +door kuiperijen en bedrog den graaf verrast en hem dit +onbegrijpelijk vonnis doen bezegelen. Men moest de gemoederen +slechts tijd geven om een weinig te bedaren, en door onderwerping +den vorst laten gelooven dat men zijne besluiten wilde +eerbiedigen. Hij, proost van St-Donaas, zou persoonlijke pogingen +bij het hof doen. De graaf zou voor eenige dagen te Brugge komen +verblijven; dan konden de Erembalds en hunne vrienden bijna +dagelijks den vorst naderen. Men mocht de hoop voeden, men mocht +bijna zeker zijn dat de graaf de ongerechtigheid van zijn vonnis +zou erkennen en het zou herroepen.</p> +<p>Burchard viel in nieuwe wraakreten uit, beschuldigde zijne +ooms van lafheid en riep dat hij niemands hulp noodig had om de +Kerels te wapen te doen loopen. Men zou het wel zien eer acht +dagen voorbij waren, hoe de burchten der Isegrims over geheel +Kerlingaland in vuur en vlam zouden staan, en hoe de kroon, welke +de graaf slechts droeg om onrecht te plegen, hem van het hoofd +zou worden gerukt.</p> +<p>Maar de proost verloor zijn geduld niet en zette onverstoord +zijne bedarende rede voort. Hij deed elk begrijpen dat men niet +om het kwaad dat een enkel persoon werd aangedaan, het geheele +Kerlingaland tot een bloedbad mocht maken, niet alleenlijk omdat +zulks in zich zelven eene onrechtvaardigheid was, maar +<!-- Page 170 -->bovenal omdat de wetten der Gilden verboden iets +gewichtigs te ondernemen zonder eerst hunne vertegenwoordigers te +hebben geraadpleegd. Binnen drie weken zou te Veurne de +jaarlijksche <i>Hoop</i> der Gilden van Kerlingaland te zamen +komen. Gunstiger omstandigheid kon zich niet voordoen. Men zou in +de Hoop kennis geven van het gebeurde en van den ergen toestand +der zaken, en dan, na rijp beraad, de afgevaardigden laten +oordeelen wat de Kerels behoorden te doen. Besliste men daar tot +den opstand en tot den oorlog, welnu de proost, de kastelein en +alwie het met hem hield, zouden de besluiten van den Hoop +aanvaarden en ze helpen uitvoeren, ten koste van goed en bloed. +Burchard kon in afwachting eene schuilplaats bij zijnen vader te +Rodenburg vinden. Niemand zou hem daar durven opzoeken en veel +min vervolgen. Hij, de proost, zijn oom, zou hem nu en dan gaan +bezoeken om hem kennis van den gang der zaken te brengen.</p> +<p>Eindelijk door de vereenigde pogingen zijner magen en vrienden +overwonnen, of eerder vermoeid van hen tegen te spreken, scheen +Burchard eenigszins gestild en stemde er in toe, dewijl het +daglicht verzwakte, met hen Yperen te verlaten, volgens het bevel +des graven.</p> +<p>Men hoorde de opgezadelde paarden in de straat trappelen en +hinniken, en reeds opende de proost de deur om de zaal te +verlaten, toen een ridder binnentrad en, recht tot Burchard +gaande, hem met een woord van troost de hand drukte.</p> +<p>"Mher Willem Van Loo, burggraaf van Yperen, wilt gij graaf van +Vlaanderen zijn?" riep Burchard.</p> +<p>"Ik graaf van Vlaanderen?" stamelde Willem verwonderd.</p> +<p>"Zijt gij niet de wettige erfgenaam onzer vorsten?" vroeg +Burchard, zeer aangejaagd en als door eene hevige blijdschap +ontroerd. "Heeft niet deze Karel van Denemarken u de kroon +ontroofd?"</p> +<p>Willem van Yperen deed een teeken dat men de deur der zaal zou +sluiten; dan zeide hij tot Burchard:</p> +<p>"Mher Knap, spreek toch hier van zulke dingen niet. De graaf +is in Yperen met vele ridders en wapenlieden; hij kan met u doen +wat hij wil. Zeker, indien men het recht had geëerbiedigd, +zou ik nu op den grafelijken troon zitten en zulke ongehoorde +wetsver<!-- Page 171 -->krachting, als wij heden hebben +bijgewoond, zou op Vlaanderens grond niet geschieden; maar het +lot heeft zich tegen mij verklaard en ik heb mij gebogen onder +het geweld der wapenen ..."</p> +<p>"De tijden zijn veranderd", viel Burchard ongeduldig in zijne +rede. "De maat der ongerechtigheid is vol. Wilt gij graaf van +Vlaanderen zijn, mher Willem? Zeg één woord!"</p> +<p>"Eilaas, wie kan mij mijn erfdeel terugschenken?" zuchtte +Willem Van Loo met een moedeloozen glimlach.</p> +<p>"Wie? Ik!" riep Burchard.</p> +<p>"Maar welke middelen meent gij te hebben?"</p> +<p>"Ha, dit is mijn geheim", morde Burchard, zich met de vuist op +het voorhoofd slaande.</p> +<p>"Kom, kom, dit zijn droomen, onmogelijke droomen", zeide +Willem. "Ik ben u dankbaar voor uwen goeden wil ten mijnen +opzichte; maar, gekwetst en verbitterd als gij nu zijt acht gij +mogelijk wat geheel onmogelijk is."</p> +<p>De proost had reeds tusschen deze zonderlinge samenspraak +eenige bemerkingen geworpen, om te doen gevoelen hoe zinneloos en +hoe gevaarlijk zulke bedreigingen tegen den vorst waren, en hij +drong weder met kracht op het vertrek aan. De zon zou welhaast +onder den gezichteinder wegzinken, en wie kon verzekeren dat niet +de eene of andere ridder of dienaar des graven op het leven van +Burchard zou toeleggen, aangezien het gevelde vonnis zulks +iedereen ten plichte maakte?</p> +<p>Allen verlieten op zijnen raad de zaal en gingen buiten de +herberg.</p> +<p>Willem van Yperen had Burchard gevolgd.</p> +<p>Op het oogenblik dat deze te paard zou steigen, neigde hij +zich naar mher Willem en fluisterde aan zijn oor:</p> +<p>"Burggraaf, wij zien elkander spoedig weder."</p> +<p>"Maar gij zijt gebannen!" bemerkte de andere, niet zonder +verschriktheid. "Ik mag u niet onder mijn dak onthalen."</p> +<p>"Als de graaf vertrokken is. Des nachts. Vrees niet. Ik heb +gewichtige zaken u mede te deelen: uw geluk en onze vrijheid +hangen er van af."</p> +<p>En na het uitspreken dezer woorden sprong hij te paard en +volgde de andere Erembalds die reeds vooruit waren, als hadden +zij groote haast om de poort te bereiken en de stad te +verlaten.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_44_44'></a><a href='#FNanchor_44_44'>[44]</a> +<div class='note'> +<p><i>Loki</i> is de duivel der oud-Germaansche godenleer.</p> +</div> +<a name='Footnote_45_45'></a><a href='#FNanchor_45_45'>[45]</a> +<div class='note'> +<p>Zie over het vonnis tegen Burchard, door den graaf te Yperen +uitgesproken, KERVYN DE LETTENHOVE, <i>Hist. de F.</i>, t. I, +371.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='VIII'></a> +<h2>VIII</h2> +<br> +<!-- Page 172 --> + +<p>Dakerlia Wulf stond alleen in eene groote kamer van haar +vaders woning, voor eene tafel die beladen was met velerlei +kostbare voorwerpen, als gebeeldhouwde schrijnen en doozen, +vergulde lampen, kristallen drinkvaten, zilveren dischgerief, een +kruisbeeld van elpenbeen; alles zoo kunstrijk, zoo zeldzaam en +zoo prachtig dat, hoe weinig plaats het ook besloeg, men het +evenwel als eenen aanzienlijken schat moest beschouwen.</p> +<p>Met den glans des geluks in de oogen en den glimlach der +bewondering op de lippen, staarde Dakerlia droomend op deze +tafel, nam het een of ander voorwerp in de hand, keerde het om, +bezag het langs alle zijden en hief dan, als aangedreven door een +gevoel van dankbaarheid, den blik tot God.</p> +<p>Het gerucht van stappen in den gang stoorde haar eindelijk in +zulk dankgebed. Een blijde kreet ontsnapte haar; met de handen +uitgestrekt, keerde zij zich naar de deur en murmelde:</p> +<p>"Ha, hij is daar ... mijn verloofde!"</p> +<p>Robrecht en zijne zuster vertoonden zich bij den ingang der +kamer. Zij waren gevolgd door eenen schalk die een zwaar +kunstvoorwerp op den arm droeg. Het geleek aan eene kerk, met +vensters en torens, gansch van glinsterend goud, en hier en daar +opgeluisterd met een fonkelend gesteente.</p> +<p>De schalk zette, naar aanwijzing zijns meesters, het gulden +kerkje op de tafel en verliet de kamer.</p> +<p>Dan eerst greep Dakerlia ontroerd den jongeling de beide +handen en riep:</p> +<p>"Ach, Robrecht, wilt gij mij dan zinneloos maken van geluk en +fierheid? Is die wonderschoone kapelle voor mij?"</p> +<p>"Alweder een geschenk voor u, lieve Dakerlia,", antwoordde +mher Sneloghe.</p> +<p>"Hoe zal ik ooit uwe goedheid, uwe liefde kunnen +erkennen?"</p> +<p>"Uwe tevredenheid, uwe blijdschap alleen, Dakerlia, is mij +eene voldoende belooning ... Maar ken mij toch "de verdienste van +dit echt vorstelijk geschenk niet toe. Het is eene gift van +mijnen oom<!-- Page 173 -->, den proost. Zie, Dakerlia, de +dubbele poort van het kerkje kan men openen. Hierbinnen, op eene +soort van altaar, staat een zilveren doosje. Wist gij, lieve, wat +het bevat, het geschenk zou honderdmaal meer prijs nog in uwe +oogen hebben...."</p> +<p>"Welnu? Een heiligdom?"</p> +<p>"Ja, een vingerbeen van den grooten heiligen Donaas, patroon +van Brugge."</p> +<p>"Dank, dank zij den heer proost! St-Donaas zal ons +beschermen!"</p> +<p>"Gij moet de kostbare reliquiekas in uwe slaapkamer zetten", +bemerkte Witta, "dan zal de booze geest onmachtig zijn ooit uwen +slaap te storen."</p> +<p>"En wij zullen te zamen er voor knielen en God en zijnen +dienaar St-Donaas dagelijks loven en danken, niet waar, +Robrecht?"</p> +<p>"Zonder twijfel, Dakerlia. In onze slaapkamer, op Ravenschoot, +is eene breede schoorsteentafel. Daarop zullen wij het zetten, +nevens dit schoone kruisbeeld, tusschen gene twee albasten vaten, +die ik zal doen vullen met geurige bloemen. Het zal zijn als een +autaar, Dakerlia, waarvan het gezicht uw godvruchtig hart immer +zal verblijden."</p> +<p>Nadat zij dus nog eene korte wijl hunne bewondering voor het +kostbaar geschenk en hunne innige vreugde hadden uitgestort, +greep de jonge ridder zijne verloofde de hand en leidde haar tot +eenen leunstoel; hij zette zich nevens haar, schouwde haar diep +in hare oogen en zuchtte met het licht der zielsvreugde op het +gelaat:</p> +<p>"Ha, Dakerlia, nog acht dagen, en de hemel opent zich voor +ons!"</p> +<p>"Nog acht dagen!" herhaalde jonkver Wulf, blozend van +maagdelijke schuchterheid.</p> +<p>Witta, die aan hare andere zijde was gezeten, legde den arm +over haren hals, trok haar tegen haar hart en riep tusschen een +zoeten kus:</p> +<p>"Ja, ja, nog acht dagen, dan wordt gij mij een onafscheidbare +zuster!"</p> +<p>Toen jonkver Sneloghe haren arm van den hals harer vriendin +terugtrok, rolden twee dikke tranen, als glinsterende parelen, op +Daker<!-- Page 174 -->lia's wangen.</p> +<p>"Welk kommervol gepeins schiet u dus eensklaps door den +geest?" vroeg Robrecht verwonderd.</p> +<p>"Welk kommervol gepeins?" herhaalde de maagd met eenen blik, +die straalde van blijdschap. "Neen, neen, het zijn tranen van +dankbaarheid. Robrecht, ik herdenk dat ik veroordeeld was tot +eeuwige treurnis; dat ik, tot bij het graf, eene andere vrouw +haar geluk moest benijden ... en nu, zoo onverwachts zal ik uwe +bruid worden; geenen enkelen dag zonder u te zien, u te hooren +... leven in uwe zoete liefde!...Soms nog beef ik. Ach, zooveel +geluk in eens, het verschrikt mij! Indien eens, even onverwachts, +eene wolk onzen helderen hemel kwam verduisteren!"</p> +<p>"Neen, vrees dit niet meer, mijne lieve", zeide Robrecht, haar +opnieuw de hand nemende. "Ik weet wel wat u bekommert, maar gij +hebt ongelijk. Sedert de graaf nu weder in Brugge is, ondervinden +mijne ooms dat zijn toorn geheel is bedaard. Burchard Knap is +gestraft geworden, onrechtvaardig gestraft, zeker; maar hij heeft +zich onderworpen, en deze gehoorzaamheid van den ontembaren Kerel +schijnt onzen heer graaf te hebben verzoend. Hoe het zij, acht +dagen zijn zoo ras verloopen; en, moest er nog iets gebeuren, ons +huwelijk zal gevierd zijn, voordat eenig nieuw gevaar de Kerels +kome bedreigen. Aldus, lever u gansch over aan het geluk en laat +..."</p> +<p>Hij werd onderbroken door de komst van mher Segher Wulf, die, +in plechtgewaad, met het zwaard aan de zijde in de zaal +verscheen.</p> +<p>Hij lachte de jongelieden toe en deed hun teeken dat zij +zouden blijven zitten; maar Dakerlia liep tot hem, leidde hem bij +de tafel en toonde hem met blijden hoogmoed de gulden +reliquiekas, de nieuwe prachtige gift van den proost van +St-Donaas.</p> +<p>Na het schoone kunstwerk te hebben bewonderd, zeide mher +Wulf:</p> +<p>"De heer graaf houdt heden open hof. Het is onze plicht hem +door onze tegenwoordigheid hulde te brengen. Zult gij niet naar +den burg gaan, Robrecht? Gij schudt het hoofd?"</p> +<p>"Maar, vader", bemerkte Dakerlia met eenige spijt, "Robrecht +is daar even eerst gekomen. De groote dag nadert zoo snel! Wij +<!-- Page 175 --> hebben nog van honderden dingen te spreken en +voor honderden dingen te zorgen."</p> +<p>"Ja, Dakerlia", morde haar vader met eenen glimlach, "gij +zorgt maar al te wel. Ik heb uw huwelijkskleed gezien bij Janne +Elshout, en uw kanten hulsel bij Aleide Stierzeel. Ik ben de +rijkste man van Vlaanderen niet en gij geene vorstin, mijn +kind."</p> +<p>"Ik wil schoon zijn, vader!" antwoordde de maagd.</p> +<p>"Maar zijt gij niet schoon genoeg, mijne zoete Dakerlia?" +vroeg Robrecht. "Heeft de blanke lelie, heeft de frissche +lenteroos vreemde praal te ontleenen om bewonderd te worden en +elkeen te bekoren?"</p> +<p>"Vleitaal spreekt gij. Ik wil schoon zijn", herhaalde de +jonkvrouw. "Schoon en prachtig opdat mijn bruidegom trotsch weze +over mij! Niets is mij kostbaar genoeg."</p> +<p>"Het zij zoo: vrouwenwil, Gods wil!" zeide Segher Wulf, de +schouders ophalende. "En toch, ik heb maar één kind +en moet mij al eene groote opoffering getroosten. Doe dus naar +uwen lust, Dakerlia; gij zult er mij, hoop ik, des te meer en te +langer blijven om beminnen."</p> +<p>"Altijd, altijd even vurig, vader lief!" riep zij uit, terwijl +zij hem aan den hals vloog en hem teederlijk omhelsde.</p> +<p>"Alzoo, gij gaat niet mede naar den burg?" vroeg mher Wulf, +zich tot Robrecht wendende.</p> +<p>"Men zal mijne afwezigheid tusschen zoovele heeren niet +opmerken", antwoordde de jonge ridder. "Daarbij, de gemoederen +zijn nu weder gestild, en voor het oogenblik, ten minste, moeten +wij voor niets bezorgd zijn."</p> +<p>"Dit is te zeggen", wedersprak hem Segher Wulf, "dat wij +daarvan niet gansch zeker zijn. Sedert Burchard Knap werd +gebannen, sedert zijn huis te Bethferkerke werd afgebrand, +verspreid men zonderlinge geruchten. Er zijn er die beweren dat +Burchard des nachts bedektelijk in de bosschen rondreist en de +Houtkerels tot eenen opstand aanvuurt. Een van 's graven laten, +die buiten Yperen woont, meent Burchard omtrent Loo in de +duisternis op een reusachtig paard te hebben ontmoet en herkend. +Burchard zou dus in geheime betrekkingen staan met Willem Van +Loo? Wat beramen zij? Onze heer graaf, wien deze samenkomsten van +W<!-- Page 176 -->illem Van Loo met Burchard moeten bekend zijn, +zal in woede ontvlammen; want Willem, alhoewel hij zich in schijn +heeft onderworpen, is hem een bloedvijand, en de graaf weet het +wel. Ach, het is eene ongelukkige verwikkeling! Men zal aan het +hof de Kerels voor het gedrag van Burchard verantwoordelijk +maken; en wie kan voorzien welke nieuwe vervolgingen er voor ons +zullen uit ontstaan?"</p> +<p>"Maar, mher Wulf, mijn oom, de proost, zeide mij, dat hij de +vaste hoop heeft van onzen vorst genade voor Burchard te bekomen. +Hij en de kastelein zullen dan het huis te Bethferkerke op hunne +kosten doen herbouwen. Zoo zal alles bijgelegd zijn, en Burchard +zal in vrede naar Bethferkerke wederkeeren."</p> +<p>"Neen, neen, mijn vriend, de toekomst is zoo helder niet als +gij het schijnt te gelooven. Wat zal de Hoop der Ambachten, die +binnen veertien dagen te Veurne vergadert, over onze zaken +beslissen?... Dankt God, mijne kinderen, dat gij dan reeds zult +getrouwd zijn, anders mocht nog wel eenig toeval uw geluk komen +vertragen. Blijf dus, Robrecht; desnoods zal ik u over uwe +afwezigheid verontschuldigen. Vaarwel, tot straks!"</p> +<p>Segher Wulf drukte den jongelieden nog de hand, verliet zijnen +Steen en begaf zich naar den burg.</p> +<p>Toen hij het paleis binnentrad, vond hij in de groote +plechtzaal wel een honderdtal ridders die, bij groepen verdeeld, +stonden te kouten, in afwachting van des graven verschijning.</p> +<p>Hij ging eenigen tijd van den eenen hoop tot den anderen, +drukte hier en daar eenen vriend de hand, en bleef eindelijk met +den proost en den kastelein in gesprek, totdat een luidere +woordenstrijd, die uit den hoek der zaal opsteeg, zijne aandacht +vestigde.</p> +<p>De hofraadsheer Tancmar was met zijnen oudsten zoon +Ghyselbrecht uit eene binnendeur in de zaal getreden en deze +laatste had onmiddellijk tot de nastaande ridders iets gezegd dat +niet allen even goed beviel, want Eustaas Van Steenvoorde, een +Kerel en een vriend der Erembalds, had met zekere driftigheid op +zijne gezegden geantwoord.</p> +<p>Segher Wulf en andere ridders naderden tot de plaats waar +Tancmar stond, om de reden van dien twist te vernemen. Hier +hoorde mher Wulf met verontwaardiging dat de zoon van den +hofraads<!-- Page 177 -->heer driftig zeide:</p> +<p>"Zij zullen den balfaart betalen: elk jaar eenen denier, vier +deniers bij hun huwelijk, en vier deniers bij hunnen dood of het +beste hoofd ten voordeele des graven!"</p> +<p>"Van wie spreekt men?" vroeg Segher Wulf zeer stil aan Eustaas +Van Steenvoorde.</p> +<p>Maar Ghyselbrecht, die het had gehoord, antwoordde op +tergenden toon:</p> +<p>"Vraag niet naar bekende dingen, mher Wulf. Van de Kerels +spreek ik, en gij weet het wel."</p> +<p>"De Kerels zijn vrij geborene lieden; men heeft het recht niet +om hun den tol der dienstbaarheid op te leggen!" wedervoer Segher +Wulf.</p> +<p>"Vrijgeborene lieden? De Kerels, ha, ha!" schertste +Ghyselbrecht, als hadde hij het vast inzicht om hier eenig +gerucht te doen ontstaan, dat de Erembalds bij den graaf mocht +benadeelen. "Hoe zullen de Kerels hunne vrije geboorte +bewijzen?"</p> +<p>"Bewijst men den oorsprong van dingen die altijd hebben +bestaan?" wedervoer Segher Wulf. "De Kerels zijn de eerste +bewoners dezer landen geweest. Hunne vaderen waren trotsch op +hunne nooit geschondene vrijheid, en deze vrijheid hebben hunne +zonen tot nu toe even ongeschonden behouden."</p> +<p>"Men levere onzen heer graaf de oorkonden, de bewijzen +daarvan!" zeide Ghyselbrecht zegevierend. "Men kan het niet. +Voordat onze vorsten, ter verlossing van Jeruzalem, naar +Palestina togen, betaalden de Kerels den balfaart ..."</p> +<p>"Valsch, het is valsch!" riepen eenige stemmen.</p> +<p>"En gedurende de afwezigheid onzer graven en hunner +leenhouders hebben de Kerels zich eene vrijheid aangematigd die +zij nooit te voren hadden genoten."</p> +<p>In het hart van Segher Wulf gloeide verontwaardiging en toorn; +maar hij bedwong zijne ontsteltenis met geweld en sprak op +treurigen toon:</p> +<p>"O, heeren, die hier tegenwoordig zijt, getuigt ten minste dat +ik heb voorspeld welke beklaaglijke onheilen zij ons arm +Vlaanderen bereiden, zij, die onzen vorst aldus het geweld en het +onrecht aanraden. De Tancmars misleiden u. Ik bezweer u, leent +hun<!-- Page 178 --> de hand niet; laadt niet op u de schuld van +Vlaanderens ondergang! De Kerels vragen van u niets dan vrede; +zij willen ongestoord werken en rijkdom scheppen voor vorst en +land. Waarom ze onrechtvaardig dwingen tot het vergieten van +stroomen bloeds voor het behoud hunner oude vrijheid?"</p> +<p>Eenige andere Erembalds en tevens een tiental ridders traden +er tusschen, hetzij om de bedaardheid aan te raden, hetzij om +door even driftige woorden den twist nog aan te vuren.</p> +<p>Het was zichtbaar dat de hofraadsheer en zijn zoon een beraamd +ontwerp uitvoerden; want Walter Van Lokeren en Raes Van Gaveren, +hunne bijzonderste vrienden, stonden lachend nevens hen en +fluisterden soms stille woorden aan hun oor, als om hen aan te +moedigen, terwijl vele ridders waakzaam hen omringden, gereed tot +hunne verdediging, indien de gehoonde Erembalds tot geweld +mochten overslaan.</p> +<p>Segher Wulf behoefde al zijne gemoedskracht om niet in woede +los te barsten; de gedachte dat de graaf alle oogenblikken kon +verschijnen, weerhield hem evenwel.</p> +<p>"De Kerels zijn altijd dienstbare lieden geweest!" riep +Ghyselbrecht, "onvrijen, dorpers, slaven, en zij zijn het nog! +Het moge den Erembalds niet behagen, dat deze waarheid worde +verkondigd. Het is te begrijpen, zij zijn zelven van +Kerlenbloede. En gij, mher Wulf, waarom trekt gij hunne zaak u +zoo vurig aan? Is het misschien omdat gij vreest dat men later +ook u de bewijzen uwer vrije geboorte zou kunnen vragen?"</p> +<p>"Het is te veel!" schreeuwde Segher Wulf boven al de kreten +zijner vrienden uit. "Mher Ghyselbrecht, gij zijt een valschaard, +een lasteraar, gij liegt! Ik daag u uit tot eenen kamp op leven +of dood. De God des hemels beslisse tusschen de Kerels en hunne +vervolgers! Daar ligt mijn handschoen: zijt gij niet zoo laf als +boos, raap hem op!"</p> +<p>Maar Ghyselbrecht, die nu waarschijnlijk zijn verborgen doel +had bereikt, aanschouwde spotlachend zijnen getergden vijand en +schudde ontkennend het hoofd.</p> +<p>"Gij weigert? Gij bekent dus dat gij een lafaard zijt?" gromde +Segher Wulf.</p> +<p>"Deze heeren zullen oordeelen", wedervoer Ghyselbrecht zeer +koel. "Het <!-- Page 179 -->is een ridder op schande verboden in +eenen gesloten kamp te treden met iemand die niet vrijgeboren is. +De vrije geboorte van mher Segher Wulf is mij niet bewezen, ja, +ik loochen ze. Het is mij dus een onmiskenbare plicht de +uitdaging af te wijzen<a name='FNanchor_46_46'></a><a href= +'#Footnote_46_46'><sup>[46]</sup></a>."</p> +<p>Segher Wulf wrong zijne vuisten van woede, en verweet +Ghyselbrecht zijne bloohartigheid in diep kwetsende woorden, met +de hoop dat hij hem dus tot ongeduld zou drijven. Hij noemde hem +schijnheilige lasteraar, onverzadelijk van heerschzucht, vol +boosheid en venijn, laf en kruipend als eene slang.</p> +<p>Dit alles vermocht niets op het gemoed van Ghyselbrecht, die +meer dan eens herhaalde dat hij tegen geen onvrij man wilde +kampen.</p> +<p>Er ontstond een groot gerucht, doordien de andere Erembalds +zich bij Segher Wulf voegden en men mocht vreezen dat eindelijk +deze woordentwist in een bloedig tooneel zou veranderen, des te +meer daar de aanjagende woorden Isegrim en Blauwvoet nu +insgelijks werden uitgesproken.</p> +<p>Er naderde een ridder, gebouwd als een reus, die tot dan, van +in eenen hoek der zaal, alles onbewogen had aangehoord. Hij drong +door den vlottenden hoop, raapte den handschoen van den grond en +sprak:</p> +<p>"Ik, Jakob Van Waesten, bijgenaamd de Leeuw, van edele +geboorte en ridder, ik aanvaard den handschoen en den kamp +totterdood! Ik verdedig de eer van hen die men hier Isegrims +durft noemen."</p> +<p>Tancmar en zijne vrienden poogden Jacob de Leeuw het +aanvaarden van den kamp af te raden. Hun doel was geweest den +strijd door allen edelgeboren man te doen weigeren en dus voor +het land te doen verkondigen dat men de Erembalds als onvrije +lieden aanzag. Jacob Van Waesten wilde evenwel hunne spitsvondige +redenen niet aanhooren, en behield den handschoen. Hij meende +juist met kalme woorden Segher Wulf aan te spreken om met hem +tijd en plaats voor den kamp te bepalen,—maar nu werd eene +dubbele deur opengeworpen, en de graaf verscheen in de zaal.</p> +<p>Al de ridders schikten zich van wederzijde langs de wanden en +boden met <!-- Page 180 -->gebukten hoofde eenen doorgang aan den +vorst, die langzaam tusschen hen voorbij stapte en eene hoogte in +het diepe der zaal beklom. Hier zette hij zich neder onder een +kostbaar verhemelte en sprak op spijtigen toon:</p> +<p>"Heeren, zal ik dan nimmer den voet in Brugge kunnen zetten +zonder in mijnen persoon den eerbied miskent te zien welken men +den vorst verschuldigd is? Dat grove dorpers, onbeschaafde lieden +zich aan zulk verbreken plichtig maken, dit laat zich eenigszins +begrijpen; maar ridders, mannen van edelen bloede!... Nu, welke +is de reden van den twist die tot in het diepste van ons paleis +onze ooren heeft getroffen?"</p> +<p>"Gelieft onze genadige heer graaf mij het woord te verleenen?" +vroeg Tancmar.</p> +<p>"Dat onze hofraadsheer spreke!" zeide de vorst.</p> +<p>De listige Tancmar begon het voorgevallene te verklaren, in +schijn met rechtzinnigheid; maar hij drukte met zulke +welberekende kracht op de ontkenning van der Kerlen vrijheid en +op de redenen van de weigering zijns zoons, dat de Erembalds hem +knarsetandend aanhoorden. Door de tegenwoordigheid van den graaf +bedwongen, verkropten zij echter in stilte den hoon en de schande +die hun hier werden aangedaan.</p> +<p>Insgelijks bekwam Segher Wulf het woord om zijne uitdaging te +verechtvaardigen, en na hem sprak Jacob de Leeuw, om den graaf te +verzoeken den kamp te willen goedkeuren en zelf tijd en plaats te +bepalen opdat het ingeroepen oordeel Gods in de tegenwoordigheid +des vorsten en der ridderen zich mocht verklaren.</p> +<p>Wel wilde Tancmar, immer om dezelfde reden, den graaf +overhalen tot het afwijzen en verbieden van den kamp; maar Jakob +de Leeuw wedersprak hem met veel vuur en eischte des vorsten +goedkeuring, als eene genade en als en recht.</p> +<p>Onderwijl staken de voornaamste Isegrims de hoofden te zamen +en fluisterden elkander geheime woorden in de ooren.</p> +<p>Dan veranderde Tancmar geheel van taal. Wel wilden de ridders +niet als bewezen aanvaarden dat de Erembalds vrijgeborene liede +<!-- Page 181 -->n waren; maar dewijl Segher Wulf in hunnen naam +het oordeel Gods inriep en een ridder den handschoen had +opgeraapt raadde hij den vorst dezen beslissenden kamp toe te +staan, in de hoop dat de hemel zelf, met de overwinning aan den +kampioen der waarheid te gunnen, voor altijd over het hangend +geschil zou uitspraak doen.</p> +<p>De Isegrims steunden zijnen raad en keurden zijne redenen +goed. Zij achtten zich verzekerd dat de reusachtige Jakob Van +Waesten zijnen min sterken tegenkamper wel ras zou dooden.</p> +<p>Graaf Karel had tot dan in stilte op deze woordenwisseling +geluisterd. Nu stond hij op en sprak met luider stem:</p> +<p>"Wij keuren goed en veroorloven dat onze leenhouder, mher +Jakob Van Waesten in het strijdperk trede tegen mher Segher Wulf +Van Lampernisse, en stellen den kamp vast op heden, te twee uren +namiddag, in den <i>Krijt</i> binnen onzen burg van Brugge. Wij +gelasten den kastelein en onze overige ambtenaars de +krijtwaarders<a name='FNanchor_47_47'></a><a href= +'#Footnote_47_47'><sup>[47]</sup></a> te verwittigen en te zorgen +voor al wat er, volgens de gewoonten der ridderschap, tot dezen +kamp behoeft. Daarenboven, omdat wij met u in de kalmte des +gemoeds over ernstige zaken hebben te kouten, verzoeken en +bevelen wij de twee kampers zich uit ons paleis te verwijderen +totdat het bepaalde uur hen ten strijde roepe."</p> +<p>Segher Wulf en Jakob de Leeuw, door weinige vrienden gevolgd, +verlieten de zaal.</p> +<p>Bij de poort onder de Loove, drukten de proost en de kastelein +hunnen vriend mistroostig de handen; zij klaagden over de booze +listigheid hunner vijanden, die dezen twist hadden doen ontstaan +om het gemoed des graven opnieuw tegen de Kerels te ontsteken en +gelegenheid te vinden om zelfs de vrije geboorte der Erembalds te +loochenen. Had Ghyselbrecht Tancmar het gevoelen des vorsten +uitgedrukt? Hadden de Erembalds zich bedrogen over de schijnbare +bevrediging des graven? Ging het langgevreesde onweder losbreken? +Zou nu hun trouwe, goede vriend Segher Wulf niet bezwijken in +zijnen vermetelen kamp tegen Jakob de Leeuw, die om zijne +reuzensterkte gansch Vlaanderen door was beroemd?</p> +<!-- Page 182 --> +<p>De tranen stonden den ouden Bertulf bij al deze erge +vooruitzichten in de oogen; maar Segher Wulf deed hun begrijpen +dat zij binnen de zaal zich moesten begeven om te weten wat men +daar tegen de Kerels kon zeggen. Hij zelf had rust noodig en +wilde naar huis gaan, om zich tot den kamp te bereiden.</p> +<p>Toen Segher Wulf den burg had verlaten en de Hoogstraat +instapte, vertraagde hij zijnen gang, als vreesde hij zijne +woning te naderen; hij bleef zelf een oogenblik staan om na te +denken.</p> +<p>Hoe zou zijne arme Dakerlia verschrikken bij de aankondiging +van eenen strijd die haar eenen beminden vader kon ontrooven! Dit +huwelijk, zoo vurig gewenscht, zou het niet uitgesteld moeten +worden, zelfs al wierd hij slechts ernstig gekwetst? En indien +dan intusschen het geduchte onweder losbrak en de Kerels ten +koste van stroomen bloeds hunne vrijheid hadden te verdedigen, +zou dan niet dit noodlottig toeval het geluk van zijn kind voor +altijd kunnen vernietigen?</p> +<p>Onder den druk zulker bedroevende overwegingen stapte hij +langzaam voort, zich op voorhand geweld aandoende om zijne +treurigheid voor Dakerlia te kunnen verbergen.</p> +<p>Ook, toen hij zijne woning had bereikt en in de zaal trad waar +zijne dochter met Robrecht en zijne zuster zich nog bevonden, +speelde hem een glimlach op de lippen, en hij beantwoordde hunnen +blijden groet, alsof niets hem bekommerde.</p> +<p>Maar Dakerlia staarde hem aan en zeide:</p> +<p>"Heer vader, gij zijt ontsteld; u is iets onaangenaams +geschied."</p> +<p>"Iets onaangenaams? Wie heeft u dit gezegd?" mompelde Segher +Wulf verwonderd.</p> +<p>"Mijn hart beeft; ik zie het in den grond uwer oogen, +vader."</p> +<p>"Welnu, ja, mijne lieve Dakerlia. Mher Tancmars zoon, de +arglistige Ghyselbrecht, durfde in tegenwoordigheid der ridderen +beweren dat de Kerels niet vrij geboren zijn en altijd slaven +zijn geweest."</p> +<p>"Onmogelijk!" kreet Dakerlia met eene vonk van +verontwaardiging in den blik.</p> +<p>"Ja, het is zoo, mijn kind; en hij ging zooverre in zijnen +<!-- Page 183 -->onbeschaamden overmoed dat hij ook den Erembalds +en zelfs uwen vader hunne vrije geboorte durfde +ontloochenen."</p> +<p>"De booze valschaard! Was er dan geen ridder, geen Erembald +daar om hem den lasterenden mond te sluiten?"</p> +<p>"Gij wilt zeggen, mijn kind, dat ik onmiddellijk de eer van +ons had moeten wreken?"</p> +<p>"Neen, gij niet, vader", antwoordde Dakerlia, eensklaps +bedarende, "gij zijt te oud; maar hebben onze jonge ridders dan +geen Kerlenbloed meer in de aderen?"</p> +<p>"Ah, Dakerlia", riep Bobrecht, "wees zeker, ware ik heden ten +hove geweest, ik hadde den onbeschaamden Isegrim mijnen +handschoen in het aangezicht gesmeten!"</p> +<p>"Het is juist wat ik heb gedaan", zeide Segher Wulf ... "Nu, +Dakerlia, waarom verbleekt gij dus? Indien een ander ridder, +zonder wraak te eischen, ons geslacht zoo diep had laten hoonen, +gij zoudt hem lafaard noemen en hem minachten. Wees dus +rechtvaardig voor uwen vader en prijs hem, omdat hij zijnen +plicht getrouw bleef."</p> +<p>"O, God, de wolk, de duistere wolk aan onzen schoonen hemel!" +klaagde Dakerlia met de handen opgeheven.</p> +<p>"En heeft Ghyselbrecht uwen handschoen opgeraapt?" vroeg +Robrecht.</p> +<p>"Neen, de lafaard zocht een uitvlucht in de bewering dat ik, +als Kerel, geen vrij man zou zijn en hij, edel geboren, dus dezen +kamp niet mag aanvaarden."</p> +<p>"Ach, vader, hoe hebt gij mij doodelijk verschrikt!" zuchtte +Dakerlia, met oogen die van plotselijke blijdschap straalden. +"Ghyselbrecht heeft geweigerd? Ik voel mij genijgd om onzen +boozen vijand daarvoor te zegenen."</p> +<p>"Gij vreest dus uitermate mij ten kamp te zien gaan, Dakerlia? +Hoe dikwijls nochtans heb ik in mijn leven de eer van mijnen +eigen naam of de eer van ons geslacht te verdedigen gehad? God +heeft mij tot nu toe het leven laten behouden. Waarom zou Hij +heden mij Zijne bescherming onttrekken?"</p> +<p>Dakerlia wierp hare armen om zijnen hals en zeide, hem +teederlijk zoenende:</p> +<p>"Ja, ja, vader lief, gij hebt gelijk: de hemel zou, evenals +vroeger, <!-- Page 184 -->dengenen bijstaan die het recht +verdedigt. Gij hebt wel gedaan en uwen plicht vervuld, met de +lasteraars der Kerels tot zwijgen te brengen, maar ik ben toch +zoo gelukkig dat Ghyselbrecht den kamp heeft geweigerd! Mijnen +vader, mijnen goeden vader blootgesteld weten aan gevaar, aan +doodsgevaar, ach, de gedachte alleen doet mij sidderen als een +riet!"</p> +<p>"En toch moet ik vechten, mijn kind."</p> +<p>"Hemel, gij moet vechten?"</p> +<p>"Dezen namiddag, te twee uren."</p> +<p>"Neen, o neen, Ghyselbrecht heeft geweigerd!"</p> +<p>"Ja, maar een ander ridder heeft mijnen handschoen opgeraapt +en den kamp aanvaard."</p> +<p>Dakerlia sloeg zich de handen voor de oogen en begon te +weenen.</p> +<p>"Maar, mijne lieve Dakerlia, waarom zulke bittere tranen te +storten?" zeide Robrecht. "Uw heer vader zal niet strijden. Ik +neem zijne plaats in en zal kampen tegen zijnen vijand. Ik ben +jong en sterk."</p> +<p>"Gij, Robrecht, gij vechten in den krijt!" riep Dakerlia met +nog meerdere verschriktheid.</p> +<p>"Ik of uw vader; een onzer moet toch den geworpen handschoen +lossen."</p> +<p>"Zwijgt, zwijgt beiden; gij doet mij sterven van angst!"</p> +<p>"Wat gij mij voorstelt is onmogelijk, mher Sneloghe", zeide +Segher Wulf.</p> +<p>Dakerlia slaakte eenen luiden gil. Haar vader vatte hare hand +en sprak troostend:</p> +<p>"Nu, mijn kind, ontstel u niet zoozeer over een voorval dat +een ridder elk oogenblik in zijn leven kan ontmoeten. Gij, zoo +moedig en zoo fier, zoud nu misschien gaan wenchen dat ik +laffelijk den wreedsten hoon verdrage? Ik begrijp: het geluk dat +u zoo mild toelachte is bedreigd, niet waar? Uw huwelijk ..."</p> +<p>De maagd legde, met eenen pijnlijken kreet, de hand op den +mond haars vaders en versmachtte dus het woord dat haar +kwetste.</p> +<p>"Mijn huwelijk, mijn huwelijk?" morde zij. "Zie, ja, mijn +geluk was te groot, het moest gestoord worden; ik heb het +voorgevoeld, ik heb het gedroomd ... maar indien mijne smart en +mijn schr<!-- Page 185 -->ik eene andere bron hebben dan de +liefde tot u, mijnen vader, dat de alziende God mij terugwerpe +voor altijd in het ijselijk verdriet dat mijnen boezem heeft +verknaagd!"</p> +<p>"Ik bid u, mher Wulf, laat mij voor u in het strijdperk +treden", zeide Robrecht. "Niemand kan twijfelen aan uwen moed. +Gij hebt zoovele schitterende bewijzen uwer onversaagdheid +gegeven. Nu zijt gij reeds oud. Ik ben behendig en sterk. Stem +toe; laat mij de eer van Dakerlia's vader wreken!"</p> +<p>"Ik dank u om uwe dienstvaardigheid, mijn vriend Sneloghe", +sprak mher Wulf. "Al wilde ik u mijne plaats overlaten, het ware +onmogelijk: de graaf zelf heeft de beide kampers bij name +aangewezen. Wat zou men denken, indien ik terugtrad, ik, die den +handschoen heb geworpen? Mij ontbreekt de mannelijke kracht nog +niet, en ik zal toonen dat de oude Wulf Van Lampernisse nog de +sterkte, de behendige kamper is van vroeger dagen. Dakerlia heeft +ongelijk zich zoo diep te ontstellen. God zal mij helpen; Hij zal +in mij het recht laten overwinnen ... Wees toch redelijk, jonkver +Witta; gij insgelijks, gij weent en snikt? Wilt gij beiden mij +allen moed ontrooven?"</p> +<p>"Maar wie is dan uw tegenkamper?" vroeg Robrecht.</p> +<p>"Gij kent hem waarschijnlijk niet", antwoordde Segher Wulf +aarzelende.</p> +<p>"Zijn naam is?..."</p> +<p>"Jakob ... van Waesten, meen ik."</p> +<p>"Jakob? De Leeuw van Waesten! O, hemel!"</p> +<p>"De Leeuw, de reusachtige ridder, voor wiens blik elkeen +beeft? Hij, uw tegenkamper?" kreet Dakerlia op den toon der +diepste wanhoop, "o, mijn arme vader! Wee mij, wee mij!"</p> +<p>En zij verborg haar aangezicht op haars vaders hart, legde +haren arm om zijnen hals, stortte tranen op zijne borst en bleef +zoo ontroosbaar weenen en snikken, welke pogingen men ook +aanwendde om eenige verlichting in haren verschrikten geest te +brengen.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_46_46'></a><a href='#FNanchor_46_46'>[46]</a> +<div class='note'> +<p>Zulke weigering van een tweegevecht door eenen ridder jegens +eenen Kerel, om dezelfde reden, vindt men aangeteekend bij +GALBERTUS, <i>Mém. rel. à l'hist. de Fr.</i>, t. +VIII, 252.</p> +</div> +<a name='Footnote_47_47'></a><a href='#FNanchor_47_47'>[47]</a> +<div class='note'> +<p>Het strijdperk noemde men <i>Krijt</i> (Krettz).</p> +<p><br> +"Doe gingen sie uten <i>Crite</i> keren<br> +Metten Crytwaerders totden Coninc."<br> +</p> +<p><br> +<i>Reinaert de Vos</i>, vers 7450 en 7451.<br> +</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='IX'></a> +<h2>IX</h2> +<br> +<!-- Page 186 --> +<p>De tijding, dat er dien namiddag tusschen twee ridders een +kamp om leven en dood zou worden gestreden, had zich wondersnel +tot in de uiterste hoeken der stad verspreid.</p> +<p>Ook reeds lang voor het gestelde uur verdrong zich de menigte +niet alleen op den burg, maar zelfs in de aanpalende straten.</p> +<p>Volgens het bevel des graven, had men op het binnenplein van +den burg den <i>krijt</i> gesteld, dit is eene vierkante +omheining van houten palen met dikke koorden, die niemand mocht +overschrijden en waarbinnen de kamp moest geschieden.</p> +<p>Aan elk der beide uiteinden van het vierkant, langswaar de +strijders binnen het perk zouden treden, stonden vier +krijtwaarders en twee trompers of bazuinblazers.</p> +<p>Achter hen, binnen een insgelijks voorbehouden omtrek, hielden +zich de twee kampers nevens hun strijdpaard, in afwachting dat +het sein tot den aanval wierd gegeven.</p> +<p>Jakob de Leeuw stond aan den kant die naar 's graven hof zich +verlengde; Segher Wulf naar de zijde van St-Donaas.</p> +<p>Beiden waren omring van eenige vrienden en van schalken, om +hun paard te bedwingen en hunne wapens te dragen.</p> +<p>Rondom den krijt en drukkend op de koorden, ondanks de +pogingen der schildwachten, stond de volksschaar zoo dicht +opeengepakt, dat men niets zag dan eene zee van hoofden, zich nu +en dan golvend bewegende onder het machtig gedrang van andere +nieuwsgierigen, die bij de poorten van den burg vooruitwoelden om +nog plaats te vinden.</p> +<p>Alle gebouwen, die uitzicht hadden op het strijdperk, krielden +van menschen; de vensters waren vervuld met vrouwen; het mindere +volk, de schalken en onvrijen zaten op daken en torens.</p> +<p>Alleen de breede gaanderij, boven de Loove van het paleis, was +nog geheel ledig. Wel stonden daar, rondom eene soort van +troongestoelte, eenige zetels voor de kamprechters; maar dezen +zouden slechts verschijnen op het bepaalde uur.</p> +<p>In afwachting waren de beide kampers bezig met de laatste +stukken hunner wapenrusting zich aan de leden te bevestigen.</p> +<!-- Page 187 --> +<p>Segher Wulf werd hierin geholpen door Robrecht Sneloghe en +door Eustaas Van Steenvoorde. Allereerst gespte men hem het +harnas voor de borst, boven zijn maliehemd van ijzeren ringen; +dan den halsberg, de arm- en bilplaten, de knieschijven en +eindelijk den vergulden helm met het neergelaten vizier, waardoor +men niets kon zien dan de oogen van den kamper.</p> +<p>Zoo stond hij daar nu, van hoofd tot voeten overdekt met ijzer +en staal, nevens zijn reusachtig paard, dat insgelijks op hoofd, +borst en rug door metalen platen was beschut.</p> +<p>Zijne strijdwapens, die een paar schildknapen achter hem +gereed hielden, bestonden in eene lange speer of lans, in een +breed zwaard en in een vierkant schild.</p> +<p>Volgens de wetten van den krijt moesten de kampers eerst +elkander te paard en met de speer aanvallen. Leverde deze proeve +geenen beslissenden uitslag op of werd een van beiden uit den +zadel gelicht zonder doodelijk te zijn gewond, dan zou men den +kamp te voet en met het zwaard voortzetten, totdat een hunner om +genade smeekte of den geest gaf.</p> +<p>Reeds alsdan lag in de menschelijke natuur de onuitlegbare +lust, de hatelijke nieuwsgierigheid om bloedige, om +zielverschrikkende tooneelen bij te wonen. Men wist nu dat de +strijd om leven of dood zou zijn en dat dus een dezer moedige +ridders onder de oogen der menigte ging sterven; en evenwel +heerschte er tusschen de saamgedrongene volksschaar een luid +geschater, een bruisend gemor, dat slechts van het vroolijk +ongeduld der toeschouwers getuigde.</p> +<p>Eensklaps veranderde dit verward gerucht in een lang gejuich, +in eenen galmenden zegekreet, waarboven de roep: "Leve de graaf! +Heil graaf Karel!" met meer kracht zich verhief.</p> +<p>De vorst was boven de Love van zijn paleis verschenen en had +plaats genomen onder het verhemelte van rood brocade, dat daar +was opgericht. Nevens hem stonden twee wapenboden met gevlagde +bazuinen; van wederzijde zaten de kamprechters; en verder op deze +verhevene gaanderij hielden zich de ridders van 's graven +hof.</p> +<p>Het sein zou welhaast worden gegeven.</p> +<p>Segher Wulf moest dan een oogenblik van mismoed of van angst +ondergaan; want hij sloot mher Sneloghe in zijne armen en zeide +hem met ontroerde <!-- Page 188 -->stem:</p> +<p>"Robrecht, mijn zoon, niemand weet wat God zal beslissen. +Heden kan mijn laatste dag zijn. Een oud krijgsman als ik vreest +den dood niet; maar ik ben vader, mij beeft het hart bij de +gedachte dat mijne lieve Dakerlia alleen op de wereld zou +blijven. Ach, ik smeek u, doe mij de belofte dat gij haar, indien +ik bezwijk, uw leven lang zult blijven beminnen; dat gij haar een +trouwe echtgenoot zult zijn, een goede broeder, een liefderijke +beschermer!"</p> +<p>"De hemel zal het recht de overwinning gunnen", antwoordde +Robrecht, "maar, hoe het zij, mher Wulf, elke klop van mijn hart +zal toegwijd blijven aan het geluk van uw kind."</p> +<p>"Dit is mij genoeg: ik heb vertrouwen in uwe oprechtheid, mijn +zoon. Vergeten wij nu dat wij vader zijn om nog eens de +onverschrokken krijgsman te worden dien men vroeger roemde om +zijne behendigheid. Keert het lot der wapens tegen mij, ik sterf +voor de eer van mijn geslacht en voor de vrijheid van mijn +land!"</p> +<p>Een eerste bazuingeschal verwittigde de kampers dat zij zich +tot den aanval moesten bereiden.</p> +<p>Men hield hen te paard en gaf hun de lange speer in de hand. +Zij naderden tot de koorden van den krijt.</p> +<p>Eene doodsche stilte heerschte tusschen de menigte.</p> +<p>Nu de toeschouwers de kampers op hunne paarden konden zien +zitten, drong een gevoel van medelijden in veler harten voor +Segher Wulf. Hij scheen wel sterk gebouwd; maar zijn tegenstrever +geleek een reus en was een gansch hoofd grooter dan hij.</p> +<p>"Heb betrouwen in Gods bescherming!" zeide Robrecht, die +nevens het paard van Segher Wulf stond. "Heb goede hoop: Dakerlia +zit geknield voor het kruisbeeld en bidt voor u."</p> +<p>"Ach, spreek mij niet van Dakerlia!" zuchtte mher Wulf.</p> +<p>"Denk veeleer aan uw kind; houd uwe welbeminde Dakerlia voor +oogen", sprak Robrecht met geestdrift. "Het zal u sterk maken en +uwen moed verdubbelen."</p> +<p>"Inderdaad", kreet de oude krijgsman, "voor haar moet ik +overwinnen, voor haar moet ik leven!"</p> +<p>De bazuinen op de Loove hergalmden eenmaal; dan nog eens ... +Bij het derde sein wierpen de krijtwaarders de koorden der twee +ingangen ter <!-- Page 189 -->aarde ... en geen hinderpaal +belette nog den aanval.</p> +<p>De kampers staken de lans aan hunnen zadel, dreven de spoor in +de lenden hunner dravers en renden met speer en schild vooruit, +naar elkander toe.</p> +<p>Deze eerste schok had geen merkbaar gevolg; de beide lansen +waren afgeschampt op de schilden.</p> +<p>Weder hernamen de moedige ridders hunnen loop en vernieuwden +zulke pogingen nog meermaals.</p> +<p>De speren bonsden als hamerslagen op de schilden, het staal +krijschte op het ijzer der harnassen, de paarden huilden onder +den slag der spoor, die het bloed hun uit de zijde drukte. De +menigte liet nu en dan een goedkeurend gejuich hooren, of +getuigde door een hol gemor het ongeduld, wanneer een steek, die +een der strijders scheen te moeten doorboren, zijn doel +miste.</p> +<p>Robrecht en de overige Erembalds begonnen meer vertrouwen in +den uitslag van het gevecht te krijgen; want het was zichtbaar +dat Segher Wulf, indien hij min sterk dan zijn vijand was, dit +gebrek aan lichaamskracht door zijne behendigheid ruimschoots +vergoedde. Inderdaad, hij had al de steken, die hem waren +toegebracht geworden, afgeweerd, terwijl hij meer dan eens zijnen +tegenhanger zoo hard op het volle harnas had getroffen, dat deze +reeds tweemaal in den zadel had gewankeld.</p> +<p>Maar dit vertrouwen begaf hen bij den zesden loop. Het paard +van Segher Wulf viel op de knieën, en scheen ijdele pogingen +in te spannen om weder op te staan.</p> +<p>De toejuichingen der Isegrims weergalmden boven de Love.</p> +<p>Gelukkig dat Jakob de Leeuw, door den begonnen loop +voortgerukt zich niet kon omkeeren, vooraleer het paard van +Segher Wulf zich had opgericht, en deze tot het andere einde van +den krijt was gereden, om afstand voor eenen nieuwen en felleren +aanval te nemen.</p> +<p>Weder stormden zij op elkander los. Segher Wulf trof Jakob de +Leeuw zoo geweldig voor de borst op den halsberg, dat zijne speer +plooide en aan twee stuken brak; maar mher Jakob boog zich als +uitgeput over het hoofd van zijn paard, terwijl, van den harden +schok, het bloed hem uit neus en mond vloeide.</p> +<p>Een bazuingeschal hergalmde. Volgens de wetten van den krijt +mocht men nu het gevecht te paard niet meer voortzetten. Men zou +den kampers <!-- Page 190 -->eenige rust gunnen en dan het sein +geven tot de beslissende worsteling te voet en met het +zwaard.</p> +<p>Jakob de Leeuw ging buiten het perk bij zijne vrienden, die +hem den helm afnamen, hem te drinken gaven en zijn aangezicht met +frisch water van zweet en bloed reinigden.</p> +<p>Deze hulp en lafenis boden de Erembalds insgelijks hunnen +moedigen vriend Segher Wulf. Zij juichten reeds over zijne +waarschijnlijke overwinning, want tot nu toe waren al de kansen +hem voordeelig geweest.</p> +<p>Robrecht omhelsde hem met blijdschap en murmelde nog den naam +van Dakerlia aan zijn oor, in de overtuiging dat het denken aan +zijn kind hem dus behendig en machtig had gemaakt.</p> +<p>De oude kampioen had evenwel geene aanmoediging noodig; de +strijd zelf had hem aangevuurd en hem weder jong gemaakt. Hij +scheen nu met ongeduld naar het hervatten der worsteling te +snakken, en sprak woorden die van zijn eindeloos vertrouwen in +eene beslissende zegepraal getuigden.</p> +<p>Ook toen het sein zich liet hooren, greep hij zijn breed +zwaard in de beide banden en sprong juichend in den krijt.</p> +<p>Nu begon er een akelig gevecht. De zwaarden draaiden +onverpoosd door de lucht en vormden bliksemende kringen boven de +hoofden der strijders, nu en dan als hamers nederbonzend op +schild of helm of schouderplaat, met zulke reuzenkracht, dat zij +niet alleen de kampers van pijn en woede deden huilen, maar zelfs +meer dan eens het krijschend staal vurige vonken ontlokten.</p> +<p>Het was hier eveneens zooveel om behendigheid als om +lichaamsmacht te doen; hij, die door eene vlugge beweging zijnen +tegenstrever kon verrassen, om hem tusschen de voegen zijner +wapenrusting te treffen, zou waarschijnlijk overwinnen.</p> +<p>Ook liepen de kampers rondom elkander, bleven staan, sloegen +toe, weken terzijde, weerden het vijandelijk zwaard af, bukten +zich, mikten, sprongen vooruit, staken en hakten zonder eenige +verpoozing, zoodat de toeschouwers zelven het hoofd draaide bij +het gezicht zulker snelle bewegingen en zulker reusachtige +inspanning van krachten.</p> +<p>Het zweet moest onder den geblutsten helm van der strijders +voorhoofd stroomen; want een heete damp steeg zichtbaar uit al de +voegen hunner <!-- Page 191 -->wapenrusting op. Menige slag had +wellicht hun het vleesch onder de ijzeren platen verpletterd of +erg gekneusd. Zeker hadden zij reeds door de ringen van hun +maliehemd opene wonden ontvangen, want het bloed droop Segher +Wulf op den halsberg, en bloed vloeide mher Jakob van de vingeren +zijner ijzeren handschoen.</p> +<p>En evenwel gingen zij voort met immer even woedend te kampen; +men hoorde ze schelden en elkander hoonen, men hoorde ze juichen +en vermaledijden....</p> +<p>Er kwam echter een oogenblik dat de adem hun ontbrak en de +borst hun gloeide, als wierde zij door een vlammend vuur +verteerd.</p> +<p>"Rust! een weinig rust!" morde Jakob de Leeuw.</p> +<p>"Ja, rust, een oogenblik", antwoordde mher Wulf.</p> +<p>En de kampers, bij gemeene overeenkomst, traden eenige stappen +terug en bleven, met opgeheven zwaard en tot onmiddellijke +verdediging gereed, daar staan hijgen, zoo geweldig en zoo snel +dat men de borstplaat van hun harnas als de tafel van een +blaasbalg zag op- en neergaan.</p> +<p>Dit lang en wreed gevecht had de menigte met ontzag en +bewondering getroffen. Er heerschte een diepe stilte; want elkeen +gevoelde dat het einde dezer bloedige worsteilng naderde en het +lot der wapenen over het leven van een der heldhaftige strijders +ging beslissen? De onzekerheid, de twijfel deed het hart der +toeschouwers angstig kloppen; de meesten nog wenschten de zege +toe aan den behendigen ridder die, ondanks zijne mindere +gestalte, tot dan met ongeloofelijke kunde en sterkmoedigheid +weerstand had kunnen bieden aan zijnen reusachtigen +tegenkamper.</p> +<p>"Het moet eindigen tusschen ons, vermaledijde Blauwvoet!" riep +Jakob de Leeuw zijnen vijand toe.</p> +<p>"Welnu, dat het eindige, valsche Isegrim! Geene schilden +meer!" antwoordde hem Segher Wulf.</p> +<p>"Het zij zoo, geene schilden meer; elke slag bijte in het +vleesch!" kreet de Leeuw, terwijl hij, door mher Wulf hierin +nagevolgd, zijnen beukelaar verre in den krijt wegsmeet. "Zijt +gij bereid, Blauwvoet?"</p> +<p>"Ik heb dorst naar uw bloed, Isegrim! Achteruit, tot bij de +krijtkoorde!"</p> +<!-- Page 192 --> +<p>"Welaan!"</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/192.png' width='400' alt= +'"Mijn vader, mijn arme vader!" kreet zij."'><br> + <i>"Mijn vader, mijn arme vader!" kreet zij."</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>Zij weken elk tot bij den tegenovergestelden kant van het +perk, hieven hun zwaard op, mikten op hunnen vijand met vlammende +oogen, berekenden hunnen slag en riepen:</p> +<p>"Totterdood!"</p> +<p>"Totterdood!"</p> +<p>En zij stormden razend en huilend op elkander los. De zwaarden +bliksemden door de lucht en vielen neder met zulke ontzettende +kracht, dat de dubbele slag, hol en scherp tevens, tegen de +omstaande gebouwen hergalmde.</p> +<p>Een schreeuw van angst, een gehuil van afgrijzen doorliep de +menigte.</p> +<p>Daar lagen de beide kampers doodelijk getroffen ten gronde; +mher Jakobs helm was gekloofd; zijne hersens moesten hem onder +het bekkeneel zijn verpletterd. Segher Wulf had eene breede wonde +over hals en <!-- Page 193 -->schouder; het bloed stroomde onder +zijn hoofd tot eenen rooden plas te zamen.</p> +<p>Een bazuingeschal verkondigde dat de kamp was gesloten.</p> +<p>Op dit sein liepen de magen en bekenden der kampers met de +heelmeesters binnen den krijt om hulp te brengen of om het lijk +van hunnen ongelukkigen vriend voor schennis te behoeden en het +met de verschuldigde eer van daar te doen wegvoeren. Reeds kwamen +de krijtdienaars met twee draagbaren toegeloopen.</p> +<p>Wat Jakob de Leeuw betreft, die had wel waarlijk den geest +gegeven; want men bespeurde zijne bloote hersens door de klove +van zijnen helm.</p> +<p>Segher Wulf leefde nog; alhoewel zijne oogen gesloten waren en +zijn gelaat met de lijkachtige loodverf des doods was overtogen, +verroerde hij nu en dan nog krampachtig handen en voeten.</p> +<p>De Erembalds stonden stom en verpletterd rondom hem; eenigen +hielpen den heelmeester in het ontgespen der wapenrusting. Allen +echter zagen in deze sidderende beweging der leden van hunnen +gewonden vriend niets dan de laatste kramp der zieltoging.</p> +<p>Robrecht Sneloghe zat geknield bij het hoofd van Segher Wulf, +den hemel het schrikkelijk onheil klagende en zijne tranen +mengende met het bloed van den armen ridder. Ach, wat zou de +liefderijke Dakerlia gebeuren? Zou haar hart niet breken, zou zij +niet sterven van rouw en smart?</p> +<p>Dit schromelijk gepeins ontrukte telkens den jongeling eenen +nieuwen angstschreeuw, en hij sloeg zich de handen voor de oogen +als om het spookgezicht te verjagen dat hem de ijskoude des doods +door de aderen deed vlieten.</p> +<p>Intusschentijd had de heelmeester, door zijne dienaars en door +eenige Erembalds geholpen, Segher Wulf van al de stukken zijner +wapenrusting ontdaan, en door een eerste verband zijne wonde zoo +goed mogelijk gesloten. Hij scheen zeer voldaan over zijnen +arbeid en toonde den omstanders met zekere fierheid dat het bloed +nog slechts bij druppels tusschen de opgelegde pleisters en +doeken doorsijpelde.</p> +<p>Men had, op zijn bevel, een pluimenbed aangebracht en het met +eenige kussens op de draagbaar uitgespreid.</p> +<!-- Page 194 --> +<p>"Heeren", zeide hij tot de omstaande vrienden van Segher Wulf, +"de wonde is verschrikkelijk, inderdaad; maar alle hoop is niet +volstrekt verloren. In mijne meening is geen edel lichaamsdeel +gekwetst. Wel is het sleutelbeen verbrijzeld, maar dit kan +genezen. Indien hij geen bloed meer verliest en het vuur zich +niet in de wonde zet, zouden wij hem nog het leven kunnen +behouden. Hebt aldus goeden moed, gij vooral, mher Sneloghe, die +van schrik en treurnis schijnt te willen bezwijken. Helpt ons nu, +heeren, den armen ridder zachtjes, voorzichtig, zeer voorzichtig +op de baar te leggen. De minste beweging kan zijne wonde weder +openen, het ware hem een onherroepelijk doodvonnis. Wij zullen +hem naar zijnen Steen dragen; de opene lucht doet hem kwaad."</p> +<p>Men gelukte er in het beweeglooze lichaam van Segher Wulf op +de baar te leggen, zonder het verband zijner wonde te hebben +ontschikt; en zoo begaf men zich, stap voor stap, naar den kant +der Hoogpoort.</p> +<p>De Erembalds volgden treurig en met vochtige oogen, als +vergezelden zij eene lijkbaar naar het kerkhof. Robrecht Sneloghe +weende, maar scheen anders alle bewustheid te hebben verloren; +want hij hield den blik ten gronde en stapte wankelend voort, als +een dronken mensch. In zijne overtuiging was Segher Wulf dood, of +de laatste levensvonk zou in hem uitgedoofd zijn vooraleer men +den Steen zou bereiken. Dakerlia! Welk akelig oogenblik! En hoe +de gedachte aan dit zielscheurend tooneel hem ook deed +terugijzen, hij mocht het niet ontwijken; hij had eenen heiligen +plicht te vervullen: Dakerlia steunen, troosten en haar sterk +maken, om zonder sterven den vervaarlijken slag te doorstaan.</p> +<p>Terwijl hij eenige klaarte in zijnen geest poogde op te roepen +en zijne krachten tot het vervullen der pijnlijke taak +verzamelde, was de treurige stoet dwars door de menigte in de +Hoogstraat geraakt.</p> +<p>Reeds zag men in de verte den toren van sher Wulfs Steen, toen +voor het hoofd van den stoet de volksschaar eensklaps vlottend +bewoog, als week zij terug voor eenen onverwachten drang.</p> +<p>Daar sprong eene kermende jonkvrouw met de armen in de hoogte +van tusschen de menigte ... Waarlijk had iemand de arme Dakerlia +verwittigd van het schromelijk onheil dat haar dien dag had +getroffen.</p> +<!-- Page 195 --> +<p>Zij liep tot de draagbaar, staarde bleek en bevend op het +levenloos gelaat haars vaders, slaakte eenen grievenden noodkreet +en viel zonder gevoel achterover in de armen van Robrecht en van +den proost van St-Donaas.</p> +<p>Het was een oogenblik van onuitsprekelijken angst ... Het +hoofd van het arme meisje hing ontzenuwd op haren schouder; hare +oogen waren gesloten, de bleekheid des doods ontverfde haar +gelaat.</p> +<p>Op de wangen aller omstanders vloeiden tranen van deernis.</p> +<p>Robrecht, door smart en medelijden weggerukt, legde zijne +lippen op het bleeke voorhoofd zijner verloofde. Hem bleef +slechts de kracht om in onduidelijke woorden den hemel de +wreedheid van het lot te klagen.</p> +<p>"Dakerlia, arme Dakerlia!" murmelde hij. "God, o God! Wee, +wee!"</p> +<p>Op raad van den heelmeester, had de stoet zich vooruitbegeven, +ten einde aan Dakerlia, als zij tot bewustzijn zou komen, het +gezicht van haren gekwetsten vader te onttrekken.</p> +<p>Reeds moest de draagbaar sher Wulfs Steen bereikt hebben, +vooraleer de lieden, die men uitgezonden had, met koud water en +edik terugkeerden.</p> +<p>Nauwelijks had men Dakerlia's voorhoofd en wangen bevochtigd, +of zij opende de oogen, staarde eene wijl als zinneloos op +degenen die haar omringden, sprong dan recht en zocht de +draagbaar met den blik.</p> +<p>"Mijn vader, mijn arme vader!" kreet zij. "Dood, o God! En ik +leef nog!... Ik wil niet leven, ik wil hem volgen in het +graf!"</p> +<p>En zij begon zich de borst met hare nagels te verscheuren, als +hadde de wanhoop haar waarlijk met zinsverbijstering geslagen. +Intusschen worstelde zij om los te raken uit de vriendenhanden +die haar poogden te wederhouden: naar huis wilde zij loopen om +daar, op het lijk haars vaders, te sterven, ten einde hunne +zielen te zamen de reis naar de eeuwigheid mochten +aanvaarden.</p> +<p>Robrecht poogde haar te bedaren en sprak allerlei zoete, +troostende woorden tot haar; maar zij hoorde hem in het eerst +niet.</p> +<p>Eindelijk scheen zij, door uitputting van krachten, zelve tot +eenige aandacht bekwaam geworden, want zij riep eensklaps +uit:</p> +<!-- Page 196 --> +<p>"Robrecht, wat zegt gij? 0, bedrieg mij niet! Mijn vader is +niet dood? Wiens lijk was het dan dat voor mijne oogen heeft +gespookt? Ben ik zinneloos? Heb ik gedroomd? Waarom liegen bij +een graf?"</p> +<p>"Ach, uit medelijden met mij, Dakerlia lief, hoor mij aan! Uw +vader leeft; hij is wel erg gewond, maar er is nog hoop. De +heelmeester zegt dat hij kan genezen. Waarom dus vertwijfelen, +alsof gij geen geloof meer hadt in Gods goedheid?"</p> +<p>"Gij bedriegt mij niet, Robrecht?"</p> +<p>"Neen, Dakerlia. Kom nu stil aan, naar huis, en houd u sterk. +Wees zeker, uw vader kan genezen; mijne bedrukte ziel roept mij +toe dat hij zal genezen."</p> +<p>"Eilaas, eilaas! Kom; ik wil hem zien, hem troosten of bidden +nevens zijn doodbed!" zuchtte Dakerlia, die voelde dat hare +krachten haar weder dreigden te begeven.</p> +<p>Zij leunde zwaar op den arm van Robrecht en op den arm van den +ouden Bertulf. Hare stappen waren wankelend en zij liet het hoofd +op de borst hangen. Dan eerst ontstroomde haar een tranenvloed, +en hijgde en snikte zij met krampachtige bewegingen der +borst.</p> +<p>Zonder nog een woord te spreken, zonder in schijn acht te +geven op de vertroostingen van Robrecht, liet zij zich tot in de +groote zaal harer woning leiden.</p> +<p>Hier drukte zij den wensch uit om haren vader te zien, maar +men deed haar begrijpen dat de heelmeesters bezig waren met hem +te ontkleeden, en daarna een nieuw vast verband op zijne wonden +zouden leggen. Zij moest geduld hebben; de kastelein Hacket zou +zich naar haars vaders kamer begeven en haar komen verwittigen +zoohaast het haar zou toegelaten worden bij hem te gaan.</p> +<p>Door dit beletsel in hare smart getergd, borst Dakerlia in +nieuwe tranen los. Zij zakte neder in eenen leunstoel en weende +en snikte sprakeloos, zonder acht te slaan op de troostende +woorden van Robrecht die, aan hare zijde zittende, een harer +handen in de zijne hield gedrukt.</p> +<p>Zoo, in eene doodsche smart verslonden, bleef zij wel een half +uur beweegloos zitten, totdat eindelijk de kastelein Hacket in de +zaal trad en haar zeide:</p> +<!-- Page 197 --> +<p>"Jonkver Wulf, gij moogt nu tot uwen vader gaan. Voor een +oogenblik slechts. Hij is nog buiten bewustheid, maar hij geeft +nu en dan zichtbare teekens van leven. De geneesheer heeft veel +hoop."</p> +<p>"Kom, kom, ik vlieg", kreet Dakerlia, rechtspringende.</p> +<p>"Zoo niet, jonkvrouw", bemerkte de kastelein, haar +wederhoudende. "Ik bid u, wees redelijk en hoor wat ik u zeg. Gij +moogt bij het bed uwe vaders niet spreken, geen enkel woord; ook +niet zuchten of klagen. Het minste gerucht kan den armen zieke +schadelijk, ja, doodelijk worden."</p> +<p>"Ik zal stil zijn, mijnen schrik, mijn verdriet met geweld +bedwingen", murmelde het meisje.</p> +<p>"Welaan dan, volg mij."</p> +<p>Allen verlieten de zaal en traden ten einde van den gang in +eene kamer welker beide vensters op de straat uitzagen.</p> +<p>Hier lag Segher Wulf nog met geslotene oogen en paarse wangen +op een bed uitgestrekt.</p> +<p>Dakerlia, door den proost en door Robrecht bewaakt, ging bij +het hoofdeneinde van het bed en staarde in stilte op het +levensloos gelaat haars vaders. Hare lippen beefden; haar strakke +blik scheen door ijzing en door angst met beweegloosheid +geslagen.</p> +<p>Gevoelde het hart des vaders de nabijheid van zijn kind, of +was het een bloot toeval? Althans, hij ontwaakte uit de diepe +bewusteloosheid, zijne wimpers hieven zich op, en hij keek zijne +bevende dochter eerst verbaasd en dan met eenen klaren blik van +teederheid aan. Ten minste zoo dacht Dakerlia; het scheen haar +zelfs dat zijne lippen eene beweging deden, als poogde hij haar +toe te lachen.</p> +<p>Alhoewel Dakerlia vast besloten had het bevel der geneesheeren +te gehoorzamen, kon zij de uitzinnige blijdschap, die haar bij +het gezicht dezer onverhoopte verrijzing kwam treffen, niet +wederstaan. Onder hare ontsteltenis bezwijkende, boog zij zich +over haren vader, zoende hem de wangen, stortte eenige heete +tranen op zijn voorhoofd en murmelde aan zijn oor:</p> +<p>"Vader lief, vader lief, heb moed: gij zult genezen!"</p> +<p>Maar de heelmeester en de geneesheer grepen haar bij de armen +en trokken haar, hoe zij ook stilzwijgend worstelde, met vereende +kracht <!-- Page 198 -->tot in de gang.</p> +<p>"Ongelukkige jonkvrouw", sprak de oude geneesheer verwijtend, +"zoo zoudt gij in eens uwen armen vader kunnen dooden! Zijn bloed +mag niet aangejaagd worden; het moet traag en rustig in de aderen +rondvloeien, anders zou het zijne wonde openen of ontsteken."</p> +<p>"Ach, laat mij tot hem wederkeeren!" zuchtte Dakerlia met +saamgevoegde handen.</p> +<p>"Neen, neen, gij moet in eene andere kamer gaan, achter in het +gebouw, verre van den zieke", zeide de geneesheer op strengen +toon.</p> +<p>Maar Dakerlia, die bij dit bevel als bij een doodvonnis +verschrikte, liet zich geknield voor de voeten van den geneesheer +vallen, hief de armen tot hem op en riep:</p> +<p>"O, wees medelijdend met mijne smart! Vergiffenis! +vergiffenis! Verwijder mij niet van mijnen vader! Ik wil hem +bewaken, hem verplegen, nacht en dag. Ik zal zwijgen als eene +stomme, mij stilhouden als eene slapende, geenen zucht over mijne +lippen laten stijgen. Zie, ik kruip voor uw aanschijn, ik zaai +mijne tranen voor uwe voeten!"</p> +<p>"Om Gods wil, laat zulke ijselijke smart u vermurwen, heer!" +smeekte Robrecht, die achter Dakerlia uit de kamer was gegaan. +"Verstoot toch hare bede niet!"</p> +<p>Door deernis getroffen, hief de geneesheer de maagd van den +grond en sprak:</p> +<p>"Welaan, jonkvrouw, beproeven wij het nog eens! Maar weet wel +dat, indien gij nog, al ware het slechts door een teeken, in +gevaar komt van uwen zieken vader te ontroeren, ik u +onverbiddelijk uit zijne kamer zal verwijderen, al moest men +daartoe geweld gebruiken. Ik ben verantwoordelijk en ik zal +mijnen plicht vervullen."</p> +<p>Dakerlia ging op de punten harer voeten binnen; zij sloeg nog +eenen blik op haren vader, wiens oogen weder gesloten waren +...</p> +<p>Dan vatte zij Robrecht de hand, leidde hem tot in het diepe +der kamer, toonde hem sprakeloos de knielbank voor het groote +kruisbeeld dat aan den muur hing en liet zich er op +nedergaan.</p> +<!-- Page 199 --> +<p>De jongeling zette zich nevens haar; beiden bogen het hoofd in +een vurig gebed.</p> +<p>Eene stilte, zoo diep en zoo volledig als de sombere ledigheid +van een gesloten graf, bleef uren en uren lang in de kamer +heerschen.</p> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='X'></a> +<h2>X</h2> +<br> + +<p>Het weder was sedert eenige dagen regenachtig en koud geweest; +maar dezen morgen had de zon zich aan eenen zuiver-blauwen hemel +verheven en de lucht was voor het jaargetijde uitnemend zoel en +verkwikkend.</p> +<p>In de Zuidzandstraat, omtrent St-Salvators kerk, wandelde een +ridder met langzame stappen over en weder. Hij scheen in diepe +overwegingen verslonden, want alhoewel hij meesttijds met eenen +somberen, strakken blik de oogen ten gronde hield gericht, hief +hij nu en dan het hoofd op en glimlachte, alsof eene verblijdende +gedachte hem door den geest schoot.</p> +<p>Van uit de Steenstraat kwam, zonder dat hij het bemerkte, een +ander ridder hem te gemoet. Deze, hem bereikt hebbende, klopte +hem gemeenzaam op den schouder en zeide:</p> +<p>"Nu, mijn vriend Disdir, wat benevelt toch uw gemoed zoo +uitermate, dat gij bij dage dwaalt en droomt als een +slaapwandelaar?"</p> +<p>"Ha, wees gegroet, mher Willem Van Wervick", antwoordde +Disdir. "Ik ben ziek geweest en kom mij nu een weinig in den +zonneschijn verwarmen."</p> +<p>"Ziek geweest, mher Vos? Daarvan zijt gij nog bleek? Men heeft +u sinds weken niet meer gezien. De koude koorts?"</p> +<p>"Neen pijn in het hoofd, steken aan het hart."</p> +<p>"<!-- Page 200 -->Gij hebt evenwel vernomen wat er is geschied +en hoe Segher Wulf in den krijt Jakob de Leeuw het hoofd heeft +gekloofd?"</p> +<p>"Ja, Willem, en tevens hoe Segher Wulf, doodelijk gewond, uit +den kamp werd gedragen. Hoe gaat het nu met mher Wulf, weet gij +het?"</p> +<p>"Gisterennammiddag nog ben ik hem gaan bezoeken. Hij is zes +dagen blijven liggen zonder spreken, en schier zonder bewustheid. +Nu houdt hij veeltijds de oogen geopend en zou wel eenige stille +woorden met de bezoekers wisselen, maar de geneesheeren, die +immer bij zijn bed staan, verbieden hem alle beweging en zelfs de +minste spanning des geestes."</p> +<p>"Arme Dakerlia, wat moet zij verdriet hebben!" zuchtte Disdir. +"Zij die haren vader zoo teederlijk bemint."</p> +<p>"Gij kunt het denken, mher Vos. Zij is schrikkelijk vermagerd +en vervallen. Het mag niet lang zoo voortduren, of de gevoelige +jonkvrouw wordt zelve erg ziek."</p> +<p>Eene lichte spotgrijns trok Disdirs lippen te zamen.</p> +<p>"Robrecht Sneloghe was zeker in sher Wulfs Steen, toen gij er +kwaamt?" vroeg hij.</p> +<p>"Inderdaad, het is niet verwonderlijk."</p> +<p>"En hij houdt zich veel meer bezig met Dakerlia dan met haren +ongelukkigen vader? Hij troost haar?"</p> +<p>"Zooals gij zegt, Disdir; toen ik in de ziekenkamer trad, +hield Robrecht eene van Dakerlia's handen en ik zag dat hem van +medelijden de tranen in de oogen stonden."</p> +<p>"De lafaard! Een man weenen als een meisje!" gromde Disdir Vos +op zonderling nijdigen toon.</p> +<p>"Lafaard? Robrecht Sneloghe een lafaard?" herhaalde Willem Van +Wervick verbaasd. "Omdat hij deernis heeft met ...?"</p> +<p>Maar hij werd onderbroken door het voorbijrijden van eenen +grooten wagen, die hem dwong terzijde te gaan.</p> +<p>Toen zij wat verder bij den kerkhofmuur stonden, zeide Disdir, +die zich intusschen had bedwongen:</p> +<p>"Mij vloog de overweging door den geest dat het eenen man, +eenen ridder, niet betaamt zoo weemoedig en zoo flauwhartig te +zijn ... Nu zal toch Robrechts huwelijk voor langen tijd +uitgesteld moeten blijven?"</p> +<p>"Zeker; geneest Segher Wulf, hij zal slechts na verloop van +vele maanden het ziekbed kunnen verlaten."</p> +<!-- Page 201 --> +<p>"En sterft hij, dan volgt er een gansch rouwjaar."</p> +<p>"Dit schijnt u te verblijden?" vroeg mher Willem, hem scherp +in de oogen ziende.</p> +<p>Disdir Vos trok zwijgend de schouders op.</p> +<p>"Ik begrijp", morde zijn gezel, "gij insgelijks hebt Dakerlia +bemind en naar hare hand gestaan? Gij moet u het lot getroosten. +Dakerlia zal wel zeker Robrechts echtgenoote worden."</p> +<p>"Dit huwelijk is nog niet voltrokken!" gromde Disdir Vos met +eene vonk van zegevierende blijdschap in de oogen.</p> +<p>"Maar zijt gij zinneloos, mijn goede Disdir?" schertste Willem +Van Wervick. "Alzoo, gij meent het nog mogelijk dat Dakerlia Wulf +uwe vrouw worde?"</p> +<p>"Wie weet? Er loopt op een jaar zooveel water door de Reije. +Laat het oorlog worden in Vlaanderen, laat de Kerels te wapen +loopen tegen den graaf en de Isegrims ... Bij den vrede kunnen +zaken en menschen groote veranderingen ondergaan hebben."</p> +<p>"Ongetwijfeld, Disdir, indien het oorlog werd, maar dit is nu +niet meer waarschijnlijk. De graaf heeft het oordeel Gods +aanvaard. Segher Wulf heeft dus, door zijne overwinning, +Kerlingaland voor groote bloedstorting behoed."</p> +<p>"Gij meent het, mher Willem?" wedervoer Disdir Vos. "Alhoewel +ik ziek ben geweest, weet ik misschien beter dan gij wat er +omgaat. Is het niet waar dat de Isegrims van 's graven hof sedert +den kamp stilzwijgend en achterhoudend zijn geworden, en elkander +geheimzinniglijk de woorden in de ooren fluisteren, uit vrees dat +een Erembald of een andere Kerel iets verrasse van hetgeen er in +'s vorsten raad gebrouwen wordt?"</p> +<p>Willem Van Wervick knikte bevestigend.</p> +<p>"Welnu, het kwaad dat men daar in het verborgen tegen de +Kerels smeedt zal onverwachts uitbreken. De proost van St-Donaas, +de kastelein, Robrecht Sneloghe en wie hunnen raad of hunne +zienswijze volgen, zijn blind. Zij willen niet zien wat er +geschiedt; zij zenden boden uit om de Kerels te doen stil +blijven; al wat zij zeggen is: geduld, geduld. De bloodaards! Zij +zullen ontwaken als Kerlingaland zal verloren zijn. Burchard +Knap, ziedaar de man, die alleen misschien nog onze vrijheid kon +redden ... En zij hebben hem onrechtvaardig laten veroordeelen, +zonder iets te <!-- Page 202 -->hebben gepoogd tot zijne +verdediging of zijne wraak!"</p> +<p>"Gij hebt wel gelijk", bevestigde Willem, "de proost van +St-Donaas is lijdzamer dan eene vrouw. Men noemt hem wijs; maar +met zulke wijsheid loopt men recht in de slavernij. Laat ons +echter niet denken dat de Kerels ondadig zullen blijven. Nog zes +dagen en de Hoop der Ambachten vergadert te Veurne. Daar zal men +over het lot van Kerlingaland beslissen en de Erembalds zullen er +niet alleen meester zijn. Ik zal er mij bevinden als +afgevaardigde van Proven, waar ik vele goederen heb."</p> +<p>"En ik insgelijks zal er tegenwoordig zijn, als gekozen om +Bekeghem-Ambacht te vertegenwoordigen ..."</p> +<p>"Zie, wie daar uit de Zuidzandstraat tot ons komt!" riep +Willem. "Als men van Loki spreekt ..."</p> +<p>"Robrecht Sneloghe!" mompelde Disdir Vos, met somberen haat in +de stem.</p> +<p>Maar dewijl hij bemerkte dat Robrecht naderde om hen te +groeten, bedwong hij zijne ontsteltenis en zag mher Sneloghe stil +glimlachende te gemoet.</p> +<p>Nadat zij eenige woorden hadden gewisseld over het zoele weder +en over den toestand van Segher Wulf, zeide Disdir Vos:</p> +<p>"Mag ik mher Snelogde vragen, hoe het met zijne verloofde +gaat? Wat moet toch die arme Dakerlia lijden!"</p> +<p>"Het is onbeschrijfelijk!" antwoordde Robrecht diep ontroerd. +"Sedert acht dagen heeft zij de kamer haars vaders nog niet +willen verlaten: zij rust des nachts bij zijn bed, met het hoofd +op eene tafel; maar slapen doet zij toch niet, want bij den +minsten zucht, bij de minste beweging haars vaders springt zij +recht. Hoe een meisje de krachten kan hebben om bij zulk leven +niet van uitgeputheid te bezwijken is onbegrijpelijk. Ook is zij, +och arme, zoo bleek en zoo mager geworden van dit lange waken en +van het overvloedig weenen, dat men ze niet meer zal herkennen, +de eerste maal dat zij zal uitgaan."</p> +<p>"En nu is uw huwelijk onbepaald verschoven?" vroeg Disdir.</p> +<p>"Eilaas, daaraan denken wij niet meer", zuchtte Robrecht. +"Late de goede God Dakerlia's vader genezen! Andere wenschen +voeden wij niet; anders vragen wij niet in onze gebeden."</p> +<p>Er lichtte eene vonk van blijdschap in Disdirs oogen; want de +treurige woorden van Robrecht bevestigden de verborgene hoop +zijns harten.</p> +<!-- Page 203 --> +<p>"Ik twijfel niet, of wij zullen u binnen acht dagen te Veurne +zien", zeide hij. "Houthem kiest u gewoonlijk tot zijnen +vertegenwoordiger."</p> +<p>"Waarschijnlijk zal ik de vergadering van den Hoop niet kunnen +bijwonen", antwoordde mher Sneloghe. "Het spijt mij grootelijks; +maar gij begrijpt, vrienden, de erge toestand van Segher Wulf? De +arme Dakerlia....?"</p> +<p>"En indien men daar tot den oorlog besluit?"</p> +<p>"Dan zullen wij onzen plicht doen, en goed en bloed ten beste +geven voor de vrijheid van Kerlingaland", antwoordde Robrecht. +"Hopen wij evenwel dat de wijsheid van onzen graaf dit ongeluk +zal voorkomen."</p> +<p>"Is het waar", vroeg Willem Van Wervick, "dat gij Ghyselbrecht +Tancmar ten hove uwen handschoen in het aangezicht hebt +gesmeten?"</p> +<p>"Het is waar", antwoordde Robrecht.</p> +<p>"En hij heeft den kamp tegen u geweigerd?"</p> +<p>"Ja, onder voorwendsel dat hij, edelgeboren man, niet mag +strijden tegen eenen Kerel, wiens vrije geboorte hem niet is +bewezen."</p> +<p>"Welke lafheid!" gromde mher Willem.</p> +<p>"Lafheid niet, huichelarij en boosheid. Het is om ons tot +gewelddadigheid aan te drijven en den graaf tegen ons te +verbitteren."</p> +<p>"En gij hebt hem uw zwaard niet in de borst gestooten?" kreet +Disdir Vos.</p> +<p>"De heer graaf kwam in de zaal, waar de twist gebeurde. Hij +bande den vrede tusschen ons. Ik moest gehoorzamen; maar, wat +zeker is, ik zal vroeg of laat het verdriet van Dakerlia Wulf op +Ghyselbrecht wreken!"</p> +<p>"Ware mij den kamp geweigerd, ik sloege den valschaard dood, +ondanks den vrede!" morde Disdir Vos.</p> +<p>"Neen, neen, zoo niet", wedervoer Robrecht met zeker +misprijzen in de stem. "Ik zal Ghyselbrecht wel tot een kamp +weten te dwingen; een eerlijk ridder wreekt zich niet door eenen +moord ... Nu, heeren, verontschuldigt mij, dat ik uwe samenspraak +heb ge<!-- Page 204 -->stoord. Vaartwel."</p> +<p>Mher Sneloghe vervorderde zijnen weg door de Steenstraat tot +op de Markt, waar hij vele lieden bemerkte die, om het fraaie +weder te genieten, op dit breede plein rondwandelden.</p> +<p>Hij meende, zonder stil te houden, naar de Hofstraat zich te +richten en door den burg te gaan om zijne woning te bereiken; +maar nu ontsnapte hem eensklaps een kreet van blijde verrassing +en hij stapte haastig naar het midden der Markt, terwijl hij in +zich zelven murmelde:</p> +<p>"Dakerlia met mijne zuster! Wat wil dit zeggen? Zij schijnen +wel te moede!"</p> +<p>"Jonkvrouwen, zal ik mijne oogen gelooven?" riep hij +glimlachend uit. "Is onze heer vader genezen?"</p> +<p>"Ter goeder ure dat wij u ontmoeten!" zeide Dakerlia. "Nu +hebben wij eenen ridder om ons op de wandeling te geleiden. +Verliezen wij geenen tijd; stel u tusschen ons beiden en laat ons +voortstappen; wij zullen al gaande kouten. O, Robrecht, ik ben +zoo gelukkig!"</p> +<p>"Mij dunkt het, de blijdschap straalt uit uwe oogen. Vertel +mij toch wat u dus verheugt."</p> +<p>"Gij zijt dezen morgen vroeg gekomen", antwoordde Dakerlia. +"Mijn vader was dan nog bezwaard van den nacht en hij scheen niet +veel beter dan gisteren; maar sedert dan is hij ontwaakt. Zijne +oogen waren helder; hij vroeg eten, voor de eerste maal zijner +erge ziekte. De geneesheeren hebben hem, alhoewel met vrees, +eenige lepels hoendersoep doen toedienen. Het deed hem zoo goed! +Hij keerde als het ware tot het leven weder en begon te spreken, +wel zeer stil, maar met eene klaarheid des geestes die, ons allen +verbaasde. Hij sprak van u, Robrecht."</p> +<p>"Van mij, Dakerlia?"</p> +<p>"Ja, het is onbegrijpelijk. Hij moet gedurende al den tijd, +dat hij daar beweegloos heeft gelegen, gehoord en opgemerkt +hebben wat rondom hem geschiedde; want hij weet alles. Ach, +Robrecht, haddet gij kunnen hooren hoe hij u bemint en u dankbaar +is voor uwe goede zorgen!"</p> +<p>"En u Dakerlia, heeft hij u niet gedankt? Gij toch hebt meer +gedaan dan men van de menschelijke krachten kan eischen."</p> +<!-- Page 205 --> +<p>"Ik durf het bijna niet zeggen", stamelde Dakerlia ontroerd, +"Hij heeft mij de hand op het hoofd gelegd, en zoo, met den blik +ten hemel, mij gezegend ... Spreken wij daar niet van; ik was +zoodanig ontroerd dat nu, bij herdenken zijner liefderijke +woorden mij nog de tranen in de oogen schieten."</p> +<p>Zij vervorderden eene wijl in stilte hunne wandeling.</p> +<p>"Geen wonder", zeide Witta, "dat wij zoo blijde zijn. De +geneesheeren, die tot nu toe achterhoudend bleven en ons geene +hoop durfden geven, hebben dezen morgen verklaard dat zij niet +twijfelen of mher Wulf zal genezen. Zijne wonde, die nog altijd +was ontstoken, is nu gesloten."</p> +<p>"God zij geloofd!" riep de jonge ridder, "dit is eene +gelukkige tijding."</p> +<p>"De proost en de kastelein zijn gekomen; zij hebben met mher +Wulf gesproken en zij, insgelijks, zeiden ons dat wij niet meer +mogen vreezen."</p> +<p>"Ja, Robrecht", bevestigde Dakerlia, "en uw oom de proost +heeft mijnen vader doen begrijpen dat hij waarschijnlijk, door +het vergieten van zijn bloed, de vrijheid van Kerlingaland heeft +gered, of ten minste Vlaanderen heeft behoed voor een +rampspoedigen oorlog. Dit heeft mijnen armen vader zoo gelukkig +gemaakt, dat zijne oogen van trotschheid glinsterden."</p> +<p>"Maar dit alles verklaart mij niet hoe het komt dat ik u hier +ontmoet", bemerkte de jonge ridder.</p> +<p>"Uwe ooms zijn daar de oorzaak van", antwoordde Dakerlia. "Zij +beweerden dat ik zeker ziek zou worden, indien ik langer zoo in +eene altijd geslotene kamer bleef zitten. Het was zulk zoet +weder; ik moest uitgaan en wandelen. De geneesheeren hielpen hen. +Om mijnen tegenstand te overwinnen, zeiden uwe ooms dat zij een +paar uren in mijne plaats bij het bed mijns vaders zouden waken. +Ik heb toegestemd voor een enkel uur. Zij hadden gelijk, uwe +goede ooms: de zonneschijn, nog meer dan de blijdschap, doet mij +herleven; de zoete lucht vloeit mij als een verkwikkende balsem +door de longen."</p> +<p>Zoo vroolijk koutende en dankbaar juichende over de +onverwachte verbetering van den toestand des zieken ridders, +wandelden zij eenige malen rondom de Markt, totdat Dakerlia, +ondanks het aandr<!-- Page 206 -->ingen van Robrecht, huiswaarts +wilde keeren.</p> +<p>Zij richtten zich dus naar de Hofstraat, maar werden eensklaps +teruggehouden door eenen hoop volks, die achter twee +bazuinblazers van den burg op de Markt kwam gestroomd.</p> +<p>Van alle kanten liepen nog vele menschen toe; want men +herkende de bazuinblazers als gewone wapenboden des graven, en +men voorzag dat zij een vorstelijk besluit gingen afkondigen.</p> +<p>Even nieuwsgierig als de anderen om te weten wat men hier ten +poorters van Brugge ging bekend maken, bleef Robrecht met zijne +gezellinnen omtrent de wapenboden staan.</p> +<p>De bazuinblazers hieven eenige tonen aan, en zoohaast het volk +genoeg rondom hen was verzameld, trad een klerk vooruit met een +vel perkament in de hand. Hij ontrolde het blad op zulke wijze, +dat men de groote groene zegels er van kon zien nederhangen en +begon dan met luide, klare stem aldus zijne afkondiging:</p> +<div class='blkquot'> +<p>"Wij Karel, graaf van Vlaanderen, al degenen die deze letteren +lezen of hooren lezen, heil in Gode!</p> +<p>Alzoo er in zekere gewesten van onzen lande van Vlaanderen een +slag van lieden wonen, zich noemende Kerels, die, zonder gezeten +te zijn op vrije erven, gezegd <i>Allodii</i>, beweren vrij te +zijn in hunnen persoon en hunne goederen, en tot groote inbreuk +op den openbaren vrede zich vermeten wapens te dragen, +niettegenstaande het herhaald verbod, door onze voorgangers en +door ons uitgevaardigd;</p> +<p>Aangezien deze lieden, zich noemende Kerels, tot geene erkende +leenen behooren en onder zulke zich weigeren te schikken;</p> +<p>Overwegende dat dergelijke toestand slechts het gevolg eener +onwettige aanmatiging kan zijn, strijdig met de rechten onzer +kroon en met den vrede des graafschaps;</p> +<p>Maken kond, dat wij, na rijp beraad en onderzoek van elks +recht, hebben besloten en besluiten wat volgt:</p> +<p>Ten eerste. Elk ingezetene dezer landen van Vlaanderen, die +niet toebehoort tot een onzer leenen of tot eene abdij, of niet +eigenaar is eener erkende vrije erve, gezegd <i>Allodium</i>, +anders <!-- Page 207 --><i>Boekland</i><a name= +'FNanchor_48_48'></a><a href= +'#Footnote_48_48'><sup>[48]</sup></a>, of niet het poortersrecht +in eene onzer goede steden geniet, zal voortaan een man onzer +kroon zijn."</p> +</div> +<p>Tot dan had de menigte, waaronder waarschijnlijk zich geene of +weinige Kerels bevonden, stom en gapend den klerk de woorden uit +den mond geluisterd; maar nu ontstond er zulk luid gemor van +verbaasdheid, dat men de stem van den afkondiger niet meer kon +hooren.</p> +<p>"Stil! stil!" riepen vele der omstanders, die zich misschien +de zaak der Kerels weinig aantrokken.</p> +<p>De klerk zette zijne lezing voort.</p> +<div class='blkquot'> +<p>"Ten tweede. Al zulke mannen der kroon zullen in handen der +ontvangers onzer burgen en kasteleinen den tol, gezegd +<i>balfaart</i>, betalen, dit is een denier jaarlijks, vier +deniers op den dag van hun huwelijk en vier deniers bij hun +afsterven, of anders het beste hoofd ter keuze des heeren.</p> +<p>Ten derde. Het blijft allen dienstbaren lieden verboden, +wapens te dragen, als daar zijn schermzeisen, zwaarden, staven, +knijven, kolven, op lijf straffe of op boete, zooals bepaald is +bij de besluiten der graven, onze voorgangers, en der onze."</p> +</div> +<p>Het overige der afkondiging bestond slechts in eenige +voorschriften tot de uitvoering van het zwaarwichtig besluit.</p> +<p>Met groot geschater van stemmen begonnen de poorters elkander +hun gevoelen over dit edict tegen de Kerels mede te deelen; maar +dewijl de bazuinblazers de plaats verlieten en naar de +Steenstraat opgingen, om daar en elders hunne zending te +vervullen, volgden hen de meeste aanhoorders. Andere liepen in +allerijl over de Markt, om het verrassende nieuws aan vrienden of +bekenden te gaan mededeelen.</p> +<p>Robrecht en Dakerlia, getroffen met eenen diepen schrik, +aanschouwden <!-- Page 208 -->elkander eene wijl zonder +spreken.</p> +<p>"Eilaas", zuchtte Dakerlia, "daar breekt het langgevreesde +onweder over Vlaanderen los! Het bloed mijns vaders heeft +nutteloos gevloeid. Arm Kerlingaland!"</p> +<p>"Arm Kerlingaland?" herhaalde Robrecht. "Neen, neen, het recht +zal zegepralen! Men heeft met ons gehuicheld. Wij zijn verraden, +snood verraden. Ha, nu is alle geduld lafheid, alle toegevendheid +misdaad! Wanhoop niet van onze zaak. Meent gij dan dat de Kerels +zich zullen laten binden als kalveren op de markt? De nootkreet +gaat hergalmen over Kerlingaland. Wie overwinnen zal, dit weet +God alleen; maar wij zullen den strijd niet opgeven, al eischte +de verdediging der vrijheid onzen laatsten druppel bloed!"</p> +<p>"Ramp, ramp!" klaagde Witta, "wie er ook overwinne, Vlaanderen +zal overdekt worden met lijken ..."</p> +<p>"O, mijn God!" kreet eensklaps Dakerlia verbleekend.</p> +<p>"Wat geschiedt u? Wat ziet gij?" vroegen Robrecht en zijne +zuster verbaasd.</p> +<p>Maar Dakerlia greep haren verloofde de hand, trok hem naar de +Hofstraat en antwoordde haastig:</p> +<p>"Kom, kom, loopen wij naar huis. Mijn arme vader! Indien +iemand hem deze tijding bracht, het zou hem zoo diep bedroeven, +hem eenen noodlottigen slag toebrengen misschien! Kom, wij zullen +verbieden dat iemand van buiten hem nadere, wie het ook +weze!"</p> +<p>"Maar bedwing toch uwe ontsteltenis, Dakerlia", zeide Robrecht +"Uw vader zou bemerken dat gij hem iets verbergt ..."</p> +<p>"Neen, neen, hij zal het niet zien; ik ben sterk, ik zal +welgemoedheid veinzen."</p> +<p>Inderdaad, toen zij het bed haars vaders naderde, zweefde er +een stille glimlach op haar gelaat; maar dewijl hij met de oogen +gesloten lag, en de geneesheeren haar teeken deden dat hij +rustte, hield zij zich stil en zette zich bij het hoofdeneinde op +eenen stoel.</p> +<p>Robrecht murmelde iets aan het oor van den proost, wenkte den +kastelein met den vinger en verliet de kamer met zijne beide +ooms, die, <!-- Page 209 -->nieuwsgierig geworden door zijne +geheimzinnigheid, hem vragend aanzagen.</p> +<p>Hij bracht hen in eene zaal en zeide hun met de handen +opgeheven:</p> +<p>"Schrikkelijk nieuws! Er loopt een klerk in de stad rond, die +een besluit van onsen graaf tegen de Kerels afkondigt. De Kerels +zijn voortaan dienstbaar aan de kroon, evenals waren zij in +slavernij geboren!"</p> +<p>De proost verbleekte; eene siddering doorliep de leden des +kasteleins; beiden bleven stom, als konden zij de onverwachte +tijding niet gelooven.</p> +<p>"Zijt gij zeker van hetgeen gij zegt?" vroeg de oude +Bertulf.</p> +<p>"Gansch zeker; ik heb het besluit hooren afkondigen."</p> +<p>"Waar?"</p> +<p>"Op de Markt, in tegenwoordigheid van eenen grooten hoop +volks."</p> +<p>"En hoe luidde dit besluit?"</p> +<p>"Het verklaarde dat de Kerels ten onrechte zich vrij wanen; +het legt hun den balfaart der dienstbaarheid op en verbiedt hun, +op lijfstraf en op boete, eenige hoegenaamde wapens te +dragen."</p> +<p>"Eilaas, welke onheilen dreigen Vlaanderen!" zuchtte de +kastelein Hacket. "De valsche Isegrims zegevieren!"</p> +<p>"Bekent het nu, mijne ooms", bemerkte Robrecht, "al ons +geduld, al onze toegevendheid heeft tot niets gediend dan om den +hoogmoed onzer vijanden aan te vuren. Het is misschien nog tijd. +Geef een teeken, heer proost; help gij er toe, heer kastelein, en +morgen staat geheel Kerlingaland onder de wapens!"</p> +<p>"Met zulk voorbarig besluit ware alles verloren", antwoordde +Bertulf, zich op het voorhoofd wrijvend om een klaar en diep +besef van den toestand in zijne hersens op te wekken. "Onze +vijanden moeten hetzelfde wenschen als gij, Robrecht. Zulke +onvoorbereide opstand kan slechts gedeeltelijk zijn. Vergeet hef +leger niet dat te Atrecht ons bewaakt. De opstand der Kerels, +indien men verplicht wordt tot zulk uiterst middel zijne +toevlucht te nemen, mag slechts algemeen zijn, en onze +heirkrachten moeten tot eenen langen oorlog worden +ingericht."</p> +<p>"Maar, oom lief, is de maat niet vol genoeg?" wedervoer +Robrecht, met eene verontwaardiging die hij uit ontzag voor den +ouden proost poogde te bedwingen. "De tijding van dit hoonend +besluit zal de Kerels, de <!-- Page 210 -->Houtkerels vooral, +verwoed maken."</p> +<p>"Inderdaad", bemerkte de kastelein, "mij zou het niet +verwonderen dat zij onmiddellijk de wapens opnamen en de burchten +der leenheeren begonnen te bestormen en af te branden."</p> +<p>"En ware het niet beter het sein tot den algemeenen opstand te +geven?" vroeg Robrecht. "Wees zeker, oom, uw lankmoedigheid zal +het ongeluk van Kerlingaland zijn!"</p> +<p>"Bedwing uwe jonge drift, mijn neef", sprak Bertulf op +strengen toon. "Met zulke overijling verderft men de beste zaak. +Hebt gij dan geen vertrouwen meer in mijne oude +ondervinding?"</p> +<p>"Zeker, oom; maar, met uw oorlof, mij dunkt, dat +krachtdadigheid en moed, in dringende omstandigheden, meer zijn +dan wijsheid."</p> +<p>"Ik geloof dat gij gelijk hebt, broeder", zeide de kastelein, +"maar werkeloos kunnen wij niet blijven. Wat gaan wij doen?"</p> +<p>"Wij moeten alle beweging in de Ambachten voorkomen", +antwoordde de proost. "De Kerels doen stil blijven totdat de Hoop +over de erge zaak beslist hebbe. Wat is zes dagen? Wil de Hoop +het lot der wapens beproeven, men zal daar de afgevaardigden van +al de Ambachten onder de hand hebben en dus, moet het zijn, met +een enkel woord gansch Kerlingaland als één man +doen opstaan."</p> +<p>"Maar, heer oom", bemerkte Robrecht, "gij vergeet Burchard +Knap, uwen neef. Als die de mare zal vernemen!"</p> +<p>"Ik weet waar hij zich ophoudt: hij zal een bijzonderen brief +van mij ontvangen en in vrede blijven, ten minste tot den dag van +den Hoop. Hij heeft mij dit reeds plechtig beloofd."</p> +<p>"Alzoo, wij hoeven ons te bereiden tot den oorlog?" vroeg de +kastelein.</p> +<p>"Bereiden, voorzeker", antwoordde hem zijn broeder de proost, +"maar die noodlottige worsteling is nog niet volstrekt +onvermijdelijk. Wie zegt ons dat, indien onze graaf het oor aan +den raad onzer vijanden heeft geleend, het niet alleenlijk is, +omdat de oorlog in Aquitanië, en nu op de grenzen van +Normandië, hem dwingt naar middelen uit te zien om zich eene +groote hoeveelheid gelds te bezorgen? Indien de Kerels hem eene +bede toestonden van eenige duizende marken zilvers?"</p> +<!-- Page 211 --> +<p>"Alweder toegevendheid en gebeden?" morde Robrecht; "kunnen +wij dan niets meer dan smeeken? Gij weet, oom, hoe ik onzen graaf +verkleefd was, ondanks het onrecht dat ons werd aangedaan. Vorst +Karel had mijnen vader zaliger vereerd en bemind. Ik was hem +daarvoor dankbaar. Nu moet ik die dankbaarheid in mijn hart +versmachten. Ik heb te kiezen tusschen den oorlog tegen den graaf +en de vernedering van mijn vaderland, het verlies onzer vrijheid. +De overtuiging dat onze vorst door de booze Isegrims is misleid +maakte mij die keus nog pijnlijk, ik beken het; maar de stem van +mijn geweten ..."</p> +<p>"Zwijg toch", onderbrak hem de proost, "Gij wordt even +voorbarig en oploopend als de woeste Burchard. Luister toch eerst +naar de kalme rede. Indien wij door zulke geldelijke opoffering +het edict en de schrikkelijke rampen afweren, die ons geslacht en +ons vaderland bedreigen, zoudt gij mij laken den raad daartoe te +hebben gegeven?"</p> +<p>"Neen, neen, oom; maar alle hoop op rechtvaardigheid, alle +hoop op vrede is dood in mij!"</p> +<p>"Welnu, ik zal pogen te weten wat zulk aanbod bij den graaf +vermag. In alle geval, de Hoop te Veurne zal over de zaak +beraadslagen; en wij allen, onzen Gilden-eed getrouw, zullen ons +aan zijne beslissing onderwerpen. Laat ons nu naar de proostdij +gaan, Hacket; de tijd is ons kostelijk; wij moeten met spoed onze +voorzorgen nemen om, tot de beslissing van den Hoop, alle +beroerte in de Ambachten te beletten."</p> +<p>In den gang zeide de proost nog:</p> +<p>"Wij zullen terloops Segher Wulf vaarwel wenschen; hij zal +misschien ontwaakt zijn."</p> +<p>Robrecht hield hen terug en deed hun begrijpen dat zij in +tegenwoordigheid des zieken van het afgekondigde besluit niet +mochten gewagen. Segher Wulf, die zich gelukkig achtte, zijn +leven te hebben gewaagd, in de gedachte dat hij door het storten +van zijn bloed de vrijheid der Kerels tegen allen nieuwen aanval +had behoed, kon een noodlottigen slag ontvangen, indien hij nu +vernam dat de Isegrims zelfs het oordeel Gods niet hadden +geëerbiedigd.</p> +<p>Zijne ooms erkenden de gegrondheid dezer bemerkingen en +beloofden den zieke van niets te spreken.</p> +<p>Alzoo zij nu door de gang traden, hoorden zij eensklaps op +eenigen <!-- Page 212 -->afstand bazuintonen hergalmen.</p> +<p>"O! mijn God!" kreet Robrecht verschrikt, "daar komt men nu in +deze straat het noodlottig besluit afkondigen. Mher Wulf zal het +hooren. Wat schromelijke slag!"</p> +<p>"De snoodaards!" morde de kastelein. "Wie weet, hebben zij de +wapenboden daartoe geen bijzonder bevel gegeven? Onverbiddelijk +zijn de Tancmars in hunnen haat."</p> +<p>"Maar neen, de wapenboden zijn nog verre; mher Wulf kan niets +van de afkondiging verstaan", bemerkte de proost.</p> +<p>"Ach, hij hoort zoo verwonderlijk scherp, en hij ligt onder +het venster bij de straat", klaagde Robrecht.</p> +<p>"Kom, kom, gij bekommert u ten onrechte", zeide de proost, +terwijl hij de deur der ziekenkamer opende.</p> +<p>Segher Wulf lag nog met geslotene oogen, en nevens hem stond +Dakerlia met angst en vervaardheid op het gelaat; want zij +insgelijks had de bazuintonen gehoord.</p> +<p>"Ontstel u niet zoozeer, jonkvrouw; uw vader slaapt en de +bazuinblazers zijn weg", fluisterde de proost aan haar oor.</p> +<p>Maar nauwelijks waren deze stille woorden zijnen mond ontglipt +of de stem van den afkondiger verhief zich onder het venster +zelf.</p> +<p>Een pijnlijke kreet ontsnapte Dakerlia, terwijl zij de bevende +handen over haren vader uitstrekte, als poogde zij de noodlottige +klanken te onderscheppen.</p> +<p>De zieke opende de oogen wijd en luisterde. Hij bleef rustig; +geene plooi op zijn gelaat duidde aan dat hij verstond wat men +daarbuiten zoo luid afriep.</p> +<p>Reeds was de klerk zeer verre in het lezen van het besluit +gevorderd, en nog had Segher Wulf geen teeken van ontroering +gegeven. De omstanders meenden te mogen hopen, dat hij niets van +het besluit zou verstaan.</p> +<p>Maar toen de afkondiger het tweede punt van het noodlottig +edict bereikte, werd de zieke eensklaps als door eenen geweldigen +slag getroffen: al zijne leden trokken zich krampachtig te zamen +en, ofschoon de klagende Dakerlia en de verschrikte geneesheeren +hem poogden te bedwingen, duwde hij zijne twee armen op het bed, +spande al zijne zenuwen en riep uit, terwijl hij zich met +verwonderlijke kracht in de <!-- Page 213 -->hoogte hief:</p> +<p>"Slaven! De Kerels slaven! Wraak, wraak, o, mijn God!"</p> +<p>Eilaas! Zijn slecht geheeld sleutelbeen brak opnieuw, zijne +wond scheurde open, het bloed golfde hem over de borst en hii +viel met eenen akeligen noodkreet achterover ...</p> +<p>"Het is niets, geen gejammer, geen gekerm!" riep een der +geneesheeren, den proost haastige teekens doende, dat men de +jonkvrouw zou verwijderen.</p> +<p>Allen verstonden hem. Robrecht en zijne ooms grepen Dakerlia +bij de armen en schouders, en hoe zij ook als zinneloos +worstelde, zij leidden ze met geweld in eene ver afgelegene +kamer. Daar poogde men haar te doen gelooven dat het ongeval +geene erge gevolgen zou hebben. De geneesheer had immers zelf +gezegd dat men niet mocht bekommerd zijn? Een nieuw verband zou +alles weer herstellen.</p> +<p>Maar Dakerlia, door eenen doodelijken schrik aangejaagd, was +niet te bedaren.</p> +<p>"De wreedaards, de Isegrims!" riep zij uit, terwijl men haar +poogde van de deur terug te houden. "Zij hebben hem in den kamp +niet kunnen overwinnen. Vermoorden moesten zij hem, met +valschheid, met lafhartigheid! O, mijn vader, mijn arme vader, +wie zal u wreken? Wie zal het edel bloed herkoopen, dat gij voor +de vrijheid van Kerlingaland hebt vergoten?"</p> +<p>"Wees gerust, Dakerlia", antwoordde Robrecht Sneloghe. "De +noodhoorns gaan galmen over Kerlingaland. Het is een oorlog om +leven en dood. Ik zal te midden des gevechts de vijanden uws +vaders opzoeken en ze treffen, zoolang mijn arm de macht heeft +tot het verheffen van een zwaard."</p> +<p>De maagd slaakte eenen angstkreet, legde zich de handen voor +de oogen en begon overvloedig te weenen; maar zij was zoo +aangejaagd dat zij bijna onmiddellijk weder naar den ingang der +kamer sprong en zich de handen ten bloede werkte om de geslotene +deur open te rukken.</p> +<p>Zij viel op de knieën voor den proost en kermde en bad +met saamgevoegde handen, om tot haren vader te mogen gaan. Hij +kon sterven, haar verkrampend hart riep het luid. Mocht zij hem +dan niet een laatst vaarwel wenschen en hem de oogen sluiten? Zou +hij ten hemel varen zonder <!-- Page 214 -->zijn kind aan zijne +zijde te zien?</p> +<p>Eindelijk door medelijden overwonnen, zeide de proost tot +haar, dat hij den kastelein zou verzoeken naar de ziekenkamer te +gaan om het oorlof der geneesheeren af te smeeken, indien +Dakerlia toestemde bedaard te wachten op de tijding welke hij hun +zou brengen.</p> +<p>Men opende met voorzorg de deur en Hacket begaf zich naar de +kamer aan de straat.</p> +<p>Hier ontvloog hem een kreet van schrik, ofschoon de geneesheer +door zich den vinger aan den mond te leggen, hem tot stilte +aanmaande.</p> +<p>Segher Wulf lag uitgestrekt op het bed, met een kruisbeeld op +de borst. Zijn gelaat was loodvervig en toonde de doorschijnende +tint der bloedeloosheid. Witta zat ten gronde geknield en weende +bitter.</p> +<p>De kastelein naderde met kloppend hart en aanschouwde den +geneesheer.</p> +<p>"Niets meer dan een lijk!" murmelde deze.</p> +<p>"Wel zeker?"</p> +<p>"Hoe anders? Al zijn bloed is hem ontloopen."</p> +<p>"Wat akelige ramp!"</p> +<p>"Ja, een ijselijk voorval; maar klagen kan hier niet helpen, +heer kastelein. Gij moet tot de jonkvrouw gaan; haar eerst met +halve woorden een ongeluk doen voorgevoelen, haar dan van een +groot gevaar spreken en zoo allengs haar den dood haars vaders +melden, opdat de slag haar niet plotselijk treffe."</p> +<p>De kastelein verwijderde zich stilzwijgend, om de droeve +zending te gaan vervullen; maar nauwelijks was hij eenige +oogenblikken weg, of men horde in den gang eenige wanhopige +klachten hergalmen.</p> +<p>Dakerlia stortte in de kamer en liep tot bij het bed. Een +eerste blik zeide haar alles: zij slaakte eenen machtigen +schreeuw, eenen noodkreet, die het gansche huis doorschalde, en +viel gevoelloos met het hoofd op de borst haars vaders.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_48_48'></a><a href='#FNanchor_48_48'>[48]</a> +<div class='note'> +<p>Bij de Angel-Saksen noemde men het Gemeentegoed of vrij +geweide <i>folcland</i> (ager publicus), een land, waarvan het +bezit door eene geschrevene oorkonde vanwege den vorst was +toegestaan of bevestigd, <i>bocland</i> (geboekt land).</p> +<p>Zie LAPPENBERG, <i>Geschichte von Engeland</i> t. I, pp. 578 +en 579.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<!-- Page 215 --> +<a name='XI'></a> +<h2>XI</h2> +<br> + +<p>De dag waarop de Hoop<a name='FNanchor_49_49'></a><a href= +'#Footnote_49_49'><sup>[49]</sup></a> zou gehouden worden, was +verschenen.</p> +<p>Reeds van in den vroegen morgen krielde de stad Veurne met +lieden die zich uit alle gewesten van Kerlingaland zich derwaarts +hadden begeven, en nog zag men elk oogenblik groote overdekte +wagens voor de bijzonderste herbergen stilhouden.</p> +<p>Niet al deze bezoekers waren geroepen, om als afgevaardigden +der Ambachten in den Hoop te zetelen. Eenigen moesten zich +aanbieden voor het beroepsgerecht of <i>jaarwaarhede</i>, anderen +zouden zekere zaken aangaande hunne betrekkingen met het Gilde +vereffenen; de meesten evenwel hadden de reis ondernomen uit +enkele nieuwsgierigheid of om vrienden of bekenden te +ontmoeten.</p> +<p>Rondom den Kerkhofsmuur van St-Walburgis stonden kramen met +eetwaren, met fruit en lekkernijen, met landbouwgereedschap, met +huisgerief en kleederstoffen, zoodat de plaats naar die zijde +geheel het voorkomen had eener jaarmarkt of eener kermis.</p> +<p>Daar was groote toeloop van volk. De Kerels herkende men aan +hunne lange baarden en aan hun breed zwaard of schermzeis. +Tusschen hen kon men de Houtkerels onderscheiden aan het diepere +blauw hunner kleeding en aan hunne hoeden, waarvan de randen +achter en terzijde in vorm eener klak waren opgeslagen, terwijl +de Veld- en Duinkerels breedgerande hoeden droegen, die met eene +veder van den Blauwvoet of Zeearend waren gesierd.</p> +<p>Men bemerkte zelfs hier en daar eenen Kolvekerel ui +<!-- Page 216 -->t het graafschap Gwynen, die gansch in kleeding +en voorkomen aan de andere Kerels geleek, tenzij dat hij tot +eenig wapen eenen houten kolf of knots in de hand of op den +schouder droeg.</p> +<p>De poorters of burgers van Veurne hadden geenen baard, en +slechts de bijzondersten onder hen droegen een kort mes boven de +lederen tassche aan hunnen gordel. Zij lieten zich niet veel in +met de Kerels, die overigens hen met hoogmoed bejegenden en +zorgvuldig vermeden over de zaken der Ambachten in hunne +tegenwoordigheid te spreken.</p> +<p>Inderdaad, de Kerels zagen de poorters der steden als lieden +aan die hunne onafhankelijkheid hadden verloren en van de +voorvaderlijke vrijheden niets meer bezaten dan wat de vorst hun +willekeurig en uit genade had laten behouden.</p> +<p>Vroeger genoten al de gedeelten van Kerlingaland dezelfde +onafhankelijkheid, en hadden geenen anderen dienstplicht jegens +den graaf dan het leveren van krijgslieden tot 's lands +verdediging Zij betaalden gewilliglijk alle tollen van doorvaart +op koopwaren, havenrechten en burggelden aan 's gravens +ambtenaars, voor zooveel deze belastingen niet als een +persoonlijke hoofdtol konden worden beschouwd. Daarenboven, in +oorlogstijd of in andere gewichtige omstandigheden, wanneer de +vorst hun eene <i>bede</i> toerichtte, verleenden zij hem +vrijwilliglijk aanzienlijke hulpgelden uit den gildeschat.</p> +<p>Maar voor twee eeuwen hadden de graven van Vlaanderen, om het +land tegen de invallen der Noormannen te kunnen verdedigen, met +de toestemming der Kerels zelven, verschillende steden met muren +omsingeld en er een sterk kastel of burg gebouwd, waarin een +ambtenaar, door den vorst aangesteld, als kastelein of burggraaf +het bevel voerde.</p> +<p>Van dit oogenblik af zag de graaf het gebied van den burg als +een leen der Kroon aan, en werden de inwoners der steden zijne +leenmannen, met de uitzondering nochtans, dat hij hun zekere +vrijheden liet behouden, en deze bevestigde door eene vorstelijke +vergunning. Hij gaf zulke <i>gemeente</i> bestierders of +<i>schepenen</i> en liet er het recht uitoefenen in zijnen naam, +onder de hooge bewaking van den kastelein.</p> +<p>Geheel anders was het met de Kerels buiten d<!-- Page 217 -->e +bemuurde steden gesteld. Dezen hadden nog hunne voorvaderlijke +inrichtingen behouden en bestierden zich zelven en oefenden den +rechtspleging zonder de minste tusschenkomst eener hoogere +overheid. Eén of meer dorpen, onder een gemeenschappelijk +bestier, noemden zij eene <i>minne</i>, en verscheidene zulker +<i>minnen</i> vormden een Ambacht. Schepenen hadden zij niet; +hunne bestierders, jaarlijks door hen gekozen, noemden zij +Keurmans. Dezen waren belast met het beredderen der openbare +belangen van de minne, en zetelden in de vierschaar en vonnisten, +zoowel over stoffelijke gedingen als over wetsovertredingen en +misdaden.</p> +<p>Binnen de stad Veurne zelve, naar eenen hoek der Markt, was er +nog eene vrije plek grond, die niet aan de overheid van den +kastelein was onderworpen. Daarop hadden de machtige Kerels van +Veurne-Ambacht hunne groote Gildehalle gebouwd, om er hunne +gemeene zaken te behandelen en er de wekelijksche rechtspleging +te oefenen.</p> +<p>Van buiten beschouwd, had deze Halle het voorkomen van een +onmatig lang en breed huis, zonder verdiep, welks eenvormige +lijnen slechts onderbroken waren door een hoog torentje, waarin +twee klokken hingen van verschillende grootte. De vensters waren +zeer hoog boven den grond en met ijzeren staven gesloten.</p> +<p>Nu stonden voor de ingangspoort tien of twaalf langgebaarde +mannen, met uitgetogen schermzeis, die de poorters en +vreemdelingen van de Halle hielden verwijderd.</p> +<p>Dit opzicht van ongastvrijheid en van verborgenheid moest doen +denken dat de Kerels, bij den bouw der Gildehalle, voor doel +hadden gehad, alle bespieding van buiten af te weren en het +geheim hunner beraadslagingen te vrijwaren tegen de +nieuwsgierigheid zulker lieden, die niet door den Gildeneed met +hen waren verbonden.</p> +<p>Van binnen was de Halle niet zoo somber; want de vensters, die +op den neerhof uitzagen, waren zeer breed, en geen traliewerk +onderschepte er het daglicht. Hare grootste uitgestrektheid was +ingenomen door eene lange zaal, waarvan het gewelf, met zijne +veelvuldige graten, op twee rijen lage pijlers rustte, die met +zonderlinge beeldsieraden waren overdekt.</p> +<p>Men had nu, tot het houden van den Hoop, in deze zaal eene +verhevendheid getimmerd en er talrijke banken gezet.</p> +<!-- Page 218 --> +<p>Nog vele min wijde vertrekken, elk tot een bijzonder gebruik +bestemd, lagen achter de groote zaal en hadden eenen gemeenen +uitgang op den neerhof, niet verre van de plaats waar, onder de +opene lucht, de vier banken der <i>vierschaar</i> tusschen eene +ringvormige haag waren geschikt.</p> +<p>Tot dan hadden de Kerels rondom het kerkhof gewandeld of in +groepen op de Markt over de zaken van Kerlingaland gekout en +getwist, immer zorgende dat zij niet door de poorters werden +gehoord.</p> +<p>In de Halle bevonden zich geene andere personen dan eenige +Keurlieden en klerken, die alles in gereedheid brachten tot den +dienst waarmede elk hunner belast was.</p> +<p>Nu evenwel werd op het torentje de kleinste klok geluid. Vele +Kerels traden in de Halle, en begaven zich in verschillende +vertrekken, volgens de zaken welke zij te bezorgen hadden.</p> +<p>In eene groote kamer zaten de ontvangers van den gildeschat +met hunne klerken. Hier kwamen opvolgend de afgevaardigden der +Ambachten het geld storten dat zij voor elk lid van het Gilde als +jaarlijksche bijdrage waren verschuldigd.</p> +<p>Daarnevens en van de ontvangers gescheiden, zaten de +betaalders die, op vertoon van oorkonden, door aangestelde +opzichters en schatters afgeleverd, de hulpgelden uitdeelden voor +brand van huizen of vergaan van schepen of schuiten; want de +gildeschat was voor de Kerels tevens eene kas van onderlinge +verzekering.<a name='FNanchor_50_50'></a><a href= +'#Footnote_50_50'><sup>[50]</sup></a></p> +<p>In een ander vertrek zaten de beheerders van wegenissen en van +water- en dijkwerken, die ten laste van meer dan +één Ambacht moesten worden onderhouden.</p> +<p>Maar de toevloed van volk was het grootst op den neerhof, in +en rondom de vierschaar.</p> +<!-- Page 219 --> +<p>Hier zetelden afgevaardigde Keurmans van de groote Ambachten, +ondere anderen van Veurne, Capellebrouck, Berg, Brouckburg, +Hazebrouck en Duinkerke. Te zamen vormden zij een gerechtshof, +dat elken Kerel moest aanhooren die beweerde dat hem, in zijn +Ambacht, onrecht was gedaan of recht was geweigerd. Deze +vierschare, die men <i>jaarwaarhede</i> noemde, vonniste +diensvolgens als een hof van beroep; zij was onafhankelijk van +den Hoop en zetelde verscheidene dagen.</p> +<p>Al deze bijzondere verrichtingen namen den ganschen morgen in, +en het was slechts ten één uur namiddag, na men den +afgevaardigden den tijd had gegund om te eten, dat de groote klok +de opening van den Hoop aankondigde.</p> +<p>Men had eenigen tijd te voren iedereen, wie hij ook ware, de +Halle doen ontruimen. Nu werd niemand toegelaten, tenzij na +onderzoek der volmacht, hem afgeleverd door de Keurlieden van het +Ambacht, dat hem als zijnen vertegenwoordiger had gekozen.</p> +<p>De groote zaal geraakte allengs vol. Elk nam plaats naar zijne +geliefte, nevens zijne vrienden of bekenden.</p> +<p>Hacket, de kastelein van Brugge, bevond zich daar als +afgevaardigde van het Brugsche Vrije; nevens hem, Robrecht +Sneloghe, als vertegenwoordiger van Houthem; en, meer naar achter +in de zaal, Disdir Vos, Willem Van Wervick en Ingelram Van Eessen +en andere ridders, door verschillige Ambachten afgevaardigd.</p> +<p>Dewijl de Hoop nog niet was geopend, en de Kerels met luider +stemme hun gevoelen uitdrukten over de zaak van den balfaart en +over hetgeen men in deze erge tijdsomstandigheden te doen had, +heerschte er in de gansche zaal een verward gerucht als van eenen +ronkenden bijenzwerm ... Maar daar verschenen nu de +afgevaardigden der groote Ambachten op de verhevenheid en, +terwijl zij plaats namen in de leunstoelen, die men daar voor hen +had geschikt, zetteden al de aanwezigen zich op de banken +neder.</p> +<p>Het gedruisch begon echter opnieuw, totdat de Voorman of +voorzitter met eenen zwaren houten hamer zoo hard op de eiken +tafel sloeg, dat de galm als een donder door de zaal dreunde.</p> +<p>Elk zweeg en de diepste stilte verving het gerucht.</p> +<p>De Voorman of de voorzitter was een Keurman<!-- Page 220 --> +van Hazebrouck met eenen langen sneeuwwitten baard. Hij wierp +eenen tragen blik door de zaal, klopte dan nog eens met den +hamer, stond op en sprak:</p> +<p>"Gezellen, Gildebroeders, toen wij, uwe zaakgelastigden, voor +eenige weken ons wilden bereiden tot het houden van den Hoop, +hadden wij eenige min of meer belangrijke voorwerpen uitgekozen +om aan uwe beraadslaging te worden onderworpen. Sedert dan heeft +onze heer graaf tegen de Kerels een edict uitgevaardigd dat, +moest het van kracht blijven, ons en onze kinderen in eeuwige +slavernij zou dompelen. Zoo zwaarwichtig is voor ons deze zaak, +dat ik ze alle andere doen voorafgaan. Ik hoop dat gij niet +alleen met de verontwaardiging van diepgehoonde, maar tevens met +de bedaardheid van wijze en bezadigde lieden zult onderzoeken en +overwegen wat ons te doen staat om de vrijheid van Kerlingaland +te redden en ongeschonden te behouden. En, ten einde het +rechtverkrachtend besluit van onzen heer graaf iedereen geheel +bekend zij, zal ik den klerk verzoeken het u voor te lezen."</p> +<p>De klerk stond op en begon de lezing van het edict. Schier bij +elken regel werd zijne stem verdoofd door het toornig gemor der +vergadering; maar wanneer iets bijzonder kwetsends in het besluit +voorkwam, ontstond uit al de hoeken der zaal een onweder van +wraakkreten en vermaledijdingen.</p> +<p>"Te wapen, te wapen! Sla dood de Isegrims! Stroome ons bloed +voor de vrijheid! Heden nog! Gevloekt, gevloekt de balfaart der +slavernij!" galmden de driftigsten.</p> +<p>"Stil! Stil! Laat af met dit woest geschreeuw: wij hooren +niet!" riepen eenige anderen.</p> +<p>Zoo ging de lezing van het besluit met vele onderbrekingen tot +het einde voort.</p> +<p>Nu nog heviger dan te voren, zou de meerderheid der aanwezigen +hare verontwaardiging en hare woede door verwarde kreten lucht +geven, maar de Voorman klopte zoo geweldig met den hamer, dat hij +iedereen tot zwijgen dwong.</p> +<p>Hij zeide, dat hij de diepe onsteltenis der vergadering wel +begreep, en daarom gedacht had de stilte niet streng te moeten +handhaven. Nu evenwel verzocht hij zijne gezellen h +<!-- Page 221 -->un gevoel van wettige verontwaardiging te +bedwingen, opdat de beraadslaging, die nu ging aanvangen, +behoorlijk en met eerbied voor elke gedachte kon worden +voortgezet. Hij zou van nu af geene onderbrekingen meer dulden, +en niemand zou spreken dan met zijne toelating en op beurt.</p> +<p>Daarop vroeg hij of een der aanwezigen het woord verlangde; +doch zoovele handen gingen terzelfder tijd in de hoogte en +zoovele namen werden hem toegeroepen dat hij niet wist wien uit +te kiezen tusschen al de sprekers die zich aanboden.</p> +<p>Op dit oogenblik werd de deur der zaal geopend.</p> +<p>Er trad een hoogstaltig man binnen, wiens fiere houding en +stoute blik ook degenen met ontzag troffen die hem niet kenden. +Hij was gekleed als een ridder en aan het gevest van zijn zwaard +glinsterde eenig edelgesteente.</p> +<p>Zijne verschijning deed een algemeen gemor van verbaasdheid +ontstaan, bovenal toen degenen, die hem herkenden, zijnen naam +noemden.</p> +<p>"Burchard Knap! Hij is een banneling. Iedereen mag hem dooden! +Hoe durft hij bij kiaren dage hier verschijnen? Heeft hij recht +om in den Hoop te zitten?" vroeg men elkander.</p> +<p>Dit ongunstig gemompel scheen Burchard Knap te kwetsen. Met +spijt in de stem riep hij uit:</p> +<p>"Gezellen, is het zoo dat gij een slachtoffer der dwingelandij +begroet? Had iemand onzer gevreesd zich door de Isegrims te doen +bannen, Kerlingaland zou nu niet op den boord des afgronds staan. +Elkeen mag mij dooden. De minste schalk kan mij eenen pijl door +rug en lenden drijven, ik weet het; maar, hoe de dood mij ook +bedreige, hij kan mij niet weerhouden van hier mijnen plicht te +komen vervullen. Ik ben afgevaardigde van Rodenburg en, als +zulks, zal ik in den Hoop zetelen met evenveel recht als de beste +die hier tegenwoordig is."</p> +<p>"Maar gij zijt gebannen!" riep eene stem.</p> +<p>"Wie heeft daar gesproken?" wedervoer Burchard met bedwongene +gramschap. "Dat hij rechtsta en zich toone. Ik wil weten welke +vrije Kerel zich hier aanstelt tot uitvoerder der vonnissen die +onze verdrukkers tegen zijne broeders hebben uitgesproken."</p> +<p>"Niemand, niemand! Leve Burchard Knap!" klonk het door de +zaal.</p> +<!-- Page 222 --> +<p>De slag van den hamer weergalmde.</p> +<p>"Gezellen", zeide de Voorman, "mher Burchard Knap van +Bethferkerke is als ridder door het hooger hof der baroenen tot +ballingschap verwezen. Als Kerel kon hij slechts door de +Aldermans van zijn Ambacht worden gevonnist; als Kerel bevindt +hij zich tusschen ons, niet als ridder. Wij aanvaarden dus in hem +den vertegenwoordiger van Rodenburg."</p> +<p>Een bijna algemeen handgeklap juichte deze verklaring toe.</p> +<p>Burchard, hierdoor aangemoedigd en verstout, begon weder tot +de vergadering te spreken; maar de Voorman onderbrak hem door +herhaalde hamerslagen, en verzocht hem zich neder te zetten, hem +zeggende dat hij stellig en streng hem verbood het woord te +voeren voordat zijne beurt kwam. De onverduldige Kerel moest +gehoorzamen en nam grommend plaats op de bank nevens Disdir +Vos.</p> +<p>"Dat mher Hacket, kastelein van Brugge, spreke!" zeide de +Voorman.</p> +<p>Hacket begon eene rede, waarin hij de vergadering aanraadde de +zaak wel en met bedaarden geest te overwegen, vooraleer eene +misschien overijlde beslissing te nemen. Het was telkens een +groot ongeluk wanneer een volk gedwongen was op te staan tegen +zijnen wettigen vorst, en eene misdaad wanneer zulken opstand +gebeurde zonder dat men alle middelen had uitgeput om hem te +ontwijken. Men mocht niet vergeten dat graaf Karel in den grond +een edelmoedig vorst was. Hij had het genoeg bewezen tijdens den +laatsten hongersnood, toen hij zijnen ganschen schat had uitgeput +om de noodlijdenden te spijzen, zonder eenig onderscheid te maken +tusschen de lieden der kroonsleenen en de lieden van +Kerlingaland. De kastelein scheen te worstelen tegen een voorstel +dat nog niet gedaan was. In alle geval moest hij voorzien dat +zijn neef Burchard of anderen den graaf met hevigheid zouden +beschuldigen; want hij haalde vele redenen aan, om te bewijzen +dat de Isegrims alleen schuld hadden aan de grieven der Kerels en +vorst Karel, zonder het te weten, door hen was bedrogen en +misleid. Dan schilderde hij af hoe het geheele land, indien men +den oorlog moest beginnen, met bloed en puinhoopen zou overdekt +wor<!-- Page 223 -->den en alle welvaart voor vele jaren +vernietigd. Bestonden er middelen om dit onheil nog af te keeren, +het was de plicht der vergadering zulke middelen te beproeven. Na +deze voorbereiding sprak hij van de hoop die men nog moest +koesteren dat de graaf, indien men hem een aanzienlijk getal +marken zilvers uit den gildeschat toestond, het noodlottig +besluit zou intrekken. Wat was toch eene geldelijke opoffering, +die in alle geval nog het tiende gedeelte van de kosten des +oorlogs niet zou bereiken? Hij deed kennen dat de proost van +St-Donaas in dien zin pogingen bij het hof had begonnen, en hij +eindigde met het voorstel, hier slechts een voorwaardelijk +besluit te nemen en de wapens niet op te vatten voordat men zeker +ware van de mislukking aller min geweldige middelen.</p> +<p>Deze vreedzame redevoering werd met een hevig gemor van +afkeuring begroet.</p> +<p>"Altijd dezelfde vrouwentaal!" riep Burchard. "Wij hebben +reeds den strop aan den nek; geeft onzen vijanden dan den tijd om +ons geheel te verworgen!"</p> +<p>"Onze flauwheid stort Kerlingaland in het verderf. De vrijheid +eischt bloed, geven wij ons bloed!" schreeuwde Disdir Vos, harder +nog dan Burchard, die hem daarom de handen drukte.</p> +<p>"De beurt is aan Alyn Van Ghistel", zeide de Voorman.</p> +<p>Een zeer oud man stond op. Zijne gedachten, die hij zeer +onduidelijk voordroeg, kwamen hierop uit, dat men zich wel in +allerhaast ten oorlog hoefde te bereiden, doch niet nalaten mocht +het middel tot verzoening te beproeven dat door den vorigen +spreker was aangeduid.</p> +<p>De vergadering hoorde zijne rede met onverschilligheid +aan.</p> +<p>"Mher Robrecht Sneloghe van Houthem mag spreken" riep de +Voorman.</p> +<p>Robrecht begon dus zijne rede:</p> +<p>"Gezellen, velen uwer weten dat ik nauw vermaagdschapt ben met +den kastelein van Brugge en den proost van St-Donaas. Zij zijn +mijne ooms. Ik huldig hier in het openbaar hunne oprechte en +vurige verkleefdheid aan de belangen van Kerlingaland; maar, hoe +het mij ook leed doe, in de gewichtige zaak waarover wij +beraadslagen, kan ik hun niet terzijde blijven. Integendeel, de +plicht, de diepgevoelde plicht dwingt mij dezelfde overtuig +<!-- Page 224 -->ing uit te drukken als mijn vriend Disdir Vos +van Bekeghem, en met hem te roepen: Ja, onze lankmoedigheid stort +Kerlingaland in slavernij! Niet meer gewacht, niet meer +geaarzeld; de verdediging der vrijheid eischt bloed, geven wij +zonder dralen ons bloed!"</p> +<p>Deze laatste woorden werden luidruchtig toegejuicht, en menige +kreet van "leve Robrecht Sneloghe!" liet zich hooren; want de +jonge ridder was in de Ambachten algemeen gekend en door iedereen +bemind.</p> +<p>Hij hernam zijne rede:</p> +<p>"Neen, gezellen, laat u niet verleiden door de hoop op vrede. +De Isegrims hebben gezworen dat zij hunne kuiperijen niet zullen +staken voordat de Kerels machteloos en gedwee onder het slavenjuk +gebogen liggen. Doet opofferingen van schatten gelds, verkropt +hoon en onrecht, het kan niet helpen. Indien wij langer +terugdeinzen voor eenen oorlog, die toch niet te ontwijken is, +smeden wij zelven, als dwazen en als lafaards, de ketens die ons +aan het juk der dienstbaarheid moeten vastklinken. Daarom met +voorvaderlijke trotschheid opgestaan en met het zwaard het edict +der slavernij verscheurd! Ja, ja, loopen wij te wapen, veeleer +heden dan morgen! Wie aarzelt is half verwonnen.—Wat hebben +wij te vreezen? Indien al de weerbare mannen van Kerlingaland te +velde komen, wie zou ons dwingen? Ontbreekt het ons aan geld, aan +wapens of aan moed?... Ziehier mijn voorstel, gezellen. Dat dezen +nacht en morgen overal, waar de beslissing van den Hoop bekend +wordt, het noodvuur vlamme en de noodhoorns galmen! Verkondigen +wij den landstorm; bepalen wij eene vergaderplaats, hetzij +Diksmuide, Ghistel of Oudenburg; benoemen wij in dezen Hoop +zelven eenen ervaren veldheer en eenen krijgsraad. Onmiddellijk +zullen wij eene aanzienlijke macht te wapen hebben. Met deze +eerste benden zouden wij de versterkte burgen in Kerlingaland +overrompelen en, zonder ernstigen tegenstand te ontmoeten, in +bezit nemen. Tegen deze vestingen gesteund zouden wij in +allerhaast ons leger tot eenen beslissenden oorlog inrichten, van +daar in ontzaglijke drommen onze vijanden te gemoet trekken en +Kerlingaland en de vrijheid wreken in het terugvinden dan nadat +graaf Karel onze vrijheid opnieuw hebbe bezworen en gewaarborgd, +en wij de vaste verzekering heb<!-- Page 225 -->ben bekomen, dat +hij de Isegrims uit zijnen raad zal verwijderen en ons een +rechtvaardig vorst wil zijn. Wat gij ook over deze voorstellen +denkt, gezellen, gelooft mij, wachten, aarzelen is hier eene +lafheid en eene misdaad. Gansch Kerlingaland loope te wapen als +een enkel man, en verrassen en verbazen wij onze vijanden door +plotselijke ontwikkeling van al onze macht!"</p> +<p>Er volgde eene lange en donderende toejuiching; vele stemmen +zelfs schreeuwden luid dat men mher Sneloghe tot veldheer moest +kiezen; maar Robrecht beriep zich op zijne jonkheid en +onervarendheid en verklaarde dat hij deze zending niet kon of +wilde aanvaarden.</p> +<p>Burchard Knap sprong recht en poogde te spreken; maar de +Voorman ontnam hem onmiddellijk het woord en deed hem zitten, +voor reden gevende dat, eer zijne beurt verschene, nog menig +ander gezel moest worden gehoord.</p> +<p>Inderdaad, verscheidene afgevaardigden drukten, de eene na den +andere, hun gevoelen uit. Één of twee rieden met +weinig aandringen de voorzichtigheid aan en wilden het middel, +waarvan de kastelein Hacket gesproken had, beproefd zien; al de +anderen vielen met woede tegen de Isegrims uit, noemde alle +lankmoedigheid verraad en lafhartigheid, en stemden voor het +onmiddellijk beginnen van eenen oorlog zonder genade.</p> +<p>Eindelijk bekwam Burchard Knap het woord. Hij stond op en +zeide met eene holle en krachtige stem, waarvan de ontzaggelijke +toon alleen indruk deed op zijne aanhoorders.</p> +<p>"Gezellen, ik had honderd redenen gereed, om u tot eenen +onmiddellijken oorlog te doen besluiten; maar dewijl ik zie dat +het Kerlenbloed in uwe aderen niet min kookt dan in de mijne, zal +ik u van wat anders, even gewichtig spreken. Heeft het u niet +verbaasd dat men in deze vergadering den lof komt verkondigen van +Karel van Denemarken, den huichelenden vijand der Kerels, die met +zijne Isegrims in het donker onzen ondergang beraamt, en dan +eensklaps voor den dag komt met het vloekbaar edict dat ons allen +tot slavernij veroordeelt? Het spijt mij dat ik mijnen oom Hacket +moet tegenspreken; maar de vrijheid voor alles en boven alles! +Eerbied voor Karel van Denemarken? Was die vreemdeling niet van +den dag zijner troonsbeklimming ons een <!-- Page 226 -->gezworen +vijand? Wat deed hij onmiddellijk? Hij vaardigde een edict uit +dat hij den <i>Heerliken vrede</i> noemde, waarbij hij allen +onvrij geboren man op lijfstraffe verbood wapens te dragen. Heeft +hij niet jaren lang gepoogd u tot het nakomen van dit edict te +dwingen, alsof de Kerels zonder uitzondering in slavernij waren +geboren? Heeft hij niet vrijgeweiden en vrijbosschen, die den +armen lieden onzer Minnen of onzer Ambachten sedert eeuwen +toebehoorden, aan leenheeren en abdijen weggeschonken, zonder +eerbied voor ons recht van eigendom? Gelooft mij, de haat voor de +Kerels, dien men aan het hof zoo openlijk toont, ligt niet alleen +in het hart der raadsheeren van Karel van Denemarken, maar +vuriger nog in zijn eigen hart ..."</p> +<p>Mher Hacket en eenige anderen morden luid en riepen zelfs dat +Burchard de dingen overdreef en den graaf ten onrechte +beschuldigde; maar de overige leden der vergadering juichten den +redenaar toe, en zoo ontstond er een groot gerucht in de +zaal.</p> +<p>De stem verheffende, overneerschte Burchard al het gedruisch +en sprak:</p> +<p>"Ik ben in het bezit van het woord en zal het behouden totdat +ik gedaan heb!... Karel van Denemarken is ons vreemd; al zijne +gedachten zijn Romaansch. Voor hem zijn er op de wereld slechts +twee soorten van menschen mogelijk, dit is beheerders die +gebieden en slaven die onder den stok der meesterschalken in het +juk loopen. Dat er vrije menschen kunnen bestaan die ploegen, +weven, handel drijven of de zee bevaren, dit begrijpt hij niet; +ja, hij ziet het als eenen bloedigen hoon aan voor allen ridder +van zoogezegde edele geboorte, dat nog anderen dan zij op +persoonlijke vrijheid zich beroemen ..."</p> +<p>"Gij spreekt van de Isegrims en niet van den vorst!" onderbrak +Robrecht.</p> +<p>"Ja, wij weten waarom mher Sneloghe den graaf wil sparen", +wedervoer Burchard. "Het is ter gedachtenis van zijnen vader +zaliger, die een vriend van Karel was. Ik zie het aan als eene +slecht begrepene dankbaarheid, en herhaal hier met eene vaste +overtuiging: die Karel van Denemarken is een bedrieger, een +valschaard. Hij veinsde inderdaad veel prijs te hechten aan de +faam van streng en rechtvaardig te zijn; maar, zegt h +<!-- Page 227 -->et mij: heeft hij onder dien gehuichelden schijn +ooit eenen Kerel recht laten wedervaren? Of willen wij nu het +bloed bij stroomen gaan vergieten omdat wij den graaf te danken +hebben voor zijne rechtvaardigheid? Dat de leenheeren hem prijzen +en zijnen lof uitbazuinen, wat wonder? Hij is in alles hun +beschermer en dus de natuurlijke vijand des volks ... Ja, betwist +het zooveel gij wilt, mher Sneloghe, zelfs de poorters van +Brugge, die van zijne willekeur afhangen, poogt hij te +verdrukken. Gaat hij niet een groot gedeelte hunner nu den +balfaart opleggen, alhoewel zij reeds hun deel in de lasten der +poort betalen?... Wil ik u het eenige middel aanwijzen om onze +vrijheid te behouden en zelfs in de toekomst tegen alle +vervolging en alle verdrukking verzekerd te zijn? Wij moeten den +graaf der Isegrims verloochenen en ons eenen graaf kiezen die +geen vijand, maar wel een vriend der Kerels zij!"</p> +<p>Dit onverwacht voorstel trof de aanwezigen met verbaasdheid, +en er bleef eene wijl eene betrekkelijke stilte heerschen, +alhoewel eenige leden der vergadering met luider stemme tegen den +vermetelen redenaar uitvielen.</p> +<p>"Ik heb niet gedaan", zeide deze, "maar ik wil toelaten dat +mijne wederstrevers nu spreken, op voorwaarde dat mij het woord +teruggegeven worde, zoohaast wij hunne opmerkingen zullen gehoord +hebben."</p> +<p>Een algemeen handgeklap betuigde dat men dit voorstel +goedkeurde.</p> +<p>Hierop stonden Hacket en nog twee of drie anderen beurtelings +op en deden rechtzinnige pogingen, niet om den graaf te +verrechtvaardigen, maar slechts om hem te verschoonen, als zijnde +de grieven der Kerels hoofdzakelijk te wijten aan de Isegrims, +die den graaf uitsluitend omringden en allen anderen invloed van +hem hadden verwijderd.</p> +<p>Robrecht Sneloghe riep eene andere reden in, om het voorstel +van Burchard als ontijdig en schadelijk te doen verwerpen. Hij +wees op de beroering, welke het verloochenen van den graaf door +de vrije Ambachten in gansch Vlaanderen en zelfs tot in het hart +van Frankrijk, waar Karel van Denemarken vele vrienden telde, zou +veroorzaken. Zou men dus de Kerels blootstellen aan den haat van +gansch de Westerwereld? En zouden zij niet onf +<!-- Page 228 -->eilbaar bezwijken, indien men hun zoovele +vijanden te gelijk op den hals trok? Zij wilden hunne vrijheid en +hun recht verdedigen; maar moesten zij daarom, zelfs voor het +begin van den oorlog, den graaf van zijne kroon berooven?</p> +<p>Burchard antwoordde hierop, dat hij zich om de goedkeuring der +Franschen niet bekreunde, die wel genoeg te doen hadden om zich +tegen de Engelschen in Normandië te verdedigen. En wat de +overige gewesten van Vlaanderen betrof, hij poogde te bewijzen +dat de gemoederen daar niet minder ontevreden waren dan in +Kerlingaland.</p> +<p>Wat konden de Kerels bij eene eindelijke zegepraal winnen, +indien hun grootste vijand, indien Karel van Denemarken de kroon +bleef dragen? Volgens hem moest men in dezen oorlog, wilde men +een beslissend einde aan de vervolging zien, alles op het spel +zetten en den graaf dwingen zijne kroon tegen de vrijheid der +Kerels te wagen. Alle halve middelen doemde hij als ingesproken +door vreesachtigheid en lage aarzeling.</p> +<p>Volgens de gewoonte zulker vergaderingen werden de woorden van +Burchard het meest toegejuicht, alleenlijk omdat hij de +geweldigste middelen voorstelde.</p> +<p>Willem Van Wervick en Ingelram Van Eessen hadden al zijne +woorden met geestdrift toegejuicht, en nu en dan vuriger nog dan +hij, hunnen haat voor graaf Karel uitgedrukt.</p> +<p>Na eenige wederspraak van beider zijde, staakten Hacket en +Robrecht hunne vruchtelooze pogingen, daar de meerderheid hen met +onwil aanhoorde en luidruchtig riep dat men tot de stemming zou +overgaan.</p> +<p>De Voorman herhaalde in een kort begrip, wat de verschillende +redenaars het gewichtigst over de hangende zaak hadden doen +gelden.</p> +<p>Dan zeide hij:</p> +<p>"Gezellen, vooraleer tot de stemming over te gaan, meen ik u +te mogen herinneren dat elk onzer door zijnen gildeneed verbonden +is de besluiten van den Hoop te aanvaarden en rechtzinnig en +trouw tot hunne uitvoering mede te werken, welke ook zijne +bijzondere meening over deze besluiten zij. Wie deze verplichting +niet geheel aanvaardt, dat hij opsta en het verkla +<!-- Page 229 -->re!... Niemand antwoordt, het is wel. Nu zal ik +de voorstellen u, onder vorm van vragen, toerichten. Wie de hand +in de hoogte steekt antwoordt bevestigend, wie dit niet doe, +stemt tegen het voorstel ... Ik vraag u dus ten eerste: zullen de +vrije Ambachten van Kerlingaland de wapens opvatten en oorlog +voeren tegen den graaf!"</p> +<p>De gansche vergadering sprong recht met de handen +opgeheven.</p> +<p>En toen de Voorman uitriep:</p> +<p>"De Hoop besluit eenparig tot den oorlog!" volgde er +onmiddellijk een langdurig gejuich, vermengd met blijde kreten en +met woeste bedreigingen tegen de Isegrims.</p> +<p>De hamerslag hergalmde driemaal.</p> +<p>"Nu de tweede vraag", zeide de Voorman, "Verloochenen de vrije +Ambachten Karel van Denemarken als graaf van Vlaanderen?"</p> +<p>Bij dit voorstel werd het noodig geoordeeld de stemmen te +tellen; want een zeker getal afgevaardigden hadden de handen niet +opgestoken.</p> +<p>Evenwel, men bevond dat de grootste meerderheid het voorstel +aanvaardde, en de Voorman kondigde dus den uitslag af:</p> +<p>"De Hoop besluit dat de vrije Ambachten Karel van Denemarken +niet meer als graaf van Vlaanderen erkennen."</p> +<p>Weder werd deze beslissing door luid gejuich begroet.</p> +<p>Eenigen der aanwezigen nochtans waren droef of schrikten terug +van den gevaarlijken stap dien men hier zoo lichtvaardig waagde. +Robrecht Snelooghe schudde het hoofd in diepe overweging; op het +gelaat van Hacket stond eene zure grijns van ontevredenheid.</p> +<p>"Ik vraag het woord!" riep Burchard Knap.</p> +<p>En zoohaast de Voorman toestemmend hem had geantwoord, sprak +hij:</p> +<p>"Gezellen, ik wensch u geluk over uwe manmoedige besluiten. +Gelooft mij, gij hebt gedaan wat Kerlingaland van zijne vrije, +van zijne onversaagde zonen mocht verwachten. Nu hebben wij +geenen vorst meer. Ik raad u aan, zonder deze zaal te verlaten, +eenen anderen graaf te kiezen en uwe stemmen op zulken persoon te +richten die als opperveldheer ons ten oorlog kan geleiden. Wij +mogen geenen tijd verliezen om ons zulken leidsman te g +<!-- Page 230 -->even. Ik zal mij verstouten iemand aan uwe keus +voor te stellen. Een afstammeling onzer wettige graven is mher +Willem Van Loo...."</p> +<p>"Willem Van Loo, leve Willem Van Loo!" riepen velen der +aanhoorders; maar de Voorman klopte met den hamer, en Burchard +hernam:</p> +<p>"Laat mij voortgaan, gezellen: mher Willem Van Loo, thans +burggraaf van Yperen, is een kleinzoon van onzen beroemden graaf +Robrecht De Vries. De moeder van mher Willem was eene vrije +Kerlinne; hem vloeit dus Kerlenbloed in de aderen. Hij kent ons +en heeft zijn gansch leven in ons midden gesleten. Hij heeft +reeds als veldheer groote legers aangevoerd en is een beroemd +krijgsman. Schijnt het niet dat God zelf dezen telg van onzen +ouden grafelijken stam heeft gespaard, om ons ter zegepraal te +leiden? Welaan, roepen wij mher Willem Van Loo met eenparige +stemmen tot graaf van Vlaanderen uit."</p> +<p>De kreten: "Leve Willem, graaf van Vlaanderen! Heil, heil +onzen graaf!" weergalmden zeer lang en zoo algemeen dat niemand +het nuttig achtte de stemming door het opsteken der handen te +bevestigen.</p> +<p>Toen het mogelijk was zich weder te doen hooren, vroeg iemand +of men zich mocht verzekerd houden dat Willem van Loo uit de +handen der Kerels de kroon van Vlaanderen zou willen aanvaarden. +Deze kroon moest nog ten prijze van veel bloed misschien, en door +zegepralen gewonnen worden. Zou mher Willem toestemmen om deze +kans te wagen?</p> +<p>"Twijfel er niet aan", antwoordde Burchard. "Willem Van Loo +stemt toe om zijn lot aan het lot der Kerels te verbinden; met +ons zal hij overwinnen of bezwijken ... En, wil de vergadering +mij oorlof geven om deze zaal eenige oogenblikken te verlaten, ik +zal terugkeeren met mher Willem Van Loo, en hij zelf zal u van +zijne aanvaarding verzekeren."</p> +<br> + +<p>"Hoe? Wat beduidt dit? Hij kende dus op voorhand onze +beslissing?" riep eene stem.</p> +<p>"Neen", wedervoer Burchard, "ik ben naar Yperen gegaan en heb +hem medegedeeld welke voorstellen ik hier wilde doen. Ten volle +zeker van uw besluit, omdat het alleen Kerlingala +<!-- Page 231 -->nd kan redden, heb ik hem verzocht mij naar +Veurne te vergezellen. Zoo spaar ik u veel verlies van tijd en +langdradig gaan en komen. Heb ik onze taak daarmede niet eenen +goeden dienst bewezen?"</p> +<p>"Ja, ja, eenen grooten dienst!" riep men van alle kanten.</p> +<p>"Welnu", zeide Burchard, "de Voorman geve aan de wachten en +klerken, bij de deur der zaal en bij de poort der Halle, bevel om +eenen ridder, die tot de Hoop niet toebehoort, met mij in de zaal +te laten treden,"</p> +<p>Hierop verliet hij de Halle.</p> +<p>De vergadering bleef met groot gerucht over deze haastige keus +twisten en kouten, totdat de deur weder werd geopend en mher +Willem Van Loo waarlijk in de zaal trad.</p> +<p>Hij werd onder het herhaald gejubel van: "Leve Willem, graaf +van Vlaanderen! Heil, heil onzen graaf!" door Burchard op de +verhevenheid geleid, waar de Voorman, met eenige woorden van +hulde en gelukwensching, hem den middelzetel aanbood.</p> +<p>Willem Van Loo was een ridder van meer dan gewone gestalte en +lichaamskracht. Zijn blik was trotsch en indrukwekkend, doch +zijne lippen waren dun, en rondom zijnen mond liepen twee +zonderlinge rimpels, die zijn gelaat een voorkomen van list of +van achterdocht gaven.</p> +<p>Terwijl men nog immer voortging met hem als graaf van +Vlaanderen toe te juichen, zette Willem zich neder; en toen hij +bespeurde dat de welkomskreten verminderden, stond hij op en +sprak dus tot de vergadering:</p> +<p>"Vrienden van Kerlingaland, gij biedt mij de kroon van +Vlaanderen aan, die mijne voorvaderen zoo roemrijk hebben +gedragen. Ik aanvaard ze uit uwe handen, dit is te zeggen, dat +wij te zamen goed en bloed gaan wagen om ze den vreemden +overweldiger te ontrukken. Elk uwer doe zijnen plicht als vrij +man en als Kerel; ik zal den mijnen doen als uw aanleider en uw +vorst. Eischt gij van mij eene belofte of eenen eed, ik zweer u +dat ik uw recht en uwe vrijheid zal eerbiedigen; maar mij +insgelijks zult mij beloven gedurende dezen oorlog mij in alles +te gehoorzamen en mij willekeurig onze krijgsverrichtingen te +laten leiden, zooals ik het goed zal vinden. Ik eisch deze +belofte van u niet als vorst, maar als legeroverste. Zonder een +éénig hoofd kan men in den oorlog niets ... Nu, +belooft uwen veldheer deze gehoorzaamheid."</p> +<!-- Page 232 --> +<p>Al de handen gingen in de hoogte en de kreten: "Ja, ja, wij +beloven het, wij zullen u gehoorzamen!" versmolten tot een +verward en luidruchtig geraas.</p> +<p>Willem Van Loo moest reeds op voorhand overwogen hebben wat +hij hier zou zeggen; want hij hernam onmiddellijk het woord.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/232.png' width='400' alt= +'Vrienden van Kerlingaland'><br> + <i>Vrienden van Kerlingaland</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>"Welaan dan, gezellen", sprak hij, "ziehier mijne eerste +bevelen. Zooals gij het hebt besloten, zal gansch Kerlingaland +zijne weerbare mannen te wapen roepen en ze tot mijne beschikking +stellen, opdat ik ze aanvoere tegen den vijand. Het is niet +raadzaam dat onze gewapende Kerels eenzaam of bij kleine benden +de Ambachten doorkruisen, vooraleer wij eene zekere macht hebben +verzameld. Daarom, bereidt alles metterhaast en in stilte, opdat +uwe mannen allen te gelijk zich op weg kunnen begeven in den +nacht van Maandag tot Dinsdag toekomende, dat is binne +<!-- Page 233 -->n zes dagen, op zulke wijze dat zij bij +zonsopgang ter vergaderplaats des legers verschijnen. Deze +vergaderplaats is het Wolvennestbosch boven Koyhem. Mijn ontwerp +is gemaakt; het berust op mijne lange ondervinding van den oorlog +in deze gewesten. Allereerst zullen wij in het vlakke veld ons +leger goed inrichten, met den burg van Yperen, die in mijn bezit +is, tot steunpunt en voorraadstapel. Men houde zich in de overige +burgen, alsof men geheel vreemd was aan den opstand. Wanneer ik +later met ons zegevierend leger opvolgend voor elken burg +verschijn, zal het tijd genoeg zijn om van binnen ons te helpen. +Onze macht mogen wij niet verstrooien: blijven wij overwinnaars +in het open veld, dan zullen de burgen van zelf hunne poorten +voor ons openen. Dit is voor alsnu mijn ontwerp; maar deden de +voorvallen mijne gedachten desaangaande veranderen, gij zoudt +allen zonder onderzoek en zonder vertraging mijne bevelen uit te +voeren hebben. Van de macht, welke gij mij heden hebt toegekend, +zal ik gebruik maken met onverbiddelijke strengheid, en degenen +die mij gehoorzaamheid weigeren de straf der landverraders doen +onderstaan. Het is noodig tot het bereiken van ons doel. Zoolang +deze oorlog duurt, is uw veldheer alleen meester ..."</p> +<p>Eenig gemor liet zich hooren.</p> +<p>"Mishaagt u deze wet?" vroeg Willem ontevreden. "De +vergadering zegge het mij, en ik verzaak onmiddellijk de zware +taak die ik had aanvaard."</p> +<p>"Neen, neen; leve Willem, onze graaf!" riep men met herhaald +gejuich.</p> +<p>"Wel zoo, gezellen", zeide Willem. "Doen wij nu allen onzen +plicht met vastberadenheid en trouw ... Ik zie in de vergadering +velen mijner vrienden, wien ik te dezer gelegenheid gaarne de +hand zou drukken, en andere gezellen, met welke ik wensch kennis +te maken. De Voorman hebbe de goedheid mij tot hen te geleiden en +mij hunne namen te noemen, opdat ik ze herkenne, als wij te zamen +tegenover den gemeenen vijand zullen staan."</p> +<p>Na deze woorden daalde hij met den Voorman van de verhevenheid +en ging tusschen de banken, hier minzaam groetende, daar handen +drukkende, overal vriendelijke woorden sprekende en elkeen door +eenige aangename woorden gunsti<!-- Page 234 -->g stemmende. Deze +verbroedering tusschen den nieuwen vorst en de afgevaardigden der +Ambachten eenigen tijd geduurd hebbende, beklom Willem Van Loo +opnieuw de trede en sprak:</p> +<p>"Vrienden, om redenen, welke gij licht zult begrijpen, acht ik +het noodig nu deze vergadering en zelfs de stad Veurne te +verlaten In het Wolvennest-bosch zullen wij elkander wederzien. +Daar zullen wij uwe keus met veel plecht, in tegenwoordigheid van +het vergaderde leger, afkondigen; want dan eerst zullen wij de +macht hebben om haar tegen andersdenkenden te verdedigen. Tot dan +houdt alles, wat hier beslist is geworden, zoo geheim mogelijk. +In het Wolvennest zullen wij te zamen regelen wat nog te regelen +is. Hebt betrouwen in onze zaak, gezellen. Ik heb reeds jaren +lang oorlog gevoerd tegen Karel van Denemarken, en hem bijna +overwonnen, alhoewel ik mij slechts door een gering gedeelte der +Kerels geholpen zag. Nu gaat gansch Kerlingaland opstaan tot het +verdedigen zijner vrijheid. Sterk door zulke eendracht, wat +zouden wij vreezen? Wij zijn onverwinnelijk!"</p> +<p>"Ja, ja, onverwinnelijk! Leve Willem Van Loo, onze graaf!" +riep men met geestdrift van alle kanten.</p> +<p>"Ik herhaal u nog eens mijne oprechte dankbetuiging voor uw +vertrouwen in mij", zeide Willem. "Blijft in deze zaal, vrienden, +en zet vreedzaam uwe beraadslagingen voort; doch haast u, na +afgedane zaken naar uwe Ambachten weder te keeren, om daar zonder +tijdverlies alles te bereiden. Vaartwel, tot wederziens in het +Wolvennest!"</p> +<p>Eene laatste toejuiching dreunde hem achterna, toen hij de +zaal verliet.</p> +<p>Burchard, die hem alleen volgen zou, doch niet met hem in de +straten van Veurne wilde gezien worden, bleef nog eene wijl met +Disdir Vos in stilte kouten. Dan, naar de deur stappende, ging +hij tot Robrecht Sneloghe en zeide hem met eenen glimlach:</p> +<p>"De zaken zijn hier niet afgeloopen naar uwen wensch?"</p> +<p>"Niet gansch, inderdaad", antwoordde Robrecht. "Wat beslist is +eerbiedig ik evenwel en onderwerp er mij aan."</p> +<p>"En gij zult den nieuwen graaf verkleefd zijn en +gehoorzamen?"</p> +<p>"Zeker, hij is der Kerlen vorst."</p> +<p>"En gij zult zijne bevelen volbrengen zonder onwil?"</p> +<!-- Page 235 --> +<p>"Blindelings. Het is mijn plicht. De uitspraak van den Hoop +aanvaard ik als eene onverbrekelijke wet."</p> +<p>"Alzoo, wij mogen u in het Wolvennest verwachten met de mannen +van Houthem?"</p> +<p>"En met de mannen van Ravenschoot en nog anderen: te zamen +meer dan vijfhonderd man."</p> +<p>"Gij zijt een eerlijk en edelmoedig ridder", zeide Burchard, +hem de hand reikende. "Ik zal u in de gunst van onzen graaf +bevelen. Nu vaarwel!"</p> +<p>"Gij ziet wel dat gij u over Robrecht misgrijpt", murmelde hij +aan het oor van Disdir Vos, die deze samenspraak had afgeluisterd +"Hij is bereid om mher Van Loo in alles zelfs blindelings te +gehoorzamen."</p> +<p>Disdir Vos schudde zwijgend het hoofd.</p> +<p>Na eenen handdruk met hem te hebben gewisseld, verliet +Burchard de zaal en haastte zich, in eene herberg aan het +uiteinde der stad, Willem Van Loo te gaan vervoegen.</p> +<p>Deze zat reeds te paard met vier andere ruiters, die hem als +lijfwacht hadden vergezeld. Een der ruiters hield een los paard +voor Burchard Knap gereed.</p> +<p>Zoohaast deze laatste opgestegen was, reed het gezelschap de +stadspoort uit en vervorderde zijnen weg op eenen goeden draf, +totdat men Bulscamp voorbij was en Wulveringhem ging naderen.</p> +<p>Dan vertraagde Willem den gang van zijn paard en gaf den +wapenlieden bevel om op eenigen afstand achteruit te blijven.</p> +<p>Hij begon in vol vertrouwen met Burchard te kouten over zijne +kiezing door den Hoop, over den oorlog en over zijne uitzichten +voor de toekomst. Dat de koning van Frankrijk zich met de zaak +zou willen bemoeien en zich in dit geval tegen de Kerels zou +verklaren, dit moest men als mogelijk aanzien; maar Willem Van +Loo zou onmiddellijk boden uitzenden om de hulp des konings van +Engeland te verzoeken, en men mocht verhopen dat er zoohaast +mogelijk eene Engelsche vloot in het Swin zou verschijnen om de +Kerels te ondersteunen. De twijfel aangaande de vraag, welk +gedrag de koning van Frankrijk in dezen strijd voor de kroon van +Vlaanderen zou houden, bekommerde mher Wille<!-- Page 236 -->m +evenwel zeer. Het Fransche leger was toch zoo dicht bij de +grenzen van Kerlingaland! En daarenboven, Karel van Denemarken +was door vleierij en door slaafsche onderwerping den koning niet +alleen een knecht, maar tevens een lieveling geworden.</p> +<p>Ter gelegenheid dezer bedenking, stortte Burchard geheel +zijnen haat tegen Karel van Denemarken uit; hij noemde hem +huichelaar, valschaard, bedrieger en dief; ja, hij zeide dat de +gelukkigste dag zijns levens die zou zijn waarop hij zou vernemen +dat die verachtelijke Karel gestorven of gesneuveld was, en dus +eindelijk zijne ziel der helle, waaraan zij toebehoorde, had +overgeleverd.</p> +<p>Deze taal behaagde Willem Van Loo ten uiterste; want in zijn +hart lag evenveel haat tegen graaf Karel, iets dat genoeg te +begrijpen was, aangezien hij hem kon beschuldigen de kroon van +Vlaanderen hem te hebben ontroofd.</p> +<p>Nadat zij dus langen tijd waren voortgegaan met gal tegen +hunnen gemeenen vijand te spuwen, zagen zij van verre twee +ruiters in vollen draf hen te gemoet komen.</p> +<p>Het verwonderde hen in het eerst, maar toen zij meer genaderd +waren, herkende Willem eenen der beide ruiters als zijnen +dienaar.</p> +<p>Deze hield zijn paard voor zijnen meester staan en zeide:</p> +<p>"Heer burggraaf, ziehier een man die u zoekt; hij komt van +Atrecht en heeft eene haastige boodschap van mher Godevaart Van +Belle voor u."</p> +<p>"Komt gij van het leger? En weet gij wat uwe boodschap +behelst?" vroeg mher Willem.</p> +<p>"Ik kom van het leger, heer", antwoordde de bode, "maar de +tijding die ik u breng is mij onbekend."</p> +<p>Dit zeggende, haalde hij eenen gesloten brief van onder zijn +kleed, en reikte hem mher Willem toe, die hem met zekere +bekommerdheid opende.</p> +<p>Wat daarin te lezen stond, moest hem onaangenaam verassen, +want hij scheen te verbleeken. Hij bedwong evenwel onmiddellijk +zijne ontsteltenis en stak den brief in zijne tasch, terwijl hij +tot zijnen dienaar zeide:</p> +<p>"Rijdt in allerhaast terug naar Loo met den bode; geef hem +eten en drinken. Hij wachte mij daar; ik moet hem spreken."</p> +<!-- Page 237 --> +<p>Hij deed teeken tot zijne wapenlieden, dat zij achteruit +zouden blijven, zette zijn paard op eenen langzamen stap en sprak +dan met eenen diepen zucht tot Burchard:</p> +<p>"Noodlottige tijding, mijn vriend: de kroon die ik reeds op +mijn hoofd voelde, ontsnapt mij!"</p> +<p>"Wat wilt gij zeggen, heer graaf?" mompelde Burchard +verschrikt.</p> +<p>"Weet gij wat dien brief mij meldt? Morgen zal er een leger +ridders, met hunne wapenlieden tweeduizend sterk, allen Isegrims, +uit Atrecht vertrekken, om de Kerels tot het eerbiedigen van het +edict over den balfaart te komen dwingen. Zij zullen onmiddellijk +door talrijke benden wapenlieden te voet worden opgevolgd; met +hoe weinig spoed deze ridders ook reizen, zullen zij in +Kerlingaland verschijnen voordat ons leger vergaderd zij."</p> +<p>"Maar laat ons in allerijl naar Veurne terugrijden en bevelen +dat men de mannen der Ambachten onmiddellijk tot u zende", +antwoordde Burchard. "Zoo zouden de ridders eenen krachtigen +wederstand ontmoeten, en wij zouden tijd winnen tot het +verzamelen onzer heirkrachten."</p> +<p>"Onmogelijk. De meeste leden van den Hoop hebben Veurne reeds +verlaten; het daglicht vermindert, de avond zal welhaast vallen. +En daarbij, wat zou het helpen? Meent gij dat ik met eenige +bijeengeraapte mannen de kans zou wagen tegen tweeduizend +ridders? Eilaas, de hemel is ons niet gunstig! De Isegrims zullen +metterhaast alle burgen en kasteelen bezetten, en dan zijn onze +pogingen op voorhand verijdeld. Ik ben reeds in zulken +ongelukkigen oorlog bezweken. Nu wil ik het zwaarwichtig spel +niet meer wagen, zonder eenige kans op overwinning. Wij moeten +plooien en betere tijden afwachten. Ik zal boden naar alle +Ambachten sturen om voorloopig eene lijdzame onderwerping te doen +veinzen."</p> +<p>Burchard gromde wel in zich zelven en knarste de tanden; maar +hij zeide niets: de erge tijding vervulde hem met angst.</p> +<p>"De listige, booze Karel van Denemarken!" morde hij eindelijk +"Dit geheele spel van rechtsverkrachting en huichelarij was op +voorhand bestoken!"</p> +<!-- Page 238 --> +<p>"Ja, Karel van Denemarken is ons te slim!" zeide Willem met +eenen zucht. "Mocht hij van zijn paard storten of op eene andere +wijze den hals breken, dan waren wij van den dwingeland verlost, +en de ridders zelven zouden mij als graaf van Vlaanderen +erkennen. Maar dit is eene ijdele wensch. Het staat daarboven +geschreven, dat ik nimmer den troon mijner vaderen zal beklimmen +Waarom langer worstelen tegen het onverbiddelijk noodlot? +Onderwerpen wij ons verduldig. Anders blijft mij niet meer over +..."</p> +<p>Beiden zwegen eene wijl, als neergedrukt onder de overtuiging +hunner onmacht.</p> +<p>Eensklaps slaakte Burchard eenen zonderlingen kreet. Mher +Willem zag hem verwonderd aan.</p> +<p>"Indien iemand u kwam zeggen: Karel van Denemarken is dood", +vroeg Burchard met verdoofde stem, "zoudt gij den bode gunstig +onthalen?"</p> +<p>"Ik ware bekwaam om hem op mijn hart te drukken!"</p> +<p>"En zoudt gij hem vragen op welke wijze Karel van Denemarken +is gestorven?"</p> +<p>"Wat geeft het mij, indien Vlaanderen slechts van den vreemden +overweldiger wordt verlost?"</p> +<p>"Hoor mij aan met aandacht, heer graaf", sprak Burchard, "en +heb vertrouwen in mij. Vraag mij niets meer, geen enkel woord; +laat de Kerels binnen zes dagen vergaderen op de aangewezene +plaats, en wacht op eene ontzettende tijding van mij. Ik hoop dat +gij mij hebt begrepen? Uw handdruk is mij daarvan een bewijs. +Welnu, laat mij vertrekken; ik wil over Beerst en Thourout naar +Aartryke. Daar moet ik zekere Houtkerels spreken. Morgennacht ben +ik in Brugge. Wederhoud mij niet, graaf, het is nu bijna duister: +alles begunstigt mij. Vaarwel!"</p> +<p>En zonder eenigen anderen uitleg dreef hij zijn paard in eenen +aardeweg. Willem Van Loo, ontsteld en stom, schouwde hem +achterna, totdat hij tusschen de eerste boomen van een klein +bosch uit zijn gezicht verdween.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_49_49'></a><a href='#FNanchor_49_49'>[49]</a> +<div class='note'> +<p>"De <i>Hoop</i> was eene volksvergadering waar men over de +staatsbelangen der bevolking van de Vlaamsche zeegewesten +beraadslaagde."</p> +<p>VICTOR DE RODE. <i>Ann. Fl. de Fr.</i>, t. VIII, p. 113.</p> +</div> +<a name='Footnote_50_50'></a><a href='#FNanchor_50_50'>[50]</a> +<div class='note'> +<p>Dat niemand zich verstoute den eed te zweren, waarmede men +zich pleegt aan de gilden te verbinden. Welke ook de voorwaarden +zijn, dat niemand zich bij eede verplichte tot geldelijke +bijdrage, aangaande de gevallen van schipbreuk of van brand.</p> +<p><i>Capit. Caroli Magni</i> a. 779, art. XIV.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XII'></a> +<h2><!-- Page 239 -->XII</h2> +<br> + +<p>Het was reeds lang duister; in de straten der stad Brugge +heerschte eene volledige stilte.</p> +<p>Dakerlia, gansch in rouwgewaad, zat voor eene tafel in haren +Steen. Bij de smokige vlam der koperen lamp loste haar bleek +gelaat zonderling op haar zwart kleedsel uit. Van tijd tot tijd +rolden er nog eenige tranen op hare wangen; want ondanks de +pogingen harer vriendin Witta, die nevens haar was gezeten, +ontstond het beeld haars vader immer opnieuw voor hare oogen. Zij +hoorde zijnen laatsten noodkreet in hare ooren klinken; zij zag +hem met de doodkramp op de lippen en het kruis op de borst +uitgestrekt liggen; zij zag hoe men te midden van het +Mariakerkhof zijn lijk in het graf nederliet; in haar sidderend +hart hergalmde nog het doffe gebons der aarde, door magen en +vrienden als een laatste vaarwel op de lijkbaar geworpen ...</p> +<p>Maar hare bedruktheid was rustig geworden en in eene lijdzame +mijmerij veranderd.</p> +<p>Op eene vertroosting van Witta antwoordde zij met +gelatenheid:</p> +<p>"Lieve vriendinne, waarom toch vermoeit gij u, om mijne droeve +gedachten af te keeren? Het is vruchteloos. Zou ik nu een enkel +oogenblik mijnen armen vader kunnen vergeten? Hem, die mij zoo +beminde! Toen op den noodlottigen dag der afkondiging zijne wonde +openscheurde, stuurde hij mij nog eenen blik toe, zoo vol +eindelooze liefde, zoo vol treurnis ... En ik zou er niet aan +mogen denken?"</p> +<p>"Daar weent gij nu alweder", zeide Witta. "Gij zijt niet +redelijk, Dakerlia. Uw vader is daarboven bij den Heer. Hij ziet +ons ongetwijfeld. Meent gij dat het zijne zalige ziel verblijden +kan dat gij u ziek maakt?"</p> +<p>"Eilaas, ik weet het wel, Witta, en ik zeg het mij zelve +<!-- Page 240 -->genoeg, dat tranen dit schromelijk ongeluk niet +kunnen herstellen; maar tranen verlichten mijne smart. Mettertijd +zal ik allengs wat moed terugvinden.... Morgen, niet waar? Morgen +zeer vroeg zullen wij naar het kerkhof gaan en langer nog dan +heden op zijn graf bidden?"</p> +<p>"Zoolang gij wilt, Dakerlia; maar spreken wij nu van andere +dingen."</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/240.png' width='400' alt= +'Willem Van Loo ontsteld en stom schouwde hem achterna'><br> + <i>Willem Van Loo ontsteld en stom schouwde hem +achterna.</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>"Van wat kunnen wij spreken?"</p> +<p>"Van mijnen broeder."</p> +<p>"Ja, van Robrecht. Hij insgelijks is ontroostbaar. Zijn +medelijden met mijne smart is oneindig. Toen hij dezen namiddag +hier met u was, kon hij nauwelijks spreken, omdat ik mij door de +smart liet overwinnen. Hij zou mij willen troosten en schijnt +geene rust meer te hebben ..."</p> +<p>"Zeker, zijn verdriet is groot; maar dit is het niet", +bemerkte <!-- Page 241 -->Witta met verdoofde stem. "Wat hem +onrustig maakt en hem aanjaagt is een geheim, dat hem op het hart +ligt."</p> +<p>"Een geheim?"</p> +<p>"Ziet gij, Dakerlia, hij is dezen nacht van Veurne +wedergekeerd Toen ik in den vroegen morgen, zonder u te wekken, +dezen Steen verliet, om ten onzent bevelen tot den huisdienst te +gaan geven, vond ik mijnen broeder reeds beneden met het hoofd in +de handen en diep in gedachten verzonken. Ik vroeg hem wat men in +den Hoop te Veurne heeft verricht; maar hij gaf mij afwijkende +antwoorden. Ik ken hem, en het was mij gemakkelijk te raden dat +eene zeer gewichtige zaak hem bezighoudt ... Gij luistert niet, +Dakerlia; gij denkt weer aan droeve dingen ..."</p> +<p>"Ach, neen", zuchtte jonkver Wulf, "ik luister ... Welke zaak +zou hem bezighouden? Het is te vermoeden, Witta. De Hoop te +Veurne heeft kennis genomen van het edict op den balfaart. +Misschien heeft men daar besloten, zooals de kastelein Hacket het +moest voorstellen, nederige pogingen bij den graaf aan te wenden +om het onrechtvaardig edict te doen intrekken. Dit slaat Robrecht +met spijt en droefheid; want zoo leidt men de Kerels naar de +eindelijke slavernij. Het is zijn gevoelen, en hij heeft +gelijk."</p> +<p>"Ik geloof dat gij u misgrijpt", wedervoer jonkver Sneloghe, +"want toen ik hem dezen morgen van den balfaart sprak en de +Kerels beklaagde, ontschoot eensklaps eene vonk van +verontwaardiging zijnen oogen, en met eenen spotlach op de +lippen, riep hij uit: "De balfaart? Nooit, nooit!" Hij bedwong +zich even ras en ging morrend uit de kamer, alsof hij onwillig +iets van het groote geheim had laten ontsnappen ... Gij zwijgt, +Dakerlia. Begrijpt gij niet wat ik zeg? Immer dit treurig +droomen!"</p> +<p>"Ik begrijp", antwoordde jonkver Wulf. "Ach, indien mijn goede +vader nog leefde! Hij wiens heldenmoed men roemde! Maar hij kan +de vrijheid niet meer verdedigen; hij ligt in het koude +graf."</p> +<p>"Wees zeker, Dakerlia, het gaat oorlog worden."</p> +<p>"Misschien."</p> +<p>"Neen, twijfel er niet aan: mijn broeder heeft heden zijne +beste wapenrusting overzien, en ze op eenen wagen bedektelijk +naar Ravenschoot doen voeren. Dit beduidt toch wel iets, meent +gij het niet?"</p> +<p><!-- Page 242 -->En zoo, waarschijnlijk haar eigen vermoeden +overdrijvend, spande de goede Witta alle mogelijke pogingen in om +de gepeinzen harer vriendin van den dood haars vaders af te +wenden. Het gelukte haar slechts bij poozen de aandacht van +Dakerlia voor een oogenblik te vestigen, doch zij hield niet op +en zette met vindingrijken geest hare liefdetaak voort, totdat +het uur om ter rust te gaan was verschenen. Sedert het overlijden +van Segher Wulf, sliep zij in Dakerlia's woning, om hare arme +vriendin nimmer alleen aan hare treurnis overgeleverd te +laten.</p> +<p>Zij ontstak eene kaars en zeide:</p> +<p>"Nu, Dakerlia, wij hebben lang genoeg gewaakt. De nachtrust +versterkt den mensch. Wij zullen boven nog wat bidden."</p> +<p>Maar nu werd de deur der kamer geopend, en Robrecht Sneloghe +trad binnen.</p> +<p>Hij ging tot zijne verloofde, drukte haar teederlijk de handen +en sprak eenige zoete troostende woorden tot haar.</p> +<p>Na eene wijl stilte zeide hij zeer ernstig:</p> +<p>"Dakerlia, en gij, mijne zuster, ik bid u, luistert met +aandacht op wat ik u ga melden. Morgen vroeg vertrek ik uit +Brugge. Het is mogelijk dat er vele dagen, dat er weken verloopen +voordat gij mij wederziet."</p> +<p>"O, hemel, gij verlaat ons!" kreten de beide jonkvrouwen te +gelijk, met angstige verrassing.</p> +<p>"Blijft zonder de minste vrees", ging Kobrecht voort. "Ik heb +alles voorzien en geschikt, opdat geen gevaar in mijn afwezen u +bedreige. Trouwe, verkleefde dienaars zullen waken over uwe rust. +Gebeurde er iets in de stad of in het land, dat u om meerderen +steun of om eene veiligere schuilplaats deed wenschen, gaat naar +den burg. In den Steen van mijnen oom Hacket zijn kamers voor u +en voor uwe dienstmeiden in gereedheid gebracht. De proost van +St-Donaas zal u onder zijne bescherming nemen en u dagelijks meer +dan eens bezoeken."</p> +<p>De beide jonkvrouwen zagen hem met verschriktheid aan.</p> +<p>"Het wordt dus oorlog?" vroeg Dakerlia.</p> +<p>"Het geheim van den Hoop moet elkeen heilig zijn, die het +kent", antwoordde Robrecht. "Poog dus niet van mij te weten +waarom ik u ga verlaten."</p> +<p><!-- Page 243 -->Dakerlia en Witta begonnen te weenen, doch +zonder klagen.</p> +<p>"Ik begrijp en ik gevoel wel aan mijn eigen hart dat dit +onverwacht vaarwel u moet bedroeven", zeide Robrecht, "maar +troosten wij ons, in de gedachte dat ik waarschijnlijk binnen +weinige dagen hier reeds terug zal zijn. Hoe het weze, in deze +erge tijden, moet elk onzer zijne rust en zijne pogingen ten +offer brengen voor de vrijheid. Aarzelen is eene lafheid, +weigeren, zelfs door eenen geheimen wensch des harten, is eene +misdaad. Ik mag dus met recht verwachten dat noch mijne +verloofde, noch mijne zuster het zullen afkeuren dat ik, als +trouw lid van het Gilde, mijnen plicht vervul. Gij zijt Kerlinnen +en gij bemint uw land!"</p> +<p>Deze strenge woorden brachten eenen plotselijken ommekeer in +het gemoed der jonkvrouwen. Witta stortte nog eenige tranen, +ofschoon zij zichtbaar geweld deed om haren angst te bedwingen. +Dakerlia hief het hoofd met fierheid op, en terwijl een vreemde +glimlach op hare lippen verscheen, zeide zij:</p> +<p>"God dank, ja, wij zijn Kerlinnen, en zullen toonen dat zelfs +de diepste smart ons het niet kan doen vergeten! Ga, Robrecht, ga +waar de plicht u roept. Wij zullen bidden voor u en voor +Kerlingaland en met vertrouwen afwachten wat het lot zal +beslissen ... Gij vertrekt morgen zeer vroeg! Voor +zonsopgang?"</p> +<p>"Neen, ik zal den klaren dag afwachten; mijn vertrek is niet +zoo haastig."</p> +<p>"Welnu dan, mijn vriend, waarom zoudt gij nog dezen avond +afscheid van ons nemen? Is er iets dat u belet ons morgen vaarwel +te komen wenschen, wij onderwerpen ons gereedelijk; maar anders +zullen wij zeer vroeg opstaan. Kan het zijn, gun ons nog dit +geluk."</p> +<p>"Het zij zoo, Dakerlia", antwoordde de jonge ridder. "Blijft +dus met God tot morgen."</p> +<p>Door zijne verloofde gevolgd, richtte hij zich naar de +deur.</p> +<p>Hier drukte hij nog teederlijk hare handen, neigde zijn hoofd +over haren schouder en murmelde aan haar oor:</p> +<p>"Wees tevreden, Dakerlia, wij gaan uwen vader wreken! Ik zal +aan u denken altoos; uw beeld zal mijne star zijn; de vijand, +terwijl hij valt onder mijn zwaard, zal terzelfdertijd uwen naam +en den naam uws vaders hooren. Houd dit geheim!"</p> +<p><!-- Page 244 -->De maagd wierp eenen diepen blik in zijne +oogen en antwoordde:</p> +<p>"Dank, dank, mijn vriend, doe uwen plicht!"</p> +<p>"Goeden nacht, zuster, tot morgen."</p> +<p>Met deze woorden verliet hij de zaal.</p> +<p>Toen hij op het neerhof kwam, vroeg de schalk, die hem de +poort opende, of hij mher Sneloghe niet met licht zou +vergezellen; want het was zoo donker op de straat dat men de +huizen niet kon ontwaren.</p> +<p>Robrecht weigerde dezen dienst; zijn Steen toch was slechts +eenige stappen verwijderd.</p> +<p>De schalk sloot dus de poort achter hem en stak de grendels +in.</p> +<p>Terwijl Robrecht nu over de straat stapte en zijne woning +naderde, scheen het hem dat eene menschenschaduw langs den muur +voortsloop en naar hem toekwam. Hierover verwonderd, bleef hij +staan, legde de hand aan het gevest van zijn zwaard, liet den +onbekende naderen en vroeg dan met verdoofde stem:</p> +<p>"Vliegt de Blauwvoet?"</p> +<p>"Storm op zee!" antwoordde de schaduw zonder aarzelen.</p> +<p>"Mijn oom Hacket! Gij hier op dit uur?"</p> +<p>"Stil!" fluisterde de kastelein, "ik kwam u opzoeken in uwen +Steen. Ik heb eene boodschap u te vertrouwen."</p> +<p>"Het is een wonder dat ik nog niet slapen ben."</p> +<p>"Ik hadde bevel gegeven om u te wekken, mijn neef. Nu, doe de +poort openen."</p> +<p>Robrecht klopte op eene hem gewone wijze, en schier +onmiddellijk kwam er een schalk achter de poort staan.</p> +<p>"Zijt gij het, mher Sneloghe?" vroeg hij.</p> +<p>Op het bevestigend antwoord werd Robrecht met zijnen oom +binnengelaten.</p> +<p>Beiden begaven zich in eene zaal, waar eene brandende lamp aan +het gewelf hing. De kastelein sloot de deur langs binnen, trok +eenen gezegelden brief uit zijne tasch, en dien den jongen ridder +toereikende, zeide hij:</p> +<p>"De proost is niet van zijn voornemen af te brengen. Nadat gij +ons hadt verlaten, is hij er weder op teruggekomen en heeft +eindelijk, ondanks mijnen raad, besloten toch eenen brief aan +<!-- Page 245 -->Willem Van Loo te schrijven. Dien brief zult gij +hem overhandigen De proost verzoekt u de boodschap op uwe borst +te verbergen; want, werd zij door 's graven lieden verrast, onze +vijanden zouden het geheim van den Hoop geheel kennen."</p> +<p>"Heb geene vrees: ik zal de boodschap trouw volbrengen. Mag ik +weten, oom, wat de brief behelst?"</p> +<p>"Gij kunt het wel vermoeden. Mijn broeder dringt bij Willem +Van Loo op alle wijzen aan, om hem de vijandelijkheden te doen +uitstellen, zelfs dan nog wanneer het Kerlenleger zal vergaderd +zijn. Hij laat hem weten dat onze graaf Karel het oor schijnt te +willen leenen aan het voorstel om hem eene aanzienlijke bede uit +den Gildenschat toe te staan."</p> +<p>"Maar mijn oom de proost bedriegt zich!" riep Robrecht met +ongeduld. "Veinst men aan het hof van goeden wil te zijn, het is +slechts om tijd te winnen en ons in slaap te wiegen!"</p> +<p>"Zoo denk ik er nu insgelijks over, gij weet het, neef. Daarom +evenwel moogt gij mij niet weigeren den brief aan Willem Van Loo +af te geven. Hij kan dan nog beslissen wat hij wil."</p> +<p>"Inderdaad, oom. Ik zal doen wat de heer proost verlangt."</p> +<p>"Hij verzoekt u daarenboven zijne voorstellen bij Willem te +ondersteunen en alle mogelijke pogingen aan te wenden om hem te +doen aanvaarden."</p> +<p>"Dit kan ik niet", zeide Robrecht ontevreden. "Ik weiger +volstrekt deze zending. Volgens mijne vaste overtuiging valt er +niet meer te aarzelen. De omstandigheden schijnen ons zeer +gunstig; men moet zonder omzien er gebruik van maken. Bij al dit +omzien en dralen verliezen wij den moed en worden de Kerels +hunnen vijand ten spot. Mijn oom de proost weet wel dat ik +daarover van een geheel ander gevoelen ben dan hij."</p> +<p>"Doe naar uw goeddunken, neef."</p> +<p>"Maar zeg mij, ik bid u, kastelein, kent gij den inhoud van +den brief dien ik dragen ga?"</p> +<p>"Ja, ik heb hem gelezen."</p> +<p>"Hoe noemt de proost daarin mher Willem?"</p> +<p>"Hij noemt hem burggraaf."</p> +<p>"Maar het is gevaarlijk; met allen eerbied voor mijnen oom zou +ik schier durven zeggen dat hij zijnen gildeneed ontrouw is. +<!-- Page 246 -->De Hoop heeft te Veurne beslist dat al de Kerels +Willem Van Loo als graaf van Vlaanderen zullen erkennen. Waarom +weigert de proost hem graaf te noemen?"</p> +<p>"Gij weet het, Robrecht," antwoordde de kastelein, de +schouders ophalende. "Mijn broeder heeft zich, in den vorigen +oorlog voor de kroon, tegen mher Willem verklaard. Er bestaat +tusschen hen, van wederzijde, een verborgene, doch diepe wrok. +Het bedroeft hem oneindig dat men in den Hoop zulke gevaarlijke +beslissing heeft genomen."</p> +<p>"En bedroeft het mij niet, oom? Maar de onderwerping aan de +besluiten van den Hoop is eene heilige wet, waarvoor alle Kerels, +grooten en kleinen, moeten bukken. Mher Willem, de graaf van +Vlaanderen,—zoo noem ik hem—zal, bij het lezen van +den brief, verbitteren, wanneer hij zal zien dat de proost +weigert hem als graaf te erkennen."</p> +<p>"Ik heb er geene schuld aan, Robrecht; de proost heeft mijnen +raad niet willen volgen. Hij kan er niet toe besluiten, mher +Willem nu reeds als vorst te begroeten. Hij zal het later doen. +Gij kondet de graaf uitleggen dat de proost nog geene bijzondere +tijding over de verrichtingen van den Hoop heeft ontvangen."</p> +<p>"Het zij zoo, ik zal mijnen oom pogen te verontschuldigen ... +Maar indien graaf Willem den proost eenige bevelen zendt, zal hij +gehoorzamen?"</p> +<p>"Zonder twijfel, Robrecht. Wat mij betreft, ik verzoek u, mher +Willem te melden, dat ik alles geheimelijk in gereedheid breng om +den burg van Brugge voor de Kerels te behouden, en ik zijne +bevelen afwacht om, waar het zijn kan, ze getrouwelijk te +volbrengen. Blijf nu in vrede, mijn neef, en vergeet niet, +wanneer gij in het leger zijt, ons zoo dikwijls als het mogelijk +is tijding van u te zenden. Goeden nacht en goede reis!"</p> +<p>Robrecht vergezelde zijnen oom tot buiten de poort van den +Steen. Dan keerde hij terug naar de zaal, legde zijn zwaard af en +zette zich neder, met den elleboog rustend op de tafel en de +oogen onvast in de ruimte gericht.</p> +<p>Hij overwoog het zonderling gedrag van zijnen oom Bertulf en +voorzag dat uit den verborgen haat, dien hij en Willem Van Loo +elkander toedroegen, nog ongelukkige verwikkelingen voor de +Erembalds en misschien voor Kerlingaland konden ontstaan.</p> +<p><!-- Page 247 -->Dien dag was Disdir Vos op den burg gekomen +en had lang met den proost over de beslissingen van den Hoop +gesproken. De oude Bertulf had zijne ontevredenheid en zijnen +afkeer van mher Willem niet verborgen. Indien de nieuwe graaf +door Disdir Vos of door iemand anders daarvan kennis kreeg, zou +hij dan niet de Erembalds vijandig worden? De proost, anders zoo +wijs en zoo voorzichtig, liet zich nu door een gevoel van haat +verblinden.</p> +<p>Terwijl mher Sneloghe daar bij de tafel zat en in +verslondenheid den gevaarlijken toestand der zaken overdacht, +stonden achter St-Janskapelle twee mannen, die in stilte doch met +zekere driftigheid van hem spraken.</p> +<p>Nevens den muur der kapelle, was de duisternis nog dikker; +geen mensch hadde kunnen zien dat iemand zich daar bevond; +evenwel hadde men ze kunnen hooren, want zij spraken zeer +stil.</p> +<p>"Nu, waarom wijkt gij terzijde? Waarom blijft gij staan?" +vroeg de eene.</p> +<p>"Zeg wat gij wilt", antwoordde de andere, "zoo sla mij Thors +hamer, indien gij ons niet eene gevaarlijke dwaasheid doet +begaan!"</p> +<p>"Maar, neen", wedervoer de eerste fluisterende. "Het is tot +het bereiken van ons doel volstrekt noodig dat Robrecht Sneloghe +ons helpe."</p> +<p>"Hij zal weigeren."</p> +<p>"Geenszins."</p> +<p>"Hij eerbiedigt te veel zijne ooms, en dezen schrikken terug +van alle krachtdadigheid."</p> +<p>"Dit is grondig veranderd. Robrecht staat op tegen zijne ooms +en beschuldigt ze van lauwheid en ontrouw. Ik heb hem dezen +morgen luidop tegen den proost hooren roepen dat hij, Robrecht, +voor niets meer achteruitwijken wil en bereid is, met blinde +onderwerping onzen nieuwen graaf te gehoorzamen; ja, dat hij voor +hem zonder aarzelen goed en bloed zal ten offer brengen."</p> +<p>"En evenwel kan ik het niet uit mijn hoofd krijgen dat wij +eene domheid begaan."</p> +<p>"Gij hebt mijne redenen goedgekeurd, gij en onze vrienden. +Waarom dwingt gij mij nu ze alweder te herhalen? Wat wij gaan +ondernemen belaadt ons met eene schromelijke verantwoordelijk +<!-- Page 248 -->heid. Om te beletten dat de proost en de +kastelein zich tegen ons keeren, moeten wij mher Sneloghe met ons +doen samenspannen en samenwerken. Zoo zullen dan de hoofden der +Erembalds, uit verkleefdheid en liefde voor hem, ons allen +beschermen en verdedigen Zeg Robrecht, dat onze graaf het beveelt +of verlangt, en gij zult zien dat hij onmiddellijk zal +toestemmen. Of twijfelt gij daaraan?"</p> +<p>"Ik weet waarlijk niet", gromde de andere, half schertsende, +"waarom gij zoo vurig en zoo onverwinnelijk aandringt om Robrecht +deel aan onze onderneming te geven. Ik zou haast gaan denken dat +gij de zaak voor eene gevaarlijke halsbrekerij aanziet, en daarom +mher Sneloghe het spel wilt doen wagen. Uit genegenheid zeker +niet, gij haat hem."</p> +<p>"Neen, ik heb alle vijandschap afgelegd. Geene andere +beweegreden drijft mij aan dan alleenlijk de voorzorg om het +gelukken onzer poging, ook na den slag, te verzekeren."</p> +<p>"Welaan, het zij dan zoo. Wij zullen zien hoe hij het voorstel +onthaalt. Aanvaardt hij het, hij zal zijn woord getrouw blijven +tot het einde. Daarvan ten minste mogen wij zeker zijn. Gedragen +wij ons evenwel voorzichtig met hem. In zijnen Steen zullen wij +hem het ontwerp niet te kennen geven. Als hij Willem Van Wervick, +Isaac Van Reninghe en Ingelram Van Eessen ziet, zal hij beter +gelooven dat de zaak niet roekeloos door mij wordt gewaagd ... +Kom nu, laat ons gaan, maar zwijgen wij!"</p> +<p>Zij stapten met looze treden de St-Jansstraat in, keerden +achter den hoek der Ridderstraat, en slopen dan voort door de +onpeilbare duisternis tot voor de poort van sher Robrechts +Steen.</p> +<p>Een hunner liet den ijzeren klopper driemaal met zekere +berekende tusschenpoozen nedervallen.</p> +<p>Dewijl men daarbinnen nog waakte, kwam schier onmiddellijk een +schalk achter de poort staan.</p> +<p>"Wie daar?" riep hij door het kijkgat.</p> +<p>"Spreek stil", werd hem geantwoord. "Ga, zeg uwen meester dat +vrienden hem wenschen te spreken. Hij kome zelf om ons te +herkennen."</p> +<p>Na eene korte wijl vroeg hem eene andere stem:</p> +<p>"Vliegt de Blauwvoet?"</p> +<p>"<!-- Page 249 -->Storm op zee!" antwoordde een hunner. "Doe +ons open, Robrecht."</p> +<p>"O, mijn God, Burchard!" morde iemand achter het kijkgat.</p> +<p>"Stil, stil, en ontsluit de poort!"</p> +<p>Robrecht opende metterhaast en leidde de twee ontijdige +bezoekers zonder spreken tot in de zaal, welke hij zooeven had +verlaten. Hij sloot de deur en zeide met verrassing:</p> +<p>"Burchard, gij hier! Vreest gij dan niet voor uw leven? Indien +men u herkende!"</p> +<p>Burchard antwoordde schertsend:</p> +<p>"Zonderlinge vraag op het oogenblik dat wij allen lijf en have +voor de vrijheid van Kerlingaland gaan wagen! Vreest mijn vriend +Disdir Vos eenen banneling in de straten van Brugge te +vergezellen? De tijd is gekomen dat elke Kerel moet spotten met +den dood!"</p> +<p>"Het is waar", bevestigde Robrecht. "Gij hebt mij ongetwijfeld +iets bijzonders te melden, heeren; want zoo, te midden van den +nacht, bezoekt men toch zijne vrienden niet zonder gewichtige +redenen."</p> +<p>"Ik kom vanwege den graaf van Vlaanderen tot u."</p> +<p>"Vanwege graaf Willem!" kreet Robrecht twijfelende.</p> +<p>"Vanwege den eenig wettigen graaf van Vlaanderen", herhaalde +Burchard met nadruk. "Gij weet het, of anders maak ik het u +bekend, ik geniet gansch zijne gunst en ben zijn vertrouweling. +Hij heeft mij met eene moeilijke onderneming belast. Wat ik u kom +vragen, Robrecht, is of gij bereid zijt, op mijn verzoek en ten +dienste van Kerlingaland, alles te wagen, zelfs uw leven."</p> +<p>"De vraag is kwetsend!" morde de jongeling.</p> +<p>"Hij heeft gelijk", zeide Disdir Vos. "Gaf mher Sneloghe ooit +iemand recht om aan zijne onversaagdheid te twijfelen? In deze +zaak is eer en roem te behalen. Hoe zou hij kunnen weigeren?"</p> +<p>"Nu, laat ons klaar zijn; de tijd is kostelijk", viel Burchard +hem in de rede. "Ziehier, Robrecht, waarom wij tot u gekomen +zijn. Iemand heeft onzen graaf Willem een ontwerp medegedeeld +dat, kan het uitgevoerd worden, de vrijheid der Kerels voor +altijd moet redden en waarschijnlijk den oorlog nog zal +voorkomen. In alle geval zal het de macht onzer vijanden eenen +ontzaglijken slag <!-- Page 250 -->toebrengen. De graaf heeft dit +ontwerp goedgekeurd en mij belast in Brugge eenige moedige +ridders op te zoeken om het uit te voeren. Het is een moeilijk +waagspel, dit wil ik u niet verbergen; er is onversaagdheid, +zelfs vermetelheid toe noodig. Ik heb gedacht, Robrecht, dat ik, +naar manhaftige ridders zoekende, het recht niet had u te +vergeten."</p> +<p>Robrecht stapte naar eenen hoek der zaal en zeide:</p> +<p>"Ik trek mijn maliehemd aan; want men kan ..."</p> +<p>"Neen, neen, nuttelooze voorzorg", onderbrak hem Burchard; "de +onderneming is niet voor heden. Nu gaan wij slechts naar eene +vergadering van vrienden, die op u wachten om te beraadslagen +over de beste middelen tot gelukken. Daar zal men u kennis geven +van het ontwerp. Binnen een uur zijt gij hier terug."</p> +<p>"Welaan, ik volg u, heeren", zeide Robrecht, terwijl hij zrijn +zwaard aangordde. "Gij twijfeldet aan mijne bereidwilligheid? Is +er waarlijk eene poging, hoe vermetel ook, ten voordeele van +Kerlingaland te beproeven, ik zal u toonen dat niets mij kan doen +aarzelen; integendeel, ik ben u innig dankbaar omdat gij in zulke +omstandigheid aan mij hebt gedacht."</p> +<p>"De graaf weet dat gij van de onzen zult zijn. Hij zelf duidde +u aan."</p> +<p>"Hoe is het mogelijk, Burchard? Kent hij mij?"</p> +<p>"Wie kent u niet onder de ridders van Kerlingaland?"</p> +<p>"In alle geval, ik zal bewijzen dat ik zijn vertrouwen waardig +ben. Vertrekken wij!"</p> +<p>Toen zij bij de poort waren en in de straat zouden stappen, +fluisterde Burchard:</p> +<p>"Zwijgt nu en volgt mij. Langs de St-Jansstraat mogen wij niet +gaan. Laat ons afdalen tot op de Spiegelrei: daar is de weg +gansch eenzaam."</p> +<p>Na eenigen tijd door de duisternis te hebben voortgeslopen, +kwamen zij in de Grauwwerkersstraat voor eenen grooten Steen, +waarvan de poort op een enkel teeken van Burchard werd +geopend.</p> +<p>Men leidde Robrecht over den neerhof tot in eene zaal, die in +de diepte van het gebouw was gelegen.</p> +<p>Burchard sloot de deur en stak bedektelijk den sleutel in +zijne tassche.</p> +<p><!-- Page 251 -->Hier zaten rondom eene tafel drie ridders, +die Robrecht kende als zeer manhaftige Kerels, en wier ouderdom +en goede faam hem een vol betrouwen in hunne oprechtheid moesten +inboezemen. Het waren Ingelram Van Eessen, Isaac Van Reninghe en +Willem Van Wervick.</p> +<p>Deze ridders betuigden eene groote blijdschap bij de intrede +van Robrecht; zij stonden van hunne zetels op, gingen hem te +gemoet en drukten hem de handen, met allerlei vleiende +bewoordingen hem lovende voor zijne bereidwilligheid.</p> +<p>Het was bovenal Isaac Van Reninghe, die meer dan anderen prijs +aan de tegenwoordigheid van mher Sneloghe scheen te hechten.</p> +<p>"Maar, heeren", vroeg Robrecht met eenige spijt in de stem +"twijfeldet gij aan mijnen moed?"</p> +<p>"In het geheel niet", antwoordde Willem Van Wervick, "maar het +ontijdig uur, de bijzondere, de ongewone aard onzer onderneming +..."</p> +<p>"Hoe het zij, heeren", morde Robrecht, "ik zal mij wreken over +uw mistrouwen, door u te toonen dat ik niet gierig ben op mijn +bloed."</p> +<p>"Het is Burchard die ons wilde doen gelooven dat gij niet +zoudt komen", bemerkte Isaac.</p> +<p>"Mher Sneloghe is tot nu toe toe min of meer van het gevoelen +zijner ooms geweest", zeide Burchard, "die gelooven dat men +Kerlingaland kan redden met voor zijne dwingelanden te knielen en +om genade te smeeken. Heb ik mij aangaande mijnen vriend Robrecht +misgrepen, het verheugt mij, en ik wensch hem uiterharte geluk. +Nooit heb ik aan zijne dapperheid getwijfeld."</p> +<p>"Mij toch kan mher Sneloghe niet beschuldigen", riep Disdir +Vos. "Getuigt het, heeren, dat ik van den beginne af mij borg heb +gesteld voor zijnen moed en zijne bereidwilligheid."</p> +<p>"Ik dank u, Disdir", murmelde Robrecht, zonder eenig +mistrouwen de hand van zijnen geheimen bloedvijand drukkende.</p> +<p>"Nu, zitten wij neder, heeren", sprak Ingelram Van Eessen. +"Deze betwisting is overbodig: onze blijdschap over de +tegenwoordigheid van mher Sneloghe moet hem bewijzen hoe wij +allen hem liefhebben en eerbiedigen. Gaan wij over tot de zaak +welke ons hier doet vergaderen."</p> +<p><!-- Page 252 -->En toen allen gezeten waren, hernam hij:</p> +<p>"Is mher Sneloghe bereid om met ons de handen te zamen te +leggen, als eenen eed van getrouwheid jegens elkander, en als +eene belofte dat hij verborgen zal houden wat hij hier gaat +vernemen?"</p> +<p>"Ik ben er toe bereid", antwoordde Robrecht. "Ziedaar mijne +hand, heeren; ik beloof u te helpen als een trouw gezel, en +verbind mij tot het geheimhouden van alwat ik hier kan +vernemen."</p> +<p>Allen stonden op en traden in het midden der kamer, waar zij +met Robrecht de handen te zamen legden. Dit was onder de Kerels +de vorm van den duursten eed, en daardoor verbonden zij zich te +gader en elk jegens al de anderen tot het trouw vervullen der +aldus bezworene beloften.</p> +<p>Ieder nam weder zijne plaats bij de tafel.</p> +<p>"Nu gaat gij alles weten, mher Sneloghe", zeide Ingelram Van +Eessen. "De verklaring der zaak eischt niet veel woorden. +Tweeduizend ridders, gevolgd door talrijke benden wapenknechten +zijn uit Atrecht vertrokken om ons het slavenjuk te komen +opdwingen. Dit leger zal te Yperen zijn voordat de Kerels der +Ambachten in het Wolvennestbosch kunnen vergaderen. Kerlingaland +is dus beslissend verloren, indien wij het niet redden door eenen +stouten slag. Met goedkeuring van onzen graaf en veldheer Willem +Van Loo, gaan wij dien slag wagen. Overmorgen, in den namiddag, +geeft Karel van Denemarken eenen grooten maaltijd ter eere der +twee gezanten, die vanwege den Keizer aan zijn hof zijn gekomen. +Natuurlijk zullen de voornaamste Isegrims, de gezworene vijanden +der Kerels, aan den disch zitten. Het feestmaal zal lang duren; +de dagen zijn kort; het wordt vroeg donker. Welnu, een vijftigtal +onbevreesde Houtkerels, meer, indien het noodig is, wachten +slechts een bevel van ons, om bedektelijk in de stad te +vergaderen. Wij stellen ons aan hun hoofd, sluipen, door de +duisternis begunstigd, op den burg, stormen in de feestzaal, +vallen op de Isegrims en dooden al de dischgenooten, behalve de +afgezanten des Keizers ..."</p> +<p>"En de graaf?" morde Robrecht ontsteld.</p> +<p>"Onze eerste slag is voor Karel van Denemarken; hij vooral +moet sterven, de dwingeland!"</p> +<p>Mher Sneloghe sprong recht; hij was bleek en scheen te +beven.</p> +<p>"<!-- Page 253 -->Maar het is een sluipmoord, eene +afschuwelijke misdaad!" riep hij uit. "En gij hoopt dat ik mijne +handen zal doopen in het bloed van vorst Karel? Bij verrassing? +als een struikroover die nederstort op een weerloos slachtoffer? +Nooit! nooit!"</p> +<p>"Uw eed; gij zijt verbonden!" kreet Burchard.</p> +<p>"Gij hebt mij bedrogen, door listige woorden mij verleid", +wedervoer Robrecht. "Het is eene snoodheid. Ik moodenaar? Ha, nu +begrijp ik uw mistrouwen en ik roem er op! Ja, heeren, gij waart +rechtvaardig jegens mij, toen gij vreesdet dat ik zou weigeren +deel te maken van zulk gruwelijk verbond."</p> +<p>"Gij hebt gezworen en zijt slaaf van uwen eed!" zeide Ingelram +Van Eessen.</p> +<p>"Dien eed hebt gij door vuige list mij ontrukt. Ik verbreek +hem. Hoe? Gij komt mij vragen of ik bereid ben mijn leven voor de +vrijheid van Kerlingaland te wagen ... en nu eischt gij dat ik +het helpe vermoorden door de schandelijkste euveldaad?... Ja, +vermoorden! De gansche wereld zal tegen ons opstaan; de Kerels +der Ambachten zelven zullen terugschrikken; de wapens zullen +hunne handen ontvallen; uit schaamte zullen zij het hoofd buigen +en moedeloos het juk aanvaarden, als eene rechtvaardige straf der +ijselijke misdaad!..."</p> +<p>"Gij hebt te Veurne onzen graaf Willem eene blinde +gehoorzaamheid beloofd", zeide Burchard.</p> +<p>"Ha, daarin bestaat vooral uw bedrog", wedervoer Robrecht met +verontwaardiging. "Gij wilt mij doen gelooven dat graaf Willem +dezen moord goedkeurt? Welnu, het is niet waar, het kan niet waar +zijn! Gij lastert hem. Hij zou u geboden hebben Karel van +Denemarken te dooden? bij verrassing? als laffe +sluipmoordenaars?"</p> +<p>"Het vonnis is geveld, Karel moet sterven!" gromde Willem Van +Wervick.</p> +<p>"Welnu, neen, hij zal niet sterven!" riep Robrecht met kracht. +"Uw afschuwelijk opzet wil ik beletten. Morgen vroeg reeds zal de +proost van St-Donaas weten wat hier is beraamd ... en, moest ik +zelf tot graaf Karel gaan om hem te waarschuwen, ik zou niet +terugtreden voor zulke daad!"</p> +<p>Isaac Van Reninghe was opgestaan en legde nu den arm over +Robrechts schouder.</p> +<p>"<!-- Page 254 -->Kom, mijn vriend, bedaar toch; gij dwaalt", +zeide hij. "Er is geen ander middel meer om Kerlingaland voor +eeuwige slavernij te behoeden. Karel van Denemarken is de +valschte mensch der wereld, hij verdient honderdmaal den dood. +Wees beter beraden; aanvaard de dwingende noodzakelijkheid."</p> +<p>Robrecht, door eene plotselijke gemoedsomkeering ontroerd, +stiet langzaam den arm van sher Ingelram terug, aanschouwde met +diepe droefheid de andere ridders en hief de handen als eene +klacht ten hemel.</p> +<p>"Wat? Tranen in zijne oogen!" schertste Willem Van Wervick +"Hij bemint wel vurig den dwingeland, dat de gedachte zijns +aanstaanden doods hem doet weenen<a name='FNanchor_51_51'></a><a +href='#Footnote_51_51'><sup>[51]</sup></a>!"</p> +<p>"Ik ween, ja", antwoordde Robrecht, "van afgrijzen, van +medelijden! Mijne tranen vlieten over Kerlingaland, dat gij ten +prooi gaat geven aan de vermaledijding der gansche Christenheid; +over u, die u zelven en de Kerels gaat bevlekken met eeuwige +schande ..."</p> +<p>Hij meende te bemerken dat Disdir Vos en Isaak Van Reninghe +hem met min onwil dan hunne gezellen aanhoorden. Dit boezemde hem +eenige hoop in. Hij trad een paar stappen vooruit en sprak +biddende:</p> +<p>"Ach, vrienden, hoort mijnen raad aan! Gij zijt de speelbal +van den boozen geest, die u met verblindheid slaat. Karel van +Denemarken eenen koningszoon, eenen telg onzer graven, vermoorden +laffelijk, bij verraad? O, ik smeek u, doet het niet! Het is nog +tijd; keert terug op uw noodlottig besluit. Ik bezweer u, doodt +toch niet zoo uitzinnig onze vrijheid en ons vaderland!"</p> +<p>"IJdele woorden, wat besloten is zal uitgevoerd worden!" +antwoordde Ingelram met somberen toon. "Al haddet gij gelijk in +uwe voorspelling, Kerlingaland is toch verloren. Welnu, het verga +<!-- Page 255 -->veeleer gewroken dan machteloos en vernederd. +Noodlottige gedachte die ons deed besluiten de hulp te vragen van +iemand wien de sterkmoedigheid ontbreekt om den reddenden slag te +wagen!"</p> +<p>"Alles wil ik wagen, alles wil ik opofferen voor de vrijheid", +sprak Robrecht, fier het hoofd verheffende, "Met blijdschap zou +ik sterven voor Kerlingaland ... in den oorlog, tegen gewapende +vijanden, als een man, als een ridder. Maar weerlooze menschen +gaan vermoorden, terwijl zij aan tafel zijn gezeten? Het +denkbeeld zulker lafheid alleen doet mij sidderen van schaamte +... Gij blijft bij uw afschuwelijk besluit? Welnu, worstelt dan +tegen mij; ik ben uw vijand, ik zal uw verfoeilijk opzet +verijdelen! Neen, neen, gij zult ons dierbaar Kerlingaland niet +met u nederstorten in eenen afgrond van vermaledijding en +schande. Hoopt niet Karel van Denemarken te treffen: Kerels, zoo +onversaagd als gij, zullen waken rondom hem. Vaartwel, ik wil +niets gemeens meer hebben met moordenaars!"</p> +<p>Deze stoute taal trof al de aanhoorders met verbaasdheid. +Ingelram Van Eessen raasde als een dolzinnige, en sprak van niets +min dan van Robrecht het hoofd te klooven, om hem te beletten +zijne eedgenooten te verraden. Isaac Van Beninghe had veel moeite +om hem te wederhouden van zijn zwaard te trekken. Wat Burchard +Knap betreft, wonderlijk genoeg, die scheen te droomen en zeide +niets.</p> +<p>Onderwijl was mher Sneloghe naar de deur der zaal gegaan en +meende deze te openen; maar hij vond ze gesloten.</p> +<p>Daar stond hij nu, de andere ridders met vlammende oogen en +met eenen grijns van misprijzen te bezien.</p> +<p>"Beloof ons ten minste dat gij ons geheim zult bewaren", zeide +Isaac Van Reninghe.</p> +<p>"Neen, neen", kreet Robrecht zeer aangejaagd, "integendeel, ik +zal het openbaren! Uwe namen zal ik verzwijgen; maar vorst Karel +doen verwittigen, daarvan weerhoudt mij niemand!"</p> +<p>"Zijt gij dan een verrader? een verborgen vijand der Kerels?" +vroeg Willem Van Wervick.</p> +<p>"De vijanden der Kerels zijn degenen die ons arm vaderland het +brandmerk van den sluipmoord op het voorhoofd willen +drukken!"</p> +<p>"<!-- Page 256 -->Maar, vermetele", bulderde Ingelram, "weet +gij niet waartoe uw eed ons recht geeft? Gij zijt in onze macht. +Zoo het ons lustte in uw bloed het geheim te versmachten dat wij +u hebben toevertrouwd?"</p> +<p>"Wat doet mij zulke bedreiging?" wedervoer Robrecht met eenen +zuren spotlach. "Al spookte de dood voor mijne oogen, hij deed +mij niet terugwijken voor het vervullen van mijnen plicht."</p> +<p>"Heeren", zeide Disdir Vos, als hadde hij iets uitgevonden dat +alle moeilijkheid uit den weg kon ruimen, "ik bid u, blijft eene +korte wijl nog bedaard en laat mij toe eenige woorden alleen met +mher Sneloghe te wisselen."</p> +<p>Na een oogenblik wederstand te hebben geboden, gaf Robrecht +toe aan zijn dringend verzoek en volgde hem tot in eenen hoek der +zaal, waar beiden begonnen te kouten, Disdir ernstig en vleiend, +Robrecht met onwil en spijtige gebaren.</p> +<p>Ondertusschen staken de anderen bij de tafel, op eenen wenk +van Burchard, de hoofden bijeen en beraadslaagden geheimelijk +over hetgeen hun te doen stond; want dat mher Sneloghe zou +weigeren, daarvan achtten allen zich zeker.</p> +<p>Disdir Vos keerde tot zijne makkers en zeide:</p> +<p>"Vergeefsche moeite, heeren. Ik zelf begin te twijfelen of +onze vriend Robrecht niet zou kunnen gelijk hebben. Ware het +inderdaad niet raadzamer dat wij met gemeene toestemming van de +gevaarlijke onderneming afzagen?"</p> +<p>En daar hij bemerkte hoe een glimlach van misprijzen Burchards +lippen samentrok, haastte hij zich er bij te voegen:</p> +<p>"De verwijdering van mher Sneloghe bedroeft mij, ik beken het: +maar ik wil evenwel mijnen eed getrouw blijven."</p> +<p>"Welnu, heeren, opent men mij de deur, of niet?" vroeg +Robrecht dreigende. "Moet ik met mijn zwaard het slot +verbrijzelen en mij door geweld eenen vrijen weg banen?"</p> +<p>"Nutteloos, gansch nuttelloos, mijn vriend Sneloghe", zeide +Burchard, opstaande. "Ik heb den sleutel en zal de deur openen, +niet voor u alleen, maar voor ons allen, ongetwijfeld; en gij, +Robrecht, zult des te geruster kunnen slapen, daar gij u zult +mogen beroemen ons door uwe redenen te hebben overwonnen. Bezie +mij zoo zonderling niet. Wat ik zeg, is waarheid. Ik heb op +<!-- Page 257 -->uwe woorden diep nagedacht. Gij hebt mij +overtuigd dat zulke aanval bij verrassing, al gelukte hij ten +volle, meer kwaad dan goed aan onze zaak zou kunnen doen. +Waarschijnlijk is mher Isaac insgelijks van deze meening?"</p> +<p>"Inderdaad", antwoordde Isaac Van Reninghe.</p> +<p>"En indien mher Ingelram wil toestemmen om van de uitvoering +van ons ontwerp af te zien?"</p> +<p>"Alleen kan ik niets ondernemen", morde Ingelram, in schijn +verstoord.</p> +<p>"Wat Disdir Vos betreft, die heeft reeds zijnen twijfel +bekend", hernam Burchard. "Aldus vriend Sneloghe, gij ziet het, +wij laten op uwen raad de voorgenomen poging varen. Wees gedankt, +gij hebt ons teruggehouden van eene onvoorzichtige daad. Dat +Karel van Denemarken, als verdrukker der Kerels, den dood +verdient, wie zou dit durven loochenen? Maar gij hebt gelijk, het +is niet zoo dat wij zijn bloed moeten vergieten. Laat ons nu +dezen Steen verlaten, heeren, en ieder rustig zijnen weg gaan. +Het is reeds diep in den nacht."</p> +<p>Allen begaven zich naar de deur en verlieten de zaal.</p> +<p>Robrecht sprak niet. Hem verwonderde de plotselijke ommekeer +in de gemoedsstemming zijner gezellen. Lag daaronder eene list +verborgen? Zouden de eedgenooten evenwel den beraamden moord +pogen te plegen? Hij kon het beletten en zou niet nalaten dezen +plicht te vervullen. Hij behoefde slechts, zonder iemand te +noemen, den kastelein Hacket te verwittigen van het gevaar dat +graaf Karel gedurende het feestmaal kon bedreigen. Daartoe had +hij tijd genoeg, en hij was zelfs niet verplicht de nachtrust +zijner ooms te gaan storen, vermits het bedoelde feestmaal +slechts overmorgen moest gehouden worden. De kastelein zou alle +wegen tot den burg doen bewaken en al de toegangen der Loove met +genoegzame macht bezetten. Indien dan de saamgezworenen op den +burg traden, zouden zij wel bemerken dat hun aanslag was bekend +en op voorhand verijdeld.</p> +<p>Maar toen Robrecht in de straat door zijne gezellen nogmaals +in schijn rechtzinnig werd bedankt, en hij hen, na het murmelen +van eenen goeden nacht, ieder zijnen weg hoorde gaan, begon hij +meer en meer te denken dat zij waarlijk door zijne redenen waren +<!-- Page 258 -->overwonnen geworden. Alhoewel hij nog eenigszins +twijfelde, verheugde hem dit gepeins; want hij achtte zich +overtuigd dat hij in dit geval zijn land en zijn geslacht eenen +onschatbaren dienst had bewezen.</p> +<p>Disdir Vos, na afscheid van de anderen te hebben genomen, +volgde Robrecht en ging twee straten verre aan zijne zijde, hem +vleiende en hem prijzende over zijnen wijzen raad en over zijne +standvastigheid; maar mher Sneloghe antwoordde hem niet veel. +Sedert dien avond toch was in hem een onuitlegbaar, doch diep +gevoel van afkeer tegen Disdir Vos ontstaan. Waarom, dit wist hij +niet wel; maar er groeide in zijn hart een vermoeden van +valschheid tegen Disdir.</p> +<p>Het was zelfs met eene soort van blijdschap dat hij bij de +St-Janskapelle afscheid nam van zijnen gezel en alleen zijnen weg +vervorderde, om over den Maalberg de Hoogstraat en zijnen steen +te bereiken.</p> +<p>Disdir Vos ging terug over de Kranebrug, maar nauwelijks had +hij eenige stappen in de enge Robijnstraat gedaan, of hij bleef +staan en keerde zich om; zijne gedachten veranderden echter weder +en hij zette, in zich zelven sprekende, zijnen weg voort.</p> +<p>"Ja, dat Burchard en de anderen weder te zamen zijn, daarvan +ben ik zeker", mompelde hij. "Zij hebben zich willen ontdoen van +Robrecht en van mij, die inderdaad nooit den minsten lust had om +aan dit helsche waagspel deel te nemen. Eilaas, ik heb mijnen +slag gemist! Hij was zoo goed berekend nochtans! Had Robrecht tot +den moord des graven toegestemd, ik hadde hem in eenen strik doen +vallen, waaruit hij niet levend zou losgeraakt zijn ... Maar wij +zijn nog niet dood ... tijd genoeg om mij te wreken ... zijn +huwelijk is nog niet voltrokken ..."</p> +<p>Terwijl Disdir dus denkend en mijmerend voortstapte, wandelde +er op den Dyver, niet verre van de Eeckhoutstraat, een man over +en weder, die met inspanning zijner gezichtskracht door de +duisternis poogde te dringen om te zien of niemand in de verte +naderde.</p> +<p>Hij had reeds eene lange wijl gewacht, toen hij meende een +gerucht van stappen te hooren. Sluipend week hij terug tot tegen +de poort van eenen Steen, op den hoek der Eeckhoutstraat.</p> +<p>Iemand naderde hem.</p> +<p>"<!-- Page 259 -->Vliegt de Blauwvoet?" murmelde hij.</p> +<p>"Storm op zee!" antwoordde eene grove stem.</p> +<p>Hij duwde de poort open, trad met zijnen gezel binnen en sloot +ze weder.</p> +<p>"De vrienden zijn reeds hier", morde de eene. "Wij gingen +haast vreezen dat u een ongeval was geschied."</p> +<p>"Ik dwaalde van mijne baan", antwoordde de andere. "Om de +Markt te ontwijken, sloeg ik het Palmstraatje in. Daar hoorde ik +stappen van menschen. Eene wacht misschien. Ik heb eenen langen +omweg gedaan.—Nu, geenen tijd meer verloren! Leid mij tot +de vrienden."</p> +<p>Zij traden schuins door den neerhof en gingen in eene kamer, +waar eene kleine lamp brandde.</p> +<p>"De schalken zouden ons kunnen afspieden", zeide degene die +den andere had ingeleid. "Ik doof het licht uit.—Spreek +zeer stil!<a name='FNanchor_52_52'></a><a href= +'#Footnote_52_52'><sup>[52]</sup></a>"</p> +<p>Daar zaten zij nu in eene zoo volledige duisternis dat zij +elkaar niet konden zien.</p> +<p>"Gelukkiglijk zijn wij van de twijfelaars verlost", murmelde +er een met verdoofde stem. "Niets kan ons nog verhinderen ons +besluit uit te voeren. Haast gemaakt dus, en geene overbodige +woorden."</p> +<p>"Maar de zaak van het feestmaal is verloren. Wat gaan wij +doen?" vroeg iemand.</p> +<p>"Ik heb tijd gehad, om alles te overwegen", antwoordde de man +met de zware stem. "Ziehier mijne meening. Wij moeten ons eerste +ontwerp hervatten. Karel van Denemarken, zijt des zeker, gaat +alle dagen ter vroegmis in de bovenkerk van St-Donaas. Iedereen +mag er de mis bijwonen. Het is met deze korte dagen dan nog bijna +donker. Mijn paard staat buiten de Zandpoort. Ik zal mij haasten +naar Bethferkerke. Daar heb ik eene bende onverschrokken +Houtkerels onder de hand. Komt morgen in de vroegmis op den burg; +gij zult mij en mijne mannen daar, <!-- Page 260 -->verspreid +zien onder de beuken en tusschen de geloovigen; misschien zult +gij ons niet herkennen. Het is gelijk, ik zal het sein geven door +den dwingeland te treffen. Op den roep van 'Harop! Harop!' sluit +gij alle uitgangen af. Geen Isegrim mag ontsnappen. Aanvaardt gij +het voorstel, leggen wij dan nog eens daarop de handen te zamen<a +name='FNanchor_53_53'></a><a href= +'#Footnote_53_53'><sup>[53]</sup></a>."</p> +<p>Zij zochten tastend elkander en zwoeren zwijgende den +gruwelijken eed.</p> +<p>"Op weg nu! Verlaten wij, de eene na den andere, dezen Steen. +Ik vertrek eerst; want mij is de tijd het kostelijkst. Tot +morgen, heeren; ik betrouw op u als op mij zelven."</p> +<p>Hij werd door een der aanwezigen tot buiten de poort geleid en +liep met lichte doch haastige stappen vooruit in de +duisternis.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_51_51'></a><a href='#FNanchor_51_51'>[51]</a> +<div class='note'> +<p>"Isaac, Burchard, Willem Van Wervick, Ingelram en hunne +medeplichtigen ... riepen tot dien eed den jongen Robrecht; maar +de edele jonkman, verschrikt en tranen stortende, zeide: verre +van mij het inzicht onzen vorst te verraden! Indien gij van uw +opzet niet afziet, zal ik uw verraad den graaf openbaren."</p> +<p>GALBERTUS. in de <i>Mém rel. à l'hist. de +France,</i> tom. VIII, p. 258.</p> +</div> +<a name='Footnote_52_52'></a><a href='#FNanchor_52_52'>[52]</a> +<div class='note'> +<p>"Binnentredende, doofden zij hunne vuren uit, opdat degenen, +die in het huis waakten, hen niet zouden herkennen."</p> +<p>GALBERTUS, p 259.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XIII'></a> +<h2>XIII</h2> +<br> + +<p>De kerk van St-Donaas, binnen den burg, was een schoone, +groote tempel van Romaansche bouwstijl.</p> +<p>Hare middelbeuk was zeer verheven; maar van wederzijde +verlengde zich eene lage, donkere nevenbeuk, waarvan het +neergedrukte welfsel op korte pijlers rustte. Daarboven liep, +rondom de geheele kerk, eene opene gaanderij, vanwaar de +geloovigen even goed als beneden de priesters aan den autaar +konden zien en de goddelijke diensten bijwonen.</p> +<p>De Zuidelijke zijde dezer gaanderij had men van het overige +gedeelte afgescheiden, en tot eene kapelle voor den graaf van +Vlaanderen ingericht.</p> +<p>Zij was versierd met een prachtig altaar en met schoone +<!-- Page 261 -->heiligenbeelden. Een kostbaar gesnedene +knielbank voor den graaf prijkte in haar midden, bijna aan den +voet des altaars. Er stonden aan beide zijden gestoelten voor de +lieden van het hof en, meer naar den gemeenen ingang, vele rijen +houten banken voor de geloovigen, die 's graven misse wilden +bijwonen; maar vooral voor de arme menschen, die gewoon waren +hier in menigte te komen, met de hoop van den vorsten aalmoezen +te genieten.</p> +<p>Deze verhevene kapelle, die men de opperkerk noemde, had eenen +ingang voor het volk, die met eenen engen steenen trap onder de +lage beuk der benedenkerk uitkwam; maar dicht bij het altaar was +eene tweede deur, uitsluitelijk bestemd ten gebruike des graven. +Een gewelfde gang liep van daar over de Hoogpoort naar het +paleis, op zulke wijze dat vorst Karel, uit zijne slaapkamer +tredende, zich ter kerk kon begeven zonder het plein van den burg +te moeten overstappen.</p> +<p>De nacht was ongewoon donker geweest, ter oorzake van eenen +dikken mist, die reeds van den avond te voren als een somber +baarkleed over de aarde was nedergezakt.</p> +<p>Nu ging de morgenstond aanbreken; maar nog was de nevel zoo +dik, dat men nauwelijks op een paar stappen verre de voorwerpen +als onduidelijke schaduwen kon onderscheiden.</p> +<p>In de opperkerk van St-Donaan hadden de broeders en klerken +van het klooster een aantal waskaarsen op en nevens het altaar +aangestoken, in afwachting dat het uur der vroegmis +verscheen.</p> +<p>Vele geloovigen,—poorters uit de naburige straten, of +arme menschen, waartusschen ook eenige vrouwen,—traden +onder de donkere poort der kerk en beklommen langzaam den steenen +trap, om in 's graven kapelle de misse te gaan hooren.</p> +<p>Maar wat niemand bemerkte was, dat nu en dan vele mannen met +bruine mantels en breede hoeden den steenen trap voorbijstapten +om zich in de duisternis onder de lage nevenbeuk der benedenkerk +te gaan verbergen.</p> +<p>Eenigen dezer scheidden zich echter zonder spreken bij de +groote ingangpoort van hunne makkers en bestegen den trap. Onder +het opklimmen fluisterden zij nog elkander geheime woorden toe, +doch zoohaast zij de deur der opperkerk bereikten, hielden zij +zich alsof zij elkander geheel vreemd waren, en stapten stil e +<!-- Page 262 -->n met zedige houding, ieder in eene +verschillende richting, door de geloovigen, om plaats op eene der +knielbanken te zoeken.</p> +<p>Zoo naderde er nu een man, die op eenen stok leunde, tot eene +der voorste banken en knielde neder tusschen twee vrouwen. Zij +bezagen hem, voor zooveel het schemerlicht der waskaarsen het hun +toeliet; zijne hooge gestalte verwonderde hen. Maar de man moest +ziek of zeer oud zijn; want hij ging diep gebogen, en dat hij +noodlijdend was, kon men genoeg bemerken aan zijnen gelapten en +gescheurden mantel. Ongetwijfeld kwam hij, evenals vele andere +arme lieden, in de kapelle om deelachtig te worden aan de +aalmoezen welke de graaf gewoon was in de vroegmis uit te +deelen.</p> +<p>Van zulke zonderlinge arme lieden bevonden er zich nu een +zeker getal in de kapelle tusschen de geloovigen verspreid; maar +alhoewel de eerste dagschemering als een flauwe melkachtige +schijn zich aan de buitenvensters vertoonde, was het nog zoo +donker in het diepe der kapelle, dat men zelfs de lieden, nevens +wie men onmiddellijk was gezeten, niet duidelijk kon +onderscheiden.</p> +<p>Het uur der vroegmis moest verschenen zijn; want alles was +gereed op het altaar. Een koorknaap hield zelfs de hand aan het +zeel eener klok, om op het eerste sein te kleppen; ja, in de +opene deur van het sakristijn, vertoonde zich nu en dan een +priester in plechtgewaad, die als met ongeduld naar de deur +blikte, om te zien of de graaf nog niet kwam.</p> +<p>Ook de arme man met den gescheurden mantel scheen door +ongeduld aangejaagd; want, ofschoon hij diep voorover op zijne +knielbank gebogen lag, hief hij bij het minste gerucht het hoofd +op en liet het dan weer nederzakken, onder het slaken van een +versmacht gemor. De nevenszittende vrouwen meenden, dat hij +zuchtte van verdriet, omdat degene, van wien hij hulp voor zijnen +nood verhoopte, zoolang zich liet wachten.</p> +<p>Maar zij bedrogen zich in hun medelijden; want in het hart, +dat onder den gescheurden mantel onstuimig klopte, woelde de +vurigste haat en gloeide de dorst naar bloed. Indien de graaf, +door Robrecht Sneloghe gewaarschuwd, of door onpasselijkheid +belet, in de vroegmis niet verscheen, dan ontsnapte hij aan de +wraakzuch<!-- Page 263 -->t van zijnen vijand, en verijdeld werd +de zoo wel beraamde aanslag! Alle hoop was dan voor Burchard +verloren; want het leger van Atrecbt was misschien reeds in +Vlaanderen, en graaf Karel, door zulke macht van ridders omringd +en beschut, zou niet meer naakbaar zijn voor een balling, die in +het diepe van Kerlingaland eene schuilplaats zou moeten +zoeken.</p> +<p>Terwijl de moordzuchtige Burchard dus in zich zelven het +dreigend lot vermaledijdde en eene klimmende hopeloosheid in zijn +hart voelde zinken, kwam er uit het sakristijn een priester, dien +hij voor den hofkapelaan herkende. Deze verdween in de deur welke +toegang gaf tot het paleis. Burchard twijfelde niet of hij wilde +naar de reden van des graven afwezigheid gaan vernemen. En +inderdaad, hij misgreep zich niet; want de priester begaf zich +voor de gang naar de nachtvertrekken des vorsten. In eene +voorzaal ontmoette hij Jan Cauwenoghe, den kamerdienaar des +graven, die op zijne vraag antwoordde:</p> +<p>"Onze heer graaf heeft zeer slecht geslapen dezen nacht: hij +gevoelt zich niet wel en is later dan naar gewoonte opgestaan; +maar nu is hij gekleed en komt oogenblikkelijk. Er is geen belet: +ga maar binnen, heer kanunnik."</p> +<p>De priester klopte en opende de deur. Hij vond den graaf +staande te midden der kamer, terwijl een andere dienaar hem hielp +om de kap op zijn hoofd te schikken.</p> +<p>"Ik vraag u verschooning, kapelaan", zeide de vorst. "Laat ik +u wachten, het is mijne schuld niet. Nog een paar minuten."</p> +<p>"Maar indien Uwe Hoogheid onpasselijk is", bemerkte de +priester, "ware het beter nog wat te bedde te blijven en te +rusten."</p> +<p>"Neen, neen, heer kanunnik, ik voel heden, meer dan andere +dagen den nood om God te bidden. Ik heb zoo slecht geslapen, den +gansenen nacht gedroomd van ijselijke dingen, koortsig geweest en +gewoeld, als ware het bed mij eene pijnbank geworden<a name= +'FNanchor_54_54'></a><a href= +'#Footnote_54_54'><sup>[54]</sup></a>. Kanunnik, gij kent de +Kerels, gij; zouden zij inderdaad bekwaam zijn om mij bij +verrassing te dooden?"</p> +<!-- Page 264 --> +<p>"U dooden?" herhaalde de priester verschrikt. "Vreest gij dit, +heer graaf?"</p> +<p>"Men heeft het mij gezegd; nu heb ik herhaalde malen er van +gedroomd."</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/264.png' width='400' alt= +'...Met gekloofd hoofd op den vloer der kerk.... '><br> + <i>...Met gekloofd hoofd op den vloer der kerk....</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>"Het is misschien eene waarschuwing des hemels!" zuchtte de +kanunnik. "Blijf in uwe kamer, heer vorst, de kapel is vol volk. +Wie weet?"</p> +<p>"Is er niet dagelijks volk in de kapelle? God houdt mijn leven +in Zijne handen", zeide graaf Karel met eenen glimlach. "Heeft +Hij er over beschikt, dan kan een moordenaar mij even goed hier +treffen als in de kerk. Zou ik nalaten mijne Christelijke +plichten te vervullen, omdat een zwarte droom mijne nachtrust +heeft gestoord Ik volg u, kapelaan."</p> +<p>Hij duwde eene andere deur open en zeide tot de ridders die +daar op <!-- Page 265 -->zijne bevelen stonden te wachten:</p> +<p>"Heeren, wij zijn gereed en gaan ter misse. Gelieft ons te +volgen."</p> +<p>Hierop trad hij met den kapelaan uit de kamer. Na hem kwamen +de volgende personen: Tancmar Van Straten, zijn geheimraadsheer; +Gervaas Van Praet, zijn opperkamerling; Walter Van Lokeren, zijn +hofbottelier, met dezes broeder Eustaas Frumold, Arnold en Ogier, +zijne schrijvers en rekenmeesters met nog vier of vijf andere +hofbedienden.</p> +<p>Toen de graaf in de kapelle verscheen, klepte men het klokje, +dat bij het sakristijn hing.... Een onwillige kreet ontsnapte den +man met den gescheurden mantel; maar hij boog onmiddellijk het +hoofd zoo diep dat, al hadde er meer licht in de kapelle +geheerscht, men toch zijne wezenstrekken niet zou herkend +hebben.</p> +<p>Graaf Karel knielde neder op weinig afstand van het altaar; de +lieden van zijn gevolg namen plaats in het gestoelte. De mis +begon....</p> +<p>De priesters zongen de morgengebeden, en de vorst, zijne stem +met de hunne parende, zeide de psalmen Davids op, terwijl in het +overige der kerk de diepste stilte heerschte. Toen de misse +eenigszins gevorderd was en graaf Karel met luider stemme den +<i>pater</i> opzeide, verliet Tancmar Van Straten het gestoelte, +haalde eene zijden beurs uit zijne tasch en legde, volgens de +dagelijksche gewoonte, eene handvol deniers op het rustbord van +'s vorsten knielbank.</p> +<p>Dit was een teeken voor de arme lieden, die nu van tusschen de +banken en zoo stil mogelijk den graaf naderden om eene aalmoes +uit zijne hand te ontvangen.</p> +<p>Ook de hoogstaltige man met den gescheurden mantel stond op. +Zich diep gebogen houdende en leunende op eenen staf, als hadde +hij moeite om zijne verstijfde beenen te sleepen, stapte hij +langzaam vooruit en schikte zich tusschen andere noodlijdenden, +achter des graven rug.</p> +<p>Eene zieke vrouw, met een kind op den arm, stak het eerste +hare hand uit, om den denier te ontvangen, dien graaf Karel haar +toereikte.... Maar op dit oogenblik wierp Burchard den +gescheurden mantel zich van de schouders; een zwaard bliksemde in +zijne handen, <!-- Page 266 -->en hij sloeg het neder met zulk +wreed geweld, dat de arme graaf, zonder zelfs eene klacht te +kunnen uiten, met gekloofd hoofd op den vloer der kerk achterover +stortte ...<a name='FNanchor_55_55'></a><a href= +'#Footnote_55_55'><sup>[55]</sup></a></p> +<p>De arme lieden vluchtten weg van het autaar en vervulden de +kapelle met den weekreet: "Wacharm! Wacharm! Wacharm!"</p> +<p>Maar boven dit noodgekerm heerschte de machtige stem van +Burchard, die schreeuwde:</p> +<p>"Harop! Harop! Leve Willem Van Loo, graaf van Vlaanderen! Heil +Willem! Heil! Heil!"</p> +<p>In de benedenkerk hergalmden even ras dezelfde kreten, alsof +van daar honderd verwarde stemmen het akelig moordgeroep hadden +beantwoord.</p> +<p>Door de afschuwelijkheid zelve der ongehoorde misdaad verstomd +dachten de ridders des graven in den eerste op geene tegenweer +welke zij overigens als onmogelijk aanzagen. Zij waren terzijde +gesprongen, om de slingeringen van Burchards zwaard te ontwijken; +twee of drie waren zelfs langs de naaste deur in bet paleis +gevloden om daar hulp te zoeken.</p> +<p>Tancmar Van Straten wilde hen volgen; maar Ingelram Van +Eessen, die nu met vijf of zes man toeschoot, gaf hem eenen +wreeden zwaardslag. Met geopenden schouder viel de hofraadsheer +levenloos in zijn bloed ten gronde<a name='FNanchor_56_56'></a><a +href='#Footnote_56_56'><sup>[56]</sup></a>.</p> +<p>De geloovigen liepen kermend naar den uitgang en verpletterden +elkander bij de nauwe deur om te ontvluchten. Velen waren reeds +op den steenen trap geraakt; maar daar ontmoetten zij de mannen +van Burchard die, als een woeste drom, de vliedenden terug naar +boven dreven en achter hen met woedend wraakgeschreeuw de kapelle +binnenstormden.</p> +<p>In deze drukke verwarring was het onmogelijk iemand te +herkennen of te vervolgen; de moordenaars zelven werden +voortgewoeld en onweerstaanbaar tot tegen den autaar gedrongen. +Dit gaf den m<!-- Page 267 -->eesten van 's graven lieden tijd en +middel om te ontkomen; doch, dewijl Ingelram Van Eessen de deur +naar het paleis hield bezet, zagen zij zich gedwongen een anderen +weg te zoeken of zich te verbergen. Dan eerst werd de uitgang +naar de benedenkerk vrij; ook bleef er, een oogenblik daarna, +niemand meer in de bovenkerk dan de moordenaars en drie of vier +priesters, die bevend en weenend op het bloedige lijk van Karel +staarden, zonder het evenwel te durven raken.</p> +<p>De moordenaars, vreugdedronken over hunne gemakkelijke +zegepraal, deden niets dan juichen en schreeuwen:</p> +<p>"Heil Willem, heil den nieuwen graaf van Vlaanderen! Heil! +heil!"</p> +<p>Maar Burchard, door eenen schallenden klank zijner stem, +gebood hun de stilte en zeide:</p> +<p>"Zwijgt, mannen, ons werk is niet volvoerd. Met den graaf +waren hier een tiental vermaledijde Isegrims. Zij kunnen niet +ontvlucht zijn; de uitgangen der kapelle waren bezet; zij zijn +dus verborgen. Doorzoekt alle hoeken en kanten; en, vindt gij +iemand, brengt hem hier voor mij. Wie mij Walter Van Lokeren +levert, of Gervaas Van Praet, of den schrijver Frumold, dien geef +ik drie marken zilvers!"</p> +<p>Zijne mannen, door het gezicht van twee lijken en van plassen +bloed aangehitst, en door de hoop op de aanzienlijke belooning +verlokt, begonnen hunne opzoekingen niet alleen in de kapelle, +maar tevens in de benedenkerk.</p> +<p>Walter Van Lokeren, na Tancmar de heetste vijand der Kerels, +hield zich verborgen achter het orgel. Een kerkdienaar had eenen +mantel over hem geworpen, en hij zat, op den houten vloer +ineengekropen, onder dit wijde kleedsel.</p> +<p>Hij hoorde hoe men zijnen naam uitriep en hem eenen ijselijken +dood toezwoer; het hart klopte hem van angst, en het koude zweet +brak hem uit. Alle hoop had hem echter niet begeven, want tot dan +had geen zijner vijanden er aan gedacht deze schuilplaats te +doorzoeken.</p> +<p>Maar nu hoorde hij eene bende woedende mannen naderen. +Welhaast beukten zij zoo geweldig met hunne zwaarden op de +orgelkas, dat elke slag als een doodvonnis in de ooren van den +armen r<!-- Page 268 -->idder hergalmde.</p> +<p>Zeker dat zij hem gingen ontdekken, sprong hij op en liep +dwars door zijne vervolgers in de kapelle, met opgeheven armen +tot God om hulp roepende en zijne vijanden om levensgenade +smeekende.</p> +<p>Burchard en Ingelram herkenden hem. Zij liepen hem achterna en +huilden als bloedzuchtige tijgers:</p> +<p>"Sla dood, sla dood, den snooden Isegrim!"</p> +<p>Walter Van Lokeren viel geknield voor den autaar, op het +oogenblik dat Burchard hem bereikte en hem met de eene hand bij +het haar greep, terwijl hij met de andere zijn zwaard ophief om +hem den doodslag te geven.</p> +<p>Een priester hield evenwel zijnen arm terug en smeekte, met +tranen in de oogen, om genade voor den ongelukkigen ridder; en, +toen hij op het wraakzuchtig antwoord van Burchard wel merkte dat +het leven van den hofbottelier niet te redden was, verzocht hij +den moordenaar toch niet langer aldus de kapelle met bloed te +besmetten en het huis Gods te ontheiligen.</p> +<p>Burchard en zijne beide eedgenooten, Ingelram en Isaac +sleurden den ridder bij het haar over den vloer der kapelle naar +de uitgangdeur.</p> +<p>"O, mijn God, mijn God, erbarm u mijner!" kermde Walter Van +Lokeren. "Spaart mij, spaart mij!"</p> +<p>"Wij zullen u sparen zooals gij ons bij den graaf heb +gespaard, valsche lasteraar!<a name='FNanchor_57_57'></a><a href= +'#Footnote_57_57'><sup>[57]</sup></a>" antwoordde hem +Burchard.</p> +<p>Zij rukten hem van de trap, brachten hem voor de deur der kerk +en hakten daar allen te gelijk op hem, met zooveel woede, dat +zijn lichaam schier onkennelijk was, toen zij het verlieten om in +de benedenkerk naar nieuwe slachtoffers te zoeken.</p> +<p>Onderwijl hadden hunne mannen in de kapelle, achter den autaar +de ware <!-- Page 269 -->schuilplaats der gevluchte ridders en +hofbedienden ontdekt. Opvolgend hadden zij uit dit donker hol, +waarin men gewoon was de minst kostbare sieraden der kerk te +bergen, zeven of acht personen gerukt en ze te midden der kapelle +gesleurd, om te herkennen of er tusschen hen zich niet een der +ridders bevond voor wie Burchard de marken zilvers had +beloofd.</p> +<p>Deze ongelukkigen stonden daar nu bevend, met den doodsangst +op het gelaat, en schouwend op het lijk van hunnen vorst, dat +nevens hen in zijn bloed lag uitgestrekt. Zij twijfelden niet aan +het wreede lot dat hun was beschoren; de eenen knielden neder, de +anderen vouwden de handen, eenigen smeekten de priesters, die bij +het sakristijn stonden, hunne biecht te willen hooren; allen +spraken met misbaar en tranen van hunne kinderen of van hunne +ouders ...</p> +<p>Onder hen bevonden zich Arnold en Ogier, des graven +schrijvers; Bertyn en Baldwyn, zijne kamerdienaars; Godbert, zijn +schenker, en de jonge Frumold, zijn schatbewaarder.</p> +<p>Deze laatste was een dergenen, voor wier levering Burchard +drie marken zilvers had beloofd; maar de moordenaars kenden hem +niet. Daarom, alhoewel zij hunne zwaarden en knijven boven de +hoofden der gevangenen zwaaiden, sloegen zij hen niet. Zij wilden +op de komst hunnen aanleiders wachten, opdat zij hun aanwezen wie +van dezen hun onbekende lieden moest vermoord of behouden +worden.</p> +<p>Frumold, die zich op de knieën had laten vallen, sprak +met luider stemme zijne biecht, en bekwam dan ook de vergiffenis +zijner zonden van eenen priester.</p> +<p>Den ring van zijnen vinger trekkende, bood hij dien den +geestelijke en zuchtte:</p> +<p>"O, vader, ik smeek u, geef deze laatste herinnering aan mijne +dochter Aleidis! Zeg het ongelukkig kind dat ik haar zegen, dat +ik daarboven God voor haar zal bidden. Weze zij de arme ziel +haars vaders gedachtig ..."</p> +<p>En na deze woorden deed hij vruchteloos geweld om nog te +spreken: tranen en snikken versmachtten zijne stem.</p> +<p>De priester, door medelijden geroerd, veinsde de ontvangene +boodschap onmiddellijk te willen volbrengen, en begaf zich naar +de deu<!-- Page 270 -->r van den trap, zonder dat iemand der +moordenaars hem belette uit te gaan. Hij had nog eenige hoop den +schatmeester des graven te kunnen redden, en liep met dat inzicht +naar de proostdij, om Bertulf te gaan verwittigen en zijne hulp +in te roepen.</p> +<p>Al deze dingen waren geschied op minder tijd dan er noodig is +om ze te verhalen. Nog altoos heerschte er eene halve schemering +in de kapelle, alhoewel er reeds eene grijze klaarheid in de +benedenkerk zich verspreidde.</p> +<p>Nu kwam Burchard met zijne bloeddorstige vrienden terug in de +kapelle.</p> +<p>Isaac Van Reninghe herkende des graven schatmeester. Hij +sprong op hem toe, rukte hem, onder het bulderen van schromelijke +vermaledijdingen, de kappe van het hoofd, greep hem bij het haar +en sleepte hem over den vloer, om hem buiten de kerk te gaan +vermoorden.</p> +<p>Maar daar trad de proost Bertulf hem te gemoet, met den ouden +Frumold, des schatmeesters oom, die, ondanks zijne zwakheid, +Isaac om de lenden vatte en hem dwong zijn slachtoffer los te +laten.</p> +<p>Burchard kwam toegeloopen. De proost zeide hem met tranen in +de oogen:</p> +<p>"Neef, neef, wat hebt gij gedaan? Vreest gij dan niet dat de +wrake Gods om zulke misdaad ons geslacht verdelge als een ras van +Caïn?"</p> +<p>"Geene laffe woorden!" riep Burchard zeer trotsch. "Willem Van +Loo is graaf van Vlaanderen. Aan hem alleen heb ik rekening +mijner daden te geven en, keurt hij goed wat ik doe, wie zou mij +durven laken?"</p> +<p>"De dooden zijn noch door klachten noch door gebeden op te +wekken", zuchtte de oude Bertulf, "maar uit liefde tot uwen +grijzen oom, spaar het leven dezer arme lieden!"</p> +<p>"Frumold moet sterven!" gromde Ingelram Van Eessen.</p> +<p>"Ach, Isaac, mijn vriend", smeekte Frumold, "heb deernis met +mij, ontferm u mijner arme kinderkens, die op de wereld zullen +blijven zonder steun!"</p> +<p>"Hoe? medelijden met u?" schreeuwde Isaac Van Reninghe, +spotlachend. "Zijt gij het niet, die, meer nog dan anderen, ons +bij d<!-- Page 271 -->en graaf hebt gelasterd? Gij zult sterven, +al boodt gij ons zooveel goud aan als de kapelle kan bevatten. +Kom, kom, naar de deur der kerk; ik alleen kloof u het +hoofd!"</p> +<p>Onderwijl had de proost nog eenige woorden met zijnen neef +gewisseld. Deze verhief de stem en, als een veldheer gebiedende, +riep hij:</p> +<p>"Stil! Men zal hier doen wat ik beveel."</p> +<p>En zich tot Frumold keerende, die nog biddend op de +knieën zat, vroeg hij, in schijn meer bedaard:</p> +<p>"Gij hebt de sleutels van des graven schat in uw bezit?"</p> +<p>"Hier zijn ze", antwoordde Frumold, eenen reesel sleutels uit +zijne tasch halende.</p> +<p>"Er moeten verborgene schatten zijn?" mompelde Burchard.</p> +<p>"Ja, zulke zijn er", bevestigde Frumold, die begon te hopen +dat de tusschenkomst van den proost hem misschien nog het leven +zou redden.</p> +<p>"Zult gij ons die verborgene schatten toonen?" vroeg hem +Burchard.</p> +<p>"Ik zal ze u aanwijzen, zonder iets te verzwijgen."</p> +<p>"Welnu", zeide Burchard op eenen toon, die geene wederspraak +duldde, "ik vertrouw de sleutels aan mijnen oom, den proost, die +ze zal bewaren. Wij hebben nu geenen tijd ons daarmede lang bezig +te houden. Al deze gevangene stel ik insgelijks onder de bewaking +van den proost van St-Donaas. Hij blijft jegens ons en jegens den +graaf van Vlaanderen borg, dat geene hunner zonder mijn bevel uit +de proostdij zal gaan<a name='FNanchor_58_58'></a><a href= +'#Footnote_58_58'><sup>[58]</sup></a>."</p> +<p>De gevangenen dankten en juichten; want zij waren nu aan eenen +onmiddellijken dood ontsnapt en twijfelden niet of de proost, +wiens overheid groot was, zou hen blijven beschermen, totdat de +woede hunner wreede vijanden was gekoeld. Zij volgden hunnen +redder naar de trap der kapelle.</p> +<p>Wel morden en gromden Burchards gezellen; maar hij zeide +hun:</p> +<p>"Geen tegenstand! Wij moeten 's graven schat hebben. Willem +Van Loo zal <!-- Page 272 -->hem gebruiken om den oorlog tegen +onze vijanden te voeren. Wij kunnen later even goed over het lot +van Frumold en van de anderen beslissen. Nu moeten wij het paleis +gaan doorzoeken om te zien of daar geene onzer vijanden meer te +ontdekken zijn. Gervaas Van Praet is ons ontsnapt; de beide zonen +van den snooden Tancmar leven nog! Komt met haast; wij moeten den +ganschen dag arbeiden ..."</p> +<p>Zij liepen door de gang over de Hoogpoort en kwamen in het +paleis; maar, hoe zij zochten in kamers, in zalen en in kelders, +zij vonden er geen levend wezen.</p> +<p>Slechts toen zij het paleis meenden te verlaten, troffen zij +in de voorzaal, tegen het plein, den kastelein Hacket aan, met +Hendrik Van Roesbrugge, eenen ridder van 's graven hof, en +Eustaas, den broeder van den vermoorden Walter Van Lokeren.</p> +<p>Zoohaast zij dezen laatste bemerkten, hieven zij hunne +zwaarden op, om hem onmiddellijk neer te hakken; want hier niet +op gewijden grond zijnde, hadden zij geene reden om hun +slachtoffer naar buiten te sleuren.</p> +<p>Maar Hacket, die hun inzicht bespeurde, sprong voor de twee +ridders, beschutte ze met zijn lijf en riep:</p> +<p>"Zij zijn mijne gevangenen! Niemand raakt een haar van hun +hoofd zonder mij eerst te dooden!"</p> +<p>Hetzij de woede van Burchard was gekoeld, of dat hij zijnen +oom niet op eene bloedige wijze wilde wederstreven, hij gebood +zijnen mannen, deze ridders, die zich toch den Kerels niet +bijzonder vijandig getoond hadden, vooralsnu ongehinderd te +laten; en hij stelde ze, evenals hij met de anderen had gedaan, +in bewaring van den proost en van den kastelein, die voor hunne +gevangenhouding verantwoordelijk zouden blijven.</p> +<p>Op dit oogenblik haalden eenige gezellen van Burchard eenen +ouden man uit eene schuilplaats nevens de poort.</p> +<p>Deze beweerde dat hij zich niet had verborgen. Wie zou Eggard, +den grijzen deurwaarder der Loove, toch willen kwaad doen, hem, +die niets dan vrienden telde in Brugge?</p> +<p>Inderdaad, Burchard lachte over den vond zijner mannen en +verbood dat men den halfzinneloozen poortbewaarder eenig kwaad +deed.</p> +<!-- Page 273 --> +<p>"Welnu, Eggard", vroeg hij, "hebt gij altoos bij de poort +gestaan, sedert dezen vroegen morgen?"</p> +<p>"Reeds van vier uren", was het antwoord.</p> +<p>"Gij hebt dan wel lieden zien vluchten, dienaars en +ridders?"</p> +<p>"Velen."</p> +<p>"Ook mher Gervaas Van Praet?"</p> +<p>"Ja, die is in den stal op een paard gesprongen en is langs de +Hoogpoort weggereden, als hadde hij den duivel achter zich<a +name='FNanchor_59_59'></a><a href= +'#Footnote_59_59'><sup>[59]</sup></a>."</p> +<p>"Zoo, zoo! En de zonen van mher Tancmar?"</p> +<p>"Die zijn beiden niet in het paleis geweest en slapen +waarschijnlijk nog, indien de helsche storm, die er op den burg +heerscht, hen niet heeft gewekt."</p> +<p>"Volgt mij, gezellen!" kreet Burchard. "De zonen van Tancmar +zijn onze grootste vijanden. Wij gaan ze verrassen. Zij moeten +sterven!"</p> +<p>Zij liepen in allerhaast over het middelplein en door de +Hofpoort.</p> +<p>Nu begon het klaar dag te worden. Ongetwijfeld had de +schromelijke mare zich gedeeltelijk door de stad verspreid; want +er was reeds volk op de straten, meest gemeene lieden en +schalken.</p> +<p>Waar de woeste bende voorbijging en den zegevierenden +schreeuw: "Leve Willem Van Loo, graaf van Vlaanderen!" tot boven +de huizen deed hergalmen, juichte het volk hen toe en herhaalde +hunnen roep.</p> +<p>Nergens een teeken van afkeuring, nergens een traan over het +lot van den vorst, die zoo ellendig onder den slag van +sluipmoordenaars den dood had gevonden.</p> +<p>Graaf Karel was in Brugge niet algemeen bemind, hoe milddadig +hij zich ook jegens de noodlijdenden toonde. Alhoewel de poorters +van Brugge sedert lang aan eene bijna geheele afhankelijkheid +gewend waren, vloeide hun toch Kerlenbloed in de aderen, en +poogden zij met ijverzucht de weinige vrijheden te bewaren, welke +de vorige graven hun had laten behouden. Omdat Karel van Dene +<!-- Page 274 -->marken, door de Isegrims geraden, aangaande het +bestier des lands meer zuidelijke gedachten koesterde, en alle +macht in zijnen persoon alleen scheen te willen samentrekken, +zonder acht op de bestaande vrijheden te slaan, hadden zij eenen +wrok tegen hem. Dat hij het niet oprecht met zijne onderdanen +meende, daarvan beschuldigde men hem niet; maar het was genoeg +dat hij niet zelden zijnen eigen wil in de plaats van het recht +stelde, om hem de genegenheid der poorters te ontrooven.</p> +<p>Hoe het zij, zeker bevonden zich tevens in de straten vele +menschen, die den moord van vorst Karel als een gruwel laakten of +betreurden; maar zij durfden het niet toonen, uit schrik voor de +wreede Houtkerels, tusschen welke zij er sommigen bemerkten wier +handen gansch met bloed waren geverfd.</p> +<p>Over de St-Salvatorskerk, op den hoek der Zilverstraat, stond +de prachtige steen, door het huisgezin van Tancmar bewoond.</p> +<p>Burchard en zijne mannen, toen zij voor dezen sterken Steen +kwamen, begonnen met hunne zwaarden op de poort te slaan en te +schreeuwen dat men zou openen; maar zij bekwamen geen antwoord, +en het bleef binnen in het huis zoo stil alsof geen levend wezen +zich er had bevonden.</p> +<p>Geen middel was er om in den Steen te dringen. Dit onverwacht +beletsel voerde hunne woede ten top, en zij poogden hunne spijt +lucht te geven door het bulderen van allerlei +vermaledijdingen.</p> +<p>Maar Ingelram Van Eessen bemerkte eenen balk, die wat verder +voor de deur van eenen wagenmaker ten gronde lag. Hij riep eenige +mannen tot zich en dezen keerden welhaast weder met den +vreeselijken stormram op de armen.</p> +<p>Achteruitgaande, liepen zij tegen de poort en beukten zoo +geweldig, dat de slag als een donder binnen den Steen +hergalmde.</p> +<p>De poort was zeer sterk; zij weerstond aan vijf herhaalde +botsingen, zonder te breken of te bewegen; maar bij den zesden +slag sprong een der bovenste hengsels uit den muur en eene zijde +der poort neigde achterover. De aanvallers hieven zegevierende +kreten aan. Nog één loop, en de poort zou +onfeilbaar nederstorten.</p> +<p>Men was met den stormram achteruitgeweken, om met verdubbelde +kracht tegen de poort te beuken. Burchard en zijne gezellen +hieven hunne zwaarden in de hoogte, gereed om den Steen b +<!-- Page 275 -->innen te stormen en hunne vijanden neder te +hakken ... toen eensklaps twee personen over den achtermuur van +den Steen in de Zilverstraat sprongen en met ongemeene snelheid +hun behoud in de vlucht zochten.</p> +<p>"Zij zijn het, Tanemars zonen! Slaat dood, slaat dood! Drie +marken zilvers voor elk!" riep Burchard, terwijl hij, door al +zijne mannen gevolgd, de vluchtelingen achternaliep.</p> +<p>Maar dezen waren te verre vooruit en zouden waarschijnlijk +ontsnapt zijn aan degenen die dorst hadden naar hun bloed, indien +niet een onverwacht beletsel hun den weg had versperd.</p> +<p>Zoo vervolgd door hunne wraakzuchtige vijanden, waren zij het +Giststraatje ingevlucht en zouden welhaast de Noordzandstraat +bereiken. Zij zagen reeds van verre de stadspoort; het open veld +zou hun middel geven om tusschen de boomen te ontsnappen ...</p> +<p>Maar daar sprong eensklaps een poorter, Berakin genaamd, met +eene bijl hun tegemoet, en hij zwaaide deze boven zijn hoofd om +hen er mede te treffen. Zij deinsden terug om den slag van het +moordtuig te ontwijken: doch, ziende achter zich de huilende drom +hunner vijanden naderen, sprongen zij kermend en hopeloos weder +vooruit. Berakin trof een hunner zoo wreedelijk, dat hij hem met +éénen slag den rechterarm bij den schouder +afhakte.</p> +<p>De ongelukkige ridder viel neder en riep zijnen vliedenden +broeder nog een laatst en grievend vaarwel toe.</p> +<p>Eenige mannen bleven staan en verminkten het slachtoffer met +wreed vermaak, terwijl de overigen immer vooruitliepen om den +tweeden ridder niet te laten ontkomen.</p> +<p>Burchard wierp eenen blik op den stervende, wiens bloed uit +eene breede wonde stroomde.</p> +<p>"Dit is er één!" riep hij. "Het is Walter: hij +heeft zijne rekening Ghyselbrecht nu! vooruit! vooruit!"</p> +<p>En zijnen loop hernemende, zette hij de vervolging met nieuwe +woede voort.</p> +<p>Mher Ghyselbrecht had inderdaad de stadspoort bereikt en liep +nu over het groote plein, dat men het Zand noemde. Alhoewel een +twintigtal vijanden hem op de hielen waren, zou hij misschien nog +den dood ontsnapt zijn; maar op het oogenblik dat hij meende in +een kreupelhout te springen, stiet hij met den voet tegen den wor +<!-- Page 276 -->tel ens booms en viel ter aarde.</p> +<p>Vooraleer hij zich kon oprichten, was hij door twintig handen +te gelijk aangegrepen; en, hoe hij kermde en om genade smeekte, +men sleurde hem verder op het plein.</p> +<p>Daar wilde men hem oogenblikkelijk het hoofd kloven; maar +degene, die beweerde hem allereerst te hebben aangevat, stelde +zich tegen dit voornemen en dreigde de anderen met zijn zwaard. +Hij had, zeide hij, de beloofde marken zilvers verdiend en wilde +den gevangene aan Burchard Knap overleveren, die hem dan ook de +toegezegde belooning niet zou weigeren.</p> +<p>Terwijl zij nog daarover aan het twisten waren, kwam Burchard +met de geheele bende op het plein en naderde degenen die den +ridder omringden.</p> +<p>"Ik, Batulf Merlaan, heb hem gevat: mij de marken zilvers!" +riep hem een gezel toe.</p> +<p>"Gij zult ze krijgen, wees gerust", antwoordde Burchard.</p> +<p>"Ha, ha, daar heb ik u in mijne klauwen, gij snoodste aller +Isegrims!" viel hij met bloedzuchtigen spotlach tegen +Ghyselbrecht Tancmar uit. "Beveel uwe ziel aan God, gij gaat +sterven! Ik wil, dat men uwe afgerukte leden rondom dit plein +zaaie, zooals men met lafaards en verraders doet!"</p> +<p>Ghyselbrecht kroop op de knieën voor hem en hief de +bevende handen in de hoogte, met overvloedige tranen om genade +smeekende en schatten gouds hem belovende.</p> +<p>"Gij zijt zinneloos!" bulderde Burchard. "U het leven +schenken? U, den boozen, den valschen, den meedoogenloozen vijand +der Kerels? Wie heeft mher Robrecht Sneloghe bij jonkver Van +Woumen gelasterd en ons eenen bloedigen hoon doen toebrengen? Ha, +gij moest de bruidegom van jonkver Placida worden? Gij gaat +trouwen met den dood!"</p> +<p>"Genade, genade, ik verzaak de hand van Placida!"</p> +<p>Maar Burchard hoorde hem niet aan en ging voort:</p> +<p>"Wie heeft aan het hof zelfs de vrije geboorte der Erembalds +durven loochenen? Wie is daardoor de schuld geworden des doods +van den edelen Kerel Segher Wulf? Wie heeft Karel van Denemarken +het edict op den balfaart ingeboezemd? Ha, ha, ik zou u sparen? +Zeg vaarwel aan het leven: uw uur is gekomen!"</p> +<p>"Bij de passie onzes Heeren, heb medelijden, o, dood mij +niet!" kermde <!-- Page 277 -->Ghyselbrecht.</p> +<p>"Ik zal u niet dooden", schertste Burchard, als hadde hij +vermaak gevonden in de zieltoging van zijn slachtoffer te +verlengen. "Neen, ik wil mijne handen aan uw bloed niet bevuilen; +maar gij zult gaan zien of gij iets daarbij kunt winnen."</p> +<p>Hij gaf den armen ridder zulken geweldigen schop in de lenden, +dat hij ter zijde viel; en dan, een teeken tot zijne mannen +doende, zeide hij hun zeer koel:</p> +<p>"Verplettert de slang die zoovele jaren de Kerels met haar gif +heeft bespuwd!"</p> +<p>Tien zwaarden vielen te gelijk op mher Ghyselbrecht die, +zonder nog eenen zucht te kunnen slaken, den geest gaf. Welhaast +waren zijne overblijfsels onkennelijk en lagen zijne leden, +zooals zijn vijand het had voorspeld, over het plein verspreid<a +name='FNanchor_60_60'></a><a href= +'#Footnote_60_60'><sup>[60]</sup></a>.</p> +<p>Burchard gunde zijne bende eene korte wijl rust; want, afgemat +van de drukke vervolging, hijgden vele mannen naar hunnen +adem.</p> +<p>Hij verzamelde ze welhaast en zeide hun, dat hij onmiddellijk +met hen naar Straten wilde gaan, om daar Rambold Tancmar te +verrassen in den burcht, die nu reeds gedeeltelijk weder was +opgebouwd. Van daar zou men naar Snelleghem loopen, met de hoop +er Gervaas Van Praet, des graven kamerheer, te vinden. Men zou de +burchten der ridders onderwege bezoeken en wapens verzamelen. Er +was veel te rapen, en zoo zouden zijne mannen eene belooning +vinden voor hunnen moed en hunne verkleefdheid.</p> +<p>Een schallend gejuich begroette zijne woorden. Met den +zegevierenden schreeuw: "Heil, heil Willem Van Loo, onzen graaf! +Leve Burchard Knap!" verliet de bende, die door bijgekomene +poorters zeer was gegroeid, het plein en verdween kort daarop in +de baan naar St-Andries.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_53_53'></a><a href='#FNanchor_53_53'>[53]</a> +<div class='note'> +<p>"Dus gerust in de duisternis, besloten zij hunne misdaad den +volgenden dag bij de eerste morgenschemering uit te voeren."</p> +<p>GALB., p. 259.</p> +</div> +<a name='Footnote_54_54'></a><a href='#FNanchor_54_54'>[54]</a> +<div class='note'> +<p>GALBERTUS, p. 260.</p> +</div> +<a name='Footnote_55_55'></a><a href='#FNanchor_55_55'>[55]</a> +<div class='note'> +<p>"Het Jaar 1127, den tweeden dag van Maart ... vermoordden de +verraders den graaf, terwijl hij bad en aalmoezen uitdeelde, +ootmoedig geknield voor God."</p> +<p>GALE., p. 266</p> +</div> +<a name='Footnote_56_56'></a><a href='#FNanchor_56_56'>[56]</a> +<div class='note'> +<p>Zie GALBERTUS, p. 267</p> +</div> +<a name='Footnote_57_57'></a><a href='#FNanchor_57_57'>[57]</a> +<div class='note'> +<p>"Walter, dus gevangen en zeker dat hij moest sterven, riep: +"God, hebt medelijden met mij!" en zij antwoordden hem: "wij +zullen u betalen met hetzelfde medelijden dat gij jegens ons hebt +getoond."</p> +<p>"Zij haatten hem uitermate; want hij was van 's graven raad, +en had in elke gelegenheid hen benadeeld en den graaf aangehitst, +om de gansche maagschap van den proost in dienstbaarheid +(servage) te brengen."</p> +<p>GALBERTUS, pp. 271 en 270.</p> +</div> +<a name='Footnote_58_58'></a><a href='#FNanchor_58_58'>[58]</a> +<div class='note'> +<p>Aangaande dit gansche tooneel en het behoud der gevangenen +door tusschenkomst van den proost Bertulf, zie GALB, pp. 272 tot +275.</p> +</div> +<a name='Footnote_59_59'></a><a href='#FNanchor_59_59'>[59]</a> +<div class='note'> +<p>"Gervaas, kamerdienaar des graven, ontvlood te paard."</p> +<p>GALB., p. 269.</p> +</div> +<a name='Footnote_60_60'></a><a href='#FNanchor_60_60'>[60]</a> +<div class='note'> +<p>Zie aangaande dezen moord der twee zonen van Tancmar. GALB., +p. 268.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XIV'></a> +<h2>XIV</h2> +<br> +<!-- Page 278 --> +<p>Robrecht Sneloghe lag nog te bed. De ontsteltenis zijns +gemoeds, tengevolge der afschuwelijke voorstellen van Burchard, +had hem in het midden van den nacht langen tijd belet te slapen; +maar eindelijk toch, onder de vermoeidheid bezwijkende, was hij +in eenen loomen sluimer weggezonken. Reeds begon het morgenlicht +in zijne kamer te dringen, toen hij eensklaps ontwaakte en de +oogen luisterend hield geopend.</p> +<p>Er heerschte in de verte een onduidelijk gebruis, als de +suizende branding eener verre zee, waartusschen bijwijlen een +machtiger gerucht, even versmoord, opsteeg. In zijne zware +slaperigheid kon hij zich geen helder denkbeeld vormen van wat +hij hoorde; hij meende dat het weder stormig was geworden en dat +nu en dan een rukwind zuchtend tegen de torens der Steenen +aansloeg.</p> +<p>Het gebruis scheen echter te vergaan. Robrecht liet zijn hoofd +terzijde op het kussen vallen en sloot de oogen.</p> +<p>Maar welhaast hoorde hij in de straat eenige stemmen van +lieden die in twist waren, die klaagden of elkander riepen. +Dewijl zijne slaapkamer in het diepe zijner woning was gelegen, +onderscheidde hij niets dan doffe klanken; hij zou misschien +opnieuw ingesluimerd zijn, indien niet op dit oogenblik de +stappen van een snel voorbijdravend paard voor zijnen Steen +hadden hergalmd.</p> +<p>Alhoewel hij in zich zelven deze geruchten verklaarde door de +meening dat het eerste veroorzaakt was door lieden die naar den +burg ter vroegmis gingen, en het andere door eenen bode des +graven, zooals er dikwijls bij het aanbreken van den dag +uitgezonden werden, ontstond er niettemin een angstige twijfel in +zijnen geest.</p> +<p>De slaap was hem beslissend ontvloden, en vermits het nu reeds +licht begon te worden, stond hij op en kleedde zich met haast. +Hoe het ware, hij had beloofd, voor zijne afreis naar Houthem, +Dakerlia en zijne zuster nog tot vaarwel de hand te gaan drukken. +Zij zouden waarschijnlijk reeds op hem wachten.</p> +<!-- Page 279 --> +<p>Na eene korte wijle tijds was hij gansch gekleed, daalde den +trap af en ging naar de voorzaal om daar zijn zwaard te +nemen.</p> +<p>Nauwelijks had hij den gordelriem zich om de lenden gegespt, +of Dakerlia en Witta stormden klagend en met opgeheven handen de +zaal binnen.</p> +<p>"Wach arme! Wach arme!" kermden zij, "God behoede +Kerlingaland!"</p> +<p>"Wat is er geschied?" mompelde Robrecht verschrikt.</p> +<p>"Wee, wee, de graaf is vermoord!" kreten zij.</p> +<p>"De graaf vermoord? Graaf Karel?"</p> +<p>"Hij ligt in St-Donaas met gekloofd hoofd!"</p> +<p>"Wie, wie zijn de moordenaars?"</p> +<p>"Eilaas, het is gruwelijk! Houtkerels van Eerneghem ..."</p> +<p>"En Burchard Knap?"</p> +<p>"Ja, Burchard ... Wat schromelijk ongeluk!"</p> +<p>"Hemel, ik wist het!" zuchtte Robrecht met gebogen hoofde.</p> +<p>"Gij wist het?" herhaalde Dakerlia, eenen stap +achteruitwijkende als hadde het verdenken van Robrechts +medeplichtigheid haar doen terugschrikken.</p> +<p>"Neen, neen", zeide hij, het hoofd opheffende. "Ik wist dat de +woeste Burchard het voornemen van dien ijselijken moord had +opgevat. Mijne verontwaardiging, mijne bedreigingen, mijne +gebeden troffen hem, en hij verzekerde mij dat hij van den +misdadigen aanslag beslissend had afgezien. O, die ellendeling, +wat al vermaledijdingen, wat al rampen roept hij niet over +Kerlingaland en over geheel Vlaanderen!"</p> +<p>"Onuitwischbare schande voor ons geslacht!" klaagde +Dakerlia</p> +<p>"Ons wacht de rechtvaardige wraak des hemels!" murmelde Witta +snikkende.</p> +<p>"Ja, ja, men zou zich den naam van Kerel schamen", gromde +Robrecht met toorn. "Ach, ik verbrijzel veel liever mijn zwaard +dan het aan de zijde van moordenaars te moeten voeren!"</p> +<p>En onder het uitspreken dezer woorden trok hij zijn zwaard uit +de scheede; doch, eensklaps zich bedenkende, stak hij het weder +in en zeide op droeven toon:</p> +<p>"Mijne ooms! ik mag ze niet verlaten; ik moet ze steunen, +beschermen misschien. Hoe zullen zij bedrukt zijn en schrikken, +zij, de hoofden van <!-- Page 280 -->ons geslacht! Men zal hen +verantwoordelijk maken, de misdaad op hen wreken, op hen, die +onschuldig zijn.... Keer terug naar huis, Dakerlia, of blijf hier +met mijne zuster. Ik moet mij haasten naar den burg. Mijne ooms +zullen zich tegen Burchards gewelddadigheid verzetten. Hij is in +zijne blinde woede bekwaam om hen te mishandelen...."</p> +<p>De beide jonkvrouwen, in de gedachte dat Robrechts leven kon +bedreigd zijn, wilden hem wederhouden; maar roepend dat het niet +op zulk gevaarvol oogenblik was dat hij de vervulling van zijnen +plicht zou verzaken, rukte hij zich los uit hunne armen en +verliet de zaal, ondanks hun gekerm.</p> +<p>In de Hoogstraat zag hij vele lieden, die met gebaren van +ontsteltenis en schrik van den kant van den burg kwamen. Onder +hen bemerkte hij eenen poorter die hem goed bekend was. Dezen +staande houdende, vroeg hij:</p> +<p>"Nu, Thiebald, wat geschiedt er op den burg?"</p> +<p>"O, mher Sneloghe, het is afgrijselijk! De graaf is vermoord +in de vroegmis; zijn lijk ligt nog in zijn bloed op den vloer der +kapelle!" antwoordde de poorter.</p> +<p>"Ik weet het. Waart gij er tegenwoordig?"</p> +<p>"Ja, ik sidder er nog van in al mijne leden."</p> +<p>"Ik bid u, Thiebald, zeg mij in eenige woorden: hoe is dit +schromelijk ongeluk gebeurd?"</p> +<p>"De graaf zat geknield voor het autaar. Burchard Knap is +genaderd en heeft hem met eenen enkelen slag het hoofd gekloofd. +Ingelram Van Eessen heeft den hofraadsheer Tancmar den schouder +afgehakt; Isaac Van Eeninghe heeft den hofbottelier bij de poort +der kerk vermoord...."</p> +<p>"IJselijk, ijselijk!" morde Robrecht, de handen met wanhoop +wringende.</p> +<p>"Kent gij niet mher Disdir Vos?" vroeg hij.</p> +<p>"Zeker, heer, ik ken hem wel."</p> +<p>"Was hij in de kapelle met de moordenaars?"</p> +<p>"Neen, hij was er niet, anders hadde ik hem gezien."</p> +<p>"En is Burchard Knap nog op den burg?"</p> +<p>"Neen, hij is daareven met zijne bende Houtkerels de stad +ingeloopen, om Tancmars zonen te gaan dooden. Wee, wee ons, mher +Sneloghe! de wrake <!-- Page 281 -->Gods gaat nederstorten op +onze stad, die besmet werd met zulke euveldaad."</p> +<p>Vier of vijf andere poorters waren genaderd; een hunner, die +de laatste klacht had gehoord, riep dreigend uit:</p> +<p>"Wat raast gij daar, Thiebald? Dat gij een bloodaard zijt, +weet iedereen. Hoe? gij beklaagt de dwingelanden? Gave God dat al +de Isegrims dus naar de helle werden gezonden; dan zou Vlaanderen +van zijne booze verdrukkers voor eeuwig zijn bevrijd!"</p> +<p>"Zinnelooze, gij weet niet wat gij zegt", morde Robrecht met +eenen blik van misprijzen, doch hij liet de poorters staan +twisten en haastte zich naar den burg.</p> +<p>Voor de poort der kerk greep hem eene ijskoude siddering aan +en hij weerhield zijnen stap, als dede iets akeligs hem twijfelen +of hij wel verder zou gaan. Daar lag een groote plas bloed, ter +plaatse waar men den hofbottelier had gemarteld.</p> +<p>Zijnen moed te zamen rapende, sprong Robrecht met eene breede +schrede over de gruwelijke vlek, beklom de trap en ging in de +kapelle. Hier zag hij niemand dan eenige mannen, die met bloote +zwaarden bij de deur van de gang naar het paleis op wacht schenen +te staan, vijf of zes priesters, die met diep gebogen hoofde in +de gestoelten zaten te bidden, en drie vrouwen, bij het altaar +ten gronde geknield, die nevens het lijk weenden.</p> +<p>Akelig en doodsch was het hier als in een graf; slechts nu en +dan werd de stilte door eenen pijnlijken snik der treurende +vrouwen onderbroken.</p> +<p>Mher Sneloghe naderde tot het altaar en blikte lang met +stommen schrik op het lijk van vorst Karel, dat daar nog in zijn +bloed lag uitgestrekt, zooals het onder den slag van Burchards +zwaard was neergestort<a name='FNanchor_61_61'></a><a href= +'#Footnote_61_61'><sup>[61]</sup></a>.</p> +<p>De jonge ridder kon zijn medelijden niet bedwingen; hem +borsten de tranen uit de oogen; maar welhaast ontstond er een +grijns van diepe verontwaardiging op zijn gelaat, en hij dreef +zijne tranen met g<!-- Page 282 -->eweld terug.</p> +<p>Tot de priesters gaande, zeide hij hun:</p> +<p>"Maar, eerwaarde heeren, waarom laat men het lijk van onzen +armen vorst dus schandelijk liggen? Bewijst hem ten minste de eer +die men allen dooden schuldig is."</p> +<p>De priesters schenen verwonderd over deze taal.</p> +<p>"Ach, mher Sneloghe, wij durven niet", antwoordde de kanunnik +Ludgard, die hem een vriend was. "De moordenaars hebben gedreigd +de kerk van St-Donaas te verdelgen, indien wij het lichaam van +graaf Karel eenige eer bewijzen. Zij zwoeren bij duren eede, den +eerste die zijnen dood durft beklagen, zonder genade neder te +hakken. Zij gaan wederkeeren ..."</p> +<p>"En toch, wij mogen geenen godsdienst oefenen, geene +plechtigheden vervullen in eenen tempel die door eenen moord +ontheiligd is", bemerkte de oude kanunnik Littra.</p> +<p>"Het zij zoo", antwoordde Robrecht, "maar roept eenige +broeders, doet het lijk zooveel mogelijk van bloed reinigen, legt +het op eene baar en verbergt zijn hoofd en zijne gruwelijke wonde +met een linnen kleed."</p> +<p>"Wij zijn u dankbaar, mher Sneloghe, voor uw Christelijk +medelijden", zeide Ludgard. "Wij zullen gelukkig zijn dezen +plicht jegens de stoffelijke overblijfsels van onzen vorst te +mogen vervullen; maar wie zal den tempel en wie zal ons tegen de +wraak zijner wreede moordenaars beschermen?"</p> +<p>"Wie, heeren? Ik zal u behoeden, al ware het zelfs ten koste +van mijn leven. Zegt dat de proost het u heeft bevolen."</p> +<p>"De proost!" herhaalde de priester op eenen zonderlingen toon, +die Robrecht verbaasde en verschrikte.</p> +<p>"O, mijn God!" kreet hij, "spreek toch duidelijk. Wat wilt gij +zeggen? Beschuldigt gij den proost?..."</p> +<p>"Neen; maar hij is oom van Burchard. De ijselijke misdaad +heeft hem zoodanig ontsteld, dat hij van moed en wil is beroofd. +Hij bemoeit zich met niets meer, zegt hij. Hem ontbreekt de macht +om ons te beschermen."</p> +<p>"Welnu, heeren, doet alles op mijn bevel, ik blijf +verantwoordelijk. Wil iemand u hinderen, men roepe mij in de +proostdij; ik zal onmiddellijk komen en verantwoorden wat ik u +heb geraden."</p> +<!-- Page 283 --> +<p>Dit zeggende verliet hij de kapelle en ging over het +middelplein van den burg, om zijnen oom te gaan spreken.</p> +<p>Een huisschalk hield hem terug, onder voorwendsel dat de heer +proost bevolen had niemand tot hem toe te laten, wie het ook +ware. Hij was zeer aangedaan en bedrukt, en wilde alleen +zijn.</p> +<p>Maar Robrecht, daarop geene acht slaande, stiet de deur eener +zaal open en verraste zijnen oom, waar hij met het hoofd op de +beide handen voor eene tafel zat. Een open zakdoek, die nevens +hem lag, scheen te getuigen dat hij tranen had gestort.</p> +<p>Robrecht en de proost aanschouwden elkander een oogenblik +zonder spreken.</p> +<p>"Oom, wat afschuwelijke misdaad!" riep mher Sneloghe.</p> +<p>"Ja, ja, Robrecht", zuchtte de oude Bertulf, moedeloos het +hoofd schuddende, "Het is misschien ons aller doodvonnis! Onze +vijanden zullen de kans niet laten ontsnappen, om al de Erembalds +van medeplichtigheid aan dezen moord te beschuldigen. Gansch +Vlaanderen zal ons vervolgen en ons verderf najagen als eene +rechtvaardige wraak!"</p> +<p>"De dood is niets, oom, wanneer men onschuldig sterft", zeide +Robrecht met beklemden toorn, "maar de schande! Wij beweren +ridders te zijn, ridders en vrije mannen, en daar gedragen +voorname leden van ons geslacht zich als laffe sluipmoordenaars! +Ach, het is eene vlek die in de verre toekomst nog op onzen naam +zal kleven. Weerhield de plicht jegens u en jegens Kerlingaland +mij niet, ik verzaakte van heden af eenen naam die met +wraakroepend bloed is besmeurd!"</p> +<p>"Weze God ons barmhartig, Robrecht, anders is deze gruweldaad +de slavernij voor de Kerels en de marteldood voor uwe ooms!"</p> +<p>"En waar is nu Burchard?" vroeg Robrecht.</p> +<p>"Men heeft mij daareven geboodschapt dat hij met zijne woeste +Houtkerels naar Straten is geloopen om Rambold Tancmar te gaan +verrassen. Eilaas, hij heeft in de stad de beide zonen van den +hofraadsheer vermoord! Zeker, zij waren ons booze, onmeedoogende +vijanden; maar zoo toch moesten wij ons niet verdedigen. Dit +bloed zullen wij duur betalen...."</p> +<p>"Oom, vergeef mij mijne vraag", onderbrak hem Robrecht. "Hebt +gij dan niets gedaan om Burchard het moorddadig zwaard uit de +handen te rukken? <!-- Page 284 -->Uwe overheid op hem is groot; +uw gebod ..."</p> +<p>"Neen, wees niet wreed voor mij, mijn goede neef", antwoordde +Bertulf bijna smeekende. "Ik gevoelde mij niet wel en lag nog te +bed, toen reeds de graaf en zijne twee raadslieden van het leven +waren beroofd. Ik heb het beproefd, Burchard van verder +bloedvergieten te wederhouden; maar hij noemde mijne vermaningen +laffe woorden en weigerde mij aan te hooren. Hij handelt op bevel +en met goedkeuring van Willem Van Loo, zegt hij, en indien dit +waar is, wat kunnen wij tegen den wil van dengenen die in den +Hoop tot graaf van Vlaanderen werd verheven?"</p> +<p>"Maar het is niet waar, het is eene snoode logen!" kreet +Robrecht met verontwaardiging. "Burchard bedriegt ons."</p> +<p>"Hoe kunt gij het weten, neef?" antwoordde de proost met een +treurig schokschouderen. "Kent gij den burggraaf van Yperen? +Zijne ziel is diep verbitterd; hij haat Karel van Denemarken +ontzeglijk, sedert deze, in zijne plaats, zoo hij meent, den +troon van Vlaanderen beklom. De heerschzucht, mijn zoon, maakt +den mensch tot alle euveldaden bekwaam; de geschiedenissen, oude +en nieuwe, krielen van bewijzen."</p> +<p>"Schromelijk!" morde mher Sneloghe, "gij waant Willem Van Loo +uitzinnig of boos genoeg, om door plassen bloed, laffelijk en +snood gestort, den troon zijner vaderen te beklimmen? En hij zou +eenen Erembald, hij zou Burchard Knap deze gruwelijke misdaad +bevolen hebben?"</p> +<p>"Ik weet het niet, neef; maar gij zelf hebt mij gezegd, dat +Burchard te Veurne zich aanstelde als een gunsteling van mher +Willem en zichtbaar zijn bijzonder vertrouwen genoot."</p> +<p>"Het is waar!" bevestigde Robrecht, met eenen zucht van +moedeloosheid. "En zouden wij hem nog als graaf erkennen, den +valschen en wreeden mensch, die zijn rijk met eenen eerloozen +sluipmoord begint?"</p> +<p>"Spreek zulke onvoorzichtige woorden niet, mijn neef", +bemerkte de proost. "Wij moeten de voorvallen afwachten en zien +wat ons eigen behoud en de verdediging van Kerlingaland van ons +eischen. Wij zijn gebonden door onzen gildeneed. Vergeet dit +niet."</p> +<!-- Page 285 --> +<p>"Waar is mijn oom Hacket?" vroeg mher Sneloghe.</p> +<p>"Die is in het Gijselhuis en bewaart daar den schatmeester +Frumold en andere hofbedienden des graven, die Burchard aan onze +wacht heeft toevertrouwd."</p> +<p>"Oom, ik heb bevolen dat men het lijk des graven wassche en +het op eene baar legge. Het volk gaat komen; dit bebloede +lichaam, indien wij het zonder eenig bewijs van eerbied op den +vloer lieten liggen, zou den poorters afgrijzen inboezemen en hun +erg verdenken tegen u en den kastelein doen opvatten. +Daarenboven, men is allen dooden eerbied verschuldigd, en Karel +van Denemarken was toch voor Vlaanderen nog de wettige +graaf."</p> +<p>"Ik dank u voor uwe goede zorg; gij hebt wel gedaan, mijn neef +... Ik was door dezen ijselijken moord zoo diep ontsteld, zoo +verpletterd, dat het gansch duister in mijnen geest was geworden; +nu klaart mijn verstand een weinig op. Ik ga metterhaast brieven +schrijven: naar Willem Van Loo, om hem te melden wat hier is +geschied en zijne hulp in te roepen; naar de bischoppen van +Terouaen en van Noyon, om hun te bewijzen dat ik onschuldig ben +aan deze schromelijke voorvallen en hun te verzoeken de +ontheiligde kerk te komen herwijden. Ja, Robrecht, gij zult het +zien, de Isegrims zullen al de Erembalds, en mij meer dan anderen +betichten van aan dezen moord te hebben deelgenomen of hem te +hebben aangeraden. Burchard is mijn neef; met weet dat ik alleen +invloed op hem bezat, en men zal beweren dat ik zijnen arm hadde +kunnen weerhouden, indien ik den ijselijken aanslag niet had +goedgekeurd. De schijn is tegen ons. Niemand toch kan vermoeden +dat eene hoogere overheid dan de mijne dezen moord heeft +bevolen."</p> +<p>"Ik zelf, oom, ik kan nog niet gelooven dat mher Willem Van +Loo zulk bevel heeft gegeven. Hij is toch ridder!"</p> +<p>"Geve God dat gij u bedrieget; anders valt de pletterende +verantwoordelijkheid geheel op ons. Laat mij nu alleen, Robrecht; +ik zal metterhaast mijne brieven voor Willem Van Loo en de +bisschoppen gaan schrijven."</p> +<p>"Kan ik hier niet van eenigen dienst zijn, heer oom?" vroeg +Robrecht.</p> +<p>"<!-- Page 286 -->Ja, zeker, van grooten dienst; ik dacht er +niet aan. Hoe verward zijn toch mijne zinnen!" antwoordde de oude +Bertulf. "Ga naar de kapelle en blijf daar waken over het lijk +des graven. Ik heb reeds vijf of zes wapenlieden er naartoe +gezonden; maar zij hebben geenen overste. Ik zal uwen oom Hacket +verzoeken er u nog anderen te sturen. Welhaast zal de gansche +bevolking van Brugge te been zijn. De menigte zal uit +nieuwsgierigheid naar St-Donaas komen gestroomd. Niet alleen moet +men daar het gewoel en het gedrang beletten, maar tevens het lijk +tegen allen hoon beschermen; want de woeste gezellen van Burchard +kunnen terugkeeren, en zij zouden hun slachtoffer niet +eerbiedigen. Daarenboven, vele poorters koesterden eenen even +vurigen haat tegen graaf Karel. Er zijn ijselijkheden genoeg +gepleegd. Ga, mijn neef, en behoed ten minste het doode lichaam +tegen alle schennis en tegen alle oneerbiedigheid."</p> +<p>"Het is wel, oom", antwoordde Robrecht, met eenen groet. "Wees +gerust; al moest mijn bloed zich mengen met het bloed van den +ongelukkigen vorst Karel, niemand zal ongestraft zijn lichaam +hoonen."</p> +<p>Hij verliet de proostdij en keerde terug naar de kapelle, waar +zich een twintigtal nieuwsgierigen bevonden, die in stilte op de +banken geknield zaten en, met schrik op het gelaat, naar het +altaar blikten.</p> +<p>Het lijk lag nu op eene soort van tafel en was overdekt met +een wit linnen. Rondom deze baar brandden een zeker getal +waskaarsen Men had den vloer van bloed gereinigd en alles, wat in +de kapelle door de woeling was overhoop gesmeten geworden, weder +geschikt en gezuiverd.</p> +<p>Door de woorden van mher Sneloghe aangemoedigd, hadden de +priesters hunne genooten en klerken verwittigd, zoodat nu bij de +baar en in de gestoelten vele geestelijken en broeders van +St-Donaasklooster in stilte zaten te bidden. Maar hun +plechtgewaad hadden zij afgelegd, en de gewone gebeden voor de +dooden lazen zij niet; want dit was hun verboden door de +kerkelijke wetten, zoolang de ontheiligde tempel niet door eenen +bisschop zou herwijd zijn.</p> +<!-- Page 287 --> +<p>Robrecht sprak eene wijl met den kanunnik Ludgard, schikte dan +de gewapende wachten op eenigen afstand rondom de baar en beval +hun niemand het lijk te laten naderen, en al degenen die zich +oneerbiedig zouden toonen zonder eenig ontzag terug te drijven. +Hij zou in de kapelle blijven en op het minste gerucht hun +terzijde komen, om hun hulp te bieden, indien het noodig +werd.</p> +<p>Na dus zijne onderrichtingen te hebben gegeven, trok hij eenen +bidstoel tot bij de deur van de gang naar het paleis, en zette +zich daar geknield en met gebogen hoofd neder.</p> +<p>Allengs kwam er meer en meer volk in de kapelle, en na een uur +tijds begon men er zoo dicht opeen te staan, dat de wachten, +alhoewel zij nu wel twaalf in getal waren, moeite hadden om de +lieden te beletten elkander tot tegen het lijk te dringen.</p> +<p>Daaruit ontstond verwarring, en nu en dan een hevig gemor, dat +waarlijk inbreuk maakte op den eerbied dien men deze plaats en +bovenal het doode lichaam des graven was verschuldigd.</p> +<p>Robrecht stond op en beval dreigend de diepste stilte. Dan +stelde hij vier gewapende mannen bij de deur, aan de trap, en +legde hun ten plicht op niemand meer toe te laten dan wanneer de +kapelle door een zeker getal bezoekers zou ontruimd zijn.</p> +<p>Toen hij naar zijnen bidstoel meende terug te keeren, hoorde +hij eenen poorter luidop zeggen dat Karel van Denemarken niet +meer had dan wat hij verdiende; hij noemde hem valschaard, +dwingeland en huichelaar.</p> +<p>Robrecht zag hem met vertoornden blik aan en beval hem te +zwijgen; maar de poorter, die verblind was door zijnen haat tegen +den doode, sprak eene grove vermaledijding uit.</p> +<p>Robrecht deed geweld om zijne verontwaardiging te bedwingen; +hij ging tot twee zijner wachten, zeide hun eenige stille woorden +en naderde weder met hen tot den oneerbiedigen poorter.</p> +<p>"Wilt gij zwijgen of oogenblikkelijk deze kapelle verlaten?" +vroeg hem mher Sneloghe.</p> +<p>De poorter toonde zich nog onwillig.</p> +<p>Op een teeken van Robrecht grepen de beide wapenlieden te +gelijk hem aan en rukten hem naar de deur, ondanks zijnen +tegenstand.</p> +<!-- Page 288 --> +<p>"Weigert hij den burg te verlaten, men voere hem naar het +Gijselhuis in den kerker!" riep Robrecht.</p> +<p>De rust, een oogenblik door dit voorval gestoord, was welhaast +geheel hersteld. Dit bewijs van krachtdadigheid boezemde de +menigte ontzag in, en ieder hield zich stil.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/288.png' width='400' alt= +'En zette zich daar geknield en met gebogen hoofd neder.'><br> + <i>En zette zich daar geknield en met gebogen hoofd +neder.</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>Robrecht keerde terug naar zijnen stoel. Uren verliepen er, +zonder dat zijne tusschenkomst nog noodig werd; want, dank aan +den wijzen maatregel door hem voorgeschreven, het men slechts +opvolgend een beperkt getal nieuwsgierigen de kapelle +binnentreden.</p> +<p>Weinig tijds voor den middag, terwijl hij in diepe +verslondenheid zat te bidden of te overwegen, werd zijn naam zeer +zachtjes achter hem uitgesproken. Hij hief het hoofd op en zag +met verrassing Dakerlia en Witta aan zijne zijde staan.</p> +<p>Hij sprak met hen door treurige blikken en stomme gebaren, +want, om de stilte niet te storen, durfde niemand hunner iets +zeggen.</p> +<!-- Page 289 --> +<p>Robrecht trok twee stoelen bij, en Dakerlia en zijne zuster +knielden nevens hem met saamgevoegde handen. Tusschen het +prevelend gebed der jonkvrouwen werd nu en dan een doffe snik +hoorbaar. Zij weenden over de misdaad en over het arm +slachtoffer.</p> +<p>Wel een half uur hadden zij daar voor de ziel van graaf Karel +en voor het bedreigde Kerlingaland gebeden, toen mher Eggard Van +Ysendijke, een vriend van Robrecht, in de kapel trad en eenige +woorden aan zijn oor fluisterde. Robrecht stond op en deed +Dakerlia en zijne zuster teeken dat zij hem zouden volgen.</p> +<p>Zij zwegen totdat zij buiten de kerk op het plein waren.</p> +<p>Hier begonnen de ontstelde jonkvrouwen, onder het storten van +nieuwe tranen, hun medelijden met het doorluchtige slachtoffer +uit te storten en hunnen afschrik van den ijselijken moord te +betuigen; maar Robrecht troostte en versterkte hen, zoo hij best +kon, en deed hun begrijpen dat zij huiswaarts moesten keeren en +daar gerust op hem wachten. Hij zou hen gaan vervoegen zoohaast +hem dit mogelijk zou zijn. Nu moest hij nog op den burg blijven, +om in de kapelle over het doode lichaam te waken. Wel had de +proost hem door Eggard Van Ysendijke doen aflossen; maar het was +slechts om hem toe te laten in de proostdij metterhaast en weinig +voedsel te nuttigen. Dan moest hij weder in de kerk zijne wacht +gaan hernemen. Overigens wist hij niet met welken anderen dienst +men hem zou kunnen belasten. Zijne ooms waren, om zoo te zeggen, +gansch alleen en zonder hulp; zijn plicht gebood hem met hen te +blijven zoolang zijne tegenwoordigheid hun van eenig nut kon +zijn. Tot nu toe bestond er voor de poorters der stad geen het +minste gevaar. Dakerlia en Witta konden dus in volle gerustheid +naar huis gaan, en daar onbekommerd op hem wachten.</p> +<p>Zou koutende en moeite doende om hun moed in te spreken, +leidde hij hen door de Hoogpoort en bijna tot voor zijnen Steen. +Hier nam hij echter afscheid van hen en keerde terug naar den +burg.</p> +<p>Toen hij op het plein trad, zag hij eenen ganschen stoet +geladene wagens de Hofpoort binnenrijden. Daarop lagen in groote +verwarring allerlei wapens opgehoopt: helmen, harnassen, +maliehemden zwaarden, kruisbogen, speren, en zelfs werptuigen die +men in belegerde <!-- Page 290 -->plaatsen gebruikt om eenen +stormloop af te weren. Rondom en tusschen de wagens reden vele +Houtkerels, aan hunne diepblauwe kleeding en lange baarden +kennelijk. Dat zij deze paarden in het veld of op de +ridderburchten hadden geroofd bleek genoeg daaruit dat de meeste +dezer dieren ongezadeld waren en sommige met een zeel bij de hand +werden geleid. Een gansche drom Houtkerels te voet kwamen achter +de wagens aangestapt Velen hunner droegen kostbare voorwerpen op +hunne armen of op hunne schouders: gouden lakens, rijke +kleederen, ingelegde wapens, zilveren schotels, die zij +ongetwijfeld op hunnen tocht tot buit hadden gemaakt.</p> +<p>Bij hunne intrede binnen den burg zongen zij met verwarde +galmen:</p> +"Gi, rudders, dwingers, maect u van cant,<br> +Hier zyn de Kerels van Vlaenderlant!<br> +Gi, Isegrim, hoed u vor den Blauwvoet<br> +Of gi selt voelen wat sine clau doet.<br> +<span style='margin-left: 1.5em;'>Onse vorderen waren +vri,</span><br> +<span style='margin-left: 1.5em;'>En vri so bliven wi,</span><br> +So lanc een hart, dat lafheid haat,<br> +In eenen Kerlenboesem slaat!<br> +<br> +Doedele, bommele, rondomdom,<br> +Houd u recht en sie niet om!"<br> + +<p>En na dezen zang deden zij den schreeuw: "Heil Willem Van Loo, +graaf van Vlaanderen! Heil, heil!" als een donder over den burg +schallen, terwijl vele poorters dien kreet met evenveel drift +herhaalden.</p> +<p>Het pijnigde mher Sneloghe zeer diep, het lied der Kerels bij +zulke beklaaglijke gelegenheid in den mond te hooren van lieden +die hij als laffe moordenaars aanschouwde. Het scheen hem eene +ontheiliging van den vaderlandschen krijgszang; hij sidderde van +verontwaardiging bij het gepeins dat ditzelfde lied ook in den +oorlog, welke er ongetwijfeld ging ontstaan, der Kerlen scharen +ten strijde zou voeren. Het was hem nu hatelijk geworden, het zou +<!-- Page 291 -->hem voortaan ontmoedigen en beschamen, telkens +dat het in zijn oor zou hergalmen.</p> +<p>Daar zag hij eensklaps Disdir Vos tusschen de Houtkerels. Deze +ridder moest een hunner oversten zijn, want hij deelde zichtbaar +bevelen uit tot het ontladen der wagens en tot het bergen der +wapens in de stapelhuizen.</p> +<p>Disdir Vos bemerkte Robrecht en kwam tot hem.</p> +<p>"Hoe staat gij daar werkeloos en onverschillig, mher +Sneloghe?" vroeg hij. "Wij gaan straks om nieuwen buit naar de +burchten der omstreken. Ditmaal zullen wij allen te paard zijn. +Gaat gij niet mede?"</p> +<p>"Ik wil niets gemeens hebben met lieden die eenen +afschuwelijken sluipmoord hebben gepleegd", antwoordde Robrecht +zeer koel.</p> +<p>"Maar de slag is nu toch gegeven. Uwe treurnis zal den +dwingeland niet opwekken."</p> +<p>"Kleve de wrake Gods en de vermaledijding der wereld op +degenen die het bloed van Karel hebben vergoten! Ik, Robrecht, +wil ten minste voor mijn eigen geweten onschuldig blijven van +alle medeplichtigheid aan dien gruwel."</p> +<p>Mher Vos veranderde eensklaps van toon, en het was met zekere +bekommerdheid, dat hij zeide:</p> +<p>"Ik was niet tegenwoordig bij den moord; toen men mij de erge +gebeurtenis kwam melden, lag ik nog te bed, wees daarvan +zeker."</p> +<p>"Ik weet het", mompelde Robrecht. "Misschien hebt gij Tancmars +zonen zien dooden?"</p> +<p>"Neen, neen, in mij bijzijn is er geen druppel bloed gestort. +Uit enkel nieuwsgierigheid ben ik Burchard achternagereden naar +Straten. Ik heb hem vergezeld naar Snelleghem, Lophem, Oostcamp +en Assebroeck. Overal waren de lieden gevlucht en niemand bood +ons wederstand. Burchard meende ten minste Rambold Tancmar te +verrassen; het nest was ledig en de vogel ontvlogen ... Kom +straks met ons, Robrecht. Burchard handelt op bevel van graaf +Willem; hij is zijn gunsteling en hij zal den graaf laten weten +wie in deze gewichtige omstandigheid hem bewijzen van +verkleefdheid gaven."</p> +<p>Mher Sneloghe glimlachte met misprijzen.</p> +<p>"<!-- Page 292 -->Gij begrijpt", ging Disdir met vleiend +aandringen voort, "dat vele leenen der Isegrims zullen verbeurd +worden. De graaf zal deze leenen uitdeelen aan de ridders die hem +door openbare daden van moed en opoffering hebben geholpen. Uw +deel zal groot zijn, indien gij nu zonder aarzeling u aan de +zijde van Burchard schikt en niet ten onrechte laat denken dat +het u aan stoutheid faalt."</p> +<p>"Ik heul niet met lieden aan wier handen nog het bloed van den +sluipmoord kleeft! Op tijd en plaats, in eenen open en eerlijken +oorlog, zal ik toonen dat ik niet weiger mijn leven voor het heil +van Kerlingaland te wagen. Nu blijf ik op den burg."</p> +<p>Disdir Vos scheen verdrietig over het mislukken zijner +poging.</p> +<p>"Denk toch niet, mher Sneloghe", zeide hij, "dat ik juich over +den ellendigen dood van graaf Karel; maar, al weende ik nu ook in +mijn binnenste over het bloedig voorval, wat zou het er aan +helpen? Is onze plicht niet ons te wapenen tegen onze vijanden, +die op de stad Brugge en op Kerlingaland het verlies van den +graaf zullen willen wreken? Wij kunnen ons toch niet als kalveren +door de Isegrims laten doodslaan?"</p> +<p>"Het is waar", zuchtte Robrecht, "maar tusschen moordenaars? +Nooit, nooit!"</p> +<p>Disdir Vos keerde zich om met eenen korten groet; een dof +gemor rolde van zijne lippen en hij verwijderde zich, +knarsetandend van geheime spijt.</p> +<p>Robrecht richtte zich naar de proostdij. Een schalk leidde hem +in eene kamer en bracht hem een stuk gebraden vleesch en eene +flesch wijn.</p> +<p>Hij begon te eten zonder veel lust, ofschoon hij wel gevoelde +dat zijn lichaam nood had tot herstelling van krachten.</p> +<p>Spoedig had hij met zijnen maaltijd gedaan, en meende zich +weder naar de kapelle te begeven, toen zijn oom Bertulf bij hem +in de kamer trad. De oude proost scheen minder neerslachtig; ja, +eene uitdrukking als een glimlach verhelderde zijn gelaat.</p> +<p>"Kom, mijn goede Robrecht", zeide hij, o wat geschied is kan +niet hersteld worden. Wij moeten het lot aanvaarden zooals het +zich voordoet, en met beradenheid de middelen verzamelen om ons +tegen de wraakzucht onzer onmeedoogende vijanden te kunnen +verdedigen. Burchard is toch van ons maagschap. Hoe schromelijk +<!-- Page 293 -->ook de daad zij, die door hem is gepleegd +geworden, wij moeten hem bijstaan."</p> +<p>"Ach, oom, spreek zoo niet!" zuchtte Robrecht met afgrijzen. +"Burchard is eene afschuwelijke moordenaar. Ik hem helpen? Eischt +gij dat van mij?"</p> +<p>"Het is een bloedplicht, mijn neef, gij weet het wel. Ik heb +lang met Burchard gesproken; hij is in de proostdij en rust nu +een weinig ... Indien het waar is, zooals hij het verzekert, dat +Willem Van Loo hem last heeft gegeven om den graaf te dooden +..."</p> +<p>"Dit is onmogelijk!" kreet Robrecht met driftigheid.</p> +<p>"Gij kent Willem niet, mijn neef. Uw edelmoedig hart begrijpt +niet dat een ridder tot zulke gruwelen kan besluiten, al moest +ook de kroon van Vlaanderen de prijs van den sluipmoord worden. +Gij bedriegt u; de tijd zal het u leeren. In alle geval, Burchard +toont zich bereid om voor den nieuwen graaf, wie hij ook weze, +zijne daden te verrechtvaardigen. Laat hem dan verantwoordelijk +blijven voor den moord, en pogen wij, van onze zijde te beletten +dat onze vijanden deze gelegenheid waarnemen om het geslacht der +Erembalds te verderven en Kerlingaland in eeuwige slavernij te +dompelen."</p> +<p>"Ik ben bereid tot alles, heer oom", antwoordde Robrecht, +"maar aan de zijde van Burchard niet. Sedert dezen morgen is hij +een wangedrocht in mijne oogen; mijn afkeer voor hem is +onuitsprekelijk"</p> +<p>"Dit gevoel begrijp ik, Robrecht; maar het zal verzwakken. +Kom, wees beter beraden; men moet ook zedelijke opofferingen voor +zijn land kunnen doen ... Ik heb daar straks eene bijeenkomst +gehad met de schepenen van Brugge ..."</p> +<p>"Ha, zij insgelijks beven van verontwaardiging en van afschuw +niet waar?"</p> +<p>"Inderdaad; maar als wijze mannen denken zij aan de +verdediging der stad en aan het behoud hunner vrijheden. Wij +hebben gezamenlijk besloten dat men, met den grootsten spoed de +grachten zal uitdelven, waar ze door verloop van tijd ondiep zijn +geworden. De paalwerken zullen wij herstellen, de zwakste +plaatsen der omheining met aarden wallen versterken, de torens en +poor<!-- Page 294 -->ten met allerlei wapens voorzien. +Verschijnen dan de Isegrims voor de stad, wij zullen ze kunnen +afweren en terughouden totdat Willem Van Loo met het Kerlenleger +hun den strijd komt bieden. Zijn de Kerels overwinnaars, Burchard +zal voor hem en zijne ridders terechtstaan en zich volgens hun +vonnis gedragen. Gij ziet wel, mijn goede neef, dat alles nog zoo +erg niet is als wij meenden."</p> +<p>Robrecht schudde zwijgend het hoofd, ofschoon hij innerlijk +niet ontkende dat zijn oom gelijk had, ten minste wanneer hij +aanried zich tot verdediging tegen de Isegrims te bereiden.</p> +<p>Daar hoorde men in de proostdij een gerucht van stappen.</p> +<p>"Hemel, zou hij het zijn?" kreet Robrecht als verschrikt.</p> +<p>"Burchard?" antwoordde de proost, "ja, ik geloof dat hij het +is."</p> +<p>Mher Sneloghe sprong recht en zocht met de oogen eene deur om +de kamer te verlaten.</p> +<p>"Bij uwe liefde tot mij en tot Kerlingaland", zeide de oude +Bertulf, hem de hand grijpende, "ik bezweer u, Robrecht, toon +niet zoo openlijk uwen afkeer voor Burchard; het zou hem diep +kwetsen ... en wie weet? Ach, indien gij elkander op zulk +oogenblik naar het leven moest staan, waar bleef onze +verdediging?"</p> +<p>"Laat mij gaan", smeekte mher Sneloghe, "ik zal het gezicht +van den moordenaar niet kunnen verdragen; nu nog niet, later; +maar nimmer toch zal ik zonder blozen...."</p> +<p>"Wij bedrogen ons, het is Burchard niet!" riep de proost met +blijdschap.</p> +<p>De kanunnik Ludgard was in de kamer getreden en zeide met +groote haast:</p> +<p>"De schalken wilden mij beletten tot u te naderen, heeren; ik +heb uw bevel niet geëerbiedigd ... Mher Sneloghe, kom toch +zonder uitstel naar de kerk! Daar zijn Houtkerels die het lijk +van graaf Karel allen smaad aandoen; zij hebben den doek er af +getrokken, de lichten uitgedoofd, de geloovigen verjaagd en ons, +dienaars des Heeren, gehoond en bespot."</p> +<p>Robrecht sloeg, van verontwaardiging sidderend, de hand aan +zijn zwaard en, terwijl hij zich naar de deur richtte, morde hij, +dat hij een einde aan de baldadigheid der Houtkerels zou stellen, +<!-- Page 295 -->al moest hij ook dien goddeloozen het hoofd +klooven ... maar hij deinsde eensklaps terug, als hadde een +onverwacht gezicht hem met verschriktheid geslagen.</p> +<p>Burchard Knap vertoonde zich glimlachende in de deur. Hem hing +een zilveren jachthoorn aan de zijde.</p> +<p>"Wat komt kanunnik Ludgard hier van mijne Houtkerels vertellen +oom?" vroeg hij den proost, die uit voorzorg zich tusschen +Robrecht en Burchard had gesteld.</p> +<p>"Hij komt hulp vragen tegen uwe mannen, die in de kapelle het +doode lichaam van vorst Karel hoonen en mijne priesters smaad +aandoen", antwoordde de proost toornig. "Ik zal niet langer +dulden dat de kerk van St-Donaas zoo wraakroepend worde +ontheiligd!"</p> +<p>"Is het anders niet?" schertste Burchard, zijnen zilveren +hoorn aangrijpende. "Gij zult gaan zien hoe mijne Houtkerels den +overste gehoorzamen, die in naam van graaf Willem over hen +gebied. Hier is de jachthoorn van den valschen Rambold Tancmaar; +zij kennen dien klank."</p> +<p>En dit zeggende, stapte hij, door de anderen gevolgd, uit de +proostdij en deed op het plein eenige schelle tonen +hergalmen.</p> +<p>Even ras antwoordden van alle kanten verwarde stemmen op dit +geluid, en men zag uit de stapelhuizen en uit de kerk vele Kerels +en ook poorters, die zich in hunne bende hadden geschikt, met +haast naar Burchard komen geloopen.</p> +<p>"Vrees nu niet meer voor uwe kerk, heer oom", zeide deze. "Ik +ga weder met mijne mannen het veld in, om wapens te verzamelen en +buit te maken op onze vijanden ... Ginder bij de kerk staat mher +Sneloghe. Hij ontwijkt mij; ik begrijp het en vergeef hem zijne +teergevoeligheid; maar zeg hem, oom, dat hij zich niet verstoute +in het openbaar mij te hoonen, of, bij Thors hamer, hij zal slaan +met mij!"</p> +<p>"Wat? woestaard!" gromde de proost vergramd, o gij zoudt +Robrecht durven uitdagen? Mij zoudt gij moeten dooden, vooraleer +ik zulken broederstrijd toeliete!"</p> +<p>"Welaan, hij bedwinge zich dan! Zijne vriendschap behoef ik +niet, maar zijn misprijzen zal ik niet dulden, in geener +wijze!"</p> +<p>"Maar wie zegt u dat Robrecht u misprijst?"</p> +<p>"<!-- Page 296 -->Ik heb er een staal van gehad dezen nacht; +er zijn geene scheldwoorden die den trotsaard mij niet naar het +hoofd wierp."</p> +<p>"Dezen nacht?" vroeg Bertulf verwonderd.</p> +<p>"Ik zal het u later uitleggen. Nu heb ik geenen tijd. Vaarwel, +oom, tot onzen terugkeer."</p> +<p>De proost ging naar de kapelle, waar hij Robrecht reeds +werkzaam vond aan het doen herstellen van wat de woeste +Houtkerels hadden ontschikt. Een nieuw linnen werd over het lijk +gelegd; men ontstak nog meer waskaarsen en nam eenige maatregels +om alle verdere ontheiliging der kapelle te voorkomen.</p> +<p>Toen men hiermede gedaan had, wenkte de proost zijnen neef. +Beiden gingen tot op het middelplein. Daar zeide de oude +Bertulf:</p> +<p>"Robrecht, wij kunnen zoo niet blootgesteld blijven aan de +baldadigheid van Burchards gezellen, zonder eenige hulp om +desnoods hen in bedwang te houden. Hoevele gewapende mannen zoudt +gij op uw landgoed Ravenschoot kunnen verzamelen?"</p> +<p>"Onmiddellijk, oom?"</p> +<p>"Voor den avond."</p> +<p>"In zoo korten tijd? Zeker vijftig of zestig, indien niet +meer."</p> +<p>"Het is genoeg. Wij zullen hun de wacht van den burg +toevertrouwen, en gij zult hun overste zijn. Kunt gij zonder +uitstel u naar Ravenschoot begeven?"</p> +<p>"Ja, ik zal naar huis gaan om een paard te nemen. Dit zal mij +gelegenheid geven om mijne zuster en jonkver Wulf over mijne +afwezigheid gerust te stellen. Ik vertrek, heer oom, en zal mij +spoeden, om met al de mannen, die ik kan vergaderen, voor het +einde van den dag terug te zijn."</p> +<p>Hij meende zich naar de Hoogpoort te richten; maar de proost +weerhield hem.</p> +<p>"Nog één woord, mijn goede neef", zeide hij, "en +ik smeek u, ik bezweer u, hoor mijnen vaderlijken raad aan! Het +kan zijn, het is zelfs waarschijnlijk dat gij in aanraking zult +komen met Burchard Knap. Uit opoffering voor uw geslacht, uit +liefde voor Kerlingaland verberg uwen afkeer voor hem. Indien gij +beiden in twist geraaktet, er zou tusschen de mannen, die ons +moeten verdedigen, eene noodlottige, eene onherstelbare +verdeeldheid ontstaan. Genoeg ware dit om onze kracht te +verlammen en al onze <!-- Page 297 -->pogingen op voorhand te +verijdelen. Beloof mij, Robrecht, dat gij geweld op u zelven zult +doen om geene reden tot zulke splitsing te geven."</p> +<p>"Maar ik gevoel eenen onverwinnelijken afkeer voor hem", +mompelde Robrecht.</p> +<p>"Hij weet het; gij hoeft het hem dus niet meer te betuigen. Ik +zal hem aanraden, in uwe tegenwoordigheid, van Karels dood niet +meer te gewagen. Zwijg gij insgelijks daarover."</p> +<p>"Ik zal het beproeven, oom: uw raad is wijs, ik beken het +gaarne."</p> +<p>"Welnu, ga dan, mijn zoon, en ontvang met mijnen zegen al +mijnen dank voor uwen goeden wil."</p> +<p>Hij drukte nog tot vaarwel de hand van mher Sneloghe, die met +haastige stappen zich verwijderde, om de hem opgelegde boodschap +te gaan volbrengen.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_61_61'></a><a href='#FNanchor_61_61'>[61]</a> +<div class='note'> +<p>"Gedurende al dien tijd liet men daar het lichaam des graven +liggen ... zoodat zijn bloedig en verlaten lijk nog in denzelfden +toestand was als op het oogenblik dat hij den doodslag +ontving."</p> +<p>GALBERTUS, p. 277.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XV'></a> +<h2>XV</h2> +<br> + +<p>Reeds vier dagen waren er verloopen sedert den moord van graaf +Karel, zonder dat er eenige gewapende macht voor Brugge was +verschenen om zijnen dood te wreken.</p> +<p>De Erembalds wisten echter, door hun toegezonden berichten, +dat de ridders, gansch Vlaanderen door, zich bereidden om met +vereende kracht tegen Brugge op te trekken. Zij hadden zelfs van +eenigen hunner heetste vijanden, onder anderen van Tancmars +neven, brieven ontvangen, waarin men hun toezwoer dat zij allen, +als medeplichtig aan den gruwelijken moord, tot den laatste toe +zouden worden uitgeroeid.</p> +<p>Evenwel, deze bedreigingen boezemden hun niet veel +bekommerdheid in. Vooraleer het leger der ridders zich voor +Brugge kon aanbieden, zou de stad ruimschoots voorzien zijn van +alles wat er noodig was om ook de geweldigste aanvallen +zegevierend af te weren. D<!-- Page 298 -->aarenboven, morgen was +de vastgestelde dag voor de vergadering van het Kerlenleger in +het Wolvennest-bosch. Men mocht met recht zich zeker achten dat +de ridders, hoe machtig ook, weinig tegen Brugge zouden +verrichten, indien zij tot daar konden geraken, aangezien zij +spels genoeg zouden hebben om niet door Willem Van Loo in het +open veld verpletterd te worden.</p> +<p>Deze bloedige bedreigingen der Isegrims hadden zelfs eenen +voor de Erembalds voordeeligen invloed uitgeoefend, dewijl zij +Robrecht Sneloghe en anderen, die met hem de moordenaars +verfoeiden hadden doen besluiten dit gevoel te verbergen of te +versmachten om aan niets meer te denken dan aan zelfverdediging +en aan het behoud van hun geslacht.</p> +<p>Het was kort na den middag. Bertulf, de proost van St-Donaas, +stond op het binnenplein van den burg en wandelde daar langzaam +over en weder, in gepeinzen starende op hetgeen rondom hem +geschiedde.</p> +<p>Er heerschte eene koortsige bedrijvigheid op het plein. +Honderden arbeiders krielden er dooreen; men hoorde er den +bevelroep der oversten, den zang der werkers, het gekrijsch der +katrollen den zweepslag der voerlieden.</p> +<p>Alle oogenblikken kwamen er wagens en karren op den burg. De +eene, geladen met koren, boonen, gezouten vleesch of andere +nooddruft, werden bij verschillende stapelhuizen of kelders +gelost; de andere, plooiend onder den last van balken en +berderen, van steenen en keien, voerde men tot aan den voet der +muren en torens. Hier werd hunne vracht op ladders naarboven +gedragen of bij middel van katrollen of gewerken omhoog +geheschen. Ja, men zag er harst, vet en olie in vaten aanbrengen +om desnoods zelfs door vlammend vuur den vijand af te slaan, +indien ooit den burg door hem werd aangevallen. Zooverre zelfs +had men de voorzorg gedreven, dat men nevens de Hofpoort eenen +stal had ingericht om er eenige melkgevende koeien te zetten.</p> +<p>Alzoo Bertulf nu het oog gericht hield op een twintigtal +arbeiders die met inspanning van krachten een zwaren balk van den +grond poogden te heffen, naderde hem een kanunnik.</p> +<p>"Heer proost", zeide hem deze, "wij verzoeken u naar 's graven +kapelle te willen komen. Het graf is geheel afgewerkt; alles is +ger<!-- Page 299 -->eed om de kist er in te laten nederzakken en +de steenen tafel er op te leggen. Gij hebt den wensch uitgedrukt +om bij het sluiten van het graf tegenwoordig te zijn."</p> +<p>"Inderdaad, heer Ludgard; ik verwachtte uw bericht dezen +morgen", antwoordde de proost, zich naar de kerk wendende. "Kom, +ik volg u."</p> +<p>In de kapelle, ter plaatse zelve waar graaf Karel was +gevallen, had men eene diepte gedolven en er een graf gemetst, +dat aan de vier zijden drie voet boven den vloer zich +verhief.</p> +<p>Het lijk van graaf Karel was, op verzoek van Robrecht en op +bevel van den proost, gebalsemd en in eene dubbele kist van +eikenhout en lood gesloten geworden.</p> +<p>Toen Bertulf met den kanunnik Ludgard in de kapelle trad, hing +de kist boven de grafstede in twee gewerken van windassen. Een +tiental arbeiders hielden zich gereed om ze te laten nederdalen. +Vele priesters zonder plechtgewaad omringden de laatste +overblijfsels van den ongelukkigen graaf.</p> +<p>De proost naderde tot de kist, verzekerde zich door een +vluchtig onderzoek dat zij ongeschonden was, murmelde eenige +woorden binnensmonds en deed dan een teeken tot de arbeiders.</p> +<p>Langzaam daalde de kist in het graf<a name= +'FNanchor_62_62'></a><a href= +'#Footnote_62_62'><sup>[62]</sup></a>.</p> +<p>De priesters bogen het hoofd en baden ongetwijfeld; maar hunne +lippen verroerden niet, en geen het minste geprevel stoorde de +doodsche stilte.</p> +<p>"Het is deerniswaardig en beklaaglijk", zeide kanunnik Ludgard +tot den proost, "dat wij den armen vorst zoo moeten begraven, +zonder de minste plechtigheid, als een verlaten mensch of als een +dier!"</p> +<p>"Het is mijne schuld niet", antwoordde Bertulf met eenen +zucht. "Ik wilde dat het anders mogelijk ware; maar in eene +ontheiligde kerk...."</p> +<p>"Hebt gij nog geene tijding van de komst des bisschops, heer +proost?"</p> +<p>"Geene. Mijne brieven zullen onderschept zijn geworden. In +alle geval, <!-- Page 300 -->kanunnik, men heeft in +St-Pieterskapelle eene plechtige uitvaart gezongen, en in de kerk +van St-Salvator leest men nog dagelijks de gebeden voor de +dooden. Wij moeten den tijd nemen zooals hij is."</p> +<p>De arbeiders hadden nu de haken der gewerken aan de zeelen +gehecht, waarmede de groote steenen tafel was omringd.</p> +<p>Het duurde niet lang of dit deksel zonk neder op de grafstede, +welke aldus beslissend werd gesloten.</p> +<p>Nog eene wijl bleef de proost, op eenen stoel knielend, voor +het graf zitten, waarna hij de kanunikken eenen stillen groet +toestuurde en de kapelle verliet.</p> +<p>Hij daalde weder op het plein. Daar vond hij zijnen broeder +Hacket.</p> +<p>"Welnu, kastelein", vroeg hij hem, "gaat het werk goed voort +aan de vesten? Wij moeten ons haasten; want wie weet wat er kan +gebeuren?"</p> +<p>"Wees niet bekommerd, broeder", antwoordde de kastelein. "Het +is een wonder, met hoeveel ijver men ginder arbeidt. Van nu af +zijn wij tot verdediging gereed."</p> +<p>"En hoe toonen zich de poorters?"</p> +<p>"Ja, gij weet het wel, velen zijn onwillig en houden zich +verwijderd, uit schrik van als medeplichtig aan den moord des +graven te worden beschouwd; maar het getal dergenen, die met ons +zijn, is zoo groot, dat wij de hulp der anderen wel kunnen +missen."</p> +<p>Bertulf schudde het hoofd.</p> +<p>"Zijt gij over iets bekommerd?" vroeg Hacket.</p> +<p>"Niet zonder reden", morde Bertulf. "Wij hebben brief op brief +en bode op bode tot Willem Van Loo gezonden; wij hebben hem +gesmeekt zich aan ons hoofd te komen stellen; hem verzekerende +dat de poorterij hem hier als graaf van Vlaanderen zou uitroepen. +Geen antwoord, geen het minste bericht van hem!"</p> +<p>"Maar de tijd was kort."</p> +<p>"Indien Willem Van Loo ons ging verraden, Hacket?"</p> +<p>"Ons verraden? Hoe meent gij het?"</p> +<p>"Indien hij ons zonder hulp liet en ons overleverde aan de +wraak onzer vijanden, om te doen gelooven dat hij geheel vreemd +is aan den moord van graaf Karel: hij is een zelfzuchtig en +arglistig<!-- Page 301 --> man."</p> +<p>"Gij zijt hem altijd vijandig gebleven sedert den laatsten +oorlog", bemerkte de kastelein. "Nu nog maakt uw wantrouwen u +onrechtvaardig jegens hem. Het is eerst morgen dat Willem Van Loo +aan het hoofd eener heirkracht zal staan. Wie weet of hij +overmorgen niet reeds met gansch zijn leger voor Brugge zal +verschijnen?"</p> +<p>"Ja, ja, maar waarom geen antwoord op onze brieven?"</p> +<p>"Misschien zijn de wegen niet vrij. Kom, kom, Bertulf, geenen +moed verloren: de zaken staan allerbest. Wees zeker, dat de +Isegrims niet binnen Brugge zullen geraken, al bestormen zij het +met al hunne macht. Er ontbreken ons noch mannen, noch +krijgsbehoeften. Wat mij betreft, ik beken dat de moord van Karel +mij gansch ter neder had geslagen; maar nu heb ik daarover mijn +besluit genomen. Vermits de Isegrims ons allen den dood hebben +toegezworen, verdedigen wij ons leven met blinde hardnekkigheid. +Ik zal toonen dat de oude Hacket nog Kerlenbloed in de aderen +heeft!"</p> +<p>De proost scheen een weinig gerustgesteld door de moedige +woorden zijns broeders.</p> +<p>"Is Burchard nog verbitterd tegen mij?" vroeg hij.</p> +<p>"Neen, het is gedaan. Ik heb hem doen begrijpen dat wij den +verborgen schat van graaf Karel niet anders konden bekomen, dan +door het in vrijheid stellen van den jongen Frumold, en dat wij +dien schat noodig hebben om Willem Van Loo de kosten des oorlogs +te helpen dragen. Wat de andere gevangenen betreft, aan dezen +hechtte hij niet den minsten prijs, en hij keurt het goed dat wij +hun oorlof gaven om de stad te verlaten."</p> +<p>"En hoe gedragen Robrecht en Burchard zich jegens +elkander?"</p> +<p>"Tot nu toe zeer wel, Bertulf", was het antwoord. "Beiden +hebben mij beloofd zich te houden alsof zij geene redenen hadden +om tegen elkander verstoord te zijn."</p> +<p>"Maar Burchard is zoo onvoorzichtig. Indien hij Robrecht ging +kwetsen!"</p> +<p>"Vrees het niet, broeder; mijne voorzorgen zijn genomen. +Burchard wilde inderdaad den meester spelen en iedereen gebieden; +maar i<!-- Page 302 -->k heb hem uitdrukkelijk doen verstaan dat, +zoolang ik kastelein des graven ben, niemand aangaande de +verdediging van Brugge iets te bevelen heeft dan ik alleen. Ik +heb onder mijn opperbestier onze krachten in drie scharen +verdeeld, en Robrecht en Burchard elk aan het hoofd van eene +dezer scharen gesteld. Zoo zullen zij elkander niet dikwijls +ontmoeten. De derde schaar staat onder mher Disdir Vos...."</p> +<p>"Disdir Vos?" mompelde de proost. "Het schijnt dat hij, meer +dan anderen, door zijnen raad schuld heeft aan den moord, +alhoewel hij, uit list misschien, zich op het beslissend +oogenblik afwezig maakte. Hebben wij nog niet genoeg aan +Burchard? Waarom eenen zijner medeplichtigen aan het hoofd onzer +mannen stellen? Het is gevaarlijk."</p> +<p>"Neen, broeder, gij bedriegt u. Wij zijn door het noodlot zelf +gedwongen te handelen alsof wij aan den moord in het geheel niet +meer dachten. Ieder zal later zijne zaak verantwoorden. Disdir +Vos toont zich zeer ijverig en onversaagd. Hoe schuldiger hij is, +hoe hardnekkiger hij zal strijden, om niet in handen der Isegrims +te vallen. Burchard verlangde voor Disdir een bevelhebberschap. +Ik heb onze neef die voldoening gegeven."</p> +<p>"Gistermorgen zijn Ingelram Van Eessen, Willem Van Wervick en +Isaac Van Reninghe met eenigen onzer mannen naar het Noord-Vrije +gegaan, om daar eene bende Kerels te verzamelen. Zijn zij nog +niet terug?"</p> +<p>"Neen, broeder, wij verwachten ze heden avond. Mistrouwt gij +hen insgelijks?"</p> +<p>"Geloof mij, Hacket, ik wenschte dat zij niet meer in Brugge +terugkeerden. Hoe minder moordenaars van graaf Karel wij tusschen +ons hebben, hoe beter het zal zijn voor onze zaak."</p> +<p>"Gij zijt niet al te wel gestemd vandaag", zeide de kastelein +met eenen glimlach. "Kom, kom, Bertulf, houd goeden moed. Ik was +hier bevelen komen geven om paarden en karren naar de +Kathelijnepoort te doen zenden. Men wacht mij op de vesten; mijne +tegenwoordigheid is daar voortdurend noodig. Tot dezen +avond!"</p> +<p>De kastelein richtte zijne stappen naar de Hofpoort; Bertulf +trad in de proostdij en zette zich daar in eene kamer voor eene +tafel wa<!-- Page 303 -->arop eenig schrijfgerief lag.</p> +<p>Hij bleef lang, met den blik in de ruimte, den toestand der +zaken overwegen. Het volledig stilzwijgen van Willem Van Loo +moest inderdaad zijnen geest bekommeren; want hij schudde soms +het hoofd, terwijl hij den naam van den nieuwen graaf morrend +uitsprak.</p> +<p>Eindelijk had hij eene pen gegrepen, en wilde zich aan het +schrijven zetten, toen de kastelein Hacket, door twee ridders +gevolgd, in de kamer trad.</p> +<p>"Mijn broeder", zeide hij, de ridders voorstellende, "ziehier +mher Godschalk Tayhals en mher Baldwin Spegel, die, als gezanten +van onzen graaf Willem, u het antwoord op onze brieven +brengen."</p> +<p>Deze aankondiging moest den proost zeer verblijden; want hij +sprong recht, ging met eenen minzamen glimlach de afgevaardigden +te gemoet en drukte hun de handen.</p> +<p>Na eenige woorden tot groetenis en verwelkoming met hen te +hebben gewisseld, betuigde Bertulf den wensch om hunne boodschap +te kennen.</p> +<p>"Onze graaf Willem", sprak Godschalk Tayhals, "doet u door +onzen mond zeggen dat gij den moed niet zoudt laten zakken, en +vertrouwen hebben op zijnen bijstand. Zoohaast het hem mogelijk +is, zal hij met zijn gansch leger naar Brugge komen<a name= +'FNanchor_63_63'></a><a href= +'#Footnote_63_63'><sup>[63]</sup></a>. Al de macht, waarover hij +nu kon beschikken, heeft hij u tot hulp afgezonden. Wij hebben +vierhonderd dappere kerels met ons gebracht. Dewijl wij te paard +waren, hebben wij hen omtrent Zedelghem verlaten. Binnen iets +meer dan een uur zullen ze te Brugge aankomen."</p> +<p>"Ha, het is eene goede tijding!" riep Bertulf.</p> +<p>"Ja, heer proost", bemerkte Baldwin Spegel, "en gij moogt +gelooven dat wij de bloem der Kerels tot u hebben geleid; want +deze vie<!-- Page 304 -->rhonderd man waren reeds in het +Wolvennest voor den gestelden tijd. Men is dus verplicht te +denken dat het hun aan geenen strijdlust ontbreekt.</p> +<p>"Dankt in onzen naam den heer graaf voor zijnen goeden +bijstand", zeide de proost. "Wij hebben wel juist geene behoefte +aan strijdvaardige mannen; maar op de poorters kunnen wij toch +niet al te vast betrouwen. Velen twijfelen of zij zich wel voor +ons willen verklaren. De minste tegenspoed zou de anderen +eveneens aan het wankelen kunnen brengen. Met Kerels zijn wij +zeker dat men Brugge zal verdedigen totterdood, en de Isegrims er +niet zullen in geraken dan over puinhoopen en lijken."</p> +<p>"Alzoo, gij meent sterk genoeg te zijn om de stad te behouden +totdat het leger u ter hulp komt? De heer graaf richt u door mij +deze vraag toe", zeide Godschalk.</p> +<p>"Voor het behoud der stad stel ik mij verantwoordelijk!" riep +de kastelein.</p> +<p>"Wij weten, heeren, dat een leger Vlaamsche ridders en +wapenlieden Atrecht heeft verlaten en door Rijssel is getrokken. +Dezen zullen waarschijnlijk over Kortrijk en Thourout naar Brugge +komen. Morgen reeds zouden ze voor uwe wallen kunnen verschijnen. +Zijt gij zeker de stad gedurende eenige dagen te kunnen +verdedigen?"</p> +<p>"Gedurende weken en maanden", antwoorden de proost en zijn +broeder.</p> +<p>"Morgen eerst vergaderen de Kerels in bet Wolvennest-bosch. +Een paar dagen zal onze heer graaf bestellen aan het haastig +inrichten van zijn leger. Dan zakt hij met al onze heirkracht +naar Brugge af om u te ontzetten, indien gij inderdaad waart +belegerd. Hebben wij dus goeden moed: voor het behoud van Brugge +is niets te vreezen."</p> +<p>De proost bood den afgevaardigden eenige ververschingen aan; +maar zij drukten den wensch uit om daarmede te wachten tot het +avondmaal, dewijl zij naar de Smedepoort zich wilden begeven, om +bij de aankomst hunner mannen tegenwoordig te zijn.</p> +<p>Hacket zeide dat hij hen zou vergezellen en, indien hem tijd +daartoe overbleef, de gelegenheid zou waarnemen om hun eenige der +verdedigingswerken te toonen, waaraan men nu met allen +<!-- Page 305 --> spoed de laatste hand legde.</p> +<p>Bertulf zou in de proostdij blijven om te zorgen voor de +slaapsteden en het voedsel der vierhonderd Kerels, en tevens de +noodige bevelen te geven om den afgvaardigden des graven een +behoorlijk avondmaal te bereiden.</p> +<p>Toen de kastelein met de beide ridders aan de Ezelpoort kwam, +toonde hij hun, niet zonder fierheid, hoe honderden en honderden +poorters daar aan het arbeiden waren om balken te richten en +aarde aan te voeren. Hij leidde hen langs de vesten naar de +Smedepoort. Onderweg zagen zij overal dezelfde bedrijvigheid: +hier metselde men, daar timmerde men, verder droeg men steenen op +waltorens en op vestingmuren<a name='FNanchor_64_64'></a><a href= +'#Footnote_64_64'><sup>[64]</sup></a>.</p> +<p>Bij de Smedepoort ontmoetten zij Robrecht Sneloghe, die daar +den arbeid van zijne zestig Ravenschootsche Kerels bestierde. +Dezen waren druk bezig met achter een gedeelte van den muur, dat +onsterk scheen, eenen hoogen wal op te werpen, en zij brachten de +aarde met kruiwagens van het plein, dat buiten de poort was +gelegen.</p> +<p>Juist had Hacket zijnen neef Robrecht aan de afgezanten des +graven voorgesteld, toen men in de verte een bazuingeschal hoorde +hergalmen.</p> +<p>Daar de arbeiders niet wisten wat dit krijgsgerucht te +beduiden had, lieten zij allen hun gereedschap of hunne +werktuigen staan, en klommen op de muren om in het veld te +kijken.</p> +<p>Alhoewel Godschalk Tayhals en zijn makker verzekerden dat de +naderende bende geene andere kon zijn dan degene welke zij tot +hulp nadden aangebracht, riep mher Sneloghe uit voorzichtigheid +zijne mannen onder de wapens.</p> +<p>Zoohaast echter de vierhonderd Kerels op het plein, dat men +het Zand noemde, zichtbaar werden, herkenden hen de arbeiders aan +hun blauw kleedsel en aan hunne baarden. Een lang vreugdegeroep +ontstond boven de wallen en klonk hun reeds van verre als een gul +<!-- Page 306 -->hartig welkom tegen.</p> +<p>De Kerels trokken de poort binnen, onder het geschal der +bazuinen en onder de aanjagende galmen van der Kerlen krijgslied. +Zij werden door hunne Brugsche vrienden met gejuich, met +handgeklap en met het zwaaien der hoeden onthaald.</p> +<p>Deze mannen schenen in het geheel niet vreemd aan het voeren +van oorlogswapenen; want zij gingen in geslotene gelederen en +waren verdeeld in zekere kleine benden, waarvan elke was +voorafgegaan door eenen Kerel die over haar gebood.</p> +<p>Aan het hoofd van allen stapte Benkin, een beroemd schutter. +Hij was een man van middelmatige gestalte, maar met zulke breede +schouders en struische leden, dat men van hem met reden zeide, +dat hij sterk scheen als een beer. Op zijnen rug hing een groote +kruisboog, met eene breede stalen lat. Zulke bogen droegen tevens +de meesten zijner gezellen.</p> +<p>Hier en daar achter de gelederen stapten een tiental gehuwde +vrouwen, even sterk van leden en even fier van houding als +mannen, die eetwaren droegen of met eenig klein gepak waren +beladen.</p> +<p>De kastelein en de afgezondenen des graven volgden de Kerels +in de Noordzandstraat.</p> +<p>Nog eenigen tijd na hunnen doortocht bleef het gejuich der +arbeiders aanhouden. Men wenschte elkander geluk over de komst +van zulke schoone bende mannen, wier trotsche houding ontzag +inboezemde en wier oogen van onversaagdheid gloeiden. Maar +Robrecht en de mindere oversten herinnerden hun dat de tijd te +kostelijk was om hem aan vreugdegeroep te verspillen. Allen +hernamen weder met nieuwe drift hun werk.</p> +<p>Ongeveer een uur daarna kwamen eenige landlieden met snelheid +over het Zand naar de poort geloopen. Van verre riepen zij reeds +uit al hunne macht:</p> +<p>"Harop, harop! De vijand, de vijand!"</p> +<p>Robrecht ging hun te gemoet.</p> +<p>"Gauw, heer, te wapen!" zeiden zij hem. "De baan naar +Thourout, zooverre het gezicht reiken kan, is overdekt met +ridders, met wapenlieden en met wagens. Gansch een machtig +leger!"</p> +<p>"Het is wel", antwoordde hun Robrecht. "Komt nu binnen de stad +en maakt <!-- Page 307 -->geen gekerm!"</p> +<p>Hij deed de poort sluiten en de egge nederlaten, en vergaderde +met haast zijne mannen. Vier of vijf hunner, op wier behendigheid +hij vertrouwen kon, zond hij naar den burg, om de kastelein te +verwittigen, en naar de andere poorten, om den oversten kennis te +geven van des vijands waarschijnlijke nadering.</p> +<p>De werklieden wierpen hun gereedschap neder, en beklommen de +wallen, daar zich gereed houdende om den vijand, ook van verre, +met pijlen of slingersteenen te treffen.</p> +<p>Weinig tijds daarna zag Robrecht, die boven de poort op eenen +der torens geklommen was, ten einde van het uitgestrekte plein +inderdaad eene schaar ruiters opdagen. Vele andere scharen +vertoonden zich opvolgend. Daarna kwam een machtige drom +voetvolk, en eindelijk eene reeks wagens en karren, van welke de +meeste, voor zooveel hij het onderscheiden kon, met zakken meel +en sommige met lange ladders waren beladen.</p> +<p>Deze krijgsmacht, die volgens zijne berekening wel tot twee of +drieduizend man kon beloopen, schikte zich gansch ten einde van +het plein en buiten bereik der schutters in eenen dichten hoop. +Het dacht Robrecht dat men zich bij de achterhoede bezig hield +met de ladders van de wagens te lossen. Was de vijand dan +voornemens onmiddellijk eenen stormloop te beproeven? Wie kon het +weten? Misschien hoopte hij door dezen onverwachten aanval de +Bruggelingen te verrassen en te overrompelen.</p> +<p>Robrecht liep naar beneden en zond in allerhaast nog eenigen +zijner mannen in verschillende richtingen. Hij ging op de wallen, +onderzocht alles, om zich te verzekeren dat men in alle geval +gereed was om de Isegrims duchtig te onthalen, en moedigde +iedereen door eenige vertrouwvolle woorden aan.</p> +<p>De kastelein Hacket, die hier bij hem kwam, verhaalde hij wat +hij van boven den toren had bemerkt. Hij drukte de overtuiging +uit, dat men zich aan eene onmiddellijke bestorming te wachten +had, en, aangezien de Isegrims waarschijnlijk de Smedepoort of de +Bouverypoort zouden aanvallen, vroeg hij of het niet raadzaam was +mannen van de andere poorten te roepen om den bedreigden kant der +stad te versterken.</p> +<p>Maar de kastelein zeide hem, dat de vierhonderd Kerels des +graven <!-- Page 308 -->onmiddellijk ter Smedepoort zouden komen. +Deze versterking was voldoende. Men kon niet vast weten welke de +inzichten van den vijand waren, en men mocht de verdediging der +andere poorten niet ontijdig verzwakken.</p> +<p>Hacket gebood beneden de muren het vuur onder de ketels te +ontsteken en met spoed pek, olie en vet aan het zieden te +brengen, om daarmede den vijand te onthalen, indien hij waarlijk +tot aan den voet der wallen dorst naderen.</p> +<p>Dan klom hij met Robrecht naarboven op den toren der poort en +stuurde zijn gezicht over het plein.</p> +<p>Wel zag hij den dikken drom der vijanden als eene zwarte wolk +tegen het verre geboomte krielen; maar zijne oogen hadden de +kracht der jeugd niet meer, om te onderscheiden wat men daar +verrichtte.</p> +<p>"Vele ridders zijn van hunne paarden gestegen", zeide hem +Robrecht. "Men heeft al de ladders van de wagens genomen. Nu is +men bezig, op vijftig plaatsen te gelijk, met de zakken meel te +lossen; het zijn kleine zakken ... want elk man loopt weg met +zulke zakken op de schouders. Wat mag dit beduiden?"</p> +<p>"Weet gij het niet?" kreet Hacket. "Het zijn zakjes aarde om +de grachten te vullen. Kom, kom, Robrecht! Geen twijfel meer. Wij +zijn bedreigd met eene geweldige bestorming. Beneden, beneden, en +elk aangemoedigd om zijnen plicht te doen!"</p> +<p>Zij daalden haastig van den toren, liepen op de wallen, +kondigden den onmiddellijken strijd aan en bezwoeren door vurige +woorden hunne mannen, bij den eersten aanval te toonen dat men +poorters en vrije Kerels niet zoo gemakkelijk over het lijf loopt +als de Isegrims het schenen te gelooven.</p> +<p>De vierhonderd man van graaf Willem waren intusschen op den +wal gekomen. Zij werden met de andere boogschutters, in twee of +drie gelederen diep, achter de kanteelen van den muur geschikt, +om allereerst den vijand van verre te begroeten. Degenen, die de +zware steenen, de kokende olie of het brandend pek zouden werpen, +hielden zich gereed beneden den wal.</p> +<p>Boven den muur, nevens de Smedepoort, stond Hacket met mher +Sneloghe de bewegingen van het vijandelijk leger gadeslaande. Het +oogenblik van den aanval scheen eindelijk te naderen.</p> +<!-- Page 309 --> +<p>"Robrecht, ziet gij nog de ridders, die van hunne paarden +gestegen zijn?" vroeg Hacket.</p> +<p>"Ja, zij hebben breede beukelaars", was het antwoord. "Zij +zijn het die zullen pogen onze wallen te beklimmen. De mannen met +de ladders staan hen terzijde, niet waar?"</p> +<p>"Zooals gij zegt, oom; en aan de andere zijde staat een +gansche hoop mannen, waarvan elk eenen zak aarde op den schouder +heeft ... Maar zie nu! Daar treedt een dichte schaar +boogschutters vooruit en verbergt het overige des legers voor +mijn gezicht!"</p> +<p>"Geeft acht, geeft acht, mannen, het spel gaat aan den gang!" +riep de kastelein, die zulke bestormingen ongetwijfeld meer dan +eens had bijgewoond.</p> +<p>En inderdaad, nauwelijks had hij deze verwittiging +uitgesproken of de bazuinen hergalmden op het plein, en een +gedeelte van het vijandelijk leger, met de schuttersbenden aan +het hoofd, kwam vooruit naar de stad.</p> +<p>Duizenden pijlen en schichten snorden eensklaps door de lucht +en kwamen zich tegen den muur verbrijzelen of vlogen over de +kanteelen. Uit de stad antwoordde men even overvloedig; en dewijl +de Bruggelingen hunne pijlen op dichte gelederen zonder +beschutting zonden, troffen meest allen het doel. Men zag onder +de vijandelijke schutters vele mannen ter aarde storten.</p> +<p>Ook op de wallen werden eenige mannen achter de kanteelen door +pijlen geraakt en doodelijk aan het hoofd gewond.</p> +<p>Alhoewel het verlies des vijands meer en meer aangroeide +naarmate hij de vesting naderde, onderbrak hij zijnen gang niet. +Men zou gezegd hebben, dat zijne voorste gelederen +onweerstaanbaar door andere scharen werden voortgestuwd.</p> +<p>Eensklaps opende de schuttersbende zich in haar midden, en een +donderend krijgsgeschreeuw galmde over het plein.</p> +<p>Vele honderden mannen met zakken op de schouders, en achter +hen eene schaar ridders met den beukelaar aan den arm kwamen +juichend vooruitgestroomd, ondanks de pijlen, die velen hunner +doodelijk troffen.</p> +<p>De mannen met de zakken smeten hunnen last nevens de +Smedepoort in het water, zoolang en zooveel dat de gracht op die +plaats<!-- Page 310 --> er eindelijk gansch mede was opgevuld. +Lijken en gewonden lagen er bij hoopen op den boord des +waters.</p> +<p>Dan, onder het aanheffen van nieuwe oorlogskreten, naderden +andere mannen den wal en stelden hunne ladders tegen den muur. De +ridders stormden vooruit en klommen op de ladders ...</p> +<p>Maar de Kerels hielden zich gereed om hun deze blinde +vermetelheid duur te doen boeten. Van boven wierp met groote +steenen, kokende olie en vlammend pek op de bestormers. Allen +vielen opvolgend met verpletterend hoofd of verbrande ledematen +naar beneden.</p> +<p>Evenwel, hoe meer hunner gezellen zij zagen nederstorten, hoe +heviger zij elkander aanmoedigden om den storm niet op te geven. +Zij zouden het moordenaarsnest rooven en de snoode Blauwvoeten +tot den laatste toe vernietigen, hoeveel edel bloed daar ook voor +moest opgeofferd worden.</p> +<p>Robrecht Sneloghe toonde eene verwonderlijke onversaagdheid. +Niet alleen stond hij immer geheel recht op den wal, zonder zich +voor des vijands pijlen te beschutten, en vuurde onophoudend den +moed zijner mannen aan; maar toen eens een zeker getal ridders er +in gelukten boven den muur te geraken, en de toestand voor de +Kerels gevaarlijk scheen te worden, sprong Robrecht met zijne +dapperste gezellen toe en doodde, na eenen heldhaftigen strijd, +de aanvallers, of dreef ze van den wal in de gracht.</p> +<p>Hij was zelfs aan de wang gekwetst geworden; maar hij gaf er +geene acht op, want alhoewel hem bloed in den hals liep, had hij +slechts eene ondiepe snede bekomen.</p> +<p>Burchard en Disdir Vos waren met een gedeelte hunner mannen +komen toegeloopen; maar hunne hulp was overbodig, dewijl er boven +den wal geene ruimte was om nog meer strijders toe te laten.</p> +<p>Er kwam eindelijk een oogenblik dat de vijand, door groote +verliezen uitgeput, begon te beseffen dat hij iets onmogelijks +had ondernomen. Zijn stormloop scheen te verzwakken ...</p> +<p>Dan klonken uit de verte eenige schelle bazuintonen. De +ridders, op dit sein, zagen van den aanval af, hieven onder eenen +hagel pijlen met allen spoed hunne gekwetste makkers van den +grond en verwijderden zich van het plein, om het grootere +gedeelte va<!-- Page 311 -->n hun leger te gaan vervoegen.</p> +<p>Een tiental herhaalde zegekreten en hoonend schaterlachen +klonken hun van de stadswallen ten spot achterna.</p> +<p>Evenwel bleef de bezetting boven den muur gereed staan om +eenen tweeden aanval af te weren; want men was overtuigd dat de +ridders niet zoo met schaamte de bestorming zouden verzaken, +zonder eene nieuwe poging te beproeven. Men zag evenwel schier +onmiddellijk de ridders te paard springen en het leger zich +bewegen, om het plein te verlaten.</p> +<p>Robrecht en de Kerels des graven wilden de poort geopend +hebben om de Isegrims achterna te zetten en ze in het open veld +aan te vallen; maar de kastelein deed hun begrijpen hoe +onvoorzichtig het was, met geringe macht den strijd te bieden aan +een gansch leger ridders, wier paarden alleen voldoende waren om +vijf- of zeshonderd man te verpletten.</p> +<p>Na verloop van eenigen tijd, toen men verzekerd was dat de +vijand zich beslissend had verwijderd, deed de kastelein de poort +openen en zond een groot getal arbeiders naar buiten met spaden, +houweelen en draagbaren, om de dooden te begraven en de +gekwetsten binnen de stad te brengen. Anderen gelastte hij met +lange haken de zakken aarde uit de vest op te halen.</p> +<p>Van eenen gekwetsten ridder, dien Hacket goed kende, vernam +hij de ware macht en de inzichten des vijands. Wel met zesduizend +sterk, de wapenlieden er onder begrepen, hadden de ridders +Atrecht verlaten. Hier, voor Brugge, waren zij ongeveer +drieduizend sterk, onder bevel van den kamerheer Gervaas Van +Praet. Het andere gedeelte had zich over St-Omaers gericht om in +Veurne-Ambacht te vallen. Eenige ridders hadden te Kortrijk het +voornemen opgevat eene vermetele poging te beproeven om Brugge +bij verrassing te winnen. Gervaas Van Praet had dit waagspel ten +sterkste afgekeurd, te meer daar hij besloten had Brugge slechts +te bewaken, om te beletten dat het hulp uit Kerlingaland krege, +totdat de Gentenaars met de beloofde stormtuigen zouden aankomen. +Ongelukkiglijk had mher Gervaas de drift en de strijdlust zijner +ridders niet kunnen bedwingen, en eindelijk hun toegelaten den +noodlottigen stormloop te beproeven. Nu zou mher Gervaas +ongetwijfeld zijn eerste ontwerp hervatten, dit is te ze +<!-- Page 312 -->ggen, dat hij zijn leger ergens in de omstreken +van Brugge zou nederslaan om daar, zonder iets meer te +ondernemen, de komst af te wachten van de Gentsche ridders, die +hem allerlei stormtuigen moesten aanvoeren.</p> +<p>Het nieuws dezer eerste overwinning had zich met groote +snelheid door de stad verspreid. Vele lieden, die gedurende de +bestorming zich hadden verschuild gehouden, kwamen nu naar de +wallen geloopen, om daar met de gewapende poorters en met de +Kerels over de behaalde zegepraal te juichen, of om zich te +verzekeren dat hunne bloedverwanten of vrienden niet in den +strijd gesneuveld waren.</p> +<p>Welhaast was de menigte bij de Smedepoort zoo groot, dat men +elkander daar verdrong, en zeker, het waren de vrouwen en de +kinderen niet die het minst uitgelaten schenen en door +luidruchtig gejubel hunne blijdschap betuigden.</p> +<p>De proost was insgelijks, met eenigen zijner kanunniken en met +de afgevaardigden van graaf Willem naar de plaats der bestorming +gekomen. Hij en zijne gezellen omringden Robrecht Sneloghe en +overlaadden hem met gelukwenschen over zijne onversaagdheid. Men +had zijne wonde met eene enkele kleefpleister gesloten; doch het +bovenste gedeelte van zijnen kolder was nog bevlekt met bloed. +Mher Sneloghe riep lachend dat men ongelijk had hem voor zulke +onbeduidende daden te prijzen; de proost, die hem zeer liefhad, +sprak uitbundig zijnen lof.</p> +<p>Disdir Vos stond op een paar stappen terzijde, en luisterde +met verkropt gemoed en nijdig hart op hetgeen men rondom Robrecht +zeide. Hij hield in schijn de oogen in eene andere richting; maar +een aandachtig toeschouwer hadde wel aan den zuren grijns zijner +lippen bemerkt dat elk woord van lof hem als een pijl door den +boezem boorde.</p> +<p>Eensklaps trof hem eene zonderlinge ontroering; hij sidderde +en verbleekte ... Daar zag hij Dakerlia en Witta door de menigte +dringen, reeds van verre de handen tot Robrecht uitsteken, en een +oogenblik later hem met kreten van blijdschap aan den hals +vliegen.</p> +<p>Zijn hart verkrampte, terwijl hij den blik op Dakerlia hield +gevestigd en zien moest met welke onverborgene teederheid zij hem +geluk<!-- Page 313 -->wenschte en God dankte om zijn behoud. +Dakerlia, zoo op de borst van Robrecht tranen van liefde +stortende? Het deed hem sterven van minnenijd en haat. Een somber +gegrol ratelde in zijne keel; hij verwijderde zich tusschen de +menigte, en vluchtte verre van daar, om niet langer door het +zielverscheurende schouwspel te worden gemarteld.</p> +<p>Het behaagde den proost niet de poorters en Kerels met +verwonderde blikken te zien staren op de bewijzen van genegenheid +en liefde, welke Dakerlia en Witta niet ophielden Robrecht te +geven.</p> +<p>"De dag loopt ten einde, mijne kinderen", zeide de oude +Bertulf. "Ik zal den kastelein Hacket verzoeken mijnen neef aan +de Smedepoort gedurende een paar uren te doen vervangen; en ik +noodig u allen om met mij en de heeren gezanten des graven het +avondmaal in de proostdij te komen nemen. Gij zult aldus tijd +genoeg en eene betere gelegenheid hebben om uwe vreugde over onze +eerste zegepraal uit te storten."</p> +<p>Deze uitnoodiging werd dankbaar aanvaard. De proost verliet +met zijn gezelschap de plaats van den strijd en verwijderde zich +door de Noordzandstraat.</p> +<p>De kastelein Hacket bleef nog, om de goede uitvoering zijner +bevelen te verzekeren.</p> +<p>Twee uren later was de opgelegde arbeid verricht: de dooden +waren begraven, de gekwetsten naar de ziekenhuizen gevoerd, de +aarde uit de gracht opgehaald.</p> +<p>Men had boven de wallen sterke wachten gesteld en aan de +overige mannen toegelaten gansch gekleed in de gebouwen van den +burg te gaan slapen, ten einde bij den eersten Harop-kreet te +been te zijn.</p> +<p>Slechts nog eene enkele maal werd de rust der wachten +gestoord, en riep men de bezetting der Smedepoort onder de +wapens. Het was ter oorzake der terugkomst van mher Ingelram Van +Eessen en zijne gezellen, die naar het Noordvrije waren gegaan om +er hulp te zoeken. Zij traden in de stad aan het hoofd van een +honderdtal Kerels, en begaven zich naar den burg.</p> +<p>Alles werd weder stil bij de poorten en op de vesten. Het was +zeer duister en er heerschte eene diepe stilte over de stad +<!-- Page 314 -->. Slechts nu en dan hoorde men omtrent de wallen +de stappen van kleine benden hergalmen, wanneer het uur tot het +aflossen der wachten was verschenen.</p> +<p>Disdir Vos voerde het bevel over de vijftig Kerels die met de +bewaking der Kathelynepoort waren belast..</p> +<p>Terwijl zijne mannen, in de beide wachthuizen van wederzijde +der poort, zich met dobbelen vermaakten of op bossen stroo lagen +te slapen, zat hij in het oppervertrek van een der torens bij +eene tafel, waarop een smokig lampje brandde.</p> +<p>Met het hoofd op de hand schouwde hij denkend in de +half-donkere ruimte. Nu en dan verkrampte zijn gelaat of deed hij +een gebaar van gramschap. Het moest stormen in zijn hart, want +zijne wezenstrekken bewogen geweldig onder den slag zijner +akelige gepeinzen, en niet zelden ontsnapte hem een holle +zucht.</p> +<p>Hij stond op, wandelde eene wijl over en weder en morde dan in +zich zelven:</p> +<p>"Het is gedaan: geene hoop meer! De Kerels zullen zegepralen; +Willem Van Loo zal graaf van Vlaanderen zijn; Robrecht, mijn +vijand, zal de bruidegom van Dakerlia worden ... en ik, ik zal +van nijd en wanhoop mij het hart opvreten ... Doemenis! mijn +ontwerp was zoo goed berekend. Hadde ik hem slechts tot +deelneming aan den moord van graaf Karel kunnen verleiden. Ik +hadde wel gemaakt dat zijn hoofd de prijs wierde der misdaad. Hij +verdwenen, dan zou Dakerlia mijne vrouw worden. Maar wat nu? +Eilaas, eilaas, wat nu? Ach, hadde ik hem dezen namiddag kunnen +doorsteken met mijne oogen!"</p> +<p>Er werd op de deur geklopt en de Kerel, die onder hem over de +wacht der poort gebood, trad binnen.</p> +<p>"Mher Vos", zeide hij, "hebt gij niet gehoord dat er iemand +buiten voor de poort staat, die vraagt om te worden +binnengelaten? Hij beweert gewichtige tijdingen voor den +kastelein te brengen."</p> +<p>"Wie is hij?"</p> +<p>"Hij zegt dat hij Lambrecht Ploegijzer heet en te Bethferkerke +woont."</p> +<p>"Ha, ik ken hem; het is een van mher Burchards lieden. Doe uwe +mannen onder de wapens komen, Landfried; open de poort met +voorzic<!-- Page 315 -->htigheid en geleid den bode tot mij."</p> +<p>Landfried ging ter kamer uit.</p> +<p>Eene wijl daarna keerde hij weder met eenen man, die wel in +blauw linnen gekleed was, doch geenen baard droeg.</p> +<p>Zoohaast Landfried zich weder had verwijderd, zeide Disdir +Vos:</p> +<p>"Gij zijt Lambrecht Ploegijzer, een vrijlaat van Bethferkerke, +niet waar? Ik herken u. Zijt gij niet eens met mher Burchard Knap +en met mij ter jacht geweest in het Merleijtebosch, bij +Bekeghem?"</p> +<p>"Inderdaad, heer", antwoordde de bode, "het is niet zeer lang +geleden."</p> +<p>"Gij brengt berichten voor den kastelein. Zijn zij geheimen, +Lambrecht?"</p> +<p>"Voor u niet, heer. Indien gij het verlangt, ben ik bereid u +te zeggen wat ik weet."</p> +<p>"Zeker. Gij zult mij vermaak doen", bevestigde Disdir Vos.</p> +<p>"Welnu, heer, ik breng slecht nieuws."</p> +<p>"Slecht nieuws? Voor de Kerels?"</p> +<p>"Voor Brugge en voor de Kerels."</p> +<p>"Laat hooren, Lambrecht."</p> +<p>"Ziehier de zaak. De Isegrims hebben mij gedwongen, met eene +kar en twee paarden hen te volgen, om gekwetsten te vervoeren. Ik +heb gedurende drie uren afgeluisterd wat er rondom mij werd +gezegd, en alles wel in mijn geheugen gedrukt. Het mislukken van +den stormloop tegen Brugge heeft noch den ridders, noch den +wapenlieden den moed benomen. Integendeel, zij lachen er mede als +met een verloren waagspel zonder gewicht, en zij spreken zonder +vrees en drukken pochende de vaste overtuiging uit dat, eer eene +week verloopen zij, niet alleen Brugge in hunne macht zal zijn, +maar tevens geheel Kerlingaland voor altijd onder het juk der +dienstbaarheid zal gebukt liggen."</p> +<p>"Ijdele bedreigingen van verwaande lieden!" mompelde +Disdir.</p> +<p>"Neen, neen, heer; hunne woorden deden mij beven; want, indien +het waar is wat zij als bewijzen hunner overtuiging doen gelden, +dan blijft er weinig hoop voor Brugge en voor de Kerels."</p> +<!-- Page 316 --> +<p>"Welke bewijzen?"</p> +<p>"Deze ridders zijn slechts eene zwakke voorhoede van een +ontzaglijk leger, heer. Gansch de Vlaamsche heirkracht, die te +Atrecht is, zal opvolgend naar Kerlingaland afzakken. Binnen +weinige dagen, overmorgen misschien, komen de ridders van +Keizers-Vlaanderen met al de stormtuigen die de burg van Gent zoo +overvloedig bezit, en met ontellijke wapenlieden. Men heeft tot +in Holland en Friesland toe ridders gezonden, om daar huurbenden +te gaan halen. Men schat aldus, binnen zeer korten tijd, +twintigduizend man in Kerlingaland te kunnen brengen. Aan zulke +macht, door de stormtuigen van Gent geholpen, kan Brugge geene +twee dagen weerstand bieden, ten minste zoo beweren zij het met +eenen grooten schijn van reden."</p> +<p>"Maar gij vergeet het Kerlenleger", bemerkte Disdir Vos. "En +indien men den landstorm in Kerlingaland uitroept, zullen wij dan +niet insgelijks een even ontzaglijk leger in het veld +brengen?"</p> +<p>De bode trok de schouders op.</p> +<p>"Ja, hadden wij tegen de Isegrims alleen te staan, misschien +ware alle hoop niet verloren", antwoordde hij, "maar weet gij, +heer, wat ik eenen gekwetsten ridder heb hooren zeggen? De koning +van Frankrijk heeft te Atrecht gezworen dat, indien de Vlaamsche +ridders niet onmiddellijk den moord van graaf Karel kunnen +wreken, hij zelf met het geheele Fransche leger in Vlaanderen zal +vallen. Hij heeft daarbij nog zijn koninklijk woord verpand dat +de moordenaars des graven en alwie hen, van dicht of van bij, met +raad of daad hebben geholpen, zonder genade eenen schrikkelijken +dood zullen onderstaan. De Fransche vorst was vriend en +bloedverwant van graaf Karel, en hij heeft zich aangesteld als +wraakeischer over zijnen moord."</p> +<p>Disdir Vos zag eene wijl ten gronde.</p> +<p>Het hoofd weder opheffende, vroeg hij, in gedachten:</p> +<p>"Waar zijn nu de ridders? Weet gij het?"</p> +<p>"Ja, heer, mijn wagen en paarden zijn er nog De zieken liggen +in de huizen van het dorp Oostcamp; de wapenlieden legeren tegen +het Balanderbosch; de oversten bevinden zich op den burcht van +mher Van Gruuthuse."</p> +<p>"En gelooft gij niet dat men, zoo in den duisteren juicht, ze +<!-- Page 317 -->gemakkelijk zou kunnen verrassen en overhoop +slaan?"</p> +<p>"Het schijnt mij geheel onmogelijk, heer", antwoordde de bode. +"Ik verwittig u dat zij overal, tot zeer verre in het veld, +sterke wachten hebben uitgezet en op hunne hoede zijn."</p> +<p>"Het is wel; ik dank u. Ga nu tot den heer kastelein en draag +hem uwe boodschap."</p> +<p>De bode verliet de kamer met eenen groet en daalde de trappen +af. Disdir Vos luisterde eene wijl op het gerucht van zijnen +stap, duwde dan de deur toe en liet zich, onder het slaken van +eenen versmachten kreet, bij de tafel op eenen stoel vallen. Hij +legde de beide handen aan het hoofd, boog zich voorover en +staarde op den vloer.</p> +<p>"Ja, ja, de Kerels zijn veroordeeld; zij zullen bezwijken!" +morde hij. "Wat kunnen zij tegen de ridders, tegen gansch +Vlaanderen, tegen het overmachtig Fransch leger? De koning heeft +zich opgeworpen tot wraakeischer; wie tot den moord van graaf +Karel heeft geholpen, door raad of daad, zal eenen schromelijke +dood sterven. Ik insgelijks ... En Robrecht? Hij is een Erembald. +Sterven, ik? O, neen, neen, Robrecht zal in het graf; ik moet +leven!"</p> +<p>Langen tijd bleef hij beweegloos zitten, zonder dat zijne +wezenstrekken iets anders uitdrukten dan verbazing en diepe +verslondenheid.</p> +<p>Allengs nochtans kwam een lach van blijdschap zijn gelaat +beglanzen.</p> +<p>Eensklaps sprong hij op en liep naar de deur; maar hij bleef +staan en begon te beven, alsof eene plotselijke vrees hem had +aangegrepen.</p> +<p>Zuchtend keerde hij terug naar de tafel en zonk opnieuw in +gedachten weg.</p> +<p>"Ik ben een lafaard! Het moet geschieden!" morde hij welhaast. +"O, Dakerlia! Dakerlia!"</p> +<p>En hij sloeg met het gevest van zijn zwaard driemaal op de +tafel.</p> +<p>Onmiddellijk hoorde hij iemand den trap beklimmen. Hij bedwong +zijne ontsteltenis met geweld en gaf zijn gelaat eene ernstige of +onverschillige uitdrukking.</p> +<p>"Vriend Landfried", zeide hij tot den Kerel, die in de kamer +verscheen, "<!-- Page 318 -->ik moet oogenblikkelijk tot den heer +kastelein gaan, om hem van een gewichtig ontwerp te spreken, dat +door de woorden van den bode in mijnen geest is opgestaan. Neem +het bevel over de mannen, wees mijn stedehouder en stel goede +wacht bij de poort.—Vaarwel, tot straks."</p> +<p>Hij drukte zijnen gezel Landfried met ongewone vriendelijkheid +de hand, daalde den trap af, en ging voorbij de Mariakerk; maar +instede van zich naar den burg te richten, sloeg hij ter +linkerhand de Heiliggeeststraat in en vertraagde meer en meer +zijnen gang, als iemand die in het geheel geene haast heeft.</p> +<p>Zoo stapte hij voorbij St-Salvators, door het Giststraatje en +door de Meerstraat. Dan keerde hij langs andere omwegen terug +naar de Kathelijnepoort, riep Landfried buiten het wachthuis en +zeide hem met verdoofde stem:</p> +<p>"Landfried, mijn vriend, ik moet oogenblikkelijk de stad uit, +om eene zwaarwichtige boodschap vanwege den heer kastelein te +vervullen."</p> +<p>"Zoo gansch alleen, heer!" mompelde zijn gezel verbaasd. +"Vreest gij niet dat de vijand ..."</p> +<p>"Gansch alleen. Het is geheime zending", antwoordde Disdir. +"Om de vrijheid van Kerlingaland te redden, ontziet men geene +gevaren. Ik zal terugkeeren binnen een paar uren, later +misschien, in alle geval voordat het dag worde. Let wel op dat +men mij niet te lang voor de poort late staan. Ik zal driemaal +kloppen op der Kerlen wijze en zeggen "Wolf en Vos". Dit is het +woord. Deel het uwe mannen mede ... Nu, doe de egge ophalen en +open mij de poort."</p> +<p>Landfried gehoorzaamde, zonder nog eene bemerking te wagen. +Disdir Vos drukte hem de hand, liep over de brug en verdween in +de duisternis.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_62_62'></a><a href='#FNanchor_62_62'>[62]</a> +<div class='note'> +<p>De graaf werd gelegd in een graf, zoo goed gemetseld als de +tijd het had toegelaten. GALB., p. 283.</p> +</div> +<a name='Footnote_63_63'></a><a href='#FNanchor_63_63'>[63]</a> +<div class='note'> +<p>Gottschalk De Thaihals kwam als bode van Yperen naar Brugge +bij den proost, en zeide: "Heil en vriendschap vanwege mijnen +heer en uwen goeden vriend Willem Van Loo, die u openbaarlijk, +voor zooveel het in zijne macht is, eenen zeer spoedigen bijstand +belooft aan u en aan de uwen."</p> +<p>GALB., p. 285.</p> +</div> +<a name='Footnote_64_64'></a><a href='#FNanchor_64_64'>[64]</a> +<div class='note'> +<p>Zi gunden zich geene rust, den nacht doorbrengende met waken, +en den dag met arbeiden, totdat de versterkingen der stad geheel +voltrokken waren.</p> +<p>GALB. p. 288.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XVI'></a> +<h2>XVI</h2> +<br> +<!-- Page 319 --> +<p>Na den mislukten aanslag tegen Brugge waren de ridders +teruggetogen naar het dorp Oostcamp<a name= +'FNanchor_65_65'></a><a href= +'#Footnote_65_65'><sup>[65]</sup></a>, waar zij, tegen het +Balanderbosch steunende, zich hadden nedergeslagen, om op de +komst der Gentenaars te wachten, die hun vele machtige +stormtuigen moesten aanbrengen.</p> +<p>In het dorp zelf waren de meeste ridders geherbergd, en werden +de gekwetsten en zieken verpleegd. De wapenlieden lagen onder de +open lucht op den zoom van het bosch, waar zij de waak hielden +over de talrijke paarden, die men niet in het kleine dorp had +kunnen stallen.</p> +<p>Van de lange dagreis vermoeid of van den geweddigen stormloop +afgemat, hadden allen zoo goed mogelijk eene plaats gezocht om te +rusten,—en nu sluimerden ridders en wapenlieden den +eersten, loomen slaap, alhoewel het slechts negen uren in den +avond kon zijn.</p> +<p>Ware het niet geweest dat het gehinnik der paarden of het +geroep der schildwachten nu en dan de nachtelijke stilte kwam +storen, men hadde niet kunnen vermoeden dat daar, in de dikke +duisternis, meer dan drieduizend krijgslieden waren gelegerd.</p> +<p>Zoo stil en rustig was het echter niet op den burcht van +Oostcamp, een groot en schoon kasteel, door mher Halewijn Van +Gruuthuse bewoond.</p> +<p>Deze ridder was vroeger geen Isegrim geweest; hij had +integendeel zeer dikwijls de gevaarlijke ontwerpen der Tancmars +afgekeurd en zelfs de Kerels ten hove verdedigd; maar, zooals het +nu bij velen het geval was, de moord des graven had hem met +verontwaardiging vervuld, en hij wenschte niets meer dan tot de +wraakneming over de afschuwelijke euveldaad te mogen +medewerken.</p> +<p>Ook had hij gulhartig den oversten en voornaamste ridders de +herbergzaamheid op zijnen burcht aangeboden, en geene moeite +gespaard om hen wel en prachtig te onthalen.</p> +<!-- Page 320 --> +<p>Zij zaten nu in eene zaal van den burcht, rondom eene lange +tafel, nog beladen met de overblijfsels van smakelijke gerechten; +want het avondmaal was ten einde. Maar des te overvloediger +werden de kostelijkste wijnen rondgeschonken, en het klinken der +bekers en het geschater der hartelijke samenspraak vervulden de +zaal met een vroolijk en verward gebruis.</p> +<p>Ter rechterzijde van den gastheer zaten mher Gervaas Van +Praet, de veldheer van het ridderleger, en Raas Van Gaveren, Jan +Van Nevele en Alyn Van Bouchante, die onder hem het bevel over de +scharen voerden. Ter linkerzijde bevonden zich Gerhart Van +Audenaarde, Diederik Van Ter Beerst en Arnold Van Beveren De +overige dischgenoten hadden, volgens hunne eigen keus, nevens +hunne vrienden rondom de tafel plaats genomen.</p> +<p>Nu de wijn het gezelschap begon te verhitten, spraken allen +luidruchtig en met opgevoerdheid van de glansrijke wapenfeiten +die elk hunner wilde bedrijven, en van de meedoogenlooze wraak +welke zij op de moordenaars van graaf Karel zouden uitoefenen. Al +de Kerels waren, volgens hen, medeplichtig aan de ijselijke +misdaad; men zou ze uitroeien tot den laatste toe, hunne +hofsteden afbranden, hunne velden verwoesten en zelfs hunne +vrouwen en kinderen dooden, opdat de herinnering aan het +vermaledijd geslacht wierd vernietigd.</p> +<p>Waren er ook al eenige meer bedaarde ridders, zooals Gervaas +Van Praet, die zich tegen zulke algemeene verdelging der inwoners +van een groot gedeelte des lands verklaarden, allen waren het +evenwel eens, dat van de Erembalds en hunne aanhangers en +vrienden geen enkele mocht gespaard worden.</p> +<p>In hunne aangejaagdheid,verbonden zij zich met duren eede niet +toe te laten dat er één Erembald, op welke +voorwaarden of door wien ook, lijfsgenade werd verleend. Zoo zou +het ridderschap voor immer verlost worden van den hoon, dien men +zoolang had te lijden gehad, door den overdreven rijkdom en door +den onwettigen invloed dezer trotsche Kerels.</p> +<p>Terwijl zij nog bezig waren met dus hunne vijanden tot eene +volstrekte vernietiging te doemen, en reeds poogden te berekenen +welk gedeelte zij <!-- Page 321 -->van de uitgestrekte +grondbezittingen der Erembalds ten leen zouden krijgen, traden er +eensklaps een tiental minstreelen of speellieden in de zaal.</p> +<p>Deze minstreelen behoorden zichtbaar tot twee verschillige +gezelschappen; want elk dezer bestond uit eenen doedelpijper, +eenen schalmeier, eenen bommelaar en twee zangers.</p> +<p>Zulke gezelschappen volgden gewoonlijk de legers. Gedurende +den rusttijd en bij lange avondstonden vermaakten zij de ridders, +die hunne kunst zeer vrijgevig loonden.</p> +<p>Nu kwamen zij gewis ter goeder ure; want bij het klinken der +bekers behooren muziek en zang.</p> +<p>Het eerste gezelschap zong een minnelied in de Walsche of +Fransche taal. Zeer geestig waren de rijmen en trippelend en +vroolijk het deuntje; maar evenwel, zoohaast het ten einde was, +ontstond van alle kanten, tusschen de toejuichingen zelve, de +roep:</p> +<p>"Van de Kerels! van de Kerels! Laat hooren het lied der +Isegrims!"</p> +<p>Nu trad het tweede gezelschap vooruit. Begeleid door doedelzak +en schalmei, en bij het referein door den bommel, verhieven de +beide minstreelen de stem en zongen het volgende lied:</p> +<span style='margin-left: 1em;'>Wij willen van den Kerel +singen;</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Si sijn van quader aert,</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Si willen die rudders +dwingen,</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Si dragen enen langen baert.</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Haer cleedren die sijn al +ontnayt,</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Een hoedekin op haer hooft +gecapt,</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>'t Caproen staet al verdrayt;</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Haer cousen en haer scoen +gelapt.</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Wrongele ende wei, broot ende +caes.</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dat eet hi al den dach;</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Daerom es de Kerel so dwaes,</span> <br> +<span style='margin-left: 1em;'>Hi eets meer dan hi mach.</span> <br> + + +<p><span style='margin-left: 1em;'>Deze vier laatste verzen, die +als referein dikwijls met geweldige begeleiding des bommels +werden herhaald, deden de ridders in <!-- Page 322 -->handgeklap +en schaterlachen losbarsten. Slechts na eene wijl onderbreking +konden de minstreelen hun lied dus voortzetten:</span></p> +<span style='margin-left: 1em;'>Een groten ruggenen +cant</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Es harde wel genouch;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dien neemt hi in sijn +hant</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Als hi wil gaen ter +plouch.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan comt hem tot sijn wijf, de +vule,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Spinnende mit enen +rocke;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Een sleter omtrent haer +mule;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Ende gaet syn sceutele +broeken.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Wrongele ende wei, +enz.</span><br> +<br> +<span style='margin-left: 1em;'>Ter kermesse wil hi +gaen;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Hem dinct dat hi es een +grave;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Daer wil hij 't al omme +slaen</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Met sinen verroesten +stave.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan gaet hi drincken van den +wine,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Stappans es hi +versmoort;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan es al die werelt +sine,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Stede, land ende +poort.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Wrongele ende wei, +enz.</span><br> +<br> +<span style='margin-left: 1em;'>Met enen Zeeuwschen +knive</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Soo gaet hi deur sijn +tassche.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Hi comt tot sinen +wive;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Al vul brinct hi sine +flassche.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan geeft si hem vele quader +vloucke.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Als haer die Kerel +genaect;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan geeft hi haer van den +lyscoucke,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan es die pays +gemaect.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Wrongele ende wei, +enz.</span><br> +<br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan comt die grote +cornemuse</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Ende pijpt hem +turelureluut.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Ai, hoor van desen +abuse!</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan maact si groot +geluut,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan springt si al +overhoop,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dan lacht haer lange +baert;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Si maken groot geloop.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Gode geve hen quade +vaert!</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Wrongele ende wei, +enz.</span><br> +<br> +<!-- Page 323 --> +Wi willen de Kerels doen greinsen<br> +<span style='margin-left: 1em;'>Al dravende over dat +velt;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Hets al quaet dat si +peinsen,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Ie weetse wel bestelt.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Men sal se slepen ende +hangen,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Haer baert es al te +lanc.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Si ne connens niet +ontgangen,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Si ne dogen niet sonder +bedwanc.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Wrongele ende wei, +enz.</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Dat eet hi al den +dach;</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Hi eets meer dan hi mach<a name= +'FNanchor_66_66'></a><a href= +'#Footnote_66_66'><sup>[66]</sup></a></span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>Daerom is de Kerel so +dwaes,</span><br> + +<p>De ridders werden in hunne luidruchtige goedkeuring en in hun +spottend lachen gestoord door de komst van eenen wapenknecht, die +ongeroepen in de zaal trad en groetende voor den veldheer kwam +staan, als iemand die eene haastige boodschap brengt.</p> +<p>"Nu, spreek, wat hebt gij mij te melden?" vroeg mher Gervaas +Van Praet.</p> +<p>"Heer, een Brugsch ridder heeft zich bij de brandwacht +aangeboden om in het leger te worden toegelaten. Hij moet u +onmiddellijk spreken, zegt hij, om u iets van het grootste +gewicht mede te deelen."</p> +<p>"Een ridder? Wie is hij?"</p> +<p>"Zijn naam wil hij voor ons verborgen houden. De veldheer kent +hem zeer wel, zegt hij."</p> +<p>"Breng hem in deze zaal."</p> +<p>"Alleen moet hij u spreken, heer; het is een geheim. Ik heb +hem onder bewaking mijner gezellen in eene kamer van dezen burcht +geleid."</p> +<p>Mher Gervaas richtte eenige woorden tot zijne makkers, om hun +te verzekeren dat hij slechts eenige oogenblikken afwezig zou +blijven, en hen aan te manen hunne vroolijkheid onafgebroken +voort te zetten. Dan <!-- Page 324 -->volgde hij den wapenknecht +naar eene bijgelegene kamer van den burcht.</p> +<p>Nauwelijks had hij, onder den schijn der eenige lamp, die hier +brandde, den ridder beschouwd, of hij riep met verwondering +uit:</p> +<p>"Mher Disdir Vos! Gij hier? Welke is de reden uwer komst?"</p> +<p>Disdir Vos gaf hem door een teeken te verstaan dat hij in +tegenwoordigheid der wapenlieden niet vrij kon spreken.</p> +<p>De veldheer deed de wachten buiten de kamer gaan, bood Disdir +eenen stoel aan en zeide:</p> +<p>"U zoo te midden van den nacht in mijn leger te zien, daaraan +had ik mij zeker nimmer verwacht, mher Vos. Zenden de Kerels of +de poorters van Brugge u tot mij? Ik verwittig u dat ik de stad +op genade wil overgegeven hebben."</p> +<p>"Gij misgrijpt u over het doel van mijn bezoek, mher Van +Praet", antwoordde Disdir met eenen scherpen glimlach. "De +Bruggelingen noch de Kerels zijn voornemens de stad over te +geven. Integendeel, zij hebben besloten ze tot den laatsten man +te verdedigen, zelfs al kwam de koning van Frankrijk met al zijne +macht hen belegeren. Zij zijn ruimschoots voorzien van alwat er +noodig is om maanden lang tegenstand te bieden."</p> +<p>"Ha, ha", spotte mher Gervaas, "laat onze stormtuigen aankomen +en Brugge bezwijkt in de eerste week?"</p> +<p>"Maar, heer, duid het mij niet ten kwade, indien ik u de +waarheid onder de oogen leg, Morgen loopt gansch Kerlingaland te +wapen en treedt Willem Van Loo, dien de Kerels tot graaf van +Vlaanderen hebben verkozen, met een ontzaglijk leger in het veld. +Wel verre van Brugge zoo gemakkelijk te krijgen, zult gij +wonderen van dapperheid moeten doen, om niet zelf overrompeld te +worden en onder de overmacht te bezwijken."</p> +<p>"Morgen loopt gansch Kerlingaland te wapen?" mompelde de +veldheer bekommerd. "Zijt gij daar zeker van?"</p> +<p>"Het is zoo sedert lang besloten, heer", antwoordde Disdir. +"Wat meer is, nu Kerlingaland door uwe tegenwoordigheid is +bedreigd, zal de landstorm verkondigd worden, en alwie slechts +eenen boog of eene schermzeis voeren kan, zal zich rondom Willem +Van Loo komen scharen. Indien gij aangevallen werdt door twintig +duizend verwoede Kerels, zoudt gij niet bezwijken, vooraleer +eenige hulp u van elders kon toekomen?"</p> +<p><!-- Page 325 -->Mher Gervaas schouwde Disdir in de oogen en +schudde kommervol het hoofd.</p> +<p>"Ik betwijfel den moed, ja, de onverschrokkenheid uwer ridders +niet", zeide Disdir Vos, "maar het onmogelijke kan niemand"</p> +<p>"Inderdaad", mompelde de veldheer in zich zelven, "het ware +voorzichtig op den weg naar Gent terug te wijken en mijn leger in +veiligheid te brengen, totdat wij met meerdere macht kunnen +terugkeeren ... Ik dank u, mher Vos, voor uw bericht ... Maar +laat mij toe u iets te vragen. Gij zijt een Blauwvoet en waart +een aanhanger der Erembalds. Hoe komt het nu dat gij hun vijandig +zijt geworden?"</p> +<p>"Hoe? dit verwondert u, heer?" antwoordde Disdir, in schijn +met gekwetste fierheid. "Welk eerlijk hart zou de Erembalds niet +haten na den gruwelijken moord van graaf Karel?"</p> +<p>"Gij haat de Erembalds?"</p> +<p>"Diep en onverzoenbaar!"</p> +<p>"Hoe wilt gij dat ik geloove? Welk bewijs kunt gij mij daarvan +geven?"</p> +<p>"Gij zult het vernemen, heer. Dit is juist het doel mijner +komst. Nu verre van Brugge trekken na den mislukten aanval, dit +zal u en uwen ridders niet behagen. Indien gij de sterke stad +kondet veroveren, zelfs zonder de hulp der Gentenaars te moeten +afwachten, ware het niet voor uw leger en bovenal voor u een +wonderlijk wapenfeit, dat men zelfs in Frankrijk zou roemen?"</p> +<p>"Inderdaad;maar zulke hoop is een droom", schertste mher +Gervaas.</p> +<p>"Welnu, die droom kan ik verwezenlijken, nog dezen nacht ... +Gij twijfelt, heer? Ik stel mijn hoofd ten pande voor de waarheid +mijner woorden."</p> +<p>"Gij zoudt mij Brugge leveren?" kreet de veldheer verbaasd. +"Nog dezen nacht?"</p> +<p>"Ja, dezen nacht; en waarschijnlijk zonder veel +bloedvergieten"</p> +<p>"Nu, ik bid u, mher Vos, laat hooren uwe middelen. O, kondet +gij uwe belofte volvoeren, ik en al de ridders, mijne gezellen, +bleven u eeuwig dankbaar voor dezen onschatbaren dienst!"</p> +<p>"Ik heb voorwaarden te stellen, heer." "Alwat mogelijk is, wil +ik u <!-- Page 326 -->verspreken, mher Vos."</p> +<p>"Ik vraag slechts weinig. De Erembalds, als zij zullen weten +dat ik hunne vijanden in de stad heb gebracht, zullen mij pogen +te lasteren; en wie weet of ze niet zullen beweren dat ik deel +heb genomen aan hun verfoeielijk eedgenootschap tegen graaf +Karel. Uw woord eisch ik, mher Van Praet, dat gij tegen al zulke +lasteraars wie ze ook zijn mogen, mij zult verdedigen."</p> +<p>"Het is wel zeker toch dat gij hoegenaamd niet hebt geraden of +geholpen tot den moord des graven?" mompelde de veldheer +twijfelend.</p> +<p>"Geheel zeker", antwoordde Disdir. "Robrecht Sneloghe heeft +mij in het eedgenootschap willen trekken ..."</p> +<p>"Mher Robrecht Sneloghe? Hoe is dit mogelijk?" kreet Van +Praet. "De eenige Erembald dien ik hadde willen sparen!"</p> +<p>"De hevigste en schuldigste is Robrecht", ging Disdir voort. +Hij is het die onder een geveinsd voorwendsel mij in de geheime +vergadering bracht, waar de moordenaars te zamen waren. Maar ik +heb met verontwaardiging hunne voorstellen verstooten, en zelfs +met tranen hen bezworen hun gruwelijk opzet te verzaken. Zij +beloofden het mij, in schijn met oprechtheid. Eilaas, en toen ik +nog gerust in mijnen Steen lag te slapen, doopten zij hunne +misdadige handen in het bloed van graaf Karel!"</p> +<p>"Is het zoo, geene genade voor de Erembalds; zij zullen +sterven tot den laatsten toe!" gromde de veldheer verbolgen.</p> +<p>"Ja, zij zijn allen schuldig", bevestigde Disdir, "en allen +verdienen den dood.—Nu, heer, geeft mij uw woord, dat gij +mij tegen alle beschuldiging van medeplichtigheid met de +hatelijke Erembalds zult verdedigen?"</p> +<p>"En gij zult de stad Brugge in mijne handen leveren?"</p> +<p>"Indien ik het niet doe, dezen nacht, zijt gij vrij jegens mij +te handelen zooals u goeddunkt<a name='FNanchor_67_67'></a><a +href='#Footnote_67_67'><sup>[67]</sup></a>".</p> +<p>"<!-- Page 327 -->Welaan, daar is mijne hand; ik geef u mijn +plechtig woord, mher Vos."</p> +<p>"Nog ééne voorwaarde", zeide Disdir.</p> +<p>"Zoo?"</p> +<p>"Het heeft geen belang voor u, heer. Weet dat ik vroeger naar +de hand heb gestaan van jonkver Dakerlia, de dochter van mher +Segher Wulf. Dakerlia was mij niet ongunstig, en haar vader +stemde toe in ons huwelijk. Robrecht Sneloghe heeft mij mijn +geluk benijd, en heeft zelf de hand van Dakerlia gevraagd. Gij +kent de macht der Erembalds, heer; en het is wel onnoodig u te +zeggen dat ik onmeedoogend werd geslachtofferd. Nu is mijne +voorwaarde, dat gij mij helpet om jonkver Dakerlia uit de macht +der Erembalds te verlossen, en mij toelatet, niet alleen haar te +beschermen, maar tevens jegens haar te handelen zooals ik +doelmatig zal oordeelen om hare hand te bekomen."</p> +<p>"Eene liefdezaak?" schertste de veldheer. "Is het anders niet? +Dit heeft geene zwarigheid in, mijn goede Disdir. Desaangaande +beloof ik u alwat gij kunt verlangen."</p> +<p>"Welnu dan, heer, ziehier mijn voorstel. De Kathelijnepoort is +slechts bewaakt door een vijftigtal Kerels. Deze poort, langswaar +ik de stad heb verlaten, kan ik op het uitspreken van een enkel +woord doen openen, dewijl de wacht bevel heeft mij op mijnen +eersten roep binnen te laten. Breng uw leger in stilte onder de +wapenen; laat de paarden hier blijven, leid uwe scharen door de +duisternis tot op eenigen afstand van de Kathelijnepoort. Van +daar zal ik met een toereikend getal der stoutsten, ridders of +wapenlieden, vooruitgaan en de poort doen openen. Wij stormen de +stad binnen en overrompelen de wacht der poort. Op ons geschreeuw +komt gij met gansch uw leger toegeloopen. De Kerels en poorters +slapen; wie zich toont wordt verpletterd eer hij op verdediging +kan denken; wij overdekken welhaast de Markt als een dichte drom; +geen tegenstand is mogelijk, en schier zonder slag of stoot +krijgt gij Brugge in uw bezit."</p> +<p>Er verliepen eenige oogenblikken, vooraleer Gervaas Van Praet +zijn gevoelen over dit ontwerp te kennen gaf.</p> +<p>"Wonder, wonder! Eenvoudig maar wel berekend!" riep hij na +eene diepe overweging. "En ik mag op u betrouwen? Het is geen +strik dien gij ons spant?"</p> +<p>"Hebt gij mijn leven niet in uwe handen, heer? Doe mij dooden +indien gij <!-- Page 328 -->bevindt dat ik u verraad."</p> +<p>"Ik geloof dat gij oprecht zijt", zeide mber Gervaas, "maar +duidt het mij niet ten kwade dat ik, als veldheer, eenige +maatregelen tegen alle verrassing neem. Stemt gij toe dat ik u +door twee trouwe en onversaagde mannen doe bewaken?"</p> +<p>"Waarom niet, heer? Ben ik niet zeker van mij zelven?"</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/328.png' width='400' alt= +' Eene groote kan wijn en drie bekers op de tafel....'><br> + <i>Eene groote kan wijn en drie bekers op de tafel....</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>"Bij het minste verraad, bij de minste poging om ons zonder +oorlof te verlaten, klooft men u het hoofd."</p> +<p>"Het zij zoo, ik begrijp dat gij deze voorzorg neemt."</p> +<p>"Des te meer dankbaarheid zal ik u bewijzen na het welgelukken +onzer poging."</p> +<p>"Anders vraag ik niet, heer."</p> +<p>"Welnu, men zal u hier wijn brengen", zeide de veldheer. +"Verveel u niet, mher Vos, terwijl ik alles ga bereiden tot onzen +geheimen optocht <!-- Page 329 -->naar Brugge."</p> +<p>Met deze woorden verliet hij de kamer, bij welker deur +onmiddellijk eenige wapenlieden verschenen.</p> +<p>Disdir zette zich dichter bij de tafel en legde het hoofd op +de handen. Een glimlach speelde op zijne lippen; hij zegevierde! +Zeker, zijn aanslag zou gelukken. Daardoor zou hij niet +alleenlijk bij de vervolging en de wraak tegen de moordenaars van +graaf Karel uitgezonderd blijven; maar hij zou invloed en geloof +genoeg bij den veldheer en zijne ridders verkrijgen, om Robrecht +Sneloghe zonder genade ter dood te doen brengen. Dan bleef +Dakerlia alleen; dan verviel zij geheel in zijne macht. En wie +weet? Misschien zou het gunstig gevoel dat zij, zooals hij +meende, hem vroeger had toegedragen, weder in haar hart ontwaken. +Wat hij deed was wel iets schromelijks, iets, dat zijn geweten +hem innerlijk verweet als een snood verraad; maar zoolang reeds +verzamelde de gal der wraakzucht zich in zijnen boezem! Robrecht +Sneloghe in het verderf storten, Dakerlia tot vrouw bekomen; voor +dit dubbele geluk hadde hij zijne ziel den booze zelven +verpand.</p> +<p>Hij werd in zijne zoete droomerij gestoord door het gerucht +van stappen en van wapengeklingel, dat zich eensklaps door den +ganschen burcht liet vernemen. Ongetwijfeld had de veldheer zijne +ridders het ontwerp medegedeeld, en nu begaven zij zich allen +naar de legerplaats, om er zijne bevelen te gaan uitvoeren.</p> +<p>Nog lang bleef Disdir alleen. Eindelijk trad er een schalk in +de kamer. Deze zette eene groote kan wijn en drie bekers op de +tafel en schonk in.</p> +<p>"Voor wie?" vroeg Disdir.</p> +<p>Maar vooraleer de schalk hem kon antwoorden, verschenen er +twee ridders in de deur. Dezen kwamen glimlachend tot hem, +terwijl een hunner hem zeide:</p> +<p>"Mher Disdir Vos, wij zijn door den veldheer belast, in +afwachting dat hij ons roepe, u gezelschap te houden. Wij nemen +de vrijheid ons bij u neder te zetten en, indien het u aangenaam +is, met u eenen dronk op de gewichtige onderneming te +ledigen."</p> +<p>"Dit gaat u, mher Gheldorf van Stalhille", antwoordde Disdir +zijnen beker verheffende.</p> +<p>"Ik drink insgelijks ter eere van ..."</p> +<p>"<!-- Page 330 -->Van mher Hugo Van Rolleghem, mijnen vriend +en wapenmakker"</p> +<p>De bekers nedergezet zijnde, vroeg Gheldorf met eenigen +twijfel in de stem:</p> +<p>"Het zou dus inderdaad waar zijn, mher Vos, dat gij ons de +stad Brugge leveren gaat?"</p> +<p>"Gij zult het zien."</p> +<p>"Maar gij zijt een Kerel. Voor hooveel marken zilvers hebt gij +uwe broeders verkocht?"</p> +<p>Disdir Vos aanschouwde hem met vlammende oogen en riep +uit:</p> +<p>"Mher Gheldolf, gij hoont mij onverdiend. Ware uw veldheer +hier, ik zou hem zeggen dat ik van mijn voorstel afzie, en nimmer +zoudt gij de stad Brugge krijgen!"</p> +<p>"Nu, nu, mher Vos, vergram u niet", sprak de andere onbewogen. +"Men ziet toch zelden dat iemand zijn eigen geslacht verraadt, +zonder dat hij wete tot welken prijs."</p> +<p>"Dit is waar", voegde Hugo Van Rolleghem er bij, "maar deze +ridder heeft gewis redenen van eenen anderen aard."</p> +<p>"Zooals gij zegt, heer", bevestigde Disdir. "Mijn geslacht +verraad ik niet; maar ik wil medewerken tot het wreken eener +euveldaad die mij met verontwaardiging en afgrijzen heeft +vervuld."</p> +<p>"En zijn het de Kerels niet die onzen armen graaf hebben +vermoord?" vroeg Gheldolf.</p> +<p>"Neen, de Kerels niet."</p> +<p>"Wie dan?"</p> +<p>"De Erembalds."</p> +<p>"De proost van St-Donaas en de kastelein?"</p> +<p>"Ja, ja, en Burchard Knap en Robrecht Sneloghe."</p> +<p>"Ingelram Van Bessen en Isaac Van Reninghe, die den +hofsraadsheer en den hofbottelier zoo wreedelijk hebben +neergeveld, zijn toch geene Erembalds?"</p> +<p>"Neen, maar het zijn hunne vrienden. Door mher Robrecht +Sneloghe zijn zij in het vloekbaar eedgenootschap getrokken."</p> +<p>"Wat gij zegt! Het is schier ongeloofelijk. Wij hebben +berichten van lieden die ooggetuigen van alles waren. Mher +Sneloghe was niet bij den moord aanwezig. Hij heeft geweend over +het lijk, het eere bewezen en het verdedigd tegen schennis, zoo +ten minste verklaarde ons de oude kanunnik +<!-- Page 331 -->Littra, die hier met ons in het leger is."</p> +<p>"Mher Robrecht is de grootste huichelaar der wereld", +antwoordde Disdir. "Hij is de aanstoker der misdaad geweest. Zijn +schijnheilig gedrag heeft den kanunnik Littra bedrogen. Ik zal, +op tijd en plaats daarvan ontegensprekelijke bewijzen +leveren."</p> +<p>"Op mijn riddereer!" riep Gheldolf uit, "ik had veel achting +voor mher Sneloghe; maar nu, wees zeker, indien ik hem ontmoet +zal ik hem met blijdschap het hoofd klooven!"</p> +<p>"Dan zult gij u mogen beroemen hem te hebben gestraft die de +eerste en ware oorzaak van des graven beklaaglijken dood was", +bevestigde Disdir.</p> +<p>Er trad een zeer jong ridder of schildknaap in de kamer, en +deze sprak in stilte eenige woorden tot sher Gheldolf, waarna hij +even ras vertrok.</p> +<p>"Mher Vos", zeide deze laatste, opstaande, "de veldheer +verzoekt ons hem voorbij Oostcamp op de baan naar Brugge te gaan +vervoegen. Hij heeft ons belast op u te waken en ons +verantwoordelijk gemaakt voor uw behoud. Gij zult het dus niet +vreemd vinden dat wij u overal evenals uwe schaduw vergezellen. +Gelief ons nu te volgen."</p> +<p>Zij gingen door het dorp Oostcamp en kwamen welhaast op de +groote baan van Kortrijk naar Brugge.</p> +<p>Hier vonden zij het grootste gedeelte des legers, dat in +dichte gelederen geschaard, op de baan stond. Volgens het +ontvangen bevel hielden de wapenlieden zich zoo stil, dat men in +de duisternis slechts van zeer nabij hunne tegenwoordigheid kon +bemerken.</p> +<p>Aan het hoofd dezer scharen, en wel een boogschot vooruit, +hield zich mher Gervaas Van Praet met een honderdtal mannen, door +hem onder de onversaagsten uitgekozen. Wel de helft dezer waren +ridders, die gesmeekt hadden om van de voorwacht te mogen deel +maken, en evenals de wapenlieden hunne harnassen en ijzeren +wapening hadden afgelegd om geen het minste gerucht te maken. +Slechts de helm en de ijzeren handschoenen hadden zij +behouden.</p> +<p>Toen Disdir Vos den veldheer was genaderd en zich door hem had +doen herkennen, zeide hem deze aan het oor:</p> +<!-- Page 332 --> +<p>"Alles is gereed; gij gaat vooruittreden met uwe beide +gezellen, langzaam en voorzichtig. Honderd man zullen u volgen +tot bij de brug achternakruipen. Doe nu wat gij mij hebt beloofd. +Gelukken wij, ik zal u niet alleen beschermen, maar nog u doen +beloonen door alles wat den hoogmoed van eenen ridder kan +streelen."</p> +<p>"Het is wel, men volge mij!" mompelde Disdir Vos, zich met +loozen, tragen stap vooruit begevende.</p> +<p>Het was zoo donker dat de beide ridders, die Disdir +vergezelden, hem zelfs van nabij niet konden zien, en hem aan +wederzijde bij den arm hielden om zijn spoor niet te +verliezen.</p> +<p>Zij kwamen tot op de brug, zonder dat de schildwachten boven +den muur eenig gerucht hadden gehoord; maar nu klonk door de +duisternis, op dreigenden toon, de roep:</p> +<p>"Wie daar?"</p> +<p>"Storm op zee! Wolf en Vos!" antwoordde Disdir. "Open mij de +poort en haast u!"</p> +<p>"Te wapen, te wapen!" klonk het schier onmiddellijk achter de +poort.</p> +<p>Disdir herkende de stem van Landfried, zijnen stedehouder, die +bezig was met zijne mannen te wekken. Deze voorzorg kon het +gelukken van zijn verraad moeielijker maken, doch het geheel +beletten, daarvoor was, meende hij, niets te vreezen.</p> +<p>"Zijt gij het, mher Disdir Vos?" vroeg Landfried door het +kijkgat der poort.</p> +<p>"Ik ben het, doe open", morde Disdir. "Waarom laat gij mij +zoolang in de duisternis staan wachten?"</p> +<p>"Een oogenblik, heer; ik haal de egge naarboven", antwoordde +Landfried.</p> +<p>Ondertusschen waren de honderd man, die den eersten aanval +zouden wagen, op handen en voeten over de brug nader gekropen, en +lagen nu stil en met opgehouden adem ter aarde, op eenige stappen +achter Disdir Vos en zijne gezellen.</p> +<p>De poort krijschte in hare hengels ... maar nauwelijks was zij +half geopend, of de honderd mannen sprongen recht, drongen de +beide deuren onweerstaanbaar open en stormden als een vloed met +groot geschreeuw en gejuich er binnen.</p> +<p>Hier trokken zij hunne zwaarden en vielen op de vi +<!-- Page 333 -->jftig Kerels der wacht die, verrast en +overrompeld, een oogenblik aarzelden; maar, door Landfried +aangemoedigd, schier onmiddellijk in de nauwe Mariastraat eene +onverwachte tegenweer boden, terwijl zij uit al hunne kracht om +hulp riepen en de lucht deden hergalmen onder den noodkreet: +"Verraad! verraad! Harop! harop!"</p> +<p>Van boven de muren kwamen in korten tijd vele Kerels +toegeloopen en het gelukte hun de Isegrims eenigen tijd terug te +houden; maar dewijl deze laatsten meester van de poort waren, +vonden hunne makkers van buiten geen beletsel om in de stad te +komen.</p> +<p>Welhaast was het hoofd van het ridderleger de poort genaderd, +en nu drongen de Isegrims met weergalmend geschreeuw door de +Mariastraat vooruit.</p> +<p>Zoohaast een duizendtal ridders en wapenlieden de poort binnen +waren, kon niets meer aan hunnen drang wederstaan, en zij +stormden, elkander omverre loopende, naar de Markt.</p> +<p>De noodkreet der aangevallen wacht was tot in den burg gehoord +geworden. In minder dan eenen oogwenk waren al de Kerels te been; +en, zonder goed te weten welk gevaar hen bedreigde, richtten zij +zich naar de plaats der stad vanwaar de haropschreeuw in de +hoogte steeg.</p> +<p>Reeds toen de dikke drom der Isegrims den ingang van de +Oudebrugstraat bereikte, werden zij van terzijde met woede +aangevallen en boorden de Kerels eene breede klove in hunne +schaar.</p> +<p>Om elkander in de duisternis te kunnen herkennen, begonnen de +Kerels elkander toe te roepen met het woord: "Blauwvoet! +Blauwvoet!" En, hen daarin navolgende, riepen hunne vijanden: +"Isegrim! Isegrim!"</p> +<p>Geene dapperheid, geen geweld kon echter het ridderleger +wederhouden van op de Markt zich te ontplooien; en daar begon dan +eindelijk de afgrijselijke menschenslachting te midden eener +duisternis die niemand toeliet vriend of vijand te +onderscheiden.</p> +<p>Men hoorde er niets anders dan het wraakgehuil der strijders, +het noodgekerm der stervenden, het geknars der zwaarden en boven +dit alles het aanhitsend geschreeuw: "Blauwvoet! Blauwvoet! +Isegrim! Isegrim!" dat onophoudend door duizenden monden ten +hemel werd geworpen, en als het gebruis eener stormachtige zee +met klimmende en dalende kracht over de Mar<!-- Page 334 -->kt +heen en weder golfde. Men struikelde er over lijken, men +vertrappelde er gekwetsten, men waadde er door plassen bloed, men +viel er neder met gekloofd hoofd of doorboorde borst, zonder dat +men zelfs de schaduw zijns vijands had kunnen zien.</p> +<p>Wel waren er vele honderden Kerels en poorters uit den burg en +van de stadswallen komen toegeloopen; maar de Steenstraat spuwde +nog immer nieuwe gedeelten van het ridderleger op de Markt.</p> +<p>Niemand kon oordeelen over den gang of over de kansen van den +akeligen nachtstrijd. De eenige en onzekere maatstaf waren de +oorlogskreten "Blauwvoet! Isegrim!" maar tot nu toe galmden ze +beide met evenveel kracht en hevigheid.</p> +<p>De kastelein Hacket, die te midden der Kerels had gevochten, +meende dan te bemerken dat zijne mannen, onder den druk eener +onweerstaanbare overmacht, allengs achteruitweken. Door een +angstig gepeins aangegrepen, verliet hij den strijd en ging terug +tot bij de Hofstraat, om over den toestand te kunnen oordeelen. +Hier bekwam hij, na eenige oogenblikken te hebben geluisterd, de +droeve overtuiging dat het krijgsgeroep der Kerels verzwakte, +terwijl integendeel het geschreeuw der Isegrims meer en meer in +kracht verdubbelde.</p> +<p>Hij liep achter de schaar zijner mannen en kreet daar uit al +zijne macht:</p> +<p>"Wijkt naar den burg! Kerels, naar den burg! Langzaam, +langzaam naar den burg!"</p> +<p>Men herkende zijne stem, en zijn bevel werd door vele Kerels +herhaald.</p> +<p>Het was tijd; want op dit oogenblik boorde eene machtige bende +Isegrims van terzijde door den vijand en sneed aldus meer dan de +helft der Kerels van hunne gemeenschap met den burg af.</p> +<p>Aan het ontvangen bevel gehoorzamende, weken de Kerels, wien +de baan nog vrijstond, al vechtende door de Hofstraat naar den +burg, en een groot getal hunner geraakte er nog behouden +binnen.</p> +<p>Men had even de egge neergelaten en de poort gesloten, toen de +Isegrims, onder het bulderen van vermaledijdingen en zegevierend +geschreeuw, met hunne zwaarden er begonne<!-- Page 335 -->n op te +beuken. Maar hier werden zij van boven de poort en van boven de +wallen zoo overvloedig en zoo woedend met steenbonken, met +balken, met pijlen en met allerlei werptuig onthaald, dat elke +Isegrim, die dorst naderen, even ras verpletterd nederviel<a +name='FNanchor_68_68'></a><a href= +'#Footnote_68_68'><sup>[68]</sup></a>.</p> +<p>Het was als lage daar voor de poort een bodemloos graf, in +welks gewapenden muil honderden ridders en wapenlieden werden +verzwolgen; want dewijl van op de Markt immer nieuwe Isegrims in +de nauwe straat vooruitdrongen, werden de voorsten +onweerstaanbaar tot voor de poort gedreven, waar zij onder den +hagel steenen en pijlen onmiddellijk werden verpletterd.</p> +<p>In weinige oogenblikken was de gansche brug zoodanig met +hoopen dooden overdekt, dat de opgestapelde lijken zelven een +onoverstapbaar beletsel werden om nog de poort te naderen.</p> +<p>Onderwijl werd de akelige strijd nog op de Markt voortgezet +door de Kerels die van de gemeenschap met den burg waren +afgescheiden geworden. Zij vochten als verwoede leeuwen en +zaaiden rondom zich dood en vernieling in de schaar hunner +vijanden, zoolang totdat, hun getal schier geheel weggesmolten +zijnde, hun geene hoop meer overbleef om te kunnen +overwinnen.</p> +<p>Dan, op de stem van Ingelram Van Eessen, drongen zij met eene +laatste inspanning van krachten door den drom hunner vijanden en +weken, altijd strijdende, in de St-Jakobsstraat.</p> +<p>Zoo geraakten zij, alhoewel aanzienlijk in getal verminderd, +buiten de Ezelpoort, en vonden hun behoud in het vrije veld.</p> +<p>Mher Gervaas Van Praet, die den noodlottigen toestand zijner +mannen voor de poort van den burg zelf had gaan erkennen, en de +duizenden pijlen der Kerels tot op het midden der Markt door de +lucht hoorde snorren, deed de trompers blazen en riep zijn leger +naar den kant der St-Christoffelskapelle te zamen.</p> +<p>Hier verhief zich een zoo lange en zoo dikwijls herhaalde +zegeschreeuw, dat de veldheer in langen tijd zich door niemand +kon doen verstaan of hooren.</p> +<p>Eindelijk gelukte het hem zijne bevelen aan eenige oversten +mede te deelen. Men moest bezit nemen van al de<!-- Page 336 --> +huizen rondom den burg en de uitgangen dezer vesting met sterke +wachten bezetten, opdat niemand der Kerels, die er zich bevonden, +mocht ontsnappen. De overige benden, de wapenlieden bovenal, +zouden bij De Christoffelskapelle gelegerd blijven, en niemand +hoegenaamd zou zich tot slapen begeven, aangezien men niet +twijfelen kon of de Kerels van den burg zouden nog eenen uitval +beproeven.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/336.png' width='400' alt= +'...De egge neergelaten en de poort gesloten....'><br> + <i>...De egge neergelaten en de poort gesloten....</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>Daarom tevens verbood hij dat iemand zich tot plunderen +begave. Wel was hij voornemens de woningen der Erembalds te laten +verdelgen en hunne goederen den wapenlieden tot buit te geven; +maar daarover wilde hij, zooals de voorzichtigheid het gebood, +slechts morgen bij klaren dag beslissen.</p> +<p>Nauwelijks had hij dus zijne bevelen uitgedeeld, of hij trad +nevens de kapelle in een openstaand poortershuis, waar hij licht +bemerkte. Hoe hij ook riep, niemand antwoordde hem; de bewoners, +door het akelig <!-- Page 337 -->nachtgevecht verrast en +verschrikt, waren gevlucht.</p> +<p>Mher Van Praet zette zich neder op eenen stoel en veegde zijn +zweet af.</p> +<p>Daar verscheen voor hem Disdir Vos, die met eenen +zegevierenden lach op het gelaat hem vroeg:</p> +<p>"Welnu, veldheer, heb ik mijn woord gehouden, of niet?"</p> +<p>"Ja, mher Vos", antwoordde Gervaas, "het kostte evenwel veel, +veel bloed."</p> +<p>"Maar zooveel te meer gerucht zal deze overwinning maken, +zooveel te grooter zal de roem zijn voor u en uwe ridders, die de +sterke stad Brugge hebt gewonnen zonder hulp der Gentenaars."</p> +<p>"Het is waar, mher Vos; ik ben u dankbaar en zal mijne belofte +jegens u vervullen, wees des zeker."</p> +<p>"Ik kom u reeds iets vragen", zeide Disdir.</p> +<p>"Spreek stoutelijk."</p> +<p>"Mij zou het vermaak doen, veldheer, dat gij een twintigtal +trouwe, moedige wapenlieden onder mijn bevel steldet. De +jonkvrouw, waarvan ik u heb gesproken, Dakerlia Wulf, zou ik +zoowel tegen mishandeling door uwe wapenknechten als tegen +ontvoering vanwege de Erembalds willen behoeden."</p> +<p>"Doe naar uw goeddunken, mher Vos. De twintig wapenlieden +zullen u worden gegeven."</p> +<p>"Er is nog eene andere jonkvrouw, de eigen zuster van Robrecht +Sneloghe. Indien ik deze terzelfder tijd onder mijne bewaking +nam, zou zij u kunnen dienen als gijzelaresse. Ik zal de beide +jonkvrouwen naar mijnen Steen in de Moerstrate leiden. Zult gij +gelieven bevelen te geven, opdat iedereen dien Steen +eerbiedige?"</p> +<p>"Onmiddellijk. Roep, bid ik u, mher Raas Van Gaveren, die in +de kamer aan de straat met eenigen zijner gezellen zich +bevindt."</p> +<p>Toen Disdir Vos deze boodschap had vervuld en met den +aangewezen ridder was teruggekeerd, zeide de veldheer:</p> +<p>"Mher Van Gaveren, ik verzoek u onder uwe wapenlieden er +twintig uit te kiezen en dezen ter beschikking van onzen vriend +Disdir Vos te stellen. Zij zullen onder zijn bevel staan en hem +gehoorzamen totdat zij door anderen worden vervangen."</p> +<p>Disdir verliet het huis met mher Van Gaveren, die de twintig +man onder <!-- Page 338 -->de wapens riep en hun het bevel van +den veldheer mededeelde.</p> +<p>Zij volgden zonder spreken den nieuwen overste die hun was +gegeven.</p> +<p>Disdir Vos leidde hen door de St-Jansstraat, om de nabijheid +van den burg te ontwijken, en bracht hen zoo voor sher Wulfs +Steen.</p> +<p>Hier klopte hij op de poort en riep dat men zou openen. Daar +hij na lang wachten geen antwoord bekwam, klopte hij nog eens met +dreigend geweld, en meende juist terug te wijken om naar hamers +of naar eenen balk uit te zien, ten einde de poort te +verbrijzelen; maar nu liet zich achter het kijkgat eene +verschrikte stem hooren, die vroeg:</p> +<p>"Wie zijt gij? Wat wilt gij? Er is niemand te huis."</p> +<p>"Ik ben Disdir Vos, en gij kent mij wel, Peter. Open +onmiddellijk: ik kom uwe jonkvrouw redden."</p> +<p>Een oude schalk ontsloot de poort.</p> +<p>"Ach, mher Disdir, wat akelige dingen gebeuren er toch? +Vergaat de wereld?" kermde hij. "God zegene u, mher Vos, die ons +ter hulpe komt in onzen nood.—Al de andere huisbedienden +zijn gevlucht...."</p> +<p>"Zwijg. Waar is uwe meesteresse?"</p> +<p>"Achter, in de zaal. Zij bidt."</p> +<p>"Is zij alleen?"</p> +<p>"Jonkver Sneloghe is met haar."</p> +<p>"Houd u stil en blijf hier, totdat ik wederkeer."</p> +<p>Hij deed de twintig wapenlieden binnen de poort treden, koos +er vier uit, die hem zouden volgen, en ging met dezen over den +neerhof naar de aangewezene zaal, waar hij door het venster +bemerkte dat er licht brandde.</p> +<p>Bij zijne verschijning in de zaal zag hij de beide jonkvrouwen +nog geknield, maar met den angstigen blik naar de deur +gekeerd.</p> +<p>Hem herkennende, sprongen zij met eenen noodkreet recht en +vluchtten tot in het diepe einde des vertreks.</p> +<p>Dit bewijs van afkeer en mistrouwen kwetste Disdir zeer diep; +maar hij bedwong zijne spijt en poogde zijn gelaat eene +uitdrukking van droefheid en tevens van vriendschap te geven.</p> +<p>Hij gebood den wapenlieden, die hem vergezeld hadden, op den +neerhof terug te keeren, sloot de deur der zaal, en dan tot de +bevende <!-- Page 339 -->jonkvrouwen gaande, zeide hij:</p> +<p>"Hebt vertrouwen in mij, ik kom u het leven redden. Ach, de +Kerels zijn bezweken; onze vijanden, de Isegrims, hebben de stad +Brugge verrast en ingenomen. De Markt is overdekt met de lijken +onzer ongelukkige vrienden!"</p> +<p>"O, God, en mijn arme broeder?" kreet Witta.</p> +<p>"Wie kan het weten?" antwoordde Disdir op treurigen toon. "Een +gedeelte onzer mannen zijn op den burg gevlucht. Of Robrecht +behouden is of dood, dit is het geheim der duisternis."</p> +<p>Witta begon luid te kermen; Dakerlia stortte stille +tranen.</p> +<p>"Gij moet mij volgen, jonkvrouwen; ik wil u in eene veilige +schuilplaats brengen."</p> +<p>Maar deze woorden ontrukten de wanhopige meisjes eenen nieuwen +angstkreet, en zij sprongen terzijde, als boezemde Disdir Vos hun +eene diepe vervaardheid in.</p> +<p>"Ik begrijp", zeide hij, "dat gij liever in dezen Steen zoudt +blijven; maar het is onmogelijk. Morgen, bij het eerste daglicht, +zal men al de woningen der Erembalds en hunner vrienden aan de +plundering der woeste wapenlieden overleveren. Wie er zich in +bevindt, zal men vermoorden en martelen. Hier blijven is u zelven +veroordeelen tot den ijselijksten dood. Beeft niet; ik zal u +redden."</p> +<p>"O, dank, dank, mher Vos", riep Witta met opgehevene handen. +"Dit zal God u loonen in zijnen hemel!"</p> +<p>En zij meende tot Disdir te gaan; maar Dakerlia greep haren +arm en hield ze met koortsig geweld terug, terwijl zij haar +zeide:</p> +<p>"Onnoozele! Het is een strik; hij komt hier met Isegrims!"</p> +<p>Disdir Vos trad nader en zeide, in schijn kalm en treurig:</p> +<p>"Dakerlia, gij zijt onrechtvaardig jegens mij; ik vergeef het +u. Mijne eenige belooning zal zijn u te hebben gered ondanks u +zelve. Ja, ik kom hier met Isegrims. Verwijt het mij niet; want +daarin bestaat juist het hoogste bewijs van opoffering dat ik u +kan geven. Toen ik te midden van het gevecht mij bevond en aan de +zijde van mher Sneloghe den vijand hopeloozen weerstand bood, +bemerkte ik alras dat de Kerels zouden bezwijken. Dan dacht ik +aan u, Dakerlia; voor mijne oogen ontstond, als een a +<!-- Page 340 -->kelige droom, uwe marteling en uw vervaarlijke +dood. God zelf boezemde mij eene plotselijke gedachte in. Ik liep +in de gelederen der vijanden, huilde tegen de Kerels en veinsde +hen te bevechten. Na den slag vleide ik de Isegrims, spuwde +venijn tegen onze arme broeders, en won zoo het vertrouwen van +mher Gervaas Van Praet, den veldheer. Wat zal daarvan voor mij +het gevolg zijn? Door de Kerels als een verrader verfoeid, door +de Isegrims als een lafaard veracht. Ik verlies aan dit spel meer +dan mijn leven; ik verlies er mijne faam en mijne eer aan. Voor u +alleen, Dakerlia, om u te redden, om u tegen de wreede +mishandelingen der wapenknechten en tegen eenen ijselijken dood +te behouden, heb ik deze eeuwige schande aanvaard. De veldheer, +die meent dat ik rechtzinnig mijn zwaard tegen mijn geslacht heb +gekeerd, vroeg mij welken prijs ik voor mijn verraad eischte. +Weet gij wat ik hem met saamgevoegde handen heb toegeroepen? "O, +schenk mij het leven van jonkver Wulf; anders wil ik niet, anders +verlang ik niet!" Uwe oogen vragen mij wat mij tot zulke +slachtoffering van mij zelven aandrijft? Gij weet het. Het is +mijne schuld niet en ik spreek er niet van. In mijn geweten en in +mijn hart ligt mijne belooning."</p> +<p>Hij had deze reden op zulken toon van oprechtheid gesproken, +er was zooveel medelijden en treurnis in zijne stem, dat Dakerlia +haar mistrouwen geheel voelde vergaan. Ja, door eene plotselijke +omkeering haars gemoeds, bewonderde zij nu den man die haar tot +dan eenen diepen afkeer had ingeboezemd. Het was toch wel eene +daad van ongehoorde opoffering, zich dus der eeuwige oneer toe te +wijden, om twee ongelukkige meisjes te kunnen redden.</p> +<p>Dakerlia trad vooruit en reikte Disdir te hand.</p> +<p>"Heer, ik geloof in uwe edelmoedigheid", zeide zij. "Ik heb u +miskend; vergeef het mij. Beschik over ons lot: wij volgen +u."</p> +<p>Disdir leidde de jonkvrouwen over den donkeren neerhof. Hier +voelde Dakerlia dat de hand van Disdir gloeide en hij hare hand +koortsig drukte. Zij poogde zachtjes zich los te rukken; maar hij +hield haar vast totdat hij de bende wapenknechten had +bereikt.</p> +<p>"Ho, Dakerlia, Dakerlia, gij zijt ondankbaar en wreed!" gromde +hij. "Ik geef u meer dan mijn leven, en gij mistrouwt mij, als +ware ik uw vijand."</p> +<p>Dakerlia slaakte eenen zucht, doch antwoordde niet.</p> +<p>"Eerbiedigt en bewaakt deze jonkvrouwen", gebood Disdir Vos. +"Men volge <!-- Page 341 -->mij!"</p> +<p>Allen verlieten den Steen en daalden door de duisternis naar +de Spiegelrei.</p> +<p>De oude schalk Peter, zonder er zelfs aan te denken de poort +te sluiten, ging naar de zaal, waar zijne jonge meesteresse +daareven nog had geknield. Hij liet zich op eenen stoel vallen en +begon haar lot te beklagen en overvloedige tranen te storten.</p> +<p>Reeds een half uur zat hij daar, schier bewusteloos in zijne +droefheid verslonden, toen hij, het gerucht van sluipende +mannenstappen meenende te hooren, het hoofd ophief.</p> +<p>Inderdaad, door de opene deur der zaal zag hij in de halve +duisternis menschenschaduwen bewegen en zwaarden glinsteren.</p> +<p>Hij liet zich op de knieën vallen en smeekte reeds om +genade; maar toen hij den ridder herkende, die tot teeken van +geheim met den vinger op de lippen tot hem kwam, sprong hij op en +riep met verdoofde stem:</p> +<p>"Mher Sneloghe, gij hier, o, hemel! Vlucht, vlucht, de +Isegrims hebben de stad overrompeld. Zij zullen de Erembalds +vermoorden. Wapenknechten hebben het mij gezworen...."</p> +<p>Een tweede ridder, die met Robrecht in de zaal was getreden, +legde hem de hand op den mond en brak zijn gekerm af.</p> +<p>"Peter, waar is Dakerlia? Waar is mijne zuster?" vroeg +Robrecht.</p> +<p>De schalk verhaalde hem hoe Disdir Vos met een bende Isegrims +was gekomen, en hoe dezen de beide jonkvrouwen hadden +weggeleid.</p> +<p>Een sombere kreet van angst en afgrijzen bonsde op uit +Robrechts borst.</p> +<p>"Waar? Waar naartoe?" riep hij.</p> +<p>"Ja, heer, ik weet het niet. Naar de Isegrims zeker, naar de +gevangenis misschien."</p> +<p>Mher Sneloghe wrong zich de vuisten en sloeg zich de borst met +teekens der diepste vertwijfeling.</p> +<p>"Te laat, te laat!" zuchtte hij. "Dakerlia, mijne zuster in +handen van Disdir Vos! O, mijn God, wat akelig lot hebt Gij die +onnoozele slachtoffers voorbewaard? Zij insgelijks moeten boeten +voor den <!-- Page 342 -->gruwelijken moord? En niets, niets +kunnen doen voor hunne verlossing!"</p> +<p>De andere ridder greep hem bij den arm en zeide:</p> +<p>"Robrecht, wij moeten met haast deze plaats verlaten. Het is +een groot ongeluk dat u treft; maar hier kunnen wij niets nuttigs +meer verrichten."</p> +<p>"Deze plaats verlaten zonder Dakerlia, zonder mijne zuster?" +kermde mher Sneloghe. "Ach, hadde de dood mij getroffen dezen +nacht!"</p> +<p>"De vijanden kunnen komen; wij zouden bezwijken. Ons leven +behoort toe aan de verdediging van den burg; het hier langer +nutteloos wagen, ware verraad."</p> +<p>"Verraad, verraad?" mompelde Robrecht, terwijl hij zijnen +gezel lijdzaam volgde. "Ja, Eggard, verraad! Nu begrijp ik alles. +Disdir Vos had de wacht bij de Kathelijnepoort. Zoo had Burchard +het gewild. Disdir heeft ons verkocht en den Isegrims de poort +geopend...."</p> +<p>"Zwijg, zwijg", mompelde zijn gezel, "stap zacht, buk neder en +ga langs de huizen."</p> +<p>Zij slopen met looze stappen door de duisternis, tot bij den +hoek der Hoogstraat.</p> +<p>Hier werden zij uit een nevensstaand huis door Isegrims +bemerkt of gehoord; want men riep hun dreigend het: "Wie daar?" +toe, en onmiddellijk snorden drie of vier pijlen boven hunne +hoofden voorbij.</p> +<p>Zij liepen op de brug van den burg. Daar stonden voor de poort +een twintigtal Kerels op hen te wachten.</p> +<p>De poort werd voor hen en hunne gezellen geopend, en dan weder +gesloten.</p> +<p>De egge daalde neder, en de diepste stilte verving het lichte +gerucht, dat hunne komst had veroorzaakt.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_65_65'></a><a href='#FNanchor_65_65'>[65]</a> +<div class='note'> +<p>Eene mijl van Brugge, op de baan naar Kortryk.</p> +</div> +<a name='Footnote_66_66'></a><a href='#FNanchor_66_66'>[66]</a> +<div class='note'> +<p>Dit oud lied, in 1847 ontdekt en uitgegeven, is te vinden In +de Nederlandsche Dichterhalle, van prof. Heremans, in de Nederl. +Geschiedzangen van Dr.J.Van Vloten en in Trois chants +historiques, van De Coussemaker.</p> +</div> +<a name='Footnote_67_67'></a><a href='#FNanchor_67_67'>[67]</a> +<div class='note'> +<p>"Het verhaal van Galbertus (zegt de hr. KERVYN DE LETTENHOVE, +t. I, p. 389) laat toe te gelooven dat de eedgenooten werden +verraden door Disdir ... Hij hoopte daardoor te doen vergeten +welk deel hij genomen had aan de misdaad."</p> +</div> +<a name='Footnote_68_68'></a><a href='#FNanchor_68_68'>[68]</a> +<div class='note'> +<p>Zie het verhaal van dit gevecht en de vlucht der Kerels op den +burg bij GALBERTUS, pp. 293 en 294.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<!-- Page 343 --> +<a name='XVII'></a> +<h2>XVII</h2> +<br> + +<p>Des anderen daags, zoohaast het klaar dag was geworden, had de +kastelein Hacket aan alle kanten boven de muren een zeker getal +schildwachten gesteld, en dan de horens doen blazen en bevel +rondgezonden, dat alwie zich binnen den burg bevond, op het plein +zou vergaderen.</p> +<p>Hij wilde door dezen oogenschouw het verlies afmeten dat zij +in het noodlottig nachtgevecht hadden geleden, en tevens zijne +overblijvende macht berekenen.</p> +<p>Daar stonden nu de Kerels en hunne oversten in gelederen +geschaard, te midden van den burg. Zij konden ten hoogste nog +vierhonderd in getal zijn. Achter hen hielden zich de tien of +twaalf Kerlinnen, die met hunne mannen binnen Brugge gekomen +waren. Eene geringe bende gewapende poorters vormde den +linkervleugel.</p> +<p>Verder, naar den kant van het Gyselhuis, stond een groote hoop +ongewapende poorters, waartusschen insgelijks vele vrouwen. Dezen +waren op den burg gekomen als arbeiders of handelaars, om een +hoog dagloon te verdienen of door het verkoopen van drank of +eetwaren winst te doen.</p> +<p>Voor de deur van het kloostergebouw zag men eenige kanunniken +en klerken die, ofschoon niet geroepen, buiten waren gekomen om +te zien wat er op het plein geschiedde.</p> +<p>Zeer verschillend was de houding van al deze lieden. De +Kerels, alhoewel hunne kleederen waren gescheurd of doorhakt en +velen een verband aan hoofd of arm droegen, zagen er moedig en +trotsch uit. Het ongeluk van dezen nacht, door het verraad van +eenen valschen broeder hun berokkend, had hen diep verbitterd en +met wraakzucht vervuld; doch hun vertrouwen in eene eindelijke +zegepraal was er niet door verminderd. Zij wisten dat op dien dag +het groote Kerlenleger in het Wolvennest-bosch vergad +<!-- Page 344 -->eren zou. Morgen reeds misschien zou graaf +Willem Van Loo naar Brugge komen afgezakt, en zouden dan +vijftien- of twintigduizend Kerels eenige moeite hebben om de +Isegrims te verpletten of te verstrooien, als de rukwind het +stof?</p> +<p>Zoo gerust en zoo vertrouwend waren de Brugsche arbeiders, +zoetelaars en vrouwen niet. De mannen keken treurig en met den +schrik op het aangezicht naar de Kerels, in de zwakke hoop dat +dezen iets ten hunnen gunste zouden beslissen; de vrouwen weenden +en hieven biddend de handen in de hoogte, God de wreede ramp +klagende die hen zoo onverwachts van hunne kinderen had +gescheiden om hen toe te wijden aan eenen schrikkelijken +dood.</p> +<p>Zij wisten dat men bij het aanbreken van den dag eenen bode +naar den vijand had gezonden, met den last om oorlof te verzoeken +om de onschuldige poorters en vrouwen uit den burg te laten gaan; +maar, eilaas, hij was wedergekeerd met het droevig antwoord dat +de ridders al degenen die met de moordenaars van graaf Karel zich +op den burg bevonden, als medeplichtig aan de gruwelijke misdaad +beschouwden, en zonder genade zouden dooden en martelen wie, om +den burg te verlaten, zich buiten eene poort durfde vertoonen. +Zelfs hadden de ridders geweigerd de kanunniken en leekebroeders +van St-Donaas bij het vellen van dit vonnis uit te zonderen +zoolang de bisschop over hun lot niet zou hebben beslist, dewijl +men in het leger wel meende te weten dat sommige kanunniken het +met den proost van St-Donaas hielden.</p> +<p>Robrecht Snelooghe stond voor de gelederen zijner +Ravenschootsche Kerels. Hij liet het hoofd hangen en scheen +onverschillig aan hetgeen er rondom hem geschiedde. Dakerlia, +zijne verloofde, Witta, zijne zuster, in de macht van zijnen +vijand, van den snoodaard, die zoo laf zijn geslacht en zijn +vaderland had verraden! Dit schromelijk gepeins vervolgde hem als +eene nachtmare en hield zijne geestkracht verslonden. In zijne +ooren bromde de schaamtelooze taal van Disdir Vos, daar hij +Dakerlia bedreigde en haar zijne liefde aanbood! Voor zijne oogen +spookte het tooneel van den smaad en de mishandelingen waarmede +hij de arme Witta bejegende! Dakerlia, de moedige, fiere Dakerlia +zou hem verstooten en verachten, en hij, de booze, wat zou hij +doen? Was het een voorspellend gezicht, de gemartelde lijken die +in het verschiet voor zijne blikken heendreven?</p> +<!-- Page 345 --> +<p>Hij was wel ongelukkig, de arme ridder. Waar bevonden zich +Dakerlia en zijne zuster? Welk was hun lot? Zou hij hen nog ooit +wederzien? Deze onzekerheid pijnigde hem verschrikkelijk, en deed +zijn minnend hart bloeden.</p> +<p>De andere oversten en de Kerels eerbiedigden Robrechts smart, +waarvan de bron hun bekend was; zij staarden soms ontroerd op hem +en schudden medelijdend het hoofd.</p> +<p>Slechts een enkele Kerel aanschouwde hem half spottend en met +eenen glimlach van misprijzen. Het was Burchard, die in zich +zelven mompelde dat het eene lafheid was over het lot van vrouwen +te treuren en den moed te laten zakken, wanneer land en vrijheid +in gevaar verkeerden.</p> +<p>Burchard was woedend en verbitterd; een gevoel van verdriet of +van nijd ontstelde hem. In het nachtgevecht had hij meer dan de +helft zijner Houtkerels verloren, terwijl integendeel de bende +van Ravenschoot bijna geheel door het lot was gespaard geworden. +Ingelram Van Eessen en zijne gezellen, die Burchard den moord +hadden helpen plegen, waren niet in den burg. Hunne meeste mannen +uit het Noord-Vrije vermiste men insgelijks. Waren zij in den +nachtelijken strijd gesneuveld, of hadden zij hun behoud in de +vlucht gevonden?</p> +<p>Zoo was Burchards macht veel verminderd, en zoo bekwam de +invloed van Robrecht, dien hij bedektelijk als zijnen vijand +beschouwde, op de bezetting het overwicht. Deze gedachte kwetste +en vernederde hem.</p> +<p>Toen de oogenschouw was geëindigd en de optelling gedaan, +deelde de kastelein Hacket verschillige bevelen uit, tot het goed +bewaken der wallen en tot het versterken van zekere zwakke +plaatsen van den burg. Hij gebood dat men in allernaast twee der +poorten van achter met eenen aarden dijk zou afsluiten, opdat +men, in geval van bestorming, al de beschikbare macht tot de +verdediging der andere twee poorten zou kunnen aanwenden. Het was +te vermoeden, dacht hij, dat de Isegrims, door hunne overwinning +aangemoedigd, nog dien dag eenen aanval tegen den burg zouden +wagen. Daarom moest men zooveel steenen mogelijk boven de muren +dragen, en het vuur onder de ketels me<!-- Page 346 -->t ziedende +olie immer onderhouden. Hij eindigde met elkeen tot +onversaagdheid en vertrouwen aan te manen, en gaf hun de +verzekering dat morgen of overmorgen, in alle geval binnen +weinige dagen, het groote Kerlenleger hunne vijanden zou komen +verstrooien.</p> +<p>Dan deed hij nog eens de horens blazen en zond allen naar +hunne wacht boven de wallen, of naar den hun opgelegden +arbeid.</p> +<p>Hij zelf begaf zich naar de proostdij om zijnen broeder +Bertulf den uitslag der optelling te gaan mededeelen.</p> +<p>Robrecht bleef op het plein om den arbeid zijner mannen te +bestieren, die belast waren achter de poort, die nevens des +kasteleins Steen uitgang naar de Vischmarkt gaf, eenen dijk van +aarde en steenen op te werpen.</p> +<p>Hij wandelde in treurige mijmerij over en weder, aan niets +denkende dan aan Dakerlia en aan zijne zuster, gaf nu en dan in +verstrooidheid een bevel aan de arbeiders, doch liet even ras +weder het hoofd op de borst zakken, om zijne pijnlijke droomen +voort te zetten.</p> +<p>De dijk achter de Hoogpoort was bijna voltooid, toen de jonge +kanunnik Ludgard, die Robrecht een vriend was, hem naderde en op +troostenden toon zeide:</p> +<p>"Mher Sneloghe, ik heb van den heer proost de reden uwer +droefheid vernomen. Gij zijt wel ongelukkig, inderdaad; uw lot +boezemt mij een diep medelijden in."</p> +<p>"Eilaas", zuchtte Robrecht, "zoo, door eenen enkelen slag +mijne zuster en mijne bruid verliezen! alwat mij dierbaar was op +aarde!"</p> +<p>"Maar, vriend Sneloghe, wanhopen moogt gij toch niet", +murmelde Ludgard.</p> +<p>"O, mijn God!" kreet Robrecht, zich de hand aan het voorhoofd +slaande, "niets, niets kunnen doen tot hunne verlossing! Dakerlia +in de macht van Disdir Vos! Het hart verkrampt mij van schrik.... +De snoode verrader is tot alles bekwaam. Neen, de lafaard zou +niet terugwijken voor de gruwelijkste euveldaad.... En ik, ik +weet het; ik zou mijnen laatsten druppel bloed willen storten om +haar uit zijne klauwen te redden, en, ach, ik ben machteloos als +een kind, ik kan niets, niets!"</p> +<p>Bij deze woorden wrong hij de vuisten zoo geweldig, dat zijne +vingeren hoorbaar kraakten; hij scheen inderdaad aan de diepste +wanhoop overgeleverd.</p> +<!-- Page 347 --> +<p>"Nu, Robrecht", sprak de kanunnik, "gij moogt uw ongeluk niet +overdrijven; het is door zich zelf reeds groot genoeg. Waarom +denkt gij dat Dakerlia Wulf en uwe zuster in de macht van Disdir +Vos zich bevinden?"</p> +<p>"Heeft hij ze niet uit hunne woning gerukt?"</p> +<p>"Inderdaad, de heer proost heeft het mij gezegd; maar Disdir +Vos is aan het hoofd van wapenknechten in sher Wulfs Steen +gekomen. Hij handelde dus op bevel van mher Gervaas Van Praet. +Acht gij dezen ridder bekwaam om vrouwen te laten mishandelen? +Neen, niet waar? Gij kent hem genoeg om te weten dat hij het +Disdir Vos evenmin zou toelaten? Mijne meening is dat de verrader +Disdir Vos, om zich op u te wreken, Dakerlia en uwe zuster den +veldheer heeft aangewezen als kunnende hem in zekere gevallen tot +gijzelaressen verstrekken. Hij heeft de beide jonkvrouwen aan +mher Gervaas overgeleverd, en nu zitten zij waarschijnlijk ergens +gevangen. Misschien zijn zij buiten Brugge gevoerd, om u en uwe +vrienden te beletten eenige poging tot hunne verlossing te +beproeven."</p> +<p>Robrecht had zich een oogenblik door deze troostende +overwegingen laten verleiden. Nu echter schudde hij moedeloos het +hoofd.</p> +<p>"Ik hoop niets", zeide hij, "het ergste moet mij +gebeuren."</p> +<p>"Hoe? Ik begrijp u niet."</p> +<p>"Het is de straf der gruwelijke misdaad. Zij begint met +mij."</p> +<p>"Maar wat schuld hebt gij aan den moord des graven, +Robrecht?"</p> +<p>"Ach, ik heb er den gansenen nacht wakende aan gedroomd", +zuchtte mher Sneloghe. "Wat schuld, Ludgard? Is de moordenaar +Burchard niet van het bloed der Erembalds, evenals ik? Is het +daarom niet dat de proost, dat de kastelein en ik gedwongen zijn +hem te verdedigen? De bloedplicht maakt ons verantwoordelijk voor +zijne daden...."</p> +<p>"Maar, Robrecht, God, die de hoogste rechtvaardigheid is, +oordeelt zoo niet. Hij loont ieder volgens zijne werken. Binnen +weinige dagen zal de nieuwe graaf met het Kerlenleger voor Brugge +verschijnen. Hij zal uwe verloofde en uwe zuster tegen gevangene +ridders uitwisselen.... Kom, mijn vriend, heb moed!"</p> +<!-- Page 348 --> +<p>Een soort van spotgrijns trok Robrechts lippen te zamen.</p> +<p>"Moed?" schertste hij. "De wanhoop is ook moed, en zij maakt +mij bekwaam tot blinde onversaagdheid. Kome de vijand, hij +bestorme den burg, ik weet wel wie met vurige begeerte den dood +zal zoeken...."</p> +<p>Na eene wijl stilte greep de kanunnik mher Sneloghe de hand en +zeide:</p> +<p>"Neen, Robrecht, weersta de sombere vertwijfeling. Hare +voorname bron is de onzekerheid waarin gij u aangaande het lot +uwer zuster en uwer verloofde bevindt; ik begrijp het wel."</p> +<p>De jonge ridder knikte bevestigend.</p> +<p>"Welnu, vertrouw dan op mijne hulp, om dit lot te kennen."</p> +<p>"Op uwe hulp?" mompelde Robrecht verbaasd. "Hoopt gij den burg +te kunnen verlaten?"</p> +<p>"Luister, het is nog een geheim. Wij kunnen den proost, noch +den Kerels hier van eenig nut zijn. Wij hebben brieven aan pijlen +gehecht en deze langs verschillige zijden in de stad doen +schieten. Op dezelfde wijze is ons reeds antwoord toegekomen. De +abt van het klooster te Eeckhout zal zich tot den veldheer +begeven, om voor ons oorlof te bekomen tot het verlaten van den +burg met de reliquieën en gewijde vaten. Hij kan dit oorlof +niet blijven weigeren. Zoohaast ik in de stad ben, zal ik naar de +plaats vernemen waar jonkver Wulf en uwe zuster zich bevinden, en +ik zal wel eenig middel uitvinden om er u van te berichten. Ik +ken vele ridders en bezit invloed genoeg bij mher Gervaas om de +arme jonkvrouwen tegen den verrader Disdir Vos te +beschermen."</p> +<p>Robrecht greep de beide handen van den kanunnik en drukte ze +dankbaar. Hij glimlachte; het scheen dat deze weinige woorden hem +hadden getroost en eenen helderen straal van hoop in zijn hart +hadden geworpen.</p> +<p>Nog gedurende eenigen tijd koutte hij meer opgeruimd met den +kanunnik; dan ziende dat zijne mannen hunnen arbeid hadden +voltooid, zeide hij dat hij op de wallen moest gaan om te zien of +alles aan de zijde naar de Markt, met welker verdediging hij was +belast, tot het afweren van eenen storm in gereedheid was.</p> +<!-- Page 349 --> +<p>Hij dankte nog eens den kanunnik voor zijne troostende +belofte, en beklom dan, door zijne mannen gevolgd, den hoogen +vestingmuur.</p> +<p>Nadat hij zijne bevelen had uitgedeeld, wandelde hij achter de +kanteelen over en weder en schouwde over de Markt naar den +vijand, die buiten het bereik der pijlen in en voor de huizen +zich hield.</p> +<p>Veel bedrijvigheid bemerkte hij niet tusschen hen; zij schenen +te rusten, en waarschijnlijk zouden zij dien dag niets +ondernemen.</p> +<p>In dit vermoeden werd hij bevestigd door den kastelein Hacket, +die hier bij hem kwam en zeide:</p> +<p>"De vijand zal heden geenen aanval wagen, en misschien morgen +evenmin."</p> +<p>"Mij dunkt insgelijks dat zij ginder gansch ondadig zijn", +antwoordde Robrecht; "maar, oom, hoe kunt gij hunne inzichten +kennen?"</p> +<p>"Ik weet het door eenen brief dien men in den burg geschoten +heeft. De brief zegt dat de Isegrims niets zullen ondernemen +voordat de Gentenaars met de groote stormtuigen aankomen?"</p> +<p>"De Gentenaars?" herhaalde Robrecht, het hoofd ontevreden +schuddende. "De poorters van Gent waren onze vrienden, en zij +insgelijks haatten de Isegrims, die hunne reeds ingekorte +vrijheden bedreigden. Eilaas, de moord van graaf Karel heeft hen +nu vijanden der Kerels gemaakt!"</p> +<p>"Toch niet; gij misgrijpt u. Geen enkel poorter zal tegen ons +willen optrekken; maar de stormtuigen behooren tot den burg van +Gent, en de kastelein dier stad heeft al de mannen der kroon tot +zijne beschikking. Dezen zijn het die de stormtuigen zullen +aanvoeren. Zij kunnen zich nog eenige dagen laten wachten; in dit +geval beklaag ik hen: zij zullen hier het groote Kerlenleger +vinden en al hun stormtuig verliezen."</p> +<p>"Maar, oom, is het bericht dat gij hebt ontvangen geene list +om onze waakzaamheid te doen verslappen?"</p> +<p>"Neen; ik meen het schrift te herkennen. Het is van eenen +verkleefden vriend der Kerels. Zie, de brief is +onderteekend."</p> +<p>Hij reikte zijnen neef een geopend stukje perkament. Deze +bestaarde het eene wijl en mompelde:</p> +<p>"Wat beduidt het beeld van eenen rooster, dat men onder de +letter E heeft geteekend?"</p> +<!-- Page 350 --> +<p>"Begrijpt gij het niet? Elfrid Rooster, den graankoopman die +bij den Maalberg woont. Van op zijn dak kan hij in den burg +schieten. Hij is poorter van Brugge, alhoewel een trouwe Kerel. +Wij mogen geloof hechten aan zijn bericht. Nu ben ik voornemens +de meeste mannen naar beneden te zenden om te gaan +rusten...."</p> +<p>"Zie, zie!" kreet Robrecht eensklaps, "wat geschiedt ginder, +bij de St-Christoffelskapelle? Een groote toeloop van ridders en +wapenknechten!"</p> +<p>"Mij dunkt", murmelde de kastelein, "dat ik twee bazuinblazers +bemerk."</p> +<p>"Inderdaad, en eenen wapenbode. Zij zullen ongetwijfeld naar +den burg komen, om ons eene boodschap te brengen."</p> +<p>"Zij heffen eene witte baander in de hoogte, om ons het +opschorsen der vijandelijkheden te vragen. Hijsch ten teeken van +toestemming de vredevlag in de hoogte."</p> +<p>Mher Sneloghe volvoerde dit bevel, keerde terug bij zijnen oom +en schouwde weder over de Markt.</p> +<p>"Wat mag dit beteekenen?" zeide hij. "Vijf of zes priesters +achter den wapenbode! Misschien een antwoord van den bisschop op +des proosts brieven? Nu is het wapenstilstand; wij hebben niets +van den vijand te vreezen. Ik loop haastig mijnen oom, den +proost, verwittigen."</p> +<p>De tijding van de komst der priesters verspreidde zich +onmiddellijk door den burg, en iedereen kwam buiten op het plein; +zelfs de Kerels, die op de muren geene vaste wacht hadden, +daalden naar beneden.</p> +<p>Welhaast werd de poort geopend en de wapenbode met zijn gevolg +binnengelaten.</p> +<p>De proost en de kanunniken herkenden in dengene die de +aanleider der priesters scheen, den abt van St-Pietersklooster, +te Thourout. Zij stuurden hem hunne groetenissen toe, poogden het +doel zijner komst te vernemen, en noodigden hem uit om in de +proostdij te treden. Zij hadden eerst de vaste hoop gehad dat hij +gezonden was om, in naam van den bisschop, de ontheiligde kerk te +herwijden; maar zijne kwaadvoorspellende houding en zijn +stilzwijgen boezemden hun nu eenige vrees in.</p> +<!-- Page 351 --> +<p>De abt, zonder iemand te hebben geantwoord, bleef op het +midden van het plein staan, en las met luider stemme eenen +Latijnschen brief af, waarbij door Simon, bisschop van Noyon, al +degenen die tot den moord van graaf Karel hadden geraden of +geholpen, of de wapens hadden opgenomen om de moordenaars te +verdedigen, in den ban der heilige Kerk geslagen werden en van de +gemeenschap der Christenen afgezonderd.</p> +<p>Onmiddellijk daarop verhief hij de stem nog meer, opdat elk +hem mocht verstaan, en zeide in de Dietsche taal tot de omstaande +menigte:</p> +<p>"Het zij u kond dat de bisschop Simon, van Noyon, al degenen +die zich in dezen burg ter verdediging der moordenaars van graaf +Karel van Denemarken bevinden, alsook de plaats waar de +gruwelijke misdaad werd gepleegd, met den kerkelijken banvloek +slaat. Geene godsdienstige plechtigheden mogen hier nog +geschieden, noch mis gelezen, noch biecht gehoord. Niemand heeft +hier nog deel aan de verdiensten der heiligen of aan het gebed +der Christenen; en wie er sneuvelt of sterft, is gedoemd tot het +eeuwige vuur der helle<a name='FNanchor_69_69'></a><a href= +'#Footnote_69_69'><sup>[69]</sup></a>!"</p> +<p>De vrouwen en poorters, die zich tegen hunnen wil in den burg +bevonden, hieven de armen klagend in de hoogte of huilden van +angst en vervaardheid, bij het schromelijk oordeel dat de abt +over hen had uitgebliksemd.</p> +<p>Op de Kerels deed deze afkondiging eenen min diepen indruk. +Zij zagen er somber en verstoord uit en mompelden bittere +woorden, doch luisterden met ontzag naar des bisschops vonnis, +dat zij ontvingen als eenen harden slag, doch waaronder zij +evenwel niet plooiden. De abt verklaarde dat hij van den veldheer +oorlof had bekomen om de kanunniken en andere geestelijke lieden +den burg te doen verlaten, de proost Bertulf alleen daarvan +uitgezonderd. Hij eischte als een recht dat men de kanunniken al +de gewijde vaten, kerksieraden en wat meer tot het uitoefenen van +den godsdienst behoorde, liete medenemen.</p> +<!-- Page 352 --> +<p>Toen de vrouwen en ongewapende poorters hoorden dat de +geestelijken uit den burg mochten gaan, vielen zij geknield neder +en kropen voor des abts voeten, zijne bescherming bij den +veldheer afbiddende. Zij toch waren tegen hunnen wil en door +verrassing op den burg gesloten geworden. Zij waren onschuldig +aan alle kwaad. Men kon toch niet onrechtvaardig en wreed genoeg +zijn om hen in den banvloek te begrijpen en hen de wettige wraak +der ridders over te leveren, als hadden zij schuld aan den moord +des graven. Hunne vrouwen, hunne ouders weenden over hun lot. Zij +zouden hun leven lang den abt zegenen, indien hij bij den +veldheer de verlossing van zoovele goede, maar ongelukkige +Christenen wilde bewerken.</p> +<p>De abt beloofde hun eene poging ten hunnen voordeele te +beproeven; en toen hij van den proost en van de oversten der +Kerels de verzekering had bekomen dat zij het wegdragen der +gewijde zaken niet zouden beletten, verliet hij den burg met zijn +gevolg.</p> +<p>De kanunniken en de kloosterbroeders begonnen onmiddellijk de +gewijde vaten, kruisen, kazuifels, kandelaars en al de +kostbaarste kerksieraden van de autaars en uit de sakristijnen +weg te nemen, en buiten den burg naar de St-Christoffelskapelle +te dragen<a name='FNanchor_70_70'></a><a href= +'#Footnote_70_70'><sup>[70]</sup></a>.</p> +<p>Boven de Hofpoort en den muur van wederzijde had de kastelein +Hacket een honderdtal Kerels gesteld, die daar met den boog +geschouderd, tegen alle verrassing van buiten moesten waken.</p> +<p>Op de Markt, voor den uitgang der Hofstraat, hielden zich +eenige Brugsche ridders, gesteund door eene bende wapenknechten, +dermate geschikt, dat al wie den burg verliet of er binnen wilde +gaan, te midden door deze wacht moest stappen. Diensvolgens was +het onmogelijk dat een enkele Kerel ontsnapte, aangezien de +wakende ridders met al de Erembalds persoonlijk in betrekking +waren geweest, en de Kerels aan hunne lange baarden en blauwe +kleeding herkennelijk waren.</p> +<p>Robrecht, die op het plein stond en het gaan en k +<!-- Page 353 -->omen der priesters in gedachten gadesloeg, zag +Ludgard met eene vracht autaarkleederen op de armen uit de kerk +komen. De jonge ridder herinnerde den priester door een gebaar de +belofte welke hij hem aangaande zijne zuster en zijne verloofde +had gedaan, en Ludgard bevestigde hem door het knikken des +hoofds, dat hij de aanvaarde zending met ijver en liefde zou +vervullen.</p> +<p>Eenigen der ongewapende poorters en vrouwen waren tusschen of +achter de priesters buiten den burg geslopen; maar niet zoohaast +hadden de ridders en de wapenknechten hen bemerkt, of men had +pijlen op hen gemikt, zwaarden tegen hen opgeheven en hen onder +schrikkelijke bedreigingen terug binnen den burg gejaagd.</p> +<p>Intusschen deed de kastelein eenen der poorters, Jan Harinc +genaamd, met hem geheimelijk in de proostdij treden. Hij raadde +hem aan den burg te verlaten met de andere poorters, die +ongetwijfeld, op verzoek van den abt en als waarlijk onschuldig, +oorlof zouden bekomen om naar huis te gaan.</p> +<p>In den eerste wilde Jan Harinc daarin niet toestemmen; hij +had, zeide hij, de zijde der Kerels gekozen, en zou nu lief en +leed met hen deelen, totdat de nieuwe graaf hen kwame verlossen. +Maar toen de kastelein hem deed begrijpen dat hij buiten den burg +hun grootere, ja, onschatbare diensten kon bewijzen, waarvoor men +hem na den oorlog zeer mild zou beloonen, gaf hij eindelijk zijne +toestemming.</p> +<p>Hierop gelastte hem de kastelein, de verrichtingen des vijands +geheimelijk te bewaken en zijne ontwerpen af te spieden. Hij +moest de berichtingen, welke hij kon verzamelen, aan den +graankoopman Elfrid Rooster overbrengen. Deze kon goed schrijven +en, daar hij op den hoek van den Maalberg woonde, was het hem +gemakkelijk, zonder door den vijand gezien te worden, pijlen met +brieven tegen den hoogen muur van St-Donaas te schieten, en van +deze pijlen kon geen enkele zijn doel missen of verloren gaan, +dewijl zij onfeilbaar op het kerkhof moesten vallen.</p> +<p>De Bruggeling legde zijne wapens af en begaf zich tusschen de +groep met treurende poorters, die nog immer, bevend van angst, op +den uitslag wachtten der poging welke de abt had beloofd ten +hunnen voordeele bij den veldheer te beproeven.</p> +<!-- Page 354 --> +<p>Er kwam geene tijding; de wanhoop greep de arme poorters aan; +de vrouwen klaagden en kermden luid, als zagen zij reeds den dood +voor hunne oogen spoken.</p> +<p>Nog altijd gingen de priesters en kloosterbroeders, met +kostbare voorwerpen beladen, uit en in den burg. De overvoering, +die nu reeds een paar uren had geduurd, ging ten einde loopen; +want reeds waren eenigen der dragers met ledige handen uit kerk +en klooster gekomen.</p> +<p>De vertwijfeling der onschuldige poorters vermeerderde bij de +overtuiging dat de veldheer de bede des abts had verworpen; +eenige vrouwen rukten zich de haren uit, anderen lieten zich +huilende ten gronde vallen.</p> +<p>Terwijl Robrecht verstrooid doch met medelijden het tooneel +hunner verschriktheid aanschouwde, trad de kanunnik Ludgard, die +nog niet eens was teruggekeerd, de Hof poort binnen en deed reeds +van verre tot mher Sneloghe een teeken, dat hij hem zou +volgen.</p> +<p>Robrecht ging hem achterna tot op het midden van het +plein.</p> +<p>"Welnu, kanunnik, brengt gij mij eenige tijding?" vroeg hij +met verdoofde stem, om niet door de over en weder gaande Kerels +te worden gehoord.</p> +<p>Ludgard knikte bevestigend.</p> +<p>"Gij weet waar zij zijn?"</p> +<p>"Ja; men heeft hen opgesloten; en men houdt hen gevangen in +eene benedenkamer van sher Disdirs Steen, in de Moerstraat."</p> +<p>"Hemel! zij zijn dus waarlijk in de macht van Disdir Vos!" +kreet Robrecht.</p> +<p>"Eilaas, ja!"</p> +<p>"Heeft hij hen mishandeld?"</p> +<p>"Ik weet het niet; zij weenen en kermen den ganschen dag."</p> +<p>"Zij weenen en kermen? O, de booze lafaard!"</p> +<p>"Misschien, Robrecht, heeft mher Vos hen evenwel niet +mishandeld; hunne wanhoop schijnt eene andere oorzaak te hebben. +Zij gelooven dat gij in het nachtgevecht gesneuveld zijt."</p> +<p>"Ha, de verrader! Ik begrijp kanunnik: hij heeft Dakerlia +mijnen dood aangekondigd, in de hoop dat hij haar dus zal kunnen +overhalen om hem hare hand te schenken. Maar hij kent Dakerlia +niet! Gij hebt haar gezegd, niet waar, dat ik leef en onverpoosd +aan haar denk?"</p> +<!-- Page 355 --> +<p>"Gij misgrijpt u, Robrecht", antwoordde de kanunnik op +haastigen toon. "Ik heb uwe zuster noch jonkver Dakerlia gezien. +Luister en onderbreek mij niet; het kon voor mij gevaarlijk +worden, indien men bemerkte dat ik zoolang in geheime samenspraak +met u blijf. Onmiddellijk nadat ik uit den burg was gegaan, hield +ik mij bezig met het vervullen mijner belofte. Natuurlijk richtte +ik mij naar sher Disdirs Steen. Daar woont eene oude meid, die +mijn biechtkind is. Van haar vernam ik wat ik u heb gezegd. De +jonkvrouwen kon ik niet naderen. Zij worden bewaakt door twintig +wapenknechten, die allen toegang tot hen afgesloten houden.... +Nu, wat beduidt dit blij gejuich? Ha, de arme poorters mogen den +burg verlaten!"</p> +<p>Inderdaad, er was een wapenbode verschenen die vanwege den +veldheer de toelating had gebracht om de poorters van Brugge uit +den burg te laten gaan. Zijne afkondiging was onthaald geworden +met vreugdekreten, dankzeggingen en gejubel. Hadde hij niet het +bevel medegedeeld dat de poorters en hunne vrouwen slechts stil +en met tragen stap over de brug mochten gaan, zij zouden waarlijk +door de Hoogpoort zingend en juichend op de Markt gestroomd +zijn.</p> +<p>Nu verlieten zij den burg bij kleine groepen en stapten +langzaam tusschen de wapenknechten en ridders door, die hen wel +nauwkeurig bekeken, doch niemand terugdreven.</p> +<p>De bode verklaarde in naam van mher Gervaas Van Praet, dat de +wapenstilstand ging ophouden en voortaan elkeen, wie hij ook +waren, die den burg poogde te verlaten, zou worden gedood of +gehalsrecht, als medeplichtig aan den moord des graven.</p> +<p>"Ik moet u in allerhaast verlaten, Robrecht", zeide de +kanunnik, hem bedektelijk de hand drukkende. "Blijf welgemoed; ik +zal zooveel mogelijk over jonkver Dakerlia en over uwe zuster +waken...."</p> +<p>"Heb dank om uwe edelmoedige vriendschap, kanunnik; mijne +droeve ziel overlaadt u met zegeningen; mijn gansch leven blijf +ik u dankbaar."</p> +<p>Ludgaard verwijderde zich met den wapenbode.</p> +<p>Achter hen werd de Hofpoort gesloten en de stormegge +nedergelaten.</p> +<!-- Page 356 --> +<p>Robrecht legde zich de hand aan het voorhoofd en bleef lang te +midden van het plein staan, zoo diep in gedachten verslonden en +zoo beweegloos dat hij, voor degenen die hem zagen, het voorkomen +had van een steenen beeld.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_69_69'></a><a href='#FNanchor_69_69'>[69]</a> +<div class='note'> +<p>De bisschop Simon sloeg met het zwaard des bans de +heiligschenners en verraders, verbood alle geloovigen hen te +helpen, en bliksemde den kerkelijken banvloek uit over al degenen +die hen tot het plegen hunner misdaad hadden geholpen.</p> +<p>GALB., p. 279.</p> +</div> +<a name='Footnote_70_70'></a><a href='#FNanchor_70_70'>[70]</a> +<div class='note'> +<p>GALBERTUS, p. 302.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XVIII'></a> +<h2>XVIII</h2> +<br> + +<p>Het was avond. De oude Bertulf zat in eene kamer der proostdij +voor eene tafel waarop vele gouden muntstukken, eenige kostbare +juweelen en zelfs eene vorstenkroon lagen geschikt. In groote +verslondenheid vergeleek de proost deze voorwerpen met de +aanteekeningen eener lijst, welke hij uit een ijzeren koffertje +had genomen; en hij schreef den uitslag van zijn onderzoek op een +blad perkament.</p> +<p>Ongetwijfeld was de proost bezig met den schat des graven, +welke hem door den jongen Frumold was overgeleverd, na te zien en +zijne waarde te berekenen, opdat noch graaf Willem, noch wie het +ook ware, de Kerels zou kunnen betichten daarvan het minste +gedeelte te hebben achtergehouden of vervreemd.</p> +<p>Sedert lang stoorde een ver gerucht hem in zijne berekening, +en hij hief dikwijls luisterende het hoofd op. Hij meende +verwarde stemmen te hooren galmen, een geraas doormengd met +luidere klanken, als ware er tusschen de Kerels der bezetting een +twist opgerezen.</p> +<p>Telkens had hij echter zijn onderzoek hernomen en voortgezet. +Nu was het gerucht geheel vergaan; de proost laadde het geld en +de juweelen in den koffer en greep eenen gesloten zak, om den +inhoud er van op de tafel uit te storten, toen Hacket, zijn +broeder, morrende en zichtbaar spijtig in de kamer trad.</p> +<p>"<!-- Page 357 -->Welnu, kastelein", vroeg Bertulf, "wat +geschied daarbuiten? Ik zou hebben gaan denken dat de Isegrims +den burg hadden aangevallen...."</p> +<p>"Aan een erger gevaar zijn wij ontsnapt, broeder", antwoordde +Hacket.</p> +<p>"Inderdaad, gij ziet er gansch ontsteld uit. Welk gevaar?"</p> +<p>"Gij weet, Bertulf, dat onze neef Robrecht het ontwerp heeft +opgevat om eenen nachtelijken uitval te wagen, in de hoop dat hij +zijne zuster en jonkvrouw Dakerlia uit des vijands macht zou +kunnen verlossen."</p> +<p>"Ja, ja, kastelein, het is een gevaarlijk spel; maar vermits +wij er hebben in toegestemd, is er niet meer op terug te komen. +Robrecht mag niemand dwingen; slechts mannen van goeden wil mag +hij tot zijne vermetele poging medenemen. Heeft hij misschien +deze voorwaarde miskend?"</p> +<p>"Neen, dit is het niet. Wij hebben ongelijk gehad Burchard +niet over dien gevaarlijken uitval te raadplegen. Robrecht heeft +zijn voornemen insgelijks voor Burchard verborgen gehouden; en, +toen deze laatste aan de beweging der Ravenschootsche Kerels +bemerkte dat er iets ophanden was, en dan ook Robrechts inzicht +vernam, is hij begonnen den uitval als eene zinneloosheid te +laken. Robrecht heeft zijn ontwerp verdedigd; Burchard is woedend +geworden en heeft gescholden, omdat men het behoud van den burg +wil op bet spel zetten ten gunste van twee vrouwen. Door +Robrechts trotsche tegenwerpingen aangehitst, heeft hij gespot en +zich kwetsende scherts over jonkver Wulf veroorloofd. Robrecht +heeft hem dan beschuldigd door den moord des graven de Kerels te +hebben verraden en de vrijheid des vaderlands aan zijnen +persoonlijken haat tegen Karel van Denemarken te hebben +geslachtofferd. Van woord tot woord is de twist zoo hevig +geworden, dat onze beide neven hun zwaard hebben getrokken en +elkander tot een gevecht om leven of dood uitdaagden. Zij waren +gereed om waarlijk den gruwelijken broederstrijd te beginnen. Ik +sprong vooruit en sloot Burchard in mijne armen; Eggard Van +IJzendijke wederhield Robrecht. Onderwijl bedreigden de +Houtkerels de mannen van Ravenschoot en ik zag met doodelijken +angst het oogenblik naderen, dat onze Kerels elkander onderling +<!-- Page 358 -->zouden hebben vermoord. Dit gevaar zelf bracht +onze neven tot inkeer, en deed hen naar den raad en de gebeden +hunner vrienden luisteren. Het dreigend tooneel is geëindigd +door eene overeenkomst. Zoohaast de burg ontzet is, zullen onze +neven in tweegevecht gaan, totdat een hunner in het strijdperk +sterve...."</p> +<p>"Onmogelijk, kastelein, zulke broedermoord!" riep de oude +Bertulf.</p> +<p>"Spreek er niet meer van en wees niet bekommerd. Wij hebben +tijd en zullen pogingen aanwenden om onze neven van hun gruwelijk +opzet te doen afzien. Ik beloof u dat hun twist geene erge +gevolgen zal hebben."</p> +<p>"Zal Robrecht evenwel den uitval wagen?"</p> +<p>"Zeker; hij is nu bezig met de mannen op te zoeken en te +verzamelen, die hem tot zijne gevaarvolle onderneming willen +helpen. Eggard Van IJzendijk en Yorg Koevoet zullen hem +vergezellen."</p> +<p>"En Burchard?"</p> +<p>"Die is bulderend naar boven op den wal geloopen, roepende dat +hij zich met niets meer bemoeit."</p> +<p>De proost schudde verdrietig het hoofd, overwoog eene wijl en +zeide dan:</p> +<p>"Hacket, ik verzoek u, ga, boodschap Robrecht dat ik hem +aanstonds wil spreken. Mij zal hij aanhooren. Uit liefde, uit +eerbied tot mij zal hij zijnen wrok tegen Burchard afleggen of +ten minste verborgen houden. Misschien is er nog middel om +Robrecht den vermetelen uitval te doen verzaken, en zoo den +woesten Burchard te bevredigen. Ga, broeder, zeg onzen neef dat +ik hem hier verwacht."</p> +<p>Hacket verliet de kamer en stapte door de duisternis naar den +overkant van het plein, waar, tegen het Gyselhuis, een dof +gerucht van verwarde stemmen ruischte.</p> +<p>Hij vond Robrecht sprekende met zijnen vriend Yorg Koevoet, en +deelde hem het dringend verzoek van den proost mede.</p> +<p>De jonge ridder antwoordde hem met ontevredenheid:</p> +<p>"Ja, ik weet wat mijn oom mij zal zeggen. Ik moet bedaard zijn +en de berispingen van eenen Burchard met geduld onderstaan. Mijne +lijdzaamheid is ten einde; geen woord, geen enkel +<!-- Page 359 -->woord verdraag ik nog van hem. Hij is de +moordenaar van ons vaderland; ik veracht hem en zal mij wreken, +bloedig wreken over den minsten hoon dien hij mij nog zou durven +toebrengen!"</p> +<p>"Weigert gij dan aan het vriendelijk verzoek van den proost te +voldoen?"</p> +<p>"Neen, oom, ik zal tot hem gaan.... Gij, mijne goede vrienden, +Yorg en Eggard, bereidt alles zooveel mogelijk; vergadert onze +mannen en onderricht elk van hetgeen hij te doen heeft. Gij kent +mijne inzichten. Gelooft niet dat ik mijn ontwerp kan laten +varen. Indien uwe hulp mij niet ontbreekt, zal de uitval gewaagd +worden, wat mijn oom de proost ook zegge."</p> +<p>Onder het uitspreken dezer woorden verwijderde hij zich met +den kastelein door de duisternis....</p> +<p>Dienzelfden avond en bijna op hetzelfde uur, zaten Dakerlia en +Witta nevens elkander in eene kamer van sher Disdirs Steen.</p> +<p>Hunne oogen waren rood van weenen; de lange treurnis moest +hunne krachten uitgeput hebben, want zij zaten daar met hangend +hoofd, beweegloos en zwijgend.</p> +<p>Slechts van tijd tot tijd scheen eene siddering de leden van +Dakerlia te doorloopen, wanneer de galmen van grove of dreigende +stemmen meer duidelijk haar oor troffen, doch zij liet even ras +weder het hoofd nederzakken, onder het slaken van eenen angstigen +zucht.</p> +<p>Nevens deze kamer, in een ander vertrek, bevonden zich de +wapenlieden, die hier gesteld waren om de gevangene jonkvrouwen +te bewaken. Dien dag moesten onder hen vele Fransche +krijgsknechten zich bevinden; want Dakerlia hoorde de +schetterende galmen der Walsche taal onophoudend klinken. +Misschien waren deze lieden door het gebruiken van drank +aangehitst. Zij spraken veel en lachten soms luidruchtig.</p> +<p>Getroffen door het gerucht van zware stappen in den gang, riep +Dakerlia bevende:</p> +<p>"Witta, o Witta, daar is hij!"</p> +<p>Zij bleven beiden angstig naar de deur kijken, totdat het +gerucht in de wachtkamer verging, en zij den intredende door +zijne gezellen hoorden verwelkomen met den roep:</p> +<p>"Vive Dieu, voici Raoul!"</p> +<p>"<!-- Page 360 -->Maar, Dakerlia", zeide Witta na eene wijl, +"waarom toont gij u zoo bitter en zoo onverbiddelijk hard voor +mher Vos? Hij heeft ons toch gered, niet waar, en zijne eer en +zijn leven voor ons gewaagd? Nu nog verdedigt hij ons dagelijks +tegen de Isegrims, die ons in een somberen kerker willen gevangen +zetten."</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/360.png' width='400' alt= +'...zullen onze neven in tweegevecht gaan....'><br> + <i>...zullen onze neven in tweegevecht gaan....</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>"Het is mij onmogelijk, vriendinne", antwoordde Dakerlia +treurig; "ik zou hem dankbaarheid willen betoonen, maar mijn hart +mistrouwt zijne oprechtheid, en mijne ziel haat en verfoeit hem +tegen mijnen wil."</p> +<p>"Ja, ik begrijp, Dakerlia; maar nu mijn arme broeder wel zeker +dood is...."</p> +<p>Zij borst in tranen los en begon luide te snikken.</p> +<p>Alhoewel Dakerlia bij de woorden van Witta door diepe smart +werd aangedaan, meende zij evenwel hare arme vriendin te +troosten; maar nu hief zij, eensklaps getroffen, het hoofd op en +over<!-- Page 361 -->spande hare gehoorkracht, om de klanken op +te vatten van een gesprek dat in de wachtzaal met ongewone drift +werd gehouden.</p> +<p>Wat vertelde toch de Fransche wapenknecht? Wat zeide hij van +de <i>Porte de Ste-Catherine</i> en van <i>le chevalier de +Vos</i>?</p> +<p>Verstond Dakerlia het gedeeltelijk of vermoedde zij slechts +dat de praatzieke wapenknecht ook voor haar belangrijke dingen +ging openbaren?</p> +<p>"Stil, stil!" murmelde zij met haast aan Witta's oor. "Blijf, +laat mij luisteren!"</p> +<p>En met loozen stap tot het ander einde der kamer gaande, legde +gij het hoofd tegen het paneel der deur. Wat zij hoorde moest +haar zeer verrassen en ontroeren; want de uitdrukking haars +gelaats veranderde veelmalen. Nu verkrampten hare lippen van +verachting of van haat, dan glinsterden hare oogen van +verwondering, dan weder glimlachte zij bitter of deed met de +handen een gebaar van gramschap.</p> +<p>Na eene lange wijl eindigde daarbuiten het gesprek met eenen +schaterlach en met het klinken der bekers.</p> +<p>Dakerlia keerde terug nevens Witta en zeide met ontstelde +stemme:</p> +<p>"IJselijk! Wat monster! Hoe kan God zulken valschaard onder +zijnen hemel dulden! Waarom verbliksemt Hij de venijnige slange +niet?"</p> +<p>"Wat is het? Wat hebt gij gehoord?" vroeg Witta, verschrikt +door de fonkelende oogen harer vriendin.</p> +<p>"Wat ik heb gehoord, Witta? Het is een gruwel. Daar sprak een +wapenknecht; hij beroemde zich, bij de inneming van Brugge een +van de eersten binnen de Kathelijnepoort te zijn gedrongen; en, +om zijne gezellen te overtuigen, dat hij er inderdaad +tegenwoordig was, legde hij uit hoe de zaak was toegegaan. Weet +gij wie onze stad aan de Isegrims heeft verkocht? wie, als een +godverlaten moedermoorder, de vijanden binnen Brugge heeft +geleid? Wie? Disdir Vos!—O, het wangedrocht! Hij is de +schuld van den dood onzer arme Kerels, de schuld van Robrechts +dood. Hij kome, hij hoone mij nog door zijne laffe +liefdewoorden!"</p> +<p>Zij sprong in vervoering recht en, terwijl zij met de oogen +rondom de kamer iets scheen te zoeken, ging zij voort:</p> +<p>"<!-- Page 362 -->Ik, zwakke vrouw, ik voel mij bekwaam om het +vaderland op den snooden verrader te wreken! Ik ben eene +Kerlinne; de haat maakt mij sterk.... Maar geen wapen, geen +wapen! De booswicht heeft alles weggenomen; hij vreest! Ha, hij +kent mij. Mijn vader dood, mijn bruidegom dood, wat geldt mij nog +het leven!..."</p> +<p>Door de zenuwontsteltenis uitgeput, liet zij zich nevens Witta +op den zetel zakken en bleef hijgend allerlei onduidelijke +bedreigingen tegen Disdir Vos mompelen.</p> +<p>Witta greep haar de hand en zeide bevende:</p> +<p>"O, Dakerlia, ik smeek u, bedaar. Gij doet mij bezwijken van +schrik. Mher Vos gaat komen waarschijnlijk. Indien gij hem zijne +schandelijke daad verwijt en hem bedreigt, zal hij ons aan de +Isegrims overleveren. Wij zullen zonder bescherming aan de wacht +der grove wapenknechten overgeleverd worden. Mijn God, mijn God, +dan worden wij de slachtoffers hunner woeste baldadigheid! +Dakerlia, vreest gij dit ijselijk lot niet? Ach, het is +honderdmaal schromelijker dan de marteldood! Ik bid u, ik bezweer +u, Dakerlia, bij de liefde die mijn zalige broeder u toedroeg, +bij uwe vriendschap voor mij, word kalm, bedwing uwe +rechtvaardigen haat voor den verrader.... Ho, de hemel bescherme +ons, daar komt hij!"</p> +<p>Inderdaad, de deur werd geopend en Disdir Vos, met den helm op +het hoofd en het harnas aan de leden, trad in de kamer.</p> +<p>De beide jonkvrouwen, bij zijne komst met schrik geslagen, +kropen dichter bijeen; Witta verborg haar aangezicht met de +handen; Dakerlia hield eenen blik vol misprijzen op Disdir Vos +gericht.</p> +<p>"Gij ziet het, jonkvrouwen", zeide Disdir, "ik kom gansch +uitgerust tot u. Daareven verlaat ik den veldheer, om u eene +haastige, eene droeve tijding te brengen. De raad der ridders is +vergaderd geweest om over uw lot te beslissen. Gij weet het, ik +heb het u reeds gezegd, dat al onze broeders, die levend in de +handen der Isegrims vallen, als verdacht van medeplichtigheid aan +des graven moord, zonder genade ter dood worden veroordeeld. +Dezen morgen nog heeft men er wel twintig op het Zand gemarteld +en aan stukken gehakt. De krijgsraad heeft, eilaas, nu insgelijks +uitspraak over uw lot gedaan. Als zuster en als verloofde van +<!-- Page 363 -->eenen Erembald, van eenen Kerel, die, volgens +hunne meening, tot den moord van graaf Karel heeft medegeholpen, +zijt gij beiden veroordeeld om door den beul onthoofd te +worden...."</p> +<p>Hij zweeg en speurde na welken indruk deze schrikkelijke +tijding op de beide jonkvrouwen zou uitoefenen.</p> +<p>Een scherpe angstkreet ontsnapte de bevende Witta. Jonkver +Wulf aanschouwde hem integendeel met eenen tergenden twijfellach +op de lippen.</p> +<p>"Er is slechts één middel voor u om uw leven nog +te redden", hernam Disdir Vos. "Dat Dakerlia mijne hand +aanvaarde, en de veldheer schenkt u beiden genade. Anders wordt +gij morgen, voor den middag, naar het Zand gesleurd en zal uw +hoofd, ten aanzien der menigte, van het bloedige kapblok rollen. +Nu, Dakerlia, wilt gij niets doen voor uw eigen behoud, heb toch +deernis met uwe arme vriendin. Red haar van den ijselijken +marteldood door eene kleine opoffering. Zoolang Robrecht Sneloghe +leefde, kon ik uwe weigering begrijpen. Nu hij in het graf is +gedaald, ziet wel zeker zijne ziel uit den hemel op u neder, +wachtende op uwe beslissing. Zult gij wreed en onmenschelijk +genoeg zijn om zijne zuster, om u zelven eenen schandelijken dood +toe te wijden? Gij antwoordt niets, in uwe oogen fonkelt de spot, +zinnelooze? Gelooft gij mij dan niet?"</p> +<p>Door haar hardnekkig stilzwijgen en door hare misprijzende +uitdrukking verbolgen, stapte Disdir dreigend tot haar, en meende +haar bij den arm te grijpen; maar zij sprong recht, stiet hem met +kracht achteruit en riep:</p> +<p>"U gelooven? Uit den mond van hem die de valschheid zelf is +vloeit niets dan logen. Weg van mij, raak mij niet; uwe handen +besmetten! Uwe bruid? Ik? Zeidet gij de waarheid, dan zou mijne +hand de prijs van uw verraad worden? Dakerlia Wulf zou haar leven +slijten in de armen van het wangedrocht dat onze stad Brugge aan +de Isegrims heeft overgeleverd? Neen, sterven, liever honderdmaal +sterven. Achteruit, verrader, niets in mijn hart voor u dan +afkeer, misprijzen en haat!"</p> +<p>"Hemel, wat beteekenen uwe woorden?" gromde Disdir Vos, als +verpletterd door de openbaring der vertoornde maagd. "Gij spreekt +van verraad? Gij zegt dat ik den vijand onze stad Brugge heb +overgeleverd?"</p> +<p>"<!-- Page 364 -->Ja, veins, huichel de onschuld", schertste +Dakerlia, "ik weet alles! Ha, gij zijt in den nacht tot mher +Gervaas gegaan, gij hebt hem de stad verkocht, en waarschijnlijk +was mijne hand in den prijs der misdaad begrepen. Zoo, zoo, gij +dwaze snoodaard, gij meendet dat ik den moord der Kerels, dat ik +den dood van Robrecht u zou betalen! Ga, roep de beulen; ik zal +sterven met eene vermaledijding tegen u op den mond. Tot in het +graf zal ik hem haten, den laffen verkooper van +Kerlingaland!"</p> +<p>Disdir scheen te beven onder den indruk van Dakerlia's +ontzagwekkende houding en vurige woorden. Hij was eenige stappen +in de kamer teruggeweken en bulderde daar onverstaanbare +bedreigingen.</p> +<p>Eindelijk, als hadde hij een opperst besluit genomen, zeide +hij:</p> +<p>"Ha, het is zoo? Gij laat mij niet de minste hoop, zelfs niet +in eene verwijderde toekomst? Gij worstelt en vecht tegen mij, en +gij vindt vermaak in mij uit te dagen? Roekelooze, gij zult mij +kennen! Ik keer terug naar den veldheer; ik lever u over aan uw +lot; bereid u tot den dood; de zon van morgen zal uwe beider +lijken beschijnen!"</p> +<p>Onder het slaken van eenen noodkreet, liet Witta zich geknield +ten gronde vallen, kroop tot voor Disdir Vos, hief hare handen +smeekend tot hem op en riep om genade.</p> +<p>Het scheen dat Disdir niet gewillig alle hoop, om Dakerlia nog +te overwinnen, verzaakte; want hij hief Witta met eene hand op, +en zeide haar:</p> +<p>"Arme jonkvrouw, hoe ontstelt u de vrees des doods! Ik heb +deernis met u en zou u willen redden. Beproef of gij uwe vriendin +betere gedachten kunt inboezemen. Ik gun u twee uren, nog twee +uren tijds zal ik van den veldheer afbidden. Dan keer ik terug. +Weigert Dakerlia mijne hand, dan wordt haar noodlottig "neen" u +beider een onherroepelijk doodvonnis. Kiest geluk en rijkdom of +schavot en graf."</p> +<p>Hij stapte haastig ter zaal uit en sloeg de deur geweldig +toe.</p> +<p>Witta voegde de handen te zamen en riep tusschen overvloedige +tranen:</p> +<p>"O, Dakerlia, heb medelijden met mij! Sterven, sterven, op het +schavot, zoo jong! Ik ben vervaard, ik bezwijk van schrik. +<!-- Page 365 -->Wees niet zoo wreed! Zie mijne tranen aan, geef +mher Disdir een goed woord!"</p> +<p>"Ik laffelijk terugwijken voor den dood, die mij moet +verlossen?" riep Dakerlia met opgewondenheid. "Ik de bruid worden +van dengene, die door zijn snood verraad uwen armen broeder heeft +vermoord; ik vriendschap bewijzen aan den verkooper van mijn +land? Nimmer, nimmer! Kome de dood; hij zal mij opvoeren bij +mijnen vader, bij mijnen bruidegom, in den schoot van God!"</p> +<p>Overtuigd dat hare smeekingen niets op hare vriendin zouden +vermogen, erkennende misschien wat er wangedrochtelijks zou zijn +in een huwelijk tusschen Dakerlia en den vijand van Robrecht, +sloeg Witta, met eene grievende klacht, de armen om den hals der +sterkmoedige maagd, en legde dan snikkende het hoofd tegen hare +borst....</p> +<hr style='width: 45%;'> +<p>Terwijl dit tooneel tusschen Disdir Vos en de beide +ongelukkige jonkvrouwen plaats greep, was Robrecht Sneloghe bij +zijnen oom, den proost, die vele moeite inspande om hem van den +ontworpen uitval te doen afzien. Maar de jonge ridder weerstond +zijne vermaningen en gebeden, en verliet hem eindelijk met de +woorden:</p> +<p>"Bid intusschen voor mij, oom lief. God is vergramd op ons; +maar dat Hij nog eens, eene enkele maal nog, mij Zijne +bescherming gunne! Ach, hoe zou ik Hem zegenen tot aan het graf, +indien Hij mij de genade gunde, u te mogen toeroepen: "Zege, +zege, verlost is mijne arme zuster, verlost is Dakerlia!"</p> +<p>Hij haastte zich over het plein. Zijn vriend Eggard Van +IJsendijke zeide hem:</p> +<p>"Alles is gereed; wij wachten uw bevel."</p> +<p>"Weet ieder wat hij te doen heeft?"</p> +<p>"Ja; Yorg Koevoet zal de voorhoede houden. Degenen die u niet +mogen verlaten en, in geval wij gelukken, uwe zuster en jonkvrouw +Dakerlia moeten beschutten, staan in het midden. Met de anderen +zal ik u volgen en, waar eenig gevaar u dreigt, zal ik stand +houden en den vijand werk geven, om uwe vlucht te +beschermen."</p> +<p>"En de mannen met den beukram?"</p> +<p>"Zij hebben hem reeds op de schouders."</p> +<p>"<!-- Page 366 -->Het is wel Eggard, beveel de stilte. Eens +buiten de poort zullen wij weinig acht op de pijlen slaan, +vooruitloopen, immer vooruit over den Maalberg en door de +Wapenmakersstraat. Men volge mij zonder gerucht!"</p> +<p>De gansche bende, misschien wel honderd man sterk, bewoog zich +door de duisternis en stapte tot achter de Hoogpoort, die zeer +langzaam en zachtjes werd geopend.</p> +<p>Robrecht, die al de anderen vooraf was, gaf met verdoofde stem +het sein tot het vertrek.</p> +<p>Eerst slopen de Kerels, gebukt en met looze stappen, over de +brug; maar nu werden zij door de schildwachten des vijands +bemerkt, en van vier of vijf kanten tegelijk werden hun pijlen +toegestuurd, terwijl de verraste wapenknechten de lucht onder +hunne noodkreten deden hergalmen.</p> +<p>"Vooruit, vooruit, loopt, loopt!" riep Robrecht.</p> +<p>De Kerels, zijn bevel gehoorzamende, smeten eenige vijanden +overhoop, die hun den weg wilden versperren, en stormden dan over +den Maalberg de Wapenmakersstraat in.</p> +<p>Zonder nog eenen ernstigen tegenstand te ontmoeten, geraakten +zij voor den Steen van Disdir Vos; en dewijl men weigerde hun de +poort te openen, begonnen zij onmiddellijk met den ram zoo +geweldig er tegen te beuken, dat het was alsof de gansche stad er +van dreunde.</p> +<p>Het was geen gemakkelijk werk; de poort weerstond de herhaalde +slagen en bleef onwrikbaar, als hadde men ze van achter met eenen +aarden wal bedijkt.</p> +<p>Welke schrik, welk lijden verscheurden Robrechts hart! Hoe +stond hem, bij die vergeefsche krachtinspanningen, het angstzweet +op het aangezicht! Zijne poging zou mislukken; het bloed zijner +moedige gezellen zou nutteloos vergoten worden. Zijne arme +zuster, zijne ongelukkige verloofde zouden in de macht van den +snooden verrader blijven. Ja, want de noodhoorns hergalmden op de +Markt. Reeds waren vele vijanden op het gedonder der ramslagen +komen toegeloopen; Eggard en Yorg waren in eenen drukken strijd +gewikkeld; pijlen snorden door de straat, en reeds waren eenige +Kerels met verbrijzelden schedel of met doorboorde borst +nedergevallen.</p> +<p><!-- Page 367 -->Robrecht stelde zelf zich aan den ram en +vuurde de kracht der beukers aan door koortsige uitroepingen; hij +beloofde hun zelfs eene aanzienlijke belooning indien zij de +poort ten gronde konden werpen.</p> +<p>Een zegevierende kreet, een gehuil van blijdschap ontsnapte +hun: het slot der poort was gesprongen, en hare beide deuren +waren wagenwijd opengevlogen.</p> +<p>Door zijne mannen gevolgd, stormde Robrecht in den Steen. Op +den voorhof stieten zij wel op de twintig wapenknechten, aan wie +de wacht was toevertrouwd, maar Robrecht, door de woeste +slingeringen van zijn zwaard, smeet er twee of drie omverre en +liep, zonder nog om te zien, naar het achtergebouw, waar hij in +eene verlichte kamer de schaduw van Disdir Vos meende te zien +wemelen.</p> +<p>Hij beukte met eenen ontzaglijken druk van zijnen schouder de +deur open en hief zijn zwaard in de hoogte, om zijnen bloedvijand +het hoofd te klooven; maar een dubbele noodkreet klonk hem tegen, +en hij zag zijne verloofde en zijne zuster, die in eenen hoek der +kamer elkander angstig hielden omarmd.</p> +<p>"O, Witta, Dakerlia", riep hij, "staat op, volgt mij, ik kom u +redden!"</p> +<p>"Dank, o hemel, hij leeft, mijn broeder leeft! Robrecht, +Robrecht!" galmden de jonkvrouwen, hem met zinnelooze blijdschap +aan den hals vliegende. "Gij leeft, Disdir heeft ons bedrogen? +Welk geluk!"</p> +<p>"Geen woord, geen woord!" beval de jonge ridder met vurige +haast, "Komt, komt!"</p> +<p>En dewijl zij, door blijdschap te diep ontroerd, hem niet +schenen te begrijpen, sloeg hij zijne armen hun om het lichaam en +dreef ze met geweld naar buiten.</p> +<p>"Hier, hier, mijne mannen! Beschut, beschermt de vrouwen!" +riep hij.</p> +<p>Zijn bevel werd gehoord en volvoerd. Een dertigtal Kerels +omringden hem, terwijl de anderen, door Eggard Van IJsendijke en +Yorg Koevoet aangevoerd, langs beide zijden in de straat zich +verdedigden tegen eenen dikken drom vijanden.</p> +<p>"Nu vooruit, vooruit naar den burg!" gebood Robrecht met +<!-- Page 368 -->eene stem die door den toon der uiterste +blijdschap was versterkt en begeesterd.</p> +<p>De Kerels drongen strijdend voorwaarts en poogden zich met +hunne zwaarden ter redding der jonkvrouwen eenen vrijen weg door +de toeloopende vijanden te banen. Zij vonden een hardnekkigen +tegenstand en vorderden, bij het verliezen van velen hunner +gezellen, slechts langzaam. Weder begon Robrechts hart zich met +doodelijken angst te vervullen. Zou hij nu met zijne dappere +Kerels bezwijken op het oogenblik zelf dat hij God had gedankt om +Zijnen bijstand? Zouden zijne zuster en zijne verloofde +terugvallen in de macht van Disdir Vos? Hoorde hij niet in de +verte op de Markt een gebruis als van eenen nakenden orkaan? +Gingen duizenden vijanden hem bespringen?</p> +<p>Tot dan had hij zonder strijden over zijne zuster en Dakerlia +van nabij gewaakt; maar deze pijnlijke gedachten ontrukten hem +eenen schreeuw van wanhoop. Hij hief zijn zwaard in de hoogte, +sprong vooruit aan het hoofd zijner mannen en ontvlamde hunnen +moed en hunne krachten door zijn voorbeeld en door zijn vurig +woord.</p> +<p>De vijanden werden teruggedreven, omvergeworpen en +verstrooid.</p> +<p>De Kerels, zonder dat nog iets hunne vaart kon stuiten, liepen +over den Maalberg en in den burg, waarvan de poort, bij hunne +komst geopend, onmiddellijk weder werd gesloten.</p> +<p>De lucht hergalmde eenigen tijd van zegevierend gejuich en van +schaterend gejubel.</p> +<p>Robrecht zelf hief de handen ten hemel en zegende God over het +welgelukken zijner vermetele poging. Hij sprong beurtelings Yorg +Koevoet en Eggard Van IJsendijke aan den hals, drukte in de +duisternis de handen zijner moedige gezellen, dankte hen met +uitgelaten blijdschap en riep, dat hij hen allen mildelijk zou +beloonen.</p> +<p>Dan greep hij zijne zuster en zijne verloofde bij de armen en +trok hen naar de proostdij.</p> +<p>"Komt, komt, bij mijne ooms!" zeide hij, "ach, hoe gelukkig +zullen zij zijn, u behouden weder te zien!"</p> +<p><!-- Page 369 -->Hij wierp de deur eener zaal open; Witta viel +juichend den proost aan den hals, en Robrecht riep met geestdrift +uit:</p> +<p>"God heeft mij beschermd. Verlost is mijne goede zuster, +verlost is onze lieve Dakerlia"</p> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XIX'></a> +<h2>XIX</h2> +<br> + +<p>Eenige dagen na hunne verlossing, in den vroegen morgen, zaten +Dakerlia en Witta in eene benedenzaal van des kasteleins Steen, +waar Hacket hen had geherbergd, terwijl Robrecht integendeel +binnen de proostdij zijn verblijf had.</p> +<p>Eggard Van IJsendijke, de jonge en dappere vriend van mher +Sneloghe, hield de jonkvrouwen gezelschap en koutte vroolijk met +hen. Hij wendde zich bij voorkeur tot Witta, die een groot +vermaak in zijne samenspraak scheen te vinden en niet naliet bij +elke gelegenheid hem te loven en te danken voor de krachtdadige +hulp welke hij tot hunne redding had geleend. Ja, zij getuigde +dikwijls dat zijne edelmoedige opoffering en zijne onversaagdheid +alleen het welgelukken dezer vermetele onderneming hadden +mogelijk gemaakt.</p> +<p>Nu antwoordde Eggard op eene bemerking van Dakerlia:</p> +<p>"Ja, jonkver Wulf, het is zoo, men heeft gisteren nog op bet +kerkhof van St-Donaas eenen pijl gevonden met eenen brief waarin +men ons, namens den graaf Willem Van Loo, tot standvastigheid +aanmoedigt en ons laat weten dat het Kerlenleger welhaast naar +Brugge zal komen om ons te verlossen. Onze graaf Willem Van Loo +zal zeker wat tijds behoeven om zijne heirkracht in te richten; +hij is een ervaren en voorzichtig krijgsman, die niets onzekers +wil wagen. Men handelt niet met een talrijk leger als met eene +geringe bende. Gij ziet wel dat de Gentenaars, +<!-- Page 370 -->die door de Isegrims sedert acht dagen worden +verwacht, nog niet verschenen zijn."</p> +<p>"En zoohaast de Gentenaars aankomen, zal men den burg +bestormen?" vroeg Robrechts zuster met eenen zucht.</p> +<p>"Ongetwijfeld, jonkver Sneloghe."</p> +<p>"Ach, en dan zal mijn broeder en dan zult gij, mher Eggard, +alweder moeten strijden!"</p> +<p>"Tenzij het Kerlenleger eerder dan de Gentenaars binnen Brugge +trede. In alle geval, jonkvrouwen, weest niet bekommerd: de burg +is sterk, en de Isegrims zullen er niet in geraken voor de komst +van ons leger, al moesten wij zelfs weken lang op ontzet +wachten."</p> +<p>"En indien er nog een verrader tusschen u zich bevond?" +bemerkte Dakerlia.</p> +<p>"Neen, zulke wangedrochten zijn zeldzaam. In den burg tellen +wij slechts trouwe en beproefde gezellen."</p> +<p>Er trad eene hoogstaltige vrouw met helgekleurd aangezicht en +mannelijke trekken in de kamer. Het was eene der twee Kerlinnen, +die toegestemd hadden om de jonkvrouwen als <i>gezellinnen</i> +behulpzaam te zijn. Zoo ten minste kenmerkten zij zelven den last +dien zij hadden aanvaard; want de woorden <i>dienen</i> en +<i>dienstmeid</i> wilde men onder de vrije Kerels niet +kennen.</p> +<p>Zij legde een wit ammelaken op de tafel en schikte er eenige +borden en drinkschalen op.</p> +<p>"Jonkvrouwen, het ontbijt is gereed", zeide zij. "Gelieft het +u dat ik het opbrenge?"</p> +<p>"Ja, Elswinde", antwoordde Witta, "maar wees zoo goed mijnen +broeder door iemand te doen roepen. Hij is waarschijnlijk in de +proostdij."</p> +<p>"Hij wandelt op den wal, boven de Hoogpoort", bemerkte +Elswinde, "ik heb hem daar straks van verre gezien."</p> +<p>Zij stapte ter zaal uit en keerde eene wijl daarna met eene +andere vrouw terug. Beiden droegen spijzen aan en gingen voort +met de tafel tot het ontbijt te schikken.</p> +<p>Mher Sneloghe kwam binnen, drukte Dakerlia met teederheid de +handen en omhelsde zijne zuster, onder het murmelen van eenen +blijden morgengroet. Nadat hij insgelijks zijnen vriend +<!-- Page 371 -->Eggard de hand had gedrukt, zette hij zich bij +de tafel nevens Dakerlia. Allen bogen het hoofd en murmelden een +dankgebed.</p> +<p>Op de tafel stonden kannen met warme melk en eene kom met +gortebrij.</p> +<p>Onder het nuttigen dezer lichte morgenspijzen, zeide Robrecht +tot zijnen vriend:</p> +<p>"Wij hebben vanwege den graankoopman Elfrid Rooster en van +anderen nog, brieven ontvangen nopens zekere verrassende +tijdingen, die gisteren in de stad zijn aangekomen. De koning van +Frankrijk heeft boden aan mher Gervaas Van Praet en aan de +schepenen van Brugge gezonden, om hun te gebieden, zonder uitstel +tot het kiezen van eenen nieuwen graaf over te gaan. De stad Gent +heeft insgelijks zulk bevel ontvangen."</p> +<p>"Wat beteekent dit?" riep Eggard spottend. "Meent de koning +van Frankrijk nu dat hij zich met de zaken van Vlaanderen te +bemoeien heeft?"</p> +<p>"Het is in den beklaaglijken moord des graven dat hij +ongetwijfeld beweert dit recht te putten", antwoordde mher +Sneloghe. "Gij weet dat hij zich als wraakeischer van graaf Karel +aanstelt. Hij was zijn neef; de bloedplicht gebied hem zijne +moordenaars te vervolgen."</p> +<p>"Maar de schepenen en de poorters van Brugge zullen wel zeker +weigeren tot zulke keus over te gaan, op bevel of op verzoek van +eenen vreemden vorst?"</p> +<p>"Neen, Eggard, daarin bedriegt gij u. Binnen drie dagen zullen +de poorters op het Zand vergaderen, om eenen nieuwen graaf te +kiezen."</p> +<p>"Ik begrijp het wel", bemerkte Dakerlia, "de schepenen en +poorters zullen voor Willem Van Loo stemmen; en zoo zal de koning +van Frankrijk in zijne verwachting teleurgesteld worden."</p> +<p>"Hopen wij het!" zeide Robrecht. "Er is evenwel, denk ik, eene +groote verdeeldheid over deze zaak onder de poorters. De moord +des graven heeft ons meer dan de helft der Bruggelingen vijandig +gemaakt. Anderen zullen misschien in de keus een middel zoeken, +om eenen langen en verdelgenden oorlog te voorkomen. Er zijn +reeds drie vorsten die afgezanten naar Brugge hebben gezonden om +zich aan de keus der ridders en der poorters voor te +<!-- Page 372 -->stellen. De eene is Diederik van den Elzas, de +tweede is de graaf van Henegouwen en de derde is zoon der gravin +van Holland, die allen afstammen van onze vorige graven en +beweren recht te hebben tot het erven der kroon van +Vlaanderen."</p> +<p>"De eenige die kans heeft op het bekomen van een zeker getal +stemmen is Diederik van den Elzas", bemerkte Eggard. "Hij staat +bekend als een dapper en vrijheidlievend vorst. Indien hij +gekozen werd, zou daaruit wel eene erge verwikkeling voor onze +zaak kunnen ontstaan."</p> +<p>"Toch niet, Eggard. Deze keus is geheel onverschillig voor +ons. Wat er ook geschiede, Willem Van Loo moet zijne kroon door +veldslagen en zegepralen winnen. Ongelukkiglijk heeft Burchard +door zijne vloekbare misdaad de eensgezindheid, welke tusschen de +poorters en de Kerels bestond, geheel vernietigd. Anders ware de +zaak reeds beslist en afgedaan. Gansch Vlaanderen hadde Willem +Van Loo als graaf toegejuicht. Hoe deze worsteling nu voor hem +zal eindigen, dit weet God alleen!"</p> +<p>Terwijl hij deze laatste woorden uitsprak, trad Yorg Koevoet +in de kamer.</p> +<p>Na de jonkvrouwen minzaam te hebben gegroet, zeide hij:</p> +<p>"Vrienden, komt toch kijken. De Gentenaars zijn aangekomen. +Van boven den wal kan men ze zien voorbijtrekken. Zij zijn zeer +talrijk. Het spel gaat nu eens voor goed beginnen!"</p> +<p>Robrecht en Eggard stonden op om Yorg naar buiten te volgen. +Door nieuwsgierigheid aangedreven, betuigden de jonkvrouwen den +wensch om mede op den wal te gaan; maar Eggard en Robrecht deden +hun begrijpen dat de vijand nu en dan met pijlen schoot en het +immer gevaarlijk was achter de kanteelen te wandelen.</p> +<p>Zij lieten zich raden en bleven in de kamer, de ridders tot +voorzichtigheid aanmanende.</p> +<p>Robrecht wilde den wal aan den linkerkant der Hofpoort +beklimmen; maar Yorg Koevoet hield hem terug en zeide:</p> +<p>"Neen, niet langs dezen kant; daar staat Burchard. Ontwijken +wij den norschen woestaard. Nu ongeveer een half uur geleden, heb +ik nog eenen hevigen twist met hem gehad."</p> +<p>"Zoo? Waarover?"</p> +<p>"<!-- Page 373 -->Hij was alweder bezig met u te beschuldigen, +Robrecht, omdat gij volgens hem bij den nachtelijken uitval meer +dan dertig dappere gezellen hebt opgeofferd tot eene poging die +voor der Kerlen verdediging geen het minste belang had."</p> +<p>Robrecht liet een gemor van gramschap hooren en deed eenen +stap om tot Burchard op te klimmen; maar Yorg Koevoet greep hem +den arm en zeide lachend:</p> +<p>"Kom, kom, mher Sneloghe, stoor u niet in de spijtige woorden +van Burchard. Laat hem over aan zijn lot. Hij wordt nu meestal +door onze gezellen gevlucht, en dwaalt grommend en met sombere +blikken rondom de wallen. De boete der misdaad begint reeds voor +hem."</p> +<p>"Gij hebt gelijk, mijn vriend", sprak Robrecht, het hoofd +schuddende. "Ik moet de belofte vervullen welke ik mijnen ooms +heb gedaan. Het kost mij veel.... Kom, wij zullen nevens de +proostdij op den muur gaan."</p> +<p>Toen zij boven achter de kanteelen stonden, hielden zij met +verwondering de oogen op de voorbijtrekkende scharen hunner +nieuwe vijanden gericht.</p> +<p>De Gentenaars, om eene breede baan te vinden, waren van de +Gentpoort naar de Steenstraat afgedaald, en hunne eerste benden +trokken nu langs de oostelijke zijde der Markt, voorbij de +St-Christoffelskapelle, de St-Jacobsstraat in, om plaats te maken +voor degenen die moesten volgen.</p> +<p>Aan hun hoofd reden: Segher, kastelein van Gent, hun +bevelvoerder, Ivan Van Aalst, Daniël van Dendermonde, Balder +Van Deinze, Walter Van Lillers en nog eenige andere Vlaamsche +ridders.</p> +<p>Gedurende langen tijd zag men slechts kruisboogschutters, +speerdragers en knotsvoerders voorbijtrekken; maar dan verschenen +eindelijk de beruchte stormgewerken van den burg van Gent.</p> +<p>Wel zestig wagens en zware voertuigen van alle slag volgden +elkander op, en schikten zich in twee rijen langs de huizen der +Markt.</p> +<p>Alhoewel vele stormgestellen uiteen op de wagens lagen, kon +men toch de meeste nog herkennen. Vooraan reden de Springhalen, +die bij elke ontspanning veertig of vijftig groote pijlen over +<!-- Page 374 -->de muren der belegerde sterkte schoten; dan de +Blijden, waarmede men groote steenen en rotsblokken den vijand +toezond; dan stormtorens met valbruggen, om op de wallen der +burgen over te loopen; dan een honderdtal Schildpadden of groote +beukelaars, van sterke wissen gevlochten en overdekt met +ossenleder; verder vele wagens met ladders van alle grootte: de +eenen reusachtig van gestalte en zestig voet lang, de anderen +licht en door weinige mannen draagbaar. Eindelijk volgden nog een +aantal wagens, geladen met balken, haken, mokers, bijlen, +hefboomen, spaden, koorden, katrollen en wat meer nog tot beleg +eener sterke stad of burg kon behoeven.</p> +<p>Deze nieuwe heirkracht kon wel tweeduizend man sterk zijn. Of +onder hen wel vele Gentsche poorters zich bevonden, dit was zeer +te betwijfelen; want het grootste gedeelte droeg vuile, +gescheurde kleederen van vreemden vorm, en geleek aan eenen zwerm +landloopers of bedelaars. Eveneens kon men benden herkennen, +samengesteld uit mannen die men tusschen de oud-Friesche +bevolking van het Waasland had aangeworven en bijeengeraapt<a +name='FNanchor_71_71'></a><a href= +'#Footnote_71_71'><sup>[71]</sup></a>.</p> +<p>Het was te denken dat de Gentsche poorters, die wel wisten dat +de Kerels de algemeene volkszaak van Vlaanderen tegen de +dwingende heerschzucht der leenheeren verdedigden, geweigerd +hadden tegen hen op te trekken. De kastelein van Gent beschikte +over de stormtuigen en over al de mannen, die tot leenen der +kroon behoorden. Waarschijnlijk had hij ook door groote beloften +een zeker getal poorters overgehaald om hem naar Brugge te +volgen.</p> +<p>Hoe het zij, al deze mannen schenen door eenen hevigen +strijdlust bezield; want zij deden de Markt onder hunne +zegekreten hergalmen, terwijl zij tusschen het bulderen der +grofste vermale<!-- Page 375 -->dijdingen hunne vuisten of hunne +zwaarden dreigende naar den burg uitstaken.</p> +<p>Uit hun verward gejuich was te verstaan dat zij den burg +opgevuld meenden met onschatbare rijkdommen, aldaar door de +Kerels verzameld; ja, sommigen beweerden dat er kelders waren op +welker vloer men de marken zilvers met de spade kon opscheppen. +Zeker, het was veel meer de hebzucht en de begeerte naar deze +schatten dan de haat tegen de Kerels die hunnen moed ontvlamden +en hen naar den strijd deden snakken.</p> +<p>Zoohaast zijne mannen eenigszins op de Markt geschikt waren, +trad de kastelein van Gent met eenigen der ridders, zijne +gezellen, in een huis omtrent de St-Christoffelskapelle, dat men +hem aangeduid had als het verblijf van mher Gervaas Van +Praet.</p> +<p>Na den veldheer de hand te hebben gedrukt en eene vriendelijke +groetenis met hem te hebben gewisseld, zeide hij:</p> +<p>"Wij zijn wat lang achterwege gebleven, niet waar, veldheer? +De banen zijn slecht, en wij vorderden moeielijk met de zware +stormtuigen. Heden hebben wij zelfs weinig meer dan een uur gaans +afgelegd. Onze paarden hebben het lastig genoeg gehad; maar mijne +mannen zijn frisch en licht, als stonden zij eerst van hun +nachtleger op. Zij hijgen naar den strijd, en willen +oogenblikkelijk alles tot eenen beslissenden stormloop +bereiden."</p> +<p>"Hoeveel tijds is daartoe noodig?" vroeg de veldheer.</p> +<p>"Drie of vier uren. Korts na den middag kunnen wij vaardig +zijn."</p> +<p>"Welnu, mijne ridders en wapenknechten betreuren reeds vele +dagen de werkeloosheid waartoe zij zich veroordeeld zagen. Doe +alles bereiden, kastelein. Wij zullen den burg met gansch onze +macht en van alle zijden te gelijk aangrijpen. Heden zullen de +moordenaars des graven levend of dood in onze handen vallen. Ik +zal met u uitgaan om te beramen waar men best de Springhalen en +Blijden kan stellen."</p> +<p>"Ik moet u iets zeggen, veldheer", bemerkte Segher, de +kastelein, "opdat er geen misverstaan tusschen ons rijze. Wij, +ridders, die al deze benden van woeste doch onversaagde lieden +met groote haast moesten bijeenbrengen, hebben hun beloofd dat de +burg en wat hij bevat, hun ter plundering zal worden over +<!-- Page 376 -->gelaten. Het is welbegrepen, niet waar, dat +niemand de plundering zal pogen te beletten?"</p> +<p>Deze vraag scheen den veldheer en bovenal den ridders van zijn +gezelschap zeer te mishagen. Mher Gervaas schudde denkend het +hoofd.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/376.png' width='400' alt= +'...klommen zij inderdaad op de ladders....'><br> + <i>...klommen zij inderdaad op de ladders....</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>"Maar, heeren", riep de kastelein ontevreden, "de mannen die +ons gevolgd hebben, zijn meerendeels zelf geene Vlamingen. Wij +moesten hun toch eenig lokkend voordeel beloven. Wilt gij de +plundering niet toestaan, het is uwe zaak; zij zal evenwel +geschieden; want ik geloof niet dat gij machtig genoeg zoudt zijn +om ze te beletten."</p> +<p>"Welnu, dat uwe mannen in den burg vrij plunderen!" zeide mher +Gervaas, "op voorwaarde dat gij, heer kastelein, hen de poorters +van Brugge en hunne eigendommen doet eerbiedigen."</p> +<p>Een ridder gromde verstoord:</p> +<p>"<!-- Page 377 -->Maar, veldheer, indien men dus allen buit +den Gentenaren toekent, wat zal er dan voor ons en onze +wapenknechten overblijven?"</p> +<p>"Onze wapenknechten, indien zij met de Gentenaars in den burg +dringen, zullen recht tot plunderen hebben, evenals zij. Wat ons +betreft, wij zullen in de verdeeling van der Kerlen groote +landeigendommen eene toereikende belooning vinden.... Kom nu, +kastelein, en verhaasten wij zooveel mogelijk den arbeid uwer +mannen."</p> +<p>Toen zij op de Markt kwamen, deelden zij, na eene korte +beraadslaging, hunne bevelen uit. Eenige wagens zouden naar den +Maalberg en naar de Hoogstraat gevoerd worden; andere naar de +Vischmarkt, om zoo den burg van alle kanten met stormtuigen te +omringen, en den Kerels, aangezien hun klein getal, de +verdediging onmogelijk te maken.</p> +<p>Niet lang daarna hoorde men, op de Markt en achter den burg, +tusschen het aanhitsend geroep der arbeiders, den fellen slag der +hamers en het snerpe geknars der schroeven, en zag men allengs de +reusachtige stormgewerken eenen herkennelijken vorm bekomen en +hier en daar zich in de hoogte verheffen. Ladders en schildpadden +werden van de wagens genomen en in verschillende richtingen +rondom den burg gedragen.</p> +<p>In de aanpalende straten schikten de oversten hunne ridders en +wapenknechten in gelederen, gereed om vooruit te stormen en den +wal te beklimmen, zoohaast de Gentsche benden de ladders zouden +hebben gerecht.</p> +<p>Men kon wel van verre bespeuren dat de Kerels binnen den burg, +bij het gezicht dezer ontzaglijke toebereidsels, niet ondadig +bleven en als een zwerm boven de muren over en weder krielden, +met steenen en balken sleurden, en overal achter de kanteelen +lange speren en ijzeren haken en klauwers aanbrachten, om den +vijand van de ladders te smijten en den storm af te slaan.</p> +<p>De zwarte rook, die op vele plaatsen boven den wal steeg, +getuigde dat het vuur onder de ketels met pek en olie reeds was +ontstoken. Dat de tegenstand hevig zou zijn, dit kon men daaruit +besluiten dat zelfs een tiental vrouwen zich achter de kanteelen +<!-- Page 378 -->vertoonden en daar, evenals de mannen, druk aan +het dragen van steenen arbeidden.</p> +<p>Kort na den middag was alles tot den aanval gereed.</p> +<p>Dan, op een bevel van den veldheer, dat door het geschal der +bazuinen werd herhaald, begonnen de Springhalen en Blijden van +alle kanten honderden groote pijlen en zware steenen over den +muur in den burg te werpen. Daarbij drongen nu insgelijks gansche +scharen kruisboogschutters vooruit, zoodat na weinig tijds, de +lucht op de Markt en over den burg door eene wolk pijlen, +schichten en rotsbonken scheen verduisterd.</p> +<p>Al de Kerels waren van de wallen verdwenen of hielden zich +achter de kanteelen nauw verborgen. Inderdaad, geen enkel mensch +kon boven den muur van den burg van buiten zichtbaar worden of +hij werd onmiddellijk door een werptuig getroffen.</p> +<p>Deze geweldige beschieting werd meer dan een uur zonder +verpoozing voortgezet; en dewijl door haar het den Kerels +onmogelijk was gemaakt zich te verdedigen, konden de aanvoerders +der ladders deze nader bij den burg brengen en alles zonder +beletsel tot den stormloop gereedmaken.</p> +<p>Eindelijk gaven de bazuinen een sein tot het staken der +beschieting.</p> +<p>Van alle kanten, onder het aanheffen van een donderend +krijgsgeroep, werden de ladders gerecht en stormden ridders en +wapenknechten vooruit om den wal te beklimmen.</p> +<p>De eerste aanval zou echter door Gentsche benden gewaagd +worden. Bedekt en beschut door de schildpadden of beukelaars, +klommen zij inderdaad op de ladders. Uit het gansche leger steeg +een weergalmende zegekreet in de hoogte; want niemand twijfelde, +of de burg, aldus aan de vier zijden te gelijk besprongen, zou +bij dezen eersten storm bezwijken.</p> +<p>Hoe vonden zij zich echter in hunne verwachting bedrogen! De +Kerels hadden nu geene pijlen van buiten meer te vreezen; want de +vijand kon niet schieten zonder zijne eigene mannen te treffen, +terwijl integendeel de bezetting van den burg nu vrij hare pijlen +en schichten in zulken dikken drom ongeharnaste menschen kon +zenden, dat elk schot onfeilbaar een slachtoffer moest +nedervellen. Ook schenen de Kerels zich boven den muur te +vermenigvuldigen; <!-- Page 379 -->alhoewel slechts gering in +getal, krielden zij op de weinige plaatsen welke de vijand +rechtstreeks kon aanvallen.</p> +<p>De eenen trokken met de lange haken de ladders omverre, +anderen rukten de aanvallers met de krauwels in de vesten, velen +goten kokend pek, olie of vlammend vuur op den vijand, de meesten +schoten met pijlen. Waar het echter eenigen ridders of +wapenknechten gelukte boven den wal te geraken, daar hieven zich +even ras twintig zwaarden in de hoogte om hen te +verpletteren.</p> +<p>Na een half uur dezer koortsige bestorming, lagen er reeds +vele honderden lijken of gekwetsten in de vesten of op de +bruggen, en elk oogenblik zag men er bij hoopen van de ladders +nedertuimelen.</p> +<p>De Gentenaars huilden van woede en wraakzucht, en vernieuwden +telkens den aanval met verdubbelde kracht; de ridders, die niet +minder onversaagdheid dan deze dorpers en landloopers zouden +hebben willen toonen, sprongen met even blinden moed tegen de +ladders op, doch werden telkens afgeslagen of boven den wal aan +stukken gehakt.</p> +<p>De zijde van den burg, die naar de Hofbrug en de Markt uitzag, +was voor de aanvallers de gevaarlijkste plaats. Daar stonden de +tien of twaalf Kerlinnen, die niet ophielden eenen vloed kokende +olie op den vijand te gieten. Ook lagen daar op de Hofbrug, +tusschen halfverkoolde lijken, vele ridders en wapenknechten met +verbrande leden te spartelen en akelig te kermen om deernis en om +hulp.</p> +<p>Den ganschen namiddag duurde de schrikkelijke bestorming +voort, nu voor eene wijl opgeschorst, dan weder met nieuw geweld +hernomen, nogmaals onderbroken, om nieuwe werktuigen aan te +voeren, doch nimmer opgegeven.</p> +<p>De grachten van den burg schenen opgevuld met bloed; hun +water, bijna geheel overdekt met lijken, was donkerrood +geworden.</p> +<p>Er kwam een oogenblik dat ook de onversaagdsten de +onmogelijkheid om op zulke wijze den burg in te nemen, erkenden; +en alhoewel zij van spijt schier razend waren, gaven zij gehoor +aan het bazuingeschal, dat hen uit de bestorming riep, en weken +terug op de Markt tot buiten het bereik der pijlen.</p> +<p>De aanval scheen opgegeven, want geen enkel Isegrim was aan +<!-- Page 380 -->den voet der vesting gebleven, en de ladders, +meest aan brand gestoken door het vlammend pik, stonden daar +gansch verlaten.</p> +<p>Van op de muren zonden de Kerels zulke machtige +zegeschreeuwen, zulk donderend triomfgejubel in de hoogte, dat de +galmen er van als een rollende donder over de gansche stad +herklonken.</p> +<p>De veldheer Gervaas Van Praet en zijne ridders waren van +gevoelen dat men voor dien dag de bestorming hoefde te staken; +maar de Gentenaars, beschaamd over hunne vruchtelooze poging of +verwoed over het verlies van den hun beloofden buit, wilden van +geen terugwijken hooren. Volgens hen moest men den houten toren, +die in de Hoogstraat stond, tot bij den wal van den burg voeren +en dan, terwijl men nog eenen algemeenen aanval zou wagen, langs +de valbrug van den toren op de muren springen. De Kerels waren +vermoeid en hadden insgelijks vele mannen verloren. Aan deze +uiterste bestorming zouden zij niet kunnen weerstaan.</p> +<p>De ridders stemden in dezen laatsten aanval toe, en de +veldheer begaf zich met de dappersten zijner gezellen naar de +Hoogstraat, om bij de aanvoering van den toren en de beklimming +van den muur langs dien kant tegenwoordig te zijn.</p> +<p>Na een half uur verpoozing, gedurende welken tijd de benden +opnieuw tot den aanval werden ingericht en alles ten beste +geschikt, gaf mher Gervaas Van Praet, door het herhaald geschal +der bazuinen, het sein tot den algemeenen stormloop.</p> +<p>Terwijl langs alle kanten de ladders weder werden gerecht en +de aanvallers met evenveel woede doch even vruchteloos den muur +poogden te beklimmen, hadden honderden mannen zich in de +Hoogstraat aan den stormtoren gespannen of stieten met hunne +schouders er tegen, om hem op zijne rollen vooruit te stuwen.</p> +<p>De Kerels, die wel bemerkten wat de vijand voornemens was te +beproeven, waren intusschen niet werkeloos gebleven. Boven de +Hoogpoort en er nevens hadden zij velerlei brandstof vergaderd; +en aan den rook, die daar ter plaatse opsteeg, en aan de +Kerlinnen, aan de struische, moedige vrouwen, die met lange +ijzeren lepels daar gereedstonden, konden de Isegrims wel +bespeuren met welke vreeselijke wapens men hier hen zou +onthalen.</p> +<p>De toren werd zoo dicht bij den burg gevoerd, dat men de +valbrug op den muur zou kunnen laten zakken.</p> +<p>Honderden Gentenaars en tevens eenige ridders liepen binnen +<!-- Page 381 -->in den toren en beklommen de trappen, maar +vooraleer zij de bovenste gaanderij konden bereiken, hadden de +Kerels het logge houten gevaarte zoodanig met vlammend pik, harst +en olie, met brandend stroo en met bundels vlas overdekt, dat het +was alsof een vloeibaar vuur langs zijne wanden +nederstroomde.</p> +<p>Door hunnen strijdlust en hunne drift aangevuurd, poogden de +Gentenaars evenwel naar boven te klimmen; zij gelukten er zelfs +in de valbrug neder te laten en vochten waarlijk eene wijl met de +Kerels op de muren; maar welhaast had het brandend pik het vuur +in den toren gestoken, en nu rees onmiddellijk de vlam tot boven +zijne gaanderij.</p> +<p>De Gentenaars die op den muur geraakt waren konden nu geene +hulp meer bekomen en werden neergehakt; de anderen verstikten of +verbrandden meest allen binnen den toren.</p> +<p>Dit was de laatste poging welke de vijand tegen den burg zou +wagen. Overal afgeslagen en door het verlies van wel duizend man +verzwakt, gaf hij de bestorming eindelijk beslissend op<a name= +'FNanchor_72_72'></a><a href= +'#Footnote_72_72'><sup>[72]</sup></a>.</p> +<p>Al de benden werden teruggeroepen tot buiten het bereik der +pijlen, die de onvermoeibare Kerels niet ophielden uit den burg +te schieten, terwijl zij de lucht met hun herhaald +jubelgeschreeuw en met de galmen van hun krijgslied vervulden. +Tot aan de andere zijde der Markt klonk duidelijk hun tergend +lied, dat zij met de klanken der hoorns en met het slaan hunner +zwaarden op de schilden begeleidden:</p> +Gi, rudders, dwingers, maect u van cant,<br> +Hier syn de Kerels van Vlanderlant!<br> +Gi, Isegrms, hoedt u voor den Blauwvoet,<br> +Of gi selt voelen wat sine clau doet.<br> +<span style='margin-left: 1em;'>Onze vorderen waren +vri,</span><br> +<span style='margin-left: 1em;'>En vri so bliven wi,</span><br> +So lanc een hert, dat lafheid haet,<br> +In eenen Kerlenboesem slaet!<br> +<br> +Doedele, bommele, romdomdom,<br> +Houd u recht en sie niet om!<br> +<!-- Page 382 --><br> +<br> + +<p>Zoolang had de bestorming geduurd, dat kort na den aftocht der +aanvallers het daglicht zichtbaar begon te verzwakken.</p> +<p>Mher Gervaas Van Praet zond eenen wapenbode naar den burg om +den Kerels eene opschorsing der vijandelijkheden tot morgen bij +zonsopgang te verzoeken, ten einde men de gekwetsten mocht +opnemen en de dooden begraven.</p> +<p>Deze vraag werd ingewilligd, en de Kerels staken boven de +Hofpoort de witte vredevlag uit.</p> +<p>Binnen den burg had men insgelijks een zeker getal dooden en +gekwetsten. De eersten begroef men op het kleine kerkhof nevens +St-Donaas; de anderen verzorgde men in het klooster.</p> +<p>De avond was reeds gevallen, toen men de dooden ter aarde +besteld en alles op de wallen tot de afwering van eenen nieuwen +stormloop had in gereedheid gebracht.</p> +<p>Hacket, de kastelein, stelde eenige geringe wachten boven de +muren, en gaf den overigen mannen oorlof te gaan rusten in de +kloostergebouwen en in de Love, waar men groote vuren had +ontstoken, aangezien er een koude gure wind was ontstaan.</p> +<p>Dewijl het nu wapenstilstand was tot den volgenden morgen, +konden de mannen die de wacht niet hadden eenige rust na de +vermoeienis van den druk doorgestreden dag genieten.</p> +<p>In den eerste hadden de Kerels, rondom de vuren gezeten, hunne +schitterende zegepraal geroemd of den dood van velen hunner +gezellen door eenige woorden van treurnis beklaagd; maar welhaast +deed de warmte hen onder eene onweerstaanbare sluimerigheid +bezwijken, en zij legden zich langs de wanden der kamers gansch +gekleed te slapen.</p> +<p>Alles werd doodstil op den burg.</p> +<p>Zelfs de schildwachten boven de wallen wankelden in hunnen +stap of zwijmelden, met gesloten oogen, achter de kanteelen +voort.</p> +<p>Zij waren toch zoo moede van eenen ganschen dag hevig +strijden; al hunne gewrichten deden hun zeer, en de afgematheid +beroofde hen schier van gevoel en besef. Daarbuiten, op de Markt +en in de straten rondom den burg, was het even stil. Men zou +gemeend hebben dat in gansch Brugge geen enkel mensch meer +waakte. Zeker, de Isegrims, na een zoo schrikkelijk verlies, +konden dien nacht niets tegen den burg meer +<!-- Page 383 -->ondernemen. Daarenboven, het was wapenstilstand +tot het rijzen der zon.</p> +<p>Door dergelijke overwegingen gansch gerustgesteld, sloten de +schildwachten allengs de oogen en vielen in slaap achter de +kanteelen, of daalden van den muur om zich bij de vuren te gaan +warmen.</p> +<p>Toen het uur van middernacht naderde, was een groot gedeelte +van den wal door de schildwachten verlaten.</p> +<p>In de kamer van des kasteleins Steen zat Robrecht in eenen +leunstoel; hij had het hoofd achterover tegen den rug van den +zetel laten vallen en sliep met hoorbare hijgingen.</p> +<p>Tegen den wand der kamer, op een bed, lag Eggard Van +IJsendijke uitgestrekt. De arme ridder had in de bestorming eene +ijselijke wonde ontvangen; zijn hoofd was schier geheel bedekt +met bebloede doeken, en men zou hem dood gemeend hebben, indien +niet de zwoeging zijner borst en bijwijlen de krampachtige +beweging zijner lippen hadden komen getuigen dat hij nog +leefde.</p> +<p>Dakerlia en Witta zaten nevens hem, met verkropt hart en +tranende oogen zijn lijden afspiedende. Robrechts zuster scheen +bovenal bedrukt en wanhopig. Zij hield eene hand van den +gekwetste, en wanneer hij door de krampachtige trekking zijner +leden eenen aanval van hevige smart verried, murmelde zij woorden +van troost en medelijden aan zijn oor of verfrischte zijne dorre +lippen met eenige druppels water.</p> +<p>Er kwam een oogenblik, dat de ongelukkige Eggard, door de +hersenpijn aangejaagd, schrikkelijk begon te woelen en den naam +van Robrecht als eene bede tot hulp en lafenis uitsprak.</p> +<p>Witta, verschrikt en vreezende dat Eggards laatste stond was +verschenen, wekte haren broeder.</p> +<p>Mher Sneloghe rekte zich de leden, ging nog gansch verdwaasd +van den loomen slaap tot zijnen vriend en beschouwde hem eene +wijl.</p> +<p>"Arme Eggard!" zuchtte hij, o wat moet hij lijden! Waarom +roept gij mij, zuster?"</p> +<p>"Ach, ik beef er nog van," antwoordde Witta. "Hij scheen te +willen sterven in eene schromelijke kramp en murmelde uwen naam, +als wenschte hij u een laatst vaarwel toe. God zij er om +gezegend, nu is het weder voorbij!"</p> +<!-- Page 384 --> +<p>"Gij weet wel, Dakerlia, wat de heelmeester heeft bevolen", +zeide Robrecht berispend. "Men mag omtrent den zieke niet +spreken, en buiten het bevochtigen zijner lippen, moet men +beweegloos en stil hem bewaken. Doe mijne zuster bedaard blijven. +Hier is ons medelijden, hier is onze hulp machteloos. God alleen +beschikt over het leven van onzen armen vriend. Bidden is alwat +gij voor hem kunt doen. Morgen zal hij misschien beter zijn. Wie +kan het weten? Wellicht zal hij nog genezen. Hopen wij +het...."</p> +<p>Onder het mompelen dezer laatste woorden was hij tot zijnen +zetel wedergekeerd. Nog eene wijl bleef hij van daar met de +uitdrukking der diepste droefheid op den gekwetste staren; doch +allengs zakte het hoofd hem op den schouder, en hij sloot de +oogen. Weinig tijds daarna kwam de zwoegende hijging zijner borst +getuigen dat hij opnieuw in eenen diepen slaap was +weggezonken....</p> +<p>Had Robrecht, hadden de Kerels binnen den burg geweten wat +daarbuiten in de stad geschiedde, zij zouden zeker zich niet zoo +ongekommerd overgeleverd hebben aan het genot der rust.</p> +<p>Terwijl alles sliep, waren eenigen der stoutste Gentenaars op +de gedachte gekomen, in het midden van den nacht nog eene poging +tot het innemen van den burg te beproeven. Zij zouden met twee of +drie der lichtste ladders geheimelijk en zonder hunne nadering +door het minste gerucht te verraden, naar den wal kruipen en den +muur nevens de Hofpoort beklimmen. Waren daar, volgens hun +vermoeden, de schildwachten afwezig of ingeslapen, dan zouden zij +zich boven den muur stilhouden, totdat een zeker getal hunner +gezellen hen kon vervoegen. Eens sterk genoeg, zouden zij van den +wal dalen en bij middel van door hen medegebrachte werktuigen de +Hofpoort openen, om het overige hunner mannen een vrijen doorgang +te bieden.</p> +<p>Gelukte die list, zooals zij haar hadden berekend, dan viel de +burg nog voor den morgen in hunne macht en werden de slapende +Kerels verrast en verplet.</p> +<p>Toen men den veldheer Gervaas Van Praet van d +<!-- Page 385 -->it ontwerp kennis gaf, keurde hij het af en +wilde de Gentenaars beletten dus verraderlijk den aanvaarden +wapenstilstand te breken; doch de ridders zelven laakten zijne +teergevoelige eerlijkheid jegens moordenaars die in den ban der +kerk lagen.</p> +<p>En daar hij nog wederstand bood, verklaarden hem de oversten +der Gentenaars, dat zij en hunne mannen alleen den slag zouden +wagen, de veldheer mocht hun voornemen goedkeuren of niet.</p> +<p>Mher Gervaas, om de verdeeldheid niet in het leger te brengen, +gaf met onwil en spijt zijne toestemming, doch zou niet zelf +deelnemen aan deze poging.</p> +<p>Onmiddellijk hadden de Gentenaars in stilte begonnen hunne +toebereidsels te maken. Een uur na middernacht slopen ongeveer +honderd man, tusschen hen uitgekozen als de behendigsten en +stoutsten, met slechts twee der lichtste ladders door de +duisternis over de Hofbrug.</p> +<p>Dewijl boven den muur geene schildwachten meer tegenwoordig +waren, werd hunne nadering niet opgemerkt....</p> +<p>Het was op dit oogenblik dat Robrecht Sneloghe voor de tweede +maal in zijnen zetel door den slaap was overwonnen geworden.</p> +<p>Reeds sluimerde hij nu weder zeer diep sedert een goed kwart +uurs, toen eensklaps de kreet "Harop! Harop!" met bijzondere +haast en kracht uit alle hoeken van den burg ontstond en hem +verrast uit den slaap deed opschieten.</p> +<p>Eer hij gansch was ontwaakt, hoorde hij het gedonder van zware +hamersslagen, het geklingel van wapenen, het noodgeroep der +Kerels en de zegekreten der Isegrims.</p> +<p>"Blijft, blijft!" zeide hij tot de verschrikte jonkvrouwen. +"Wij worden aangevallen, valsch, verraderlijk. Het zal niets +zijn. Wacht op mijne terugkomst. Houdt u stil...."</p> +<p>En met uitgetogen zwaard sprong hij naar buiten.</p> +<p>Hier vond hij zijne gezellen naar den kant der Hofpoort in +eenen schrikkelijken strijd gewikkeld. De vijand was binnen den +burg!</p> +<p>Aan het geroep "Isegrim, Isegrim!" "Blauwvoet, Blauwvoet!" dat +tot herkenningsteeken in de duisternis van wederzijde werd +aangeheven, meende Robrecht te kunnen oordeelen dat de vijand +niet overmachtig was en door de Kerels, die nu uit al de gebouwen +kwamen gestormd, wel ras zou verplet zijn.</p> +<!-- Page 386 --> +<p>Onder het uitgalmen van den kreet: "Ravenschoot, Ravenschoot +met mij!" wierp hij zich vooruit en hakte links en rechts op den +vijand.</p> +<p>Maar alhoewel het grootste getal der Gentenaars, die over den +wal geklommen waren, reeds in hun bloed lagen te spartelen en +door de Kerels werden vertreden, gelukte het den overblijvenden +op dit oogenblik de poort te openen.</p> +<p>Dan drong zulke machtige vloed van strijdzuchtige en +plunderzieke mannen den burg binnen, dat de Kerels, na eenen +langen en hardnekkigen wederstand, gedwongen werden te wijken, en +zij stap voor stap den grond zich voelden ontnemen<a name= +'FNanchor_73_73'></a><a href= +'#Footnote_73_73'><sup>[73]</sup></a>.</p> +<p>Robrecht Sneloghe dacht aan Dakerlia en aan zijne zuster. Hem +schoot als een bliksem de overweging door den geest, dat zij in +des kasteleins Steen niet veilig waren en onmiddellijk in des +vijands handen zouden vallen.</p> +<p>Hij liep uit het gevecht, sprong in de kamer, waar de +jonkvrouwen zich bevonden, en riep:</p> +<p>"Gauw, gauw, volgt mij! Spoedig, of het is te laat!"</p> +<p>"Ach, de arme Eggard, onze beschermer, onze verlosser!" riep +Witta. "Verlaat gij hem zonder medelijden, Robrecht? Zij zullen +hem ijselijk martelen!"</p> +<p>Op dit oogenblik woelde de gekwetste, hief de handen in de +hoogte en murmelde op klagenden toon:</p> +<p>"Robrecht, Robrecht!"</p> +<p>Mher Sneloghe, tot in het diepste der ziel geroerd door zijnen +roep, dien hij als een gebed tot bijstand aanzag, omvatte het +lichaam van zijnen gekwetsten vriend, hief door eene geweldige +krachtinspanning hem op den schouder en liep naar de deur, +terwijl hij met koortsigen klem tot de jonkvrouwen zeide:</p> +<p>"Volgt mij van nabij, verlaat mij niet! In het klooster, in de +proostdij zijn wij niet veilig! Komt, komt!"</p> +<p>Buiten, langs den kant der Love, vond hij nog eene talrijke +schaar Kerels, die zich woedend verdedigden, alhoewel het plein +schier op zijne <!-- Page 387 -->gansche uitgestrektheid +weergalmde van den roep "Isegrim, Isegrim!"</p> +<p>Het gelukte Robrecht, immer door de jonkvrouwen van nabij +gevolgd, voorbij de Loove te geraken. Nog een tiental stappen, en +hij zou de enge poort van het klooster bereiken. Eens binnen de +geestelijke gestichten, dan was hij veilig; want deze gebouwen +waren omvangen door eene afzonderlijke versterking, die na het +verlies van den burg nog eene lange belegering kon doorstaan.</p> +<p>Reeds juichte de jonge ridder, want hij raakte schier de poort +des kloosters; maar nu werden eensklaps de nog strijdende Kerels +door eenen woedenden aanval van duizenden vijanden overrompeld en +tegen den gevel der Loove verpletterd.</p> +<p>Degenen, die nog vrij in hunne beweging waren, stroomden +vluchtend, en met den vijand vermengd, als een stortvloed naar +het klooster, en zoo drongen zij Robrecht met zijnen last er +insgelijks binnen.</p> +<p>Onmiddellijk werd deze poort verbalkt en van achter met +allerlei voorwerpen versterkt en bedijkt.</p> +<p>Robrecht liep tot in eene der kloosterkamers en legde zijnen +gekwetsten vriend Eggard Van IJsendijke op een bed. Dan keerde +hij, als uitzinnig van schrik, terug tot achter de poort.</p> +<p>"Ha, God dank, Dakerlia, gij zijt gered!" kreet hij, zijne +verloofde aan den hals vliegend.</p> +<p>Maar even ras stuurde hij zijne blikken kommervol in het +ronde.</p> +<p>"Dakerlia, waar, waar is mijne zuster?" vroeg hij. "Gij weent, +o hemel!"</p> +<p>"Arme Witta, arme Witta!" zuchtte jonkver Wulf.</p> +<p>"Zij is niet met u!" kreet Robrecht, sidderend van schrik. +"Zij is buiten gebleven? Eilaas, eilaas!"</p> +<p>En hij zakte, door de wanhoop verpletterd, op eene bank +neder.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_71_71'></a><a href='#FNanchor_71_71'>[71]</a> +<div class='note'> +<p>"Segher, kastelein van Gent, kwam toegeloopen met al zijne +macht.... De burgers van Gent, met eenen hoop <i>brigands</i> uit +hunne omstreken, zeer dorstig naar buit, vergaderden om in het +beleg te komen, als mannen befaamd in den oorlog en behendig tot +het innemen en verdelgen van sterke vestingen."</p> +<p>GALB., p. 299; zie ook KERVYN DE LETTENHOVE, I, p. 391.</p> +</div> +<a name='Footnote_72_72'></a><a href='#FNanchor_72_72'>[72]</a> +<div class='note'> +<p>"Den Zaterdag bevalen de oversten eenen algemeenen aanval.... +Het gevecht duurde tot den avond, en de aanvallers, na groote +schade en verlies, verwijderden zich van de muren van den burg, +beducht voor de gevaren van den nacht."</p> +<p>GALBERTUS, pp. 298 en 299.</p> +</div> +<a name='Footnote_73_73'></a><a href='#FNanchor_73_73'>[73]</a> +<div class='note'> +<p>Zie het verhaal dezer nachtelijke overrompeling en der +plundering van den burg bij GALBERTUS, p. 315.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<!-- Page 388 --> +<a name='XX'></a> +<h2>XX</h2> +<br> + +<p>De poorters van Brugge, te zamen geroepen, om bij openbare +stemming eenen nieuwen graaf te kiezen, overdekten in +onderscheidene groepen of scharen het groote plein buiten de +Smedepoort dat men het Zand noemde.</p> +<p>In het midden dezer vlakte had men eene breede stelling +getimmerd waarop nu de schepenen der stad en de voornaamste +Vlaamsche ridders met hunnen veldheer, mher Van Praet, zich +hielden, zoowel om hunne stem te geven, als om de plechtigheid te +bestieren en over de oprechtheid der kiezing te waken.</p> +<p>Disdir Vos, de verrader, die sedert de nachtelijke +overrompeling der stad het bijzondere vertrouwen van den veldheer +scheen te genieten, stond nu insgelijks achter hem.</p> +<p>Voor de stelling waren een groot getal poorters, meest bejaard +en met zekere pracht gekleed, in eenen afzonderlijken hoop +vergaderd Het waren de hoofdmannen der wijken en der gilden of +neringen, die hier kwamen hooren wat de schepenen of ridders het +volk te zeggen hadden. Zij zouden dan tot hunne mannen gaan, die +wat verder op het plein langs alle zijden waren geschaard hun de +woorden der overheden mededeelen, hunne stemmen opnemen en den +uitslag der kiezing naar de schepenen brengen.</p> +<p>Deze hoofdmannen spraken in afwachting zeer luid en vurig over +de zaak, die hen hier te zamen riep. Eenigen wilden de stemming +geweigerd hebben, om reden dat de koning van Frankrijk zich in +geenen deele met het bestuur van Vlaanderen te bemoeien had, en +hij het was die de Brugsche poorters niet alleen den raad, maar +zelfs het bevel had gezonden tot het kiezen van eenen nieuwen +graaf.</p> +<p>De meesten waren van gevoelen, dat men zonder tegenwerping en +in allerhaast des konings bevel moest volbrengen, +<!-- Page 389 -->uit vreeze dat hij, beter beraden, het nog zou +kunnen intrekken. In oude tijden hadden hunne voorouders het +recht genoten tot het kiezen hunner vorsten. Nu werd dit recht, +dat eeuwen lang hun ontroofd was gebleven, hun werkelijk +teruggeschonken. Zouden zij dwaas genoeg zijn om het te +verwerpen, alleenlijk omdat zij het bekwamen door toedoen van +eenen vreemden vorst? Waarom toonden de poorters, die voornemens +waren ten gunste van Willem Van Loo te stemmen, zich zoo +ontevreden? Waren zij niet even vrij in hunne keus als de +aanhangers van Diederik van den Elsas of van den jongen graaf van +Holland?</p> +<p>Deze en andere zulke redenen hadden de meest ontevredene +hoofdmannen eenigszins tot bedaren gebracht; evenwel bleef het +gerucht der driftige samenspraak tusschen hen voortduren, dewijl +elk nu groote pogingen inspande om de anderen tot het stemmen +voor dezen of genen vorst over te halen.</p> +<p>Op dit oogenblik bracht een wapenbode de bazuin aan den mond +en gebood door eenige scherpe galmen de stilte en de +aandacht.</p> +<p>De veldheer Gervaas Van Praet trad vooruit op de stelling, met +een bezegeld perkament in de hand, en, zich tot de hoofdmannen +wendende, zeide hij:</p> +<p>"Ziet hier, vrienden, wat Lodewijk, de machtige koning van het +Fransche rijk, aan de ridders van Vlaanderen en aan de inwoners +der goede steden schrijft."</p> +<p>Hij vestigde zijne oogen op het perkament en las:</p> +<div class='blkquot'> +<p>"Beminden en getrouwen, ridders en burgers van het graafschap +Vlaanderen. Het schijnt mij nu niet raadzaam u te gaan bezoeken. +Ik zal met eenigen mijner lieden tot u komen, zoohaast ik den +uitslag van het beleg van den burg van Brugge zal kennen. Want +volgens mijn gevoelen zou ik niet wijselijk handelen met mij in +de handen der verraders van uw land te gaan werpen, wel wetende +dat er nog velen zijn die het lot der belegerde moordenaars +betreuren, hunne misdaden verdedigen en op alle wijze werkzaam +zijn tot hunne verlossing. Uw ongelukkig land is in verwarring. +Reeds zijn er samenspanningen gesmeed om de grafelijke kroon met +geweld voor Willem Van Loo te bekomen; maar meest al de inwoners +der steden hebben gezworen nooit dezen Willem voor graaf te +aanvaarden, omdat hij van onedele geboorte is<!-- Page 390 -->, +dit is te zeggen, geboren van eenen edelen vader en van eene +onvrije moeder die, zoolang zij leefde, niet heeft opgehouden +schapenwol te kaarden. Ik wil en ik beveel dat de ridders en +burgers van Vlaanderen zonder uitstel vergaderen om eenen +bekwamen graaf te kiezen. Het land zou niet langer van eenen +wettigen vorst kunnen beroofd blijven, zonder blootgesteld te +zijn aan grootere gevaren dan degene waarmede het nu wordt +bedreigd.</p> +<p>Heil in Gode. LODEWIJK<a name='FNanchor_74_74'></a><a href= +'#Footnote_74_74'><sup>[74]</sup></a></p> +</div> +<p>Deze brief verwekte eene korte opschudding onder de +hoofdmannen. Het waren de aanhangers van Willem Van Loo, die +luidop riepen, dat de koning zich door lasteraars had laten +bedriegen. Willem was niet van onechten bloede; zijne moeder +zaliger was eene Kerlinne, en dus geene onvrij geborene, zooals +de brief het valschelijk beweerde. Al de Kerlinnen, buiten de +steden, waren zij ook edel en rijk als vorstinnen, hadden de +gewoonte en den plicht te werken; en, omdat de moeder van Willem +Van Loo schapen wol had gekaard, was zij niet min edel dan of zij +haar leven in ijdele werkeloosheid had gesleten.</p> +<p>Mher Gervaas Van Pract en de voorschepen daalden van de +stelling tusschen de hoofdmannen. Zij maanden hen aan, de brieven +des konings te eerbiedigen, en deden hen begrijpen dat, indien +iets daarin hun niet gegrond voorkwam, zij desniettemin vrij in +hunne keus bleven en zelfs voor Willem Van Loo konden stemmen, +indien zij zulks goed vonden.</p> +<p>Min of meer bevredigd, gingen de hoofdmannen tot hunne +gezellen om de stemming te doen beginnen.</p> +<p>Men hoorde welhaast ten allen kant op het plein een groot +geraas en geroep ontstaan, naarmate de hoofdmannen aan de menigte +mededeelden wat de veldheer hun vanwege den koning had +voorgelezen.</p> +<p>Ondertusschen begon de stemming, en deze werkzaamheid duurde +zeer lang voort.</p> +<p>Terwijl men er nog mede bezig was, galmden eensklaps, in de +baan naar Thourout, de klanken van eenige hoorns, als wierd de +naderin<!-- Page 391 -->g van krijgslieden aangekondigd.</p> +<p>Even ras zag men een twintigtal ridders te paard, door eene +tamelijke sterke bende wapenknechten gevolgd, op het plein treden +en zich naar de stelling richten. Iedereen keek met +nieuwsgierigheid deze ridders achterna; doch in de meening dat +zij, evenals vele anderen, die dagelijks in Brugge kwamen, +slechts hier verschenen om deel aan het beleg te nemen, zette +men, na eene korte onderbreking, het opnemen der stemmen weder +voort.</p> +<p>De aangekomene ridders beklommen de stelling. Baudewijn Van +Aelst, die hun aanleider scheen, begon in stilte met mher Gervaas +Van Praet en met den voorschepen te spreken.</p> +<p>Ongetwijfeld deelde hij hun gewichtige dingen mede; want de +veldheer scheen spijtig en betuigde zijne ontevredenheid door +bittere woorden.</p> +<p>"Zouden wij klagen, veldheer", zeide hem Baudewijn Van Aelst, +"omdat de koning de poorters van den balfaart en van eenige +andere schattingen wil ontslaan? Hij en de nieuwe graaf, van +eenen anderen kant, beloven, dat zij al de eigendommen der +Erembalds en hunner aanhangers aan de ridders tot belooning +zullen schenken. Daarin zult gij eene ruime vergoeding vinden +voor het verlies van uw recht op sommige poorters. Komt, heeren, +de zaak eischt spoed; eerbiedigen wij den wil des konings. Geef +den bazuinblazers bevel om de hoofdmannen te zamen te roepen. De +stemming is gelukkiglijk nog niet afgeloopen; anders mochten wij +moeielijkheden ontmoeten, welke het onze plicht is te +voorkomen."</p> +<p>Eene wijl daarna stonden de geroepene hoofdmannen weder voor +de stelling en keken verwonderd op, elkander vragende wat +zwaarwichtige tijding er toch mocht gekomen zijn, daar men de +kiezing opschorste om hun iets nieuws mede te deelen.</p> +<p>Baudewijn Van Aelst trad vooruit en, na de stilte door eenige +bazuinklanken was bevolen geworden, zeide hij tot de hoofdmannen: +"Poorters van Brugge, ik ben tot u gezonden door den koning van +Frankrijk. Hoort, wat hij u schrijft."</p> +<p>Een perkament ontplooid hebbende, las hij den volgenden brief +<!-- Page 392 -->, hem bij de lezing in het Dietsch +vertalende:</p> +<p>"Lodewijk, de koning van Frankrijk, groet minnelijk al zijne +goede zonen, de inwoners van het graafschap Vlaanderen, en +kondigt hun aan dat hij van Atrecht is vertrokken om tot hen te +komen, aan het hoofd zijner koninklijke legers, vervuld met +dapperheid en met de kracht Gods, zijne onverwinnelijke hulp. +Bedroefd omdat wij voorzagen dat de moord des graven uw land in +het verderf zou storten, hebben wij besloten onze wraak uit te +oefenen met eene onverbiddelijke strengheid en door lijfstraffen, +tot nog toe ongehoord. Wij hebben, om uw land voor grootere +onheilen te behoeden, u eenen graaf gekozen. Opdat dezen den +vrede in het graafschap zou kunnen herstellen en den verloren +voorspoed doen herbloeien, gehoorzaamt en doet wat mher Baudewijn +Van Aelst, mijn bode en uw vriend, ingevolge mijnen wil, dien hij +kent, u zal raden en gebieden<a name='FNanchor_75_75'></a><a +href='#Footnote_75_75'><sup>[75]</sup></a>."</p> +<p>Er heerschte eene groote stilte onder de luisterende +hoofdmannen Zij hielden zwijgend de oogen op den koninklijken +bode, van wien zij eene uitlegging over de zonderlinge tijding +schenen te vragen.</p> +<p>Baudewijn Van Aelst nam het woord en sprak:</p> +<p>"Hoort, poorters van Brugge, wat de koning van Frankrijk mij +belast heeft u te boodschappen. De ridders van Frankrijk en de +ridders van Vlaanderen hebben, op raad en bevel des konings, tot +graaf van Vlaanderen gekozen en verheven Willem, den jongen +hertog van Normandië."</p> +<p>Er rees een hevig gemor en ook wel hier en daar een luid +geroep van ontevredenheid tusschen de hoofdmannen.</p> +<p>Een hunner zeide zelfs verstaanbaar:</p> +<p>"Wat? Een Normandiër graaf van Vlaanderen? De Isegrims +hebben ons weder verraden. Het was te voorzien: zij zijn altoos +de dienaars en vleiers der vreemdelingen geweest!"</p> +<p>Een nieuw bazuingeschal herstelde de stilte, en Baudewijn Van +Aelst zette dus zijne rede voort:</p> +<p>"Wij allen, ridders, die nu tot u gekomen z +<!-- Page 393 -->ijn, en vele anderen nog, hebben Willem van +Normandië tot graaf gekozen en hem als zulken eed gezworen +en hulde bewezen. Hij, tot onze belooning, heeft den ridderen van +Vlaanderen al de landen en eigendommen geschonken die tot nu toe +hebben toebehoord aan de moordenaars van graaf Karel en aan +degenen die hen aanhangen of verdedigen. De verraders zijn door +den koning veroordeeld tot den wreedsten en schandelijksten dood, +en geen hunner zal worden gespaard. Ik, in naam des konings, +gebied en raad u, poorters van Brugge, en al wie hier +tegenwoordig zijn, voor uwen wettigen vorst te aanvaarden Willem +van Normandië, die door ons is gekozen en door den koning +met de grafelijke kroon is begiftigd."</p> +<p>Weder ontstond er luid gemor en driftig gewoel onder de +hoofdmannen; maar Baudewijn Van Aelst verhief de stem en ging +voort:</p> +<p>"De koning en de nieuwe graaf, om den lieden van Brugge hunnen +goeden wil te betuigen, hebben besloten dat voortaan geen poorter +nog eenige persoonlijke schatting zal betalen. Alle belastingen +hoegenaamd ook, of balfaart of beste hoofd, of staande op huizen +of op neringen, zijn en blijven afgeschaft ten eeuwigen dage. +Daarenboven zullen de burgers van Vlaanderen voortaan macht en +vrijheid hebben om hunne eigene wetten en gebruiken te behouden, +of ze te veranderen volgens hun goeddunken<a name= +'FNanchor_76_76'></a><a href= +'#Footnote_76_76'><sup>[76]</sup></a>."</p> +<p>Zulke volledige vrijmaking van alle schatting en dus ook van +de teekens der dientsbaarheid, was eene gift en eene weldaad, +waaraan de poorters zich des te minder vanwege den koning konden +verwachten, daar hunne eigene graven sedert langen tijd nooit +opgehouden hadden pogingen te doen om het volk der steden dieper +en dieper in slavernij te dompelen. Ook werd dit besluit door de +meeste hoofdmannen met onverborgene vreugd en zelfs met luid +gejubel onthaald.</p> +<p>Er waren evenwel nog eenigen die zich ontevreden toonden en +luidop riepen dat zij in zulke beloften niet geloofden, aangezien +de koning en de graaf, die willekeurig hun dit recht toestonden, +even willekeurig het hun konden ontnemen.</p> +<p><!-- Page 394 -->Baudewijn Van Aelst, om deze laatste +tegenwerpingen te versmachten gebood nog eens de stilte en +sprak:</p> +<p>"De koning van Frankrijk is nu op reis naar Vlaanderen, aan +het hoofd van twintigduizend uitgelezene krijgslieden. Binnen +eenige dagen zal hij zelf met den nieuwen graaf te Brugge komen, +en zijne beloften u in het openbaar bij eede bezweren. Wie zich +tegen zijnen wil opwerpt en weigert Willem van Normandië als +vorst te erkennen, zal aanschouwd werden als een aanhanger der +moordenaars en dezelfde straf onderstaan, dit is te zeggen dat +hij zal worden ter dood gebracht en zijne goederen verbeurd. Gaat +nu, deelt uwen mannen mede wat de koning u door mij heeft +geboodschapt. Beveelt hun zich vreedzaam naar huis te begeven. +Gij, als overheid op hen hebbende, blijft verantwoordelijk voor +de rust der stad, die, werd ze gestoord, op uitdrukkelijk bevel +des konings, door het geweld der wapenen zou worden +hersteld."</p> +<p>De gedane beloften van den eenen kant en de schrikkelijke +bedreigingen van den anderen hadden voor gevolg, dat de +hoofdmannen stilzwijgende zich van de stelling verwijderden, om +hunnen gezellen de verrassende tijding der benoeming van eenen +nieuwen graaf te gaan mededeelen.</p> +<p>De ridders bleven op de stelling staan en keken in het ronde. +Zij wilden, vooraleer deze plaats te verlaten, naspeuren welke de +houding der poorters en ambachtslieden zou zijn bij het vernemen +van 's konings boodschap.</p> +<p>In den eersten bemerkten zij wel eenig gewoel en hoorden zij +hier en daar afkeurend gemompel; maar het duurde evenwel niet +lang, of zij zagen de poorters en ambachtslieden in scharen over +het plein trekken en bij gedeelten juichend de poort ingaan.</p> +<p>Dan daalden de ridders insgelijks van de stelling, om zich +naar de stad te begeven.</p> +<p>De veldheer, die alleen met Baudewijn Van Aelst de anderen +vooruitstapte, zeide, na eene wijl in stille overweging te zijn +verslonden gebleven, tot zijnen gezel:</p> +<p>"Onder ons durf ik het u wel bekennen, mher Baudewijn, 's +konings boodschap bedroeft mij diep."</p> +<p>"Betreurt gij den keus die wij hebben gedaan?" mor +<!-- Page 395 -->de Baudewijn</p> +<p>"Neen; mher Willem van Normandië is een jong vorst, die +de eer van het ridderschap zal staande houden. Daarom verwondert +het mij des te meer, dat hij nu den poorters der steden eene +volledige vrijheid vergunt. Weet hij dan niet, dat onze goede +graaf Karel is vermoord geworden, alleenlijk omdat hij de +ridderschap wilde verheffen en de onedele menigte in +dienstbaarheid houden? Ha, kon Karel van Denemarken uit zijn graf +opstaan, hoe zou hij klagen over de zonderlinge wijze waarop de +koning zijne gedachtenis meent te wreken!"</p> +<p>"Zulke overweging is insgelijks in mij opgestaan", zeide mher +Baudewijn, "en ik heb mij zelfs verstout bij den koning eenige +opmerkingen in dien zin te wagen. Hij heeft mij doen begrijpen +dat men iets moet opofferen om de poorters der steden van +Vlaanderen gunstig te stemmen. Wat het verlies betreft van den +balfaart dien de ridders op vele poorters van Brugge beweren te +mogen heffen, dit zal na onderzoek tiendubbel vergoed worden, bij +middel der uitdeeling van de verbeurde rijkdommen en +grondbezittingen der Erembalds en hunner aanhangers. Daarenboven, +mher Gervaas, wat is gemakkelijker, indien de poorters een slecht +gebruik van de hun verleende rechten maken, dan hun die rechten +weder te ontnemen?"</p> +<p>De veldheer stapte mijmerend voort.</p> +<p>"Maar zeg eens, mher Gervaas", vroeg Baudewijn Van Aelst, "mij +heeft de koning nog eenen anderen last opgelegd. Ik ging het +haast vergeten. Karel van Denemarken was rijk. Waar is zijn schat +gebleven?"</p> +<p>"De Kerels hebben 's graven rekenmeester gedwongen hun dien +schat ter hand te stellen."</p> +<p>"En zij bezitten hem nog?"</p> +<p>"Zeker: vele duizenden marken zilvers en kostbare +juweelen."</p> +<p>"De koning eischt dat die schat hem overgeleverd worde."</p> +<p>"Met den besten wil der wereld is het ons vooralsnu onmogelijk +den koning hierin te gehoorzamen. Hij zal moeten wachten totdat +wij de Kerels, die nog op den burg zijn, geheel hebben +overwonnen."</p> +<p>"Wel hoe? Men heeft mij daar, op het plein, gezegd, dat gij +den burg na eene hevige bestorming hebt ingenomen!"</p> +<p>"Inderdaad, mher Baudewijn, maar wij krijgen hem niet geheel. +De Kerels <!-- Page 396 -->bezetten op den burg nog de proostdij, +het klooster en de kerk van St-Donaas."</p> +<p>"Dit verwondert mij!" mompelde mher Baudewijn. "Indien gij +zegevierend binnen den burg kondet dringen, waarom hebt gij uwe +overwinning dan niet voortgedreven? Wat kon u daarin +beletten?"</p> +<p>"Gij hebt gelijk", antwoordde de veldheer, "eene beklaaglijke +omstandigheid heeft ons te midden der overwinning teruggehouden +Men had den Gentenaars en onze wapenknechten beloofd hun den burg +ter plundering over te geven. Zoohaast waren wij er niet binnen, +of al onze mannen, in stede van de Kerels te vervolgen en tot het +einde toe te bestrijden, zijn in verwarring en door de gierigheid +verblind, naar de veroverde gebouwen geloopen en hebben beginnen +te plunderen. Het was ons, ridderen, niet meer mogelijk iets +gedaan te krijgen van mannen, die tot bezwijkens toe beladen +waren met buitgemaakte voorwerpen. Onderwijl hebben de Kerels +zich binnen de geestelijke gestichten van den burg opnieuw +versterkt. Deze gestichten zijn omringd met wallen, gaanderijen +en torens, als eene afzonderlijke vesting."</p> +<p>"Maar indien gij nu opnieuw eenen algemeenen storm +geboodt?"</p> +<p>"Onmogelijk, mher Baudewijn. Wij hebben schrikkelijke +verliezen geleden. Mijne mannen moeten rusten; de stormtuigen en +ladders kunnen zonder herstelling niet meer dienen."</p> +<p>"De koning heeft mij nochtans gelast u te zeggen dat gij +zonder verwijl alle mogelijke pogingen hoeft te beproeven om den +schat des graven uit de handen der moordenaars te krijgen. Hij +weet, door mher Frumold zelven, dat zij hem bezitten, en vreest +dat zij hem bedektelijk naar den zeekant zullen zenden of, +vooraleer te bezwijken, hem op eene andere wijze zullen doen +verdwijnen. De koning belooft u door mij niet alleen het +kasteleinschap van Brugge, maar nog uitgestrekte leenen, indien +hij door uw toedoen 's graven schat bekomt."</p> +<p>"Het onmogelijke kan ik evenwel niet!" zuchtte de +veldheer.</p> +<p>Na eenige oogenblikken de zaak bedacht te hebben, zeide mher +Baudewijn:</p> +<p>"Die hardnekkige Blauwvoeten, wat hopen zij? Hebben zij +<!-- Page 397 --> nog niet de minste neiging getoond om zich over +te geven?"</p> +<p>"Zich overgeven? De Kerels? Het zijn ontembare leeuwen Zij +zullen zich tot den laatste toe op hunne wallen laten doodslaan. +Van hen is er niets te verhopen dan door geweld!"</p> +<p>"En indien gij hun de vrijheid aanboodt, op voorwaarde dat zij +u des graven schat geheel en volledig ter hand stellen?"</p> +<p>"Dit is onmogelijk; al wilde ik het doen, ik zou niet kunnen", +antwoordde mher Van Praet. "Oordeel zelf: wij, ridders, die +allereerst te wapen geloopen zijn om den dood van onzen graaf te +wreken, hebben elkander met duren eede toegezworen niet te dulden +dat één der moordenaars of hunner vrienden, in +één woord, dat één der Erembalds +gespaard worde of hem genade des levens worde verleend. Allen +moeten sterven!"</p> +<p>"Maar, veldheer, de koning wenscht zoo vurig des graven schat +te bezitten, dat hij u zeker zou goedkeuren en mild beloonen, +indien gij, om den schat hem te kunnen leveren, deze weinige +Kerels in vrijheid liet gaan."</p> +<p>"Onmogelijk, ik herhaal het u, mher Baudewijn; mijne ridders +zouden tegen mij opstaan, en ik geloof zelfs niet dat de koning +in persoon, hoezeer wij hem ook eerbiedigen, machtig genoeg zou +zijn om hen daarin te doen toestemmen."</p> +<p>Zij waren nu tot op de Groote Markt gekomen en naderden het +huis, dat de veldheer sedert de overrompeling der stad tot zijn +verblijf had gekozen.</p> +<p>"Ziedaar mijne woning", zeide mher Van Praet. "Gelief mij te +volgen, mher Baudewijn. Het middaguur is reeds voorbij. Gij moet +vermoeid en hongerig zijn. Wees mijn gast."</p> +<p>Baudewijn hield hem staan en zeide in gedachten, als hadde hij +geene acht op deze uitnoodiging geslagen:</p> +<p>"Er moet evenwel een middel zijn om 's graven schat uit hunne +handen te krijgen! Om den wensch des konings te volbrengen zou +men hemel en aarde willen verroeren."</p> +<p>"Welk middel? Ik weet er geen."</p> +<p>"Wij zullen er nog eens goed over nadenken, veldheer. Men +heeft mij een uwer ridders, die hier achter ons komt, aangewezen +als een doortrapt en spitsvondig man ..."</p> +<p>"Mher Disdir Vos?"</p> +<p>"Ja, geloof ik. Die weet misschien raad ... Kom, ik aanvaard +uwe minzame <!-- Page 398 -->uitnoodiging; want waarlijk, ik +gevoel eenen koortsigen eetlust na de reis."</p> +<p>Door eenige andere ridders gevolgd, traden zij in de woning +des veldheers ...</p> +<p>Een paar uren later verliet Disdir Vos dit huis. Hij keerde +welhaast terug met eenen wapenbode en twee bazuinblazers.</p> +<p>Baudewijn Van Aelst, vergezeld door vijf of zes ridders, kwam +hem vervoegen; en na de veldheer hun geluk had gewenscht in hunne +onderneming, gingen zij te midden der Markt en deden de bazuinen +aanheffen en eenen witten wimpel in de hoogte steken.</p> +<p>De Kerels liepen te zamen boven den vestingmuur en toonden +kort daarop eene vredevlag, om te betuigen dat zij in de +opschorsing der vijandelijkheden toestemden en den bode zouden +aanhooren.</p> +<p>Baudewijn Van Aelst, Disdir Vos en hunne gezellen begaven zich +naar den kant der Hofstraat en traden welhaast op het plein van +den burg.</p> +<p>Hier hadden de Gentenaars, om den vijand van nabij te kunnen +bewaken,—zonder gevaar te loopen van door zijne pijlen te +worden getroffen—eenen langen dam opgeworpen, schier van +manshoogte en als met een dak tegen alle werptuigen beschut. Dus +konden zij op het plein over en weder gaan, zoo dicht bij den +muur der proostdij, dat zij, door de stem te verheffen, met de +Kerels uitdagingen en scheldwoorden konden wisselen.</p> +<p>De ridders gingen op raad van Disdir Vos eerst achter den dam. +De verrader zeide hun dat de Kerels valsche lieden waren en men +niet roekeloos zich aan hunne wraak mocht blootstellen.</p> +<p>Zijne woorden deden de ridders glimlachen. De vervaardheid van +Disdir Vos scheen hun natuurlijk, en zij erkenden in hun gemoed +dat, indien de Kerels, zelfs verraderlijkerwijze, hem eenen pijl +door den boezem dreven of hem het hoofd met eenen steen +verpletterden, hij slechts zou hebben wat hij ten minste jegens +hen verdiende.</p> +<p>Baudewijn Van Aelst gaf den wapenbode bevel om, buiten den +dam, tot aan den voet van den muur der proostdij te naderen en +daar de bazuin te blazen. Hij volgde hem zonder vrees met twee +andere ridders.</p> +<!-- Page 399 --> +<p>Na eene wijl verschenen de oversten der Kerels boven den muur: +Bertulf de proost, zijn broeder de kastelein, zijn neef Burchard +Knap, Yorg Koevoet en eenige anderen. Robrecht Sneloghe was niet +met hen, alhoewel men hem de komst van den wapenbode had +gemeld.</p> +<p>De jonge ridder was sedert het verlies zijner zuster, wier lot +hij niet kende, zeer treurig en in schijn aan alles onverschillig +geworden. Wel hield hij zich gereed om, bij het eerste sein, naar +de wallen te vliegen en zijn leven te wagen; maar zoohaast zijne +tegenwoordigheid niet op de muren werd vereischt, ging hij naar +de kamer waar Dakerlia den gekwetsten Eggard verzorgde, en bleef +daar uren lang over zijne zuster spreken of bad met zijne +verloofde voor de ziel van het arme meisje, wanneer de gedachte, +dat zij waarlijk dood was, zijn lijdend hart kwam bestormen.</p> +<p>Toen de kastelein Hacket den ridders vroeg wat de reden hunner +komst was, riep Baudewijn Van Aelst hem toe:</p> +<p>"Ik spreek tot u als afgezant des konings van Frankrijk, die +met een leger van twintigduizend man op weg is om naar Brugge te +komen. Mij heeft hij belast van u de teruggaaf van 's graven +schat te vragen, en mij gemachtigd u daartoe al zulke voorwaarden +aan te bieden als ik zal goedvinden. Ontsluit eene der poorten en +laat mij binnen, opdat ik met u over mijne zending +onderhandele."</p> +<p>De Kerels antwoordden hem van boven dat zij wel wilden +aanhooren wat hij hun te zeggen had, doch het hun volstrekt +onmogelijk was eene poort te openen, aangezien alle uitgangen +zoodanig van binnen waren gebalkt en met steenen bedamd, dat een +gansche dag arbeid ontoereikend zou zijn om zelfs den minsten +toegang vrij te maken. Had 's konings bode hun iets bijzonders te +melden, zij konden niet anders dan van boven den muur hem +aanhooren.</p> +<p>"Het zij zoo!" riep mher Baudewijn. "Hebt gij des graven schat +met u?"</p> +<p>"Ja, wij hebben hem hier met ons", werd hem geantwoord.</p> +<p>"Geheel?"</p> +<p>"Ongeschonden en geheel, zooals Frumold, des graven +rekenmeester hem volgens eene door hem geteekende lijst ons heeft +ter hand<!-- Page 400 --> gesteld."</p> +<p>"Welnu", zeide mher Baudewijn, "luistert wat ik u voorstel als +gemachtigd door den koning van Frankrijk en door den nieuwen +graaf, dien hij heeft verheven. Indien gij mij des graven schat +overlevert, zonder er iets van achter te houden, zult gij allen +in vrijheid dezen burg en de stad mogen verlaten, met de eenige +verplichting u na den oorlog voor het wettelijk gerecht aan te +bieden, wanneer gij daartoe wordt gedagvaard."</p> +<p>Dit voorstel verraste en verwonderde de Kerels zoodanig, dat +zij elkander een oogenblik zwijgend aanzagen. Zoohaast zij echter +een klaar denkbeeld van de zaak zich hadden gevormd, borsten +eenigen in eenen schaterlach uit, en de anderen morden eene +grammoedige weigering; maar de proost Bertulf gebood zijnen +gezellen de stilte, en vroeg aan 's konings bode:</p> +<p>"Sluit gij niemand uit? Zijn wij allen in uw voorstel +begrepen?"</p> +<p>"Allen."</p> +<p>"En mher Burchard Knap?"</p> +<p>"Hij insgelijks. Wil hij het land van Vlaanderen ten eeuwigen +dage ontruimen, het staat hem vrij. Anders zal hij voor zijne +daden na den oorlog verantwoorden."</p> +<p>"Wij zullen uw voorstel onderzoeken en er over raadplegen; gun +ons den tijd daartoe!" riep Bertulf.</p> +<p>"Ik zal wachten. Overweegt dat binnen eenige dagen het +Fransche leger te Brugge komt en er voor u geen ander uitzicht +overblijft dan eene onmiddelijke nederlaag en de schrikkelijkste +dood!"</p> +<p>Mher Baudewijn verwijderde zich met zijne gezellen achter den +dam.</p> +<p>De Kerels, boven den muur, begonnen het voorstel van 's +konings bode te overwegen. Velen spotteden er mede als met iets +belachelijks, anderen wilden de zaak in ernst onderzocht hebben, +ofschoon zij geneigd waren om te denken dat er bedrog onder dit +verrassend aanbod schuilde.</p> +<p>Bertulf was van een geheel ander gevoelen. Bedrog vermoedde +hij in het geheel niet; want het was volgens zijne meening +onmogelijk dat de Fransche koning, in aanzien der gansche wereld, +zijn gegeven woord zou breken. Zou deze machtige vorst +<!-- Page 401 -->, met tot zulke vuige listen zijne toevlucht te +nemen, zijnen naam van eerlijk en trouw ridder willen schenden? +Zeker, indien men eenige kans zag, om het gedeelte van den burg, +dat zij nog bezaten, tot de komst van Willem Van Loo te behouden, +dan zou hij, Bertulf, zelf het volstrekt verwerpen van alle +voorstellen aanraden; maar die kans zag hij niet. Hij had reeds +bericht ontvangen over hetgeen er dien morgen op het Zand was +geschied, en hij wist voor waar dat er inderdaad een Fransch +leger van twintigduizend man op gang was om naar Brugge te komen. +Door zulke macht aangevallen zouden de Kerels in den burg wel +zeker bezwijken en tot den laatste toe worden vermoord. Wat nut +kon hunne dood op zulke wijze Kerlingaland toebrengen? Geen het +minste. Bijaldien zij integendeel den burg nu verlieten, konden +zij zich in het leger van mher Willem Van Loo begeven; en wie, +zooals hij en zijn broeder en neven, uitgestrekte landgoederen +bezat, kon de Ambachten doorloopen en overal de lieden tot den +algemeenen landstorm opwekken.</p> +<p>In den eerste werden zijne redenen door gemor en tegenspraak +onthaald; de gedachte, dus de proostdij en het klooster den +vijand te leveren, kwetste den hoogmoed der Kerels.</p> +<p>Burchard bovenal gromde en tierde; maar de proost schetste hem +met schrikkelijke kleuren den marteldood af, die hem wachtte, +indien zij, zooals het zeker was, onder den aanval van het +Fransche leger bezweken. Hij deed hem insgelijks begrijpen dat +hij aan de zijde van mher Willem Van Loo, in het open veld, zijn +land en de vrijheid meer ware diensten kon bewijzen dan besloten +achter muren, die bestemd waren om onder de aanvechting des +vijands te vallen.</p> +<p>Eindelijk stemde Burchard Knap in alles toe, en zoo deden +insgelijks de meesten zijner gezellen.</p> +<p>Op dit oogenblik naderde Robrecht Sneloghe, dien de proost had +doen roepen.</p> +<p>Men deelde hem mede wat hier was verhandeld. Hij verwierp het +voorstel met verontwaardiging, en betuigde dat hij liever op de +muren van den burg sneuvelde dan door eene daad van +zwakmoedigheid ja van lafheid den naam der Erembalds te onteeren. +Indien mher Willem Van Loo nu met het Kerlenleger voor Brugge +kwam, en vernam dat zij den vijan<!-- Page 402 -->d den burg +hadden geleverd, wat zou hij van hen zeggen?</p> +<p>Bertulf en Hacket vereenigden hunne pogingen om Robrecht in +hun gevoelen te doen deelen. Zij herhaalden de redenen welke zij +reeds hadden doen gelden en beriepen zich beurtelings op zijne +vriendschap voor hen, op hunne overheid en op het belang van +Kerlingaland en van de vrijheid, voor welker heil en behoud men +zelfs de menschelijke eer ten offer moest brengen.</p> +<p>Zooverre brachten zij het, dat Robrecht Sneloghe hun +antwoordde:</p> +<p>"Ik ben niet machtig genoeg op mijn gemoed om het voorstel +goed te keuren en vrijwillig de schande te aanvaarden; maar, +ooms, vermits gij meent dat ik ongelijk heb, laat mij mijn +gevoelen behouden en handelt volgens uw goeddunken: ik zal mij +onderwerpen, ofschoon met schaamte en verdriet."</p> +<p>Dan wendden de proost en de kastelein zich weder tot andere +Kerels, die opnieuw zich onwillig toonden en tegenwerpingen +maakten.</p> +<p>Robrecht, in gedachten naar beneden kijkende, bemerkte en +herkende den verrader Disdir Vos die, eenigszins verstout, bij +eenen doorgang van den dam een paar stappen was vooruitgetreden +en spotlachend tot hem opzag.</p> +<p>"Ha, daar zijt gij, Disdir Vos, valsche verkooper van uw +land!" riep hij hem toe. "Gij zijt het die den raad tot het +vermoorden des graven hebt gegeven; en nu, nu gij ons in den nood +ziet, nu verblijdt gij u over ons ongeluk! Gave de hemel dat ik u +kon bereiken! Ik zou u dwingen tot een gevecht om leven en dood; +en, wees zeker, ik zou haar het hoofd verpletten, de vuige slang +die ons arm Kerlingaland bezoedelt met haar venijn. God zelf roep +ik hier tot getuige, dat gij een verachtelijk booswicht zijt; +want eerst hebt gij uw vorst verraden, en nu verraadt gij uw +eigen geslacht en uw vaderland!"</p> +<p>Deze bloedige verwijten werden door iedereen gehoord, en vele +ridders en wapenknechten zagen Disdir Vos met eenen blik van +misprijzen aan. Hij scheen er geene acht op te slaan, en +antwoordde door eenige scheldwoorden en bespottingen, waarin hij +den naam van Robrechts zuster mengde.</p> +<p>Mher Sneloghe, die den zin zijner onduidelijke bedreigingen +niet had <!-- Page 403 -->verstaan, werd door eenen hevigen angst +getroffen, en kreet met de handen opgeheven:</p> +<p>"Mijne zuster, mijne arme, onnoozele zuster, hij heeft ze +vermoord! O, God, rechtvaardige God, waarom verbliksemt Gij het +monster niet!"</p> +<p>"Neen, neen, gij bedriegt u, mher Robrecht!" riep van beneden +een ridder, ongetwijfeld door een gevoel van medelijden gedreven. +"Wanhoop zoo niet: uwe zuster zit gevangen in sher Jacobs Steen; +haar is niets!"</p> +<p>"Zij leeft, mijne zuster leeft!" galmde Robrecht, terwijl hij, +door blijdschap uitzinnig, zijnen vriend Yorg Koevoet juichend +aan den hals vloog.</p> +<p>De oude Bertulf had gedeeltelijk deze laatste uitroepingen +gehoord. Een heldere glimlach kwam nu eensklaps zijn gelaat +verlichten, en, als hadde hij een plotselijk voornemen opgevat, +gaf hij eenen Kerel, die nevens hem stond, bevel om den hoorn te +blazen.</p> +<p>Toen Bandewijn Van Aelst weder aan den voet van den muur +stond, riep de proost:</p> +<p>"De veldheer houdt eene jonkvrouw gevangen, die Witta Sneloghe +heet en mijne nicht is. Neemt gij als voorwaarde onzer overgaaf +aan dat zij insgelijks in vrijheid zal worden gesteld?"</p> +<p>Mher Baudewijn begon in schijn over deze vraag met zijne +ridders te spreken. Men kon zien dat Disdir Vos met +grammoedigheid zich tegen het aanvaarden van dezen nieuwen eisch +verklaarde maar waarschijnlijk liet hij zich door des konings +afgezant overreden; want deze riep tot den proost:</p> +<p>"Ja, wij nemen de verbintenis aan de jonkvrouw, uwe nicht, in +vrijheid te stellen en u toe te laten ze met u uit de stad te +leiden."</p> +<p>Robrecht drukte zijnen oom met ontroering de handen en dankte +hem vurig.</p> +<p>Zich weder tot mher Baudewijn wendende, vroeg de proost:</p> +<p>"Zult gij, voordat wij dezen burg verlaten, ons een +vrijgeleide ter hand stellen, door u geteekend in naam des +konings van Frankrijk en in naam van al de ridders van +Vlaanderen?"</p> +<!-- Page 404 --> +<p>"Levert ons des graven schat zonder achterhouding. Zoohaast +wij zullen bevonden hebben dat er niets aan ontbreekt, zal men u +zulk vrijgeleide, onderteekend en bezegeld, doen toekomen, en gij +zult vrij, met al wat u persoonlijk toebehoort, den burg en de +stad mogen verlaten."</p> +<p>De Kerels, op bevel van den proost, brachten eenige koffers, +schrijnen en balen boven den muur, en lieten ze bij middel van +touwen opvolgend naar beneden zakken.</p> +<p>Wanneer dus een twintigtal zware kisten en pakken aan den voet +van den muur lagen, riep de proost Bertulf, dat daarin de geheele +schat des graven was besloten. Ten bewijze der waarheid zijner +woorden liet hij allerhaast een perkament nederzakken, waarop +eene lijst, door 's graven rekenmeester onderteekend, de +voorwerpen aanwees welke hij den proost van St-Donaas had ter +hand gesteld.</p> +<p>"Het is wel!" riep mher Baudewijn. "Ik zal den schat naar des +veldheers woning doen dragen; wij zullen de voorwerpen met de +lijst vergelijken en, bevinden wij dat er niets achtergehouden +is, dan keer ik tot u terug met het vrijgeleide. Wacht aldus met +eenig geduld; wij zullen ons zooveel mogelijk haasten."</p> +<p>Robrecht daalde van den muur en liep naar de kamer, waar +Dakerlia bij het bed van den gekwetsten Eggard Van IJsendijke +waakte.</p> +<p>"Dakerlia, o Dakerlia!" riep hij, "goed nieuws: mijne zuster +leeft!"</p> +<p>"Lieve hemel, wat zegt gij daar! Heb ik het wel verstaan? Onze +arme Witta leeft?"</p> +<p>"Ja, ja, en ongedeerd."</p> +<p>"Daarom weze de barmhartige God eeuwig gezegend!" riep +Dakerlia, met de handen in de hoogte, "Waar is zij?"</p> +<p>"Zij zit gevangen in sher Jacobs Steen."</p> +<p>"Gevangen, eilaas!"</p> +<p>"Ja, maar zij gaat verlost worden, heden nog!"</p> +<p>"Wie bracht u dit gelukkig nieuws?"</p> +<p>"Dakerlia", zeide Robrecht op treurigen toon, "ik heb nog eene +andere tijding, min goed en wel pijnlijk voor mijn Kerlenhart +maar het is nu zoo beslist. Dakerlia, wij gaan straks dezen burg +i<!-- Page 405 -->n vrijheid verlaten."</p> +<p>"Mher Yorg is hier geweest; ik weet wat men daarboven heeft +verricht", antwoordde Dakerlia met eenen zucht. "Het doet mij +blozen, Robrecht. Ach, indien morgen onze graaf Willem Van Loo +zich voor Brugge met het Kerlenleger aanbood, zou hij degenen +niet veroordeelen die den vijand dezen burg hebben overgeleverd, +wanneer zij hem nog weken lang konden verdedigen?" "Ja, gij hebt +gelijk, vriendinne; maar de proost en de kastelein hebben het zoo +gewild. Gij zult naar Lampernisse of naar Houthem vertrekken; ik +zal mij in het leger te Yperen begeven." "En die ongelukkige +ridder Eggard?" vroeg Dakerlia met medelijden.</p> +<p>"Kan hij vervoerd worden, wij zullen hem medenemen naar +Yperen. Is dit onmogelijk, dan zal ik hier in Brugge eenen +poorter zoeken die zich verbinde hem goed te verplegen. Nu, +Dakerlia, maak intusschen u gereed voor het vertrek; mijne +tegenwoordigheid kan boven op den muur noodig zijn: ik keer terug +bij mijne ooms."</p> +<p>Toen hij den muur had beklommen langs de zijde der Hofpoort, +waar nu zijne ooms stonden, zag hij op de Markt eene groote +menigte wapenknechten en ridders staan die, omdat de vredevlag +waaide, uit nieuwsgierigheid den burg waren genaderd of met +poorters vermengd aan het twisten en aan het kouten waren over +des graven schat en over de vrijlating der Kerels.</p> +<p>Wat den proost Bertulf vreemd voorkwam was, dat men, naar den +kant van St-Christoffelskapelle, eene lange schaar schutters in +geslotene gelederen zag staan, met hunne bogen op de schouders +als gingen zij ten strijd trekken.</p> +<p>Eindelijk hoorden de Kerels een bevel herklinken, en de +boogschutters, met mher Baudewijn Van Aelst en eenige ridders +vooraan, kwamen verder op de Markt tot op eenigen afstand van den +muur der proostdij.</p> +<p>Een bazuingeschal kondigde aan dat des konings afgezant tol de +Kerels wilde spreken.</p> +<p>Misschien had men den schat des graven niet volledig bevonden +en wilde men hen daarover ondervragen.</p> +<p>Baudewijn Van Aelst, de stem verheffende zooveel hij kon, riep +tot de Kerels:</p> +<!-- Page 406 --> +<p>"Voor u geene genade, moordenaars! Gij hebt op u de eeuwige +vermaledijding der gansche Christenheid geladen; gij zult sterven +tot den laatste. Men is booswichten geene trouw verschuldigd. Wij +breken dus met recht onze belofte, en zullen u bevechten zonder +rust, totdat gij allen de straf der afschuwelijke misdaad hebt +onderstaan. Niets, niets voor u, verwatene Blauwvoeten, dan de +wreedste, de schandelijkste dood!"</p> +<p>En de daad bij het woord voegende, gaf hij de schaar der +boogschutters bevel om hunne pijlen naar de Kerels te +schieten.</p> +<p>Dit was evenwel slechts eene betooging, want onmiddellijk deed +hij ze verre op de Markt en tot buiten net bereik der Kerels +achteruitgaan.</p> +<p>Hier raapte hij eenen stroohalm van den grond en brak hem aan +twee stukken. Zoo deden insgelijks de ridders en wapenknechten. +Dit was een teeken dat zij voortaan alle vriendschap, alle +betrekking met de Kerels afbraken, hun eene eeuwige vijandschap +toezwoeren en zonder genade naar hun leven zouden staan<a name= +'FNanchor_77_77'></a><a href= +'#Footnote_77_77'><sup>[77]</sup></a>.</p> +<p>Bij het gezicht van dit snood verraad hadden de Kerels eene +wijl verbluft gestaan, als konden zij niet aan zulke verregaande +valschheid gelooven.</p> +<p>De proost en de kastelein schenen er door verpletterd; maar +even ras was in het hart der anderen de wraakzucht ontvlamd, en +zij riepen luid dat zij zich over dien uitslag verblijdden en hun +leven duur, zeer duur aan die trouwelooze Isegrims wilden +verkoopen.</p> +<p>"Welaan, ooms", riep Robrecht, "nu weten wij dat wij op niets +mogen hopen dan op onze eigene kracht en moed. Het lot is +geworpen: de vijand zal hier niet binnentreden dan door plassen +van zijn eigen bloed en op der Kerlen laatste lijk!"</p> +<p>Bn om den Isegrims te toonen dat hunne bedreigingen hun geene +vrees inboezemden, hieven de Kerels hun strijdlied aan en deden +het zoo machtig klinken, dat het over de gansche stad +weergalmde.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_74_74'></a><a href='#FNanchor_74_74'>[74]</a> +<div class='note'> +<p>Deze brief bevindt zich bij GALBERTUS, p. 325 en 326.</p> +</div> +<a name='Footnote_75_75'></a><a href='#FNanchor_75_75'>[75]</a> +<div class='note'> +<p>Zie den tekst van dezen brief bij GALB., p. 333.</p> +</div> +<a name='Footnote_76_76'></a><a href='#FNanchor_76_76'>[76]</a> +<div class='note'> +<p>Zie deze boodschap van den koning van Frankrijk, waarbij hij +Willem van Normandië als graaf van Vlaanderen opdringt en +den poorters de aangehaalde vrijheden schenkt, bij GALBERTUS, p. +415.</p> +</div> +<a name='Footnote_77_77'></a><a href='#FNanchor_77_77'>[77]</a> +<div class='note'> +<p>Maar de oversten lieten zich weinig gelegen aan de beloften en +aan de eeden welke zij den belegerden deden; want het was slechts +een middel om het geld en den schat van den graaf uit hunne +handen te krijgen." GALBERTUS. p 296</p> +</div> +<!-- Page 407 --> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XXI'></a> +<h2>XXI</h2> +<br> + +<p>Sedert men de Kerels had bedrogen, om hen tot afleveren van 's +graven schat over te halen, was er bijna eene gansche week +verloopen, zonder dat de Isegrims de schuilplaats hunner vijanden +nog met macht hadden bedreigd.</p> +<p>Zij bepaalden zich met nu en dan de Kerels door eenen +geveinsden aanval te verontrusten en de gebouwen der proostdij +nauw omzet te houden, opdat niemand er uit mocht ontsnappen.</p> +<p>Onderwijl maakten de Gentenaars en de ridders evenwel groote +toebereidselen om eenen nieuwen en beslissenden stormloop te +wagen; want op de Markt, onder het gezicht der Kerels zelven, +bouwden zij eenen houten toren, ladders en beukgestellen.</p> +<p>De kastelein Hacket had deze dagen van rust niet werkeloos +laten voorbijgaan. Integendeel, men had binnen de proostdij +onophoudend gearbeid en gezwoegd, om allerlei middelen tot +verdediging in gereedheid te brengen. Zelfs had men in het +klooster twee binnenmuren uitgebroken, om achter de kanteelen en +op de gaanderijen der torens geheele hoopen steenblokken te +kunnen verzamelen.</p> +<p>Overal op de wallen stonden de ketels met ziedend pik en olie, +bewaakt door lieden die belast waren de vuren te onderhouden.</p> +<p>De dienst der schildwachten was derwijze ingericht geworden +dat dag en nacht immer de eene helft der Kerels op de wallen zich +bevond en men geene verrassing meer had te vreezen.</p> +<p>Aangezien de kloostergebouwen en zelfs de proostdij niet al de +voorwaarden tot eene lange verdediging aanboden, terwijl +integendeel de kerk schier oninnemelijk was, had men den meesten +voorraad van levensmiddelen en van wapenen in den tempel +gedragen.</p> +<p>Alhoewel ze bij de inneming van den burg wel honderddertig +gezellen hadden verloren, en hun getal nu tot ongeveer +tweehonderd weerbare mannen was verminderd, hadden zij nog de +hoop zich te kunnen verdedigen <!-- Page 408 -->totdat zij door +het groote Kerlenleger wierden ontzet.</p> +<p>De vijand mocht nu hunne schuilplaats komen bestormen. Zij +waren gereed en wachtten hem af met koele beradenheid en vasten +moed; zij zouden hem zijne vermetelheid zoo duur doen betalen, +dat, indien hij de proostdij overweldigde, de Isegrims hunne +zegepraal zelve als eene bloedige ramp zouden beweenen ...</p> +<p>De namiddag was reeds ver gevorderd.</p> +<p>Bertulf, de proost, zijn broeder Hacket, Robrecht en de andere +oversten stonden boven de muren en keken nieuwsgierig over de +Markt, als verwachtten zij zich aan iets van dien kant.</p> +<p>Er was dien dag een brief op het kerkhof geschoten geworden, +waarin men den proost Bertulf verwittigde, dat een ridder zich +met eenen wapenbode zou aanbieden, om opnieuw met de Kerels +aangaande de overgaaf der proostdij en der kerk te onderhandelen. +De brief eindigde met deze woorden:</p> +<p>"Weigert niet dezen ridder te hooren. Hij is altijd een goed +en trouw vriend geweest. Laat hem tot u opklimmen; hij heeft u +eene gewichtige zaak te openbaren en wenscht u te redden. Zijn +leven stelt hij ten pande voor zijne oprechtheid."</p> +<p>Wat zouden zij nu doen? Was dit schrift niet weder bedrog en +valschheid? Een vijand binnen de proostdij laten? Misschien eenen +bespieder, die hunne middelen tot verdediging kwam afmeten of den +weg zoeken om hen te overrompelen?</p> +<p>Maar het kon insgelijks een oprechte vriend zijn, die hun +gewichtige tijdingen bracht, misschien vanwege mher Willem Van +Loo? Men kon hem boven den muur doen blijven; daar toch zou hij +niets zien dan de ontzaglijke toebereidsels, die men voor het +afslaan van eenen stormloop had gemaakt. Zooals nu de meeste +Kerels boven den wal gereedstonden om alle pogingen tot +verrassing of verraad oogenblikkelijk te verijdelen, mocht de +komst van eenen enkelen ridder hun geene vrees inboezemen.</p> +<p>Zij hadden dus besloten den wensch, hun door den brief +uitgedrukt in te willigen, en zagen nu naar de woning van den +veldheer uit, of de aangekondigde ridder zich niet vertoonde.</p> +<p>Na eene lange wijl nog, naderde inderdaad een wapenbode; maar +deze was door vele ridders gevolgd, en de Kerels konden +dienvolgens niet <!-- Page 409 -->herkennen wie hunner hun het +bericht had toegezonden.</p> +<p>Toen de bode door bazuingeschal den wapenstilstand had +gevraagd, en men tot antwoord op den wal der proostdij de +vredevlag had opgestoken, traden de gezondenen op het binnenplein +van den burg; een hunner naderde meer tot den voet van den muur +en riep den Kerels toe:</p> +<p>"Vanwege den gezant des konings, mher Baudewijn Van Aelst, kom +ik tot u om u nieuwe voorwaarden tot overgaaf der proostdij en +der kerk aan te bieden. Van hier is het mij moeilijk met u te +spreken. Onze onderhandeling kan lang en moeielijk zijn. Ware ik +met u daarboven, wij zouden beter over de hangende zaak kunnen +beraadslagen. Ik vertrouw mij op uwe eerlijkheid en zou tot u +willen opklimmen. Stemt gij toe?"</p> +<p>"Het is Walter Van Lillers!" zeide de proost tot zijnen +broeder Hacket. "Hij was inderdaad vroeger een verkleefde +vriend."</p> +<p>"Ja, wij stemmen toe", werd den ridder geantwoord, "maar voor +u, voor u alleen!"</p> +<p>Walter Van Lillers deed eene lange ladder aanbrengen; en +eenige oogenblikken daarna bereikte hij de kruin van den muur en +stapte tusschen de oversten der Kerels op den wal.</p> +<p>Daar zij hem omringden en hem vroegen wat hij hun te zeggen +had, betuigde hij den wensch om beneden in de proostdij te worden +geleid; maar men deed hem verstaan dat men zijne boodschap hier +wilde hooren.</p> +<p>Walter Van Lillers, min of meer verlegen en zonderling +glimlachende als wilde hij beduiden dat hij aan zijne eigene +woorden niet geloofde, zeide hun:</p> +<p>"Ziehier de zaak, heeren: heeft 's konings bode geweigerd u in +vrijheid te laten gaan na de overlevering van 's graven schat, +dan is het niet door berekende trouweloosheid, zooals gij +waarschijnlijk meent. Neen, het is omdat gij zelven, volgens +zijne meening, hebt gepoogd hem te bedriegen. Er ontbraken toch +kostbare voorwerpen aan dien schat, onder anderen een drinkkelk +van zeven marken gouds en een gedreven vat van eenentwintig +marken zilvers. Wilt gij deze beide voorwerpen mij ter hand +stellen, dan zal mher Baudewijn Van Aelst, zooals hij mij gelast +heeft u te beloven, de voorwaarden der overgaaf aanvaarden en +vervulle<!-- Page 410 -->n."</p> +<p>De omstanders lieten een hevig gemor hooren en betuigden luid +dat zij geen het minste vertrouwen meer in de beloften der +Isegrims hadden en in deze boodschap niets zagen dan eene nieuwe +poging tot verraad.</p> +<p>In stede van zich daarover verwonderd of spijtig te toonen, +haalde Walter Van Lillers twijfelend de schouders op, als wilde +hij zeggen:</p> +<p>"Dit raakt mij niet; gelooft er van wat gij wilt."</p> +<p>"De voorwerpen door u aangeduid als ontbrekende, mher Walter", +antwoordde de proost, "heb ik, omdat ze tot den dienst van 's +graven kapelle werden gebezigd en dus de kerk zijn toegewijd, aan +den pastoor-deken Helias gegeven, en hij heeft ze waarschijnlijk +in St-Christoffelskapelle geborgen. Wil s' konings bode ze +bezitten, hij vrage ze den deken."</p> +<p>Maar Walter Van Lillers scheen weinig acht op deze uitlegging +te slaan, en poogde door velerlei gebaren en oogwenken den proost +te doen verstaan dat hij iets geheims aan hem alleen te +veropenbaren had.</p> +<p>Eindelijk herhaalde hij zijne vraag om beneden in de proostdij +te worden geleid; men mocht hem eenen doek voor de oogen binden +en hem dus beletten iets te zien. Eenige woorden slechts wenschte +hij met den proost te verwisselen. Dan zou hij onmiddellijk naar +mher Baudewijn Van Aelst terugkeeren, en hem boodschappen wat men +hem aangaande den gouden kelk en het zilveren vat had gezegd.</p> +<p>Op aandringen van Bertulf stemden de anderen toe. Mher Walter +werd met eenen doek geblind en naar beneden geleid. Hier vatte de +proost hem bij de hand, bracht hem in eene kamer, nam den doek +van voor zijne oogen weg en vroeg:</p> +<p>"Nu, mher Walter Van Lillers, welk geheim hebt gij mij mede te +deelen?"</p> +<p>"Luister, heer proost", zeide deze, "ik heb weinig tijds; want +mijne gezellen, indien ik lang met u bleef, zouden mij mistrouwen +Ik begin met u eenen raad te geven. Welke voorstellen tot +overgaaf men u ook doe, verwerp ze hardnekkig: zij kunnen niets +zijn dan bedrog. De koning van Frankrijk en al de +<!-- Page 411 --> ridders die in het beleg zijn, hebben gezworen +dat de Erembalds tot den laatste toe den schrikkelijksten dood +zullen sterven. Had onze veldheer niet met groote krachtdadigheid +mher Baudewijn Van Aelst belet de trouweloosheid tot het uiterste +te drijven, geen uwer zou heden nog leven. Men hadde u, na de +aflevering van 's graven schat, uit den burg laten gaan, u +verraderlijk aangevat en u allen denzelfden dag vermoord."</p> +<p>"Gruwelijk, gruwelijk!" zuchtte Bertulf. "Ik dank u voor uwen +raad, mher Walter. Zal men dan in deze verdorvene wereld zelfs +aan het woord der koningen niet meer mogen gelooven?"</p> +<p>"Ik ben van meening dat de koning van Frankrijk van dit +verraad niet weet."</p> +<p>"Was de goede raad, dien gij mij gegeven hebt, de eenige +veropenbaring welke gij mij wildet doen?"</p> +<p>"Neen, heer proost; nu ga ik u het ware doel mijner komst +mededeelen. Toen mher Baudewijn van de achterhouding der twee +kostbare vaten sprak en het verlies dezer voorwerpen betreurde, +maakte ik mij sterk ze u door een nieuw bedrog te ontrukken; en +het is zoo dat ik belast werd als bode tot u te komen. Mijn doel +was u te redden, heer proost. Gij weet dat ik altijd u veel +vriendschap en eerbied heb toegedragen; van den eersten dag des +belegs ben ik er op bedacht geweest, ten minste u van den wreeden +dood te verlossen, en nu ben ik alleenlijk hier om u te vragen of +gij door mij behouden uit den burg en uit de stad wilt geleid +worden."</p> +<p>"Zoo in vollen dag, dwars door de Isegrims?" schertste de +proost met eenen twijfellach.</p> +<p>"Neen, in den nacht."</p> +<p>"Onmogelijk; tienmaal wierd ik ontdekt en aangevat."</p> +<p>"Daarin bedriegt gij u: ik ben niet alleen om u te redden. De +zaak is goed ontworpen. Wij komen te elf uren juist, onder +voorwendsel van rondom den burg te waken, met eene kleine bende +Gentenaars nevens den achtermuur van het klooster voorbij en +zwaaien tot sein eene ontstoken lantaarn over en weder. Op dit +oogenblik laat gij u, bij middel van eene koord, van den muur +dalen. Wij, zonder gerucht te maken, vatten u aan en leiden u +naar de gevangenis ... dit is te zeggen buiten de Smedepoort, die +dezen nacht zal bewaakt worden door een mijner<!-- Page 412 --> +vrienden. Ik vergezel u totdat gij geheel buiten de legerwachten +zijt en niets meer hebt te vreezen. Dan gaat gij een gedeelte van +den nacht. Des anderen daags bevindt gij u te midden der Kerels, +buiten het bereik uwer vijanden. Wat zegt gij van dit +ontwerp?"</p> +<p>"Het is waarlijk niet slecht beraamd", antwoordde Bertulf, na +eene korte overweging. "Ik ben u uiterharte dankbaar voor dit +bewijs uwer vriendschap; doch ik kan uw voorstel niet aanvaarden +Hier zal ik blijven met mijne magen en gezellen."</p> +<p>"Maar er is geene hoop voor u. De koning van Frankrijk nadert +met een ontzaglijk leger. Men zal u martelen, u doen sterven in +de akeligste pijnen!"</p> +<p>"Eilaas!" zuchtte Bertulf, "gij zegt misschien de waarheid, +mher Walter; maar zulke vlucht ware een verraad jegens mijnen +broeder en jegens mijne neven. Liever nog deel ik hun lot en +sterf met hen."</p> +<p>"Gij zijt verbitterd en verblind door de wanhoop", wedervoer +Walter Van Lillers met ongeduld, "Waartoe kunt gij den uwen hier +nuttig zijn, gij, die waarschijnlijk nooit de wapens hebt +behandeld? Het verwonderd ons, ridders, dat; Willem Van Loo, die +toch aan het hoofd van een leger staat en het veld houdt, u nog +niet ter hulp is gekomen. Verwondert u dit niet?"</p> +<p>"Inderdaad."</p> +<p>"Weet gij de redenen van zijn wegblijven, heer proost?"</p> +<p>"Neen."</p> +<p>"Wij evenmin; ja, wij hebben dagelijks zijne nadering verwacht +en onze voorzorgen tegen hem genomen. Indien hij u ter hulp +snelde, voordat de koning te Brugge komt, dan zou er voor u +misschien nog hoop op ontzet blijven."</p> +<p>"Hoe verstaat gij het, mher Walter?"</p> +<p>"Het is eenvoudig: Willem Van Loo weet waarschijnlijk niet dat +gij reeds een gedeelte van den burg hebt verloren. Hij meent u +sterk genoeg om in veiligheid op hem te wachten. Waart gij vrij, +gij kondet tot hem gaan, hem den waren toestand onder de oogen +leggen en hem overhalen om onmiddellijk met al zijne macht naar +Brugge te komen."</p> +<p>"Het is waar, gij hebt gelijk", bevestigde de proost. "Ik zou +over dit gewichtig voorstel mijnen broeder en mijne neven moeten +raadplegen. Gunt gij mij den raad daartoe?"</p> +<!-- Page 413 --> +<p>"Ja, maar er is eene omstandigheid welke ik u niet eerder kon +te kennen geven", antwoordde sher Walter. "Ik, die vroeger u een +vriend was, handel belangeloos in deze zaak. Gij begrijpt +evenwel, heer proost, dat ik, om eene bende Gentenaars en hunne +oversten tot verraad over te halen,—want wat gij gaan doen +is verraad,—om dus eenige ridders en vele wapenknechten om +te koopen, hun groote sommen gelds heb moeten beloven."</p> +<p>"Groote sommen gelds?" herhaalde de proost met eenig +mistrouwen.</p> +<p>"Ja, niet minder dan vierhonderd marken zilvers;—en, wil +een tweede persoon u vergezellen, dan nog honderd marken +meer."</p> +<p>De oude Bertulf schrikte terug bij de gedachte van zulke +aanzienlijke hoeveelheid gelds voor zijne vrijheid te moeten +betalen; maar mher Walter deed hem begrijpen dat, in den +neteligen toestand waarin de Kerels zich bevonden, het geld niet +veel prijs meer in hunne oogen kon hebben. Wat was nu een klein +gedeelte hunner ontzaglijke rijkdommen, wanneer men, door het op +te offeren, misschien de schier hopelooze zaak van Kerlingaland +nog kon redden?"</p> +<p>De proost kwam eindelijk met hem overeen, dat hij het voorstel +zijnen broeder en zijnen neven zou mededeelen, en, stemden zij +toe, dan zouden de Kerels langs den kant der Markt eene banier +uit St-Donaastoren steken. Dit zou voor Walter van Lillers een +teeken zijn dat men zijne voorwaarden had aanvaard en de proost +zich in den nacht boven den muur gereed zou houden om tot hem af +te dalen.</p> +<p>Mher Walter zou 's konings gezant zeggen, in wiens handen de +twee kostbare vaten zich bevonden, en, daarover zeer tevreden, +zou deze geen hoegenaamd vermoeden van verstandhouding met de +Kerels tegen hem opvatten.</p> +<p>Bertulf bond Walter opnieuw den blinddoek voor de oogen en +leidde hem tot boven den muur. Zonder groetenis daalde mher +Walter naar beneden. De ladder werd weggenomen en de vredevlag +ingetrokken.</p> +<p>Dan wenkte Bertulf zijnen broeder en eenige oversten en +verzocht hun met hem binnen de proostdij te gaan, om daar te +vernemen wat de bode hem had geopenbaard.</p> +<p>Toen hij hun het ontwerp had medegedeeld, vroeg hij hun +gevoelen er <!-- Page 414 -->over.</p> +<p>Allen, behalve Burchard Knap, toonden zich zeer verheugd en +juichten mher Walters voorstel toe. Zij eerbiedigden en beminden +den ouden Bertulf zeer. Het was toch hier zijne plaats niet. Van +welk nut kon het hun zijn dat de proost met hen in gevaar des +levens bleef verkeeren? Neen, neen, hij moest gered worden, welke +groote hoeveelheid gelds men ook voor zijne verlossing +eischte.</p> +<p>Daarenboven, hij zou tot Willem Van Loo gaan en hem overtuigen +dat hij onmiddellijk met het Kerlenleger naar Brugge moest komen +afgezakt. Zoo was er dan voor hen allen nog hoop op ontzet, en +voor Kerlingaland nog hoop op zegepraal.</p> +<p>Door deze overwegingen verblijd, juichten zij het ontwerp toe. +Burchard alleen morde en gromde, dat men elkander had toegezworen +tot het einde te zamen te blijven. Zulke nachtelijke vlucht was +een bewijs van vrees, dat de Kerels zou ontmoedigen. In alle +geval, door het voorstel te aanvaarden, beging men eene domheid; +want zeker, Walter Van Lillers was een Isegrim, en dus een +bedrieger; zijn eenig doel kon slechts zijn den proost in de +handen des veldheers te leveren.</p> +<p>De anderen bestreden zijn gevoelen, en betuigden een volledig +vertrouwen in Walters oprechtheid. Zij wilden deze gunstige +gelegenheid om Willem Van Loo eenen invloedrijken bode te sturen, +niet laten ontsnappen.</p> +<p>Dewijl de proost meende de geheime rede van Burchards +tegenstand te doorgronden, zeide hij:</p> +<p>"Nog iets heb ik vergeten u mede te deelen. Mher Walter stemt +er in toe met mij eenen tweeden persoon buiten de stad te +brengen, tegen eene belooning van honderd marken zilvers. Ik doe +mijnen neef Burchard het voorstel, mij dezen nacht te volgen; ik +zal de gevraagde marken zilvers voor hem betalen."</p> +<p>"Ja, ja, dit is goed!" riepen de anderen, verheugd bij de +gedachte dat zij zouden verlost worden van den somberen en +woesten Burchard, van den moordenaar des graven, wiens +tegenwoordigheid in hun midden hen bedroefde en kwetste.</p> +<p>Maar Burchard verwierp dit voorstel met misprijzen; en dewijl +men hevig bij hem aandrong, en hem ter dier gelegenheid de +onaangename woorden <!-- Page 415 -->niet spaarde, liep hij +scheldend en bulderend de kamer uit.</p> +<p>Sedert een oogenblik was Robrecht Sneloghe in eene diepe +overweging weggezonken. Nu zeide hij met eenen blijden lach op de +lippen:</p> +<p>"Ach, mijne ooms, ach, mijne vrienden, bewijst mij eene gunst! +Laat jonkver Dakerlia Wulf dezen nacht met den heer proost den +burg verlaten!"</p> +<p>Deze onverwachte vraag verraste iedereen.</p> +<p>"De honderd marken zilvers zal ik betalen, driemaal zooveel, +indien het noodig is!" voegde Robrecht er bij.</p> +<p>"Eene vrouw, is dit wel mogelijk?" mompelde Hacket. "Hare +witte kleederen? Men zal ze zelfs in de duisternis herkennen +..."</p> +<p>"Neen, neen, in eenen zwarten mantel gewikkeld, in donkere +stoffen gekleed ... O, weigert niet! Een arm meisje zoo binnen +eene belegerde sterkte besloten, alle oogenblikken bedreigd niet +alleen met den dood, maar nog met de gruwelijkste mishandeling +der zegevierende wapenknechten! Neen, dit kan, dit mag niet +langer blijven duren. Ik smeek u, vermits de barmhartige God haar +die eenige kans aanbiedt, geeft uwe toestemming; ik zal er u +eeuwig dankbaar om zijn."</p> +<p>Zijne ooms en de andere oversten betuigden dat, indien hij +zijn ontwerp goed en uitvoerbaar oordeelde, zij gereedelijk hunne +volle toestemming gaven en niets meer wenschten dan jonkver +Dakerlia den burg te zien verlaten, in de hoop dat de arme maagd +behouden het nog vrije Kerlingaland zou bereiken.</p> +<p>Mher Sneloghe verzocht zijne ooms met hem naar Dakerlia te +gaan, om haar deze goede tijding mede te deelen en desnoods haar +te overtuigen dat zij deze poging om haar te redden moest +aanvaarden.</p> +<p>Zij vonden Dakerlia geknield en biddend tusschen de Kerlinnen +die weenden rondom het lijk van Eggard Van IJsendijke. Deze jonge +ridder was den dag te voren aan zijne wonde bezweken, en zou den +anderen morgen op het kerkhof van St-Donaas ter aarde worden +besteld.</p> +<p>Robrechts gelaat was bij zijne intrede door zulke heldere +blijdschap verlicht, dat Dakerlia eenen kreet van verrassing +slaakte en met glinsterenden blik opsprong, als om eene gelukkige +tijding te ontvangen; maar de proost deed haar een teeken, dat +zij hen in de naastgelegene <!-- Page 416 -->kamer zou +volgen.</p> +<p>Hier zeide Robrecht haar met eene stem die door eene koortsige +vreugde was ontsteld:</p> +<p>"Dakerlia, gij gaat vrij zijn, vrij en buiten alle gevaar! +Dezen nacht zal mijn oom de proost door eenige goede, trouwe +vrienden uit den burg en uit de stad geleid worden en naar Yperen +gaan. Gij moogt hem vergezellen!"</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/416.png' width='400' alt= +' ...tot aan den voet van den muur.'><br> + <i>...tot aan den voet van den muur.</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>De jonkvrouw keek hem verwonderd aan, als verstond zij hem +niet.</p> +<p>"Vrees niet, Dakerlia", ging hij voort, "gij zult in +gezelschap van mijnen oom het vrije Kerlingaland bereiken. Gij +begeeft u naar Veurne, naar Lampernisse, en blijft daar in +veiligheid te midden uwer magen wonen, totdat betere +tijdsomstandigheden mij toelaten u te gaan vervoegen ... Ach, u +verlost weten, het verheugt mij ontzeglijk! Wees gij ook blijde, +Dakerlia!"</p> +<!-- Page 417 --> +<p>"Ik zou u verlaten?" mompelde de jonkvrouw met eenen lichten +spotlach op de lippen. "Verre van u gaan, u niet meer zien, +duizend dooden sterven in de onzekerheid van uw lot? 0, Robrecht, +gij kent Dakerlia nog niet!"</p> +<p>"Hemel, weigert gij dan dit eenig middel om aan eenen bijna +zekeren dood te ontsnappen?"</p> +<p>"Ja, ja; ik weiger", antwoordde de maagd met vast besluit. +"Waar gij zijt, wil ik zijn: de dood zelf zal ons niet scheiden. +Indien God over uw leven had beschikt, dan wierd uw graf het +mijne. Alleen ben ik nu op de wereld met u; gij zijt mij alles +en, wat er ook geschiede, Dakerlia verlaat u niet!"</p> +<p>Een angstkreet ontsnapte Robrechts borst. Hij had wel +eenigszins den tegenstand zijner moedige verloofde voorzien; doch +had tevens gehoopt dien te kunnen overwinnen. Hare koele +beradenheid ontnam hem deze hoop schier geheel.</p> +<p>Zijn oom de proost kwam hem nu ter hulp en poogde door +velerlei redenen jonkver Wulf te doen begrijpen dat zij ongelijk +had dit eenig middel tot verlossing, dat God in Zijne goedheid +haar aanbood, zoo vermetel te weigeren. Zij kon het zich niet +ontveinzen dat de Kerels, in den burg, elk oogenblik met eene +beslissende overrompeling waren bedreigd. Nu de koning van +Frankrijk met zijn leger te Brugge ging komen, zouden zij +misschien bezwijken. Dan stond hun allen niets te wachten dan een +ijselijke dood. Wat nut kon zij, door de opoffering van haar +leven, het vaderland toebrengen? Indien zij weigerde met hem den +burg te verlaten, zou zij zich voor God niet schuldig maken aan +eenen roekeloozen zelfmoord? Daarenboven, was zulke belegerde +vesting wel de plaats waar het eene jonkvrouw betaamde te +blijven? Moest haar gevoel van eerbaarheid haar niet zeggen dat +bij de inneming van den burg door de Fransche wapenknechten, een +veel ijselijker gevaar dan de dood haar kon bedreigen?</p> +<p>De kastelein Hacket voegde zijne pogingen bij die zijns +broeders; doch welke moeite ze beiden ook inspanden of wat ze +deden gelden, jonkver Wulf wilde naar niets luisteren en betuigde +dat zij tot het einde toe het lot van Robrecht zou deelen.</p> +<p>Mher Sneloghe greep haar de handen en zeide op smartelijken +<!-- Page 418 -->toon:</p> +<p>"Dakerlia, ik bid u, wees beter beraden! Uit liefde, uit +verkleefdheid voor mij wilt gij u opofferen; maar, dierbare, gij +bedriegt u in uwen edelmoed. Uwe tegenwoordigheid in dezen burg +is mij geen troost; integendeel, zij maakt mij diep +ongelukkig."</p> +<p>"Ongelukkig?" herhaalde de jonkvrouw.</p> +<p>"Ja, Dakerlia; gij hebt het gezien, hoe ik sedert vele dagen +onder treurnis en verdriet gebogen ga; hoe de moedeloosheid mij +bestormt en dreigt geheel te overwinnen. Gij meent, dat het +verlies mijnes arme zuster de eenige oorzaak was? Neen, uwe +tegenwoordigheid in deze plaats, het lot dat u beschoren schijnt, +zijn de voorname bronnen mijner smart. Ach, ik bemin u, gij weet +het, uit al de krachten mijner ziel. Moeten vreezen, bijna zeker +zijn dat gij hier eenen akeligen dood zult vinden, uwe +verlossing, uwe vrijheid in handen hebben, en ze u zien weigeren! +Begrijpt gij niet, Dakerlia, dat zulke overwegingen mij +wreedelijk martelen? Ach, wees goed, geef mij het liefdebewijs +dat ik u smeekend afbid! Volg mijnen oom en ga naar Lampernisse. +O, ik bezweer u, schenk mij dus, met de zekerheid uwer +behoudenis, den verloren moed terug!"</p> +<p>Dakerlia schudde weigerend het hoofd.</p> +<p>"Gij blijft ongevoelig voor mijne bede?" zuchtte mher Sneloghe +pijnlijk.</p> +<p>"Maar, Robrecht, en gij, heeren", zeide Dakerlia met eene +verrassende bedaardheid, "hebt gij wel waarlijk de minste hoop +gevoed dat ik kon toestemmen den burg te verlaten en mijnen +verloofde een koel en eigenzuchtig vaarwel te zeggen? Gij doet +allerlei gevaren voor mijne oogen spoken? Maar bestonden deze +gevaren niet, dan slechts zou ik doen wat gij van mij eischt. Nu +wil en moet ik blijven. Hoe? Gij voorzegt mij de komst van een +Fransch leger en geweldige aanvallen des vijands? Robrecht, dien +God behoede, kan gekwetst worden. Wie zal hem verzorgen en +troosten! De Kerlinnen die daar binnen zijn? Zal ik, Dakerlia. +deze zending aan vreemde handen overlaten, en rust en vrijheid te +Lampernisse gaan zoeken, terwijl mijn verloofde hier stervend +misschien ligt uitgestrekt en om hulp en lafenis kermt? Neen, +neen, wat gij vraagt is onmogelijk. Het denkbeeld zulker lafheid +alleen brengt mijne verontwaardigde ziel in opstand, en ik bid u, +ik bezweer u, heeren, <!-- Page 419 -->spreekt mij er niet meer +van!"</p> +<p>Allen erkenden innerlijk dat men te vergeefs zou pogen de +sterkmoedige maagd van besluit te doen veranderen. Robrecht, die +diep was bedroefd bij de gedachte dat Dakerlia, door te weigeren, +alle hoop op redding verloor, zeide haar nog met +aangejaagdheid:</p> +<p>"Maar, vriendinne, verschrikt het beeld van den pijnlijksten +dood u niet, er is toch iets, iets schromelijks, dat uw fier en +kuisch gemoed kan doen terugdeinzen. Vooronderstel dat de Kerels +hier bezwijken en de burg worde ingenomen. Dan zegeviert de +verrader Disdir Vos, hij vat u aan, rukt u naar zijne woning ... +Ach, de booswicht is bekwaam tot de gruwelijkste misdaad!"</p> +<p>Terwijl hij deze woorden sprak, was Dakerlia's blik fonkelend +geworden; ja, hare oogen vlamden, toen hij door de bedreiging van +een grooter ongeluk dan de marteldood zelf, haar met angst en +vervaardheid had geslagen.</p> +<p>Robrecht en zijne ooms zagen haar aan met de twijfelachtige +hoop dat zij door het denkbeeld van zulk vreeswekkend gevaar +overwonnen, tot de vlucht ging toestemmen.</p> +<p>"Welnu, welnu, Dakerlia?" murmelde mher Sneloghe.</p> +<p>"Welnu?" herhaalde zij met sombere stemme. "Disdir Vos, de +verrader, de lafaard? Ik kan terug in zijne handen vallen? Ja, ik +heb er aan gedacht...."</p> +<p>En zij stak langzaam de hand in hare borst en trok er eenen +glinsterenden moordpriem uit, dien zij stilzwijgend toonde.</p> +<p>De anderen deinsden met eenen angstkreet terug.</p> +<p>Het staal in de vuist wringende, zeide Dakerlia, zonder de +minste drift:</p> +<p>"Zoolang Robrecht nevens mij staat, zal hij mij verdedigen; +beschikt God over zijn leven, dan wordt deze moordpriem mijn +beschermer. Disdir Vos? Wat kan hij tegen mij? Ik ben eene +Kerlinne! Tusschen den dwingeland en het slachtoffer graaft de +dood in een oogenblik eenen onoverschrijdbaren afgrond."</p> +<p>Vooraleer de anderen van hunne verbaasdheid konden bekomen, +verborg zij het wapen weder in hare borst en zeide met eenen +stillen glimlach:</p> +<p>"Robrecht, uit liefde tot mij, wilt gij mij van hier v +<!-- Page 420 -->erwijderd zien; ik, uit liefde tot u, wil u niet +verlaten. Het is dus eene worsteling tusschen ons beiden. Wie van +ons volhoudt en verwint, toont de grootste liefde. Meent gij dat +ik, in dit gevecht der ziel, u de zegepraal zal gunnen? Verzaakt +dus uwe pogingen, heeren; zij zijn volstrekt onmachtig en +nutteloos."</p> +<p>Robrecht greep Dakerlia's handen en drukte vurig in de zijne, +terwijl tranen uit zijne oogen rolden. Hij bewonderde de +sterkmoedigheid en de eindelooze liefde der maagd, ofschoon hare +noodlottige weigering hem het hart met droefheid en schrik +vervulde. Er was echter niets aan te doen; hij moest zich +onderwerpen en alle verdere poging opgeven; want dat Dakerlia +onplooibaar zou blijven, daaraan kon hij niet meer twijfelen.</p> +<p>Hij trad met haar en zijne ooms in de andere kamer, waar het +lijk van mher Eggard, gansch gekleed en met een zwaard in de +hand, op eene soort van rusttafel lag uitgestrekt. Hier brandden +wel waskaarsen nevens een kruisbeeld, maar aan de voeten van den +dooden stonden insgelijks kommen met gortebrij en eene kruik +bier, zoodat hier, evenals onder de Kerels der Ambachten, +terzelfder tijd Christelijke en Heidensche plechtigheden werden +geoefend.</p> +<p>Om eenige oogenblikken te bidden, knielde Robrecht met +Dakerlia op eene bank en boog in stilte het hoofd.</p> +<p>De proost verliet de kamer met zijnen broeder. Het was tijd +dat hij de noodige maatregelen name, om zijne vlucht te bereiden; +want de dag begon zichtbaar te dalen, en welhaast zou de +duisternis invallen.</p> +<p>Opgesloten in eene zaal der proostdij, wogen en wikten zij +goud en gesteenten, om het geld, dat zij Walter Van Lillers +beloofd hadden, onder het minste gewicht bijeen te brengen. Dan +overwogen zij welke kleederen de proost zou aantrekken, opdat hij +min herkennelijk ware, en hoe hij zijne pogingen bij Willem Van +Loo zou berekenen om zeker te zijn dat hij onmiddellijk naar +Brugge zou komen.</p> +<p>Toen zij eindelijk onderzochten welke baan hij volgen zou om +zonder ongeval het vrije Kerlingaland te bereiken, stieten zij +tegen eene groote moeielijkheid. Rondom Brugge mocht men de +groote wegen niet volgen, dewijl men daar reizende +<!-- Page 421 -->ridders of wapenknechten kon ontmoeten. Om met +eenige kans op veiligheid te kunnen reizen, moest Bertulf de +afgelegene voetpaden door velden en door bosschen volgen; maar +dewijl hij nooit te voet deze streek des lands had doorkruist, +was hij met de kleine wegenissen in het minste niet bekend.</p> +<p>Zeker, zonder leidsman en zoo gansch alleen, zou hij in de +duisternis verdwalen en misschien in de handen der Isegrims +vallen!</p> +<p>In hunne verlegenheid herinnerden zij zich dat er tusschen de +mannen, welke hun door Willem Van Loo waren toegezonden geworden, +een Houtkerel zich bevond, die men den wolvenjager noemde. Deze +had zijne gansche jeugd in de velden en bosschen zwervend +doorgebracht, en moest diensvolgens beter dan iemand de +afgelegene wegenissen en doorgangen kennen. Hij was daarenboven +onversaagd, verstandig en verkleefd, en kon den proost niet +alleen een leidsman zijn, maar nog desnoods hem verdedigen tegen +allen aanval.</p> +<p>Zij deden Ivo-den-wolvenjager roepen en gaven hem te kennen +wat zij van hem verlangden. In den eerste verraste hun voorstel +den Houtkerel, die in het geheel geenen lust gevoelde om uit den +burg te vluchten, zooals hij het noemde; maar hunne beloften en +hunne smeekingen overwonnen na lange moeite zijnen tegenstand en +hij stemde toe den proost te volgen.</p> +<p>Toen eindelijk het uur zou naderen, riep Bertulf zijne neven +en de bijzonderste oversten te zamen, om afscheid van hen te +nemen. Hij beloofde hun dat hij rechtstreeks naar de legerplaats +van Willem Van Loo zou gaan, en door onweerstaanbare redenen, +zelfs door het aanbod van aanzienlijke hulpgelden, hem zou +overhalen om onmiddellijk met gansch zijne macht naar Brugge te +komen. Hij poogde zijne magen en vrienden vertrouwen in te +boezemen, en moedigde hen aan om den burg met hardnekkigheid te +verdedigen, in de zekerheid dat een spoedig ontzet hen allen uit +hunnen gevaarlijken toestand zou komen verlossen.</p> +<p>Hun beurtelings de handen gedrukt hebbende, verzocht hij hun +hier in de benedenzaal der proostdij te blijven; want, indien zij +hem op den muur volgden, ter plaatse waar hij zou nederdalen, +dan, ongetwijfeld, zouden de schildwachten der Isegri +<!-- Page 422 -->ms argwaan opvatten en hunne gezellen te wapen +roepen. Niemand zou met hem daarboven gaan dan zijn broeder +Hacket, zijn neef Robrecht en vier sterke Kerels, die hem en +zijnen leidsman zouden aflaten.</p> +<p>Na het uitspreken van een laatst vaarwel, en onder de +gelukwenschen zijner vrienden, verliet hij de gebouwen der +proostdij en beklom den wal nevens het klooster.</p> +<p>Hier stond hij achter de kanteelen met degenen die aangewezen +waren om tot zijne vlucht te helpen. De kastelein, Robrecht +Sneloghe en Ivo-de-wolvenjager waren insgelijks met hem.</p> +<p>Zij zwegen en ontweken zooveel mogelijk alle bewegingen, om +niet door de wakende schildwachten des vijands opgemerkt te +worden.</p> +<p>Eens toch fluisterde Robrecht aan het oor van den proost:</p> +<p>"Ik weet niet, oom, mij ontstelt een zonderlinge schrik. +Indien gij het slachtoffer werdt van bedrog en verraad?"</p> +<p>"Stil, stil, gij hebt ongelijk", suisde Bertulf. "In alle +geval, het lot is nu geworpen!"</p> +<p>Reeds hadden zij zeer lang gewacht, en sommigen hunner +begonnen te denken dat het ontwerp door een of ander beletsel was +mislukt; want het vastgestelde uur was reeds voorbij.</p> +<p>Maar daar hoorden zij in de verte de zware stappen van eene +bende wapenknechten, en zelfs de galmen van verwarde stemmen. Zij +bogen zich dieper achter de kanteelen en keken bespiedend door de +schietgaten, terwijl de bende meer en meer naderde.</p> +<p>Eensklaps zagen zij iemand eene ontstoken lantaarn over- en +wederzwaaien. Het zwakke licht werd onmiddellijk uitgedoofd.</p> +<p>Op dit sein omhelsde Bertulf in stilte zijnen broeder en +zijnen neef.</p> +<p>Allen sprongen haastig boven den wal; de proost en +Ivo-de-wolvenjager zetteden den voet in eenen strop, grepen een +dik touw met beide handen aan en daalden neder tot aan den voet +van den muur.</p> +<p>Hier werden zij zeer ruw aangegrepen, vastgehouden en weg +gerukt als echte gevangenen. Zij begonnen te vreezen, en zouden +zich zeker verraden gewaand hebben, had niet de waarschijnlijk +berekende stilte der wapenknechten hun nog eenig vertrouwen +ingeboezemd.</p> +<p>Walter Van Lillers, die den proost bij den schouder hield en +hem voortstuwde, fluisterde aan zijn oor:</p> +<!-- Page 423 --> +<p>"Laat u doen en wees stom; niet al mijne mannen zijn met ons. +Een gedeelte slechts kent geheel het ontwerp; de anderen meenen +dat wij u in eenen strik hebben gelokt. Veins evenals wij."</p> +<p>Omtrent de St-Janskapelle hield Walter Van Lillers zijne bende +staan en sprak:</p> +<p>"Wij hoeven niet zoo sterk te zijn om deze twee Kerels naar de +gevangenis te leiden. Meester Daneel, ga met tien wapenknechten +terug naar den burg, langs den kant van den Maalberg; daar +zullen, zooals ik u heb gezegd, nog andere van die vermaledijde +Blauwvoeten u in de handen vallen."</p> +<p>Mher Daneel moest wel van de zaak weten; want hij koos, niet +zonder geheim inzicht, onder zijne mannen er tien uit, en keerde +met hen terug in de Wapenmakersstraat.</p> +<p>Dan begaf mher Walter zich met zijne gevangenen op weg door +afgelegene straten, totdat zij de Smedepoort gingen naderen.</p> +<p>Hij deed zijne gezellen achter eenen hoek blijven staan, en +zeide tot den proost en zijnen leidsman:</p> +<p>"Neemt nu eene losse, onbekommerde houding; spreekt luid en +gebaart u alsof gij niet in het minste op eenig gevaar bedacht +waart."</p> +<p>Na deze woorden stapte hij met hen naar de poort, waar de +overste hem scheen af te wachten.</p> +<p>"Mher Ogier", zeide hij, "ziehier twee poorters die met mij +uit de stad moeten gaan. De veldheer...."</p> +<p>"Ik weet het; mij zijn daarover bevelen toegekomen", onderbrak +de overste. "De stormegge is reeds opgehaald. Zie, daar opent men +de poort. Vaarwel en goede reis!"</p> +<p>Eenige oogenblikken daarna bevonden zij zich in het open veld. +Weder had Walter Van Lillers hun de stilte bevolen, en zij +volgden hem zwijgend gedurende schier eene halve mijl.</p> +<p>Hier bleef hij staan en zeide hun:</p> +<p>"Nu zijt gij verre buiten den kring der brandwachten. Ik ga u +verlaten en naar de stad terugkeeren. Mijne belofte heb ik gansch +vervuld; geef <!-- Page 424 -->mij nu het geld, om mijne vrienden +en de wapenknechten te betalen<a name='FNanchor_78_78'></a><a +href='#Footnote_78_78'><sup>[78]</sup></a>."</p> +<p>Bertulf ontgespte de lederen tassche, die hem aan den gordel +hing en reikte ze aan Walter.</p> +<p>"Zij weegt inderdaad zwaar", mompelde deze verheugd. "Hoeveel +bevat ze?"</p> +<p>"Vijfhonderd marken."</p> +<p>"In goud."</p> +<p>"In goud en in kostbare juweelen."</p> +<p>"De rekening is zeker juist."</p> +<p>"Er is meer in waarde, mher Walter; maar om u geen mistrouwen +te laten, beloof ik u, indien ik het leven behoud, u in betere +tijden en op uwe eerste vraag, nog vijftig marken zilvers te +schenken als bewijs mijner dankbaarheid."</p> +<p>"Nu dan, ik druk u de hand, heer proost, en wensch u alle +geluk."</p> +<p>Hij verwijderde zich in de baan naar Brugge.</p> +<p>"Langswaar nu onze stappen gewend?" vroeg Bertulf aan zijnen +leidsman. "In dien pikdonkeren nacht kan men zelfs den weg niet +zien."</p> +<p>"Nog twee boogschoten verder", antwoordde Ivo-de-wolvenjager, +"komen wij aan eene zandbaan die dwars door het Frinte-bosch +loopt, tot aan Aertryke toe. Daar wenden wij ons links af naar +Thourout en zonder deze stad te naderen, bereiken wij de baan +naar Staden en naar Yperen.... Geef mij de hand, heer proost; +want hier is eene drooge gracht die wij overstappen moeten. Wij +verlaten de groote baan."</p> +<p>De proost liet zich leiden. Hij drong aan de hand van Ivo in +een dicht bosch.</p> +<p>Daar eerst achtte hij zich in veiligheid; het was hem alsof +een steen hem van de benauwde borst viel.</p> +<p>"Ha, God zij geloofd!" riep hij uit. "Ik vreesde nog verraad, +maar hij was oprecht en trouw. Verlost! Verlost!"</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_78_78'></a><a href='#FNanchor_78_78'>[78]</a> +<div class='note'> +<p>"Bertulf, geld gegeven hebbende aan Walter, tot de som van 100 +mark, liet zich af aan een touw."</p> +<p>GALB., p. 316.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<!-- Page 425 --> +<a name='XXII'></a> +<h2>XXII</h2> +<br> + +<p>Den dag Na de ontsnapping van den ouden Bertulf hadden de +Kerels, van op de wallen der proostdij, eene ongemeene beweging +van poorters, ridders en wapenknechten in de stad opgemerkt. +Terzelfder tijd hadden zij verre bazuingeschal en dof gedruis +gehoord, als van reizende legerbenden.</p> +<p>Zij meenden te mogen vermoeden dat Willem Van Loo met zijne +heirkracht de stad was genaderd, en de Isegrims buiten Brugge +togen om hem te gaan bestrijden.</p> +<p>Hunne dwaling desaangaande duurde echter niet lang. Zij telden +vele vrienden onder de poorters van Brugge, zelfs onder degenen +die, door Gervaas Van Praet gedwongen, nu met de Isegrims hen +bestreden. Dezen, uit eigen beweging of door Jan Haring en +Elfried Rooster er toe aangespoord, schoten hun zeer dikwijls +pijlen met geheime berichten toe.</p> +<p>Zoo vernamen zij al spoedig dat de koning van Frankrijk en +Willem van Normandië, met de voorhoede van hun leger, te +Brugge waren aangekomen, en men poorters en ridders buiten de +stadsvesten op het Zand had doen vergaderen, om den koning en den +nieuwen graaf hulde te bewijzen en trouw te zweren<a name= +'FNanchor_79_79'></a><a href= +'#Footnote_79_79'><sup>[79]</sup></a>.</p> +<p>Men zeide hun insgelijks dat men de bestorminng der proostdij +had uitgesteld om het Fransche leger af te wachten; maar dat men +nu, binnen weinige dagen, eenen geweldigen en waarschijnlijk +beslissenden aanval zou doen.</p> +<p>Deze berichten onstelden de Kerels niet zeer. Vanwege Walter +Van Lillers was hun een bericht toegekomen, waardoor men hun de +verzekering had gegeven dat de proost behouden buiten de stad was +geraakt en zijne reis naar Yperen in volle vrijheid had +begonnen.</p> +<!-- Page 426 --> +<p>Bertulf was diensvolgens ongetwijfeld op dit oogenblik reeds +in tegenwoordigheid van Willem Van Loo, en zij mochten hopen dat +het groote Kerlenleger morgen of overmorgen voor Brugge zou +verschijnen.</p> +<p>In alle geval, zij waren bereid om de bestorming moedig en +hardnekkig af te slaan, en dus de proostdij en de kerk tot de +komst van Willem Van Loo te behouden. Wel waren zij niet meer +boven de tweehonderd man sterk; maar dewijl de genaakbare +plaatsen van den muur niet veel uitgestrektheid hadden, waren zij +talrijk genoeg om eenen voor den vijand vreeselijken tegenstand +te bieden.</p> +<p>Dien dag hadden zij tot den avond op de wallen gestaan, en zij +hadden gedeeltelijk zelfs den gansehen nacht gewaakt; maar de +vijand had zich niet vertoond.</p> +<p>Nauwelijks was echter de zon boven den gezichteinder gerezen +of alles voorzeide hun dat zij dien dag eene algemeene bestorming +zouden te doorstaan hebben.</p> +<p>Inderdaad, er kwam allengs eene ongewone bedrijvigheid onder +den vijand. Niet alleen trokken alle oogenblikken aanzienlijke +legerbenden, meest van Fransche wapenknechten, over de Markt +voorbij, om stand te gaan nemen op de plaatsen en in de straten +rondom den burg; maar de Gentenaars waren tevens langs alle +kanten bezig met hunne stormtuigen te stellen of ze nader bij den +burg te voeren.</p> +<p>Een groot gedeelte van den morgen verliep aan deze ontzaglijke +toebereidsels.</p> +<p>De Kerels lieten intusschen niet na alles aan te brengen wat +hun tot eene hardnekkige verdediging van dienst kon zijn. Overal +boven den burg stegen zwarte rookwolken in de hoogte, als wilde +men den vijand verwittigen dat men zich gereed hield om hem met +kokend pik en olie te begroeten.</p> +<p>Terwijl de Kerels als eene uitdaging hun lied over de Markt +deden schallen, zagen de Fransche ridders en wapenknechten +verwonderd op naar deze handvol mannen, die zoo onbevreesd en +vroolijk schenen, een oogenblik zelfs voor hunne nederlaag en +hunnen dood. Wat hun nog onbegrijpelijker voorkwa +<!-- Page 427 -->m, was de tegenwoordigheid boven de muren van +eenige hoogstaltige vrouwen, die lachend en dreigend hun +onverstaanbare scheldwoorden toeriepen.</p> +<p>Eensklaps vertoonde zich bij den ingang der Steenstraat eene +bende ridders te paard, allen zeer rijk gekleed en overdekt met +wapenrustingen welke blonken van zilver en van goud.</p> +<p>Deze ridders keerden den hoek om en reden voort langs de +huizen der Markt, buiten het bereik van der Kerlen pijlen. Zij +waren eene lijfwacht of eene voorhoede; want onmiddellijk achter +hen kwam de koning van Frankrijk, op een groot en sterk +strijdpaard gezeten.</p> +<p>Deze vorst, Lodewijk, bijgenaamd de dikke, was inderdaad zoo +zwaarlijvig en zoo vet, dat de aanschouwers verwonderd zich +afvroegen hoe zulk wanstaltig dik mensch wel te paard kon +stijgen. Evenwel, ondanks zijne zwaarlijvigheid, zag de koning er +tamelijk rap en levendig uit, en getuigden zijne gebaren en +bewegingen niet van de minste loomheid.</p> +<p>Nevens hem reed de nieuwe graaf Willem van Normandië, +wiens jonkheid en tengere leden hem nevens den Franschen vorst +bijna als een kind deden voorkomen.</p> +<p>De koning, met zijn gevolg, begaf zich in de straten rondom +den burg, onderzocht met den blik de sterkte der wallen, +verzekerde zich dat alles doelmatig was bereid, gaf hier en daar +nog eenige bevelen en keerde dan terug op de Markt.</p> +<p>Hier vergaderde hij de oversten der Vlaamsche en Fransche +strijdmacht rondom zich, sprak eene wijl met hen en zond ze dan +terug, elk naar zijne standplaats, om op het sein tot den +algemeenen aanval te wachten.</p> +<p>Eindelijk werd door den koning het bevel gegeven om den +stormloop te beginnen. De bazuinen en hoorns herhaalden tot in de +verre straten hun aanhitsend geschal....</p> +<p>Langs alle kanten van het gedeelte van den burg, dat nog in +bezit der Kerels was, werden de ladders gerecht en klommen +ridders en wapenknechten, door hunne beukelaars beschut, naar +boven.</p> +<p>Maar eer zij de kruin van den muur konden bereiken, waren zij +of door steenen verpletterd of door pijlen getroffen of door ko +<!-- Page 428 -->kende olie verbrand of door lange haken naar +beneden geworpen. Hoevelen er ook sneuvelden, hoe velen er met +verbrijzelde of verzengde leden nedervielen, hoe de gekwetsten en +de dooden zich bij den voet van den muur ook ophoopten, de moed +en de woede der aanvallers verminderden niet. Integendeel, de +gedachte dat zoo weinig mannen weerstand konden bieden aan twee +legers, aan de bloem van Frankrijks krijgslieden, strijdende +onder de oogen des konings zelven, dreef hen tot razernij en tot +blinde strijdzucht.</p> +<p>Ook verdrongen zij, om de ladders te kunnen beklimmen, +elkander zoo woest en zoo vurig, dat deze groote drift zelve hun +schadelijk werd. Nu zij beneden den muur als een zwoegende zwerm +krielden, konden de Kerels geenen pijl schieten, geen steenblok +werpen, geene vlammende olie storten, of zij troffen onder den +dichten hoop en maakten slachtoffers in verbazend getal.</p> +<p>Na een half uur dezer geweldige bestorming lagen er honderden +en honderden dooden en gekwetsten rondom de wallen der proostdij +en der kerk.</p> +<p>Het leger des konings, evenmin als het leger der Vlaamsche +ridders scheen eenig voordeel te hebben behaald. Wel hadden hier +en daar verscheidene ridders de kruin van den wal bereikt, en +waren onder daverende toejuichingen hunner makkers op den muur +gesprongen; maar even ras hadden de Kerels hen neergehakt of met +hamerslagen hun den schedel gebroken en tot antwoord hunne lijken +naar beneden geslingerd.</p> +<p>De Fransche oversten moedigden hunne mannen aan door hunne +woorden en door hun geroep, en deden hun begrijpen welke schande +het zou zijn, indien zij dezen strijd tegen eenen zoo zwakken +vijand slechts eenige oogenblikken moesten opgeven.</p> +<p>Immer duurde de moorddadige bestorming voort, en immer +sneuvelden ridders en wapenknechten bij hoopen onder de muren, +terwijl de Kerels al strijdend zegekreten lieten hooren of met +afgebrokene galmen deze verzen van hun lied herhaalden:</p> +"Gi ridders, dwingers, maect u van cant,<br> +Hier syn de Kerels van Vlanderlant*!<br> +Ja, Isegrims, hoedt u voor den Blauvoet<br> +Of gi selt voelen wat sine clau doet!"<br> +<!-- Page 429 --> + +<p>Misschien wel zou de Fransche vorst, in aanzien van het groote +verlies, dat zijn leger onderstond, den storm hebben doen +opschorsen, om andere middelen te bedenken; maar nu geschiedde er +in den burg zelve iets dat de verdediging voor de Kerels schier +onmogelijk moest maken.</p> +<p>Terwijl er buiten de vesting zoo hevig werd gevochten, was een +gedeelte der Gentenaars met allerlei machtige gereedschappen in +het paleis des graven gegaan, om te beproeven of men den +binnenmuur, tusschen dit paleis en het klooster, niet zou kunnen +doorboren of omverre werpen.</p> +<p>Zij hadden den bedoelden muur zeer onsterk bevonden, en waren +er eindelijk in gelukt daar eene wijde opening te maken, die hun +eenen vrijen ingang gaf tot het klooster en de gebouwen die nog +in bezit der Kerels waren.</p> +<p>Dewijl dezen boven de muren in eenen drukken strijd waren +gewikkeld, konden de Gentenaars, door een gedeelte der Fransche +wapenknechtcn gevolgd, in het klooster sluipen, zonder eenigen +tegenstand te ontmoeten.</p> +<p>Toen zij in genoegzaam getal door den muur gedrongen waren, +vertoonden zij zich en begonnen "zege! zege!" te roepen.</p> +<p>Het gezicht dezer nieuwe vijanden, binnen hunne vesting zelve, +ontrukte den Kerels eenen langen noodkreet, en velen liepen van +den muur om, ware het mogelijk, deze indringelingen te +verpletten.</p> +<p>Zij wierpen zich als woedende leeuwen op Gentenaars en +Franschen, en dreven ze inderdaad terug tot bij den uitgebroken +muur; maar dewijl de bestormers van buiten nu op den wal geene +genoegzame tegenweer meer vonden, gelukte het den Franschen +ridders in groot getal boven den muur te geraken en de Kerels +naar beneden te stuwen.</p> +<p>Welhaast zagen dezen zich langs alle kanten omringd door eene +menigte vijanden, wier getal zeer snel en ontzaglijk aangroeide; +want nu kwamen, zoowel van boven de wallen als door den +uitgebroken muur, wolken vijanden toegestroomd.</p> +<p>Nog eenigen tijd verdedigden zich de Kerels met ontplooibaren +moed, slechts de eene kamer na de andere verlatende, totdat de +kastelein <!-- Page 430 -->Hacket wel bemerkte dat het volstrekt +onmogelijk was geworden het klooster en de proostdij te +behouden.</p> +<p>Op zijn bevel staakten de overblijvende Kerels dit hopeloos +gevecht en weken op een gegeven teeken altezamen binnen de kerk, +waarvan de groote deur reeds van achter was bedamd.</p> +<p>Hier viel Dakerlia haren verloofde aan den hals en juichte en +dankte God, dat Hij hen beiden in dit schrikkelijk en rampspoedig +gevecht had behouden.</p> +<p>Maar Robrecht, door de overtuiging van het gevaar dat hen +bedreigde, schier gevoelloos voor hare blijdschap, maakte zich +uit hare armen los en riep tot de Kerels:</p> +<p>"Stopt, verbalkt, bedamt de deur ... en dan naar boven, naar +boven, op den toren!"</p> +<p>Zij verbalkten onmiddellijk de deur van het sakristijn, +langswaar zij binnengevlucht waren, en vulden zelfs dit laatste +vertrek met steenen, hout en aarde en met alles wat hun op dit +hachelijk oogenblik onder de hand viel.</p> +<p>In de kerk hadden zij eenen grooten voorraad van eetwaren en +bovenal van wapens en werptuigen. Onmiddellijk deden zij van deze +laatste geheele vrachten naar boven dragen.</p> +<p>Zoohaast zij zich zeker mochten achten, dat men niet meer van +beneden in den tempel kon dringen, klommen zij op naar de +gaanderijen in den toren, en begonnen van daar met nieuwe woede +met pijlen te schieten en steenbrokken te werpen, zoodat nog +voortdurend velen hunner vijanden werden doorboord of +verpletterd.</p> +<p>Intusschen hadden de Gentenaars met hunne gehuurde hulpbenden, +en op hun voorbeeld ook vele Franschen, de bestorming verlaten om +de proostdij en het klooster uit te plunderen.</p> +<p>De ridders zagen, voor dien dag ten minst, geen middel om de +kerk in te nemen; want de toren was zoo hoog, dat geene der +beschikbare ladders zijne gaanderijen kon bereiken. En wat de +muren der kerk betrof, deze waren, volgens de gewoonte des tijds, +gebouwd uit rotsbrokken, zoo dik en zoo hecht, dat men ze niet +dan na langen arbeid zou hebben kunnen doorboren, zelfs dan +wanneer de vijand niet door zijne werptuigen alle nadering hadde +belet.</p> +<p>Dewijl er nog voortdurend vele ridders en wapenknechten +nutteloos werden <!-- Page 431 -->gedood of gekwetst, boodschapte +men den koning dezen nadeeligen toestand; en de vorst gaf daarop +bevel om de bestorming te staken.</p> +<p>De Fransche benden verlieten de omgeving van den burg en +trokken dieper in de stad of naar de naastliggende dorpen, waar +zij geherbergd waren. Zoo deden insgelijks de Vlaamsche ridders +en wapenlieden; er bleven in en rondom den burg niet meer +krijgsknechten dan er noodig geacht waren tot het bewaken des +vijands en het verdedigen der reeds ingenomene gebouwen.</p> +<p>Dan konden de Kerels met eenige bedaardheid hun verlies +afmeten en voorzorgen nemen tegen eenen nieuwen aanval.</p> +<p>Zij bevonden dat zij ongeveer zestig man vermisten, er onder +gerekend een tiental gekwetsten, die beneden in de kerk onder +eene zijbeuk lagen en daar werden verpleegd.</p> +<p>Na zulke lange bestorming en zulken geweldigen strijd binnen +het klooster, mocht dit verlies als gering aangezien worden; maar +voor hen was het echter zeer groot, dewijl zij hunne macht +allengs zagen wegsmelten en geen middel bezaten om ze te +vernieuwen of te herstellen.</p> +<p>Zij waren dus nog honderdveertig man. Alles wel berekend was +dit getal toereikend om de kerk van boven den toren nog lang te +verdedigen.</p> +<p>In deze overtuiging moedigden zij elkander tot onversaagdheid +en tot volharding aan. Zeker, het Kerlenleger zou hun te hulp +komen; hun heldhaftige tegenstand zou hun een eeuwigen roem en +hunne vijanden eene eeuwige schaamte zijn.</p> +<p>Ondanks de trotsche woorden, door Robrecht, Hacket en Burchard +hun toegestuurd, lieten sommige Kerels in stomme somberheid het +hoofd hangen. Zij gevoelden wel dat hier schier geene hoop op +verlossing meer overbleef: de dood, de ijselijkste marteldood +spookte voor hunne oogen. Evenwel, na zulke angstige overweging +kwam telkens hun mannelijk gemoed in opstand tegen die opwelling +der ingeborene levensliefde, en zij, heviger nog dan de anderen, +zwoeren, zonder wankelen tot den laatste toe met het zwaard in de +vuist te sterven.</p> +<p>Na eene lange geheime beraadslaging besloten de oversten der +Kerels hunne middelen tot verdediging te +<!-- Page 432 -->berekenen, alsof men de benedenkerk nog kon +verliezen voordat hun hulp van buiten toekwam Dienvolgens zou men +de bovenkerk, dit is te zeggen de hooge gaanderij, die vroeger +den graaf tot hofkapelle had gediend, zooveel mogelijk versterken +en er eenen toereikenden voorraad van werptuigen en van +levensmiddelen verzamelen.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/432.png' width='400' alt= +'...mannen van vermoeidheid in slaap gevallen.'><br> + <i>...mannen van vermoeidheid in slaap gevallen.</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>In eenen hoek der kapelle bevond zich eene zeer nauwe deur, de +eenige langswaar men tot den toren kon opklimmen en, aangezien +men allerlei middelen tot verbalking en tot bedamming dezer deur +en tevens der kapeldeur ging bijbrengen, zouden de Kerels, zelfs +indien zij bij elken aanval de nederlaag kregen, nog drie +bestormingen kunnen doorstaan vooraleer geheel te bezwijken."</p> +<p>Zoohaast de bevelen tot deze nieuwe werkzaamheden waren +uitgedeeld, begon mher Sneloghe te zorgen voor iets dat hem +persoonlijk aan het hart lag. Hij onderzocht de<!-- Page 433 --> +kapelle en de twee verdiepen van den toren, om daar vertrekken of +afgezonderde plaatsen te vinden, waar Dakerlia en de vier of vijf +vrouwen, die nog met de Kerels waren, konden wonen en slapen. +Deze plaatsen deed hij van beddegoed en van eenig huisraad +voorzien en daalde dan naar beneden, in gezelschap van Dakerlia, +die hem in deze toebereidsels immer was terzijde gebleven.</p> +<p>Wel had Robrecbt meer dan eens zijne verloofde zijn diep +verdriet betuigd, omdat zij geweigerd had met den ouden Bertulf +naar Kerlingaland te vluchten. Hem deed het niets, dat zij dus in +het nauw gebracht waren en gevaar liepen van in de handen hunner +wreede vijanden te vallen; maar dat Dakerlia, zoo jong nog, +blootgesteld bleef om dit akelig lot te moeten deelen, die +gedachte knaagde hem als een wreede worm aan het hart en liet hem +geene rust.</p> +<p>Dakerlia betoonde slechts eenige treurnis, omdat Robrecht in +al deze bloedige gevechten kon gekwetst of gedood worden. Wat +haar zelve betrof, het was haar een geluk en eene bron van +trotschheid met hem te mogen blijven. Moesten zij bezwijken, zij +zouden te zamen opklimmen tot God, en zoo zou de dood zelf niet +machtig genoeg zijn om te scheiden wat de liefde had +vereenigd.</p> +<p>Hare woorden waren zoo vol geestdrift; er lag zulke ware +blijdschap in den toon harer stem, dat zij Robrecht eindelijk +geheel troostte en hem weder opvoerde tot helder vertrouwen en +tot grenzenloozen moed.</p> +<p>Toen zij in de kerk kwamen, vonden zij den kastelein Hacket +omringd van vele Kerels, die allen te gelijk spraken om hem van +iets te overtuigen waaraan hij geen geloof wilde hechten.</p> +<p>Eenigen dergenen die vroeger in Brugge hadden gewoond +bevestigden namelijk dat, bij het terugwijken uit het klooster in +de kerk, een poorter met hen was binnengedrongen; dat zij, na de +deur van het sakristijn te hebben verbalkt, overal in de kerk en +tot op den toren hadden gezocht, doch den poorter niet meer +hadden gevonden. Men mocht niet twijfelen aan de waarheid hunner +woorden: zij hadden den indringeling herkend: het was niemand +anders dan David Snoek, de bode van het grauwwerkersgilde die in +de gansche stad befaamd was als de ronddrager van tijdingen en +nieuwmaren.</p> +<p>De kastelein, alhoewel hij weinig geloof of weinig belang aan +deze beweringen hechtte, gaf bevel om nog alle schuilhoeken te +doorzoeken en <!-- Page 434 -->den poorter, indien men hem vond, +ongehinderd in zijne tegenwoordigheid te brengen.</p> +<p>Hij meende zich naar den kant der kerk te richten, waar de +gekwetsten lagen; maar nu kwam een Kerel van den toren geloopen +en deze riep met luider stem en akelig kermend, dat men op den +Maalberg bezig was met al hunne gevangene broeders deerlijk te +martelen en te vermoorden.</p> +<p>Al degenen die niet als wachten beneden moesten blijven, +liepen naar boven.</p> +<p>Zij zagen op de Markt, die men den Maalberg noemde en die zich +tot aan den muur van den burg uitstrekte, eenige benden +wapenknechten geschikt, en te midden dezer een vijftigtal Kerels, +aan hunne lange baarden en blauwe kleeding herkennelijk, die, met +de handen op den rug gebonden, door beulen, met uitgetogen +slagzwaard, waren omringd, als om te worden gehalsrecht.</p> +<p>Inderdaad, reeds drie of vier verminkte lijken lagen daar in +eenen plas bloed, en de beulen stonden nevens de anderen gereed +om op het minste teeken toe te slaan.</p> +<p>Nu evenwel scheen er eene opschorsing in het werk der beulen +te zijn gekomen; want reeds eene wijl hadden zij beweegloos +gewacht.</p> +<p>Daar bracht men nu twee ridders vooruit, en men sleurde en +rukte ze met baldadig geweld dichter naar den burg, opdat de +Kerels beter zouden zien wat hier ging geschieden.</p> +<p>"O, hemel, Ingelram Van Eessen en Willem Van Wervick!" kreet +Burchard met angst, en voor de eerste maal, sedert den moord des +graven, eenige smart betuigende. "Mijne arme vrienden! Zulke +dood!"</p> +<p>"Eilaas, eilaas, God is rechtvaardig!" fluisterde Dakerlia aan +Robrechts oor. "Zijne straffende hand heeft zich uitgestrekt over +de moordenaars van graaf Karel!"</p> +<p>Robrecht knikte bevestigend, doch slaakte eenen kreet van +afgrijzen bij het schrikkelijk schouwspel dat nu onder zijnen +strakken blik aanvang nam.</p> +<p>Eerst hakten de beulen Ingelram en Willem de handen af, dan +doorstaken zij hunne lichamen met honderd kleine wonden, en +martelden onmenschelijk hunne slachtoffers, totdat zij eindelijk; +gansch doorkerfd nedervielen <!-- Page 435 -->en hunne lijken +onder de voeten van honderden wapenknechten werden vertreden en +verpletterd.</p> +<p>De Kerels staarden van den toren in stommen angst op dit +ijselijk tooneel, en menigeen ontvielen tranen van medelijden. +Burchard Knap gromde met schorre stem en bulderde +vermaledijdingen maar hij was bleek en scheen te beven.</p> +<p>Een wapenbode trad vooruit naar den burg en riep uit al zijne +macht tot de Kerels:</p> +<p>"Ziedaar 's konings en 's graven gerechtigheid! Zoo en +schrikkelijker nog zult gij allen sterven, verwaten Blauwvoeten, +die uwen wettigen vorst hebt vermoord of den moordenaars hulp +hebt gebracht. Geene genade voor u: allen wacht zoo de +schandelijkste marteldood!"</p> +<p>Terwijl hij deze woorden verkondigde, hadden de beulen op den +Maalberg hun bloedig werk voortgezet en waren nu bezig met den +gevangenen Kerels de handen af te houwen en het hoofd in te +slaan.</p> +<p>Zoo zagen de Kerels, die op de gaanderijen van den toren +stonden hunne vijftig broeders, waaronder zij er velen herkenden, +den een na den ander ter dood brengen en, tot teeken van +verachting met voeten trappen.</p> +<p>Het verstroostte hen misschien een weinig te mogen bemerken +dat ten minste geen hunner eenen enkelen kreet of eene klacht +slaakte; maar bij het gezicht van dit groot getal lijken, door de +wapenknechten zelven zoo wreedelijk vertreden, konden zij hunne +tranen niet wederhouden, en allen beweenden zuchtend en kermend +het akelige lot hunner arme gezellen.</p> +<p>Zij bleven op den toren, totdat de lijken waren weggenomen en +het vertrek der wapenknechten hen kwam overtuigen, dat des +konings wraak, voor dien dag, bij gebrek aan slachtoffers was +gestaakt.</p> +<p>Nog weenden velen in stilte, zelfs toen zij reeds de +gaanderijen des torens hadden verlaten en ter kerke waren +afgedaald.</p> +<p>Hunne eigene smart onderdrukkende, deden de oversten vele +moeite om het neerslachtig gemoed hunner mannen weder op te +beuren; maar welke pogingen zij ook inspa<!-- Page 436 -->nden, +van dit oogenblik af bleef onder de Kerels eene sombere +treurigheid heerschen. Velen hunner toch hadden eenen vader, +eenen broeder of eenen vriend zien martelen, en dit schouwspel +spookte als eene onverwinnelijke nachtmare voor hunne oogen. Wel +zwoeren zij daarom niet min onversaagd te zullen strijden, ja, +zelfs hunne dierbare dooden op den vijand te willen wreken; maar +hun hart was vervuld met deernis en verdriet, en hun ontsprongen +tranen ondanks hunnen wil.</p> +<p>Zoo kwam eindelijk de nacht. De Kerels zaten hier en daar in +de kapelle of in de benedenkerk bij groepen ten gronde, rondom +eenige ontstokene kaarsen, en schouwden met somberen blik in de +donkere ruimte der kerk of spraken treurig van hunne doode +vrienden.</p> +<p>Mher Sneloghe en Dakerlia bevonden zich bij de gekwetsten; +deze laatste raadde en hielp de Kerlinnen in het verplegen der +arme gezellen, die door het zwaard des vijands waren getroffen +geworden.</p> +<p>Hacket, de kastelein, hield zich in de kapelle, waar hij een +weinig poogde te rusten.</p> +<p>Wat Burchard Knap betreft, die zat waarschijnlijk, zooals naar +gewoonte, ergens in eenen duisteren hoek, alleen met zijn knagend +geweten of in gezelschap van eenigen zijner woeste +Houtkerels.</p> +<p>Het kon ongeveer tien uren zijn, en ondanks hunne ontsteltenis +en droefheid waren vele mannen van vermoeidheid in slaap gevallen +toen eensklaps achter den autaar, in de benedenkerk, een geraas +van stemmen zich liet hooren, alsof daar een twist opgerezen +was.</p> +<p>Het gerucht naderde onmiddellijk naar het midden der kerk, en +vele Kerels grepen hunne wapenen en liepen toe, om te vernemen +wat er geschiedde.</p> +<p>Het was David Snoek, de bode van het grauwwerkersgilde, die, +door de nachtelijke stilte uitgelokt, zijne verborgene +schuilplaats had verlaten, in de hoop dat hij door de vlucht zou +kunnen ontkomen; maar eenig gerucht door hem gemaakt, had hem +verraden.</p> +<p>Men had hem aangegrepen en rukte hem nu vooruit, hem +beschuldigende van verraad en hem eenen onmiddellijken dood +toezeggende.</p> +<p>De arme man, die er zeer eenvoudig uitzag, beefde in al z +<!-- Page 437 -->ijne leden en smeekte met gevouwen handen om +genade.</p> +<p>Toen Robrecht Sneloghe hem genaderd was en hem vroeg met welk +doel hij binnen de kerk was gedrongen, stotterde David Snoek +eenige verwarde woorden, waaruit men niets kon begrijpen. +Robrecht gebood den Kerels hunne zwaarden in te steken en den man +los te laten. Hij verzekerde deze tevens dat, indien hij +onschuldig was aan verraad, hem geen leed zou gedaan worden.</p> +<p>Dit stelde David Snoek eenigszins gerust. Dan kwam de spraak +hem weder.</p> +<p>"God zal u daarvoor zegenen, mher Sneloghe", zeide hij, "dat +gij deernis hebt met mij, ongelukkige. Gij weet het allen, +heeren, die mij kent, dat de arme David Snoek vroeger een goede +vriend der Kerels was, en dat hij in het schromelijk nachtgevecht +nog met u tegen de Isegrims heeft gestreden."</p> +<p>"Nu, bloodaard, zoovele domme woorden niet!" gromde Burchard +die genaderd was. "Zeg, wat kwaamt gij hier doen? Ons bespieden, +ons verraden?"</p> +<p>"Neen, neen, heeren, hoort mij aan zonder gramschap!" smeekte +de gevangene. "Hoe ik mij hier tusschen u bevind, dit weet ik, +eilaas, zelf niet wel. Toen men in de stad de mare verspreidde, +dat het Fransch leger, geholpen door de Gentenaars en door de +poorters van Brugge, de proostdij, het klooster en de kerk ging +innemen, sprak iedereen van den rijken buit welke men daar zou +vinden. Ik, die arm ben, liet mij verleiden door de hoop dat ik +in de plundering wel een of ander voorwerp van hooge waarde zou +bekomen, en zoo drong ik met de Gentenaars in het klooster. Wat +er dan geschied is, draait mij als een molen in het hoofd. De +Kerels zijn gekomen en hebben ons teruggedreven, de Franschen +zijn gekomen en hebben ons weder vooruitgestuwd, en zoo in de +hoogte gewoeld, gekneusd, gepletterd, ben ik, zonder het te +weten, binnen de kerk gestooten. En dan, schier dood van schrik, +ben ik achter den altaar gevlucht en heb mij verborgen onder +eenen hoop balken, welke daar in verwarring opeengestapeld lagen. +Dit is, heeren, de loutere waarheid. Doet nu met mij naar uwen +wil; maar wees mij toch barmhartig: want, wel verre van u te +verraden, zou ik, indien het mij mogelijk was, u willen verlossen +van den schrikkelijken dood die, eilaas, u bedreigt!"</p> +<p>"<!-- Page 438 -->De heer kastelein heeft bevolen den +gevangene onmiddellijk in zijne tegenwoordigheid te brengen", +bemerkte een Kerel.</p> +<p>"Welnu, doet hem geen leed en leidt hem naarboven in de +kapelle."</p> +<p>"In de kapelle? Ik?" riep David Snoek, eenen stap +terugspringende "o, mijn God, daar ligt het lijk van den graaf! +Neen, neen, ik bid u, doodt mij liever!"</p> +<p>Hij beefde zoodanig en zulke diepe verschriktheid verried de +holle toon zijner stem, dat de Kerels gansch ontsteld hem +aanzagen.</p> +<p>"Meent gij dan dat de vervloekte Denemarker uit zijn graf zal +opstaan om u den nek te breken?" spotte Burchard Knap, tot groote +ergernis zijner gezellen.</p> +<p>De gevangene knikte bevestigend, terwijl hij zuchtend een +kruis maakte.</p> +<p>"Maar wees duidelijk; wat wilt gij zeggen?" mompelden vele +Kerels, door zijne vreemde houding en eindelooze vervaardheid +getroffen.</p> +<p>"Ach, heeren", zeide David Snoek, de handen samenvoegende, +"gij weet niet wat er in de stad geschiedt. Het is ijselijk; en +sedert ik het weet durf ik des nachts niet meer slapen. Zou ik +het u durven openbaren? Zult gij niet tegen mij vergammen?"</p> +<p>"Spreek, spreek!" riep men hem toe.</p> +<p>"Welnu, de geest van graaf Karel waart alle nachten in de stad +en spookt in de Steenen waar de ridders geherbergd zijn, niet +anders roepende dan "wraak, wraak, wraak!"</p> +<p>De Kerels luisterden met jagenden boezem; twee of drie slechts +beantwoordden deze openbaring met eenen spotlach.</p> +<p>"Om Gods wil, lacht niet, heeren", hernam de gevangene; "wat +ik zeg is enkel waarheid. Nu twee dagen geleden, is de geest van +Karel bij het bed des konings verschenen en heeft zoo lang om +wraak geroepen, totdat de koning beloofd had al degenen ter dood +te brengen, die tot zijnen moord hebben geholpen. Den nacht +daarna heeft de nieuwe graaf Willem van Normandië het spook +insgelijks bij zijn bed gezien en gehoord, en dezelfde belofte +gedaan Daarom heeft men heden u zoo geweldig bestormd, en daarom +ook heeft men heden de gevangene Kerels zoo onmenschelijk +<!-- Page 439 -->gemarteld. De geest van graaf Karel heeft zelf +die marteling der Kerels van den nieuwen graaf +geëischt."</p> +<p>Toen hij dus zijne veropenbaring had geëindigd en door +schijnbare feiten bevestigd, sprak er niemand meer: al deze +harde, moedige Kerels, die weinig vatbaar waren voor vrees, +zoolang het slechts stoffelijke gevaren gold, beefden nu bij de +bedreiging der wraak van een ontstoffelijk wezen, aan welks +verschijning hunne bijgeloovigheid hun niet toeliet te +twijfelen.</p> +<p>Dat de onverzoende of onbevredigde geesten van vermoorde +menschen op aarde konden rondwaren, om wraak op hunne moordenaars +te eischen, dit was zoowel volgens de Christelijke als volgens de +Heidensche begrippen onbetwistbaar.</p> +<p>Het verhaal van David Snoek kon waar zijn, ja, het moest waar +zijn, dachten zij, aangezien men bij het lijk van graaf Karel de +vormen der verzoening niet had in acht genomen, en zelfs de +Christelijke plechtigheden niet had vervuld.</p> +<p>Na lang met klimmenden angst en benauwdheid deze erge zaak te +hebben overwogen, kwamen de meesten tot het besluit zich met den +geest van graaf Karel te verzoenen, om hem de vervolging tegen +hen te doen staken. Zij zouden dus, op het uur van middernacht +dat nu aanstaande was, de Heidensche plechtigheden vieren die men +Dôdsiras noemde.</p> +<p>Daar Robrecht Sneloghe en eenige anderen zich tegen dit opzet +verklaarden en beweerden dat het beter was, volgens de gebruiken +der Kerk den nacht in gebeden voor de ziel van den doode door te +brengen, besliste men, dat elkeen te dier gelegenheid zou +handelen volgens zijn geloof en volgens de inspraak van zijn +geweten. David Snoek zou bij de gekwetsten blijven en aan hunne +verzorging helpen tot morgen. Vond men een middel om hem aan een +touw af te laten, en wilde hij het wagen, men zou hem oorlof +geven om zich te redden.</p> +<p>Op het uur van middernacht bood de kapelle een vreemd +schouwspel aan. De gansche beuk was verlicht met een zeker getal +smokende lampen, die langs de muren waren opgehangen. Rondom de +steenen tafel der grafstede, waarin het lijk van graaf Karel +rustte, brandden vele kaarsen van geel was, die men evenwel zoo +had geschikt dat het benedeneinde der tafel, die zeer lang en +breed was, gansch vrij bleef. Aan het boveneinde stond een +<!-- Page 440 -->kruisbeeld en een vat met wijwater, waarin een +droge palmtak rustte. Uit een koperen bekken walmden +wierookgeuren op.</p> +<p>Langs deze opperzijden hielden zich de kastelein Hacket, +Robrecht Sneloghe, Yorg Koevoet, Dakerlia Wulf en vele +Kerels.</p> +<p>Zij zaten met gebogen hoofd en gevouwen handen nevens het graf +geknield en baden in stilte, geen hoegenaamd deel nemende aan de +Heidensche plechtigheden, welke men aan het nedereinde der +grafstede ging vieren.</p> +<p>Hier hielden zich Burchard met de grootere helft der andere +Kerels, die meer vertrouwen schenen te hebben in de Heidensche +gebruiken dan in de Christelijke gebeden.</p> +<p>Toen alles gereed was, brachten zij op de graftafel vele +schotels met spijzen: brood, koud vleesch, gedroogde visschen en +gortebrij, en stelden daarnevens eenige flesschen wijn en kruiken +bier. Burchard Knap, hier het ambt van priester of wichelaar +vervullende, sprak eenige woorden, die het inzicht der +tegenwoordigen deden kennen, en noodigde dan bij name de ziel van +graaf Karel uit om het <i>doodenmaal</i> bij te wonen, dat ter +harer eere werd gevierd.</p> +<p>Hierop brak hij het brood, en gaf elken zijner makkers een +stuk. Allen begonnen te eten, en van alwat zij nuttigden, legden +zij een brok of eenen lepel vol op den steen der grafstede.</p> +<p>Robrecht Sneloghe, van zijnen kant, doopte den palmtak in het +wijwater, en besprengde daarmede het oppereinde der tafel, met +Dakerlia, zooveel het hun mogelijk was, daarbij de gewone gebeden +der Kerk murmelende.</p> +<p>Het doodenmaal geëindigd zijne, schonk Burchard eerst +bier in eenen grooten hoorn, stortte daarvan een gedeelte op het +graf en liet dan den hoorn tusschen zijne mannen rondgaan, die +elk opvolgend vooraleer de lippen aan het vocht te brengen, +luidop zeiden:</p> +<p>"Met dit hoppebier drink ik de <i>doodenminne</i> ter eere van +Karel van Denemarken."</p> +<p>Deze plechtigheid werd ten tweeden male herhaald met den wijn. +Ook zegende Robrecht ten tweeden male de grafstede met +wijwater.</p> +<p>Ten laatste boog Burchard Knap zich over het graf en, terwijl +hij den steen met de lippen raakte, zeide hij:</p> +<p>"Ik kus den <i>doodenzoen</i> ter eere van Karel van +Denemarken. Weze aldus <!-- Page 441 -->zijne schimme bevredigd, +en verzake zij jegens mij aan vijandschap en aan wraak!"</p> +<p>Al zijne mannen kwamen beurtelings, onder het uitspreken +derzelfde woorden, dus eenen kus op de steenen tafel +nederleggen.</p> +<p>Ondertusschen besprengde Robrecht het graf voor de derde maal, +schudde het bekken met wierook rondom de tafel en murmelde op +plechtigen toon:</p> +<p>"Requiescat in pace!"</p> +<p>De Christelijke doodendienst en de Heidensche Dôdsisas +waren beide ten einde<a name='FNanchor_80_80'></a><a href= +'#Footnote_80_80'><sup>[80]</sup></a>.</p> +<p>Men doofde de lichten uit, en, alsof de Kerels door deze +plechtigheden van hunnen angst verlost en gansch gerust van +gemoed waren geworden, zij gingen naar beneden om eene rustplaats +te zoeken, of legden zich zelfs rondom de grafstede neder.</p> +<p>Een uur later waren zij allen ingeslapen, en hoorde men niets +meer in de kerk dan den eentonigen stap der schildwachten of eene +stille klacht der gekwetsten.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_79_79'></a><a href='#FNanchor_79_79'>[79]</a> +<div class='note'> +<p>Den Dinsdag 5 April, <i>aqua sapientia</i>, kwamen de koning +en de nieuwe graaf Willem te Brugge.</p> +<p>GALB., p. 336</p> +</div> +<a name='Footnote_80_80'></a><a href='#FNanchor_80_80'>[80]</a> +<div class='note'> +<p>Allen waren afgemat, en terwijl de eenen de <i>dadsisa</i> op +het graf van Karel vierden, hadden anderen, die de kracht van het +bloed der martelaars niet meer loochenden, eene toorts ter eere +van Karel ontstoken. KERVYN DE LETTENHOVE, I, 410.</p> +<p>Over de beteekenis van dit woord <i>dadsisa</i> raadpleegde ik +mijnen geleerden vriend prof. J. F. J. Heremans. Zijn brief +daarover aan mij geschreven schijnt mij belangrijk genoeg om hier +te worden medegedeeld.</p> +<p>"Waarde vriend. Het woord, waarover gij verleden Zondag +inlichtingen vroegt, luidt <i>dad-sisas,</i> niet <i>dadsisa</i>. +Het komt voor in het <i>Indiculus superstitionem et +paganiarum</i> (uit de achtste eeuw): <i>de sacrilegio super +defunctos, id est dâd-sisâs.</i> Dit +<i>dâd</i>, dat gewoonlijk in het Saksisch <i>dôd</i> +wordt geschreven, is stellig ons <i>dood</i>, en <i>sisas</i> is +de nominatief meervoud van <i>sisu.</i> Maar wat beteekent +<i>sisu?</i> J. Grim vermoedt <i>kuil, graf.</i> Anderen +verklaren het door <i>treurzang</i>. Er bestaat in het +oud-Hoogduitsch een woord <i>sisesang</i>, dat ook de beteekenis +heeft van <i>treurzang, doodenzang</i>. Ook de Angel-Saksen +kenden dit woord, dat ik zou verkiezen boven dódsisu, +waarvan het laatste deel toch steeds een raadsel blijft. Wil men +J. Grimm gelooven, dan is <i>dâdsisu</i> hetzelfde als +<i>doodenkuil</i> en komt het begrip van zang in die +samenstelling niet voor. In <i>sisesang</i> is dit begrip stellig +voorhanden." Gent, 26 Januari 1870, J.W. HEREMANS.</p> +</div> +<!-- Page 442 --> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XXIII'></a> +<h2>XXIII</h2> +<br> + +<p>De Kerels verwachten zich des anderen daags aan het +voortzetten der bestorming; ook stonden zij bij de eerste +morgenschemering reeds strijdvaardig, om de aanvallen des vijands +met onverzwakten moed af te weren of hem ten minste elken stap +voorwaarts duur te doen betalen.</p> +<p>Maar dien dag, en insgelijks de twee volgende dagen, werden +zij niets anders verontrust dan door pijlen, welke de +wapenknechten nu en dan naar den toren schoten, en die de +schildwachten der Kerels verplichtten zich achter de kanteelen +verborgen te houden.</p> +<p>Zij hadden door eenen hun toegeschoten brief de reden van deze +opschorsing der aanvallen tegen de kerk vernomen. De koning van +Frankrijk, wien waarschijnlijk was bericht geworden dat het +Kerlenleger Brugge naderde, was met het grootste gedeelte zijner +heirkracht in de richting naar Yperen getogen, om Willem Van Loo +op te zoeken en hem den veldslag aan te bieden.</p> +<p>Het heil van Kerlingaland en de redding der belegerden hingen +dus af van het lot eener enkele worsteling! Bleef Willem Van Loo +in dezen eersten schok der beide legers overwinnaar, dan zou +niets meer aan de dappere en verbitterde Kerels kunnen +wederstaan; zij zouden de Franschen dwingen Vlaanderen te +verlaten en zouden dan onmiddellijk zegevierend naar Brugge komen +afgezakt, de Isegrims verpletten of verstrooien en hunne broeders +verlossen, die zoolang reeds schier zonder hoop, doch met +onplooibaren heldenmoed zich tegen twee legers hadden +verdedigd.</p> +<p>Het bericht van des konings veldtocht in Kerlingaland had hun +eenig vertrouwen teruggeschonken. Dewijl men hun tevens had laten +weten dat de Isegrims waarschijnlijk gedurende de afwezigheid des +konings geenen ernstigen aanval tegen hen zou<!-- Page 443 -->den +beproeven, was hun de tijd gegund om te rusten, ten einde weder +krachten te verzamelen tot latere worstelingen; maar zij lieten +integendeel geen oogenblik voorbijgaan zonder aan het scheppen +van nieuwe verdedigingsmiddelen te arbeiden.</p> +<p>In de vrees dat de Isegrims misschien zouden pogen de vensters +der kerk te beklimmen, bouwden zij achter elk venster eene poort +van stelling, waarop een tiental mannen de wacht konden houden, +niet alleen om de bewegingen des vijands te bewaken en zijne +inzichten af te spieden, maar tevens om den wapenknechten door +het schieten van pijlen alle nadering te beletten.</p> +<p>Onder de vensters, op den vloer der kerk, legden zij vele +balken, waarin puntige houten, stalen pennen, zwaarden en +moordpriemen bevestigd waren, zoodat deze altezamen, als een +gebosch van dreigende lansen, in de hoogte staken en onfeilbaar +elken ridder of wapenknecht, die door het venster in de kerk +wilde dalen, moesten doorboren.</p> +<p>De buitenpoort des tempels was zeer zwaar. Om echter te +beletten dat ze door den beukram wierd ingeworpen, vulden de +Kerels het nauwe voorportaal tusschen de twee deuren geheel met +steenen en met alle zware voorwerpen, welke in hun bereik waren; +ja, zij braken met dit inzicht in den tempel zelven zekere +binnenmuren uit, waarvan zij tevens de minst zware steenblokken +in de kapelle en op den toren droegen, om ook van daar den vijand +te kunnen treffen.</p> +<p>Zij hadden, zonder ernstig te zijn gestoord geworden, aan deze +toebereidsels drie of vier dagen besteed, toen zij in den nacht +van den vijfden dag verontrust werden door een dof en verwijderd +gerucht, als het gebons van zware mokers en den scherpen slag van +den hamer op ijzeren keggen.</p> +<p>Dit gerucht vernamen zij op de hoogte der kapelle, in de +richting van den gang, langs waar graaf Karel gewoon was geweest +van zijn paleis ter kerk te komen.</p> +<p>Het scheen hun duidelijk dat men ergens, langs den kant van +het klooster, bezig was met pogingen te doen om eenen muur te +doorboren en zoo op de gaanderij der opperkerk hen aan te +vallen.</p> +<p>De kastelein Hacket en Robrecht Sneloghe deden al hunne +beschikbare mannen in de kapelle te zamen kome<!-- Page 444 -->n; +en, terwijl zij immer de doffe galmen van den geheimzinnigen +arbeid des vijands afluisterden, hielden zij zich gereed om hem +duchtig te onthalen, indien hij er werkelijk in gelukte eene +opening in den muur te maken.</p> +<p>Den ganschen nacht hoorden zij den slag der hamers. Het werk +der Isegrims moest evenwel zwaar en moeielijk zijn en scheen +weinig te vorderen; want het gerucht bleef even verwijderd en +onduidelijk tot den morgen, en hield dan geheel op.</p> +<p>De Kerels meenden zelfs te mogen gelooven dat de vijand zijne +poging had opgegeven, en zij waren gereed, nu de eerste +dag-klaarte zich vertoonde, om beneden in de kerk hunnen arbeid +tot verdediging te gaan hernemen, toen een schildwacht van den +toren daalde en hun kwam boodschappen dat zwarte rookwolken tot +hen opklommen en zij vreesden dat de vijand de kerk aan brand +gestoken had.</p> +<p>De oversten der Kerels liepen op de torengaanderij, en keken +bekommerd naar beneden.</p> +<p>Was het slaan der hamers eene list geweest om hunne aandacht +af te keeren, terwijl men langs eenen anderen kant de middelen +tot eenen aanval bereidde? Waarschijnlijk, want zij zagen nu dat +men, gedurende den nacht, voor de buitendeur der kerk, met dikke +balken een soort van dak had getimmerd, waarop de zwaarste +steenbonken onmachtig afbotsten. Daaronder hielden zich vele +vijanden ongetwijfeld? Maar wat deden ze in deze schuilplaats? En +wat beduidde de rookwolk die kronkelend van daar langs den toren +opsteeg? De morgenschemering en de mistige lucht beletteden de +Kerels duidelijk te onderscheiden welk nieuw gevaar hen +bedreigde.</p> +<p>Bij zijn vertrek had de koning van Frankrijk den veldheer +Gervaas Van Praet gelast de belegering voort te zetten, en de +vaste hoop uitgedrukt dat, eer eene week verloopen ware, alles te +Brugge zou gedaan zijn en de Vlamingen hem in Kerlingaland zouden +komen vervoegen, indien de oorlog daar niet met eenen enkelen +slag wierd beslist en gesloten.</p> +<p>Na zijne mannen eenige dagen te hebben laten rusten en den +nieuwen aanval rijpelijk te hebben berekend, had de veldheer de +noodige bevelen gegeven om de kerk van St-Donaas te bestormen en +kost wat kost in te nemen.</p> +<!-- Page 445 --> +<p>Terwijl een gedeelte der Gentenaars zouden arbeiden, om dwars +door eenige muren de opperste gaanderij des tempels te bereiken, +zou een ander gedeelte, door de wapenknechten en ridders +ondersteund beproeven of men de groote buitenpoort niet bij +middel van vuur zou kunnen vernietigen, en dus eenen vrijen +doorgang bekomen om de Kerels in de kerk zelve aan te tasten.</p> +<p>Om dit te bewerkstelligen, hadden zij in de duisternis de +poort der kerk met eene dikke laag vet en teer bedekt, en pik en +harst en hout tot eenen hoop er voor te zamen gedragen.</p> +<p>Intusschen hadden zij hunne mannen in al de omliggende +gebouwen vergaderd en hun de noodige bevelen gegeven, om op het +eerste sein de kerk binnen te stormen.</p> +<p>Nu de dag ging aanbreken, hadden zij het vuur aan de licht +ontbrandbare stoffen gestoken, en smeten nog immer, van uit hunne +sterke schuilplaats, olie en pik in den gloed, om de verterende +vlammen te voeden.</p> +<p>Wel wierpen de Kerels van boven onophoudelijk zware +steenbonken brandend stroo en kokende olie op het dak; maar de +dikke balken waaruit het was samengesteld, en de versche +ossenhuiden waarmede men het overdekt had, verijdelden al hunne +pogingen.</p> +<p>Intusschen verslond het vuur de deur wel langzaam doch +voortdurend en de vlammen knaagden zoo onweerstaanbaar in het +eikenhout, dat het, na een uur tijds, gansch verkoold bij brokken +nederviel, en de steenen en de aarde ontdekte, waarmede de Kerels +het voorportaal hadden opgevuld.</p> +<p>Deze dam, geenen steun meer hebbende, rolde gedeeltelijk naar +beneden; en het overige was in korten tijd geheel weggeruimd door +eene bende Gentenaars, welke men tot dit einde had doen +naderen.</p> +<p>Dan bracht men in het voorportaal eenen draagbaren beukram, en +begon daarmede zoo hevig tegen de binnendeur in te loopen, dat de +gansche kerk er van dreunde.</p> +<p>Dewijl het hout dezer deur niet dik was, kon zij niet lang aan +het geweldig bonzen wederstaan en viel welhaast verbrijzeld +neder.</p> +<!-- Page 446 --> +<p>De Gentenaars, die in het voorportaal stonden, zonden eenen +schallenden zegekreet in de hoogte en sprongen de kerk in; maar +het gejuich was van korten duur. Daar stonden een honderdtal +Kerels gereed om hen te onthalen, en nauwelijks hadden deze +roekelooze Gentenaars hun zwaard kunnen verheffen, of zij lagen +allen met gekloofd hoofd of afgehakte leden op den vloer.</p> +<p>Nu galmden de bazuinen op het plein van den burg, en een zwerm +vijanden liep uit al de omliggende gebouwen naar de kerk om de +Kerels te verpletten. Zij vervulden de lucht met vroolijk +krijgsgeschreeuw, en meenden als een onweerstaanbare vloed de +kerk binnen te stormen; maar, hoe zij ook elkander verdrongen en +vooruitstuwden, zij werden in hunne woeste vaart gestuit door den +hardnekkigen tegenstand der Kerels, die als een ondoordringbare +muur den nauwen ingang afsloten en alles nederhakten wat hen +naderde.</p> +<p>Na eene wijl lag het voorportaal vol lijken, en vloeide het +bloed in beken onder de voeten der aanvallers.</p> +<p>Zij, die nog op het plein zich bevonden en poogden vooruit te +dringen, wisten niet hoevelen hunner makkers in deze enge plaats +reeds het leven hadden verloren. Zij juichten, hitsten elkander +aan en deden niets dan roepen:</p> +<p>"Vooruit! Vooruit! Zege! Zege!"</p> +<p>Hun onweerstaanbaar gedrang had dan eindelijk voor gevolg dat +de Kerels, hoe schrikkelijk zij ook onder de Isegrims hakten, +voor den druk der aanvallers moesten wijken en dus gedwongen +werden hunnen vijand den vrijen doorgang te bieden.</p> +<p>Zij hadden alles voorzien en de kansen hunner verdediging +sedert lang berekend. Nu deinsden zij door eene eenparige +beweging als op een geheim bevel, tot onder de zijbeuk der kerk, +met den rug tegen de deur van den nauwen trap, langswaar men tot +de kapelle opklom. Zij zouden dus dezen weg naar de opperkerk +zoolang mogelijk verdedigen en, moesten zij den strijd opgeven, +langs daar de gaanderij bereiken, waar zij nieuwe middelen tot +wederstand moesten vinden.</p> +<p>Ridders en wapenknechten waren nu, onder het aanheffen van +triumfkreten en wraakgeroep, den tempel binnengestroomd; en wie +plaats kon vinden om de Kerels te naderen, had hen met woede +aangevallen.</p> +<!-- Page 447 --> +<p>Het ging er lijf om lijf; men zag hier en daar zelfs Kerels en +Isegrims, door het gedrang belet hun zwaard te nemen, elkander +aangrijpen en, ten gronde rollende, ijselijke pogingen doen om +hunnen vijand te versmachten, totdat ze beiden werden verpletterd +of doorboord.</p> +<p>Dewijl de Kerels in eenen dichten hoop stonden en van alle +kanten eene heldhaftige tegenweer boden, was het den aanvallers +niet mogelijk hunne gelederen te breken. Nog een ander en even +groot voordeel had voor hen deze wijze van strijden; want zoo +beletteden zij het grootste gedeelte der Isegrims werkelijk aan +de worsteling deel te nemen.</p> +<p>Dit schromelijk gevecht in de kerk duurde bijna een half uur +voort, met immer klimmende woede en wreedheid. De vloer des +tempels lag bezaaid met honderden lijken, en de strijdenden +plasten hier en daar tot aan de knoesels in het gestorte bloed<a +name='FNanchor_81_81'></a><a href= +'#Footnote_81_81'><sup>[81]</sup></a>.</p> +<p>Bij dezen onverwachten tegenstand en bij het gezicht van zulk +verlies aan dooden en gekwetsten, huilden ridders en +wapenknechten van razernij en wraakzucht, en drongen telkens met +nieuwe drift elkander naar den hardnekkigen vijand vooruit.</p> +<p>Hoe de Kerels ook de Isegrims bij hoopen nedervelden, zij +zelven zagen insgelijks velen hunner gezellen onder de slagen des +vijands bezwijken, en hun getal was eindelijk zoozeer verminderd +dat men niet kon twijfelen of zij zouden welhaast geheel worden +verpletterd.</p> +<p>Op een bevel van den kastelein Hacket weken zij langzaam en +even moedig strijdend naar den trap der gaanderij, sprongen allen +te gelijk naar boven en wierpen de trapdeur toe.</p> +<p>Terwijl eenigen hunner, die men op voorhand had aangewezen, +den ganschen trap opvulden en verstopten met daartoe +gereedgelegde steenen en zakken aarde, liepen de anderen naar de +kapelle.</p> +<!-- Page 448 --> +<p>Hier op de verhevene gaanderij staande, begonnen zij in den +dichten drom hunner vijanden zoodanig met steenbonken te werpen, +met pijlen te schieten en met kokende olie, die de Kerlinnen +hadden bereid, in het ronde te gieten, dat de Isegrims binnen +eene korte wijle tijds meer hunner makkers zagen vallen dan zij +er gedurende de lange en bloedige worsteling hadden verloren. De +plaats was voor hen niet langer te behouden, wilden zij zich niet +nutteloos aan eene geheele verdelging blootstellen.</p> +<p>Een bazuingalm riep hen terug onder de tegenoverstaande +zijbeuk der kerk, waar de werptuigen hunner vijanden hen niet +konden bereiken.</p> +<p>Intusschen bleven de Kerels boven de gaanderij waakzaam om +alwie zich langs dien kant der kerk dorst wagen neer te schieten +of te verpletteren; maar de Isegrims hielden zich schuil onder de +zijbeuk en schenen daar onder elkander over iets te +raadplegen.</p> +<p>Dakerlia kwam met uitgestrekte armen tot Robrecht geloopen en +juichte over zijne behoudenis; maar een grievende angstschreeuw +ontvloog de ontstelde jonkvrouw, toen haar verloofde, stom en met +eenen traan in de oogen, den vinger naar de benedenkerk richtte +en daar op een lijk wees dat met verpletterd hoofd ten gronde lag +uitgestrekt.</p> +<p>"Wee, wee, Yorg Koevoet!" zuchtte Dakerlia. "Hij heeft +Kerlingaland, hij heeft onze vrijheid zijne heldenbloed gegeven! +De goede God weze zijne arme ziel genadig!"</p> +<p>Robrecht durfde nauwelijks in de kapelle rondzien; want zeker, +vele vrienden vermisten zij, en de berekening van hun verlies zou +hen met eene eindelooze droefheid slaan. De kastelein was aan het +hoofd gekwetst en verzekerde nu glimlachend zijnen makkers dat +zijne wonde slechts oppervlakkig en niet erg was.</p> +<p>Eensklaps traden van onder de zijbeuk een bazuinblazer en een +wapenbode vooruit. Deze laatste stelde den Kerels eenen +wapenstilstand tot den avond voor, om de gekwetsten te kunnen +oprapen en de dooden buiten de kerk te voeren. Hij beloofde hun, +in naam van sher Baudewijn Van Aelst, die als overste hier +gebood, dat men, zoolang de dag duurde, geene de minste daad van +vijandelijkheid tegen hen zou plegen.</p> +<!-- Page 449 --> +<p>De Kerels gaven hunne toestemming, op voorwaarde dat slechts +eenige wapenknechten vrij door de kerk zouden mogen gaan om de +lijken weg te nemen. Al de anderen zouden onder de zijbeuk +blijven of, wilden zij de kerk verlaten, nevens den muur naar de +poort stappen. Wie langs de zijde, waarboven de kapelle was, zich +waagde, zou oogenblikkelijk van boven worden nedergeschoten of +met steenen verpletterd.</p> +<p>Deze overeenkomst aldus gesloten en aanvaard zijnde, begonnen +de Isegrims hun werk, en voerden dooden en gekwetsten buiten den +tempel.</p> +<p>Zich in het geheel niet op de beloften hunner vijanden +betrouwende, hielden de Kerels nauwe wacht op hun gaan en komen +en bleven den ganschen dag gereed om allen aanval af te slaan, +intusschen immer werkzaam om op de gaanderij allerlei werptuig +bijeen te dragen.</p> +<p>Toen de avond was gevallen, zaten zij bijna allen te zamen in +de kapelle, waar eenige lampen brandden, of lagen hier en daar, +in hoeken of op banken, worstelende tegen den slaaplust en +denkend aan den noodlottigen strijd van dien rampspoedigen +dag.</p> +<p>Zij hadden hunne overblijvende mannen geteld. Eilaas, meer dan +de helft hunner trouwe makkers hadden den dood in de bloedige +worsteling gevonden! Van de vijfhonderd Kerels en poorters die +met hen de verdediging van den burg hadden begonnen, leefden er +nog zeventig!</p> +<p>De kastelein Hacket was zeer bleek ten gevolge van het bloed +dat hij had verloren, en scheen afgemat en mismoedig.</p> +<p>Burchard Knap zat met het hoofd op de handen in eenen +halfduisteren hoek en bulderde schrikkelijke vermaledijdingen +tegen Willem Van Loo en tegen de Kerels, die hun niet ter hulp +kwamen, maar bovenal tegen Disdir Vos, den verrader, zonder wiens +hulp de vijand nooit binnen Brugge zou geraakt zijn. Hij zwoer +bij duren eede dat, indien hij ooit zijne vrijheid terugbekwam, +hij geene rust zou genieten voordat hij Disdir Vos het valsche +hart uit den boezem hadde gerukt.</p> +<p>Terwijl hij dus in zich zelven morde en gromde, wierp hij +sombere blikken in het ronde, als waande hij in zijne makkers +zelven vijanden te zien. En waarlijk, daarin bedroog hij zich +niet geheel; want buiten eenige Houtkerels beschouwden allen hem +in hun gemoed als de oorzaak der <!-- Page 450 -->ongelukken die +hen zelven en Kerlingaland bedreigden.</p> +<p>Robrecht Sneloghe alleen poogde door zijne woorden den Kerels +nog vertrouwen op redding in te boezemen. De veldslag tusschen +den koning van Frankrijk en Willem Van Loo moest nu geleverd zijn +of ging geleverd worden. Niet van hunne verdediging te dezer +plaatse hing hun lot af; maar van dien beslissenden strijd in het +open veld. Alle uren konden zij de zegepraal van het groote +Kerlenleger vernemen, en die zegepraal moest ook het einde zijn +van hunne gevaren en van hun lijden.</p> +<p>Zoo bleven degenen, die niet onder de vermoeidheid en onder +den slapensnood bezweken, elkander troosten en aanmoedigen tot +diep in den nacht.</p> +<p>Dan hoorden zij eensklaps eene stem die van buiten de +gaanderij tot hen scheen te komen en op versmachten toon hun +toeriep:</p> +<p>"Storm op zee! Stil, stil, ik ben een vriend, een +Blauwvoet!"</p> +<p>Robrecht deed zijnen makkers een teeken dat zij beweegloos +zouden blijven.</p> +<p>Hij zag een menschenhoofd boven de gaanderij opdagen.</p> +<p>"Hemel!" mompelde hij, "bedriegen mij mijne oogen? +Ivo-de-wolvenjager! Zonder baard? Gekleed als een +wapenknecht?..."</p> +<p>Ivo legde zich den vinger op den mond en stapte over de +leuning der gaanderij.</p> +<p>Terwijl de Kerels hem met verbaasdheid bezagen, trok hij met +dezelfde geheimzinnige stilte eene lichte ladder in de hoogte en +legde ze ten gronde.</p> +<p>Dan liet hij zich op eene bank nedervallen en zeide op +treurigen toon:</p> +<p>"Vrienden, laat mij ademscheppen.... Ik heb mij als een +wapenknecht verkleed en vele gevaren getrotst om tot u te komen. +Ach, mijne arme gezellen, ik vervul eenen droeven plicht.... Ik +ben een ongeluksbode.... De oude Bertulf de proost is +dood...."</p> +<p>"Dood! De proost van St-Donaas?" kreten allen te gelijk door +eenen plotselijken angst aangegrepen.</p> +<p>"Ja, dood; gemarteld, ijselijk gemarteld!"</p> +<p>Degenen die in de verre hoeken zaten, n +<!-- Page 451 -->aderden den bode; men wekte zelfs de slapenden, +en allen omringden Ivo-den-wolvenjager en overlaadden hem met +vragen. Hacket stortte tranen over zijnen ongelukkigen broeder, +Robrecht beweende zijnen oom; bleek en met kloppend hart hielden +zij de oogen gericht op Ivo-den-wolvenjager, die zijne verklaring +aanving en ze met eenige onderbrekingen dus voortzette:</p> +<p>"Wij zijn door Walter Van Lillers behouden buiten de stad +geleid, en ondernamen met moed en met vertrouwen onze lange reis +door de nachtelijke duisternis. De oude proost, die niet gewoon +was te voet te gaan en elk oogenblik struikelde, bezeerde zich +dikwijls en begon al spoedig van vermoeidheid te klagen. Wij +mochten echter niet rusten; want, bereikten wij voor den +morgenstond het leger der Kerels niet, dan liepen wij groot +gevaar van in handen der Fransche krijgsknechten te vallen. Ik +ondersteunde den heer proost zooveel ik kon, ja, droeg hem, om +zoo te zeggen, gedurende de twee laatste uren, want zijne voeten +waren gewond en bloedend.... Toen de eerste dagschemering zich +aan den hemel begon te vertoonen, verlieten wij de baan omtrent +Roozebeke, en traden op eene hofstede waar een goed vriend van +mij woont. Zeker, de man zou naar het leger zich begeven hebben; +hij is een onversaagde Kerel, een verkleefde Blauwvoet, die vurig +wenschte zijn bloed voor de verdediging onzer vrijheid te mogen +vergieten; maar zijne vrouw en kinderen zouden op de hofstede +zijn. Daar zou de heer proost kunnen rusten en eenig voedsel tot +versterking gebruiken. Tot mijne groote verwondering vond ik den +Kerel te huis. Toen ik hem zeide dat mijn oude gezel niemand +anders was dan de proost van St-Donaas te Brugge, deinsde de +Kerel met eene grijns van gramschap en misprijzen terug en +mompelde: "Een Erembald, een moordenaar, een verrader van +Kerlingaland!"—Door goede woorden wekte ik zijn medelijden +op en bracht hem tot bedaren. Terwijl de proost, door dit slecht +onthaal mismoedig, wat brood en melk poogde te nuttigen, vernam +ik over den toestand der zaken in Kerlingaland zeer bedroevende +dingen. De tijding van den moord des graven heeft de tweespalt +tusschen de Ambachten gezaaid, waarvan velen geweigerd hebben te +wapen te komen, om de verantwoordelijkheid der misdaad zelfs niet +in schijn te aanvaarden. Men beschul<!-- Page 452 -->digt +algemeen de Erembalds van Brugge onze vrijheid en Kerlingaland te +hebben verraden; want door den moord hebben zij de beslissingen, +die in den Hoop te Veurne genomen waren, onuitvoerbaar gemaakt en +op voorhand verijdeld.—Het zijn de woorden van mijnen +vriend.—In de Ambachten zelve, die hunne mannen ter +beschikking van Willem Van Loo hebben gesteld, zijn vele Kerels +te huis gebleven; en zij, die opgetrokken zijn en zich in het +leger bevinden, vermaledijden niet min de Erembalds als de +oorzaak van 's lands ongeluk."</p> +<p>"Door elkeen gehaat, door de gansche wereld vervloekt als +laffe moordenaars!" zuchtte Robrecht.</p> +<p>"Ga voort, laat al dien praat van bloode lieden achter en zeg +ons wat mijnen oom den proost is geschied!" gromde Burchard Knap +met beklemde woede.</p> +<p>De anderen, zeer ontsteld en nieuwsgierig om het einde dezer +verklaring te hooren, luisterden in stilte.</p> +<p>Ivo-de-wolvenjager hernam:</p> +<p>"De woorden van mijnen vriend deden ons twijfelen aan den +goeden uitslag onzer zending. Er was echter niet te aarzelen, en +alhoewel de arme heer proost schier niet meer kon gaan, wilde hij +toch de pijnlijke reis voortzetten.—Wij geraakten, met +overspanning onzer krachten, eindelijk in den morgen te +Zonnebeke. De heer proost kon niet verder en viel daar in eene +herberg bijna machteloos op eene banke neder. Al de paarden, +karren en voertuigen der omstreken waren in het leger, dat binnen +en rondom Yperen zich bevond. Ik besloot dan alleen naar deze +stad te gaan, om mher Willem de komst van den proost bekend te +maken en hem te verzoeken mij een rijtuig te doen geven om hem +naar Yperen te doen voeren. Ik volbracht mijne boodschap. Een +wagen, door een twintigtal Kerels, met eenen overste vergezeld, +volgden mij naar Zonnebeke.—Daar vielen de Kerels op mij en +ontrukten mij mijn zwaard. Terwijl men mij vasthield om mij alle +beweging onmogelijk te maken, greep men, onder het bulderen van +allerlei smaadwoorden, den ouden proost aan, bond hem de armen op +den rug en smeet hem barschelijk op den wagen. De zweep werd op +de paarden gelegd, en wij vertrokken naar Yperen. Mij had men +insgelijks gebonden; maar de overste, d<!-- Page 453 -->ie mij +goed kende, zeide mij dat men mij van niets beschuldigde. Indien +ik mijn woord wilde geven dat ik mij zou stilhouden en niet pogen +te ontvluchten, zou men mij zonder banden den gevangen proost +laten vergezellen. Ik aanvaardde.—Toen wij Yperen gingen +naderen, vonden wij, zelfs buiten de stad, eene menigte poorters +en Kerels, die nevens de baan op ons schenen te wachten. Ach, hoe +zal ik het u zeggen, wat den armen proost daar en tot op de Markt +van Yperen wedervoer? Eerst overlaadde men hem met +vermaledijdingen en riep men onophoudelijk, zoo luid en zoo +woedend, dat het over de velden hergalmde: "Ter dood, ter dood, +de laffe moordenaar! Versmoort hem in het slijk, den verrader van +Kerlingaland!"—Bij de poort der stad rukte de razende +menigte den proost van den wagen en dwong hem te voet te gaan. +Dan begon men hem met modder en met steenen te werpen ..."</p> +<p>Een gemor van ijzing en angst vervulde de kapelle; de +kastelein Hacket, door het akelig lot zijns broeders verpletterd, +had het hoofd gebogen en de handen voor de oogen gelegd. Robrecht +en Dakerlia hielden hunne strakke blikken op Burchard gevestigd +en schenen hem te verwijten dat hij de schuld was van Bertulfs +ongeluk.</p> +<p>Zoo ontsteld en aangegrepen door het verhaal van Ivo, hoorden +de Kerels niet dat de doffe hamerslagen, naar de zijde van het +klooster, weder waren hervat. Misschien meenden zij het gevaar +dezer poging niet nabij genoeg, om er nu eene bijzondere acht op +te slaan.</p> +<p>De wolvenjager ging voort:</p> +<p>"De proost, alhoewel ziek en uitgeput, stapte met opgeheven +hoofd tusschen den razenden volkshoop; hij had, zooveel zijne +banden het hem toelieten, de handen samengevoegd en scheen te +bidden. Wij kwamen te midden der Markt, en vonden daar Willem Van +Loo met de oversten der Kerels. Mher Willem verweet den proost +met hevige gramschap, dat hij tot den moord van graaf Karel had +geholpen, en door deze afschuwelijke daad der Kerlen macht had +gebroken. De proost beschuldigde integendeel mher Willem en +beweerde dat hij zelf aan zijnen neef Burchard bevel had gegeven +om Karel van Denemarken te dooden. Mher Willem loochende en zwoer +dat hij niets er van had geweten; m<!-- Page 454 -->aar dewijl de +proost zijn gezegde staan hield en de waarheid er van poogde te +bewijzen, werd mher Willem zoo woedend, dat hij luidop bevel gaf +om den ouden proost ter dood te brengen ... Mocht ik hier mijne +openbaring eindigen! Mijn hart beeft en mij spookt nog het +ijselijk schouwspel voor de oogen ... Op een kruis genageld, met +ijzeren tangen verscheurd, door de menigte met modder overdekt, +gehoond, bespot, vermaledijd, de oogen tot God en voor zijne +beulen biddend ... zoo is de oude proost van St-Donaas +gestorven<a name='FNanchor_82_82'></a><a href= +'#Footnote_82_82'><sup>[82]</sup></a> ."</p> +<p>Ivo-de-wolvenjager borst in tranen. Er bleef gedurende eene +wijl eene doodsche stilte heerschen, zoo diep waren allen onder +schrik en droefheid neergedrukt.</p> +<p>"Ach, Burchard, ongelukkige, wat hebt gij gedaan!" riep de +kastelein. "Gij zijt niet alleen de schuld van mijns broeders +gruwelijken dood, maar tevens van het verderf uws vaderlands! +Geheel uw geslacht zal vernietigd worden tot straf uwer misdaad. +Waarom zeidet zij ons dat mher Willem u had bevolen den graaf te +dooden?"</p> +<p>"Willem Van Loo is een snoodaard; hij liegt!" schreeuwde +Burchard. "Hij was de eerste wien het ontwerp werd bekend +gemaakt, en hij heeft het goedgekeurd. Is hij nu valsch genoeg om +het pak zich van de schouders te schudden, ik veracht hem als een +lafaard die hij is. Men beticht mij de zaak van Kerlingaland te +hebben verdorven? Het is belachelijk! Neen, wie onze vijand heeft +vermoord, wie ons machteloos ten prooi der Isegrims heeft +geleverd, is niemand dan de proost Bertulf zelf ..."</p> +<p>"O, mijn God, dat gaat te verre! Zijnen armen oom, zijn +slachtoffer hoonen tot in het graf!" galmde Robrecht, de +verkrampte vuist tot Burchard vooruitstekende.</p> +<p>"Ha, ik vrees uwe bedreigingen niet!" zeide deze. "Het zijn de +toegevingen, de aarzelingen, de vreesachtigheid, de traagheid van +den proost, die de zaak van Kerlingaland hebben verloren."</p> +<p>"Neen", kreet Robrecht, "gij alleen hebt ons verraden; gij +alleen hebt onze vrijheid en ons vaderland vermoord. Indien de +gansche wereld ons vermaledijdt, dan is het omdat gij uwe +misdadige handen in het bloed van graaf Karel hebt gedoopt. Ha, +ha, zeg wat gij wilt, maar op uw graf kleeft nog na vele eeuwen +Vlaanderens onuitwischbare vloek!... Laffe, +<!-- Page 455 -->valsche moordenaar!"</p> +<p>Burchard had zijn zwaard opgeheven en riep bulderend dat hij +mher Sneloghe het hoofd wilde klooven. Robrecht, niet min door +woede ontsteld, wilde insgelijks met uitgetogen wapen naar +Burchard springen. Beiden, door hunne verschrikte gezellen met +geweld wederhouden, worstelden om elkander te kunnen naderen. +Maar op dit oogenblik hoorden zij achter den autaar der kapelle +een bonzend gerucht als van eenen hoop nederrollende steenen, en +onmiddellijk daarop den korten toon van eenen hoorn, die door de +donkere kerk weergalmde.</p> +<p>"Harop, harop! De vijand, de vijand!" schreeuwden de Kerels, +terwijl zij, alles vergetend, naar den autaar vooruitsprongen om +hun leven te verdedigen.</p> +<p>Hier begon alweder eene bloedige worsteling. De Gentenaars +waren door den uitgebroken muur in groot getal binnen de kapel +gedrongen, en onder een luid krijgsgeschreeuw vielen zij de +verraste Kerels met groote woede aan. Zij bekochten echter hunne +vermetelheid zeer duur: want de eersten werden onmiddellijk +neergehakt en degenen die na hen in de nauwe opening zich +vertoonden smaakten den dood vooraleer zij den voet op den vloer +der kapelle konden zetten.</p> +<p>Gewis, de Kerels zouden het hier zeer lang volgehouden hebben +en misschien des vijands poging geheel verijdeld; want, daar de +Gentenaars door eene lange gang moesten komen om tot hen te +naderen, was het hun gemakkelijk ze allen opvolgend te verpletten +Maar terwijl zij door dit gevecht naar de andere zijde der kapel +waren gelokt, kwamen de ridders en wapenknechten in de kerk met +lichte ladders toegeloopen, en beklommen zonder eenig beletsel te +ontmoeten de gaanderij.</p> +<p>Onder het aanheffen van zegevierend krijgsgeschreeuw vielen +zij in groote menigte de Kerels van achter op het lijf; en dezen, +dus geheel ingesloten, moesten onfeilbaar in<!-- Page 456 --> +korten tijd bezwijken. Nog eene wijl hielden zij het vol en +weerden zich met leeuwenmoed, den vloer bezaaiend met de +verminkte lichamen hunner vijanden en met hunne eigene lijken, +totdat de overblijvenden, hun klein getal bemerkende, alle hoop +opgaven, immer strijdend naar eenen kleinen trap weken en hun +heil op den toren zochten<a name='FNanchor_83_83'></a><a href= +'#Footnote_83_83'><sup>[83]</sup></a>.</p> +<p>Dewijl zij ook de mogelijkheid zulker vlucht hadden berekend, +en op voorhand de middelen tot redding hadden bereid, was de +toegang naarboven in een oogenblik verbalkt en de enge trap met +steenbonken opgevuld.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/456.png' width='400' alt= +' "Ha, ik vrees uwe bedreiging niet!"'><br> + <i>"Ha, ik vrees uwe bedreiging niet!"</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>Toen zij op de gaanderij van den toren kwamen en elkander met +wanhoop riepen, bevonden zij dat zij slechts nog veertig in getal +waren; zevenendertig man en drie vrouwen!</p> +<p>De kastelein Hacket was niet meer met hen!</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_81_81'></a><a href='#FNanchor_81_81'>[81]</a> +<div class='note'> +<p>"In de kerk vocht men met de hevigste vurigheid, en bij den +toren was er zulke groote bloedstorting en menschenslachting, dat +ik het niet zou kunnen beschrijven, noch het getal uitdrukken +dergenen die werden gedood of gewond."</p> +<p>GALB., p. 380.</p> +</div> +<a name='Footnote_82_82'></a><a href='#FNanchor_82_82'>[82]</a> +<div class='note'> +<p>Zie het verhaal van Bertulfs schrikkelijke folteringen en +dood, op bevel van Willem Van Loo, bij GALBERTUS, p. 341.</p> +</div> +<a name='Footnote_83_83'></a><a href='#FNanchor_83_83'>[83]</a> +<div class='note'> +<p>Volgens GALBERTUS (p. 353) werden de Kerels den 14 April, na +een bloedig gevecht, uit de opperkerk op den toren gedreven.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<!-- Page 457 --> +<a name='XXIV'></a> +<h2>XXIV</h2> +<br> + +<p>Er gloeide in Robrechts hart een diepe haat tegen den +moordenaar Burchard, die, wel zeker de oorzaak van al hunne +ongelukken zijnde, echter boos genoeg was geweest om de schuld op +zijnen armen oom Bertulf te leggen en hem zelfs na zijnen +ijselijken marteldood nog te hoonen.</p> +<p>Van zijnen kant, was Burchard zoo verbolgen dat hij geenen +blik op mher Sneloghe of op Dakerlia kon werpen, of hij sidderde +van woede en wraakzucht.</p> +<p>Zij hadden op den toren nog hevige verwijten en uitdagingen +gewisseld; maar de krachtdadige tusschenkomst hunner gezellen en +de zekerheid dat zij bij het eerste morgenlicht weder zouden +worden aangevallen, brachten hen, in schijn ten minste, tot +bedaren.</p> +<p>Te zamen konden zij evenwel niet blijven; want bij het minste +woord zouden zij elkander aan het lijf willen, en dan werden de +Kerels blootgesteld aan het gevaar van elkander in eenen +gruwelijken broederstrijd te vernielen.</p> +<p>Het verlies van den kastelein liet de Kerels zonder +opperhoofd. Wie zou nu over hen gebieden? Robrecht? Burchard? +Geen van beiden zou de bevelen van den anderen aanvaarden. Ja, +zij konden elkander niet meer naderen zonder in gramschap te +ontvlammen.</p> +<p>Toen de dag reeds lang was aangebroken en men geene beweging +onder de vijanden opmerkte, brachten de algemene vermoeidheid en +de nood tot rusten, als van zelf de oplossing van het lastig +raadsel.</p> +<p>Op den toren der kerk waren twee gaanderijen. De laagste was +groot en breed; de opperste, die wel vijftig voet boven de eerste +was verheven, had eenen minderen omvang. Zoo was insgelijks het +binnenste van den toren in twee verdiepen gedeeld, welke ruimte +genoeg aanboden om zoo weinig menschen tot woning te +verstrekken.</p> +<!-- Page 458 --> +<p>Burchard, met een twaalftal Houtkerels, die uit plichtgevoel +hem nog bijbleven, klom naarboven en nam bezit van de opperste +gaanderij. Hij zou tot de verdediging medewerken zonder echter +iemands bevel te erkennen.</p> +<p>Opmerkelijk was het,—en Burchard bevond het nu met spijt +en schrik,—-dat van al de Houtkerels die op den morgen van +den moord met hem in de kerk geslopen waren, geen enkele meer op +den toren was. Allen waren gesneuveld of gevangen.</p> +<p>De overige mannen bleven met Robrecht op de groote gaanderij +waar zij, binnen den toren, in allernaast met planken en tapijten +eene soort van kamer timmerden, om den drie vrouwen eene +behoorlijke slaapstede te bezorgen.</p> +<p>Na langs de vier zijden des torens schildwachten te hebben +gezet, met den last bij den minsten schijn van aanval hen door +den Harop-kreet te wekken, gingen de overige Kerels binnen den +toren en legden, zoo zij best konden, zich hier of daar ter +rust.</p> +<p>Van de hoogte waarop zij stonden zagen de schildwachten over +de gansche stad heen en niets van alwat op de Markt, op den +Maalberg of in de naastbijgelegene straten gebeurde, kon hunne +aandacht ontsnappen.</p> +<p>Wel bespeurden zij dien ganschen morgen eene groote beweging +van poorters en wapenknechten in de stad; maar dezen volgden +allen de richting naar St-Salvators, alsof zij daar eenen +plechtigen kerkdienst gingen bijwonen.</p> +<p>Een weinig voor elf uur werd hun de reden dier beweging +verklaard</p> +<p>Uit de kerk stroomde alsdan een groote toevloed van lieden, +die de Steenstraat geheel overdekte en langzaam naar de Markt +vooruitkwam. Hij was samengesteld uit ridders, poorters en +wapenknechten klaarblijkend niet op vijandelijkheden bedacht, +aangezien zij met elkander waren vermengd en nu pogingen deden om +zich in eenen stoet te schikken.</p> +<p>Na eene wijl traden uit de kerk een groot getal priesters, +diakens en zangers, met vanen, standaarden en wierookvaten. Dezen +stelden zich aan het hoofd van den stoet en gaven, door het +aanheffen van een treurigen lijkzang, het sein tot den +optocht.</p> +<!-- Page 459 --> +<p>In den eerste wisten de schildwachten op den toren niet wat +deze plechtigheid te beduiden had; maar toen de zingende +priesters met hun gevolg over de Markt kwamen en de Hofstraat +insloegen, twijfelden zij niet meer, of hun doel moest zijn het +lijk van Karel van Denemarken uit St-Donaas weg te halen en het +op niet ontwijde aarde en in eene betere grafstede te leggen.</p> +<p>Zij wekten hunne gezellen en zeiden hun wat er geschiedde, en +hoe duizenden menschen in den burg gingen treden; maar dewijl de +Kerels uiterst vermoeid en slaperig waren, wilden de meesten +hunne rust niet laten, om naar iets te gaan kijken dat hun als +geen gevaar aanbiedende, geheel onverschillig was.</p> +<p>Robrecht, met vier of vijf zijner gezellen, kwam op de +gaanderij en schouwde neder op den stoet die nu binnen den burg +trad en, zonder der Kerlen pijlen of hunne steenen te vreezen, +tot aan den voet van den toren zelven vooruitstapte, om in de +kerk te gaan. Mher Sneloghe begreep dat de priesters vertrouwen +genoeg in der Kerlen godvruchtigheid hadden gehad om te denken +dat zij deze lijkplechtigheid niet door het plegen van +vijandelijkheden zouden storen. Hij gebood zijne mannen hunne +bogen neder te leggen om in stilte te aanschouwen wat daarbeneden +geschiedde.</p> +<p>De stoet bleef weinigen tijd in de ontheiligde kerk.</p> +<p>Eerst traden de priesters, zingend en in wolken wierook +gehuld, er uit. Achter hen kwamen eenige ridders met eene +lijkbaar waarop, onder een zwart kleed met zilveren kronen, de +doodkist, die het lichaam van graaf Karel bevatte, werd +gedragen.</p> +<p>Al de poorters volgden met ontdekten hoofde. Velen weenden +zichtbaar, en het klagen en jammeren der vrouwen klom, als een +beschuldigend gebruis, tot op de gaanderij waar de Kerels zich +bevonden.</p> +<p>Tot alsdan was alles stil en vreedzaam toegegaan; maar nu +werden er eensklaps door de Houtkerels der bovenste gaanderij +eenige pijlen onder den dichten stoet geschoten, en drie of vier +poorters vielen gewond neder.</p> +<p>Dan rees er een lange en schallende wraakkreet onder de +menigte op, en terwijl velen der tegenwoordig zijnde lieden den +burg afvloden, staken de anderen de gebalde vuisten dreigend +tegen de Kerels op en stuurde hun de schrikkelijkste +vermaledijdingen toe.</p> +<!-- Page 460 --> +<p>Aangezien het voorste gedeelte van den stoet reeds in de +Hofstraat was getreden en buiten het bereik der Kerels zich +bevond, stoorde deze vijandelijke aanval de plechtigheid niet +ernstigerwijze.</p> +<p>Eenige oogenblikken daarna hadden al de poorters het plein van +den burg verlaten en, ofschoon nog immer van verre de Kerels +bedreigende, volgden zij de priesters naar de +St-Christoffelskapelle waar men, in afwachting van 's konings +terugkomst, het lijk des graven zou nederzetten.</p> +<p>Het geschreeuw en gedruisch der vluchtende menigte had al de +Kerels op de gaanderij gelokt.</p> +<p>Robrecht, ten uiterste verbitterd over den aanval door de +Houtkerels tegen den lijkstoet gepleegd, meende naarboven te +loopen om Burchard rekening over deze nuttelooze baldadigheid te +vragen maar zijne gezellen en Dakerlia wederhielden hem door +hunne gebeden ...</p> +<p>In den namiddag stond Robrecht met Dakerlia op de gaanderij. +Hij poogde zijnen mannen nog eenige hoop in te boezemen. Het +Kerlenleger kon in den eersten veldslag tegen den koning van +Frankrijk de overwinning behalen. Dan werden zij verlost; en +vermits zij allen hunne onschuld aan den moord des graven konden +bewijzen, zouden zij hunne vrijheid bekomen en ongehinderd naar +Kerlingaland mogen terugkeeren.</p> +<p>Terwijl hij nog sprekende was, werd hij in zijne rede +onderbroken door eenen Kerel die over de Markt wees en zeide:</p> +<p>"Ziet, ziet, ginder ten einde der Markt! Men gaat ons +aanvallen! Vele benden wapenknechten, boogschutters ..."</p> +<p>Inderdaad, uit de St-Jacobsstraat kwam op dit oogenblik, met +ontrolde banieren en klinkende bazuinen, eene talrijke schaar +krijgslieden over de Markt en richtte zich naar den burg.</p> +<p>Op Robrechts bevel werd in allerhaast het vuur onder de ketels +met olie ontstoken en steenen naar den Zuiderkant des torens in +hoopen bijeengedragen.</p> +<p>De wapenknechten traden op het middenplein van den burg, en +terwijl zij zich daar langs de Loove en het Gijselhuis in een +vierkant schikten, stapte uit hun midden een bazuin +<!-- Page 461 -->blazer met eenen wapenbode vooruit. Deze riep +den Kerels toe dat hun een wapenstilstand tot het einde van den +dag werd voorgesteld, opdat zij zouden kunnen aanhooren wat de +veldheer door zijne zaakgelastigden hun wilde zeggen.</p> +<p>Ten teeken van toestemming hingen de Kerels eene witte vlag +buiten de gaanderij. Den wapenbode aansprekende, vroegen zij hem +wat hij hun vanwege den veldheer te melden had; maar hij gaf hun +te kennen dat zij een weinig op de boodschap moesten wachten.</p> +<p>Over dit antwoord verwonderd, keken de Kerels met overspannen +nieuwsgierigheid naar den kant der Markt, waar des veldheers +woning stond. Wat ging men hun voorstellen? De vrijheid? de +gevangenis? den dood? Hadden de Kerels over het Fransche leger +gezegepraald?</p> +<p>Eensklaps werd hunne aandacht opgewekt door eenen verwarden +volksdrom, die van uit de Steenstraat over de Markt kwam gevloeid +en eenige wapenknechten scheen te omringen.</p> +<p>"Wat mag dit zonderling gewoel toch beduiden?" morde +Robrecht.</p> +<p>"Eilaas!" zuchtte Dakerlia, de handen klagende opheffende, "de +Isegrims, over de bloedige storing der lijkplecht verbitterd, +komen zich wreken."</p> +<p>"Die wanordelijke volkshoop?" vroeg Robrecht verwonderd.</p> +<p>"Akelig, akelig! Zij zullen hier, onder onze oogen, iemand +martelen!"</p> +<p>"Wie zou het zijn, meent gij?"</p> +<p>"Gave God, Robrecht, dat mijne vrees ongegrond ware. Arme +Hacket!"</p> +<p>"Mijn oom, zij zouden mijnen armen oom onder ons gezicht +vermoorden? Kom, Dakerlia, zulk schouwspel is te gruwelijk; ik +zou het niet kunnen zien; treden wij binnen den toren."</p> +<p>En dit zeggende, verliet hij de gaanderij met zijne verloofde; +maar nauwelijks had hij eenige stappen gedaan, of een Kerel kwam +hem achternageloopen en riep hem toe:</p> +<p>"Mher Sneloghe, gij bedriegt u: het is onze kastelein Hacket +niet, dien zij naar hier brengen. Neen, het is eene vrouw +..."</p> +<p>Robrecht en Dakerlia slaakten terzelfder tijd eenen grievenden +noodkreet.</p> +<!-- Page 462 --> +<p>"Eene vrouw? O, hemel, eene vrouw!"</p> +<p>Meer zeiden zij niet: hun vervaarde blik en de ontsteltenis +huns gelaats toonden genoeg dat zij door eene schrikwekkende +gedachte waren aangegrepen.</p> +<p>Zij liepen terug naar de gaanderij en poogden, door het +overspannen hunner gezichtskracht, te herkennen of de Kerel hun +de waarheid had gezegd; doch nu de menigte zich verdrong om de +Hof straat in te stroomen, was het hun onmogelijk iets te +onderscheiden.</p> +<p>Welhaast bereikte deze verwarde stoet de Hofpoort en trad op +het middelplein van den burg.</p> +<p>Dakerlia vloog haren verloofde met eenen angstschreeuw aan den +hals.</p> +<p>"Arme Robrecht!" zuchtte zij. "Wee, wee ons, het is Witta, de +goede Witta! Gruwelijk, Disdir Vos, de valsche verrader, stoot +haar voort en mishandelt haar!"</p> +<p>"Mijne zuster? Zij ook, zij zou boeten voor de misdaad! O, +neen, mijn God, laat mij sterven; maar behoed een arm, onschuldig +kind!"</p> +<p>Witta Sneloghe stapte tusschen een twintigtal wapenknechten +die haar nu en dan barschelijk bij den schouder namen of haar +voortstuwden. Disdir Vos was niet meer met haar; ongetwijfeld had +hij zich achter den dam of onder het kerkportaal verscholen in de +gegronde vrees dat zijne tegenwoordigheid sommige Kerels kon +aandrijven om hem eenen pijl door het lichaam te schieten.</p> +<p>Van zoohaast Witta op den burg was verschenen, had zij oogen +en handen tot haren broeder en tot Dakerlia opgeheven, als wilde +zij haar schrikkelijk lot hun klagen of hunne hulp afsmeeken. +Tranen rolden de ongelukkige maagd over de wangen.</p> +<p>Het was Robrecht zoo bang om het hart, dat hij sidderend naar +beneden schouwde en geene andere klacht deed hooren dan een +heesch en somber keelgeluid.</p> +<p>Dakerlia, door zijnen angst en zijn lijden verschrikt, overwon +hare eigene smart, om hem te steunen en te troosten. Zij zeide +hem dat alle hoop niet was verloren. Misschien vreesden zij ten +onrechte een ijselijk ongeluk. Zij kenden immers de inzichten des +vijands niet ...</p> +<!-- Page 463 --> +<p>Maar nu trad een wapenbode dichter bij den toren en riep hun +toe:</p> +<p>"In name van mher Gervaas Van Praet, veldheer der Vlaamsche +heirkracht, spreek ik tot u. Hoort, wat hij u meldt. Geeft u over +in zijne handen, opdat hij over het lot van elk uwer beschikke +naar zijnen wil. Een half uur gunt hij u om tot deze overgaaf te +besluiten. Indien gij voor het verloop van dien tijd u niet in +zijne genade hebt overgegeven, zal, tot een voorbeeld en tot +wraak over den moord van graaf Karel, deze jonkvrouw, Witta +Sneloghe, zuster van een der moordenaars, onder uwe oogen door +den beul het hoofd worden afgeslagen. Ziet aldus wat u te doen +staat; wij wachten uw antwoord."</p> +<p>Robrecht slaakte eenen schreeuw en beefde in al zijne +ledematen; hij was schier ijlhoofdig en kon zijnen blik niet +afwenden van zijne arme zuster, die biddend en smeekend immer de +handen tot hem ophief.</p> +<p>Dakerlia, door bedruktheid en schrik overstelpt, had de handen +voor de oogen geslagen en weende bitter.</p> +<p>De eindeloosheid van het ongeluk dat hem bedreigde en de +akeligheid van zijnen toestand deden Robrecht een uiterst geweld +inspannen om zijne smart te bedwingen. Er was geen tijd te +verliezen; wat doodelijke angst hem ook folterde, hij was man en +moest zelfs te midden der gruwelijkste gevaren sterkmoedig +blijven.</p> +<p>Zich tot zijne gezellen keerende, zeide hij haastig:</p> +<p>"Vrienden, wat gaan wij doen? Weigeren wij ons over te geven, +dan vermoordt men mijne zuster,—onnoozel kind, zoet en +argloos als een lam!—Geven wij ons over zonder voorwaarden, +zooals men het eischt, dan dreigt ons een onvermijdelijke dood. +Wat gedaan? O, hemel, geeft mij raad! Wat gedaan?"</p> +<p>De Kerels zwegen of morden binnensmonds. Het was klaarblijkend +dat zij geenen lust gevoelden om zich weerloos in de handen +hunner wreede vijanden te leveren; evenwel, uit medelijden voor +den hachelijken toestand van hunnen overste, drukten zij hunne +weigering niet door woorden uit.</p> +<p>"Ach, nog eene zwakke hoop!" kreet Robrecht, "missch +<!-- Page 464 -->ien zullen onze vijanden niet onverbiddelijk +zijn en ons de voorwaarden toestaan die mijn oom Hacket hun +vroeger heeft uitgedrukt. Wat voordeel brengt het toch +Kerlingaland toe, dat wij nog eenige dagen op dezen toren +blijven? Sterven,—indien dit lot ons door God is +voorbeschikt,—sterven moeten wij allen. Waarom mijne +zuster, waarom een onnoozel kind nutteloos geslachtofferd? Laat +mij het beproeven: wil men ons beloven ons onmiddellijk te dooden +en ons toe te laten onze onschuld aan den moord te bewijzen, dan, +vrienden, ik smeek u, geven wij ons over! Mijne arme zuster zal +gered zijn en wij, misschien, zullen worden gespaard ..."</p> +<p>Burchard Knap die, om beter te hooren wat des veldheers bode +zeide op de groote gaanderij was gekomen, viel Robrecht hier met +eenen spotlach in de rede, en riep:</p> +<p>"Zinnelooze woorden! Ziet gij niet dat de Isegrims deze nieuwe +list uitgevonden hebben om ons in handen te krijgen en ons te +martelen, zooals zij onze ongelukkige broeders hebben gemarteld? +Al wat zij zeggen is bedrog en valschheid. Zoohaast gij beneden +zijt zal men u doodslaan en uwe lijken met voeten treden. Wat mij +betreft, ik geef mij niet over. Moet ik sterven, het zij dan met +met zwaard in de vuist!"</p> +<p>"Maar, maar, om Gods wille, Burchard", smeekte mher Sneloghe, +"beneem mij dit laatste middel niet! Veroordeel mijne rampzalige +zuster niet tot eenen gruwelijken dood!"</p> +<p>"Te veel reeds hebben vrouwen onze verdediging gehinderd", +gromde Burchard. "Voor het behoud van het leven uwer zuster zoudt +gij het leven van al deze dappere mannen gaan opofferen? Het is +belachelijk!"</p> +<p>Robrecht meende tegen den barschen Burchard met woede uit te +vallen; maar nu galmde hem van beneden eenen angstkreet in de +ooren, die hem naar den boord der gaanderij deed springen. Hij +zag de arme Wtta tusschen ridders en wapenknechten ten gronde +geknield, terwijl een beul met uitgetogen zwaard nevens haar +gereed stond om op het eerste sein haar het hoofd af te +slaan.</p> +<p>Bevend als een riet en schier zinneloos van verschriktheid, +deed Robrecht een teeken dat hij wilde spreken. De wapenbode +naderde en mher Sneloghe gaf hem te kennen dat de Kerels er in +toestemden den toren te verlaten en zich in des veldheers h +<!-- Page 465 -->anden over te geven op voorwaarde dat men hen +allen in de gevangenis zou leiden en men hen door een gerechtshof +zou doen oordeelen, opdat elk hunner gestraft wierde in de maat +zijner schuldigheid.</p> +<p>De wapenbode keerde terug naar de ridders die onder elkander +met zekere hevigheid over deze voorstellen begonnen te +raadplegen.</p> +<p>Intusschen was Disdir Vos, door den gang der onderhandelingen +verstout, uit zijne schuilplaats getreden en stond nu nevens de +geknielde Witta, waar hij met eenen ridder, die de overste der +wapenknechten scheen, begon te spreken.</p> +<p>Burchard bemerkte den verrader van op den toren. Hij nam, +zonder iets te zeggen, den boog uit de handen van eenen zijner +mannen, legde er eenen pijl op en mikte ...</p> +<p>Met eenen angstigen gil sprong Dakerlia naar hem toe en wilde +hem den boog uit de handen rukken, terwijl zij riep:</p> +<p>"Houd op, laat af, uw pijl is een doodvonnis voor de +ongelukkige Witta!"</p> +<p>Maar hij, met eenen enkelen zwaai zijner linkerhand, wierp de +smeekende maagd zoo geweldig achteruit dat zij tegen den kerkmuur +viel.</p> +<p>De pijl snorde door de lucht en trof in eene schuinsche +richting Disdir Vos op de schouderplaat; maar hier schampte hij +af, verhief zich weder en doorboorde den hals van den overste der +wapenknechten. Deze, zich doodelijk gekwetst voelende, begon te +wankelen doch had nog, terwijl hij ineenzakte, de kracht om te +roepen:</p> +<p>"Sla toe! Sla toe!"</p> +<p>De beul, op dit bevel, slingerde zijn bliksemend zwaard door +de lucht ... en het hoofd der arme Witta rolde ten gronde ...</p> +<p>Een lange angstschreeuw, een akelige noodkreet weergalmde +terzelfder tijd op het plein en op den toren.</p> +<p>Robrecht Sneloghe, als hadde het gezicht van het bloedend lijk +zijner zuster hem met versteendheid en verbijstering geslagen, +lag beweegloos over de gaanderij en hield den strakken blik naar +beneden. Hij sprak geen woord, en welke pogingen de weenende +Dakerlia ook inspande om hem uit den afgrond zijner smart op te +heffen, hij antwoordde haar niet.</p> +<!-- Page 466 --> +<p>Eensklaps toch scheen de bewustheid van wat er was geschied in +hem terug te keeren. Hij sprong achteruit, trok zij'n zwaard en +riep tot Burchard, terwijl vele Kerels, die zijn inzicht +begrepen, hem wilden weerhouden:</p> +<p>"Moordenaar van den graaf, moordenaar van Bertulf, moordenaar +mijner zuster, moordenaar van Kerlingaland, uw bloed moet ik +hebben! Weze mijn arm de uitvoerder van Gods wraak! Het hoofd zal +ik u klooven, vervloekte duivel, geboren tot ramp en schand van +uw geslacht!"</p> +<p>Hij was zoodanig door woede vervoerd, dat hij eenigen zijner +gezellen overhoop smeet, zelfs Dakerlia met geweld terugdreef en +bulderend vooruit liep naar Burchard die, met het zwaard in de +vuist en eenen spotlach op de lippen, hem verwachtte.</p> +<p>Nog immer poogden hunne gezellen hen van elkander verwijderd +te houden; maar Robrecht riep op eenen toon, die geene +wederspraak meer toeliet:</p> +<p>"Kamp! Kamp! Wilt gij mij niet dwingen een moordenaar te +worden, laat mij strijden tegen het wangedrocht! Achteruit, +achteruit! Hij verdedige zich, of ik vel hem, onmensen die hij +is, voor mijne voeten neder!"</p> +<p>Door den kreet "kamp! kamp!" welken de beide vijanden +terzelfder tijd aanhieven, zagen de Kerels zich gedwongen hen in +vrijheid elkander te laten bevechten.</p> +<p>Stervende van schrik en hare onmacht voelende, was Dakerlia op +beide knieën nedergezonken en hield nu de handen ten hemel +en bad God om bescherming.</p> +<p>De zwaarden slingerden door de lucht en vielen nu en dan +bonzend of knarsend op pantser of op helm. De uiterste woede +zelve der strijders maakte hunne slagen onzeker. Na eene korte +wijl echter bekwam mher Sneloghe zulken harden slag op den +schouder dat hij er onder bukte en met eene knie ten gronde zonk. +Een gil van doodelijken angst ontsnapte Dakerlia, die haren +verloofde reeds dood waande; maar vooraleer Burchard opnieuw zijn +zwaard kon verheffen, was Robrecht opgesprongen en +achteruitgeweken.</p> +<p>Onder het bulderen van sombere wraakkreten, liep hij weder +tegen zijnen vijand in en trof hem zoo geweldig terzijde onder +zijnen helm dat hij hem den hals half doorhakte.</p> +<!-- Page 467 --> +<p>Eene onduidbare vermaledijding bonsde op uit Burchards borst; +het bloed ontsprong hem in eenen dikken straal, en hij viel +zonder beweging achterover.</p> +<p>De Houtkerels naderden hunnen overste om zijnen helm te +ontgespen en hem hulp te brengen; maar zijne wijde wonde en de +doodverf op zijn gelaat lieten hun slechts weinig +hoop—Burchard Knap had het leven verloren, en zijne ziel +was opgeklommen tot God, om daar te verantwoorden over hetgeen +hij op de wereld had gedaan.</p> +<p>In den eerste had Robrecht met eenen glim van voldoening op +zijnen gevallen vijand gestaard, doch na een kort oogenblik +keerde het gevoel eener akelige zekerheid in hem terug, en hij +sprong met eenen scherpen kreet naar de gaanderij.</p> +<p>Over de leuning gebogen, schouwde hij naar beneden ... Hij zag +hoe men het bloedig lijk zijner zuster van den grond ophief om +het elders te voeren, en hoe een wapenknecht het afgehakte hoofd +bij de haren hield en het zoo de arme doode achternadroeg ...</p> +<p>Dit gezicht doorboorde hem het hart als een moordpriem. Hij +viel ontzenuwd en vertwijfelend op de leuning der gaanderij, en +begon te weenen en te snikken als een kind:</p> +<p>"Dood, dood, mijne arme Witta!... Onschuldig en rein als een +offerlam! God, o, God, Gij hebt ons vermaledijd!... maar waarom +mijne arme zuster?... Wee, wee; mocht ik sterven!..."</p> +<p>En overvloediger nog stroomden hem de tranen langs de +wangen</p> +<p>Dakerlia, niet min ontsteld en door droefheid verpletterd, +poogde evenwel hem nog te troosten. Hij scheen haar niet te +hooren en bleef in stomme hopeloosheid verslonden, totdat zij +eindelijk, als laatste toevlucht, zijne mannelijke fierheid +aanriep en hem deed begrijpen dat het gezicht zijner tranen de +Kerels verschrikte en hun den moed geheel zou benemen.</p> +<p>Hetzij de storm zijner smart een weinig was bedaard of dat hij +eenige schaamte gevoelde over zijne weekhartigheid, hij luisterde +naar de liefderijke vermaningen van Dakerlia, stond op, vatte +haar de hand en stapte met haar in den toren, om daar in +eenzaamheid zijne tranen te verbergen en zonder stoornis den dood +zijner zuster te betreuren.</p> +<!-- Page 468 --> +<p>Onderwijl waren de meeste Kerels bij het lijk van Burchard +gebleven, en hadden hem helm en harnas ontgespt en hem de hand op +het hart gehouden, om zich te verzekeren dat geen spoor van leven +meer in hem overbleef.</p> +<p>Dan zeide Ivo-de-wolvenjager tot hen:</p> +<p>"Hij is dood, gansch dood!—Hij is het die graaf Karel +heeft vermoord. Geen onzer heeft werkelijk deel aan deze misdaad +genomen. De gezellen, die Burchard tot den noodlottigen slag +hebben geholpen, zijn allen gesneuveld. De Isegrims wilden ons +martelen alleenlijk omdat mher Burchard zich met ons bevond. Laat +ons nu den wapenbode den dood van den moordenaar melden; en +wellicht zullen de Isegrims ons dan gunstige voorwaarden tot onze +overgaaf toestaan."</p> +<p>Eenigen morden tegen dit voorstel; maar de meesten keurden het +goed.</p> +<p>Ivo-de-wolvenjager stapte naar den zuiderkant der gaanderij en +riep uit al zijne macht tot de ridders:</p> +<p>"Heeren, onder ons allen bleef nog slechts één +man die schuldig was aan des graven moord, namelijk Burchard +Knap. Ik maak u kond dat hij niet meer leeft; Robrecht Sneloghe +heeft hem daareven in eenen kamp gedood!"</p> +<p>Een gemompel van verbaasdheid of van twijfel ontstond tusschen +de ridders.</p> +<p>"Wij willen ons in uwe handen overgeven", zeide Ivo, "op de +voorwaarden welke daar straks door mher Sneloghe, onzen overste, +u zijn bekend gemaakt. Wij zijn niet plichtig en zullen onze +onschuld voor de rechters bewijzen."</p> +<p>"Het is eene list! Gij poogt ons te bedriegen! De moordenaar +van graaf Karel is niet dood!" riep men verwardelijk van alle +kanten hem toe.</p> +<p>"Welnu, heeren, gij zult overtuigd worden van de waarheid +mijner woorden", riep Ivo. "Wij gaan het lijk van Burchard tot u +aflaten. Doe het bezichtigen door ridders die Burchard in zijn +leven hebben gekend. Beraadslaagt dan over bet besluit dat gij +ten onzen opzichte wilt nemen. Wij wachten uw antwoord met +vertrouwen."</p> +<p>Hij trad terug op de gaanderij en haalde een lang touw, zoo +<!-- Page 469 -->als er vele in de nabijheid gereed lagen. Door +zijne makkers geholpen, bond hij het einde aan Burchards lijk en +droeg dit op den boord der ganderij.</p> +<p>"Geeft acht, heeren", riep hij, "daar daalt het doode lichaam +van Burchard Knap tot u af!"</p> +<p>En onder het uitspreken dezer verwittiging, lieten zij hunnen +last tot op het plein van den burg nederzakken, en wierpen zelfs +het touw naar beneden.</p> +<p>Onmiddellijk stroomde eene menigte ridders, poorters en +wapenknechten naar den voet des torens om eenen blik te werpen op +het lijk van den booswicht, wiens misdadige handen graaf Karel +voor Gods altaar het hoofd hadden gekloofd.</p> +<p>Langen tijd heerschte daar een verward gewoel en gedrang en +tevens een schaterend gedruisch, waaruit men niets duidelijks +hoorde opgaan dan de kreten:</p> +<p>"Hij is het! Ik ken hem. Hij is het niet! Zij willen ons +bedriegen. Het is een Kerel die hem gelijkt. Zeker, het is de +barsche, de wreede Burchard wel!<a name='FNanchor_84_84'></a><a +href='#Footnote_84_84'><sup>[84]</sup></a>"</p> +<p>Maar wat ook het gevoelen was, dat hier de bovenhand behield, +niet lang bleef de menigte zoo twisten. Welhaast begonnen +poorters en wapenknechten hunnen haat en hunne wraakzucht op het +lijk te koelen. Zij doorstaken het eerst met honderd wonden, en +traden het met de voeten, totdat eene machtige stem zich verhief +en uitriep:</p> +<p>"Naar het galgeveld, de moordenaar! Op het rad het kreng! Naar +de galg het monster, naar de galg! naar de galg!"</p> +<p>En op zijn voorbeeld grepen eene menigte lieden het touw aan, +sleepten juichend en schreeuwend het lijk over het plein, +stroomden als een rollende vloed er mede door de Hof straat en +verdwenen achter den hoek der Markt.</p> +<p>Er kwam dan weder eene betrekkelijke stilte op den burg.</p> +<p>Ivo-de-wolvenjager zag van boven de gaanderij dat de oversten +der Isegrims onder elkander beraadslaagden, en hij twijfelde niet +of zij waren bezig met de voorstellen der Kerels te +overwegen.</p> +<!-- Page 470 --> +<p>Na eenigen tijd te hebben gewacht, riep hij:</p> +<p>"Welnu, heeren, wat is uw besluit? Geeft ons een +antwoord?"</p> +<p>De ridders gingen uiteen. Velen hunner schreeuwden tot de +Kerels:</p> +<p>"Sterven, sterven! voor u allen niets dan de dood!"</p> +<p>Onmiddellijk klonken eenige bazuintonen en galmde de stem van +mher Gervaas bevelend over het plein.</p> +<p>De duizenden wapenknechten spanden hunne bogen en een +oogenblik daarna vlogen zoovele pijlen naar den toren, dat de +lucht als door eene wolk werd verduisterd.</p> +<p>Dewijl de Kerels het inzicht des vijands hadden bemerkt, +konden zij zich intijds achter de kanteelen der gaanderij +verbergen, en zoo kwam het dat buiten eenen Kerel, die eene wonde +aan de wang bekwam, niemand hunner werd getroffen.</p> +<p>Zij hielden zich reeds lang op deze wijze schuil, en de vijand +ging nog immer voort met schieten, zonder dat de Kerels er op +bedacht waren eenige tegenweer te bieden.</p> +<p>Dan trad Robrecht Sneloghe op de gaanderij. Hij scheen kalm en +er fonkelde eene genster van trotschheid in zijne oogen, alhoewel +zijn aangezicht nog de sporen van gestorte tranen toonde.</p> +<p>Hij wierp eenen blik over het plein en riep dan met eene +bittere grijns op de lippen tot zijne gezellen:</p> +<p>"Op, Kerels! Zijn wij waarlijk veroordeeld tot den dood, +sterven wij ten minste gewroken! Welke gunstige gelegenheid! +Eisenen wij van deze wreede beulen den prijs van den akeligen +dood mijner zuster, den prijs van onzer broederen bloed! Haastig, +pijlen, steenen, kokende olie! Zij zijn onverbiddelijk voor ons: +geene genade meer voor hen!"</p> +<p>En het voorbeeld bij het woord voegende, slingerde hij eenen +zwaren steen naar beneden en verpletterde eenen ridder het +hoofd.</p> +<p>Zijne mannen sprongen allen te gelijk recht en schoten pijlen +en smeten steenen met razende woede en overspannen kracht. De +vrouwen zelven kwamen vooruit en sproeiden, met groote ijzeren +lepels, vlammend pik en olie over het plein.</p> +<!-- Page 471 --> +<p>In min dan eenige oogenblikken lagen er vele poorters, +wapenknechten en ridders met verpletterd hoofd, verbrande leden +of doorboorde borst ten gronde.</p> +<p>De veldheer Gervaas Van Praet, die zich niet op zulke +moorddadige tegenweer had verwacht, schrikte bij de gedachte dat +hij hier nutteloos een aanzienlijk getal mannen zou verliezen. +Hij deed de bazuin aanheffen en den aftocht blazen.</p> +<p>De wapenknechten liepen te zamen en weken schier in wanorde +door de Hofstraat.</p> +<p>Eene wijl daarna was het op den burg zoo stil als ware er +niets geschied.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_84_84'></a><a href='#FNanchor_84_84'>[84]</a> +<div class='note'> +<p>"De belegerden kondigden ... den dood van Burchard aan, +roepende dat een twist tusschen hem en den jongen Robrecht was +opgerezen, en deze hem had nedergeveld en met zijn zwaard +doorstoken." GALB., p. 551.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XXV'></a> +<h2>XXV</h2> +<br> + +<p>Er waren vijf of zes dagen verloopen sedert den dood van Witta +en van Burchard Knap, zonder dat de Kerels op den toren eenige +tijding van buiten hadden vernomen.</p> +<p>De Isegrims hadden bemerkt dat er uit een huis op den hoek van +den Maalberg pijlen met brieven naar de Kerels werden geschoten +Zij hadden daarop den graankoopman Elfrid Rooster, als plichtig +aan verstandhouding met den vijand, uit zijne woning gerukt en in +de gevangenis gezet. Tevens hadden zij rondom de kerk en den burg +de schildwachten verdubbeld en doen afkondigen dat elk poorter, +wapenknecht of ridder die tot de Kerels sprak of hun eenig +bericht toestuurde, de straf der landverraders zou +onderstaan.</p> +<p>Van dan af bleven de Kerels geheel zonder kennis van hetgeen +er in de stad of elders geschiedde.</p> +<p>Het verwonderde hun dat men reeds bijna gedurende eene gansche +week hen met rust had gelaten en geenen nieuwen aanval tegen hen +had beproefd. Misschien had men besloten hen van +<!-- Page 472 -->honger op den toren te laten sterven? Dit was +geheel onwaarschijnlijk. Wel bezaten de Kerels nog eenigen +voorraad aan levensbehoeften maar zij voorzagen dat deze welhaast +ontoereikend zou worden en zij hun dagelijksch voedsel moesten +verminderen, wilden zij niet door gebrek gedwongen worden zich in +de handen hunner vijanden over te leveren.</p> +<p>Intusschen poogden zij allerlei middelen tot de hardnekkigste +verdediging bijeen te dragen. Zelfs braken zij steenen en balken +uit den toren, om daarmede bij eenen ernstigen aanval den vijand +duchtig te treffen.</p> +<p>Dat de Franschen of de Isegrims langs de trap eene bestorming +zouden wagen, dit was niet te gelooven. Inderdaad, deze toegang, +die als eene kreukel binnen den toren naar de hoogte draaide, was +zoo nauw dat geene twee menschen te gelijk hem konden beklimmen +Kwamen er vijanden langs daar, dan zou het den Kerels gemakkelijk +zijn ze een voor een te dooden, naarmate hunne hoofden opvolgend +uit de trapval opdaagden.</p> +<p>Evenwel, om tegen alle verrassing te zijn beveiligd, hadden da +Kerels den mond van de trap, waar deze zich op de gaanderij +opende, met balken en zware steenen overdekt en beladen.</p> +<p>Robrecht Sneloghe had nog meer dan eens, wanneer hij zich +alleen binnen den toren bevond, tranen gestort over het +beklaaglijk einde zijner zuster en ongetwijfeld tevens over het +schrikkelijk lot dat zijne verloofde te wachten stond. Maar +hetzij de krachtige woorden van Dakerlia hem moed inboezemden, of +dat de onvermijdelijkheid van den dood zelven hem tegen den +rampspoed deed opstaan, hij ademde niets meer dan wraak en hield +zijne gezellen geen ander doel meer voor oogen dan hun leven duur +te verkoopen en dus de Isegrims te dwingen zelfs bij hunne +zegepraal nog de onversaagdheid en de onplooibaarheid der Kerels +te bewonderen.</p> +<p>Weinigen onder hen behielden nog eene zwakke hoop op +verlossing Wat zou de uitslag zijn van den eersten strijd +tusschen het Fransche leger en der Kerlen heirkracht? Wel scheen +Willem Van Loo de Erembalds te haten; maar indien hij overwinnaar +bleef, zou toch de vijand Brugge verlaten, en zij zouden zonder +eenig beletsel van den toren komen en in vrijheid naar huis +gaan.</p> +<p>In den morgen van den zesden dag trad de veldheer Gervaas +<!-- Page 473 -->Van Praet zelf met eenigen zijner voornaamste +ridders op den burg, en deed den Kerels door eenen wapenbode +hunne overgaaf afeischen, hen bedreigende met den schromelijksten +marteldood indien zij nog langer weigerig bleven.</p> +<p>De Kerels herhaalden hunne vorige voorstellen, maar wilden van +geene overgaaf op genade hooren.</p> +<p>Het verbitterde den veldheer ten hoogste zich dus onmachtig +tegen eene handvol mannen te gevoelen; ja, het vernederde hem te +moeten denken dat zij den toren wellicht zouden behouden tot den +terugkeer des konings van Frankrijk, die ongetwijfeld daarover +zeer ontevreden zou zijn.</p> +<p>Zijne ridders spoorden hem aan om, in schijn ten minste, de +voorwaarden der Kerels aan te nemen; maar dezen eischten een +vrijgeleide door den veldheer onderteekend en bezegeld, en +Gervaas Van Praet was te eerlijk ridder om dus een verraad te +plegen dat als eene eeuwige vlek, meende hij, op zijnen naam zou +kleven.</p> +<p>Terwijl hij nog daarover met zijne ridders in beraadslaging +was, kwam een overste van de Markt geloopen en zeide hem dat er +een bode met eenen brief van 's konings wege was gekomen met zeer +haastig nieuws. Deze bode wachtte hem in zijne woning.</p> +<p>Hij voegde er met luider stemme bij:</p> +<p>"Verheugt u, heeren, de koning heeft de Kerels overwonnen! +Yperen is bezweken en Willem Van Loo is in 's konings macht!"</p> +<p>Een groot gejuich ontstond onder de ridders; en dewijl zij den +veldheer zich zagen verwijderen, liepen zij insgelijks van den +burg om de blijde tijding overal te gaan verspreiden.</p> +<p>De veldheer vond des konings bode in zijne woning. Zeer +nieuwsgierig, opende hij den brief dien hij hem had gebracht. Dit +schrijven behelsde in slechts weinige woorden de aankondiging der +nederlaag van Willem Van Loo, maar meldde tevens dat de ridder +Pierre de Bohain, drager des briefs, hem verdere bijzonderheden +zou doen kennen.</p> +<p>"Aldus, uw heer koning heeft de Kerels verwonnen? God zij +dank! Ik vreesde dat het zoo gemakkelijk niet zou gaan", zeide +Gervaas Van Praet. "Het is te Yperen dat de slag werd +geleverd?"</p> +<p>"Ja, veldheer, te Yperen", antwoordde de bode, "maar dat het +<!-- Page 474 -->eene gemakkelijke zaak was, daarin bedriegt gij +u. Die Kerels zijn eene soort van reuzen of van duivels: zij +strijden als dolle leeuwen, en laten zich liever tot den laatste +toe doodslaan dan eenen voet te wijken. Gelukkiglijk waren zij +niet talrijk, en daarenboven, zij werden verraden door hunne +eigene landslieden."</p> +<p>"Verraden? Ik bid u, heer Van Bohain, heb de goedheid en +vertel mij toch hoe de gansche zaak is toegegaan."</p> +<p>"Het is mijne zending dit te doen, veldheer. Luister dan; ik +zal pogen kort en duidelijk te zijn. Wij waren met den koning en +den graaf van Vlaanderen opgetrokken naar het land der Kerels. +Slechts omtrent een open vlek, dat men Staden noemt, vonden wij +eerst een duizendtal vijanden, en tastten hen onmiddellijk aan +met al onze macht. Het is onbegrijpelijk welken hardnekkigen +tegenstand deze lieden ons boden. Wij moesten elk huis van Staden +elke plooi des gronds, elke gracht, eiken boom stormenderhand +innemen. Het bloedig gevecht duurde tot den avond, en het +eindigde slechts toen ook de laatste dezer wilde Kerels was +verpletterd. Wij bleven daar den volgenden dag, om onze dooden te +begraven en onze gekwetsten te verzorgen; want, veldheer, wij +hadden zulke groote verliezen geleden, dat de koning een +oogenblik aarzelde om zijn leger verder te leiden in eene +onbekende streek, door zulke sterkmoedige en strijdbare lieden +bewoond.—Hier kwam ons het bericht toe dat de valsche graaf +Willem Van Loo, met een weinig machtig leger, zich voor Yperen +had nedergeslagen, en voornemens was deze stad tegen den koning +te verdedigen. Het bevel tot den optocht werd ons +gegeven.—Voor Yperen hadden wij een even lang en hardnekkig +gevecht te leveren en de avondduisternis kwam zelfs ons dwingen +den veldslag te onderbreken, met de zekerheid dat de akelige +bloedstorting des anderen daags bij het opgaan der zon met meer +woede nog zou beginnen."</p> +<p>"Die onplooibare Kerels!" zuchtte Gervaas. "Het zijn +manhaftige lieden, heer ridder, en zij zouden een beter lot +verdienen, indien zij niet wars waren van alle overheid en van +allen dwang. Eilaas, waarom willen zij zich niet onderwerpen! Nu +moeten wij ze vernietigen, het sterkste en dapperste volksras van +Vlaanderen!... En den dag daarna hebt gij de Kerels beslissend +overwonnen?"</p> +<p>"<!-- Page 475 -->Vooraleer ik mijn verhaal voortzet, is het +noodig dat ik u iets zegge", antwoordde de ridder Van Bohain. +"Gij moet weten dat binnen Yperen meer dan de helft der poorters, +sedert den moord van graaf Karel, vijanden der Kerels geworden +zijn; want alhoewel Willem Van Loo en zijne gezellen beweren van +dezen aanslag niet te hebben geweten, blijven de poorters denken +dat Willem Van Loo en andere machtige lieden van het land de +Kerels tot den moord hebben geraden of geholpen.—Wij waren +dus in de nabijheid van Yperen gelegerd, ons voorbereidende tot +den strijd van morgen, toen eenige burgers geheimelijk tot ons +kwamen en den koning aanboden eene poort der stad en den burg in +onze macht te leveren. Zij zouden, terwijl wij de Kerels +aanvielen, de wapens opnemen en dezen van achter aanvallen, +onderwijl eene poort openen en den burg, waar zij de wacht +hielden, aan de Fransche krijgsknechten +overleveren.—Ofschoon wij niet veel vertrouwen in deze +lieden hadden, aanvaardden wij hunne voorstellen. De zaken +gebeurden echter zooals zij ons hadden beloofd.—Bij de +eerste morgenschemering werd de strijd hervat, en wel gedurende +twee uren met veel woede voortgezet; maar dan wierpen de +gewapende poorters zich langs achter op de Kerels; en dezen, dus +van alle kanten ingesloten en bevochten, en daarenboven +afgesneden van hun steunpunt, den burg, verzwakten allengs en +bezweken eindelijk geheel, in onze handen slechts een vijftigtal +gevangenen latende, waaronder de valsche graaf zich bevond.<a +name='FNanchor_85_85'></a><a href= +'#Footnote_85_85'><sup>[85]</sup></a>"</p> +<p>"Willem Van Loo is waarlijk 's konings krijgsgevangene!"</p> +<p>"Ja, veldheer, gij zult hem ongetwijfeld heden nog zien."</p> +<p>"Voert men hem dan naar Brugge?"</p> +<p>"De koning komt naar Brugge met een klein gedeelte des legers. +Uw graaf Willem van Normandië zal met de meeste macht door +het land der Kerels trekken; want het schijnt dat Willem +<!-- Page 476 -->Van Loo reeds vele sterke steden en burchten had +ingenomen. Zijn onze berichten echt, dan bezetten de Kerels +Veurne, Vormezeele, Cassel, Arien, Berghe, Bodenburg en andere +vestingen nog; maar, nu hun hoofdleger is verpletterd, kunnen zij +echter geenen ernstigen tegenstand meer bieden. Het schijnt +daarenboven dat er veel verdeeldheid onder hen heerscht en zij +elkander den moord van graaf Karel verwijten."</p> +<p>"Maar, heer Van Bohain, indien de koning u heeft gezonden om +mij zijne komst te boodschappen, verlangt hij wellicht als +overwinnaar met plechtigheid te worden ingehaald. Ik moet daartoe +in allernaast bevelen geven en de schepenen en de geestelijkheid +verwittigen."</p> +<p>"Neen, veldheer, dit wenscht onze koning niet. Het zal +voldoende zijn, het nieuws zijner overwinning door de stad te +verkondigen Hij heeft liever, aangezien de oorlog nog niet is +geëindigd dat men het volk de vrije uitboezeming zijner +hulde en zijner blijdschap late. Wilt gij, veldheer, met een +twintigtal uwer voornaamste ridders den koning te gemoet rijden, +het zal hem genoegen doen. Geef mij nu oorlof om u te verlaten; +ik keer terug op de baan naar Yperen."</p> +<p>"Eenige oogenblikken!" riep Gervaas Van Praet. "Ik haast mij +de noodige bevelen te geven en mijne ridders te doen verwittigen; +dan vertrek ik met u. Gelief mij nu te volgen, heer Van Bohain; +ik vraag u slechts een klein half uur."</p> +<p>"Het zij zoo, ik zal mij gelukkig achten, in uw vereerend +gezelschap te reizen", antwoordde 's konings bode, terwijl hij +met den veldheer de zaal verliet.</p> +<p>Het nieuws van des konings overwinning en van zijnen terugkeer +te Brugge verspreidde zich met wonderlijke snelheid door de stad. +Welhaast zagen de Kerels van boven den toren hoe vele poorters, +gewapend en ongewapend, zelfs vrouwen en kinderen, van alle +kanten zich naar de Steenstraat en naar de St-Amandsstraat +spoedden, ongetwijfeld om op het Zand eene of andere plechtigheid +te gaan bijwonen.</p> +<p>Alhoewel men uit de nevenstraten nu en dan zonderlinge teekens +tot de Kerels deed, en door de handen in de hoogte te heffen hen +scheen te beklagen of hun te willen berichten dat een +<!-- Page 477 -->groot ongeluk hen bedreigde, verstonden zij +echter niet wat men hun wilde zeggen.</p> +<p>In de verwachting van eenen mogelijken aanval, maakten zij +hunne werptuigen gereed en ontstaken het vuur onder de ketels met +pik en olie.</p> +<p>Er verliep een goed gedeelte van den dag zonder dat zij werden +verontrust; ja, het was zelfs zoo stil in de stad en in den burg +geworden, alsof poorters en Isegrims meest allen buiten de +vesting waren gegaan.</p> +<p>Slechts toen het ongeveer twee uren na middag was, hoorden zij +in de verte een hevig bazuingeschal en daartusschen een galmend +gejuich dat, onduidelijk nog, met korte onderbrekingen over de +stad weergalmde.</p> +<p>Dit gerucht groeide aan en naderde immer, totdat de volksvloed +uit welke schoot het opklom, zich bij den ingang der Steenstraat +en op de Markt vertoonde.</p> +<p>Wat dit gewoel en deze luidruchtige verwelkomingen te beduiden +hadden, konden de Kerels niet raden. Wel zagen zij eindelijk den +koning van Frankrijk, op een wit paard gezeten, van eenen +prachtigen ridderstoet omringd en door de wapenknechten en een +gedeelte des volks toegejuicht; wel bemerkten zij achter den +koning eenen open wagen, waarop een ridder, dien men hoonde en +met vuisten dreigde, gebonden lag; maar de stoet, die aan de +overzijde der Markt voorbijtrok, was nog te zeer verwijdert om +hun toe te laten duidelijk te zien wat er geschiedde.</p> +<p>Het was hun klaarblijkend dat de toejuichingen op des konings +baan werden aangeheven door wapenknechten, schalken en mindere +lieden, waartusschen slechts weinige poorters zich bevonden. De +groote meerderheid der welhebbende of der neringdoende +Bruggelingen hield zich stil langs de huizen, en bepaalde hare +betuiging bij eenen eerbiedigen groet.</p> +<p>Maar telkens wanneer de koning eenige stappen voorbij was, +ontstond er onder deze poorters een afkeurend gemor, en velen +waren zelfs stout genoeg om openlijk door uitroepingen of door +gebaren hunne gramschap en hunne verontwaardiging te +betuigen.</p> +<p>De oorzaak dezer ontevredenheid wae, dat Rambold Tancmar +<!-- Page 478 -->en andere neven of magen van den hofraadsheer, +die met graaf Karel was vermoord geworden, den koning volgden. +Tot nu toe had geen hunner binnen Brugge zich durven vertoonen; +maar sedert de nederlaag van het Kerlenleger vreesden zij niets +meer, en tergden nu zelfs de verbitterde poorters door spottende +blikken en hoogmoedig lachen.</p> +<p>Zoo trok de stoet, bij den klank van bazuinen en trompers, +nevens de St-Christoffelskapelle voorbij, en begaf zich naar den +Maalberg, alsof des konings doel ware geweest de Kerels van boven +den toren zijnen zegevierenden intocht te doen aanschouwen.</p> +<p>Op den Maalberg hield de stoet stil, en men voerde, met een +bepaald inzicht ongetwijfeld, den open wagen zoo dicht mogelijk +naar den toren.</p> +<p>De ridder, die op den wagen gebonden lag, woelde zich om en +wrong zijne leden, als wierd hij door de stuiptrekking eener +vurige woede geschokt. Zoo geraakte hij half opgericht en +schreeuwde met eene machtige stem tot de Kerels:</p> +<p>"Moordenaars, vuige, laffe moordenaars, gij hebt Kerlingaland +en mij in het verderf gestort! Wees vermaledijd!"</p> +<p>Dan herkenden de Kerels in den gevangen ridder Willem Van Loo, +dien zij te Veurne in de Hoop tot graaf van Vlaanderen hadden +gekozen.</p> +<p>Hij lag gebonden op eenen wagen en werd in eenen zegevierenden +optocht, ter eere des konings van Frankrijk, rondgevoerd! Het +Kerlenleger was dus overwonnen; niet alleen was alle hoop op +behoudenis des levens hun ontnomen, maar zelfs hun vaderland was +verloren!</p> +<p>Deze overtuiging trof hen met zulken diepen angst, dat zij in +den eerste geene acht op des ridders woorden gaven; maar dewijl +hij zijne beschuldiging meer dan eens herhaalde, ontvlamden zij +in toorn en riepen hem toe:</p> +<p>"De lafaard, de verrader zijt gij, valsche ridder, die den +moord des graven hebt bevolen, en dan den onschuldigen proost van +St-Donaas hebt doen martelen en ons zonder hulp hebt gelaten, om +de wereld te doen gelooven dat gij vreemd waart aan de misdaad! +Ja, de gruwelijke moord, door Burchard Knap gepleegd, is +<!-- Page 479 -->de oorzaak van Gods toorn tegen ons geslacht; +maar gij, gij hebt den wreeden arm van Burchard bestierd ... Wees +vermaledijd, valschaard, vermaledijd tot in den dood!"</p> +<p>Misschien verstond Willem Van Loo de bittere verwijten niet +welke de Kerels hem toestuurden; want zij spraken verscheidene te +gelijk, en daarenboven was reeds de wagen omgewend geworden en +voerde men hem nu verder het plein op, om hem buiten het bereik +van der Kerlen pijlen te stellen.</p> +<p>Intusschen had de koning zijn gevolg van ridders en +wapenknechten den ruststand bevolen, en was zelf van paard +gestegen, om van zoo dichtbij als mogelijk de kerk en den toren +te bezichtigen.</p> +<p>Hij deed nu eenige stappen vooruit met den veldheer der +Isegrims en met Baudewijn Van Aelst, die zich gereed hielden om +hem desnoods de uitleggingen te geven, welke hij zou kunnen +verlangen.</p> +<p>Eene wijl bleef de koning in stilte naar den toren blikken. +Dan, zich tot Gervaas Van Praet wendende, vroeg hij:</p> +<p>"Men heeft mij daar straks gezegd dat zij nog wel met hun +honderd daarboven zijn? Zij schijnen mij zoo talrijk niet!"</p> +<p>"Uwe gissing is gegrond, heer koning", antwoordde de veldheer +"zij kunnen, volgens de nauwste berekening, niet meer boven de +vijftig sterk zijn. Maar wanneer onze mannen, om hen te +verontrusten, eenen aanval veinzen, weren zij zich zoo hardnekkig +en zoo krachtig, dat men inderdaad wel zou denken dat zij nog met +honderden te zamen zijn."</p> +<p>"En zij dooden u vele mannen?"</p> +<p>"Ja, heer koning, zij deden ons aanzienlijke verliezen +onderstaan Daarom hebben wij, sedert eenige dagen, van alle +vijandelijkheid tegen hen afgezien, totdat wij uwe hooge bevelen +mochten ontvangen."</p> +<p>"Het zijn dus verwoede, zinnelooze lieden, die Kerels? Wat +hopen zij?"</p> +<p>Mher Gervaas haalde twijfelend de schouders op.</p> +<p>"Maar, veldheer", zeide de koning, op eenigszins strengen +toon, "het is u mogelijk geweest de kerk en de kapelle +stormenderhand te winnen. Waarom hebt gij niets tegen den toren +be<!-- Page 480 -->proefd? Mij dunkt het gemakkelijk deze handvol +uitgeputte mannen met geweld van daarboven af te rukken."</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/480.png' width='400' alt= +' "Moordenaars, vuige, laffe moordenaars!"'><br> + <i>"Moordenaars, vuige, laffe moordenaars!"</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>"Veroorlove mij de heer koning hem eenige uitleggingen over +den toestand der zaken te geven", antwoordde de veldheer. "Men +kan de gaanderij van den toren niet bereiken dan langs eenen +wenteltrap die zoo nauw is dat men haar man voor man moet +beklimmen. De heer koning begrijpt dat bij eenen aanval langs +dezen weg de Kerels den tijd zouden hebben om duizenden ridders +en wapenknechten opvolgend het hoofd te klooven of den hals af te +snijden ... Beter dunkt het mij onze vijanden daarboven van +honger en gebrek te laten bezwijken, dan nutteloos zoovele +dierbare menschenlevens op te offeren."</p> +<p>"Maar zij willen zich overgeven", bemerkte Baudewijn Van +Aalst.</p> +<p>"<!-- Page 481 -->Ja, op voorwaarde dat men hun het leven laat +behouden", antwoordde de veldheer.</p> +<p>"Welnu, waarom aanvaardt gij dit niet?" vroeg de koning; "gij +hebt mij daar straks gezegd dat de moordenaar des graven dood is +en men zijn lijk door de straten heeft gesleurd totdat het +ontkennelijk geworden was."</p> +<p>"Maar, heer koning, wij, ridders van Vlaanderen, hebben +gezworen dat geen enkele Erembald,—dit is het geslacht +waaraan de moordenaar toebehoort,—genade des levens zou +bekomen. Daarenboven op den toren bevinden zich nog Erembalds; +onder anderen de rijkste en machtigste Kerel, Robrecht Sneloghe. +Gelieve de heer koning zich te herinneren dat onze nieuwe graaf +Willem van Normandië beloofd heeft de groote +grondbezittingen van dezen Kerel tot belooning aan de Vlaamsche +ridders uit te deelen. Werd Robrecht Sneloghe gespaard, de +vervulling van des graven belofte wierd onmogelijk. Daarenboven, +deze jonge ridder Robrecht is onder de Kerels zeer geacht en +bemind; hij zou onfeilbaar door hen tot opperhoofd worden +gekozen; en nauwelijks zou onze graaf Willem bezit van den troon +genomen hebben, of een nieuwe en misschien gevaarlijkere opstand +zou hem bedreigen."</p> +<p>"Ware het mijne zaak", zeide Baudewijn Van Aelst, "ik zou er +spoedig mede gedaan hebben!"</p> +<p>"Door welk middel?" vroeg de koning.</p> +<p>"Het is door de goddelijke en menschelijke wetten toegelaten +verraders te verraden. Men aanvaarde hunne voorstellen ... en +zoohaast ze beneden komen, vatte men de schelmen aan en brenge ze +ter dood!"</p> +<p>"Aan zulk bedrog weiger ik deel te nemen", morde de veldheer +"Men zal van mij niet verhalen dat ik, aan het hoofd van een +machtig leger staande, vijftig ellendige vijanden door list en +valschheid heb verrast en doen vermoorden!"</p> +<p>"Gij hebt gelijk zoo teergevoelig op uwe krijgseer te zijn", +viel de koning met ongeduld uit, "maar het is eene even groote +schande voor u, veldheer, en voor mij, koning van Frankrijk, dat +wij met twee legers voor dezen toren staan en gedurende dagen en +weken onmachtig zouden blijven om vijftig ellendige vijanden, +zooals gij hen noemt, in handen te krijgen."</p> +<p><!-- Page 482 -->De veldheer boog het hoofd en zweeg.</p> +<p>"Indien wij het klooster en de kerk in brand deden steken?" +mompelde de vorst. "De dolle Kerels zouden zich overgeven of door +het vuur worden vernield?"</p> +<p>"O, heer koning, denk daar niet aan!" zeide Gervaas Van Praet, +schier smeekende. "De Bruggelingen zouden hun bloed vergieten om +den oudsten tempel hunner stad te verdedigen of zijne verdelging +te wreken. Ook de geestelijkheid van Vlaanderen zou dit verlies +als een schrikkelijk onheil beklagen."</p> +<p>"Maar, veldheer, ik wil niet dat de Kerels nog langer van +daarboven mij en mijne ridders blijven hoonen! Er moet een middel +zijn om een einde aan hunne trotschheid te stellen. Al moest ik +den toren omverre werpen, zij zullen er af voordat de week +verloopen zij! Mijne gewerkmeesters en mijngravers zijn +ongelukkiglijk in het leger met Willem van Normandië. Zonder +dit toeval ..."</p> +<p>"Dat de heer koning zich daarom niet bedroeve", zeide +Baudewijn Van Aelst. "Onder de lieden van Gent zijn behendige +gewerkmeesters, een onder anderen, meester Arnold, die om zijne +spitsvondigheid befaamd is door geheel Vlaanderen en tot in +Duitschland toe."</p> +<p>De koning wendde zich om en deed een teeken tot de oversten +die op zijn bevel stonden te wachten.</p> +<p>Eene groote beweging liet zich oogenblikkelijk tusschen de +ridders en wapenknechten opmerken. Ieder steeg te paard of +schikte zich in zijn gelid.</p> +<p>Insgelijks naar zijn paard stappende, vroeg de koning aan mher +Van Praet:</p> +<p>"Veldheer, heeft men nu eene betere herberg voor mij doen +bereiden?"</p> +<p>"Ja, heer koning", was het antwoord, "De schepenen hebben eene +woning als een paleis in gereedheid gebracht. Zij is niet verre +van de Markt gelegen en men noemt ze sher Gherwijns Steen."</p> +<p>"Het is wel, veldheer; heb de goedheid te bevelen dat men +dezen namiddag den Gentschen gewerkmeester Arnold tot mij leide. +Ik wil met hem spreken."</p> +<p>Onder het uiten dezer laatste woorden was hij te paard +gestegen. <!-- Page 483 -->Hij gaf nog een sein met de hand; de +bazuinen werden aangeheven, de stoet bewoog zich en zakte den +Maalberg af.</p> +<p>De Kerels keken hem zwijgend achterna, totdat hij voorbij de +St-Janskapelle uit hun gezicht verdween.</p> +<p>Dan begonnen zij onder elkander over de waarschijnlijke +nederlaag van het leger der Kerels en over de gevangenneming van +Willem Van Loo te kouten. Hun lot was schrikkelijk, geene de +minste hoop bleef hun over. Had God waarlijk hen vervloekt en tot +eenen ijselijken dood gedoemd, om voor den moord des graven te +boeten? Volgens de wetten en gebruiken der Kerels waren alle +magen en vrienden van eenen moordenaar mede verantwoordelijk voor +de misdaad. Zij vroegen in zich zelven, waarom het daarboven in +den hemel met insgelijks zoo zou zijn. Ja, er was niet aan het +hoogere vonnis te ontsnappen; zij zouden sterven tot den laatste +toe!</p> +<p>In den eerste versomberde deze mistroostige overweging hunne +gemoederen; maar welhaast stonden zij weder met nieuwe +hardnekkigheid uit de hopeloosheid op en maanden elkander aan om +geen het minste teeken van zwakheid te geven en als onversaagde +mannen te volharden, tot onder het zwaard des vijands zelven, +opdat hun dood getuigenis gave van der Kerlen onverwinbaren +heldenmoed.</p> +<p>Daar hoorden zij onverwachts weder bazuingeschal hergalmen, en +zagen van den kant der Markt een tiental ridders en eene bende +wapenknechten door de Hofstraat den burg naderen. De standaard, +die men voor de bazuinblazers hield opgeheven, verklaarde hun wie +deze lieden waren.</p> +<p>Inderdaad, de standaard droeg de wapenteekens der Tancmars, +Het geslachtszinnebeeld van de bloedvijanden der Erembalds!</p> +<p>Wat kwamen deze booze vervolgers der Kerels op den burg doen? +Ha, indien zij tot onder het bereik der pijlen durfden naderen, +met welke vreugd zouden Robrecht en zijne gezellen de vernedering +van Kerlingaland op hen wreken!</p> +<p>Maar de Tancmars keerden ter rechterzijde en gingen achter den +opgeworpen dam tot bij de Hoogpoort. Hier traden zij met hunne +wapenknechten in de gebouwen van het klooster.</p> +<p>Vele poorters hadden hen tot daar gevolgd, onder het +uitspreken van afkeurende woorden en zelfs met dreigende gebaren; +<!-- Page 484 -->maar de Tancmars, zich door 's konings +bescherming sterk wanende, hadden nu en dan de verbitterde +poorters door de wapenknechten doen terugdrijven, zonder eenige +acht op hunne vijandige houding te slaan.</p> +<p>Terwijl de volkshoop steeds voor het klooster aangroeide en +men elkander tegen Rambold aanhitste, als zijnde hij de oorzaak +van des graven beklaaglijken dood, werd eensklaps de standaard +der Tancmars uit het bovenste venster van den gevel der proostdij +gestoken.</p> +<p>Dan begrepen de poorters en tevens de Kerels boven op den +toren wat er geschiedde: de Tancmars namen bezit van de proostdij +als van hunnen eigendom. Had de koning hun dit toegelaten of was +het enkel eene daad van zwetserij en overmoed?</p> +<p>De Kerels toonden de gebalde vuisten en deden de lucht onder +hunne verontwaardigingskreten weergalmen; de poorters morden en +schreeuwden, en wierpen de Tancmars scheldwoorden toe.</p> +<p>Dan verscheen Rambold Tancmar voor de deur des kloosters en +gebood zijnen wapenlieden deze grove, vermetele lieden met geweld +uiteen te drijven.</p> +<p>Het volk week morrend achteruit. Een enkel poorter weigerde +eenen voet te verzetten, en kwetste zelfs een der wapenknechten +met zijn mes. Hij werd doorstoken en viel neder in zijn +bloed.</p> +<p>Toen de andere poorters dit zagen, vloden zij allen met groot +gekerm van den burg en liepen op de Markt en door de straten, met +de handen in de hoogte, schreeuwende:</p> +<p>"Wacharm! Wacharm! De Tancmars zijn in de proostdij! Zij +hebben den beenhouwer Han Bout vermoord! Harop, harop!"</p> +<p>Op dit oogenblik keerden juist de Bruggelingen, die des +konings stoet gevolgd hadden, naar hunne woningen terug; de +straten krielden van volk, dat eveneens als de vluchtelingen van +den burg: "Wee! Wee! Wacharm! Harop! Harop! Harop!" begon te +roepen.</p> +<p>Zoo weergalmde onmiddellijk de gansche stad van den +honderdmaal herhaalden noodkreet, en weinig tijds daarna +stroomden van alle kanten gewapende poorters en ambachtslieden te +zamen op de Markt, rondom de standaarden der neringen en der +gilden.</p> +<p>Men zou gezegd hebben dat deze lieden elkander lang op +voorhand verstaan hadden, om op dezen dag allen te gelijk onder +de <!-- Page 485 -->wapens te komen. Het was echter niet zoo. Hun +haat tegen de Tancmars was alleen de oorzaak dezer +eensgezindheid. Zoolang de Kerels machtig waren en konden laten +hopen dat zij zich zelven zouden verdedigen, hadden de meeste +poorters het inwendig goedgekeurd, dat men tegen hen wraak name +over des graven moord; maar nu de Kerels voor goed waren +bezweken, gevoelden de poorters dat zij voortaan hunne vrijheden +alleen en zonder hulp tegen de dwingelandij en de verdrukking der +leenheeren zouden te verdedigen hebben en waarschijnlijk in deze +ongelijke worsteling zouden bezwijken. Zij waren door het gevoel +van dit gevaar verbitterd. Tegen den koning en tegen het +ridderleger konden zij niets. De Tancmars, welken zij reeds +sedert jaren eenen diepen haat hadden toegedragen, boden zich nu +van zelven tot doel hunner gramschap aan.</p> +<p>Nauwelijks waren zij op de Markt ten getalle van eenige +honderden te zamen, of zij liepen naar den burg en bestormden +daar de deur van het klooster, en schoten de wapenknechten neder, +evenals in eenen waren oorlog.</p> +<p>De Kerels, van boven de toren, zagen niet alleen dit gevecht, +maar bemerkten nog met groote vreugde hoe uit al de straten der +stad een ontelbare vloed gewapende poorters naar den burg kwam +gestroomd. In de meening dat het Brugsche volk, tegen de +Franschen en tegen de Isegrims in opstand was gekomen, om hen te +verlossen, moedigden zij de strijdenden aan en riepen zelfs de +poorters bij hunnen naam, hen met vurige woorden tegen de +Tancmars en tegen de wapenknechten ophitsende.</p> +<p>Eensklaps verscheen de veldheer Gervaas Van Praet met eenige +Vlaamsche ridders op den burg. Zonder acht te slaan op het +gevaar, wierp hij zich met zijne gezellen voor de poort van het +klooster en bezwoer, schier met tranen in de oogen, de poorters +deze bloedige worsteling te staken. Wat was de oorzaak dezer +beroerte? Wat eischten zij? Men zou hun bevrediging geven.</p> +<p>Door de woede van den strijd verhit, wilden de poorters in den +eerste op zijne stem niet luisteren, en dreigden zelfs den +veldheer en zijne ridders te doorsteken, indien hij de booze en +verfoeilijke Tancmars tegen hunne woede wilde beschermen; maar +eindelijk toch bedaarde het gewoel en geschreeuw een weinig, en +dan traden <!-- Page 486 -->eenige oversten der neringen vooruit, +om den veldheer de eischen der poorters te doen begrijpen.</p> +<p>"Mher Van Praet", zeide een hunner, nog zeer door toorn +ontsteld, "de Tancmars zijn de schuld van des graven ellendigen +dood en van al de ongelukken die ons arm Vlaanderen daarom +bedreigen. Zij hebben onophoudelijk den vorst aangeraden den +Kerels en tevens den poorters der steden hunne vrijheden te +ontnemen. Wanneer alles rustig was, en wij den vorst over onzen +vrede en onzen voorspoed zegenden, dan waren de Tancmars nacht en +dag er op bedacht om door listen en lagen de Erembalds, de Kerels +en de poorters te verbitteren, en zoo 's lands rust te storen. +Zij hebben den graaf verleid tot onrecht en verdrukking en zij +zijn dus de ware moordenaars van onzen armen vorst ..."</p> +<p>"Wat wilt gij van hen?" vroeg de veldheer verschrikt, "gij +eischt toch hun leven niet?"</p> +<p>"Ja, ja, hun leven!" kreet de menigte.</p> +<p>"Maar het is onmogelijk, vrienden", zeide de veldheer treurig. +"Gij dwaalt. Vergeet niet dat de koning van Frankrijk te Brugge +is, en dat ik een machtig leger tot mijne beschikking heb. Wilt +gij mij dan dwingen u allen te vermoorden? Ach, ik bid u, bedaart +en weest redelijk!"</p> +<p>"Neen, neen, veldheer", hernam de overste, die eerst gesproken +had, "het leven van deze booze vijanden des volks eischen wij +niet. Zij zijn met uitdagenden overmoed in Brugge verschenen, +hebben bezit der proostdij genomen en eenen poorter doen +doorsteken ..."</p> +<p>"Een wapenknecht, die zich verdedigde; het is een ongeluk!" +mompelde Gervaas.</p> +<p>"Inderdaad; maar wij willen niet vernederd of getergd worden +door degenen die de schuld zijn van des graven dood. Wij eischen +dat de Tancmars oogenblikkenlijk niet alleen den burg, maar onze +stad verlaten. En geeft men ons niet zonder uitstel deze +bevrediging dan geschiede wat kan, zij geraken niet levend uit +onze handen!"</p> +<p>De veldheer verzocht den poorters eene wijl zijn antwoord te +wachten, en trad in het klooster.</p> +<p>Toen hij terugkwam, zeide hij tot den overste:</p> +<p>"<!-- Page 487 -->Ik zal de Tancmars gebieden de stad Brugge +te verlaten. Stemt gij toe om hun met hunne wapenknechten eenen +vrijen doorgang te bieden?"</p> +<p>"Wij stemmen toe", was het antwoord.</p> +<p>"Maar zult gij hen niet volgen?"</p> +<p>"Tot bij de stadspoort, ja."</p> +<p>"En niet er buiten?"</p> +<p>"Neen, niet daarbuiten."</p> +<p>"Gaat dan achteruit en laat ons den weg vrij!"</p> +<p>De oversten der neringen en gilden dreven hunne mannen terug +en spanden al hunne pogingen in, om hen tot bedaren te brengen. +Meer dan de verwijdering, om zoo te zeggen de ballingschap der +Tancmars konden zij nu niet eischen. Was hier noch bedrog noch +list in het spel, en schonk men de poorterij deze bevrediging, +dan moesten zij zich stilhouden en geene reden geven tot +nuttelooze bloedstorting.<a name='FNanchor_86_86'></a><a href= +'#Footnote_86_86'><sup>[86]</sup></a></p> +<p>De Tancmars, beschaamd en verschrikt, kwamen uit het klooster +en schikten zich elk tusschen twee ridders, om tegen de woede des +volks beveiligd te zijn.</p> +<p>Men leidde hen over de Markt, in de richting der +Bouverypoort.</p> +<p>Wel werden zij onderwege nog met scheldwoorden en dreigende +gebaren bejegend, maar toen het volk hen ter poort had zien +uitstappen, en van op de vestingen hen eene wijl had +achternagekeken ging elkeen juichend en bevredigd naar huis.</p> +<br> + +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_85_85'></a><a href='#FNanchor_85_85'>[85]</a> +<div class='note'> +<p>"De koning en de graaf belegerden Yperen. Een hardnekkig +gevecht had plaats tusschen de beide legers ... Booze inwoners +van Yperen, hebbende een verbond met den koning gesloten, +brachten hem en zijn ontelbaar leger in de stad ... Willem, niet +wetende dat hij verraden was, kwam toegeloopen. De koning en de +graaf maakten hem krijgsgevangen." GALBERTUS, p. 377.</p> +</div> +<a name='Footnote_86_86'></a><a href='#FNanchor_86_86'>[86]</a> +<div class='note'> +<p>Zie het verhaal dezer volksberoerte en de uitdrijving der +Tancmars, bij GALBERTDS, p. 322.</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XXVI'></a> +<h2><!-- Page 488 -->XXVI</h2> +<br> + +<p>De koning van Frankrijk was lang met den Gentschen +gewerkmeester Arnold in samenspraak gebleven, en had met hem +overwogen welke middelen men zou kunnen uitdenken om de Kerels, +die nog op den toren waren, levend of dood in handen te krijgen, +zonder tot dit einde een al te groot getal zijner ridders en +wapenknechten te moeten opofferen.</p> +<p>De uitslag dezer beraadslaging was, dat er geen ander middel +bestond dan de toren te doen vallen, of ten minste de Kerels met +dien val tot zooverre te dreigen dat zij, in de zekerheid van +onder de puinen te worden verpletterd, zich in de genade des +konings overgaven.</p> +<p>Men zou den voet van den toren ondermijnen, en daartoe eenen +ontzaglijk zwaren beukram bouwen. Om de arbeiders en +wapenknechten tegen de steenen en pijlen der Kerels te +beschutten, kon men het groote werktuig binnen in het klooster +stellen, daar, waar de refter van achter tegen den toren raakte. +Dus onder dak staande, zouden degenen, die den beukram moesten +bewegen of bestieren, geheel buiten bereik des vijands blijven, +en men zou geene of zeer weinige mannen verliezen.</p> +<p>Dit ontwerp bekwam des konings goedkeuring. Hij gelastte +meester Arnold een groot getal timmerlieden en smeden aan het +werk te stellen, opdat de ram binnen eenige dagen vaardig ware. +Bleven de Kerels weigeren zich op genade over te geven, welnu, de +toren zou dan nederstorten en deze hardnekkige, verstokte lieden +onder zijne puinen begraven!</p> +<p>Meester Arnold had na weinige dagen de balken en gebinten van +zijn gestel in gereedheid gebracht, en deed ze stuk voor stuk in +het klooster dragen.</p> +<p>Toen eindelijk de reusachtige balk met het ijzeren ramshoofd +werd aangevoerd, bemerkten de Kerels, ofschoon nog onduidelijk, +wat de vijand voornemens was tegen hen te beproeven. Dat men +<!-- Page 489 -->den toren wilde doen vallen, of dat die val +mogelijk ware, zulke gedachte was zoo buitengewoon en zoo +ongegrond, meenden zij, dat ze eenen glimlach op hunne lippen +verwekte. Wat was dan het doel hunner vijanden? Zouden zij op +zekere hoogte in den toren een gat boren, om de trap te bereiken +en dus tot hen op te klimmen? Maar deze vooronderstelling was +even onwaarschijnlijk.</p> +<p>In deze onzekerheid moedigden zij elkander aan om voor niets +te zwichten. Zij hadden het nu reeds zoolang volgehouden, twee +machtige legers getrotst en hunne vijanden beschaamd; het was +toch oneindig schooner en heerlijker tot den laatste toe vrij en +met het zwaard in de vuist te bezwijken, dan gemarteld en door de +Isegrims vertreden en bespot, te moeten sterven.</p> +<p>Alhoewel zij slechts weinige pijlen nog bezaten en reeds +groote holten in den toren hadden gebroken, om zich werptuigen te +verschaffen poogden zij elken vijand, die onder hun bereik kwam, +met steenen of schichten te treffen.</p> +<p>Dagelijks sneuvelden er dus eenige Franschen en Vlamingen, +ridders en wapenknechten. Dit verlies vergramde den koning +uitermate en vuurde dusdanig zijn ongeduld aan dat hij bij dag +zijn intrek in de Loove nam en niet zelden binnen het klooster +ging om de arbeiders tot vlijt en haast aan te drijven.</p> +<p>Nu was hij weder met eenige ridders in het klooster getreden, +omdat men hem de voltooiing van den grooten beukram was komen +aankondigen. Met genoegen beschouwde hij het ontzaglijk gestel, +dat waarschijnlijk in weinig tijd de Kerels tot overgaaf zou +dwingen of door den akeligsten dood een einde aan hunnen +onbeschaamden trots zou maken.</p> +<p>De refter van het klooster was bijna hoog als de beuk eener +kerk. Daar hing nu, in evenwicht tusschen eene timmering van +opgaande balken, een zware eikeboom, nauwelijks van zijne schors +ontbloot en vooraan met een ijzeren ramshoofd beslagen.</p> +<p>Aan het achterst einde waren vele zelen gehecht en aan elk +dezer zelen stonden vele arbeiders en wapenknechten. Om te +beuken, moesten deze lieden achteruitloopen, den balk hoog uit +zijn evenwicht trekken en dan, op een sein of een woord, allen te +gelijk de zelen loslaten. Dan schoot de balk, om zijn evenwicht +te zoeken, vooruit tegen den torenmuur en verbrijzelde de steenen +en schokte het gebouw tot in zijne grondvesten.</p> +<p><!-- Page 490 -->Toen alles gereed was, gaf de koning zelf het +eerste sein. Wel was de schok geweldig en sprong het vuur uit den +verstaalden ramskop; maar de brokkelingen, welke hij van den muur +deed vallen, waren zoo weinig aanzienlijk, dat de koning met +ongeduld en mismoed het hoofd schudde. Nog drie of vier schokken +deed hij in zijne tegenwoordigheid beproeven, met even geringen +uitslag.</p> +<p>Dan betuigde hij zijne ontevredenheid aan meester Arnold; maar +deze, door zijne eerbiedige uitleggingen, deed den vorst +begrijpen dat de steen van den toren uitnemend hard was en daarom +de ram, ondanks zijne zwaarte, bij elken afzonderlijken slag zoo +weinig uitwerksel had. Het was evenwel slechts eene zaak van +tijd, en hij kon de verzekering geven, dat na twee of drie dagen +arbeids, de toren zou ten gronde liggen, indien de Kerels zich +niet vroeger in 's konings genade overgaven.</p> +<p>De vorst verwijderde zich half tevreden over deze verklaring, +en meester Arnold zette met ijver het begonnen werk voort; ja, om +zijne mannen moed in te boezemen, deed hij hun wijn bij volle +kannen schenken, en zong onder den arbeid een zeker lied, waarvan +de maat de bewegingen der beukers eenstemmig regelde. Gansch door +het dak van den refter beschut en door den wijn aangejaagd zongen +zij welhaast allen te samen en waren vroolijk als op eene +kermis.</p> +<p>Evenwel in den namiddag werd hunne vreugde eensklaps op eene +bloedige wijze gestoord ... Een geweldige slag en een +schrikkelijk gekraak liet zich hooren, en er viel een zwaar +voorwerp, als een rotsbonk, door het dak en door het welfsel.</p> +<p>Toen de verschrikte arbeiders door de stofwolk konden heenzien +bevonden zij dat drie hunner makkers verpletterd dood lagen en +vier of vijf met gebroken leden om hulp kermden.</p> +<p>Terwijl men naderde, om de dooden en gekwetsten op te rapen, +viel weder zulk voorwerp met ijselijk gebons op het dak, doch +ditmaal weerstond het welfsel, en het voorwerp rolde neder op een +keukendak, dat onder den slag instortte en een tiental +wapenknechten verpletterde of verwondde.</p> +<p>Er rees een algemeen noodgeroep in het klooster op, en al de +ridders en wapenknechten, die zich daar of in de Loove bevonden, +<!-- Page 491 -->grepen naar hunne wapens en liepen dooreen, als +waanden zij zich door eenen machtigen vijand verrast of +bedreigd.</p> +<p>Na eene wijl kwam de veldheer Gervaas Van Praet in het +klooster, om te vernemen wat er geschiedde. Hij vond meester +Arnold, met de armen overeen en als verbaasd nederziende op een +groot brok metaal, dat ten gronde lag.</p> +<p>Op des veldheer ondervraging, zeide Arnold:</p> +<p>"Het zijn ware duivels daarboven, mher Van Praet. Daar hebben +zij nu met mokers eene klok uit den toren aan twee stukken +geslagen en deze als dondersteenen ons op het lijf geworpen! Zie +het gat daar in het welfsel! Hoe zij zulke bonken metaal over de +gaanderij kunnen porren, dit weet God!<a name= +'FNanchor_87_87'></a><a href= +'#Footnote_87_87'><sup>[87]</sup></a>"</p> +<p>"En wat gaat gij nu beginnen?"</p> +<p>"Ha, veldheer, het voorzichtigste is ons werk voor heden te +laten steken, en gedurende den nacht naar middelen uit te zien om +het dak met balken te sluiten."</p> +<p>"Het is om schaamrood van te worden!" mompelde de veldheer +"Vijftig man die ons blijven tergen en ons zooveel spels leveren +als een groot leger! De koning zal wel ontevreden zijn, meester +Arnold, indien hij verneemt dat gij het beuken wilt staken."</p> +<p>"Wat mij betreft, ik ben bereid om het werk voort te zetten, +veldheer; maar de heer koning heeft mij bevolen de mannen zoo +weinig mogelijk in gevaar te brengen."</p> +<p>Er kwam een overste geloopen, en deze riep op verstoorden toon +tot Arnold:</p> +<p>"Welnu, meester, waarom staakt gij het werk? Ga voort, ga +poort, kost wat kost, de koning wil het zoo! Men zal u nog meer +wapenknechten zenden: de ram moet beuken, nacht en dag!<a name= +'FNanchor_88_88'></a><a href= +'#Footnote_88_88'><sup>[88]</sup></a>"</p> +<p>"'s Konings wil zal geschieden", antwoordde meester +Arnold.</p> +<p>Hij verliet de ridders, vergaderde de arbeiders en zeide hun +hoe <!-- Page 492 -->zij den ram wat zijdelings zouden trekken, +om niet onder de opening van het dak te staan.</p> +<p>Eene wijl daarna waren zij weder aan het werk, en beukte de +ram opnieuw met korte tusschenpoozen tegen den toren.</p> +<p>Waarschijnlijk hadden de Kerels geene klokken meer om naar +beneden te werpen, of waren deze te zwaar om te worden +verbrijzeld of verplet. Althans er verliepen ten minste twee uren +zonder dat de beukers door iets werden gestoord of bedreigd.</p> +<p>Wel was iemand hun komen zeggen dat men boven op de gaanderij +van den toren veel rook zag opgaan en vuren zag vlammen; maar +dewijl men niet raden kon wat de vijand daarmede in den zin had, +onderbrak men het werk van den ram daarom niet.</p> +<p>Buiten het klooster was men min gerust. De ridders die in de +Love waren, en zelfs de koning zagen met zekere bekommerheid naar +den toren en vroegen elkander wat toch die razende en +onuitputtelijke Kerels nu weder aan het uitvinden waren om hunnen +beslissenden val te vertragen.</p> +<p>De zaak was echter zeer eenvoudig. Toen de Kerels, na het +werpen der klok, den ram zijn werk hoorde hervatten, begrepen zij +dat zij door dit middel het dak, dat de Isegrims voor hunne +pijlen beschutte en aan hun gezicht onttrok, niet zouden kunnen +verbrijzelen. Na eenige overweging waren zij dan op de gedachte +gekomen eene poging te doen om dit dak door het vuur te +vernietigen.</p> +<p>Zij brachten daartoe al het was, al het vet en zelfs de +weinige boter die hun overbleef te zamen. De zelen der klokken +hakten zij aan stukken en ontwonden en openden ze; lijnwaad, +zakken en zeildoeken werden bijgehaald.</p> +<p>Dan begonnen zij met hout, dat zij uit den toren braken, vuren +te stoken en de vette stoffen in ketels te smelten. Hierin +doopten zij al de bijgebrachte brandstoffen en legden ze +terzijde, totdat alles klaar zou zijn.</p> +<p>Het waren deze vuren en al deze bewegingen die de ridders en +den koning door het voorgevoel van eenig groot gevaar +bekommerden.</p> +<p>Nu waren de Kerels gereed tot het uitvoeren van hun +ontwerp.</p> +<p>Allen te gelijk hieven zij de ingevette brandstoffen boven de +<!-- Page 493 -->vuren, lieten ze goed vlammen en wierpen ze dan +naar beneden op het dak van het klooster, in zulke hoeveelheid, +dat ze daar in hoopen op elkander vielen en een groot gedeelte +van het dak met golvende vlammen overdekten.</p> +<p>Dan begrepen de ridders ten volle het inzicht en het doel +hunner hardnekkige vijanden: zij wilden al de geestelijke +gebouwen door den brand vernielen en dus de beukers en de +wapenknechten van alle beschutting berooven.</p> +<p>Een groot geroep rees op; de bevelen klonken verward door +elkander, en de oversten der Isegrims en der Franschen poogden +hunnen mannen het gevoel in te drukken dat men, ondanks alle +gevaar, moest pogen den brand te blusschen, wilde men niet den +ganschen burg in asch te zien vergaan.</p> +<p>De wapenknechten, evenals hadden zij op het slagveld tegen den +vijand te strijden, liepen in menigte naar boven met al wat water +kon bevatten, en sprongen door de zoldervensters op de daken.</p> +<p>Maar de Kerels, die zulks wel hadden voorzien, wierpen zoo +duchtig met steenen en schoten zoo onophoudend met hunne laatste +pijlen, dat een groot getal wapenknechten doorboord of +verpletterd werden en onder het slaken van doodskreten +nedervielen in het vuur zelf dat zij wilden blusschen.</p> +<p>De wind blies tamelijk sterk en hitste de vlammen aan<a name= +'FNanchor_89_89'></a><a href= +'#Footnote_89_89'><sup>[89]</sup></a>.</p> +<p>Dank aan wanhopige pogingen en ten prijze van vele +menschenlevens gelukten de wapenknechten er in den brand boven +den refter uit te dooven; maar op hetzelfde oogenblik sloegen de +vlammen met nieuw geweld uit het dak van een ander gedeelte des +kloosters ...</p> +<p>Dit geschiedde nog herhaalde malen. Toen men eindelijk den +brand geheel meester was geworden, lagen verscheidene daken +neergevallen; maar de Kerels hadden evenwel hun voornaam doel +gemist, aangezien het dak boven den beukram, dat men allereerst +had gebluscht, was behouden gebleven.</p> +<p><!-- Page 494 -->De koning van Frankrijk had dit gansche +schouwspel, van uit een venster der Love, met diepe verbittering +gevolgd. Hoe werd hij nu tegen de Kerels verbolgen, toen hij +onder zijne oogen zoovele gekwetsten zag wegdragen, alsof men +tegen een vijandelijk leger had slag geleverd! Hij zwoer zich op +die uitzinnige Kerels wreedelijk te wreken. Geen enkele zou het +schromelijkste lot ontsnappen: allen zouden den marteldood +sterven!</p> +<p>Toen hij de Loove tegen den avond verliet, herhaalde hij nog +deze onmeedoogende veroordeeling tot groote vreugd der Isegrims, +die aldus de verzekering kregen dat al de grondbezittingen, +zoowel van Robrecht Sneloghe als van de andere Erembalds, hun tot +belooning zouden worden uitgedeeld.</p> +<p>Den ganschen nacht bleven de Franschen en de Isegrims werkzaam +om de geledene schade zooveel mogelijk te herstellen en nieuwe +gevaren van dien aard te voorkomen. Het dak van den refter werd +overdekt met versche of natgemaakte ossenhuiden, en hier en daar +van binnen met balkwerk versterkt. Nog werden vele mannen door de +steenen of de pijlen der Kerels getroffen; maar het was een waar +gevecht, en niemand meende het te mogen ontwijken.</p> +<p>Reeds des anderen daags in den vroegen morgen begon de ram +zijn werk opnieuw.</p> +<p>Nog poogden de Kerels hunne vijanden door het werpen van zware +steenen of van brandstoffen te verontrusten; maar alles botste op +de vochtige ossenhuiden af, of verteerde zonder eenig uitwerksel. +Eindelijk, na alle mogelijke middelen te hebben beproefd erkenden +zij hunne onmacht en staakten hunne pogingen. Buiten vier of +vijf, die de wacht hielden, om nog de ridders en de wapenknechten +te treffen, die zich roekeloos onder hun bereik waagden, bleven +de Kerels van dan af gansch ondadig. Zij legden zich hier en daar +binnen ten toren ter ruste of luisterden in sombere +stilzwijgendheid op de holle slagen van den beukram, of keken +mijmerend in de verte over burg en stad naar het betreurde +Kerlingaland, als waanden zij nog dat van daar verlossing kon +komen.</p> +<p>Den derden dag moest het werk der beukers reeds verre +gevorderd zijn, want bij elken stoot van den ram beefde de toren +nu <!-- Page 495 -->op zijne grondvesten; schouwde men in de +hoogte, dan zag men op zulk oogenblik hoe het kruis en de haan op +de torenspits over en weder waggelden.</p> +<p>Nu begonnen de Kerels te vermoeden wat hunner vijanden inzicht +was. De schrikkelijke gedachte, dat men den toren kon doen +nederstorten, om hen allen onder de puinen te verpletteren, +ontstelde hen in den eerste; maar zij twijfelden nog aan de +mogelijkheid van zulk ontwerp; en moest het zich verwezenlijken, +welnu, zij waren bereid om dezen gruwelijken dood zonder klagen +te aanvaarden. Allen te zamen sterven, was in hunnen hachelijken +toestand nog een geluk.</p> +<p>Toen de avond van dien dag zichtbaar begon te dalen, werden +zij door den vijand zelven uit hunne onzekerheid getrokken. Een +wapenbode stuurde hun, in name des konings van Frankrijk, het +woord toe. Hij zeide hun, met vele bedreigingen, dat de ram reeds +bijna de helft van des torens voet had uitgebeukt, en dit gebouw +welhaast in gruis zou nederstorten. Al de Kerels zouden onder +zijne puinen worden begraven. Wilden zij zich op genade des +konings overgeven, men zou hen beneden laten komen; weigerden +zij, de beukram zou onmeedoogend zijn werk voltrekken. Men gunde +hun een vierendeel uurs.</p> +<p>Op dit voorstel antwoordden de Kerels met koele fierheid, dat +zij volstrekt weigerden zich over te geven, tenzij de koning en +de ridders hun de reeds meermaals uitgedrukte voorwaarden +toestonden. Weigerde men dit voorstel, het was een bewijs dat men +voornemens was, zonder vonnis hen te dooden, en in dit geval +stierven zij nog liever als vrije Kerels onder de puinen van den +toren.</p> +<p>De wapenbode sprak in naam des konings eene vermaledijding en +een doodvonnis tegen hen uit, en keerde dan terug naar de +Loove.</p> +<p>Onmiddellijk daarop begon men in het klooster met nieuwe +kracht te beuken, tot verre in den avond. Dan echter werd het +werk der vernieling gestaakt, ongetwijfeld omdat men vreesde den +toren onverwachts te zien instorten, en men wilde vermijden dat +zulks gedurende den nacht geschiedde.</p> +<p><!-- Page 496 -->Ondanks de ijselijkheid van het lot dat hen +dreigde, begaven de Kerels zich ter rust; en dewijl nu het bonzen +van den beukram hen niet stoorde, sliepen er velen zeer vast tot +in den morgen van den volgenden dag.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/496.png' width='400' alt= +'...het hoofd op de leuning der gaanderij gelegd.'><br> + <i>...het hoofd op de leuning der gaanderij gelegd.</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>De zon was reeds sedert een goed uur boven de kim gerezen, +toen Robrecht ontwaakte. Hij voelde zijnen geest verzwaard door +den langen, loomen slaap, en stapte naar buiten, om op de +gaanderij eene verfrissching voor zijn neergedrukt gemoed te +zoeken.</p> +<p>Daar zag hij eensklaps aan den zuiderkant des torens Dakerlia +op eene houten bank in het stralend morgenlicht zitten. De maagd +had het hoofd op de leuning der gaanderij gelegd en hield de +oogen gesloten. Was zij onder de koesterende warmte der zon +ingesluimerd of mijmerde zij in vergetelheid van het verloren +geluk en van den akeligen dood die haar jong leven ging +verslinden?</p> +<p>Mher Sneloghe naderde tot op twee stappen van haar, bleef +<!-- Page 497 -->daar staan, vouwde de armen over de borst en +staarde zuchtend op zijne verloofde.</p> +<p>Welke eindelooze wereld van gedachten en herinneringen stormde +hem op dit oogenblik door de hersens! Alwat hij had gedroomd, +gehoopt, gevreesd, geleden, warrelde als een spokig gezicht hem +voor de oogen. Wat was toch de mensch in de handen Gods? +Zandkorrel dien het lot mede voert, evenals de wind een vlokje +stof! Hij, Robrecht, was de rijkste ridder van geheel +West-Vlaanderen geweest, hij had toebehoord aan een vrij land en +een edel geslacht. Hij was schoon en sterk geweest als man, +geacht en bemind als mensch. Hij had eene zuster gehad, zoet, +eenvoudig en lieftallig als eene duive. Zijne ziel had eene +zuivere, beminnende ziel ontmoet; de huwelijkszegen moest hen +onafscheidbaar vereenigen en hun leven tot een paradijs van +liefde en zoet genot herscheppen ... Eenige sombere dagen slechts +waren voorbij—en van dit alles bestond niets,—niets +meer! Kerlingaland was bezweken, de vrijheid, het erfdeel der +edele voorvaderen, verloren! Hij, die de gelukkige bruidegom der +aangebeden maagd moest worden, ging den dood vinden onder de +puinen van St-Donaastoren ... Van de Erembalds zou zelf in 's +lands geschiedenis niets overblijven dan eene gevloekte +gedachtenis! en dit alles tot boete eener afschuwelijke misdaad, +waaraan zij vreemd gebleven waren,—tot betaling der +bloedschuld van den moordenaar Burchard Knap!</p> +<p>Eene wijl bleef nog de blik des jongelings strak en dof, als +ware de denkingskracht in hem opgeschorst geweest.</p> +<p>Allengs nochtans vormde zich op zijne lippen een onduidelijke +glimlach, en hij hield de oogen met eene soort van treurige +bewondering op het gelaat van Dakerlia gevestigd.</p> +<p>Zij was toch zoo schoon en zoo ontzagwekkend, zijne verloofde, +die daar op den rand van den waggelenden toren lag te slapen als +een onnoozel kind dat sluimerd op de kruin van eenen vulkaan.</p> +<p>Waren Robrecht en zijne gezellen bleek, vermagerd, gekwetst, +vuil en gescheurd, Dakerlia had geheel het voorkomen der +gezondheid van den zielevrede en der zindelijkheid behouden. +Iedereen toch had gewedijverd om haar tegen de ongemakken van +hunnen schrikkelijken toestand te behoeden; en, hoe zij ook +wederstand <!-- Page 498 -->had geboden, haar voedsel toch was +niet verminderd geworden, en zelfs had men veel van het kostbare +drinkwater opgeofferd, om de Kerlinnen toe te laten, haar met al +de zorgen der netheid te omringen.</p> +<p>Dakerlia's wangen hadden nog iets van hunnen vorigen blos +behouden, haar aangezicht was zuiver en frisch gebleven. Haar zoo +op de leuning der gaanderij onder het zonnelicht ziende rusten, +zou men gewaand hebben eene teeder gekleurde roze te beschouwen, +die even door een storm uit het dal was gerukt geworden en boven +op eene naakte rots gevoerd.</p> +<p>Robrechts hart popelde van bewondering en liefde, terwijl hij, +van het gevoel der wezenlijkheid verdwaald, den blik op het zoet +gelaat zijner verloofde hield gevestigd; maar eindelijk toch +ontviel hem de tooversluier der begoocheling, en welhaast +sidderde hij onder den slag van bedroevende gepeinzen.</p> +<p>Zij ook, zij, Dakerlia, ging eenen akeligen dood sterven! Van +die schoonheid, van dat jong leven, van al die hoop op geluk zou +niets overblijven dan ... dan een verpletterd en verminkt lichaam +... ijselijk, gruwelijk!</p> +<p>Tranen schoten den ontroerden ridder in de oogen; maar hij +bedwong deze teekens der smart met geweld, en zette zich in +stilte nevens zijne verloofde.</p> +<p>Dakerlia ontwaakte en opende de oogen; zij aanschouwde +Robrecht eene wijl met eene soort van onbewustheid en glimlachte +dan helder, als stond er eene verheugende herinnering in haren +geest op.</p> +<p>"Gij lacht, Dakerlia?" murmelde de jonge ridder verbaasd, "Uwe +sterke ziel is dus boven alle vrees verheven?"</p> +<p>"Wat schoon, wat heerlijk gezicht!" riep de maagd met +begeestering uit. "Robrecht, ik heb mijn vader en uwe zuster +gezien ... gezien en omhelsd en gesproken!"</p> +<p>"Een droom, lieve, eene begoocheling ..."</p> +<p>"Neen, neen, meer dan dat; eene inspraak van God, een troost +in ons lijden, eene voorspelling van toekomende dingen!"</p> +<p>Robrecht haalde mismoedig de schouders op en zeide met eenen +zucht:</p> +<p>"Luister, luister, hoe de ram daarbeneden beukt; voel, Daker +<!-- Page 499 -->lia, hoe de toren siddert. Ziedaar, arme +vriendinne, de droeve wezenlijkheid!"</p> +<p>"Gij gelooft mij niet?" sprak de maagd, met een gelaat dat van +vreugde straalde, "Ik heb den toren reeds zien vallen ... Zoo zat +ik hier bij den rand der gaanderij: de ram beukte geweldiger nog +dan nu, de toren waggelde op zijne grondvesten en ging +nederstorten. Ik was vervaard en hief de handen biddend ten +hemel. Een Engel verscheen aan mijne zijde. "Vrees niet, +Dakerlia," zeide hij; "voor wie ongelukkig is of onrecht lijdt, +is de dood eene verlossing, een nieuw en beter leven." De goede +geest gaf mij moed en versterkte mij tegen den hachelijken stond. +Daar viel de toren met ijselijk gekraak; maar terwijl ik met de +puinen naar beneden stortte, greep de engel mij in zijne armen en +vloog met mij naar den hemel. In eene zaal, die verblindend +glansde van goud en licht, kwamen mijn vader en uwe zuster +juichend mij te gemoet geloopen en omhelsden mij met uitstorting +eener onzeglijke blijdschap. Tranen van geluk ontrolden onzen +oogen bij dit vroolijk wederzien. Onze vrienden Eggard Van +IJsendijke, Yorg Koevoet, uw oude oom, de proost, en nog velen +van de dappere gezellen die gesneuveld zijn, kwamen mij omringen +en drukten mij de handen. Eene treurnis slechts benevelde onze +vreugd; allen riepen wij: "Waar is Robrecht? Waar blijft de edele +Robrecht?" Ha, er ging tusschen ons een schallende jubelkreet op. +Daar kwaamt gij! Wij liepen met uitgestrekte handen u toe en +sloten u in de armen ... Dan overstroomde ons eensklaps een +stralend licht, en uit den schoot van dien gloed sprak de stemme +Gods zelve tot ons: "Robrecht, Dakerlia, zielen die op aarde hebt +bemind en geleden, weest vereenigd en gelukkig tot het einde der +eeuwen!" En dan, Robrecht, dan ben ik ontwaakt en heb u nevens +mij zien zitten. Het is een droom; ja, ja, een droom; maar hij +zal waarheid worden. Daarboven zullen wij eeuwig te zamen leven, +met mijnen vader, met uwe zuster, in Gods aanschijn!"</p> +<p>De jonge ridder had zich door de begeesterde taal van Dakerlia +tot begoocheling laten verleiden, en ook op zijne lippen was een +zoete glimlach verschenen; maar zoohaast zij ophield van spreken, +keerde hij tot het gevoel der wezenlijkheid terug en schudde met +treurigheid het hoofd.</p> +<p>"<!-- Page 500 -->Die schoone voorspelling kan u niet +verblijden?" murmelde de maagd. "Zoudt gij den dood vreezen, +Robrecht?"</p> +<p>"Voor mij niet, gij weet het wel", antwoordde hij. "Maar u te +zien sterven, Dakerlia, u, zoo jong, zoo onschuldig, zoo schoon! +Eilaas, het is eene ijselijke gedachte!"</p> +<p>"Vermits ik dit lot zonder beven aanvaard ..."</p> +<p>"Er is nog één middel, Dakerlia; en onze arme +gezellen zouden, uit liefde tot mij en tot u, er in +toestemmen."</p> +<p>"Alweder het voorstel dat ik reeds tienmaal heb +verstooten?"</p> +<p>"Inderdaad, lieve; maar ik smeek u, aanvaard het, uit +medelijden met mijne smart! Indien ik u gered mocht weten, ik +stierve met een gevoel van geluk, en ik zegende dan den dood als +eene weldaad. Laat mij doen: ik zal den koning onze overgaaf op +zijne genade voorstellen, indien hij zijn vorstelijk woord wil +verpanden dat men u in volle vrijheid naar Kerlingaland zal laten +vertrekken."</p> +<p>"Nimmer, nimmer! Ik weiger ..."</p> +<p>"Dakerlia!"</p> +<p>"Met u wil ik leven en sterven. Mijn droom zal waarheid +blijven."</p> +<p>"Wees niet onmeedoogend; uwe weigering maakt mij den dood tot +eenen galbeker."</p> +<p>"Ha, Robrecht, hoe is het mogelijk!" kreet het meisje met +verontwaardiging. "Gij wilt dat ik op aarde blijve na uw vertrek? +Bemint gij mij? Waarom dan wenscht gij dat ik blootgesteld worde +aan de vervolgingen van den verrader Disdir Vos? En wierd ik het +slachtoffer zijner boosheid, hoe zou uwe ziel zich beschuldigen +de oorzaak te zijn geweest mijner onzaligheid en mijner schande! +Ik ben eene Kerlinne: zuiver zal ik voor God verschijnen; ik wil +het recht behouden mijnen vader, uwe zuster en u zelven daarboven +in de armen te drukken ..."</p> +<p>Tot dan hadden de Kerels, die zich op de gaanderij bevonden, +volgens hunne gewoonte de samenspraak van hunnen overste met +jonkver Wulf geërbiedigd, en waren zij aan de andere zijden +van den toren gebleven; maar nu kwam Ivo-de-Wolvenjager nader en +zeide:</p> +<p>"Mher Sneloghe, indien ik mij niet bedrieg, gaat daar beneden +<!-- Page 501 -->iets gewichtigs gebeuren. In de Hofstraat komen +een groot getal voorname poorters. Zij begeven zich in stoet naar +den burg, ongetwijfeld om den koning te spreken. Wat hun inzicht +is kunnen wij niet raden; maar zij doen verstaan dat zij over ons +gaan handelen."</p> +<p>Op dit oogenblik bereikten de poorters het middelplein van den +burg, en Robrecht hoefde slechts het hoofd over de leuning der, +gaanderij te buigen, om op den stoet neder te zien. Hem werden +insgelijks teekens gedaan, doch hij kon er geene andere +beduidenis aan toekennen, dan dat men waarschijnlijk eene laatste +poging bij den koning wilde wagen om levensgenade te bekomen voor +de arme Kerels, die andere door den val van den toren ellendig +zouden worden verpletterd.</p> +<p>Inderdaad, hij misgreep zich niet. De schepenen der stad, +vergezeld van wel veertig oversten der gilden en neringen, boden +zich op dit oogenblik voor de poort der Loove aan en verzochten +den koning te mogen spreken.</p> +<p>In de tegenwoordigheid des vorsten toegelaten en over de reden +hunner komst ondervraagd, zeide de voorschepen:</p> +<p>"Heer koning, de droeve mare dat men den toren van St-Donaas +gaat doen vallen heeft onze poorters zeer ontroerd. Op hun +aandringen komen wij uwe goedheid afsmeeken en, voor uwe voeten +neergebogen, u bidden dit oudste kerkelijk gebouw onzer stad te +willen sparen. Valt deze logge toren, dan zal hij niet alleen de +kerk en de proostdij verpletteren, maar nog daarenboven zonder +twijfel vele menschen dooden."</p> +<p>"Wij begrijpen wel, heeren, dat gij liever den toren zoudt +gespaard zien", antwoordde de vorst. "Maar gij hoopt zeker niet +'dat wij, koning van Frankrijk, ongestraft onze macht zullen +laten hoonen, of van hier zouden kunnen vertrekken zonder die +slechte, hardnekkige lieden tot overgaaf te hebben gedwongen? Te +lang heeft dit belachelijk spel geduurd; en, vermits er geen +ander middel is om die razende Kerels te doen bezwijken, zal de +toren vallen!"</p> +<p>"Gelieve de heer koning mij oorlof te geven om eene overweging +ootmoedig hem te onderwerpen", hernam de voorschepen. "Het getal +der Kerels op den toren is niet vijftig; wij meenen +<!-- Page 502 -->ons overtuigd te kunnen houden, dat zij niet +boven de dertig sterk meer kunnen zijn. Deze arme lieden zijn in +den oorlog gewikkeld geworden ten gevolge van eenen gruwelijken +moord waaraan geen hunner persoonlijk schuldig was."</p> +<p>"En Robrecht Sneloghe dan?" riep Disdir Vos, die met den +veldheer Grervaas en met andere ridders achter den koning +stond.</p> +<p>"De koning late mij toe het te zeggen", antwoordde de +voorschepen "mher Robrecht Sneloghe heeft door al zijne daden +bewezen dat hij vreemd is gebleven aan de misdaad en deze dieper +betreurt dan wie het zij; ja, hij heeft in het openbaar tranen +van deernis en rouw op het lijk van graaf Karel gestort en het +met gevaar des levens tegen schennis verdedigd. Is hij het niet +die den moordenaar heeft gedood<a name='FNanchor_90_90'></a><a +href='#Footnote_90_90'><sup>[90]</sup></a>?</p> +<p>Van allen die bekend zijn als hebbende deel aan de misdaad +genomen, is geen enkele meer op den toren; zij zijn gesneuveld, +gemarteld of gevlucht ... O, machtige koning van Frankrijk, kan +de onmiddellijke dood dezer ellendige lieden eenigen luister +voegen bij den glans van uwen roem? Zeker, de moord van onzen +graaf is een afschuwelijke aanslag; maar, heer koning, in uw +grootmoedig hart kan het gevoel der wraak slechts toegang vinden, +voor zooveel het nuttig of geheel rechtvaardig zij...."</p> +<p>"Hoe?" morde de vorst verwonderd. "Onze wraak tegen deze +overmoedige lieden zou niet rechtvaardig zijn? Hebben zij niet +genoeg onzer ridders en wapenknechten gedood of gekwetst?"</p> +<p>"Inderdaad, heer koning, en het is wel te betreuren; maar +indien uw edelmoedig hart het wilde aanzien als enkelijk geschied +tot hunne verdediging ..."</p> +<p>"Sa, begrijp ik het wel", viel de koning half vergramd uit, +"dan zoudt gij vermetel genoeg zijn om te wenschen en te +verwachten dat wij genade schenken aan deze lieden die ten minste +vrienden en handlangers der moordenaars zijn?"</p> +<p>"Neen, heer koning, genade niet; maar wij durven u smeeken hun +de voorwaarden toe te staan welke zij op hunne overgaaf +<!-- Page 503 -->stellen. Zij willen zich in de gevangenis +begeven en onderwerpen zich op voorhand aan de straf welke de +rechters, na hen gehoord te hebben, over elk hunner zullen +uitspreken. Zij vragen geene genade, zij eischen slechts +rechtvaardigheid. Zeker, grootmoedige vorst, zij zijn in dezen +oorlog uwe vijanden; hun lot is in uwe handen, en, wat gij ook +over hen gelieve te beslissen, elkeen moet met eerbied zich +onderwerpen aan uwen wil. Maar, hebben zij geen recht op uwe +genadigheid, wees dan toch den poorters dezer goede stad Brugge +goedgunstig en doe, op hun gebed, wat gij den Kerels zoudt +weigeren. Wij smeeken op de knieën uwe koninklijke +grootmoedigheid af! Spaar, spaar den toren en den tempel van +onzen grooten heiligen Donaas!"</p> +<p>Bij deze laatste aanroeping zonken al de schepenen en poorters +geknield ten gronde en bleven zoo, met neergeslagen blik, voor +den koning gebogen.</p> +<p>De vorst scheen gevoelig aan hunne hulde en aan hunne bede. +Hij keerde zich tot de ridders, waarschijnlijk om hen te +raadplegen over de beslissing welke hij geneigd was te nemen. De +Isegrims morden hevig; hunne gebaren konden laten gissen dat zij +den koning poogden over te halen tot het volstrekt verwerpen van +het verzoek der poorters.</p> +<p>Wat ook de indruk dezer korte samenspraak op des vorsten +gemoed ware geweest, hij wendde zich weder tot de schepenen en +zeide op minzamen toon:</p> +<p>"Staat op, heeren. Wat gij van ons vraagt is moeilijk toe te +staan. De Kerels sparen? Zouden dan al onze mannen, die zij +gedood hebben, ongewroken moeten blijven? Evenwel, wij zouden +indien het ons mogelijk ware den toren te behouden, ons gelukkig +achten, deze gelegenheid te vinden om den goeden lieden der stad +Brugge een hoog bewijs onzer bijzondere welwillendheid te geven. +Gaat tot uwe mannen, stelt ze gerust en zegt hun dat wij het werk +van den beukram zullen doen opschorsen, totdat wij met rijp +beraad hebben overwogen wat ons mogelijk is, ten believe der +poorters dezer goede stad Brugge te doen. Hebt vertrouwen ik hoop +dat wij den toren van St-Donaas zullen kunnen behouden."</p> +<p>Onder het uiten van dankzeggingen en met blij gemoed, +verlieten de schepenen en hun gevolg de Loove.</p> +<p><!-- Page 504 -->Het middelplein van den burg krielde van +volk, zelfs tot aan den voet van den toren; want ieder wist dat +de Kerels, sedert den dood van Burchard Knap, nooit meer op +ongewapende poorters schoten.</p> +<p>De schepenen deelden aan de menigte de goede woorden des +konings mede. Dit bericht ontlokte het volk een schallend gejuich +en, terwijl menige kreet van "Leve de koning!" in de hoogte +steeg, poogden eenige stoutere lieden met de Kerels te spreken en +hun door sterk roepen te doen verstaan dat er nog groote hoop op +verlossing voor hen was.</p> +<p>Maar nu traden eenige wapenknechten op het plein en dreigden +de poorters met gevangenis indien zij, tot de Kerels sprekende, +het gebod des konings overtraden.</p> +<p>Het duurde zeer lang eer men iets nieuws vernam. De toevloed +der menigte groeide immer aan, en met ongeduld wachtte een ieder +op het besluit des konings.</p> +<p>Eindelijk liep een blij gemor door het volk, dat zich opende +om eenen wapenbode en eenen bazuinblazer door te laten.</p> +<p>De bode, nadat men de aandacht der Kerels door een kort +geschal had opgewekt, riep hun toe:</p> +<p>"Op de bede der poorters van deze goede stad Brugge en om den +toren van St-Donaas te sparen, vergunt onze heer, de koning van +Frankrijk, u de voorwaarden op welke gij aangeboden hebt u over +te geven. Gij zult in de gevangenis geleid worden en daar +afwachten totdat rechters over uw lot uitspraak hebben gedaan. +Laat mij weten of gij deze gunst aanvaardt: ik wacht uw +antwoord."</p> +<p>Na eene wijl onder elkander te hebben geraadpleegd, riepen de +Kerels<a name='FNanchor_91_91'></a><a href= +'#Footnote_91_91'><sup>[91]</sup></a>:</p> +<p>"<!-- Page 505 -->Wij aanvaarden met vertrouwen in 's konings +woord!"</p> +<p>"Komt dan beneden!" zeide de bode. "Men zal den uitgang van +den trap vrijmaken en u in de kerk uwe wapens afnemen!"</p> +<p>"Het zij zoo!" antwoordden de Kerels.</p> +<p>Een lang gejubel klonk over het plein, en herhaalde malen +weergalmden er kreten ter eere van den Franschen vorst.</p> +<p>Ongetwijfeld hadden de Kerels nog druk te arbeiden om zich +eenen doorgang te banen tusschen al de hindernissen waarmede zij +tot hunne verdediging de torentrap hadden versperd.</p> +<p>Schier een uur verliep er, vooraleer een dof gebruis en een +koortsig gewoel onder de menigte aankondigden dat de Kerels +gingen verschijnen.</p> +<p>Inderdaad, uit de kerkpoort trad nu eene sterke wacht van +wapenknechten; daarachter stapten de Kerels, ten getalle van +slechts zevenentwintig man en drie vrouwen.—Zij waren +sedert meer dan veertig dagen in den burg opgesloten gebleven, en +hadden daarvan zestien dagen op den toren doorgebracht! Gedurende +deze lange tijdruimte hadden zij met onplooibaren heldenmoed zich +verdedigd tegen twee legers en tegen al de befaamde stormtuigen +van den burg van Gent!</p> +<p>Ook was het wel aan hun ellendig opzicht te zien wat zij +hadden doorstaan en geleden. Allen waren geel en mager, met +ingevallen wangen en weggezonken oogen. Velen droegen op +aangezicht en handen de roode litteekens van slecht geslotene +wonden; hunne kleederen waren vuil en hingen aan flarden. Ware +het niet hunne trotsche houding geweest, hadde niet uit hun +somber oog nog de vonk der onplooibare trotschheid ontschoten, +men zou voorzeker gewaand hebben eene bende verhongerde bedelaars +te zien.</p> +<p>Dakerlia alleen, met hare rijzige gestalte, hare bekoorlijke +wezenstrekken en reine, nette kleeding scheen eene koningin +tusschen eenen hoop noodlijdenden. Zij stapte aan Robrechts zijde +en verbaasde elkeen door den stillen, zoeten glimlach en door den +glans van fierheid die haar schoon gelaat verlichtte.</p> +<p>Ridders en wapenknechten boden als met eerbied eenen vrijen +doorgang aan deze heldhaftige vijanden, en bekeken hen zonder een +enkel hoonend woord te laten hooren of door eenig zegevierend +gebaar hen in hun ongeluk te bespotten.</p> +<p><!-- Page 506 -->Menig poorter, terwijl de arme Kerels hen +voorbijgingen, wischte zich eenen traan van medelijden en +bewondering uit de oogen.</p> +<p>Verre hoefden de gevangenen niet te gaan: het Gyselhuis, in +welks kerker men ze ging opsluiten, stond op den burg, schuins +over de proostdij.</p> +<p>Toen de Kerels binnen in het Gyselhuis gekomen waren, gebood +de overste der wachten, dat men de mannen in den grooten kerker +ter rechterzijde, en de vrouwen in de cellen ter linkerzijde zou +opsluiten.</p> +<p>Een angstschreeuw ontsnapte terzelfdertijd aan Dakerlia en +Robrecht en, als vreesden zij dat dit afscheid eeuwig zou zijn, +sprongen hun beiden de tranen uit de oogen.</p> +<p>Dakerlia hief met een plechtig gebaar den vinger ten hemel, +wees dus aan haren verloofde de baak der hoop en riep:</p> +<p>"Robrecht, Robrecht, er is een beter leven. Vaarwel, tot +wederziens daarboven ... mijn vader, Witta!"</p> +<p>"Vaarwel, dat God u bescherme!" murmelde de jonge ridder, +schier bezwijkende van smart.</p> +<p>De wapenknechten grepen de Kerels en de vrouwen bij de armen +en leidden ze naar de kerkers die hun waren toegekend.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_87_87'></a><a href='#FNanchor_87_87'>[87]</a> +<div class='note'> +<p>"Zij sloegen de klokken aan stukken om daarmede hunne vijanden +te verpletten." GALB., p. 319.</p> +</div> +<a name='Footnote_88_88'></a><a href='#FNanchor_88_88'>[88]</a> +<div class='note'> +<p>"In zijne gramschap gebood de koning den toren spoedig omverre +te doen storten ... Onmiddellijk begonnen zij met ijzeren +werktuigen den toren van onderen uit te breken." GALB., p. +370.</p> +</div> +<a name='Footnote_89_89'></a><a href='#FNanchor_89_89'>[89]</a> +<div class='note'> +<p>"Zij wierpen kolen, gedoopt in pik, in was en in boter. Deze +kolen, zich hechtende aan de daken, deden vlammen ontstaan, welke +de wind aanblies, en die, zich uitbreidende, het dak naar alle +kanten verslonden." GALB., p. 354.</p> +</div> +<a name='Footnote_90_90'></a><a href='#FNanchor_90_90'>[90]</a> +<div class='note'> +<p>Den Maandag, 18 April, wierpen onze burgers zich weder +geknield voor den koning neder, en smeekten om genade voor +Robrecht. GALB., p. 370.</p> +</div> +<a name='Footnote_91_91'></a><a href='#FNanchor_91_91'>[91]</a> +<div class='note'> +<p>"De koning verleende aan de belegerden, volgens hunne vraag, +oorlof om van den toren te komen, dewijl het voordeeliger was dat +zij zich zelven overgaven zonder de belegeraars aan de gevaren +der Instorting bloot te stellen."</p> +<p>GALB., p. 371.</p> +<p>"Zij kwamen dus uit de kerk ten getalle van +zevenentwintig."</p> +<p>GALB., p. 371.</p> +<p>Volgens Galbertus werd de stad Brugge bij verraad ingenomen +den 9en Maart, en gaven de Kerels zich over den 19en April. Het +beleg had dienvolgens tweeënveertig dagen geduurd</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='XXVII'></a> +<h2>XXVII.</h2> +<br> + +<p>Dakerlia zat gevangen in het Gyselhuis op den burg. Een enkel +verheven venstertje liet in haren engen kerker eenen flauwen +lichtstraal nederdalen, en men moest zijne oogen aan den +twijfelachtigen schemer, die er heerschte, gewend hebben, +vooraleer er de voorwerpen duidelijk te kunnen onderscheiden.</p> +<p>Ongetwijfeld wilden de vorsten of de ridders, die over het lot +der jonge Kerlinne beschikten, haar niet met de uiterste +strengheid behandelen; misschien was er iemand die haar +geheimelijk bescherm<!-- Page 507 -->de, want in haren kerker +stonden een paar stoelen en eene tafel en, in den duisteren hoek, +verre van het licht, had men eene soort van bed geschikt, om haar +eene gemakkelijke rustplaats te bezorgen.</p> +<p>Het was de vierde dag, nadat de Kerels van den toren waren +gedaald en zich in de handen hunner vijanden hadden overgegeven +op voorwaarde dat men hen door eene wettelijke rechtbank zou doen +onderhooren en vonnissen.</p> +<p>Dakerlia zat op haren stoel nevens de tafel en, met het hoofd +op de hand rustende, schouwde zij droomend in de ruimte.</p> +<p>De bewegingen haars gelaats getuigden dat velerlei gedachten +haar door den geest stroomden. Nu zweefde er een glimlach op hare +lippen, dan liep er eene angstige siddering haar door de leden of +bevochtigde een traan haar oog; dan weder hief zij den blik ten +hemel en vouwde de handen tot een gebed.</p> +<p>Wie haar dus gezien hadde, zou geraden hebben dat haar hart +over en weder vlotte tusschen hoop, schrik en medelijden. Waren +de rechters onpartijdige lieden,—mijmerde zij in zich +zelve,—dan zouden zij Robrecht wel eene straf opleggen, +omdat hij, ter vervulling van eenen onverbiddelijken bloedplicht, +den moordenaar Burchard had helpen verdedigen; zij zouden +misschien zijne goederen verbeurd verklaren, om de gierigheid en +den haat der Isegrims te bevredigen; maar zijne dood zouden zij +niet eischen, en hem in vrijheid laten gaan of hem uit het +graafschap bannen. Was de rijkdom wel noodig tot hun geluk? Hoe +arm Robrecht mocht worden en waar hij zich ook bevonde, zij zou +zijne echtgenoote zijn en haar leven toewijden aan het +verzachten, aan het verhelderen van zijn lot. Misschien zou zij +hem dan den geleden rampspoed kunnen doen vergeten, misschien +waren hun door den barmhartigen God nog schoone, vreedzame dagen +voorbewaard?</p> +<p>Bij zulke gepeinzen rees er een stille glimlach op hare lippen +en ontschoot eene vonk van vertrouwen aan hare vochtige oogen; +maar weldra versomberde eene kommervolle overweging haren geest. +Zouden de valschhartige Isegrims, in hunnen onverbiddelijken +wrok, de rechtbank niet doen samenstellen uit vijanden der +Kerels? Eilaas, dan zou een doodvonnis den armen Robrecht +treffen, en het zwaard des beuls zou dit edel en dierbaar hoofd +van het<!-- Page 508 --> bloedige kapblok doen rollen!</p> +<p>Schrikkelijke gedachte, die Dakerlia deed ijzen en haar eenen +angstkreet ontrukte ... Evenwel, haar beweegbaar en sterk gemoed +kwam onmiddellijk in opstand tegen de wanhoop; en dan bief zij de +oogen ten hemel, als om de plaats te zoeken waar hare ziel +welhaast met de ziel van Robrecht en met andere dierbare zielen +zou vereenigd zijn.</p> +<p>Zij bedwong op dit oogenblik hare ontsteltenis, en eene +uitdrukking van blijde verwachting beglansde haar gelaat. Het +gerucht van sleutels en zware stappen in den gang kondigde haar +aan dat Reinbert, de gevangenbewaarder, haar met het morgeneten +tijding van Robrecht ging brengen.</p> +<p>Reinbert, die nu de deur des kerkers opende en met eene kruik +en een weitebroodje in de hand binnentrad, was een reeds bejaarde +man, wiens gelaat niet van gevoeligheid getuigde; maar hij had +vroeger in den oorlog onder het bevel van mher Wulf gestaan, en +herinnerde zich met erkentenis den heldenmoed en de goedheid van +zijnen overste. Daarom behandelde hij nu zijne dochter in het +ongeluk met eerbied en genegenheid, en verschafte haar, niet +zonder gevaar voor zich zelven, wat haar lot in deze treurige +plaats kon verzachten.</p> +<p>"Jonkver Wulf", zeide hij bij zijne intrede, "ik heb hier +warme melk en van het fijnste brood dat er in Brugge te vinden +is. Dezen middag zal ik ..."</p> +<p>Maar Dakerlia, door haar ongeduld aangejaagd, onderbrak zijne +vriendelijke rede:</p> +<p>"Dank, dank; God zegene u, Reinbert, voor uwe goedhartigheid! +Hebt gij heden reeds mher Sneloghe gezien?"</p> +<p>"Ik heb hem gezien, jonkvrouw."</p> +<p>"En hoe vaart hij?"</p> +<p>"Wel, tamelijk wel."</p> +<p>"Gij zegt het zoo twijfelachtig! Treurt hij?"</p> +<p>"Ja en neen, jonkvrouw. Als hij tot zijne gezellen spreekt, +glanzen zijne oogen van mannelijke trotschheid, en hij boezemt +allen de verachting des doods in, met eene onweerstaanbare +welsprekendheid Sterven op zulke wijze dat men den onplooibaren +heldenmoed der Kerels tot den einde toe bewondere, schijnt zijn +eenige<!-- Page 509 --> droom en zijn eenig doel; maar zoohaast +hij het woord tot mij richt, wordt hij droefgeestig, en niet +zelden schieten hem dan tranen in de oogen."</p> +<p>"Waarom toch? Zegt gij hem bedroevende dingen, Reinbert?"</p> +<p>"Neen, jonkvrouw; maar mij spreekt hij immer van u, van u +alleen. Uw tegenwoordig lot, het lot dat u nog te wachten staat, +verschrikt hem. De tranen, welke hij met zooveel geweld op zich +zelven poogt te bedwingen, zijn tranen van medelijden en van +liefde."</p> +<p>Dakerlia zweeg eene wijl; een zucht ontsnapte haar en hare +oogen glinsterden van ontroering.</p> +<p>"Maar, Reinbert", vroeg zij in gedachten, "gelooft dan mher +Sneloghe, gelooven de andere Kerels dat men de doodstraf tegen +hen zal uitspreken?"</p> +<p>"Zij schijnen inderdaad weinig hoop op het behoud des levens +te koesteren", antwoordde de gevangenbewaarder, "en zij hebben +wel reden, dunkt mij, om zich vanwege hunne vijanden aan het +ergste lot te verwachten. Arme Kerels, hunne onzekerheid zal niet +lang meer duren!"</p> +<p>Door deze koele bevesting harer vrees verschrikt, hief +Dakerlia de handen in de hoogte en riep kermend uit:</p> +<p>"Genade, genade voor hem, almachtige God! Hij is onschuldig. +Ach, wreek den gruwelijken moord niet op hem. Laat hem leven, ik +zegen Uwen heiligen naam tot mijnen laatsten snik!"</p> +<p>"Jonkver Wulf, vertwijfel zoo niet", zeide de +gevangenbewaarder "Hoor mij aan, ik bid u. Worden de andere +Kerels ter dood veroordeeld, men zal naar alle waarschijnlijkheid +mher Sneloghe het leven sparen."</p> +<p>"Gij wilt mij troosten en poogt mij te bedriegen, uit goedheid +des harten!" murmelde Dakerlia ongeloovig.</p> +<p>"Neen, jonkvrouw, ik heb u reeds gezegd dat de schepenen en +voorname poorters niet ophouden bij den koning allerlei pogingen +aan te wenden om genade voor mher Sneloghe te bekomen. +Gisterenavond heb ik hier, in de groote zaal van het Gyselhuis, +twee ridders,—mher Gervaas Van Praet, die nu kastelein van +Brugge is geworden, en een Fransch overste van 's konings raad +over deze zaak hooren spreken en twisten. Uit hunne woorden kon +ik verstaan<!-- Page 510 --> dat de koning geneigd is om mher +Sneloghe in genade te ontvangen, en hij het reeds zou hebben +gedaan, indien de Isegrims hem tot nu toe niet hadden +wederhouden. Wie zal hier overwinnen de poorters of de +Isegrims?"</p> +<p>"De rechtvaardigheid of de haat?" mompelde Dakerlia.</p> +<p>"Men zal het waarschijnlijk heden nog weten, jonkvrouw."</p> +<p>"Heden?"</p> +<p>"Het gerucht loopt dat dezen morgen een gerechtshof van +daartoe door den koning aangewezen ridders in de Loove zal +vergaderen om de Kerels te vonnissen. Het is zeker dat er iets +gewichtigs gaat geschieden: de burg is sedert een paar uren vol +wapenknechten en eene menigte ridders hebben zich in de Loove +begeven Zelfs de Markt is overdekt met Fransche benden, die +gisteren met den nieuwen graaf uit Kerlingaland zijn teruggekeerd +..."</p> +<p>"Ons arm Kerlingaland is gansch onderjukt!" zuchtte de +maagd.</p> +<p>"Dit kon men wel voorzien, jonkvrouw. Zoo aangevallen door de +krijgsknechten van gansch Vlaanderen en van het groote Frankrijk +..."</p> +<p>"Ja, ja, en van God verlaten tot boete eener afschuwelijke +misdaad ..."</p> +<p>"Kon Kerlingaland slechts zijnen heldenmoed betoonen en dan +bezwijken ... Maar, wat mher Sneloghe betreft, jonkvrouw, hebt +gij alle redenen om te hopen. Hij zal ongetwijfeld voor het +gerechtshof der ridders zijne onschuld bewijzen, en de koning, +door de smeekingen der poorters tot mildheid gestemd, zal hem +genade schenken. Wie kan het weten? Misschien zult gij nog met +Sneloghe vreedzame en gelukkige dagen slijten ... Vaarwel, +jonkver Wulf; verneem ik iets gewichtigs, ik zal pogen een +oogenblik te vinden om het u te komen zeggen."</p> +<p>Onder het uitspreken der vurigste dankbetuigingen vergezelde +Dakerlia hem tot bij de deur.</p> +<p>Toen deze weder gesloten was, bleef de maagd langen tijd te +midden van den kerker staan, en overwoog wat de gevangenbewaarder +haar had gezegd. Zij kwam door hare gepeinzen tot het besluit dat +er inderdaad nog veel hoop op eenen gunstigen uitslag bestond; +haar gemoed was verlicht.</p> +<p>Zij ging tot de tafel, schonk de melk in eene kleine kom en +begon van <!-- Page 511 -->het brood te eten ...</p> +<p>Daar hoorde zij weder den sleutel in de deur steken. Zij stond +met blijdschap op en trad eenige stappen vooruit, in de +verwachting dat Reinbert terugkeerde, om haar eenig belangrijk +nieuws van Robrecht te brengen.</p> +<p>Toen de deur werd geopend, ontsnapte haar een kreet van +verschriktheid, en zij deinsde met eene uitdrukking van afkeer +terug naar de tafel, waar zij zich op den stoel liet +nederzakken.</p> +<p>Disdir Vos stond voor haar.</p> +<p>Op een teeken van hem ging de gevangenbewaarder uit den +kerker.</p> +<p>Haar met eenen bitteren grimlach in de oogen starende, zeide +Disdir Vos:</p> +<p>"Ik kom tot u uit edelmoed, uit medelijden; en gij, Dakerlia, +ik zie het wel, gij haat hem altijd even vurig, den mensch, die, +door loutere liefde tot u vervoerd, zich in gevaar bracht zijn +leven en zijne eer te verliezen."</p> +<p>"Verrader, verkooper van Kerlingaland!" morde de maagd. +"Voltrek uw verfoeilijk werk: doe hem sterven, den Kerel, wiens +edelheid, wiens trouw aan land en vrijheid uwe lage ziel moeten +beschamen!"</p> +<p>"Het is hij, het is Robrecht, niet waar", wedervoer Disdir Vos +met spottende koelheid, "die mij dus bij u heeft beschuldigd? +Niets kon Kerlingaland van den val behoeden. De ware oorzaak +dezer ramp is de langwijligheid, de lijdzame traagheid van den +proost Bertulf, van den kastelein Hacket, van Robrecht Sneloghe +en van alwie met hem den Kerels hebben belet tegen de Isegrims en +tegen den graaf het geweld der wapenen in te roepen, toen het nog +tijd was."</p> +<p>"Valsch, valsch!" kreet Dakerlia verontwaardigd. "De ware +oorzaak is de moord van graaf Karel, afschuwelijke misdaad, +waartoe gij, door uwen raad, hebt geholpen, en die ons God en de +gansche wereld tot vijanden heeft gemaakt!"</p> +<p>"Ik ben niet gekomen om daarover te twisten", zeide Disdir, +zich op eenen stoel nederzettende. "Mijn tijd is kort; hoor met +aandacht, jonkver Wulf, wat ik u te melden heb ... De ridders, +door den koning benoemd om mher Sneloghe en zijne gezellen te +vonniss<!-- Page 512 -->en, gaan in de Loove vergaderen. Het is +slechts veinzerij, om in schijn ten minste te voldoen aan de +voorwaarde door de Kerels op hunne overgaaf gesteld. Men zal +zelfs zich niet gewaardigen de Kerels te onderhooren. Allen +zullen worden veroordeeld tot den schrikkelijksten marteldood. +Gij schijnt mij niet te gelooven?"</p> +<p>"Ware het zoo, welnu, zij zouden sterven zonder beven!" +antwoordde Dakerlia. "Maar zulk vonnis is niet zeker; gij zoudt +nog kunnen bedrogen worden in uwen onverbiddelijken haat. Indien +de koning van Frankrijk genade wil schenken aan Robrecht?"</p> +<p>"De koning van Frankrijk?"</p> +<p>"Ja, de koning."</p> +<p>"Aldus, men heeft u hier veropenbaard wat er in de Loove +geschiedt?" mompelde Disdir Vos, het hoofd schuddende. "Gij +streelt u met eene ijdele hoop, Dakerlia. Wel schijnt de koning +geneigd om toe te geven aan de smeekingen der schepenen; maar de +veldheer, Gervaas Van Praet, in naam van al ds Vlaamsche ridders, +eischt den dood van mher Sneloghe, en de koning zelf heeft +betuigd dat hij zonder hunne toestemming geenen enkelen Kerel het +leven zal laten behouden. Hij is daartoe door zijnen eigen eed +verbonden. Robrecht zal dus sterven in de wreedste martelpijnen, +en zijn lijk zal onder de voeten der wapenknechten worden +vertreden ..."</p> +<p>"Mijn God, mijn God, zulk akelig lijden, zulke vernedering in +den dood!" kreet de maagd terugschrikkende. "Ach, kan niets, +niets het gruwelijk noodlot dan verbidden?"</p> +<p>"Ja, Dakerlia, gij alleen op aarde kunt Robrecht nog het leven +redden."</p> +<p>"Ik, o hemel!"</p> +<p>"Hem redden en hem de vrijheid terugschenken."</p> +<p>"Eilaas, gij bedriegt mij door eene valsche hoop; gij wilt mij +verrassen!" zuchtte de maagd, terwijl zij, gansch ontmoedigd, het +hoofd op de borst liet vallen.</p> +<p>"Ziet gij, Dakerlia", sprak Disdir Vos, "ik heb den veldheer +Gervaas Van Praet groote diensten bewezen. Hij is mij nog +daarvoor eene uitstekende belooning schuldig. Vraag ik van hem, +als kwijtsch<!-- Page 513 -->elding zijner belofte jegens mij, +levensgenade voor mher Sneloghe, dan zal hij zonder twijfel mij +mijne bede toestaan en den koning de goedwilligheid jegens +Robrecht aanraden. Zoudt gij mij dankbaar zijn, indien ik, alle +andere gunsten verzakende, de verlossing van Robrecht Sneloghe +als het eenige loon mijner zelfopoffering eischte?"</p> +<p>Dakerlia stond op en trad eenen stap vooruit; zij zag Disdir +aan met eenen smeekenden glimlach, die vriendschap of erkentenis +scheen te ademen.</p> +<p>Hij, door dien eersten straal van mogelijke genegenheid tot +hem verrast en ontroerd, greep Dakerlia's hand; maar als hadde +deze aanraking haar door een gevoel van afschuw tot bewustheid +van haren toestand teruggeroepen, de jonkvrouw ontrukte hem +sidderend hare hand.</p> +<p>"Gij blijft onverbiddelijk voor mij!" gromde Disdir gekwetst. +"Het zij dan zoo, vergiet gij zelve het bloed van Robrecht uit +haat tegen mij. Ik vertrek en ga het woord uitspreken dat hem een +doodvonnis moet zijn. Nog een uur en zijn trillend lijk zal op +het Zand, verminkt en verpletterd, door de wapenknechten met +voeten worden getreden ..."</p> +<p>Hij meende den kerker te verlaten; maar Dakerlia liep tot hem +en weerhield hem, terwijl zij bevend kermde:</p> +<p>"Disdir, Disdir, ach, wees barmhartig! Genade, genade voor +hem!"</p> +<p>"Genade voor hem?" morde mher Vos, zich omkeerende. "Gij +alleen, Dakerlia, kunt hem het leven nog redden; een enkel woord +van u is daartoe genoeg."</p> +<p>"Een enkel woord? Welk woord?" stamelde de maagd met angstig +vooruitzicht.</p> +<p>"Zeg, dat gij na het vertrek van Robrecht,—want indien +men hem het leven spaart, zal hij zeker gebannen +worden,—zeg, dat gij toestemt mij tot echtgenoot te +aanvaarden."</p> +<p>Een doffe schreeuw van afgrijzen ontsprong uit Dakerlia's +benauwde borst, en zij deinsde wankelend naar de tafel, waar zij +met de hand eenen steun zocht.</p> +<p>"Ik eisch niet", ging Disdir voort, "dat dit huwelijk in de +eerste maand voltrokken worde. Ik wil u den tijd gunnen om u aan +de<!-- Page 514 --> gedachte van dit nieuw lot te gewennen. +Beloof mij slechts op dit oogenblik, dat gij aan uwe liefde voor +mher Sneloghe verzaakt en laat mij de hoop dat ik u ten altaar +zal mogen leiden, zoohaast de herinnering aan uwe tegenwoordige +beproevingen genoeg zal verzwakt zijn, om in uw hart plaats voor +een ander gevoel te maken. Gij ziet het, ik ben toegevend tot het +uiterste; maar langer kan ik in dezen kerker niet blijven. Neem +een besluit: van dit opperst ja of neen hangt het leven van +Robrecht af. Zult gij mijne vrouw worden of niet?"</p> +<p>Dakerlia staarde hem aan met eenen zuren spotlach en met oogen +die eensklaps van heldhaftige trotschheid blonken.</p> +<p>"Gij antwoordt niet?" vroeg bij. "Gij veroordeelt dus Robrecht +tot den schandelijksten marteldood?"</p> +<p>"Uwe vrouw?" antwoordde de maagd. "Ik, Dakerlia Wulf, ik, eene +Kerlinne, uwe vrouw? Nooit, nooit! Doe ons allen sterven. God zal +mij daarboven met Robrecht, mijnen bruidegom, voor eeuwig +vereenigen. Ha, gij meent mij vatbaar voor vrees? Neen, neen, +onze onplooibare standvastigheid tot op het kapblok zal onze +vijanden nog verbazen en de verraders van Kerlingaland +beschamen!"</p> +<p>"Gij bedriegt u in uwe zinnelooze hoop, jonkvrouw", schertste +Disdir, wiens hart met woede en spijt was vervuld. "Men heeft mij +reeds uwe genade toegestaan; noch gij noch de andere gevangene +Kerlinnen zult sterven. Gij moet leven, leven om mijne vrouw te +worden!"</p> +<p>"Nooit, nooit!"</p> +<p>"Gij blijft in mijne macht; worstel zooveel gij wilt tegen een +onvermijdelijk noodlot, gij zult het onderstaan, met goeden wil +of tegen dank, ik heb het gezworen en ik herhaal u dien eed. +Vaarwel, Dakerlia; het bloed van mher Sneloghe valle terug op +haar die weigert hem door een enkel goed woord te redden. Ziet +gij mij hier terug, het zal zijn om u den dood van Robrecht aan +te kondigen."</p> +<p>Hij stapte uit den kerker, en zelfs toen de deur was gesloten, +hoorde hij nog het woord "nooit! nooit!" hem achternaklinken.</p> +<p>Eene uitdrukking van haat en gramschap deed zijne scherpe +lippen beven en, terwijl hij over het plein van den burg stapte, +mompel<!-- Page 515 -->de hij sombere bedreigingen tegen Robrecht +en zelfs tegen Dakerlia.</p> +<p>Voor de poort der Loove trok Disdir Vos zijn zwaard en meende +zich als overste aan het hoofd van een gedeelte der wacht te +stellen; maar zijn plaatsvervanger zeide hem dat het gerechtshof +reeds sedert eenigen tijd was vergaderd en de koning zelf daar +zooeven mher Gerhard Van Audenaarde met eenige wapenknechten had +gezonden om den gevangen Robrecht Sneloghe voor de rechtbank te +brengen.</p> +<p>Deze tijding bekommerde Disdir. Zou men de Kerels onderhooren? +Was de koning voornemens Robrecht genade te schenken en hoopte +hij, in de woorden van den jongen ridder het middel te vinden om +aan de smeekingen der poorters toe te geven? In alle geval, er +moest in de besluiten der ridders eene verandering gekomen zijn. +Indien men Robrecht Sneloghe ging sparen!</p> +<p>Disdir stak zijn zwaard in, gaf het bevel aan zijnen +plaatsvervanger over en trad binnen de Loove.</p> +<p>In de groote zaal, waar het gerechtshof zetelde, was een +gedeelte voorbehouden om den ridders toe te laten het uitspreken +van het vonnis bij te wonen.</p> +<p>Het was Disdir Vos gemakkelijk tot tegen de balie door te +dringen; maar hier dwong de tegenwoordigheid des konings hem tot +eerbied en tot stilte; en, hoe hij het ook vurig wenschte, hij +kon den veldheer Gervaas Van Praet, die tusschen de rechters +zetelde, niet naderen, en moest zich vergenoegen met hem, door +herhaalde wenken en door gebaren, tot onverbiddelijke strengheid +aan te drijven.</p> +<p>In het diepe der zaal, onder een kostbaar verhemelte van roode +zijde, zat de koning van Frankrijk, Lodewijk de Dikke; nevens +hem, aan de eene zijde, Willem van Normandië, de nieuwe +graaf, door hem benoemd, en aan de andere Gervaas Van Praet, die +om zijne uitstekende diensten tot de waardigheid van kastelein +van Brugge was verheven geworden.</p> +<p>Van wederkanten des troons zaten de rechters. Tusschen hen kon +men de heetste Isegrims, die onverbiddelijkste vijanden der +Kerels; ja zelfs Rambold Tancmar die, door den koning geroepen, +in Brugge was teruggekeerd.</p> +<p>Van zulke rechters was zeker geen onpartijdig vonnis voor de +Kerels te <!-- Page 516 -->verwachten; tenzij nochtans in geval +de wil des konings, stellig uitgedrukt, hen tot toegevendheid had +overgehaald; want zij waren den Franschen vorst genoeg +onderworpen om, zelfs tegen dank, een in schijn zachtmoedig +oordeel uit te brengen.</p> +<p>Op dit oogenblik doorliep eene siddering de leden van Disdir +Vos. Zijne herhaalde wenken en gebaren had mher Gervaas Van Praet +nu door een droevig schokschouderen beantwoord, als wilde hij +beduiden dat de zaak eene ongunstige wending had genomen, maar +dat hij zich onmachtig gevoelde om den wensch des konings langer +te weder streven.</p> +<p>Disdir meende door nieuwe teekens zijne afkeuring te betuigen +en den veldheer tot krachtdadigheid aan te manen; maar nu werd er +eene zijdeur geopend, en Robrecht Sneloghe, door eenige +wapenknechten geleid, verscheen te midden der zaal.</p> +<p>Elkeen aanschouwde in stilte den jongen ridder, wiens +gescheurde kleederen en uitgeholde wangen getuigden van alwat hij +had geleden gedurende het beleg der kerk en des torens.</p> +<p>Hij hield het hoofd rechtop en aanschouwde den koning en de +ridders met eenen rustigen blik die, alhoewel trotsch en +ontzagwekkend, toch niet van zekere zachte verduldigheid was +beroofd.</p> +<p>Een ridder, die nevens den graaf van Vlaanderen was gezeten en +hier het ambt van maarschalk vervulde, begon op een teeken des +konings den beschuldigde dus te ondervragen:</p> +<p>"Uw naam is Robrecht Sneloghe?"</p> +<p>De jonge ridder knikte bevestigend.</p> +<p>"Gij zijt een Kerel?"</p> +<p>"Ja, ik ben een Kerel!" antwoordde Robrecht, de stem met +fierheid verheffende.</p> +<p>"En gij beweert een vrij man te zijn?"</p> +<p>"Onze voorvaderen waren vrijgeboren lieden, en evenals zij +komen hunne zonen vrij ter wereld."</p> +<p>"Gij hoort toe aan het maagschap der Erembalds?"</p> +<p>"De proost van St-Donaas was mijn oom."</p> +<p>"Een Erembald, Burchard Knap, heeft den gruwelijksten moord +gepleegd op den wettigen graaf van Vlaanderen, Karel van +Denemarken?"</p> +<p>"Het is waar."</p> +<!-- Page 517 --> +<p>"Gij zijt beschuldigd, ten minste door uwen raad tot de +ijselijke misdaad te hebben geholpen."</p> +<p>"Wie tegen mij getuigt is een valschaard", antwoordde +Robrecht. "Ik eerbiedigde graaf Karel als eenen vriend mijns +vaders zaliger, en had nooit de hoop verloren dat hij den Kerels +rechtvaardigheid zou laten wedervaren. Bij zijnen dood heb ik +tranen van rouw en medelijden gestort, en ik heb niet opgehouden +mijnen afschuw voor zijne moordenaars te betuigen."</p> +<p>"Gij hebt integendeel den moordenaar tegen de Vlaamsche +ridders en zelfs tegen den koning van Frankrijk verdedigd."</p> +<p>"Inderdaad; maar het is voor de Kerels een bloedplicht, hunne +magen bij te staan en tegen alle geweld te verdedigen, zoolang +niet eene wettelijke vierschaar over het verbreken heeft +gevonnist."</p> +<p>"Dit is alles wat gij tot uwe verdediging hebt in te +brengen?"</p> +<p>"Anders niet dan dat ik onschuldig ben aan den moord van graaf +Karel en zelfs ten prijze van al mijn bloed de afschuwelijke +misdaad, die den val van mijn vaderland heeft veroorzaakt, hadde +willen beletten."</p> +<p>De maarschalk zag op naar den koning om hem te berichten dat +de ondervraging was geëindigd en zijne bevelen in te +roepen.</p> +<p>Na eenige woorden met den graaf en met Gervaas Van Praet te +hebben gewisseld, verhief de Fransche vorst de stem en richtte +zich tot Robrecht Sneloghe.</p> +<p>"Gij hebt tienmaal den dood verdiend", zeide hij. "Te Veurne +naamt gij als aanleider een werkelijk deel aan eene samenspanning +tot opstand tegen uwen wettigen graaf; in dezen burg hebt gij +weken lang den moordenaar en zijne aanhangers verdedigd, en gij +zijt meer dan anderen de schuld dat er zooveel kostbaar bloed is +moeten vergoten worden, om wraak te nemen over den dood van graaf +Karel. Gaven wij slechts gehoor aan onzen plicht, wij zouden u +onmiddellijk tot den pijnlijksten dood moeten veroordeelen; maar +de gebeden en smeekingen der goede lieden van Brugge doen ons tot +zachtmoedigheid jegens u overhellen. Wij zijn bereid u het leven +te schenken, op voorwaarde dat gij hier in het openbaar erkennet +dat de Kerels geene vrijgeboren lieden zijn, e<!-- Page 518 -->n +gij verklaret in alle geval, voor u en uw geslacht de vrijheid te +verzaken<a name='FNanchor_92_92'></a><a href= +'#Footnote_92_92'><sup>[92]</sup></a>".</p> +<p>Een stille glimlach bewoog Robrechts lippen.</p> +<p>"Ik mij dienstbaar erkennen? Het juk der slavernij voor mij en +mijn geslacht aanvaarden? Onmogelijk, heer koning, liever +twintigmaal den dood dan zulke vernedering, dan zulke schande. +Mijne voorvaderen zien uit den hemel op mij neder; zij zullen +daar niet te blozen hebben over de lafhartigheid van hunnen +zoon."</p> +<p>"Zinnelooze!" riep de koning, over zulke koele hardnekkigheid +verbaasd, "gij wilt mij dus dwingen u in de handen der beulen te +leveren?"</p> +<p>Robrecht zweeg.</p> +<p>"Spreek een goed woord; de koning wenscht u het leven te +sparen", zeide hem Willem van Normandië.</p> +<p>"De koning kan mij niet redden", antwoordde Robrecht. "Er is +eene hoogere macht dan de zijne."</p> +<p>"Waarom? Wat wilt gij zeggen?" vroeg de graaf met +verwondering.</p> +<p>"Omdat God zelf heeft beslist dat ik en mijne dappere gezellen +moeten sterven tot boete voor de snoode misdaad van Burchard +Knap. Na onzen dood zal de Heer des hemels misschien verzoend +worden en zijne wrekende hand oplichten van Kerlingaland."</p> +<p>"Kerlingaland heeft zijne vrijheid beslissend verloren en zal +nimmer opstaan uit de dienstbaarheid!" morde Rambold Tancmar, met +eenen zegevierenden spotlach.</p> +<p>Robrecht hief eensklaps het hoofd op en, terwijl zijne oogen +van ontroering glansden, sprak hij met luider stemme:</p> +<p>"Menschen kunnen bezwijken, een volk kan neergedrukt worden +voor eenigen tijd;—wij Kerels hebben dit lot reeds dikwijls +onderstaan,—maar wat niet kan versmacht worden, wat niet +kan sterven,<!-- Page 519 --> is de vrijheid. Wat gij ook +aanwendet om die ingeboren zucht der bewoners van Vlaanderen uit +te roeien, zij zal immer, als een onuitdoofbaar vuur opnieuw +ontvlammen en eindelijk hare vijanden verslinden. Uit het bloed +der martelaars zelven zal de verlossing opdagen, en eens zullen +de zonen van het volk, dat gij nu met voeten treedt, u dwingen +tot eerbied voor zijn aangeboren recht ... Doet met mij naar uwen +wil, ik ben bereid!"</p> +<p>Vooraleer hij deze laatste woorden had kunnen uitspreken, +waren van alle kanten wraakkreten tegen hem opgegaan, en de +meeste ridders riepen woedend:</p> +<p>"Ter dood, ter dood, de onbeschaamde!"</p> +<p>Maar de koning, door een teeken zijner hand, legde hun de +stilte op en zeide:</p> +<p>"Heeren, mij behoort het na beraadslaging der rechtbank over +het lot van den beschuldigde te beslissen. Men voere hem terug +naar de gevangenis!"</p> +<p>Mher Sneloghe werd ter zaal uitgeleid en door de wapenknechten +in den grooten kerker gebracht, waar de andere Kerels, sedert +zijn vertrek, niet zonder angstige nieuwsgierigheid zich vroegen +wat toch zijn wedervaren voor het gerechtshof zou zijn.</p> +<p>Hij verhaalde hun hoe de koning van Frankrijk hem de genade +des levens had aangeboden, op de enkele voorwaarde dat hij de +Kerels als in dienstbaarheid geboren erkende, en verklaarde voor +zijn geslacht alle aanspraak op vrijheid te verzaken.</p> +<p>"Het is dus de dood ... de onvermijdelijke dood!" mompelden +zijne gezellen.</p> +<p>De meesten schenen bij deze schrikkelijke overtuiging +geenszins ontsteld. Slechts eenigen, die ongetwijfeld eene vrouw +of kinderen of andere geliefde wezens zouden achterlaten, bogen +het hoofd en zonken weg in eene sombere mijmering.</p> +<p>Het bleek evenwel schier onmiddellijk dat geen hunner, ware +het zelfs om meer dan één dierbaar leven te redden, +zich bekwaam gevoelde tot het aanvaarden der eeuwige slavernij. +Werden zij voor de rechtbank geroepen, zij zouden den koning en +den Isegrims hetzelfde koel en trotsch antwoord geven, dat zij +uit den mond van mher Sneloghe hadden bekomen. Zij wisten wel dat +dit waar<!-- Page 520 -->schijnlijk hun doodvonnis zou zijn; +maar, zooals Robrecht het zeide, hun bloed moest vlieten als een +boetoffer, om den vertoornden God met Kerlingaland te +verzoenen.</p> +<br> + +<hr style='width: 65%;'> +<br> + +<div class="center"><img src='images/520.png' width='400' alt= +'Robrecht hief eensklaps het hoofd op....'><br> + <i>Robrecht hief eensklaps het hoofd op....</i></div> +<hr style='width: 65%;'> +<p>Zij besloten, als ware Kerels, onverschrokken en met eenen +glim van misprijzen op de lippen, alles te onderstaan, zelfs de +wreedste martelingen. Niemand hunner zou de minste klacht slaken, +noch eenige acht op de scheldwoorden of verwijten hunner vijanden +slaan. Ja, zij verbonden zich jegens elkander door eene plechtige +belofte, in het uur des doods zich gansch gevoelloos te toonen en +geen enkel woord te spreken, ten einde de verdrukkers van +Kerlingaland door hunne koele hardnekkigheid te beschamen. Zij +zouden zelfs niet hoorbaar bidden, en slechts op het laatste +oogenblik hunne ziel in den grond des harten Gods bevelen, voor +hem getuigende, dat zij wilden sterven als zoenoffers voor het +heil <!-- Page 521 -->en de vrijheid van Kerlingaland.</p> +<p>Met ongeduld wachtten zij nu dat men hen voor de rechtbank +riepe; maar wel een gansch uur ging er voorbij zonder dat zij +iemand zagen verschijnen.</p> +<p>Robrecht Sneloghe stapte met aangejaagdheid over en weder, om +de wreede ontroering zijns harten meester te blijven. Dakerlia +zweefde voor zijne oogen; zijne lippen murmelden een treurig en +pijnlijk vaarwel. Hij zou haar wellicht niet meer zien op aarde! +Maar bij zulk gepeins voelde hij dat er tranen in zijne oogen +wilden opwellen, en hij sprak eene vuriger taal nog tot zijne +makkers, opdat de invloed zijner eigene woorden zijne treurende +ziele de macht leende om niet onder het gewicht der smart te +bezwijken.</p> +<p>De kerker werd eindelijk geopend, en een overste, door +wapenknechten vergezeld, riep bij name Ivo-den-wolvenjager en +Benkin-den-schutter op, om hem voor de rechtbank te volgen.</p> +<p>Men drukte den geroepenen de handen en herinnerde hun de +gedane belofte tot onplooibaren moed.</p> +<p>Ivo en Benkin volgden de wapenknechten, wel besloten den +koning en den Isegrims door hunne manhaftige taal te toonen dat +tusschen den dood en de slavernij een Kerel niet in zijne keus +kon aarzelen.</p> +<p>Buiten het Gyselhuis gekomen, vonden zij daar nog andere +wapenknechten, aan wier hoofd Disdir Vos als overste zich bevond. +Zij werden te midden der wacht gesteld en over het plein +geleid.</p> +<p>Hun scheen het zonderling dat de poorten van den burg gesloten +waren en men geenen enkelen poorter bemerkte. Bijna gansch het +plein was overdekt met gewapende benden.</p> +<p>Wat ging hier geschieden? Zou men, nog denzelfden dag en +binnen den burg hen ter dood brengen? Alles kondigde het hun aan. +Deze gedachte deed hen zwijgen en, zelfs toen Disdir Vos met +barschheid Ivo-den-wolvenjager voortstuwde, sprak deze geen +woord, ofschoon hij den verkooper van Kerlingaland kende en zijn +hart van spijt en verontwaardiging overstroomde.</p> +<p>Men bracht de twee gevangenen in de kerk van St-Donaas; zij +meenden, zooals het in dien tijd nog geschiedde, dat de koning en +<!-- Page 522 --> de ridders in den tempel zouden vergaderd zijn; +maar nauwelijks waren zij onder de poort doorgetreden, of op een +sein van Disdir Vos grepen een tiental wapenknechten hen aan en +bonden hun de handen op den rug.</p> +<p>Daar traden van onder de zijbeuk vier ongewapende mannen, wier +opgestroopte mouwen en gespierde armen getuigden dat zij gereed +waren tot het volvoeren van een werk dat lastig kon zijn en +geweld vorderen. Waren zij de beulen, die de Kerels moesten +martelen?</p> +<p>Inderdaad, degene die onder hen de meester scheen, vatte +Ivo-den-wolvenjager bij den schouder en duwde hem naar de trap +van den toren, terwijl hij zeide:</p> +<p>"Makkers, alle tegenstand is nutteloos; gij zijt veroordeeld +tot den dood en moet sterven."</p> +<p>Een scherpe glimlach van misprijzen was het eenige antwoord +der Kerels, en zij volgden hunne beulen op de trap zonder den +minsten onwil te toonen.</p> +<p>Toen zij de groote gaanderij hadden bereikt, leidde men hen +tegen de leuning naar den kant die over de opene achterplaats van +het klooster uitzag.</p> +<p>"Beveelt uwe ziel aan God", morde de beul, "en haast u!"</p> +<p>Hij wees naar beneden en zeide:</p> +<p>"Ziedaar voor u de weg der eeuwigheid!"</p> +<p>Men zou dus de arme Kerels van den toren naar beneden werpen +en zij zouden daar op de vloersteenen, met hoofd en leden +verbrijzeld, een akelig einde vinden!</p> +<p>Wel doorliep eene ijskoude siddering de aders der gevangenen, +toen zij den blik nederstuurden in den afgrond die hen +aangrijnsde als een hongerig graf; maar zij bedwongen den opstand +hunner menschelijke natuur tegen den dood, hieven de handen tot +God en spraken in stilte het gebed, waardoor zij Hem hun bloed en +hun lijden tot zoenoffer voor hun vaderland en voor de vrijheid +aanboden.</p> +<p>De beul boog zich over de leuning der gaanderij en blikte naar +beneden. Waarschijnlijk zag hij daar eenige wapenknechten over en +weder loopen; want hij riep uit al zijne kracht:</p> +<p>"Van onder! van onder!"</p> +<p>Dan, door zijne drie struische makkers geholpen, greep hij +<!-- Page 523 -->Benkin-den-schutter om de lenden, hief hem boven +de leuning en smeet hem in de ruimte ...</p> +<p>"Nu gij!" morde hij, de handen tot Ivo-den-wolvenjager +uitstekende om hem te grijpen; maar Ivo sprong met eenen +schaterlach over de leuning en riep, terwijl hij reeds in de +ledige ruimte nederzonk:</p> +<p>"Vrij, vrij tot in den dood!"</p> +<p>Disdir Vos, die tot dan een weinig terzijde was gebleven en de +wreede strafpleging had bijgewoond zonder er eenig werkelijk deel +aan te nemen, naderde nu tot den rand der gaanderij en schouwde +op de opene plaats van het klooster. De lijken der twee Kerels +lagen daar verbrijzeld; geen lid verroerde nog aan hen ..., de +beulenknechts, die de verminkte lichamen kwamen wegnemen, +sleepten er mede langs den grond als met voorwerpen waarin nooit +eenig leven had gewoond.</p> +<p>Een verwijderd gebruis en onduidelijke galmen deden hem den +blik over de stad richten. Hij zag de markt en alle omliggende +straten overdekt met Fransche krijgsknechten en, daarachter in de +verte, de poorters, die de handen ophieven, als riepen zij nog om +genade voor de ongelukkige Kerels, manhaftige verdedigers der +bedreigde volksvrijheid.</p> +<p>Nauwelijks waren er eenige minuten verloopen, of men bracht +twee andere Kerels op den toren en smeet ze, zonder hun meer dan +een oogenblik tot bidden te gunnen, over de leuning ... en daarna +weder twee, en nog twee, en zoo voorts, totdat er reeds twintig +den vloer der opene plaats van het klooster met hun bloed hadden +geverfd<a name='FNanchor_93_93'></a><a href= +'#Footnote_93_93'><sup>[93]</sup></a>.</p> +<p>Allen waren gestorven zooals zij het hunnen gezellen hadden +beloofd: zonder tegenstand, zwijgend en onverschrokken en met +eenen koelen glimlach op den mond. Hadden sommigen geweend bij de +gedachtenis aan vrouw of kinderen, hunne tranen hadden in het +binnenste van hun verscheurd hart gevloeid, en niets had hunne +ontroering voor het oog hunner beulen verraden.</p> +<p>Op dit oogenblik kwam er een dienaar van den gevangenbewaarder +op de <!-- Page 524 -->gaanderij. Tot Disdir Vos naderende, +fluisterde hij hem iets in het oor dat hem scheen te verrassen en +diep te treffen; ja, het lokte eenen blijden glimlach op zijne +lippen.</p> +<p>Disdir wenkte eenen overste, die onder hem de wacht gebood, en +zeide hem iets aangaande Robrecht Sneloghe. Dan volgde hij den +dienaar, daalde met hem de trap af en begaf zich met groote +stappen naar het Gyselhuis, waar hij den kerker van Dakerlia deed +openen.</p> +<p>"Gij hebt mij doen roepen, jonkvrouw?" zeide hij.</p> +<p>De maagd, wier oogen rood waren van tranen, kwam hem te gemoet +geloopen en kreet met saamgevoegde handen:</p> +<p>"Disdir, Disdir, hij is dood?"</p> +<p>"Nog niet, jonkvrouw", was het antwoord.</p> +<p>"O, red hem, red hem!"</p> +<p>"Onmogelijk, het vonnis is geveld, ik ben onmachtig."</p> +<p>"Hij moet sterven?"</p> +<p>"Straks."</p> +<p>"Mijn God, mijn God, men zal hem van den toren werpen, niet +waar?"</p> +<p>"Wie heeft u dit gezegd, jonkvrouw?"</p> +<p>"Ach, ik weet het; reeds tien onzer arme broeders zijn +dood."</p> +<p>"Reeds twintig, Dakerlia. Het is te laat!"</p> +<p>"Dus geene genade meer voor hem?"</p> +<p>"Geene; de koning zelf heeft hem veroordeeld."</p> +<p>Dakerlia deinsde een paar stappen achteruit; de bleekheid des +doods ontverfde haar gelaat en zij sidderde in al hare leden, als +hadde eene diepe vrees haar aangegrepen. Misschien schrikte zij +terug van hare eigene gedachten; want zij deed zichtbaar geweld +om hare ontsteltenis te bedwingen.</p> +<p>Eensklaps viel zij geknield neder en, de handen tot Disdir Vos +opheffende, kreet zij:</p> +<p>"O, ik smeek u, wees medelijdend voor mij! Gun mij eene +genade, eene enkele; ik zal u daarvoor dankbaar zijn mijn leven +lang!"</p> +<p>"Welke genade? Het is te laat, zeg ik u!"</p> +<p>"Neen, neen; hij sterve, vermits het wreede noodlot zijnen +dood eischt; maar, Disdir, laat mij hem vergezellen, hem troosten +tot he<!-- Page 525 -->t einde!"</p> +<p>Verwonderd over deze zonderlinge vraag, schudde Disdir +weigerend het hoofd.</p> +<p>"Ach, dat het mij vergund weze jegens hem ook dezen laatsten +plicht der liefde te vervullen!" riep Dakerlia, tot Disdir op de +knieën voortkruipende. "Ik zal u dankbaar blijven voor deze +weldaad ... en, wie weet, wie weet?... indien ik daardoor de +overtuiging kon bekomen dat er goedheid in uw harte ligt!"</p> +<p>Bij het uitspreken dezer woorden schouwde zij Disdir in de +oogen met eenen blik zoo biddend en zoo vriendelijk, dat hij er +tot in de ziel door werd ontroerd. Dakerlia zou hem kunnen +beminnen? Gaven niet hare woorden hem die hoop? Straalde niet uit +hare oogen de belofte dat zij zou pogen hare dankbaarheid tot een +zoeter gevoel te laten vergroeien?</p> +<p>Hij reikte de maagd de hand, hief haar op en zeide:</p> +<p>"Dakerlia, ik wil, ofschoon het gevaarlijk voor mij kan +worden, u de genade toestaan die gij zoo verleidend van mij +afsmeekt."</p> +<p>"Dank, dank, Disdir!" murmelde zij.</p> +<p>"Maar op de strenge voorwaarde dat gij u stil houdet en geen +gerucht maket. Vergezel Robrecht tot op den toren, vermits gij +het zoo vurig wenscht; spreek hem aan, steun zijnen moed; maar +blijf bedaard en wek niet te veel de aandacht der wapenknechten +op. Bij de minste ontstuimigheid in de uitstorting uwer +droefheid, zal ik mij verplicht zien u naar den kerker te doen +terugleiden."</p> +<p>"Ik zal bedaard blijven. O, dank, Disdir, voor uw medelijden, +voor uwe toegevendheid!"</p> +<p>"Volg mij dus, Dakerlia, en wees uwe belofte getrouw, heden en +in de toekomst."</p> +<p>De maagd stapte achter hem uit den kerker. Was haar uiterste +droefheid veinzerij geweest? Nu glimlachte zij geheimelijk, en +eene vonk van zegevierende blijdschap glinsterde in hare +oogen.</p> +<p>Evenwel, toen zij op het plein trad, ontsnapte haar een +versmachte angstkreet en zij verbleekte van schrik.</p> +<p>Daar zag zij haren verloofde, met de armen op den rug gebonden +tusschen eenige wapenknechten staan. Zij ging met wankelende +stappen tot hem, blikte hem diep in de oogen en meende te +spreken, doch de stem verkropte in hare keel.</p> +<p>"Dakerlia, o, Dakerlia", zuchtte Robrecht, "ik smeek u, spaar +mij het <!-- Page 526 -->gezicht uwer smart! Laat mij den moed om +als een Kerel te sterven! Vaarwel, mijn uur is gekomen ..."</p> +<p>De maagd liet haar hoofd op zijne borst vallen en murmelde zoo +zacht, dat hij alleen het kon hooren:</p> +<p>"Blijf sterk, Robrecht. Sterven is voor ons geboren worden tot +een nieuw leven. Heden nog zullen wij vereenigd zijn voor eeuwig +in Gods schoot. Ik wil u volgen tot het laatste oogenblik. Stel u +niet tegen mijnen wensch ... Moed, moed! Der Kerlen vijanden +moeten u bewonderen tot in den dood!"</p> +<p>Zij deed eenen stap terug; want op een bevel van Disdir Vos +hadden de wapenknechten mher Sneloghe bij den schouder gegrepen +en stuwden hem nu over het plein voort.</p> +<p>Dakerlia ging nevens hem, en wanneer hij een treurigen blik +tot haar richtte, hief zij hare vochtige oogen met eene genster +van begeestering ten hemel, als om het vrije vaderland der zielen +aan te wijzen.</p> +<p>Te midden zijner wacht stapte Robrecht met opgeheven hoofd en +koele beradenheid voort. Zijn blik was evenwel onvast en +wijfelend, en zoozeer scheen hij vreemd aan alles wat rondom hem +geschiedde, dat hij niet meer acht op de tegenwoordigheid van +Disdir Vos scheen te slaan, dan of hij hem ooit hadde gekend. Al +zijne denkingskracht was in een enkel gevoel verslonden. Dakerlia +had gezegd: "heden nog zullen wij daarboven vereenigd zijn." De +arme maagd wilde dus sterven uit liefde tot hem? Hij zag in den +geest hoe zij den moordpriem, dien zij op zich droeg om zich +desnoods tegen Disdir Vos te verdedigen, in haren eigen boezem +plofte. Hij meende zelfs, toen men hem in de kerk had gebracht, +Dakerlia dien wreeden aanslag op zich zelven af te raden en haar +te bidden haar dierbaar leven te sparen; maar nu rukten de +wapenknechten hem met barsch geweld naar de trap van den toren en +stuwden en trokken hem naar boven.</p> +<p>Terwijl men hem bij de leuning der gaanderij bracht, en de +beulen hem aankondigden dat zijn laatste uur gekomen was, deed +Disdir Vos de maagd op eenige stappen blijven staan.</p> +<p>Dakerlia, nu de akelige stond nader was, liet zich geknield +nedervallen en, alsof zij terugschrikte van het ijswekkend +gezicht van Robrechts dood, sloeg zij de handen met eenen +versmoorden kreet v<!-- Page 527 -->oor de oogen.</p> +<p>"Spreek uw laatst gebed; gij gaat sterven", morde de beul tot +den veroordeelden Kerel.</p> +<p>Robrecht hief de oogen ten hemel en bad:</p> +<p>"Barmhartige God, in uwe handen beveel ik mijnen geest. +Aanvaard mijn lijden en mijn bloed als een zoenoffer. O, laat de +vrijheid niet vergaan in Vlaanderen. Bescherm, bescherm +Kerlingaland!"</p> +<p>De naam van den dierbaren geboortegrond was niet gansch van +zijne lippen opgestegen, toen reeds de handen der beulen hem in +de hoogte hadden geheven en zijn lichaam in de ruimte smeten +...</p> +<p>Dakerlia, nog even stil en immer met de handen voor het +aangezicht, hoorde slechts aan het gerucht van den val en aan het +zegevierend gejuich, waardoor men van beneden er op antwoordde, +dat de slachtoffering was volbracht.</p> +<p>Zij ontdekte hare oogen en zag hoe Disdir over de leuning +gebogen lag, waarschijnlijk om vreugde te putten uit de +overtuiging dat Robrecht niet meer leefde.</p> +<p>Opspringend, opende zij de armen als tot eene omhelzing en +riep met blijdschap en begeestering in de stem:</p> +<p>"Disdir, Disdir, ontvang uw loon; ik wil uwe gezellinne zijn. +De dood zelf kan ons niet meer scheiden!"</p> +<p>Hij hief het hoofd op en zag haar aan met eenen glimlach van +hoopvolle verrassing.</p> +<p>Maar de maagd sloeg hem hare armen als twee stalen banden +rondom het lichaam, en hoe hij ook worstelde en om hulp +schreeuwde, zij hief hem door eene overmatige krachtinspanning +van den grond, en sprong met hem over de leuning, terwijl zij +uitriep:</p> +<p>"Zoo wreekt eene Kerlinne haar vaderland! God zal ons +oordeelen!"</p> +<p>Een schallende angstschreeuw weergalmde op den toren, en +beulen en schildwachten bogen sidderend zich over de leuning, om +neder te blikken op drie lijken ...</p> +<p>Dan werd het op den toren en op de ganschen burg doodstil, als +hadde het gezicht van het gruwelijk schouwspel iedereen met +afgrijzen en met verstomdheid geslagen.</p> +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_92_92'></a><a href='#FNanchor_92_92'>[92]</a> +<div class='note'> +<p>Op zulke voorwaarde zou graaf Karel zelfs aan Burchard, na +zijne veroordeeling te Yperen, genade hebben aangeboden. (Quae +ergo injuste rapuit, juste restituat, et conditionem sui generis +agnoscat, et sic misericordiam quam querit inveniat).</p> +<p>Aanhaling uit het werk van GUALTERUS, bij den graaf Van der +Straten-Ponthoz <i>Charles-le-Bon</i>, etc., p. 29.</p> +</div> +<a name='Footnote_93_93'></a><a href='#FNanchor_93_93'>[93]</a> +<div class='note'> +<p>Zie bij GALBERTUS, p. 3880, het verhaal dezer wreede +strafpleging, dat hij eindigt met deze woorden: "om ze niet allen +in de volgorde huns doods te moeten noemen, zal ik zeggen dat de +anderen, ten getalle van achtentwintig, op dezelfde wijs van den +toren werden gesmeten."</p> +</div> +<hr style='width: 65%;'> +<a name='Vervolg_van_de_Geschiedenis_der_Kerels'></a> +<h2>Vervolg van de Geschiedenis der Kerels</h2> +<br> +<!-- Page 528 --> +<p>De tot dan onplooibare Kerels van Vlaanderen waren nu +overwonnen; hunne machtigste beschermers, hunne natuurlijke +opperhoofden, de Erembalds, had men wreedelijk doen sterven onder +het valsche voorwendsel dat zij allen medeplichtig aan den moord +van graaf Karel waren.</p> +<p>"Men heeft hunne verrechtvaardiging belet", zegt de geleerde +abbé Carton, "door hen uit te roeien; en dit middel was +het zekerste, want de dooden spreken niet. Toen zij nog leefden, +weigerde men hen te verhooren; zij vroegen rechters, en men gaf +hun beulen<a name='FNanchor_94_94'></a><a href= +'#Footnote_94_94'><sup>[94]</sup></a>."</p> +<p>De Isegrims mochten dus tevreden zijn, want het leenheerschap +zegevierde in Vlaanderen, en zij hadden nu eenen vorst die, +gansch met hunne heerschzuchtige gedachten doordrongen, niet zou +dulden dat het volk nog ergens het hoofd ophief.</p> +<p>Inderdaad, Willem van Normandië begon bloedige +vervolgingen in te spannen tegen de Kerels en tegen al wie +verdacht was van toegenegenheid voor hunne zaak. Niet slechts op +het platte land, maar in de steden zelven zocht hij zijne +slachtoffers: binnen Brugge alleen werden dus +honderdvijfentwintig burgers als medeplichtigen der Kerels +veroordeeld.</p> +<br> +<!-- Page 529 --> +<p>Zich machtig genoeg wanende, om niets meer te ontzien, +herstelde Willem van Normandië den tol der dienstbaarheid, +<i>den balfaart</i>, alhoewel hij bij zijne inhuldiging +plechtiglijk had gezworen dat deze gehate belasting nimmermeer +zou worden geëischt.</p> +<p>Hij toonde zich overigens in alle zaken van bestuur als een +vorst die beweerde naar willekeur te mogen heerschen, zonder acht +te slaan op de rechten en gebruiken van het volk.</p> +<p>Nauwelijks waren er eenige maanden verloopen sedert dat Willem +van Normandië de graaflijke kroon uit de handen des konings +van Frankrijk had ontvangen, of gansch Vlaanderen stond tegen hem +op.</p> +<p>Diederik van den Elzas werd door het Vlaamsche volk tot graaf +uitgeroepen, en stelde zich aan het hoofd der opstandelingen.</p> +<p>Er begon een bloedige oorlog, die met wisselvallige kansen +voortduurde, totdat Willem van Normandië, bij het beleg van +Aelst, door eenen burger gewond, het leven verloor.</p> +<p>Diederik van den Elzas bestierde Vlaanderen gedurende bijna +vijftig jaren, in voorspoed en in vrede. Hij was de beschermer +der volksvrijheden, en liet niet alleenlijk de Kerels hunne +instellingen behouden, maar verleende tevens aan vele steden +hunne eerste geschrevene voorrechten of <i>keuren</i>. Aan hem +zijn de Vlaamsche gemeenten, zoo niet hunnen oorsprong, dan toch +hunne wonderlijke ontwikkeling en hunne latere macht +verschuldigd.</p> +<p>Hier dient eene opmerkingswaardige bijzonderheid aangeteekend +te worden, die de nagedachtenis der Kerels den Vlamingen dierbaar +moet maken. Het zijn de Kerels die allereerst geëischt +hebben dat de keuren en stadsschriften, hen betrekkelijk, in de +moedertaal, dat is te zeggen in het Vlaamsch wierden opgesteld<a +name='FNanchor_95_95'></a><a href= +'#Footnote_95_95'><sup>[95]</sup></a>.</p> +<p>Wie zou beweren dat Vlaanderen het behoud zijner Germaansche +volkstaal niet grootendeels aan deze fiere Kerels is +verschuldigd?</p> +<!-- Page 530 --> +<p>In het jaar 1204 bezat de gravin Machteld, weduwe van Philips +van den Elzas, als bijleving of <i>duwarie</i> een groot gedeelte +van Kerlingaland.</p> +<p>Zij wilde den vrijen bewoners drukkende belastingen opleggen, +waaronder ongetwijfeld de zoo diep gehate balfaart.</p> +<p>De Kerels stonden tegen haar op en er volgde een oorlog, welke +Lambertus Ardensis dus in zijne kroniek verhaalt: "daarom +vergaderde Machteld een groot leger, waarmede zij het land van +Veurne en Brouckburg en het volk aldaar meende te verwoesten en +te verdelgen. Door hare woede aangevuurd, trok zij met al hare +macht op het grondgebied van Veurne; maar de Blauwvoeten, onder +bevel van zekeren Herbert van Wulveringhem, kwamen haar te gemoet +en vielen haar met zulke dapperheid aan, dat zij haar leger +overhoop sloegen en al degenen neerhakten die zich niet door eene +spoedige vlucht konden redden. Tot zooverre, dat de arme gravin +niet weinige harer lieden ternauwernood haar kasteel te Veurne +kon bereiken, van waar zij des nachts naar Duinkerke vlood<a +name='FNanchor_96_96'></a><a href= +'#Footnote_96_96'><sup>[96]</sup></a>."</p> +<p>Vijf jaar later begon de oorlog opnieuw. De Kerels belegerden +de stad Berghen. Eene aanzienlijke heirkracht, onder bevel van +Christiaan Van Praet, kwam hen aanvallen. Zij verloren den slag +en aanvaardden den vrede, op zekere niet ongunstige voorwaarden +welke men hun door tusschenkomst van Arnold van Gwijnen +toestond.</p> +<p>In 1302 waren de Kerels ongetwijfeld in groot getal naar +Kortrijk getogen, om de onafhankelijkheid van Vlaanderen tegen +een overmachtig Fransch leger te verdedigen. Dat zij aan den +beruchten slag der Gulden Sporen een aanzienlijk deel genomen +hebben, blijkt uit eene oude Vlaamsche kroniek, door ons reeds +aangehaald, waarin Robert d'Artois, de Fransche veldheer, al de +Vlamingen, welke hij bij Kortrijk gereed ziet om hem slag te +leveren, Kerels noemt.</p> +<p>In 1322, had de graaf van Vlaanderen de stad Sluis aan zijnen +oom, Jan van Namen, gegeven. Sluis lag aan het Swin en was voor +Brugge de sleutel <!-- Page 531 -->der zeevaart.</p> +<p>Jan van Namen begon den koophandel door het willekeurig heffen +van tollen te benadeelen. Daaruit ontstond eene groote +ontevredenheid onder de Bruggelingen; en, om hen tegen den +verdrukker te helpen, liepen de Kerels aller Ambachten te +wapen.</p> +<p>Met de lieden van Brugge vereenigd, en aangevoerd door den +Kerel Niklaas Zannekin, van Lampernisse, veroverden zij de stad +Sluis en namen Jan van Namen gevangen.</p> +<p>Deze oorlog duurde jaren voort, met groote verwoestingen en +wreedheden van wederzijde. In den loop van het jaar 1325, voegden +de Kortrijkers zich bij den opstand en, leverden den graaf van +Vlaanderen (Lodewijk van Crecy) in handen der Kerels, die den +vorst naar Brugge voerden, waar hij langen tijd gevangen +bleef.</p> +<p>Toen graaf Lodewijk eindelijk, op zekere voorwaarden, zijne +vrijheid bekwam, liep hij naar Frankrijk en smeekte des konings +hulp af, om de wederspannige Kerels met geweld van wapenen tot +onderdanigheid te dwingen.</p> +<p>Een machtig Fransch leger zakte welhaast naar Kerlingaland af. +De Kerels en hunne bondgenooten, van de komst der Franschen +verwittigd, hadden zich volgens hunne gewoonte nedergeslagen en +versterkt op den Casselberg, tusschen Yperen en St-Omaers.</p> +<p>Niet slechts de Fransche heirkracht hadden zij te bestrijden; +de graaf van Vlaanderen naderde met een sterk leger, dat hij op +het grondgebied van Gent en Audenaerde had verzameld; Jan van +Namen kwam toegeloopen met eene aanzienlijke hulp; Robrecht van +Cassel voerde de ridders van Vlaanderen aan.</p> +<p>Deze vereenigde macht was meer dan voldoende om de Kerels te +verpletten. Desniettemin lieten de onverschrokken Vlamingen den +moed niet zinken; integendeel, zij waren nog trotsch genoeg om +den koning van Frankrijk door hoonende spotwoorden uit te dagen<a +name='FNanchor_97_97'></a><a href= +'#Footnote_97_97'><sup>[97]</sup></a>.</p> +<p>De veldslag, die hier werd geleverd, was noodlottig voor de +Kerels. Wel vochten zij als leeuwen en deden langen tijd, door +hunne wonderlijke <!-- Page 532 -->heldhaftigheid, de kansen +wankelen; maar eindelijk bezweken zij onder de overmacht des +vijands. Meer dan dertienduizend hunner lijken overdekten het +slagveld, en getuigden door hun verbazend getal, met welke +hardnekkigheid de arme Kerels hadden gevochten<a name= +'FNanchor_98_98'></a><a href= +'#Footnote_98_98'><sup>[98]</sup></a>.</p> +<p>Deze bloedige nederlaag moet de Kerels gedurende vele jaren +machteloos gemaakt hebben, om nog wederstand te bieden aan de +leenheeren, die immer voortijverden om de volksrechten te +vernietigen.</p> +<p>Maar andere verdedigers vond de vrijheid welhaast in de groote +steden van Vlaanderen, welke door de nijverheid hunner inwoners +eenen hoogen trap van voorspoed en rijkdom hadden bereikt.</p> +<p>Elkeen in ons land kent nu de geschiedenis van Jacob Van +Artevelde, en weet, hoe onder zijne leiding de Vlaamsche +gemeenten gansch Europa verwonderden door de ontwikkeling eener +tot dan ongekende volksmacht.</p> +<p>Maar het lag in het lot der wereld, dat de volkeren van Europa +nog diep en langdurig zouden verdrukt blijven vooraleer de +verlorene vrijheid der vaderen gedeeltelijk te herwinnen.</p> +<p>Toen Philips Van Artevelde, Jacobs zoon, in 1382, op het +slagveld van Roozebeke, met meer dan twintigduizend Vlamingen +sneuvelde, verduisterde de zon der onafhankelijke gemeenten, en +de eeuwenheugende worsteling was ten einde, hoe dikwijls ook +vruchtelooze pogingen nog kwamen bewijzen dat Vlaanderen het juk +met ongeduld en geheime woede droeg.</p> +<p>Een ander tijdvak was aangebroken en eene nieuwe +staatsinrichting ging zich over de beschaafde wereld spreiden. +Het leenheerschap dat berustte op de algemeen onderschikking, bij +trappen opklimmende van den slaaf tot den vorst, was door zijne +eigene grondbeginsel ondermijnd geworden. De koningen en vorsten, +instede van de <!-- Page 533 -->onmiddellijke overheid op het +volk tusschen de leenheeren verdeeld te laten, hadden alle macht +en allen invloed op hunnen persoon samengetrokken, en dus de +giftige vrucht van het leenheerschap, de <i>Centralisatie</i>, +tot rijpheid gebracht.</p> +<p>In de tweede helft der veertiende eeuw verviel de kroon van +Vlaanderen, door een huwelijk, op de hertogen van +Bourgondië.</p> +<p>Van dit oogenblik af werd er door trotsche en heerschzuchtige +vorsten, ons geheel vreemd van afkomst en zeden, een openlijke +strijd gevoerd tegen de rechten, de taal en den eigen aard van +het Vlaamsche volk.</p> +<p>De mannen der gemeenten vergoten nog hun bloed in eervolle +pogingen, om zich uit de verdrukking los te woelen; doch het lot +had beslist: de vorstelijke macht zou voortaan geene andere wet +erkennen dan de willekeur, en de <i>staatsreden</i> zou zelfs het +aangeboren menschelijk recht verzwelgen.</p> +<p>Nog eens liepen de Kerels te wapen en durfden het wagen eene +ongelijke worsteling tegen het machtig huis van Bourgondië +te beproeven.</p> +<p>De hertog Philips, spottenderwijze bijgenaamd <i>de Goede</i>, +wilde den bewoners der Ambachten nieuwe wetten opdringen, die +geheel met hunne oude rechten in strijd waren. Na eenige +vruchtelooze pogingen tot overeenkomst, besloten de Kerels uit +tweeënvijftig dorpen tot den opstand en brachten meer dan +8000 man te velde, onder bevel van Hanne Mettenbaerde (Jan met +den baard) en Arnold Kieken.</p> +<p>De hertog zond 5000 man tegen hen af, doch zij sloegen dit +kleine leger op de vlucht en veroverden de stad Cassel en het +sterke slot Reneschure.</p> +<p>Over deze nederlaag zijner lieden verbolgen, bracht de hertog +een zoo machtig leger te been, dat de Kerels, overtuigd dat alle +wederstand onmogelijk was geworden, zich onderwierpen en hunne +wetten volgens 's vorsten wil lieten wijzigen<a name= +'FNanchor_99_99'></a><a href= +'#Footnote_99_99'><sup>[99]</sup></a>.</p> +<p>Na dit tijdstip gewaagt de geschiedenis niet meer van +gebeurtenissen waarin de Kerels eene bijzondere rol vervullen. +Wel bleven de Ambachten <!-- Page 534 -->bestaan, wel behielden +de bewoners der omstreken van Brugge een eigen bestuur; maar de +weinige rechten, welke zij tot het einde der achttiende eeuw +bleven genieten, werden hun door de vorsten toegestaan en, +volgens hunne willekeur ingekort en gewijzigd.</p> +<p>Ziedaar de gansche geschiedenis der Kerels, van hunne eerste +verschijning op den bodem onzes vaderlands, totdat zij, evenals +gansch Europa, onder het juk der <i>centralisatie</i> moeten +buigen en, met hunne nationale instellingen, ook hunne kenmerken +als bijzonderen stam verliezen.</p> +<p>Hoe is het mogelijk dat de daden en het lot van dit dapper +Vlaamsch geslacht tot voor eenige jaren ons gansch onbekend +konden blijven?</p> +<p>Schrikkelijk, doch niet verwonderlijk!... De vijanden van het +volksrecht hebben gedurende zeshonderd jaren al hunne pogingen +vereenigd, om de nakomelingschap de voorvaderlijke vrijheidszucht +en den voorvaderlijken roem te doen vergeten. Zij hebben de +verdrukte menigte der vorige eeuwen misprijzen en verachting +ingeboezemd voor de sterke mannen van Kerlingaland en voor de +heldhaftige burgers der gemeenten.</p> +<p>Hebben wij niet tot op onze dagen moeten wachten om in den +<i>Wijzen man</i> van Gent, in Jacob Van Artevelde, iets anders +te zien dan eenen oproerigen brouwer en overmoedigen +volksleider?<a name='FNanchor_100_100'></a><a href= +'#Footnote_100_100'><sup>[100]</sup></a> Worstelt de +nagedachtenis van den Brusselschen martelaar Anneessens niet +immer nog tegen miskenning, twijfel of kleinachting?</p> +<p>Zoo insgelijks hebben zij de nagedachtenis der Kerels of +geheel uitgedoofd, of slechts verduisterd en bevlekt tot ons +laten komen.</p> +<!-- Page 535 --> +<p>Maar wij, Vlamingen, die nu ijveren om den roem der vaderen +weder uit de verdonkerde kronieken op te graven, zouden wij niet +met eerbied en dankbaarheid de kloeke mannen van Vlaanderen +gedenken, wier bloed zoo overvloedig en eeuwen lang heeft +gestroomd voor 's volks ontslaving en voor 's lands +onafhankelijkheid?</p> +<p>Zijn wij niet de zonen, de rechtstreeksche erfgenamen dier +taaie Kerels van Vlaanderen? En strijden wij niet, evenals zij +deden, met zwakke krachten misschien, maar toch met +oud-Germaansche volharding, voor het behoud van onzen eigen aard, +van ons volksrecht en van onze moedertaal?</p> +<br> + +<h4>Voetnoten:</h4> +<a name='Footnote_94_94'></a><a href='#FNanchor_94_94'>[94]</a> +<div class='note'> +<p>"On a prévenu leur justification en les exterminant, et +cette voie est la plus sûre pour avoir raison; les morts ne +parlent pas. Vivant, on n'a pas voulu l'entendre; il a +demandé des juges et on lui a donné des +bourreaux."</p> +<p>ABBÉ C. CARTON, <i>Bertulf et sa famille. Annales de la +soc. d'êmul. de Bruges</i>, t. I, 2^e série, p. +303.</p> +</div> +<a name='Footnote_95_95'></a><a href='#FNanchor_95_95'>[95]</a> +<div class='note'> +<p>"Le triomphe des Kerles dans la lutte prolongée, ce fut +de faire admettre le Flamand dans les chartes publlques."</p> +<p>Victore Derode, <i>Annales des Flamands de France</i>, t. +VIII, p. 69.</p> +</div> +<a name='Footnote_96_96'></a><a href='#FNanchor_96_96'>[96]</a> +<div class='note'> +<p>Uitgave van <i>le Mis Godefroy de Menilglaise</i>, p. 382.</p> +</div> +<a name='Footnote_97_97'></a><a href='#FNanchor_97_97'>[97]</a> +<div class='note'> +<p>Zij staken geschilderde hanen uit, met dit opschrift:</p> +<p><br> +<i>Quand ce cocq icy chantera</i><br> +<i>Le roy trouvé cy entrera.</i><br> +</p> +<p>Oudegherst, p. 416.</p> +</div> +<a name='Footnote_98_98'></a><a href='#FNanchor_98_98'>[98]</a> +<div class='note'> +<p>"Et en laquelle bataille lesdicts Flamans rebelles se +portèrent sy vaillamment qu'ils faysoyent plusieurs fois +doubter leurs ennemys de l'événement de la bataille +... Les Flamans laissant la plaine couverte de plus de treize +mille de leurs compagnons, quy lors finirent misérablement +leurs jours."</p> +<p>Oudegerst, pp. 417 et 418.</p> +</div> +<a name='Footnote_99_99'></a><a href='#FNanchor_99_99'>[99]</a> +<div class='note'> +<p>Zie over dezen laatsten opstand der Kerels een schoon opstel +door A. Desplanque, <i>Annales du comité flamand de +France</i>, t. VIII, p. 218.</p> +</div> +<a name='Footnote_100_100'></a><a href= +'#FNanchor_100_100'>[100]</a> +<div class='note'> +<p>"C'est un tyran qui, pour satisfaire de viles passions, la +soif de l'or et la haine contre tout ce qui est noble, s'entoure +de brigands et d'assassins et ne se plait qu'au milieu du pillage +et des massacres." Tel est et en résumé le jugement +porté pendant des siècles sur Jacques Van +Artevelde.</p> +<p><i>Jacques Van Artevelde</i>, par P. A. Lentz, professeur +à l'Université de Gand, pp. 3 et 4.</p> +</div> +<h2>EINDE.</h2> + +<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 13625 ***</div> +</body> +</html> + diff --git a/13625-h/images/002.png b/13625-h/images/002.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b322def --- /dev/null +++ b/13625-h/images/002.png diff --git a/13625-h/images/008.png b/13625-h/images/008.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e4084d6 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/008.png diff --git a/13625-h/images/064.png b/13625-h/images/064.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..72febcc --- /dev/null +++ b/13625-h/images/064.png diff --git a/13625-h/images/096.png b/13625-h/images/096.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..28d45fa --- /dev/null +++ b/13625-h/images/096.png diff --git a/13625-h/images/120.png b/13625-h/images/120.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8eed9f7 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/120.png diff --git a/13625-h/images/152.png b/13625-h/images/152.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..327f510 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/152.png diff --git a/13625-h/images/192.png b/13625-h/images/192.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b6a93a2 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/192.png diff --git a/13625-h/images/232.png b/13625-h/images/232.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..75cd338 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/232.png diff --git a/13625-h/images/240.png b/13625-h/images/240.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..03852a9 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/240.png diff --git a/13625-h/images/264.png b/13625-h/images/264.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..22fe2f5 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/264.png diff --git a/13625-h/images/288.png b/13625-h/images/288.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..311165b --- /dev/null +++ b/13625-h/images/288.png diff --git a/13625-h/images/328.png b/13625-h/images/328.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e60cc65 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/328.png diff --git a/13625-h/images/336.png b/13625-h/images/336.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..383f67b --- /dev/null +++ b/13625-h/images/336.png diff --git a/13625-h/images/360.png b/13625-h/images/360.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..498cfc6 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/360.png diff --git a/13625-h/images/376.png b/13625-h/images/376.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..edbf0ea --- /dev/null +++ b/13625-h/images/376.png diff --git a/13625-h/images/416.png b/13625-h/images/416.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..d5697c8 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/416.png diff --git a/13625-h/images/432.png b/13625-h/images/432.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..56b55ff --- /dev/null +++ b/13625-h/images/432.png diff --git a/13625-h/images/456.png b/13625-h/images/456.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a46c012 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/456.png diff --git a/13625-h/images/480.png b/13625-h/images/480.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..68b5d03 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/480.png diff --git a/13625-h/images/496.png b/13625-h/images/496.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5c34ef4 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/496.png diff --git a/13625-h/images/520.png b/13625-h/images/520.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..35317d3 --- /dev/null +++ b/13625-h/images/520.png |
