diff options
Diffstat (limited to '16569-8.txt')
| -rw-r--r-- | 16569-8.txt | 1154 |
1 files changed, 1154 insertions, 0 deletions
diff --git a/16569-8.txt b/16569-8.txt new file mode 100644 index 0000000..af887c0 --- /dev/null +++ b/16569-8.txt @@ -0,0 +1,1154 @@ +The Project Gutenberg EBook of De Villa's der Medici in den omtrek van +Florence, by Anonymous + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Villa's der Medici in den omtrek van Florence + De Aarde en Haar Volken, Jaargang 1886 + +Author: Anonymous + +Release Date: August 21, 2005 [EBook #16569] + +Language: Dutch + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE VILLA'S DER MEDICI *** + + + + +Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team + + + + + + + +De Villa's der Medici in den omtrek van Florence. + + + +Reeds een vorig maal hebben wij, op onze wandelingen door Toskane, +een bezoek gebracht aan een der voormalige villa's van het doorluchtig +geslacht der Medici, in den omtrek van Florence. Maar Poggio Imperiale, +waarheen wij toen onze schreden wendden, is noch het schoonste, +noch het beroemdste van die lustverblijven, waaraan de naam en de +herinnering van deze vorstelijke koopmansfamilie, die de evenknie +van koningen werd en zich dien rang waardig toonde, verbonden is. Wij +willen, steeds aan de hand van onzen voortreffelijken gids, den heer +E. Müntz, onze wandeling voortzetten en ook de andere villa's der +Medici bezoeken. Toskane is een land, dat onuitputtelijke schatten +bergt en dat men niet moede wordt, jaar op jaar in alle richtingen +te doorkruisen, overtuigd, telkens iets nieuws te zullen vinden, +telkens en telkens teruggevoerd te zullen worden tot dat schitterende, +dat overstelpend rijke, dat wondervolle tijdvak in de historie: de +italiaansche Renaissance. Wij nemen vol blijdschap den wandelstaf +ter hand en laten ons door den fijnen en smaakvollen kunstkenner, +den biograaf van Rafaël, rondleiden door de betooverend schoone +omstreken van het heerlijke Florence. + + + +I + +Met uitzondering van de Cascine, de Viale dei Colli, Bello Sguardo +en Fiesole, zijn de onmiddellijke omstreken van Florence weinig +bekend. Zelfs onder mijne florentijnsche vrienden was er geen enkele, +die Poggio a Cajano, de historische villa der eerste Medici, had +bezocht. Careggi is al even weinig bekend. En wie vermoedt zelfs +heden ten dage het bestaan van die tooverpaleizen, Castello en la +Petraja genoemd? Tot die onbekendheid en verwaarloozing draagt zeker +veel bij de moeielijkheid om toegang te verkrijgen tot die villa's, +die tegenwoordig tot het kroondomein behooren en waar men niet wordt +toegelaten zonder uitdrukkelijke vergunning; maar de schrijvers, +wier taak het is het publiek en met name de vreemdelingen voor te +lichten, hebben toch ook schuld. Cochin, die in de vorige eeuw over +Italië een van die vluchtige, oppervlakkige boeken schreef, waaraan +met name de fransche letterkunde van dien tijd zoo rijk is, spreekt +met minachting van Poggio a Cajano. "Dit paleis," zegt hij, "heeft +niets bijzonder indrukwekkends. Het beste is nog eene kleine portiek +van zes zuilen, waarheen een dubbele trap voert; de buitengevel is +verder geheel kaal. Rondom de benedenverdieping loopt een terras, dat +zeer aangenaam is en van waar men een schoon uitzicht heeft. Men vindt +in dit paleis eene kostbare verzameling van kleine schilderijen van +de eerste italiaansche en vlaamsche meesters, bijna allen uitmuntend +schoon. Wij hebben den tijd niet gehad, de besten op te teekenen, maar +de namen staan op de achterzijde te lezen."--Cochin had ten minste +nog de moeite genomen, de villa te gaan bezoeken. Maar wat te zeggen +van den schrijver van een onlangs uitgekomen boek, dat bepaaldelijk +aan de omstreken van Florence is gewijd, en dat de geschiedenis en +de beschrijving van Poggio a Cajano in negen regels afdoet? Toch +is ook dat weinige nog te veel, wanneer men zich niet eenmaal de +moeite geeft, de plaatsen te bezoeken, waarmede men anderen bekend +wil maken. Ik mag nu het voorrecht hebben, mijn lezers iets nieuws, +bijna iets onbekends, aan te bieden. + +De gemakkelijkste manier om van Florence naar Poggio a Cajano te +gaan is wel met den stoomtram, die op het plein Santa-Maria Novella +afrijdt en alleen gedurende de middaguren stilstaat, terwijl de ritten +'s morgens en 's avonds vrij snel op elkander volgen. Daar de afstand +tamelijk groot is en een aantal plaatsen onderweg worden aangedaan, +zou een enkel rijtuig niet voldoende zijn voor het vervoer van alle +reizigers--bijna uitsluitend _coutadini_, landbewoners; de trein +bestaat dus meestal uit vier of vijf wagens. + +Onophoudelijke regens hadden mij gedwongen, het uitstapje van dag +tot dag uit te stellen. Eindelijk kon ik niet langer wachten, en +ondernam ik den tocht, hoewel donkere, onheilspellende wolken den hemel +bedekten, en een koude vochtige wind mij rillen deed. Maar, wie weet, +misschien zal ik vergoeding vinden in nieuwe natuurtooneelen. Het +is niet ieder en niet dikwijls vergund, de vallei van den Arno in +nevelen gehuld en in een modderpoel herschapen te zien, vooral niet +in September. + +Langen tijd slingert zich de tramweg door de straten der stad, +doorgaans zoo vroolijk en uitlokkend, nu naargeestig en somber als +de hemel zelf; dan komen wij aan de voorsteden en bereiken eindelijk +het open veld met de klassieke muren, afgewisseld door hagen en +boomen, waarlangs zich wijngaarden ranken. Te midden van het grijze +landschap rust de blik met verrukking op de donker blauwe bergen op +den achtergrond. Toch is het op den weg levendig genoeg, in spijt +van het slechte weer; telkens ontmoeten wij karren op twee wielen en +zoogenaamde chars-à-bancs, bestuurd door boeren met een vilten hoed, +een grijs buis en dito broek, als hadden zij deze kleur gekozen om +in overeenstemming te zijn met de thans alles overheerschende tinten +in de natuur. Wij rijden over den Mugnone, eene beek, die men hier +overal ontmoet en die wel de gave der alomtegenwoordigheid schijnt +te hebben; dan komen wij aan San-Donato, de vroegere bezitting van +vorst Demidoff; de trein rijdt langs een prachtig park, slechts +door een hek afgesloten, en waarvan de treurwilgen, de populieren en +platanen eene zeer welkome afwisseling bieden te midden der eindelooze +olijfboomen. Een weinig verder zien wij zelfs, tot onze verrassing, +echte groene weilanden, waarin eene kudde schapen loopt te grazen. Wij +blijven nu in de vlakte, tot wij het doel van onze reis hebben bereikt. + +Te Peretola gekomen, houdt de trein op het kleine kerkplein stil. De +lokomotief verlaat ons, ik geloof om naar Prato te gaan; en onze +wagen wordt in een omnibus herschapen, waarvoor twee paarden worden +gespannen. Ik maak van het oponthoud gebruik, om de kerk binnen te +treden: eene doodeenvoudige dorpskerk, maar die een werk bezit van de +della Robbia, dat zoo goed als onbekend is. Dit uitnemende kunstwerk, +deels in marmer, deels in terra-cotta, stelt Christus voor, ter +halverlijve, door engelen gesteund, met de Madonna aan zijne linker- +en Sint-Jan aan zijne rechterhand, terwijl God de Vader van boven op +de groep neerblikt. + +Maar de voerman klapt met de zweep: het is tijd om te vertrekken. Wij +rijden door de eindeloos lange straat van Peretola; of liever, door +een zeker aantal dorpen, die allen op elkander volgen, zonder dat +ge aan wat ook bespeuren kunt, waar het eene ophoudt en het andere +begint. Deze rit is zoo weinig mogelijk pittoresk. De smalle bedompte +straat, de opeenvolging van kleine huisjes, allen naast elkander langs +den straatweg in het gelid staande, de eenvormige bouwstijl: dit alles +vormt de scherpste tegenstelling met de dorpen in het gebergte, waaraan +de herinnering onuitwischbaar in het geheugen blijft gegrift.--Zijn wij +inderdaad buiten of nog altijd in eene voorstad van Florence? Daar is +grond voor die vraag. Het armoedig, slordig voorkomen der vrouwen, die +voor de deur harer grauwe huisjes staande stroohoeden vlechten, zooals +de boerinnnen bij ons kousen breien, bewijst dat wij ook hier boerinnen +voor ons hebben. Maar wat beteekenen dan die petroleumlantarens en +die snorkende opschriften? Deze tegenstrijdigheid springt vooral in +het oog te Brozzi, dat wij weldra bereiken. Daar ziet men winkels, die +in groote letters brommende opschriften voeren, als: (in het fransch) +_Au petit salon de la mode_, waarmede een kapperswinkel wordt bedoeld; +of wel _Birreria e deposito di ghiaccio_ (bierhuis en depôt van +ijs), of _Bauco di lotte_ (loterijkantoor), of _Armaiuolo e fabbro_ +(zwaardveger en smid); en daarnevens ziet ge boeren, die barrevoets +en met hun schoenen in de hand loopen, om hun schoeisel voor slijten +te bewaren. Welk een disharmonie en wat vergrijp aan de lokale kleur! + +Te San-Donnino moeten wij iets langer ophouden. De aan Sint-Andreas +gewijde kerk is een nederig en zeer vervallen gebouw, maar haar +schilderijen verdienen, naar men mij verzekerde, zeer de aandacht. Ik +treed binnen en richt mij aanstonds naar de fresko, die het eerste +zijaltaar ter linkerhand versiert. Niet iederen dag overkomt ons het +geluk, een Domenico Ghirlandajo--want met niemand minder hebben wij +hier te doen--te ontdekken in een dorpje, waarvan geen enkel hand- +of reisboek melding maakt. De fresko toont ons de Madonna, zittende +in eene soort van nis tusschen twee heiligen, waarvan de een een +zwaard, de ander een pijlkoker in de hand houdt; op den schoot der +Heilige-Maagd zit het Kind, geheel ontkleed. De kompositie is, zoo +als men ziet, hoogst eenvoudig: maar welk eene rust, welke harmonie +en nobele fierheid in de figuren; en hoe juist heeft men Ghirlandajo +den voornaamsten schakel genoemd in de gouden keten die Rafaël met +Masaccio verbindt. In schitterende talenten wordt hij door vele +andere schilders overtroffen; maar van weinigen maken de werken een +zoo bekoorlijken, zoo rustigen, weldadigen indruk. + +Een oude baksteenen toren, dien ik in de verte bespeur, noopt mij +eene zijstraat in te slaan, die naar het station loopt. San-Donnino +ligt aan den spoorweg van Florence naar Empoli. Maar naderbij komende, +zie ik dat de toren alle karakter mist; ik haast mij dus de reis naar +Poggio a Cajano te vervolgen.--Ik zal nu maar verder niets zeggen +van die eindelooze aaneenschakeling van dorpen, die niets landelijks +hebben, en van velden, met maïs en dergelijke gewassen beplant. Na +een nieuwen rit, nog langer dan de vorige, begint het landschap van +karakter te veranderen: de akkers worden vervangen door weilanden; in +plaats van de eentonige vlakte krijgen wij bergen, groote en kleine, +die weldra den weg versperren. Blijkbaar naderen wij het einde van +onzen tocht; en dat is goed ook, want het begint weer te regenen en +de weg wordt een modderpoel. + +Bij het binnenkomen van het vlek of dorp Poggio, valt mij aanstonds +het _caffé e buffet del tramway_ (welk een barbarisme!) in het oog. Ik +behoef dus niet te vreezen, van honger te zullen sterven; een koetsier +komt, met den hoed in de hand, naar mij toe, en vraagt beleefd, +of ik een rijtuig verlang; er bestaat dus ook gelegenheid om naar +de stad terug te keeren, al mis ik den tramway. Na nogmaals--zeker +voor den tienden keer na mijn vertrek uit Florence--over een brug +te zijn gegaan, kom ik eindelijk te Poggio a Cajano. De voornaamste +straat, breed en ter wederzijde van trottoirs voorzien, is omzoomd +door eene dubbele reeks van kleine huizen met eene verdieping en +een alles behalve smaakvol ijzeren balkon. Omstreeks het midden +van het vlek begint de weg te stijgen; daar begint ook, naast een +fraai huis uit de zeventiende of achttiende eeuw (later hoorde ik +dat daar de rentmeester van de villa woont), een reusachtige muur, +die een groot deel van den heuvel schijnt te omsluiten; aan de andere +zijde verrijzen een aantal koffiehuizen, gaarkeukens, logementen, +meest allen van den minsten rang, ondanks hunne klinkende namen. + +Ik stel tot den namiddag het onderzoek uit van dien geheimzinnigen +muur, die het hoogste punt van Poggio a Cajano inneemt, en vervolg +mijn weg tot aan den voet der bergen, op ettelijke honderd schreden +afstands. Eindelijk ben ik dan in de vrije lucht, te midden der +echte natuur. Hoewel de regen bij stroomen neervalt, adem ik met +wellust de geuren in van het naburige bosch. Zulk een genot is een +zeldzaamheid in de omstreken van Florence, die al te zeer bebouwd +zijn en waar geen duimbreed gronds door den menschelijken arbeid +ongebruikt wordt gelaten. + +Een steile rotsige weg voert naar de twee kerken van Poggio a Cajano, +die, wonderlijk genoeg, buiten het vlek, op eene moeilijk te bereiken +hoogte zijn gebouwd en zich door niets bijzonders onderscheiden. Op +een open plek gekomen, ontrolt zich voor mijne oogen een prachtig +panorama: rechts en links met bosch begroeide bergen, met villa's +bedekt; voor mij, de reusachtige muur, op de vier hoeken met een +paviljoen versierd en binnen zijn gordel de eenvoudige en majestueuse +villa der Medici omsluitende; in de verte eindelijk, die welbekende en +altijd even schoone dekoratie: de belfroot van Arnolfo, de campanile +van Griotto, de koepel van Brunellesco, Florence, in een woord, +in al hare heerlijkheid. + +Nu ik een blik heb geworpen op de villa der Medici--die villa, +verheerlijkt door de herinnering aan zooveel groote mannen en door +zooveel kunstwerken;--besef ik dat het eene onvergeefelijke handeling +zou zijn, indien ik niet al mijn beschikbaren tijd aan haar alleen +wijdde. Ik daal dus zoo spoedig mogelijk van den heuvel af, en +bewonder gaandeweg de reusachtige muren en fondamenten, waarop de +patricische villa rust, en die door de gesteldheid van het terrein +werden gevorderd. Zij maken eenigermate den indruk van eene vesting: en +toch is hier alles slechts op genieten berekend; de eigenaars schijnen +niets anders bedoeld te hebben, dan te midden van een grooten tuin, +een prettig, vriendelijk, zonnig huis te bouwen, waarin zij konden +uitrusten van de beslommeringen der regeering. Uitwendig maakte dit +huis weinig vertooning: de eerste Medici wenschten zooveel mogelijk +alle opzienbarende pracht en weelde te vermijden. Zij moesten rekening +houden met de prikkelbaarheid der florentijnsche burgerij, die door +het ten toon spreiden van vorstelijke staatsie en grootheid, licht +tot wantrouwen en naijver kon worden geprikkeld. Het was hun om het +wezen der macht te doen, niet om den uiterlijken schijn: deze zou van +zelf volgen, waar het eerste gewonnen was; zij vermeden dus alles +wat aanstoot geven kon, en stelden zich schadeloos, door binnen de +wanden hunner villa's alle genietingen en alle kunstschatten bijeen +te brengen, die maar eenigszins binnen hun bereik konden liggen. + +In zijn voortreffelijk en zoo boeiend boek over Lorenzo il Magnifico, +schetst baron Reumont ons, hoe zijn held zijn vrijen tijd verdeelde +tusschen Careggi en Cajano, halfweg tusschen Florence en Pistoja, op +den laatsten heuvel van den Monte-Albano. In 1479 kocht Lorenzo de' +Medici dit landgoed van Giovanni Rucellaï, een niet minder uitnemend +kenner en beschermer der kunst, den stichter van den voorgevel van +Santa-Maria Novella. Rucellaï had dit domein op zijn beurt gekregen +van zijn schoonvader, een groot burger, een vurig, onzelfzuchtig +beschermer van kunst en letteren, Pallas Strozzi. De nieuwe villa, +door den vriend van Lorenzo, Giuliano da San-Gallo, gebouwd, werd +weldra het vereenigingspunt van den schitterenden kring, die zich +rondom il Magnifico schaarde. Poliziano heeft dien kring in eene +zijner schoon berijmde verzen bezongen; Michele Verino beschreef hem +in proza; Ermolao Barbaro en Pico della Mirandola werden daar als +gasten ontvangen. Eene waterleiding, zoo verhaalt de heer Reumont, +voerde het drinkwater van de hoogten van Bonistallo aan. Uitgestrekte +boomgaarden en moestuinen dienden Lorenzo voor zijne proefnemingen +op zoölogisch en botanisch gebied, want de groote Maecenas stelde +evenveel belang in de scheppingen der natuur als in die der kunst. Hier +zag men zijne moerbeziënboomen; elders zeldzame dieren, tot zelfs +in Spanje en in Egypte gekocht. Lorenzo mag met recht de stichter +der acclimatatietuinen, in den besten zin van dat woord, worden +genoemd. Zijne verwonderlijke werkzaamheid omvatte alles: hij wijdde +zijne aandacht zoowel aan de goudfazanten, wier afstammelingen nog tot +voor weinige jaren het park bevolkten, als aan de varkens van Calabrië, +de runderen van Indië, misschien zelfs aan de giraffen van Afrika, +want het was door zijn toedoen, althans door zijne medewerking, dat dit +zonderlinge dier voor het eerst in de vallei van den Arno werd gezien. + +Toen de meest beminde zoon van Lorenzo zijn naam Giovanni de' Medici +verwisselde tegen dien van Leo X, vergat hij de geliefde villa van zijn +beroemden vader niet. Op zijn bevel en onder zijn toezicht werden daar +belangrijke werken uitgevoerd, en de versiering der groote zaal werd +aan kunstenaars van den eersten rang opgedragen, als Andrea del Sarto, +Francia Bigio, Jacopo de Pontormo. De kunst- en letterlievende Paus, +de Helleen op den troon van Petrus, die zijn naam aan de eeuw gegeven +heeft, bezocht zelfs, ten jare 1515, de villa van Poggio a Cajano, +die door hem nieuwen luister zou ontvangen. Maar zijn dood deed de +werkzaamheden staken; eerst in 1580 kon Alessandro Allori de ontworpen +verfraaiingen ten einde brengen. In dien tusschentijd had Cosmo I zich +herhaaldelijk te Poggio a Cajano opgehouden. Benvenuto Cellini heeft +ons het verhaal nagelaten van de pogingen, die hij, ten jare 1559, in +deze zelfde villa, bij Cosmo aanwendde, om zijn eeuwigen tegenstander +Bandinello ten val te brengen. Omstreeks dienzelfden tijd werd de +villa versierd met eene reeks tapijten, jachttafreelen te water en +te land voorstellende, geweven naar de kartons van Stradano. + +Weinige jaren later werd Poggio a Cajano getuige van eene droevige +tragedie, die meer dan de herinnering aan zoo vele beroemde en +uitnemende personen, er toe heeft bijgedragen om de aandacht der +geschiedschrijvers en ook der menigte op deze villa te vestigen. De om +hare schoonheid en haar geest, zoowel als om haar grenzenlooze eerzucht +en verraderlijke kuiperijen befaamde Bianca Capello had het eindelijk +zoo ver weten te brengen, dat haar minnaar, de groothertog Frans II, +haar had gehuwd en naast zich op den troon van Toskane verheven. De +schitterendste toekomst scheen voor haar weggelegd. De senaat van +Venetië, vergetende dat hij openlijk de dochter had gebrandmerkt, +die met haar minnaar het vaderlijk huis was ontvlucht, zond nu een +schitterend gezantschap om bij het huwelijk tegenwoordig te zijn en +huldigde haar als eereburgeres van San-Marco. De dood van den eenigen +erfgenaam van Frans II, den zoon zijner eerste gemalin, liet haar +het veld vrij voor ver strekkende ondernemingen; dolk en giftbeker +hadden haar ontslagen van gevaarlijke vijanden of onbescheiden +medeplichtigen. Zij besloot nu, hare macht voor goed te bevestigen, +door zich met haar schoonbroeders te verzoenen; inderdaad gelukte het +haar, den kardinaal van Medici naar Poggio a Cajano te lokken. Was +er bij hetgeen nu volgde toeval of misdaad in het spel? Wie zal het +uitmaken: slechts dit is zeker, dat de groothertog, op den achtsten +October 1587, plotseling werd aangetast door eene kwaadaardige koorts, +die kort daarop ook de schoone Bianca aangreep. Beiden stierven eenige +uren na elkander. + +Deze herinneringen rezen in mij op, terwijl ik aan de poort der villa +schelde, waarboven nog het in marmer uitgehouwen wapen der Medici +prijkt. De portier, in de koninklijke liverei gedost, voert mij door +een grooten tuin, waarvan het voornaamste sieraad bestaat in een rij +oranjeboomen, in reusachtige aarden potten geplant, en geleidt mij +naar den ingang van het huis, waar hij mij overlevert aan een ouden +bediende, die mij tot cicerone zal verstrekken. + +Zooals ik zeide, is de bouwstijl van de villa ten hoogste eenvoudig: +noch schilderachtige uitbouwsels, noch monumentale zuilen, noch +karyatiden; van voren gezien, gelijkt het gebouw op een vierhoek, +bestaande uit eene beneden- en twee bovenverdiepingen, met een op +pilaren rustende portiek, die de benedenverdiepingen omgeeft en ter +hoogte van de eerste verdieping een terras of balkon vormt. Deze vrij +plompe portiek is--ik haast mij dit er bij te voegen--een toevoegsel +van later tijd, en mag dus niet op rekening gesteld worden van den +oorspronkelijken bouwmeester Giuliano da San-Gallo, wiens werk +onder meer dan een opzicht misvormd werd. Eerst als men om het +gebouw heenwandelt, bespeurt men dat aan de zijgevels de uiteinden +vooruitsteken en dus een soort van vleugels vormen. Het voornaamste +sieraad van den voorgevel bestaat in eene zeer fraaie loggia, versierd +met maskers en het wapen en devies van de Medici. De fries van het +fronton dezer loggia is versierd met geëmailleerde terra-cotta's van +een eigenaardigen stijl, waarin men reeds de richting der zestiende +eeuw meent te bespeuren. Men ziet daar verschillende kleine witte +beeldjes, fijn en geestig bewerkt, goed uitkomende tegen den blauwen +achtergrond. Voor zoover ik, bij een haastigen oogopslag en onder +den aanhoudenden slagregen, kon oordeelen, vormen deze groepjes +allegorische voorstellingen, onder anderen van den landbouw. + +Het uitwendige van de villa geeft volstrekt niet den indruk van het +aantal en den omvang der zalen en vertrekken, die zij bevat. In de +benedenverdieping vindt men een theater, eene zeer ruime overwelfde +eetzaal, die op het prachtige park achter de villa uitziet; en ook +de kamer, waar, volgens de overlevering, Bianca Capello gestorven +is. In de laatste verdienen de aandacht de zeer smaakvolle dekoratie +uit de zestiende eeuw en een fraaie schoorsteen, door twee thermen +gedragen. "E tradizione," zegt de inscriptie, "che queste ristaurate +sale ospitassero nel secolo XVI la bellissima Bianca Capello." + +Op de eerste verdieping bezoeken wij eerst een gemoderniseerden +salon met de portretten ten voeten uit van de Medici, en vervolgens +nog eene tweede eetzaal, versierd met wapentropeeën en freskoos, +voorstellende de overwinningen der Medici, benevens talrijke +allegorische figuren. Maar ik wijd ter nauwernood eenige opmerkzaamheid +aan deze vertrekken, en spoed mij naar den prachtigen salon, dien ik +in de verte bespeur. En is het niet inderdaad een ongedacht voorrecht, +in eene half vergeten villa eene kunstschepping te vinden, die al de +majesteit en bevalligheid der renaissance in haar besten tijd in zich +vereenigt, een salon, gebouwd en versierd op last en volgens aanwijzing +van niemand minder dan Leo X? Ik waag mij niet aan eene beschrijving +van dit in waarheid vorstelijk vertrek. De hooge gewelfde zoldering +prijkt in het midden met het pauselijk wapen, met het bijschrift: +_Leo decimus pontifex max. Aulam hanc illustrare et ornare coepisset_ +(sic).--_Franciscus Medices magnus dux Etruriae secundus magnificentius +perficiendam curavit._ + +Het blazoen en het devies der Medici leveren het hoofdmotief voor de +dekoratie van deze monumentale zoldering; daar zijn de vier verbonden +ringen, de saamgebonden lauriertakken, de vederen, de "palle" +of ballen, al te gader welbekende emblemata in de florentijnsche +kunst; afwisselend rood, blauw of zwart gekleurd, komen zij op het +voordeeligst uit tegen den schitterend rijken gouden grond. + +Onder de freskoos, die de wanden versieren, is er eene, die aanstonds +de aandacht trekt, zoowel door de toovermacht van haar koloriet, +als door het opschrift, luidende: "_Anno Domini MDXXI Andreas Sartius +pingebat et a.d. MDLXXX Alexander Allorius sequebatur_;" met andere +woorden: in 1521 begonnen door Andrea del Sarto, in 1580 voortgezet +en voltooid door Alessandro Allori. De fresko verbeeldt Caesar, +die in Egypte de schatting ontvangt der overwonnen natiën. In het +midden troont de gelauwerde dictator in eene nis, en luistert naar +de redevoeringen, die de afgezanten tot hem richten; ter rechter- +en ter linkerzijde ziet men mannen van allerlei nationaliteit en +zelfs kinderen, die paarden, honden, giraffen en zeldzame vogels +als schatting aanbieden. Dit is eene toespeling op de zoölogische +liefhebberijen van Lorenzo il Magnifico. De ordonnantie der schilderij +laat te wenschen over, maar het koloriet en de levendigheid der +voorstelling verdienen alle hulde. Ik behoef er natuurlijk niet bij +te voegen, dat er hoegenaamd geene sprake is van historische waarheid +of lokale kleur. Andrea del Sarto heeft Florentijnen uit zijn tijd +en omgeving geschilderd, en ik zal mij wel wachten, hem daarvan een +verwijt te maken. + +Letterkundige bijgedachten treden in de andere freskoos maar al te +zeer op den voorgrond: de vrijheid der inspiratie en de eischen der +dekoratie hebben er onder geleden. Als waarschuwend voorbeeld wijs +ik op den zegevierenden terugkeer van Cicero, door Francia Bigio, +met allerlei archeologisch bijwerk: eene obelisk, eene zuil met +scheepssnebben, het liggende standbeeld van den Tiber, en eene +restauratie van het Kapitool. + +Onder dien doorzichtigen sluier der klassieke herinneringen, herkent +men gemakkelijk eene toespeling op de geschiedenis der Medici; de +ware hoofdpersoon is niet Cicero, maar Cosmo de Oude, wiens terugkeer +uit zijne ballingschap de kunstenaar heeft willen vereeuwigen. Eene +andere fresko, van Alessandro Allori, geeft ons den consul Flaminius +te aanschouwen, die de Achaïers beweegt hun verbond met Antiochus te +verbreken; op een vierde schilderij, van denzelfden kunstenaar, zien +wij Scipio aan tafel gezeten met Syphax; de slaven die hen bedienen, +de standbeelden, de rijke ornamenten overal aangebracht, geven aan +deze compositie een karakter van grootheid en vorstelijke weelde, +volkomen passende bij den aanblik van dit prachtige vertrek, waarin +het rijke en voor een deel antieke ameublement geheel in harmonie is +met de heerlijke dekoratie. + +Intusschen valt de regen nog steeds bij stroomen neder; de wegen zijn +in modderpoelen veranderd; ik moet terugkeeren. Niet zonder moeite +bereik ik den stal, dien ik bij mijn binnentreden in Poggio a Cajano +heb opgemerkt; een kales brengt mij, steeds onder plassenden regen, +naar San-Donnino, waar ik in den tram stap. Bij het vallen van den +avond was ik weder in Florence terug. + + + +II + +Naar het schijnt, wilden de eerste Medici zich door het aantal hunner +residentiën troosten over de--althans uitwendige--eenvoudigheid, +die zij om politieke redenen in acht moesten nemen. Deze vorstelijke +verblijven, voor het meerendeel klein van omvang, kunnen niet wel +aanspraak maken op den titel van paleis of kasteel: het zijn niet +meer dan villa's van rijke patriciërs, die het volstrekt niet beneden +zich achten, persoonlijk het oog te houden op de bebouwing hunner +velden en de exploitatie hunner goederen. In deze meer burgerlijke +woningen wordt vorstelijke pracht vervangen door fijnen smaak en +distinctie:--want wij zijn in Toskane, en wel in het Toskane der +Renaissance. Maar wie het wezen van den schijn, het echt metaal van +het klatergoud weet te onderscheiden, zal ook deze zoo vaak vergeten +en verwaarloosde villa's kunnen waardeeren. + +De drie villa's, die wij thans zullen bezoeken, zijn slechts ettelijke +honderden ellen van elkander verwijderd en kunnen zeer gemakkelijk, +hetzij per spoor, hetzij per tram, worden bereikt. Misleid door +eene verkeerde aanwijzing, heb ik den langsten weg gekozen: mijn +lezer zal zich dus maar moeten getroosten, een weinigje met mij te +zwerven. Even als bij mijn uitstapje naar Poggio a Cajano, volg ik +de lange en vervelende Via Pistojese; vervolgens, even voorbij het +park van San-Donato, sla ik rechts om en betreed nu een dier tusschen +heggen of muren ingesloten wegen, die in den omtrek van Florence zoo +talrijk zijn. Het land is vlak, en de muur ontneemt mij alle uitzicht: +het is mij dus onmogelijk, mij te oriënteeren. Maar den lezer is +het genoeg te weten, dat ik, na lange omzwervingen, eindelijk het +gehucht Ponte a Mezzo bereikte, dat zijn naam ontleent aan eene brug +met één boog over een riviertje, dat zelfs nu, na de regenvloeden +der laatste weken, half droog is. Ik volg verder dit riviertje en +kom eindelijk te Ponte a Rifredo, waar zoowel een station van den +spoorweg als van den tramweg is, en dat ik dus zeer gemakkelijk van +Florence uit had kunnen bereiken. Het vlek is allerbekoorlijkst: +een aantal kleine huizen liggen schilderachtig gegroept aan den voet +der bergen; jammer genoeg, begint de moderne industrie ook den weg +naar dit verrukkelijk oord te vinden: reeds verrijzen hier en daar +de afschuwelijke schoorsteenen van fabrieken. + +Doch wij treden liever de kerk binnen, wier voorgevel met portiek +geheel overeenkomt met de voorgevels van zoo vele kerken in Toskane, +maar die roemen mag op het bezit van twee kostbare terra-cotta's uit +de school van de della Robbia. Aan de kerk grenst eene zaal, bestemd +voor de bijeenkomsten van een liefdadig genootschap, de Compagnia +della Misericordia. + +De weg van Ponte a Rifredo naar Careggi is wederom tusschen muren +ingesloten en vrij eenzaam. Na verloop van een half uur ongeveer +begint de weg te dalen, en een geruisch als van vallende wateren +dringt tot mijne ooren door. Weldra bespeur ik eene snelvlietende +beek, die met groot gerucht door haar rotsig bed voortsnelt; aan de +overzijde verrijzen, op een kleinen heuvel, een gekanteelde toren en, +op korten afstand, eene villa, voor het grootste gedeelte achter het +geboomte verborgen. Weldra sta ik voor de "Villa Medicea di Careggi". + +Careggi! deze naam heeft beteekenis in de geschiedenis der +beschaving. In dit nederig verblijf, door Michelozzo voor Cosmo, +den Vader des vaderlands, gebouwd, hield de platonische Akademie +hare eerste zittingen; daar putte Florence, en op haar voetspoor +geheel Europa, voor het eerst nieuw leven uit de werken van den +goddelijken wijsgeer. Uit dezen kring der Medici ging voor een goed +deel de geest uit, die het aanschijn der wereld zou veranderen en de +moderne beschaving in het leven roepen. En ook voor de bijzondere +geschiedenis van Florence heeft deze plek groote beteekenis. Daar +stierven, acht-en-twintig jaren na elkander, de onsterfelijke +grootvader en de niet minder beroemde kleinzoon, Cosmo en Lorenzo +il Magnifico. De eerste, tot hoogen ouderdom gekomen, ging heen, +betreurd en geëerd door zijne medeburgers, die hem den schoonen +titel van Vader des vaderlands schonken; de tweede, weggerukt in de +kracht van den mannelijken leeftijd--hij telde eerst vier-en-veertig +jaren--nam den vrede van Europa met zich in het graf. Inderdaad, +ware Lorenzo in het leven gebleven, dan zou Karel VIII van Frankrijk +meer dan waarschijnlijk nooit die noodlottige expeditie hebben +gewaagd, die het begin was der italiaansche oorlogen en de bron van +onberekenbare verwarringen, van onafzienbare rampen en verwikkelingen, +waarvan de gevolgen zich maar al te zeer, tot in deze onze dagen, +hebben doen gevoelen. De dood van dien zeldzamen man, staatsman, +dichter, onovertroffen kunstbeschermer, heeft iets buitengewoon +dramatisch. Poliziano en Pico della Mirandola hadden, luid snikkend, +het vertrek van den stervende verlaten, toen de strenge prior van +San-Marco verscheen, Savonarola, de onverbiddelijke tegenstander +der Medici. Wat is er in die sterfkamer, tusschen die twee mannen +voorgevallen? Niemand kan het met zekerheid zeggen. Volgens eene vrij +algemeen aangenomen overlevering, zou Savonarola, eer hij de biecht +van Lorenzo wilde aanhooren, hem drie voorwaarden hebben gesteld. De +eerste, dat hij onbeperkt vertrouwen zou stellen in de goddelijke +genade en barmhartigheid; de stervende antwoordde, dat hij daarvan +geheel doordrongen was. De tweede, dat hij de goederen, die hij zich +onrechtmatig had toegeëigend, zou teruggeven of door zijne zonen doen +teruggeven; Lorenzo dacht een oogenblik na en boog toen het hoofd, +ten teeken van toestemming. De derde voorwaarde eindelijk was, dat +hij aan het florentijnsche volk zijne vrijheden zou teruggeven; toen +wendde Lorenzo, zonder te antwoorden, het gelaat af, en Savonarola +ging heen zonder hem de absolutie te geven. Eenige uren later, op +den achtsten April 1492, blies il Magnifico den laatsten adem uit. + +Na den florentijnschen opstand van 1527 had de villa het hard te +verantwoorden; zij werd ten deele een prooi der vlammen. Alessandro +de Medici, de eerste hertog van Florence, liet de noodige +herstellingswerken uitvoeren, en vertrouwde de dekoratie aan +Pontormo en Bronzino toe; alle sporen der verwoesting waren weldra +uitgewischt. De opvolgers van hertog Alexander toonden minder +belangstelling voor de geliefkoosde residentie van Cosmo en Lorenzo; +de dynastie van Lotharingen verkocht de villa in 1779 aan de familie +Orsi. In 1848 werd Careggi het eigendom van een rijken Engelschman, +sir Sloane, wiens weduwe nog heden de villa bewoont. De laatste +eigenaar heeft rondom de villa een prachtigen tuin laten aanleggen; +midden door heerlijk geboomte, bloeiende heesters en bloemperken +voert men mij naar het huis, dat niets groots of indrukwekkends +heeft. Terwijl men mijn kaartje aan de meesteresse des huizes ter +hand stelt, beschouw ik op mijn gemak de binnenplaats, den cortile, +waarop men mij gelaten heeft. Deze inderdaad fraaie binnenhof, met +zijn sierlijke zuilengalerij, is in een wintertuin herschapen. De vrij +diepe put herinnert mij onwillekeurig aan den put, waarin de geneesheer +van Lorenzo zich verdronk, uit vrees dat men hem beschuldigen zou, +zijn patiënt vergiftigd te hebben. + +Intusschen wordt de gevraagde vergunning bereidwillig verleend, +en onder het geleide van een italiaanschen bediende wandel ik door +eene reeks van vertrekken, allen getuigende van de hooge waarde, +die sir Sloane aan de historische herinneringen zijner villa +hechtte. Hier zie ik eene moderne schilderij: Cosmo, de opdracht van +een boek ontvangende; ginds de portretten van Pico della Mirandola, +van Leo X; Lorenzo il Magnifico den geboortedag van Plato vierende; +voorts een marmeren borstbeeld van Plato. Ook vindt men in de geheel +veranderde en misvormde vertrekken nog eenige oude meubelen, onder +anderen een monumentaal ledikant, waarin, naar mijn gids beweert, +Lorenzo zou zijn gestorven. Ongelukkig is dit bed niet ouder dan de +zestiende eeuw.--Ook hier geeft het inwendige meer dan het uiterlijk +belooft: de woning is zeer ruim en kon zonder moeite de kunstenaars +en litteratoren herbergen, die Cosmo en Lorenzo om zich verzamelden; +zelfs bood zij nu en dan gastvrijheid aan vorstelijke bezoekers. Onder +de kunstwerken, die de villa versierden, wordt in de eerste plaats +genoemd een schilderij van Memling, waarvan Vasari melding maakt. Het +kost echter eenige moeite, zich dien vroegeren toestand voor den +geest te roepen, te midden van die engelsche meubelen en karpetten, +van zeer middelmatige schilderijen en beeldwerken, van de rumoerige, +karakterlooze dekoratie onzer moderne salons. Zulke vergrijpen tegen +den goeden smaak doen u niet minder onaangenaam aan bij de beschouwing +van den achtergevel, waar men zich zelfs niet heeft ontzien, ijzeren +kolommen aan te brengen! Daarentegen is de tuin bewonderenswaardig: +Engeland, op het terrein der kunst overwonnen, handhaaft zijn roem +op dat der horticultuur. + + + +Poggio a Cajano en Careggi hebben ons de bescheiden pracht getoond +van de eerste Medici; Castello en la Petraja zijn de residenties +van vorsten en dagteekenen uit een tijd, toen de zucht naar weelde +en schittering de behoefte aan kalmte en stille huiselijkheid op den +achtergrond had gedrongen. Bovendien hebben wij hier niet alleen te +doen met de herinnering aan de Medici, hertogen, later groothertogen +van Toskane geworden; andere herinneringen van zeer veel jongeren datum +en van zeer kieschen aard, onaangename en lastige herinneringen, komen +zich daarbij voegen. Ik was daarmede ten eenemale onbekend, en kon dus +ook eerst later het raadsel oplossen van het weinig beleefde onthaal, +mij ten deel gevallen van de zijde van ondergeschikte beambten, die +in deze dagen van triomfeerende onbescheidenheid en schaamtelooze +publiciteit, uit den aard der zaak, in iederen vreemden bezoeker een +reporter meenden te zien. + +De beide villa's, wier namen ik zoo even noemde, zijn van Careggi +duidelijk zichtbaar. De weg daarheen, voortdurend door muren +ingesloten, is zeer vervelend. Aan het einde van de lange straat, +waaruit het dorp bestaat, begint eene fraaie, met kastanjes beplante +laan, die, langs de villa Corsini, naar de koninklijke villa leidt, +die tegen de helling van den heuvel is aangelegd. Het uitwendig +voorkomen van het huis is hoogst eenvoudig: de voorgevel bestaat uit +eene benedenverdieping, met een poort, in zoogenoemd _opus rusticum_, +in het midden, en een bovenverdieping met een balkon. Van het +inwendige kan ik niets zeggen; want de toegang tot de appartementen +is ten strengste verboden; men zegt, dat er fraaie schilderijen van +Pontormo, Bronzino en andere meesters hangen. Door eene bijzondere +gunst wordt het mij vergund, in den tuin te wandelen, die alleen reeds +de moeite van het bezoek loont. Deze tuinen zijn een schepping van den +eersten groothertog, Cosmo, die de versiering opdroeg aan den bekwamen +beeldhouwer Nicoló Tribolo (geboren in 1485, gestorven in 1550). Een +smaakvol marmeren bekken, versierd met een kind op een arend gezeten; +eene monumentale fontein met bronzen kinderfiguren en de groep van +Herkules en Antaeus, trekken al dadelijk de aandacht. Verder ziet +men in deze tuinen, prachtige oranjeboomen in potten, boschjes van +laurieren, standbeelden, en in het hoogste gedeelte eene kunstmatige +grot met eene gansche menagerie van bontgeverfde dieren, met +stalaktiten en wat daar verder toe behoort. + +Een trap voert naar een heerlijk boschje van steeneiken en cypressen, +wier donker gebladerte een uitnemend contrast vormt met den zonnigen, +kleurigen tuin aan uw voet.--Ook aan Castello knoopt zich de +herinnering van vele beroemde namen: Benvenuto Cellini, die, in 1552, +hier door Cosmo zeer onvriendelijk ontvangen werd; Bianco Capello, +die hier herhaaldelijk haar verblijf hield, en Borgognone, den rijk +begaafden veldslagenschilder. + + + +Men heeft van Castello naar la Petraja slechts weinige minuten te +gaan. Een koninklijke tuinier brengt mij, langs eene met bosschages en +rotsen omzoomde laan, naar het hek dat de villa afsluit. Wij wandelen +een eind door het open veld, gaan langs de kleine parochiekerk van +Castello, en komen aan een tweede hek, dat toegang geeft tot de villa +la Petraja. Het park, dat zich voor ons uitbreidt, is verrukkelijk +schoon: steeneiken en eeuwenoude cypressen, rotsen en watervallen +vormen een geheel, dat door grootschheid en majesteit indruk maakt. + +Ondanks de restauraties, in de laatste jaren op last van Victor-Emanuel +aangebracht, heeft de villa zelve veel meer karakter dan Castello. Een +soort van wachttoren, van boven met twee buitengalerijen prijkende, +schijnt nog eene herinnering aan den tijd, toen la Petraja een sterke +burcht was, die achtervolgens aan de Brunelleschi, do Strozzi, +de Salutati, en eindelijk, sedert het laatst der zestiende eeuw, +aan de Medici behoorde, en die vroeger meer dan eene belegering +had door te staan. Onder leiding van den architekt Buontelanti +(gestorven in 1608) werd de oude middeleeuwsche burcht in een modern +lusthuis herschapen. Het merkwaardigste gedeelte van de villa is de +oude "cortile", de binnenplaats, die thans met glas overdekt en in +een salon veranderd is. Die salon, met zijn dubbele rij van zuilen, +waartegen hertenkoppen bevestigd zijn,--tropeëen, door Victor-Emanuel +van zijne jachten medegebracht,--ziet er echt vorstelijk uit; de +freskoos die de wanden versieren, het schitterend licht dat uit den +glazen koepel daalt, verhoogen nog het effekt. Ik zal die freskoos, +die als dekoratie haar verdiensten hebben, maar niet beschrijven: zij +verdienen onze aandacht niet in een land, waar men de meesterstukken +uit den gouden tijd der kunst bij honderden telt. Toch zijn daaronder, +die historisch belang hebben: tafreelen, als de samenkomst van Leo X +en Frans I te Bologna, de kroning van Karel V, de instelling der orde +van Sint-Stefanus, en meer anderen van dien aard, trekken van zelf de +aandacht, afgescheiden van hunne kunstwaarde.--De kleine kapel bevat +een schilderij, die bijna niet te zien is, en die aan Andrea del Sarto +wordt toegeschreven. Hoe jammer dat deze Heilige Familie (de Madonna, +het kind Jezus, Sinte-Elisabeth, Sint-Jan de Dooper) zoo donker van +kleur geworden is; de ordonnantie maakt een zeer gunstigen indruk. + +De dekoratie der vertrekken van la Petraja is zeer veel rijker, +maar misschien minder smaakvol, dan die van Poggio a Cajano. In een +der salons rondom den overdekten cortile, zie ik zes zeer kostbare +tapijten, de geschiedenis van Don Quichote voorstellende en in 1781 +in de fabriek der Gobelins vervaardigd.--Ik zal mij niet verdiepen +in eene beschrijving van de eerste verdieping, met haar billardzaal, +haar badkamers, haar slaapvertrekken, waarin de bedden op koninklijke +gasten schijnen te wachten. Ondanks den overvloed van meubelen en het +zeer zorgvuldig onderhoud, is toch niet alles volkomen zoo als men +het wenschen zou. Zoo maken, bij voorbeeld, de perzische tapijten eene +vrij povere figuur in de oude kapel, naast de freskoos van Poccetti. + +Bij het beklimmen van den toren ontdek ik een zeer bescheiden +kunstwerk, nog dagteekenende uit de eerste tijden van la Petraja: +namelijk eene kleine Madonna, ter halver lijve, van geschilderd +stuc, met het Kind en engelen. De stijl is die van de vijftiende +eeuw. Ongelukkig heeft men dit interessante stuk, als al het overige, +bijgeschilderd. + +Ter linker- en ter rechterzijde van de villa liggen uitgestrekte +tuinen, waarin zich een aantal volières bevinden, die tegenwoordig +onbewoond zijn. Men verhaalde mij, dat de vroegere vorsten van Toskane +hier eene allermerkwaardigste verzameling vogels, waaronder zeer +kostbare en zeldzame exemplaren, hadden bijeengebracht. Wat er, na de +verdrijving der oude dynastie, van die verzameling geworden is, weet +ik niet: in ieder geval is er nu geen spoor meer van over. Gelukkiger +waren de twee reusachtige steeneiken, wier stam eenige ellen in omtrek +meet, en die een sieraad zijn van den tuin ter linkerhand. Tusschen +de zware takken van die eeuwenoude boomen, heeft men een soort van +terrassen of plankenvloeren aangebracht: de bezoekers van de villa +kunnen dus, des verkiezende, te midden van het lommer, eenige ellen +boven den grond, een luchtje scheppen, of hunne siësta houden. Terwijl +ik deze eerwaardige boomen aanzag, kwam onwillekeurig de gedachte +in mij op aan hetgeen zij zouden kunnen verhalen, ware hun, als +den eik in Tennyson's gedicht, de gave der waarneming en der spraak +geschonken. Onder den lommer dezer breede takken hebben de Medici +gewandeld, omgeven door hunne schitterende hofhouding, door al de +statige pracht van een italiaansch hof der zeventiende eeuw; deze +eeuwenoude boomen zagen de vorsten uit de doorluchtige dynastie van +Lotharingen, wier bestuur, onder zoo menig opzicht, voor Toskane eene +weldaad was. Maar ook hunne eerwaardige kruinen bogen onder den storm +der omwenteling, die meer dan eenmaal dat schoone land teisterde; +vreemden kwamen en namen de paleizen van de oude vorsten in bezit; +de schitterende, roemrijke steden van het eens zoo rijk geschakeerde +Italië, die metropolen die zelven eenmaal staten en mogendheden +waren, daalden af tot den rang van provinciesteden; de vorstelijke +paleizen en villa's, over het geheele schiereiland verspreid, zijn +het eigendom geworden van eene enkele dynastie, groot geworden ten +koste van alle anderen. Welk eene erfenis is, ook onder dat opzicht, +het huis van Savoye in den schoot gevallen! Maar wij moeten ook aan +deze dynastie gerechtigheid laten weervaren: vergetende op welke wijze +en door welke middelen zij in het bezit dezer schitterende erfenis is +gekomen, moeten wij erkennen dat zij de nalatenschap harer voorgangers +in eere houdt en toont hare schatten op prijs te stellen. + +Op korten afstand van die eerwaardige boomen ziet men zeer interessante +beeldjes in marmer, apostelen en profeten voorstellende, en uit de +veertiende eeuw afkomstig. Evenals de vrouwenbeelden in den tuin van +Castello, prijkten ook dezen, benevens een aantal anderen, eens aan +den voorgevel van de kathedraal te Florence. + +Het voornaamste sieraad van den tuin is ongetwijfeld de fontein, +in smaak en sierlijkheid niet onderdoende voor die te Castello en, +evenals deze, het werk van Tribolo. Het onderste gedeelte bestaat uit +een marmeren bekken, waarin goudvisschen zwemmen. Satyrs, op dolfijnen +gezeten, dragen een tweede bekken, versierd met bloemkransen, die +door naakte geniusjes worden gehouden; uit dit bekken verrijst een met +bloemen, kinderfiguren (_putti_) leeuwenklauwen versierde piedestal, +waarop een derde, kleiner bekken rust, waarin eene badende nimf, die +als Venus Anadyomene hare haarlokken uitwringt, een fijnen kristallen +waterstraal laat vloeien. Dit bronzen beeld is het werk van Jean +Bologne, die daarmede het bewijs heeft geleverd, dat hij zoowel de +vrouwelijke bevalligheid, als de mannelijke kracht wist weer te geven. + + + +Wilden wij al de villa's der Medici in den onmiddelijken omtrek van +Florence bestudeeren, dan zouden wij nog een bezoek moeten brengen aan +la Topaja, de oude villa van Varchi, den vriend van Michel-Angelo, den +onafhankelijken geschiedschrijver van de florentijnsche republiek. Deze +villa, die, naar men mij zegt, niets bijzonder belangrijks heeft, +ligt een weinig boven la Petraja. Maar om haar te mogen bezoeken, moet +men de tusschenkomst inroepen van hooggeplaatste personen, tot wie +ik schroom mij te wenden. Bovendien heeft het uitstapje naar Careggi, +naar Castello en la Petraja mijn geheelen dag in beslag genomen. Deze +dag was welbesteed, immers ik mag mij vleien te hebben aangetoond, +welke kunstschatten en welk eene wereld van herinneringen deze vergeten +monumenten van den ouden tijd bezitten. + +Te aangenamer was het mij, mijne lezers juist naar deze lustverblijven, +waarnaar gewone toeristen niet omzien, wier bestaan zij zelfs niet +vermoeden, te voeren, omdat ook in ernstiger en degelijker werken +dan toeristen-handboeken, van deze villa's weinig of geen melding +wordt gemaakt. + +Moge mijne toch nog onvolledige beschrijving althans dit hebben +uitgewerkt, dat de aandacht van enkelen, van ware, ernstige beminnaars +van kunst en historie, ook op deze monumenten van Italië's rijk +verleden worde gevestigd. Laat de stroom der alledaagsche toeristen hen +dan voorbijgaan; voorwaar, ze verliezen niets daarbij. En de toeristen +zelven: och, ook hun schaadt het niet, want wie op de moderne manier +Italië bereist, ziet en kent inderdaad niets van dat wonderland, +dat men, als de pelgrim van weleer, voet voor voet moet doorwandelen, +overal toevende en telkens terugkeerende naar dezelfde plek. Wie dat +niet doen kan, blijve liever te huis of trekke naar een mode-badplaats: +'t is beter voor hem en vooral voor Italië. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De Villa's der Medici in den omtrek +van Florence, by Anonymous + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE VILLA'S DER MEDICI *** + +***** This file should be named 16569-8.txt or 16569-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/1/6/5/6/16569/ + +Produced by Jeroen Hellingman and the PG Distributed Proofreaders Team + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |