diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 20931-0.txt | 1625 | ||||
| -rw-r--r-- | 20931-0.zip | bin | 0 -> 37102 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-h.zip | bin | 0 -> 39111 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-h/20931-h.htm | 2108 | ||||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/f001.png | bin | 0 -> 20283 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p001.png | bin | 0 -> 84067 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p002.png | bin | 0 -> 86419 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p003.png | bin | 0 -> 82427 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p004.png | bin | 0 -> 83858 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p005.png | bin | 0 -> 86214 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p006.png | bin | 0 -> 86021 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p007.png | bin | 0 -> 90117 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p008.png | bin | 0 -> 83222 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p009.png | bin | 0 -> 73018 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p010.png | bin | 0 -> 78756 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p011.png | bin | 0 -> 84110 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p012.png | bin | 0 -> 80346 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p013.png | bin | 0 -> 78226 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p014.png | bin | 0 -> 80036 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p015.png | bin | 0 -> 73727 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p016.png | bin | 0 -> 85191 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p017.png | bin | 0 -> 81537 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p018.png | bin | 0 -> 59849 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p019.png | bin | 0 -> 84277 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p020.png | bin | 0 -> 77601 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p021.png | bin | 0 -> 85348 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p022.png | bin | 0 -> 73682 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p023.png | bin | 0 -> 86070 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p024.png | bin | 0 -> 82573 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p025.png | bin | 0 -> 83987 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p026.png | bin | 0 -> 55503 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931-page-images/p027.png | bin | 0 -> 42225 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 20931.txt | 1625 | ||||
| -rw-r--r-- | 20931.zip | bin | 0 -> 36969 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
37 files changed, 5374 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/20931-0.txt b/20931-0.txt new file mode 100644 index 0000000..3ea5481 --- /dev/null +++ b/20931-0.txt @@ -0,0 +1,1625 @@ +Project Gutenberg's Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret Harte, by Bret Harte + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret Harte + +Author: Bret Harte + +Translator: Edwin Grobe + +Release Date: March 29, 2007 [EBook #20931] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ DE USONA *** + + + + +Produced by Robert L. Read, William Patterson and the +Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + + +TRI NOVELOJ + +de + +Usona Verkisto + + + +BRET HARTE +(1836-1902) + + + "La Bonŝanco de Rora-Kampadejo" + "La Forpelitoj de Poker-Ebenaĵo" + "La Partnero de Tenesio" + + +Esperantigis +EDWIN GROBE + + +2003 +1620 North Sunset Drive +Tempe, Arizona 85281, Usono + + + + +LA BONŜANCO DE RORA-KAMPADEJO + + +Estis brukonfuzo en Rora-Kampadejo. Ne temis pri batalo, ĉar en 1850 +tiaĵo ne estis sufiĉe malkutima por kunvenigi la tutan setlejon. Ne +nur la fosaĵoj kaj pretendejoj estis forlasitaj, sed Tutleo-Nutrovarejo +kontribuis siajn vetludistojn, kiuj, ni memoru, daŭrigis trankvile sian +ludadon en la tago kiam Franca Peĉjo kaj Kanaka Joĉjo sin mortpafis +unu la alian trans la vendotablon de la antaŭĉambro. La tuta kampadejo +troviĝis en kunveno antaŭ kruda kabano ĉe la ekstera limo de la +malplenejo. Interparolado okazis en mallaŭta tono, sed virina nomo +ripetiĝis ofte. Estis nomo sufiĉe konata en la kampadejo: "Ĉerokea +Sanjo." + +Eble pli bone estus malmulte paroli pri ŝi. Ŝi estis kruda kaj, ni +timu, ege peka virino. Sed en tiu tempo ŝi estis la sola virino en +Rora-Kampadejo, kaj ĵus tiam kuŝis en malfacilega embaraso, kiam ŝi +plej multe bezonis la flegadon de sia sekso. Diboĉema, forlasita, +nerevalorigebla, ŝi suferis tamen martirecon jam sufiĉe malfacilan +por toleri kiam vualitan per kompata virineco, sed nun teruran en sia +soleco. La praa malbeno surfalis ŝin en tiu origina izoleco devinta +tiel timegindigi la punon de la unua peko. Estis, eble, trajto de la +pentopago de ŝia peko, tio ke, en momento kiam plejmulte mankis al +ŝi la intuiciaj tenereco kaj prizorgo de sia sekso, ŝi renkontis nur +la duonmalestimajn vizaĝojn de siaj masklaj kunestantoj. Tamen kelkaj +el la spektantoj estis, mi opinias, kortuŝitaj per ŝiaj suferadoj. +Sanĉjo Tiptono pensis ke "malfacilas por Sanjo," kaj, primeditante +ŝian kondiĉon, dum momento noble kaj provizore forgesis tion ke li +tenis ason kaj du damojn en sia maniko. + +Estos vidate, ankaŭ, ke la situacio estis originala. Mortoj estis +neniel malkutimaj en Rora-Kampadejo, sed naskiĝo estis novaĵo. Homoj +jam estis forsenditaj el la kampadejo efike, definitive kaj sen la eblo +de reveno, sed jen estis la unua fojo ke iu ajn prezentiĝis _ab +initio_. Tial la ekscitiĝo. + +"Vi eniru tien, Stuĉjo," diris eminenta civitano konata kiel "Kentuko," +alparolante unu el la lantantoj. "Eniru tien kaj kontrolu kion vi povas +fari. Vi estas spertulo pri tiaĵoj." + +Eble la elekto estis taŭga. Stuĉjo jam estis, en aliaj klimatoj, +la laŭsupoza ĉefo de du familioj; efektive, estis al iu leĝa +senformaleco okaze de la koncernaj eventoj ke Rora-Kampadejo—urbo de +rifuĝo—ŝuldis lian kompanion. La homamaso aprobis la elekton kaj +Stuĉjo estis sufiĉe saĝa por cedi al la plejmulto. La pordo fermiĝis +malantaŭ la porokaza kirurgo kaj akuŝisto, kaj Rora-Kampadejo sidiĝis +ekstere, fumis sian pipon, kaj atendis la rezulton. + +La kunvenintaro nombris ĉirkaŭ cent virojn. Unu-du el tiuj estis +efektivaj fuĝintoj de justico, kelkaj estis krimuloj kaj ĉiuj estis +sendisciplinaj. Fizike ili elmontris nenian indikon pri siaj antaŭaj +vivoj kaj karakteroj. La plej ofenda kanajlo havis Rafaelan vizaĝon, +kun abundo da blonda hararo; Okhursto, vetludisto, havis la melankolian +aspekton kaj intelektan abstraktecon de Hamleto; la plej aplomba kaj +plej kuraĝa viro estis alta je nur iom pli ol kvin futoj kaj havis +dolĉan voĉon kaj embarasitan timidan manieron. La termino "kruduloj" +aplikita al ili estis diferencigo pli ol difino. Eble pri la minoraj +detaloj de fingroj, piedfingroj, oreloj, ktp. povas esti ke la kampadejo +iom mankis, sed tiuj malgravaj preterlasoj ne malpliigis ilian agregitan +potencon. La plej forta viro havis nur tri fingrojn sur la dekstra mano; +la plej lerta pafisto havis solan okulon. + +Tia estis la fizika aspekto de la viroj disiĝintaj ĉirkaŭ la kabano. +La kabano kuŝis en triangula valo, inter du montetoj kaj rivero. La +sola elirejo estis kruta pado trans la supron de monteto alfrontanta +la kabanon, nun lumigatan de la leviĝanta luno. Eble la suferanta +virino vidis ĝin de la kruda litbenko sur kiu ŝi kuŝis—vidis ĝin +suprenserpentadi kiel arĝenta fadeno ĝis perdiĝi en la supraj steloj. + +Fajro de velkintaj pinbranĉoj aldonis gregemecon al la kunveno. Iom +post iom la natura gajeco de Rora-Kampadejo revenis. Vetaĵoj estis +libere proponitaj kaj agnoskitaj pri la rezulto. Tri kontraŭ kvin ke +"Sanjo travivos la aferon;" eĉ ke la infano travivus; flankvetaĵoj pri +la sekso kaj haŭtkoloro de la alvenonta fremdulo. Meze de ekscitita +diskutado ekbruo leviĝis inter tiuj plej proksimaj al la pordo kaj la +kampadejo haltis por aŭskulti. Super la ŝanceliĝado kaj la ĝemado +de la pinarboj, la hasta fluado de la rivero kaj la krepitado de la +fajro, altiĝis akuta plendema krio—krio kiel nenio aŭdita antaŭe en +la kampadejo. La pinoj ĉesis ĝemi, la rivero ĉesis hasti, la fajro +ĉesis krepiti. Ŝajnis ke ankaŭ la Naturo haltis por aŭskulti. + +La kampadejo surpiediĝis kvazaŭ solavire! Oni proponis eksplodigi +barelon da pulvo, sed, en konsiderado pri la situacio de la patrino, +pli bonaj konsiloj regis kaj nur kelkaj revolveroj estis pafitaj; ĉar, +ĉu pro la kruda kirurgio de la kampadejo, ĉu pro alia kialo, Ĉerokea +Sanjo sinkis rapide. En la daŭro de sola horo ŝi suprengrimpis, por +tiel diri, laŭ tiu malfacila vojo kondukanta ĝis la steloj, kaj +tiel elpasis Rora-Kampadejon, ĝiajn pekadon kaj honton, por ĉiam. +Mi ne kredas ke la anonco multe ĝenis ilin, krom en spekulativado +pri la sorto de la infano. "Ĉu li povas travivi nun?" oni demandis +Stuĉjon. Tiu respondis dubeme. La sola cetera estaĵo de la sekso kaj +patrina kondiĉo de Ĉerokea Sanjo en la setlejo estis azenino. Okazis +kelke da konjektado pri taŭgeco, sed oni provis la eksperimenton. Tio +estis malpli problema ol la antikva pritrakto de Romulo kaj Remo, kaj +verŝajne egale sukcesa. + +Kiam tiuj detaloj estis finaranĝitaj, kio forkonsumis ceteran horon, +la pordo estis malfermita kaj la anticipa viramaso jam formiĝinta en +vicon eniris unu post la alia. Apud la malalta benko aŭ breto, sur kiu +la patrina figuro reliefiĝis severe sub la kovriloj, staris pintablo. +Sur tiu estis metita kandelskatolo, en kiu, vindite en brila ruĝa +flanelo, kuŝis la plej lastatempa alveninto de Rora-Kampadejo. Apud la +kandelskatolo estis metita ĉapelo. Ĝia utiligo baldaŭ indikiĝis. +"Sinjoroj," diris Stuĉjo kun rara miksaĵo de aŭtoritato kaj laŭofica +memkontento,—"Sinjoroj bonvolu enpasi laŭ la antaŭpordo, laŭpasi la +tablon kaj elpasi laŭ la malantaŭpordo. Tiuj volantaj donaci ion ajn +al la orfo trovos oportunan ĉapelon." La unua viro eniris surportante +sian ĉapelon; li senĉapeligis tamen dum li ĉirkaŭrigardis; kaj +tial, malkonsciante, estigis ekzemplon por la sekvinto. En tiaj +komunumoj bonaj kaj malbonaj faroj estas kontaĝaj. Dum la procesio +eniris vice, aŭdiĝis komentoj—kritikoj direktitaj, eble, pli +ĝuste al Stuĉjo, kiel spektaklestro—"Ĉu estas li?" "ege malgranda +specimeno;" "mankas al li koloro;" "ne plu granda ol pistolo." La +donacoj estis egale tipaj: arĝenta tabakujo; Hispana ormonero; mararmea +revolvero arĝente muntita; orspecimeno; belege brodita naztuko de +virino (de Okhursto, la vetludisto); diamanta brustobroĉo; diamanta +ringo (sugestite per la broĉo, kun la komento de la donacinto ke li +"vidis tiun broĉon kaj pliproponis ĝin je du diamantoj"); katapulto; +Biblio (de nekonata donacinto); ora sprono; arĝenta kafkulero (la +inicialoj, mi bedaŭras diri, ne estis tiuj de la donacinto); paro da +tondiloj de kirurgo; lanceto; bankbileto de kvin pundoj de Banko de +Anglio; kaj ĉirkaŭ du cent dolaroj en hazardaj or- kaj arĝenteroj. +Dum tiuj procedoj Stuĉjo estigis silenton tiel senemocian kiel tiu +de la morta virino maldekstraflanke de li, gravecon tiel enigman kiel +tiu de la novnaskiĝinto dekstre de li. Sola evento okazis por rompi +la monotonecon de la stranga procesio. Dum Kentuko kliniĝis super la +kandelskatolo duonscivoleme, la infano turniĝis kaj, en spasmo de +doloro, kroĉis lian palpantan fingron kaj tenis ĝin fikse dum momento. +Kentuko aspektis stulte kaj embarasite. Kvazaŭa ruĝiĝo klopodis +sin fiksi sur lian veterbatitan vangon. "La malbenita kanajleto," li +diris, eligante sian fingron kun, eble, pli da tenereco kaj prizorgo +ol oni povintus juĝi lin kapabla elmontri. Li tenis tiun fingron +iom apartigita disde ties kunuloj dum li eliris kaj kontrolis ĝin +scivoleme. La kontrolo estigis la saman originan komenton pri la infano. +Efektive, li ŝajnis ĝui ripeti ĝin. "Li luktis kun mia fingro," li +rimarkis al Tiptono, elmontrante la membron, "la malbenita kanajleto!" + +Estis la kvara horo de la mateno antaŭ ol la kampadejo elektis +kuŝiĝi. Lumo brilis en la kabano kie la vaĉantoj sidis, ĉar Stuĉjo +ne enlitiĝis tiun nokton. Nek Kentuko. Li drinkis liberege kaj rakontis +kun granda entuziasmo sian sperton, findirante senŝanĝe je sia kutima +kondamno de la novalveninto. Tio ŝajnis senzorgigi lin je iu ajn +maljusta akuzo de sentimentaleco, kaj Kentuko havis la malfortojn de la +pli nobla sekso. Kiam la aliaj ĉiuj jam enlitiĝis, li subeniris al +la rivero kaj fajfis mediteme. Tiam li suprenpromenis laŭ la ravino, +preter la kabano, ankoraŭ fajfante kun sinesprima senzorgo. Ĉe granda +ruĝligna arbo li paŭzis kaj resekvis siajn paŝojn kaj novan fojon +preterpasis la kabanon. Vojmeze ĝis la riverbordo li paŭzis denove +kaj tiam revenis kaj frapis je la pordo. Malfermis ĝin Stuĉjo. "Kiel +fartas la afero?" diris Kentuko, rigardante preter Stuĉjo ĝis la +kandelskatolo. "Ĉio trankvilas," respondis Stuĉjo. "Ĉu okazas io +ajn?" "Nenio." Estis paŭza—embarasa—dum Stuĉjo daŭre tenis la +pordon. Tiam Kentuko reprenis la temon de sia fingro, kiun li elmontris +al Stuĉjo. "Luktis kun ĝi,—la damnita kanajleto," li diris, kaj +retiriĝis. + +La sekvintan tagon Ĉerokea Sanjo ricevis tian krudan enterigon kian +Rora-Kampadejo pridisponis. Post kiam ŝia kadavro estis konfidita al +la montetdeklivo, la kampadejo estigis ceremonian kunvenon por diskuti +kiel trakti ŝian infanon. Rezolucio adopti lin estis unuanima kaj +entuziasma. Sed tujege estiĝis vigla diskutado pri la maniero kaj +la farebleco de provizi lin per liaj bezonoj. Estis rimarkinde ke +elstariĝis en la debatado neniaj el tiuj ferocaj personecoj kiuj kutime +diferencigis diskutadojn ĉe Rora-Kampadejo. Tiptono proponis ke ili +sendu la infanon al Ruĝ-Hundo—kelkajn kvardek mejlojn for—kie eblus +ekhavi inan prizorgon. Sed la malbonŝanca sugesto renkontis ferocan +kaj unuaniman malkonsenton. Estis evidente ke ricevus eĉ momentdaŭran +aprobon nenia plano devigonta ilin sin senigi je sia nova akiraĵo. +"Krome," diris Toĉjo Rajdero, "tiuj uloj ĉe Ruĝ-Hundo interŝanĝus +lin kaj havigus al ni iun alian." Same kiel en aliaj lokoj, malkredo je +la honesteco de aliaj kampadejoj regis ĉe Rora-Kampadejo. + +Ankaŭ la propono alvenigi flegistinon al la kampadejo renkontis +malaprobon. Estis argumentite ke nenia deca virino povus esti konvinkita +akcepti Rora-Kampadejon kiel sian hejmon kaj la parolanto urĝis ke +"ili ne plu volas virinojn de la alia speco." Tiu malĝentila aludo al +la forpasinta patrino, kiel ajn severa ĝi povas ŝajni, estis la unua +spasmo de deco—la unua simptomo de la renasko de la kampadejo. Stuĉjo +proponis nenion. Eble li sentis ioman heziton sin intermeti en la elekto +de ebla sekvonto al sia ofico. Sed kiam pridemandite, li asertis emfaze +ke li kaj "Ĵaninjo"—la besto antaŭe aludita—scipovos kreskigi +la infanon. La propono havis iom originalan, sendependan kaj heroan +karakteron kiu plaĉis al la kampadejo. Stuĉjo estis tenita en ofico. +Oni sendis alvenigi kelkajn necesaĵojn de Sakramento. "Atentu," diris +la kasisto, premante sakon da orpolvo en la manon de la ekspresisto, +"la plej bonaj kiuj haveblas—punto, vi scias, kaj filigranaĵoj kaj +krispoj—damnita estu la kosto!" + +Strange estas tion diri, sed la infano travivis. Eble la vigliga klimato +de la montara kampadejo estis kompensado por la materiaj mankoj. La +Naturo alprenis la infanon kontraŭ sian pli larĝan bruston. En tiu +rara atmosfero de la antaŭmontetoj—tiu aero pikodora je balzama +aromo, tiu etera kordialo samtempe stimula kaj ĝojiga—povas esti ke +li trovis manĝaĵon kaj nutraĵon, aŭ subtilan kemion kiu aliigis +lakton de azeno en kalkon kaj fosforon. Stuĉjo emis kredi ke temis +pri tiulasta kaj bona mamnutrado. "Mi kaj tiu azeno," li kutimis diri, +"estas rolintaj kiel patro kaj patrino por li! Vi neniam," li aldiris, +alparolante la senhelpan pakaĵo antaŭ si, "nin perfidu." + +Ĝis kiam li estis monataĝa, evidentiĝis la neceso havigi al li +nomon. Antaŭe li estis konata ĝenerale kiel "la Infanĉjo," "la +knabo de Stuĉjo," "la Kojoto" (aludo al liaj voĉaj povoj), kaj +eĉ, laŭ la amatiga diminutivo de Kentuko "la malbenita kanajleto." +Sed tiujn oni konsideris malprecizaj kaj malsufiĉaj kaj finfine +malakceptis reage al alia influo. Vetludistoj kaj aventuruloj estas +ĝeneralregule superstiĉaj kaj iun tagon Okhursto asertis ke la +bebo alportis "bonŝancon" al Rora-Kampadejo. Certe estis ke ili +sukcesis lastatempe. "Bonŝanco" estis la kunkonsentita nomo kun, +por pli granda oportuneco, la prefikso "Toĉjeto." Nenia aludo al la +patrino fariĝis kaj la patro estis nekonata. "Estas pli bone," diris +la filozofia Okhursto, "preni novan disdonon ĉiuflanke. Nomi lin +Bonŝanco kaj survojigi lin ĝuste." Sekve, tago estis rezervita por la +baptoceremonio. Povas imagi la signifon de tiu ceremonio la leganto jam +amasiginta kelkajn pensadojn pri la temerara malpieco de Rora-Kampadejo. +La ceremoniestro estis konata ŝercemulo nomita "Bostono," kaj la okazo +ŝajnis promesi grandegan malseriozecon. Tiu genia satiristo pasigis +du tagojn pretigante burleskaĵon de la preĝeja diservo, kun trafaj +lokaj aludoj. La ĥoron oni trejnis taŭge kaj Saĉjo Tiptono nomiĝis +baptopatro. Sed post kiam la procesio almarŝis la boskon kun muziko kaj +standardoj kaj la infano estis kuŝigita antaŭ falsa altaro, Stuĉjo +antaŭpaŝis la anticipan homamason. "Ne estas mia kondutmaniero fuŝi +ĝojon, knaboj," diris la vireto aserte, okulkontrolante la ĉirkaŭajn +vizaĝojn, "sed frapŝajnas al mi ke ĉi tiu ĉi afero estas iom +malhonesta. Estas iomege maldece rilate al ĉi tiu ĉi bebo primoki +lin en maniero kiun li ne kapablas kompreni. Kaj se necesas ke estu +baptopatroj ĉi tie ĉi, bonvolu diri al mi kiu pli rajtas ol mi +tiel roli." Silento sekvis la deklaron de Stuĉjo. Por honori ĉiujn +humuristojn ni diru ke la unua viro agnoskinte la justecon de tiu +deklaro estis la satiristo, tiel senigite je sia plezuro. "Tamen," +diris Stuĉjo, rapide, elprofitante sian avantaĝon, "ni ĉi-tieas +por baptoceremonio kaj baptoceremonion ni ekhavos. Mi proklamas vin +Tomaso Bonŝanco, laŭ la leĝoj de Usono kaj Ŝtato Kalifornio, Dio +helpu min." Estis la unua fojo ke la nomo de Dio eldiriĝis alimaniere +ol sakre en la kampadejo. La formo de la ceremonio estis eble eĉ pli +ridindega ol tiu konceptita de la satiristo, sed, strangege, neniu +vidis tion kaj neniu ridis. "Toĉjeto" baptonomiĝis tiel serioze +kvazaŭ sub Kristana tegmento kaj ploris kaj estis konsolita en +ortodoksa maniero. + +Kaj tial la laboro de renaskiĝo komenciĝis en Rora-Kampadejo. +Preskaŭ nepercepteble ŝanĝo surfalis la setlejon. La kabano +asignita al "Toĉjeto Bonŝanco"—aŭ "La Bonŝanco," kiel pli ofte +li nomiĝis—elmontris la unua indikojn de plibonigo. Oni tenis +ĝin nepre pura kaj kalkolaktita. Tiam oni provizis ĝin per novaj +tabuloj, toloj kaj tapetpaperoj. La rozligna lulilo—alportite okdek +mejlojn per azeno—"iom mortigis," laŭ la diraĵo de Stuĉjo, +"la ceteran meblaron." Tial la renovigo de la kabano eknecesis. La +viroj alkutimiĝintaj lanti ĉe Stuĉjo por kontroli "kiel fartas La +Bonŝanco" ŝajnis alttaksi la ŝanĝon, kaj, por sin defendi, la +rivala establaĵo Tutleo-Nutrovarejo sin vigligis kaj importis tapiŝon +kaj spegulojn. La reflektoj kiujn tiuj lastaj prezentis pri la fizika +aspekto de Rora-Kampadejo emis efektivigi pli striktajn kutimojn de +persona pureco. Cetere, Stuĉjo trudis specon de kvaranteno al tiuj +aspirantaj la honoron kaj privilegion de tenir "La Bonŝancon." Estis +kruela humiligo por Kentuko—kiu, en la senzorgo de sia granda naturo +kaj la kutimoj de la setlolima vivo, jam komencis konsideri ĉiujn +vestaĵojn kiel duan kutiklon kiun oni forĵetas, kiel serpento sian +haŭton, nur pere de putrado—malricevi la koncernan privilegion pro +kelkaj kialoj de prudenteco. Tamen tia estis la subtila influo de novigo +ke post tio li aperis senmanke ĉiun posttagmezon en pura ĉemizo kun +vizaĝo ankoraŭ brilanta post lavado. Nek oni malatentis moralajn +kaj sociajn sanitarajn leĝojn. "Toĉjeton", kiu devis pasigi sian +tutan ekziston en persista klopodo ripozi, bruo ne ĝenu. La kriadon +kaj hurladon gajnintan al la kampadejo ĝian malfeliĉan titolon oni +malpermesis en la aŭdkampo de Stuĉjo. La viroj interparolis en +flustroj aŭ fumis en Indiana seriozeco. Sakradon oni ĉesigis laŭ +subkompreno en tiuj sanktaj lokoj, kaj ĉie tra la kampadejo la viroj +flankenlasis popularan formon de sakraĵo tekstantan "Damnite estu +la bonŝanco!" kaj "Malbenu la bonŝancon!", konsiderante ĝin havi +novan personan signifon. Voĉa muziko ne estis interdiktita, ĉar +oni juĝis ĝin havi mildigan trankviligan kvaliton, kaj iu kanto, +kantate de "Militulo Jaĉjo," Angla maristo, el la Aŭstraliaj kolonioj +de Ŝia Reĝina Moŝto, estis ege populara kiel lulkanto. Ĝi estis +funebra rakonto pri la heroaĵoj de "la Aretuzo, Sepdek-kvar," en +dampita minora tonalo, finiĝante je daŭrigata mortanta falo je la +fermo de ĉiu refreno, "Sur ŝi-i-i-po Aretuzo." Estis bela spektaklo +vidi Jaĉjon tenantan La Bonŝancon, ruliĝantan de flanko al flanko, +kvazaŭ kun la moviĝado de la ŝipo, kaj lulkantantan tiun militflotan +kanzoneton. Aŭ pro la stranga ruliĝado de Jaĉjo aŭ pro la longo de +lia kanto—ĝi ampleksis naŭdek stancojn kaj estis daŭrigita kun +konscienca intenco ĝis la amara fino—kutime la lulkanto estigis +la deziritan efikon. En tiaj momentoj la viroj kuŝis plenlonge sub +la arboj, en la dolĉa somera krepuskolumo, fumante siajn pipojn, +sorbante la melodiajn eldiraĵojn. Malpreciza ideo ke tio estis kampara +feliĉo trapenetris la kampadejon. "Ĉi tiu ĉi specaĵo," diris la +orient-Londonano Simonzo, sin apogante mediteme surkubute, "estas +paradiza." Tio memorigis al li Grenviĉon. + +Kutime, en la longaj someraj tagoj, La Bonŝanco estis portita al +la ravino el kiu fontis la ora trezoro de Rora-Kampadejo. Tie, sur +kovrilo sternita sur pinarbaj branĉoj, li kuŝis dum la viroj laboris +sube en la fosaĵoj. Lastatempe oni faris krudan klopodon ornami tiun +laŭbon per floroj kaj dolĉodoraj arbustoj kaj kutime iu portis al li +bukedon da loniceroj, azaleoj aŭ la pentritaj floroj de Las Mariposas. +Subite la viroj konsciis pri tio ke beleco kaj signifo enestis tiujn +neniaĵojn kiujn dum tiom longa tempo ili tretis senzorge subpiede. +Brila glimfloko, bunta kvarcero, helkolora ŝtoneto el la rojfundo, +beliĝis al okuloj tiele malobstrukcitaj kaj plifortigitaj, kaj senmanke +flankenmetiĝis por "La Bonŝanco." Estis mirinde vidi kiom la arbaretoj +kaj montetdeklivoj liveris da trezoraĵoj kiuj "taŭgus por Toĉjeto." +Ni esperu ke Toĉjeto, ĉirkaŭate de tiaj ludiloj kiajn neniam antaŭe +infano ricevis el felando, estis kontenta. Li aspektis sekure feliĉe, +kvankam li elmontris infanan seriozecon kaj, en siaj rondaj grizaj +okuloj, mediteman lumon kiuj, foje, maltrankviligis Stuĉjon. Li estis +ĉiam traktebla kaj kvieta kaj estas raportite ke foje, elrampinte sian +"tenejon"—heĝon de interplektitaj pinbranĉoj ĉirkaŭantan lian +liton—li falis trans la taluson sur sian kapon en la malmolan teron +kaj restis kun siaj makulaj kruroj en la aero en tiu pozo dum almenaŭ +kvin minutoj kun rezoluta graveco. Senmurmure li malimplikiĝis. Mi +hezitas registri la multajn ceterajn ekzemplojn de lia saĝeco kiuj +baziĝas, bedaŭrinde, sur la asertoj de antaŭjuĝaj amikoj. Kelkaj el +tiuj ne estis sen nuanco de superstiĉo. "Mi suprengrimpis ĵuse laŭ +la taluso," diris Kentuko, iun tagon, en stato de senspira ekscitiĝo, +"kaj damnita estu mia haŭto se li ne paroladis al blugarolo sidanta +sur liaj genuoj. Jen ili estis, tiel liberaj kaj gregemaj kiel plaĉus +al vi mem esti, interbabilante kvazaŭ du samtigaj ĉerizoj." Tamen, +ĉu li rampis trans la pinbranĉojn, ĉu li kuŝis pigre surdorse +palpebrumante al la folioj super si, al li la birdoj kantis, la sciuroj +babiladis kaj la floroj malfermiĝis. La Naturo estis lia flegistino kaj +kunludantino. Por li ŝi lasis gliti inter la folioj orajn faskojn de +sunlumo kiu falis ĵus en lian manatingon; ŝi sendis nomadajn ventetojn +por viziti lin kun la balzamo de laŭro kaj rezinecaj gumoj; al li la +altaj ruĝlignaĵoj kapneis amike kaj dormeme, la burdoj zumis kaj la +frugilegoj grakumis dormigan akompanon. + +Tia estis la ora somero de Rora-Kampadejo. Tiuj estis "monhavaj +tempoj"—kaj la bonŝanco estis kun ili. La pretendejoj liveris +abundege. La kampadejo ĵaluzis pri siaj privilegioj kaj rigardis +suspekte fremdulojn. Enmigrado estis malinstigita, kaj, por +pliperfektigi sian izoladon, ili taŭge akaparis la teron ĉe +ambaŭ flankoj de la montomuro ĉirkaŭanta la kampadejon. Tio, kaj +reputacio por elstara kapablo kun la revolvero, tenis la apartecon de +Rora-Kampadejo netuŝebla. La ekspresisto—ilia sola ligilo kun la +ĉirkaŭanta mondo—raportis foje mirindajn rakontojn pri la kampadejo. +Li diradis: "Ili havas straton jen supre en 'Rora' kiu superkuŝus +iun ajn straton de Ruĝ-Hundo. Ili havas grimpoplantojn kaj florojn +ĉirkaŭ siaj domoj, kaj ili lavas sin dufoje ĉiutage. Sed ili traktas +fremdulojn ege malamikeme kaj ili kultadoras 'Inĝianan' bebon." + +Kun la prospero de la kampadejo alvenis deziro por cetera plibonigo. +Estis proponite konstrui hotelon en la venonta printempo kaj inviti +unu-du decajn familiojn ekloĝi tie por la bono de "La Bonŝanco,"—kiu +povus profiti eble de ina kamaradeco. Pri la ofero kiun tiu koncedo al +la sekso trudis al tiuj viroj, kiuj estis feroce skeptikaj pri ties +ĝeneralaj virto kaj utileco, oni povas doni konton nur per ilia kareco +pri Toĉjeto. Kelkaj daŭre rezistis. Sed la decidon oni ne povus +efektivigi antaŭ tri monatoj, kaj la malplimulto cedis timide esperante +ke okazus io por malebligi tion. Kaj okazis io, jes ja. + +La vintron de 1851 oni memoros longan tempon en la antaŭmontoj. La +neĝo kuŝis profunde sur la montaro kaj ĉiu montara rivereto fariĝis +rivero kaj ĉiu rivero fariĝis lago. Ĉiu ravino kaj ĉiu ravineto +aliiĝis en tumultan akvovojon kiu subenplonĝis laŭ la montetdeklivoj, +malstarigante gigantajn arbojn, disĵetante siajn drivaĵojn kaj +rubojn laŭ la ebenaĵon. Ruĝ-Hundo jam estis inundita dufoje kaj +Rora-Kampadejo ricevis antaŭaverton. "Akvo enmetis la oron en tiujn +ravinojn," diris Stuĉjo; "ĝi estis ĉi tie ĉi antaŭe kaj ĝi estos +ĉi tie ĉi denove!" Kaj tiun nokton Norda-Forkiĝo ekstersaltis +subite siajn bordojn kaj enhastis balailmove la triangulan valon de +Rora-Kampadejo. + +En la konfuzo de impetaj akvoj, frakasantaj arboj kaj krepitanta ligno, +kaj la malhelo kiu ŝajnis flui kun la akvo kaj forbloki la belan valon, +nur malmulton oni povis fari por rekunigi la disigitan kampadejon. Kiam +la matenon sin anoncis, la riverborda kabano de Stuĉjo estis for. +Pli supre laŭ la ravino oni malkovris la korpon de ties malbonŝanca +proprietanto; sed la fieraĵo, la espero, la ĝojo, la Bonŝanco de +Rora-Kampadejo malaperintis. La viroj revenis kun malfeliĉaj koroj kiam +krio ekde la bordo revokis ilin. + +Estis helpboato de sube laŭ la rivero. Ili trovis, ili diris, viron kaj +infanon, preskaŭ ellacigitajn, ĉirkaŭ du mejlojn sube. Ĉu iu konis +ilin, kaj ĉu ili apartenis ĉi tie? + +Necesis nur ekrigardo por elmontri al ili Kentukon kuŝantan tie, kruele +premrompitan kaj kontuzitan, sed ankoraŭ tenantan en siaj brakoj +la Bonŝancon de Rora-Kampadejo. Dum ili kliniĝis super la strange +malsamaspektan paron, ili konsciis ke la infano estis malvarma kaj +senpulsa. "Li estas morta," diris unu. Kentuko malfermis la okulojn. +"Ĉu morta?" li ripetis, feble. "Jes, kara ulo, kaj ankaŭ vi mortas." +Rideto lumigis la okulojn de la forpasanta Kentuko. "Mi mortas," li +ripetis, "li forportas min kun si,—diru al la knaboj ke mi havas la +Bonŝancon kun mi nun;" kaj la forta viro, alkrociĝante al la delikata +bebo kvazaŭ laŭraporte dronanta viro alkroĉiĝas al pajlo, fordrivis +en la ombran riveron kiu fluas eterne en la nekonatan maron. + + + + +LA FORPELITOJ DE POKER-EBENAĴO + + +Dum S-ro Johano Okhursto, vetludisto, enpaŝis la ĉefstraton de +Poker-Ebenaĵo en la mateno de la dudektria de novembro 1850, li +konsciis pri ŝanĝo de la morala etoso de la loko de post la antaŭa +vespero. Du-tri viroj, kunparolante serioze, eksilentis kiam li +alproksimiĝis kaj interŝanĝis signifoplenajn rigardojn. Enestis la +aeron sabata senvigleco kiu, en setlemento malalkutimiĝinta al sabataj +influoj, ŝajnis minaca. + +La trankvila belaspekta vizaĝo de S-ro Okhursto elmontris malmultan +interesiĝon pri tiuj indikaĵoj. Ĉu li konsciis pri pridispozicia +kialo iliaflanka? Jen estis alia demando. "Mi supozas ke ili serĉas +iun," li meditis. "Verŝajne temas pri mi." Li reenigis en sian poŝon +la naztukon per kiu li ĵus forbrosis de sur siaj bonzorgitaj botoj la +ruĝan polvon de Poker-Ebenaĵo kaj senbrue senigis sian menson je iu +ajn cetera konjekto. + +Efektive, Poker-Ebenaĵo ja "serĉis iun." Lastatempe ĝi suferis la +perdon de pluraj miloj da dolaroj, du valoraj ĉevaloj kaj eminenta +civitano. Ĝi spertis spasmon de virta reagado, tiel senleĝa kaj +neregebla kiel iu ajn el la faroj ĝin estiginta. Sekreta komitato +decidiĝis senigi la urbeton je ĉiuj maltaŭgaj personoj. Tion oni +faris en daŭra maniero rilate al du viroj tiam pendantaj de la branĉoj +de platano en la ravino kaj en provizora maniero rilate al la forpelo +de kelkaj ceteraj kontraŭindaj originaluloj. Mi bedaŭras devi diri +ke kelkaj el tiuj estis virinoj. Honore al ilia sekso, tamen, ni +agnosku ke ilia maltaŭgeco estis profesia, kaj estis nur pri tiaj +facile starigitaj normoj de malbono ke Poker-Ebenaĵo konsentis sidi en +juĝado. + +S-ro Okhursto pravis sin supozante ampleksata en tiu kategorio. Kelkaj +komitatanoj urĝproponis pendumi lin kiel eblan ekzemplon kaj certan +rimedon rehavigi al si el liaj poŝoj la sumojn kiujn li gajnis de +"Estas kontraŭjuste," diris Jaĉjo Hvilero, "permesi ĉi tiun junulon +de Rora-Kampadejo—nepran fremdulon—forporti nian monon." Sed kruda +sento de justeco enloĝanta la brustojn de tiuj bonŝancintaj gajni +monon de S-ro Okhursto nuligis tiun pli rigidan lokalan antaŭjuĝon. + +S-ro Okhursto prikonsentis sian kondamnon kun filozofia trankvilo, des +pli trankvile ĉar li konsciis pri la hezito de siaj juĝistoj. Li estis +troa vetludisto por ne agnoski la fatalon. Liaopinie la vivo estis plej +ideale malcerta ludo kaj li rekonis la kutiman procenton favorantan la +disdoniston. + +Aro da armilhavaj viroj akompanis la forpelitan malicon de +Poker-Ebenaĵo ĝis la limoj de la setlemento. Krom S-ro Okhursto, +konate kiel aplombe senesperiga viro, kaj por timigi kiun la armita +eskorto estis destinita, la ekzilita kompanio konsistis el juna +virino konata senceremonie kiel "La Dukino;" cetera gajninta la +malfeliĉan titolon "Patrino Ŝiptono;" kaj Onklo Vilĉjeto, suspektata +kluzŝtelisto kaj konfirmita drinkemulo. La kavalkado instigis +neniajn komentojn ĉe la spektantaro kaj nenian vorton eldiris la +eskorto. Kiam oni atingis la ravinon signalantan la plej foran limon +de Poker-Ebenaĵo, nur tiam la estro parolis mallonge kaj koncize. La +ekzilitojn oni malpermesis reveni je la risko de iliaj vivoj. + +Post la malapero de la eskorto, iliaj enfermitaj sentoj elverŝiĝis en +kelkaj histeriaj larmoj flanke de la Dukino, iom da maldeca lingvaĵo +fare de Patrino Ŝiptono kaj Partia salvo da sakraĵoj ĉe Onklo +Vilĉjeto. Silentis nur la filozofia Okhursto. Trankvile li aŭskultis +la deziron de Patrino Ŝiptono eltranĉi ies koron, la ripetitajn +deklarojn de la Dukino ke ŝi mortos sur la vojo kaj la timigajn +fivortojn kiujn ŝajnis elsaltigi Onklo Vilĉjeto dum li rajdis +antaŭen. Kun la facila bonhumoro karakterizantan lian specon, li +postulis interŝanĝi sian propran rajdbeston, Kvin-Punktaĵon, kaj +la lamentindegan mulon kiun rajdis la Dukino. Sed eĉ ĉi tiu faro +malsukcesis kuntiri la kompanion en ajnan pli proksiman kunsimpation. La +juna virino rearanĝis siajn iom ĉifitajn plumojn kun malforta velkinta +koketado; Patrino Ŝiptono rigardis kun malbonvolo la proprietanton de +Kvin-Punktaĵo kaj Onklo Vilĉjeto kunigis la tutan vojaĝantaron en +sola vastskala anatemo. + +La vojo ĝis Sablo-Baro—kampadejo kiu, ne ankoraŭ spertinte la +regenerajn influojn de Poker-Ebenaĵo, ŝajnis rezulte proponi ian +inviton al la elmigrintoj, lokiĝis trans kruta montaro. Ĝi estis +malproksima je tagdaŭra vojaĝo. En tiu progresinta sezono la kompanio +transpasis baldaŭ la malseketajn moderklimatajn regionojn de la +antaŭmontoj en la sekan, malvarman, vigligan aeron de Siero-montaro. La +vojeto estis mallarĝa kaj malfacila. Je tagmezo la Dukino elruliĝis +sian selon kaj, tereniĝinte, deklaris sian intencon ne plu antaŭeniri, +kaj la kompanio haltis. + +La loko estis elstare sovaĝa kaj impona. Arbara amfiteatro, ĉirkaŭate +ĉe tri flankoj de krutegaj klifoj de ruda granito deklivis milde ĝis +la firsto de cetera klifego superrigardanta la valon. Tiu estis sendube +la plej taŭga loko por kampadejo se kampado estus rekomendinda. Sed +S-ro Okhursto sciis ke apenaŭ duono de la vojaĝo ĝis Sablo-Baro +estis jam plenumita kaj la karavano estis nek ekipita nek provizita por +prokrasto. Tiun fakton li atentigis abrupte al siaj kunvojaĝantoj, +kun filozofia komentado pri la malsaĝeco de "enĵeti iliajn kartojn +antaŭ ol la matĉo finludiĝos." Sed ili havis provizon da alkoholaĵoj +kiu en la nuna krizostato anstataŭis manĝaĵon, fuelon, ripozon kaj +antaŭscion. Malgraŭ liaj protestoj, antaŭ ne longe ili subestis +pli malpli ĝian influon. Onklo Vilĉjeto pasis rapide el militema +stato en stuporon, la Dukino sentimentalaĉiĝis kaj Patrino Ŝiptono +ronkis. Nur S-ro Okhursto restis surpiede, sin apogante kontraŭ rokon, +superrigardante ilin trankvile. + +S-ro Okhursto ne drinkis. Tio malhelpis profesion bezonantan aplombon, +senemociecon kaj spiritopretecon, kaj, en lia persona dirmaniero, +li ne povis "elporti la koston." Dum li rigardis siajn kuŝantajn +kunekzilitojn, la soleco estigita de lia paria profesio, liaj +vivmanieroj, liaj malvirtoj mem, unuafoje premis lin peze. Li ekagis, +senpolvigante siajn nigrajn vestaĵojn, lavante al si la manojn kaj la +vizaĝon, kaj plenumis ceterajn taskojn tipajn de liaj zorge ordemaj +kutimoj, kaj dummomente li forgesis sian ĝenon. La ideo forlasi liajn +pli malfortajn kaj pli bedaŭrindajn kunestantojn neniam alvenis eble +en lian menson. Tamen li ne povis ne senti la mankon de tiu ekscitiĝo +kiu, strange, plejmulte favoris la trankvilan egalanimecon por kiu li +fifamis. Li rigardis la mornajn murojn elstarantajn mil apikajn futojn +super la pinarboj lin ĉirkaŭantaj; la ĉielon, minace nubigitan; la +valon sube, jam malaperantan en ombrojn. Kaj, tiel agante, subite li +aŭdis iun alvoki lian nomon. + +Rajdanto suprenvenis malrapide laŭ la vojeto. En la freŝa malfermata +vizaĝo de la novalveninto S-ro Okhursto rekonis Toĉjon Simsonon, +alie nomatan "La Naivulo" de Sablo-Baro. Li konatiĝis kun tiu antaŭ +kelkaj monatoj okaze de "matĉeto" kaj, kun nepra egalanimeco, gajnis +la tutajn riĉaĵojn—egalantajn kelkajn kvardek dolarojn—de la +senartifika junulo. Je la fino de la matĉo, S-ro Okhursto kondukis la +junecan vetludiston malantaŭ la pordon kaj alparolis lin tiel: "Toĉjo, +vi estas bona vireto, sed kiel vetludisto vi estas nepre senvalora. +Revetludi neniam plu." Tiam li retransdonis al la knabo lian perditan +monon, forŝovis lin mildatuŝe el la ĉambro kaj tiel aliigis Toĉjon +Simsonon en sindonan sklavon. + +Estis memoraĵo pri tio en la knabeca kaj entuziasma maniero en +kiu li salutis S-ron Okhurston. Li survojiĝis, li diris, cele al +Poker-Ebenaĵo, por serĉi bonŝancon. "Ĉu sola?" Ne, ne precize sola; +efektive—subrido—li forkuris kun Pinjo Vudzo. Ĉu S-ro Okhursto ne +memoris Pinjon? Ŝi kiu kelnerinis antaŭe ĉe Malebrio-Domo? Jam antaŭ +multe da tempo ili gefianĉiĝis sed olda Jaĉjo Vudzo malaprobis tion +pro kio ili forkuris kaj estis survoje all Poker-Ebenaĵo por geedziĝi +kaj jen ili estis. Kaj ili estis lacegaj kaj kiom ili estis bonŝancaj, +trovinte kampadejon kaj kompanion. Ĉion tion la Naivulo anoncis rapide, +dum Pinjo—bela fraŭlino dekkvinjara—eliĝis de malantaŭ la pinarbo +kie ŝi ruiĝiĝis nevidate, kaj rajdis ĝis la flanko de sia amanto. + +Nur malofte S-ro Okhursto okupiĝis pri sentoj kaj eĉ pli malofte +pri deco, sed venis en lian menson la malpreciza ideo ke la situacio +maltaŭgis. Tamen li retenis sian spiritopretecon sufiĉe por piedbateti +Onklon Vilĉjeton, kiu estis dironta ion, kaj Onklo Vilĉjeto estis +sufiĉe malebria por rekoni en la piedbateto de S-ro Okhursto superan +potencon maltolerantan frivolaĵojn. Tiam li entreprenis konvinki +Toĉjon Simsonon ne daŭre prokrasti, sed sensukcese. Li eĉ atentigis +tion ke mankis proviantoj kaj ankaŭ kampadrimedoj. Sed, malbonŝance, +la Naivulo respondis al tiu protesto certigante al la kompanio ke li +disponas pri suplementa mulo ŝarĝita je provizaĵoj kaj anoncante la +malkovron de kruda fispeco de ŝtipdometo proksime al la vojeto. "Pinjo +povas tranokti kun S-rino Okhursto," diris la Naivulo, indikante la +Dukinon, "kaj mi kapablas bonfarti sola." + +Nur la admona piedo de S-ro Okhursto malhelpis ke Onklo Vilĉjeto +eksplodu ridegante. Eĉ tiam tiulasta sentis sin devigata retiriĝi laŭ +la kanjono ĝis povi rekonsistigi sian gravecon. Tie li konfidis la +ŝercon al la altaj pinarboj, kun multaj frapoj kontraŭ sian kruron, +kunpremoj de la vizaĝo kaj la kutima sakraĵaro. Sed kiam li revenis al +siaj kamaradoj, li trovis ilin sidantajn apud iu fajro—ĉar la aero +jam strange malvarmiĝis kaj la ĉielo nubkovritiĝis—partoprenantajn +verŝajne en amika konversacio. Pinjo parolis efektive en impeta knabina +maniero al la Dukino kiu aŭskultis kun interesiĝo kaj vigleco kiujn +ŝi ne elmontris jam de multaj tagoj. La Naivulo deklamis, verŝajne kun +egala efekto, al S-ro Okhursto kaj Patrino Ŝiptono kiu malstreĉiĝis +verdire en afablecon. "Ĉu ĉi-tiu estas malbenita pikniko?" diris Onklo +Vilĉjeto, kun interna malestimo, dum li superrigardis la arbaran aron, +la resaltan fajrlumon kaj la ŝnuritajn bestojn en la unua plano. Subite +ideo enmiksiĝis kun la alkoholaĵaj haladzoj ĝenantaj lian cerbon. +Verŝajne ĝi estis de ŝerca karaktero ĉar denove li sentis la devon +frapi la kruron kaj ŝovi la pugnon enbuŝen. + +Dum la ombroj suprenrampetis laŭ la monto, venteto lulis la suprojn +de la pinarboj kaj ĝemis tra iliaj longaj kaj mornaj koridoroj. La +ruinigitan kabanaĉon, flikitan kaj kovritan de pinarbaj branĉoj, oni +dediĉis al la virinoj. Dum la geamantoj disapartiĝis, senceremonie +ili interŝanĝis kison, tiel honestan kaj sinceran ke ĝi aŭdeblis +eble super la ŝanceliĝantaj pinarboj. La delikata Dukino kaj la +malbonvolema Patrino Ŝiptono estis verŝajne tro mirigitaj por +prikomenti tiun plej lastan indikon de simpleco kaj tial turniĝis +senvorte al la kabanaĉo. La fajron oni rekonsistigis, la viroj +kuŝiĝis antaŭ la pordo kaj, post kelkaj minutoj, dormis. + +S-ro Okhursto estis malprofunda dormanto. Ĝis la mateno li vekiĝis +sensentigite kaj malvarmigite. Dum li agitis la mortantan fajron, +la vento, kiu blovis forte nun, alportis al lia vango ion kio ĝin +sensangigis—neĝon! + +Li stariĝis eksalte intencante veki la dormantojn, ĉar nepre necesis +ne perdi tempon. Sed turniĝinte al la loko kie Onklo Vilĉjeto kuŝis +antaŭe, li eksciis ke tiu jam foriris. Suspekto saltis al lia cerbo kaj +blasfemo al liaj lipoj. Li alkuris la ejon kie la muloj estis ŝnuritaj; +ili ne plu tieis. La spuroj jam malaperis rapide en la neĝo. + +La dummomenta ekscitiĝo revenigis S-ron Okhurston al la fajro kun lia +kutima trankvilo. Li ne vekis la dormantojn. La Naivulo dormis pace, +kun rideto sur lia bonhumora efelida vizaĝo; la virgulino Pinjo dormis +tiel dolĉe apud siaj pli malfortaj fratinoj kvazaŭ prizorgataj de +ĉielaj gvardistoj; kaj S-ro Okhursto, suprentirante sian kovrilon sur +la ŝultrojn, karesis sian liphararon kaj atendis la tagiĝon. Ĝi +alvenis malrapide en la kirliĝanta nebuleto de neĝeroj kiuj blindumis +kaj konfuzis la rigardon. La videbla parto de la pejzaĝo ŝajnis magie +ŝanĝita. Li superrigardis la valon kaj resumis la nunecon kaj la +estontecon en ununura vorto: "Neĝizolitaj!" + +Zorga inventaro pri la provizaĵoj, kiuj, feliĉe por la kompanio, +estis staplitaj interne de la kabanaĉo kaj tial eskapis la krimajn +fingrojn de Onklo Vilĉjeto, malkovris la fakton ke, kun prizorgo kaj +prudento, ili kapablus travivi eble dek pluajn tagojn. "Tio estas," +diris S-ro Okhursto mallaŭte al la Naivulo, "se vi bonvolos nutri nin. +Se ne—kaj eble pli bone estus ke ne—vi povos atendi ĝis kiam Onklo +Vilĉjeto revenos kun provizaĵoj." Pro ia okulta kialo, S-ro Okhursto +malsukcesis devigi sin malkaŝi la friponecon de Onklo Vilĉjeto, kaj +tial li proponis la hipotezon ke tiu vagiradis el la kampadejo kaj +hazarde stampedis la bestojn. Li glitumis averton al la Dukino kaj +Patrino Ŝiptono kiuj, kompreneble, sciis la faktojn de la kabeo de ilia +kamarado. "Ili malkovros la veron pri ni ĉiuj kiam ili malkovros ion +ajn," li aldiris signifoplene, "kaj estas senutile timigi ilin nun." + +Toĉjo Simsono ne nur metis sian tutan mondan havaĵaron je la dispono +de S-ro Okhursto, sed ŝajnis ĝui la eblon de ilia deviga izolado. "Ni +havos bonan kampadon dum semajno kaj tiam la neĝo fandiĝos kaj ni +reiros ĉiuj kune." La feliĉiga gajeco de la juna viro kaj la trankvilo +de S-ro Okhursto infektis la aliajn. La Naivulo, helpe de pinarbaj +branĉoj, improvizis pajlaĵon por la sentegmenta kabano kaj la Dukino +direktis Pinjon en la rearanĝo de la internaĵo kun speco de gusto kaj +takto kiu malfermis la bluajn okulojn de tiu provinca knabino ĝis ilia +plej granda etendiĝo. + +"Mi s'pozas ke vi alkutimiĝis al bonkvalitaĵoj ĉe Poker-Ebenaĵo," +diris Pinjo. La Dukino forturniĝis abrupte por kaŝi ion kio ruĝigis +ŝian vangon tra ties profesia koloraĵo kaj Patrino Ŝiptono petis ke +Pinjo ne "babiladu." Sed kiam S-ro Okhursto revenis post laciga serĉado +por la vojeto, li aŭdis la sonon de ĝoja ridado eĥata de la rokoj. Li +haltis, sentante iom da timo, kaj unue, nature, liaj pensadoj turniĝis +al la viskio kiun, prudente, li jam antaŭkaŝis. "Kaj tamen, pro mi ne +scias kiu kialo, tio ne havas viskian sonon," diris la vetludisto. Nur +kiam li ekvidis la flamriĉan fajron tra la ankoraŭ blindiga ŝtormo +kaj la homaron ĉirkaŭ ĝi, li atingis la konvinkon ke temis pri +"taŭga gajeco." + +Ĉu S-ro Okhursto kaŝis siajn kartojn kun la viskio kiel ion +malrajtantan eniri libere la komunumon, tio mi malkapablas diri. +Certe estas, laŭ la diraĵo de Patrino Ŝiptono, ke li "ne diris +kartojn solan fojon" dum la vespero. Feliĉe, oni forgesigis la tempon +helpe de akordiono, eligita iom pompe fare de Toĉjo Simsono el lia +pakaĵo. Malgraŭ kelkaj malfacilaĵoj rilate al la manipulado de tiu +instrumento, Pinjo Vudzo sukcesis pluksonigi plurajn malbonvolajn +melodiojn el ties klavoj, akompanate de la Naivulo ludanta paron da +ostaj kastanjetoj. Sed la krona festaĵo de la vespero prenis la formon +de kruda kamparpreĝeja himno kiun la geamantoj, interplektinte la +manojn, kantis kun grandaj seriozo kaj bruo. Mi timas ke ia spita tono +kaj misiista ritmo de ties refreno, anstataŭ ajna pia kvalito, igis +ĝin rapide infekti la ceterajn, kiuj partoprenis finfine en la kantado: + + Mi fieras vivi servante la Sinjoron, + Kaj mi celas morti en Lia armeo. + +La pinarboj ŝanceliĝis, la ŝtormo kirliĝis kaj skuiĝis super la +mizera homaro, kaj la flamoj de ilia altaro saltis ĉielen, kvazaŭ +simbolante ian voton. + +Je noktomezo la ŝtormo mildiĝis, la ruliĝantaj nuboj disapartiĝis +kaj la steloj brilegis forte super la dormanta kampadejo. S-ro Okhursto, +kies profesiaj kutimoj ebligis lin vivi kun la plej malgranda kvanto +da dormado, kvankam dividinte la vaĉon kun Toĉjo Simsono, sukcesis +iel ŝarĝi sin per la pli granda parto de tiu devo. Li pardonpetis al +la Naivulo, dirante ke "ofte li pasigis semajnon sen dormi." "Farante +kion?" demandis Toĉjo. "Pokeron!" respondis Okhursto sentence. "Kiam +viro havas sinsekvon da bonŝanco—nigrula bonŝanco—li ne laciĝas. +La bonŝanco cedas la unua. La bonŝanco," aldiris la vetludisto, "estas +strangaĵego. Vi scias certege pri ĝi nur tion ke ĝi devas ŝanĝiĝi. +Kaj estas ekscii kiam ĝi ŝanĝiĝos kio sukcesigos vin. Ni spertis +sinsekvon da malbonŝanco ekde nia foriro el Poker-Ebenaĵo—vi aperas +ke jen ankaŭ vi enfalas ĝin. Se vi povas daŭre teni viajn kartojn, vi +bonfartos. Ĉar," aldiris la vetludisto, kun ĝoja nerilateco, + + "Mi fieras vivi servante la Sinjoron, + Kaj mi celas morti en Lia armeo." + +La tria tago alvenis kaj la suno, trarigardante la blankkurtenitan +valon, vidis la forpelitojn dividi sian malrapide malpligrandiĝantan +stokon da provizaĵoj por la matenmanĝo. Estis unu el la propraĵoj +de tiu montara klimato ke ties radioj difuzis amikan varmon sur la +vintran pejzaĝon, kvazaŭ kondolencante bedaŭre pri la pasinteco. +Sed ĝi malkaŝis drivaĵon post drivaĵo da neĝo alte amasigita +ĉirkaŭ la dometaĉo; senespera, senmapa, senspura maro da blanko +etendiĝanta sub la rokaj bordoj al kiuj la forpelitoj ankoraŭ +alkroĉiĝis. Tra la mirinde klara aero la fumo de la kampareca vilaĝo +Poker-Ebenaĵo leviĝis mejlojn for. Patrino Ŝiptono vidis ĝin kaj +ekde malproksima altaĵo de sia roka fortikaĵo, lanĉis en tiu direkto +finan malbenon. Estis ŝia lasta vortvipa entrepreno kaj pro tiu kialo +estis investita je ioma grado da sublimeco. Tio bonfartigis ŝin, ŝi +informis private la Dukinon. "Nur foriri tien kaj sakri, kaj vidi." Tiam +ŝi respondecigis sin pri distradi "la infanon," kiel plaĉis al ŝi kaj +al la Dukino nomi Pinjon. Pinjo ne estis bebino sed tiel pravigi ŝian +maluzon de sakraĵoj kaj maldecaĵoj estis konsolanta kaj genia teorio +de la paro. + +Kiam nokto suprenrampis denove tra la ravinoj, la anĉaj notoj de la +akordiono leviĝis kaj falis en nervozaj spasmoj kaj longe tiritaj +anheloj apud la flagretanta kampadfajro. Sed muziko malsukcesis plenigi +la doloregan vakuon postlasitan per malsufiĉaj manĝaĵoj kaj Pinjo +proponis novan distraĵon: rakontadon. Nek S-ro Okhursto nek liaj inaj +kamaradoj deziris rakonti siajn personajn spertojn; tial ankaŭ tiu +propono malsukcesintus sen la farado de la Naivulo. Kelkajn monatojn +antaŭe tiu bonŝancis trovi hazardan ekzempleron de la genia traduko de +Iliado fare de S-ro Popo. Nun li proponis rakonti la ĉefajn eventojn +de tiu poemo—komplete primajstrinte la intrigon sed iom forgesinte +la vortojn—en la aktuala lingvaĵo de Sablo-Baro. Kaj tial dum la +cetero de tiu nokto denove la Homeraj duondioj surtretis la teron. Troja +tirano kaj ruza Greko luktis en la ventoj kaj la grandaj pinarboj de +la ravino ŝajnis riverenci antaŭ la kolero de la filo de Peleo. S-ro +Okhursto aŭskultis kun trankvila kontento. Precipege li interesiĝis +pri la sorto de "Hakilo," kiel la Naivulo persistis nomi la "rapidpiedan +Aĥilon." + +Kaj tial, kun malmulte da manĝaĵo kaj multe da Homero kaj akordiono, +tuta semajno superpasis la kapojn de la forpelitoj. Denove la suno +forlasis ilin kaj denove el plumbaj ĉieloj la neĝeroj kribriĝis +sur la teron. Tagon post tago, pli kaj pli proksime ĉirkaŭ ili, +alvenis la neĝa cirklo, ĝis finfine ili rigardis el sia malliberejo +trans drivintajn murojn de blindiga blanko kiuj turegis dudek futojn +super iliaj kapoj. Estiĝis pli kaj pli malfacile replenigi iliajn +fajrojn, eĉ helpe de la falintaj arboj apud ili, nun duone kaŝitaj +en la neĝamasoj. Tamen plendis neniu. La geamantoj forturniĝis de +la morna perpsektivo kaj enrigardis la okulojn unu de la alia, kaj +estis feliĉaj. S-ro Okhursto rezignaciis aplombe pri la perdiĝanta +ludo antaŭ si. La Dukino, pli gaja ol antaŭe, alprenis la taskon +prizorgi Pinjon. Nur Patrino Ŝiptono—antaŭe la plej forta de la +kompanio—ŝajnis malsaniĝi kaj velki. Je noktomezo de la deka tago +ŝi alvokis Okhurston apud sin. "Mi foriras," ŝi diris en voĉo de +plendema malforto, "sed nenion diru pri tio. Ne veku la infanojn. Prenu +la pakaĵon de sub mia kapo kaj malfermu ĝin." S-ro Okhursto faris +tion. Ĝi enhavis la nutraĵojn de Patrino Ŝiptono por la pasinta +semajno, netuŝitajn. "Havigu ilin al la infano," ŝi diris, indikante +la dormantan Pinjon. "Vi malsatmortigis vin," diris la vetludisto. "Tiel +oni nomas tion," diris la virino plendeme, dum ŝi rekuŝiĝis kaj, +turnante la vizaĝon al la muro, forpasis trankvile. + +La akordionon kaj la ostojn oni flankenmetis tiun tagon kaj Homeron +oni forgesis. Kiam la kadavro de Parino Ŝiptono estis enterigita en +la neĝo, S-ro Okhursto flankenalvokis la Naivulon kaj elmontris al li +paron da neĝŝuoj kiun li formis el la malnova pakselo. "Estas ankoraŭ +unu ŝanco el cent por savi ŝin," li diris, indikante Pinjon; "sed +ĝi estas tie," li aldiris, fingremontrante Poker-Ebenaĵon. "Se vi +povos alveni tien en du tagoj, ŝi estos savita." "Ĉu kaj vi?" demandis +Toĉjo Simsono. "Mi restos ĉi-tie," estis la abrupta respondo. + +La geamantoj sin adiaŭis unu la alian per longa ĉirkaŭbrako. +"Ne ankaŭ vi iras, ĉu ne?" diris la Dukino. "Ĝis la ravino," li +respondis. Li turniĝis subite kaj kisis la Dukinon, lasante ŝian palan +vizaĝon flamruĝa, kaj ŝiajn tremantajn membrojn rigidaj pro miro. + +La nokto alvenis, sed ne S-ro Okhursto. Ĝi revenigis la ŝtormon kaj +la kirliĝantan neĝon. Tiam la Dukino, nutrante la fajron, konstatis +ke silente iu amasigis apud la kabanaĉo sufiĉe da hejtaĵo por daŭri +kelkajn pluajn tagojn. Larmoj leviĝis en ŝiaj okuloj sed ŝi kaŝis +ilin al Pinjo. + +La virinoj dormis nur malmulte. En la mateno, enrigardante la vizaĝon +unu de la alia, ili legis sian sorton. Neniu parolis, sed Pinjo, +konsentante roli kiel la pli forta, alproksimiĝis kaj ĉirkaŭbrakis la +talion de la Dukino. Ili tenis tiun pozon dum la daŭro de la tago. Tiun +nokton la ŝtormo atingis sian plej grandan koleron kaj, disapartigante +la ŝirmajn pinbranĉojn, invadis la kabanaĉon mem. + +Ĝis la mateno ili trovis sin malkapablaj nutri la fajron, kiu iom post +iom formortis. Dum la braĝeroj nigriĝis malrapide, la Dukino rampis +pli proksime al Pinjo kaj rompis la silenton de multaj horoj: "Pinjo, +ĉu vi scipovas preĝi?" "Ne, kara," diris Pinjo, simple. La Dukino, sen +scii precize kial, sentis sin senzorgigita kaj, metinte la kapon sur la +ŝultron de Pinjo, ne plu parolis. Kaj tiel kuŝante, dum la pli juna +kaj pli pura kuŝigis la kapon de sia malpurigita fratino sur sia virga +brusto, ili ekdormis. + +La vento mildiĝis, kvazaŭ timante veki ilin. Plumaj neĝdrivaĵoj, +skufaligite de sur la longaj pinbranĉoj, ŝvebis kiel blankflugilaj +birdoj kaj sinkis ĉirkaŭ ili dum ili dormis. La luno, tra la fenditaj +nuboj, rigardis de supre tion kio estis antaŭe la kampadejo. Sed ĉiu +homa malpuraĵo, ĉiu spuro pri tera farado, estis kaŝita sub la +senmakula mantelo subenĵetita kompate de supre. + +Ili dormis tiun tutan tagon kaj la sekvintan, nek ili vekiĝis kiam +voĉoj kaj piedpaŝoj rompis la silenton de la kampadejo. Kaj kiam +kompataj fingroj forbrosis la neĝon de sur iliaj palaj vizaĝoj, estis +apenaŭ direble, laŭ la egala paco ripozanta sur ili, kiu estis ŝi kiu +pekintis. Eĉ la Leĝo de Poker-Ebenaĵo rekonis tion kaj forturniĝis, +lasante ilin ankoraŭ kunkuplitaj ĉiun en la brakoj de la alia. + +Sed ĉe la enirejo de la ravino, sur unu el la plej grandaj +pinarboj, oni malkovris la duon de trefo pinglitan al la ŝelo per +Bovio-tranĉilo. Ĝi surportis la jenan tekston skribitan krajone per +stabile mano: + + SUB ĈI TIU ARBO + KUŜAS LA KORPO + DE + JOHANO OKHURSTO + KIU RENKONTIS SINSEKVON DA MALBONŜANCO + LA 23AN DE NOVEMBRO 1850 + KAJ + LIVERIS SIAJN LUDPECOJN + LA 7AN DE DECEMBRO 1850. + +Kaj senpulsa kaj malvarma, kun Derinĝero ĉe la flanko kaj kuglo en +la koro, kvankam ankoraŭ aplomba kiel en la vivo, sub la neĝo kuŝis +tiu kiu estis samtempe la plej forta kaj tamen la plej malforta de la +forpelitoj de Poker-Ebenaĵo. + + + + +LA PARTNERO DE TENESIO + + +Mi opinias ke neniam ni sciis lian veran nomon. Certe, nia malscio +pri ĝi neniam starigis por ni ajnspecan socian maloportunaĵon ĉar +ĉe Sablo-Baro en 1854, viroj plejparte rebaptonomiĝis. Foje tiuj +prunteprennomoj baziĝis sur iu diferencigo de kostumo, kiel en la kazo +de "Drelikaĵo-Jaĉjo"; aŭ sur iu aparteco de kutimo, kiel vidiĝis en +"Salpetro-Vilĉjo," tiel nomata pro malordinara kvanto da tiu kemiaĵo +en lia ĉiutaga pano; aŭ pro malbonŝanca erareto, kiel elmontriĝis en +"La Fera Pirato," milda, malofendema viro gajninta tiun malbonaŭguran +titolon pro sia bedaŭrinda misprononco de la termino "feraj piritoj." +Eble tio estis la fonto de ia kruda heraldiko, sed mi devas kredi ke +la fenomeno rezultis de la fakto ke la vera nomo de iu viro en tiu +epoko dependis ununure de lia propra senpravigita deklaro. "Vi nomas +vin Klifordo, ĉu?" diris Bostono, alparolante kun infinita malestimo +timidan novalveninton; "Infero plenas je tiaj Klifordoj!" Tiam li +prezentis la kompatindan viron, kies nomo malbonŝancis esti efektive +Klifordo, sub la kromnomo Garolo-Karolo, malbenita inspiraĵo de la +momento restinta fiksita al li ĉiam poste. + +Sed ni revenu al la Partnero de Tenesio, kiun neniam ni konis alie +ol laŭ tiu relativa titolo. Tion ke iam li ekzistis kiel aparta kaj +sendependa individuo ni eksciis nur poste. Ŝajnas ke en 1853 li +forlasis Poker-Ebenaĵon por aliri San-Franciskon, laŭraporte por +havigi al si edzinon. Li neniam sukcesis preteriri Stoktonon. En tiu +loko li ekinteresiĝis pri juna persono kelnerinanta ĉe la hotelo kie +li prenis siajn manĝojn. Iun matenon li diris al ŝi ion kio igis +ŝin rideti ne malamikine, kaj iom koketuline rompi teleron da toastoj +super lia suprenrigardanta, serioza, simpla vizaĝo kaj retiriĝi +al la kuirejo. Li sekvis ŝin kaj reaperis plurajn momentojn poste, +kovrite je ceteraj toastoj kaj venko. La saman tagon semajnon poste +juĝisto de la paco geedzigis ilin kaj ili revenis al Poker-Ebenaĵo. Mi +konscias ke eblus pliteatrigi tiun aventureton sed mi preferas rakonti +ĝin tiel kiel ĝi estis rakontita ĉe Sablo-Baro—en la ravinoj kaj +drinkejoj—kie ĉiun sentimentalecon forta senso de humuro modifis. + +Pri ilia geedza feliĉo nur malmulto sciatas, eble pro tio ke Tenesio, +loĝante ĉe sia partnero, utiligis la oportunon diri ion al la nova +edzino nome de si mem, je kio, estas dirate, ŝi ridetis ne malamikine +kaj retiriĝis modeste—ĉi-foje ĝis Marizvilo, kien Tenesio sekvis +ŝin, kaj kie ili estigis kunloĝadon sen la helpo de juĝisto de la +paco. La Partnero de Tenesio reagis simple kaj serioze, laŭ sia kutimo, +al la perdo de sia edzino. Sed, por la surprizo de ĉiuj, kiam iun tagon +Tenesio revenis de Marizvilo, sen la edzino de sia partnero—ŝi jam +ridetis kaj retiriĝis kun iu alia—la Partnero de Tenesio manpremis +lin la unua kaj salutis lin kun bonvolo. Indignis, kompreneble, la +uloj kuniĝintaj en la ravino por spektadi la pafbatalon. Ilia indigno +povintus sin elverŝi en sarkasmo escepte de tio ke speciala brilo +en la rigardo de la Partnero de Tenesio signalis liaflankan mankon +de humura alttakso. Efektive, li estis serioza viro, kun konstanta +traktado pri praktika detalaro kiu malplaĉis kiam li staris alfronte al +malfacilaĵoj. + +Intertempe ĝenerala sento malfavore al Tenesio disvolviĝis. Estis +sciate ke li estis vetludisto; estis suspektate ke li estis ŝtelisto. +Pri tiuj suspektoj la Partnero de Tenesio estis egale kompromitita; +pri lia daŭra intimeco kun Tenesio post la supre citita afero oni +povis doni konton nur hipotezante kunpartnerecon en krimo. Finfine la +kulpo de Tenesio fifamiĝis. Iun tagon li devancis nekonaton survoje al +Ruĝ-Hundo. La nekonato raportis poste ke Tenesio superruzis la tempon +rakontante interesajn anekdotojn kaj memoraĵojn, sed kontraŭlogike +fermis la intervjuon en la sekvontaj vortoj: "Kaj nun, juna viro, mi +ĝenu vin por via tranĉilo, viaj pistoloj kaj via mono. Komprenu, viaj +armiloj povus vin embarasi ĉe Ruĝ-Hundo kaj via mono estus tento al la +malicemuloj. Mi pensas ke vi diris ke via adreso estas San-Francisko. Mi +klopodos efektivigi viziton." Estas ĝuste diri ke Tenesio disponis pri +bela humurfluo kiun povis entute digi nenia komerca konsideraĵo. + +Tiu heroaĵo estis lia fina. Ruĝ-Hundo kaj Sablo-Baro kunagis kontraŭ +la vojrabisto. Tenesio estis ĉasita en preskaŭ la sama maniero kiel +lia prototipo, la griza urso. Dum la trenretoj pli kaj pli streĉe +ĉirkaŭis lin, li faris senesperan fulmkuron tra la Baro, malplenigante +sian revolveron al la homamaso antaŭ Arkad-Drinkejo, kaj supren laŭ +Griz-Kanjono; sed ĉe ĝia plej malproksima ekstremaĵo haltigis lin +malgranda viro sur griza ĉevalo. La viroj sin rigardis unu la alian +dum momento en silento. Ambaŭ estis sentimaj; ambaŭ aplombaj kaj +sendependaj; kaj ambaŭ ekzemploj de civilizacio kiu en la deksepa +jarcento nomiĝintus "heroa" sed en la deknaŭa "sendisciplina." + +"Kion vi havas tie?—Mi deklaras," diris Tenesio, trankvile. + +"Du damojn kaj ason," diris la fremdulo, egale trankvile, elmontrante du +revolverojn kaj Bovio-tranĉilon. + +"Tio superas min," respondis Tenesio; kaj, kun tiu epigramo de +vetludisto, li forĵetis sian senutilan pistolon kaj revenrajdis kun sia +kaptinto. + +Estis varma nokto. La friska venteto kiu leviĝis kutime je la subiro +de la suno malantaŭ la veprejkronita monto mankis tiun vesperon ĉe +Sablo-Baro. La kanjonjeto sufokiĝis je varmigitaj rezinecaj odoroj, +kaj la putranta drivligno sur la Baro eligis malfortajn, malsanigantajn +elspiraĵojn. La febremeco de la tago kaj ties ferocaj pasioj ankoraŭ +plenigis la kampadejon. Lumoj moviĝis maltrankvile laŭ la riverbordo, +levigante nenian respondan reflekton el la flavbruna fluo. Kontraŭ la +nigreco de la pinarboj la fenestroj de la malnova subtegmento super +la ekspresoficejo reliefiĝis brile, kvazaŭ fiksrigardante; kaj tra +iliaj senkurtenaj vitroj la ternivelaj lantantoj vidis la formojn de +la viroj en tiu momento fiksantaj la sorton de Tenesio. Kaj super ĉio +tio, gravurite sur la malhela firmamento, elstariĝis Siero-Montaro, +fordistanca kaj senpasia, kronite per steloj pli fordistancaj kaj pli +senpasiaj. + +La proceso de Tenesio efektiviĝis tiel juste kiel eblis sub la egido de +juĝisto kaj ĵurio sin sentintaj iom devigataj pravigi en sia verdikto +la antaŭajn okazaĉojn de aresto kaj akuzo. La leĝo de Sablo-Baro +estis nepacigebla sed ne venĝema. La ekscitiĝo kaj la personaj sentoj +de la ĉasado jam finiĝis; tenante Tenesion sekure enmane, ili estis +pretaj aŭskulti pacience iun ajn defendadon, kiu estus, tamen, ili +jam antaŭkonkludis, nesufiĉa. Havante nenian dubon en siaj propraj +mensoj, ili bonvolis cedi al la kaptito ajnan fidon povantan ekzisti en +la mensoj de aliaj. Certaj pri la hipotezo ke li estu pendumita nome de +ĝeneralaj principoj, ili indulgis lin je pli da defendospaco ol lia +temerara aŭdaco ŝajnis rajtigi. La juĝisto ŝajnis pli anksia ol +la malliberulo, kiu tute senzorge pri ceteraj temoj, verŝajne sentis +makabran plezuron pri la respondeco kiun li estigis. "Mi elmetas nenian +manon en ĉi-tiu matĉo," estis lia senŝanĝa sed bonhumora respondo al +ĉiuj demandoj. La juĝisto—kiu estis ankaŭ lia kaptinto—bedaŭris +svage dum momento ne esti mortpafinta lin "je vido," sed baldaŭ +malakceptis tiun homan malforton, konsiderante ĝin maltaŭgaĵo por +la juĝista menso. Tamen, kiam aŭdiĝis ĉeporta frapeto, kaj estis +raportite ke la Partnero de Tenesio ĉi-tieas nome de la malliberulo, +tuj tiu estis enlasita sen rezisto. Eble la pli junaj membroj de la +ĵurio, al kiuj la procedoj fariĝis ĝene pensigaj, salutis lin kiel +malstreĉiĝon. + +Ĉar li ne estis, certe, impona figuro. Malalta kaj korpulenta, kun +kvadrata vizaĝo, sunbrulita en preternaturan ruĝecon, vestite en +malstreĉa tika bluzo kaj pantalono strekita kaj spruĉita je ruĝa +tero, li vidigis aspekton sub iuj ajn cirkonstancoj strangan sed nun +eĉ ridindan. Dum li kliniĝis por lasi ĉepiede pezan tolsakon kiun li +portis, evidentiĝis, laŭ duonvideblaj tekstoj kaj enskriboj, ke la +ŝtofo je kiu lia pantalono estis flikita, destiniĝis origine al iu +malpli ambicia kovraĵo. Tamen li antaŭeniris kun granda digno kaj post +manpremi ĉiun personon de la ĉambro kun penigita afableco, li viŝis +sian seriozan konsternitan vizaĝon per ruĝa vakertuko, nuancete pli +hela ol lia haŭtkoloro, kuŝigis sian fortan manon sur la tablon por +sin stabiligi, tiam alparolis la juĝiston: + +"Mi preterpasis," li komencis, pardonpete, "kaj mi elektis nur enpaŝi +kaj kontroli kiel fartas jen tiu Tenesio—mia partnero. Estas varma +nokto. Mi malmemoras tian veteron iam ajn antaŭe sur la Baro." + +Li paŭzis momenton, sed ĉar neniu bonvolis prezenti ceterajn +meteologiajn memoraĵojn, denove li sin turnis al sia vakertuko kaj dum +kelkaj momentoj ŝvabris sian vizaĝon diligente. + +"Ĉu vi havas ion por diri favore al la malliberulo?" diris la juĝisto +tempofine. + +"Jen estas la afero," diris la Partnero de Tenesio en tono de +malstreĉiĝo. "Mi venas ĉi tien-ĉi kiel partnero de Tenesio—lin +konante jam preskaŭ kelkajn kvar jarojn, proksime kaj malproksime, +seke kaj malseke, bonŝance kaj malbonŝance. Liaj farmanieroj ne estas +ĉiam miaj farmanieroj, sed en ĉi tiu-ĉi junulo ne estas faroj, ne +estas agoj liaflankaj kiujn mi malkonas. Kaj vi diras al mi, diras +vi—kvazaŭ konfidence, kaj inter viro kaj viro—diras vi, 'Ĉu vi +scias ion ajn favore al li?' kaj mi diras al vi, diras mi—kvazaŭ +konfidence, kvazaŭ inter viro kaj viro—'Kion viro devas scii pri sia +partnero?'" + +"Ĉu tio estas ĉio kion vi havas por diri?" demandis la juĝisto +malpacience, pensante, eble, ke danĝera simpatia humoro komencis +homecigi la tribunalon. + +"Prave," aldiris la Partnero de Tenesio. "Mi malrajtas diri ion ajn +kontraŭ li. Kaj nun, kio estas la kazo? Jen estas Tenesio kiu deziras +monon, ĝin deziregas, kaj malbonvolas peti ĝin al sia longtempa +partnero. Nu, kion faras Tenesio? Li embuskigas fremdulon kaj kaptas +tiun fremdulon; kaj lin vi mem embuskigas viavice kaj lin kaptas; kaj +la honoroj estas facile al vi. Kaj mi demandas vin, ĉar vi estas +honestamensa viro, kaj vin ĉiujn, kiuj estas ĉiuj ĝentlemanoj, kaj +honestamensaj, ĉu mi ne pravas?" + +"Malliberulo," diris la juĝisto, interrompante, "ĉu vi havas demandojn +por starigi al ĉi tiu viro?" + +"Ne, ne!" aldiris haste la Partnero de Tenesio. "Mi elmetas sola +ĉi tiun manon. Bazoroke, jen estas la afero; Tenesio, jen tiu, +ruzludigis iom krude kaj multkoste fremdulon kaj ĉi tiun kampadejon. +Kaj nun, kio estas la ĝusta sumo? Kelkaj dirus ke granda, kelkaj +dirus ke malpli granda. Jen estas dek sep cent dolaroj, en kruda oro +kaj horloĝo—estas preskaŭ la tutaĵo de miaj havaĵoj—kaj nomu +tion kvita!" Kaj antaŭ ol mano povus leviĝi por malpermesi lin, li +elverŝis la enhavon de la tolsako sur la tablon. + +Dum momento lia vivo minaciĝis. Unu-du viroj saltstariĝis, pluraj +manoj palpserĉis kaŝitajn armilojn kaj propono "elĵetu lin tra la +fenestro" estis nuligita nur per gesto de la juĝisto. Tenesio ridis. +Kaj verŝajne malkonsciante pri la ekscitiĝo, la Partnero de Tenesio +elprofitis la oportunon reŝvabri sian vizaĝon per sia vakertuko. + +Kiam ordo estis restaŭrita kaj oni komprenigis al la viro, uzante +fortaj esprimoj kaj retoriko, ke la ofendon de Tenesio mono ne povus +pardonigi, lia vizaĝo alprenis pli seriozan kaj sangvinan koloron kaj +la plej proksimaj al li rimarkis ke lia malglata mano tremetis sur +la tablo. Li hezitis momenton dum malrapide li remetis la oron en la +tolsakon kvazaŭ ne ankoraŭ tute prikonsciante la altigitan senton de +justeco kiu influis la tribunalon kaj konsternite pro la supozo esti +ofertinta malsufiĉon da mono. Tiam li turniĝis al la juĝisto, kaj +dirante, "Ĉi tiu estas solapersona mano, elmetita solapersone kaj sen +mia partnero," li riverencis al la ĵurio kaj estis retiriĝonta kiam la +juĝisto lin revokis. + +"Se vi havas ion por diri al Tenesio, pli bone estus diri tion nun." + +Unuafoje tiun vesperon la okuloj de la malliberulo kaj lia stranga +advokato renkontiĝis. Tenesio ridetis, elmontris siajn blankajn +dentojn, kaj dirante, "Superludite, oldulo," etendis la manon. La +Partnero de Tenesio alprenis ĝin en sian, kaj dirante, "Dum mi +preterpasis mi nur hazarde eniris por vidi kiel fartas la afero," +lasis la manon fali passive kaj aldirinte ke "estas varma nokta," +denove ŝvabris sian vizaĝon per sia vakertuko kaj sen cetera vorto +retiriĝis. + +Neniam denove la du viroj renkontiĝis vivaj. Ĉar la senparalela +ofendo de la ŝmirmono ofertita al Juĝisto Linĉo—kiu, ĉu +antaŭjuĝa, ĉu malfortvola, ĉu mallarĝmensa, restis almenaŭ +nekoruptebla—stabiligis en la menso de tiu mita persono ajnan hezitan +decidon pri la sorto de Tenesio; kaj je tagiĝo oni marŝigis lin, +streĉe garditan, por ĝin renkonti ĉe la supro de Marlejo-Monteto. + +Kiel li alfrontis ĝin, kiom aplomba li estis, kiel li malkonsentis diri +ion ajn, kiom perfektaj estis la aranĝoj de la komitato, tio ĉio estis +raportita siatempe, kun la aldono de averta moralaĵo kaj ekzemplo por +ĉiuj estontaj maliculoj en _Ruĝa-Hundo-Klariono_, per ties redaktoro, +kiu ĉeestis la aferon kaj al kies vigla Anglalingvo mi ĝoje direktas +la leganton. Sed la beleco de tiu mezsomera mateno, la benita amikeco +de tero kaj aero kaj ĉielo, la vekita vivo de la liberaj arbaretoj +kaj montetoj, la ĝoja renovigo kaj la promeso de la Naturo, kaj super +ĉio, la infinita sereneco kiu entuziasmigis pere de ĉiu el tiuj, ne +estis raportitaj, malapartenante al la socia leciono. Kaj tamen, kiam la +senvalora kaj stulta ago estis plenumita, kaj iu vivo, kun siaj eblecoj +kaj respondecoj, forpasis el la misformaĵo pendanta svinge inter tero +kaj ĉielo, la birdoj kantis, la floroj malfermiĝis, la suno brilis, +tiel gaje kiel antaŭe; kaj eble _Ruĝa-Hundo-Klariono_ pravis. + +La Partnero de Tenesio ne enestis la aron ĉirkaŭantan la minacan +arbon. Sed dum la ĉeestantoj turniĝis por disiĝi, ilia atento +direktiĝis al la malkutima aspekto de senmova azenĉaro haltinta +ĉeflanke de la vojo. Alproksimiĝante, tuj ili rekonis la respektindan +Ĵaninjon kaj la duradan ĉareton kiel havaĵojn de la Partnero de +Tenesio, utiligatajn de li por forporti teron el sia pretendejo; kaj +kelkajn paŝojn pli malproksime la proprietanton mem de la ekipaĵo, +sidantan sub cervokularbo, forviŝantan la ŝviton de sur sia brilanta +vizaĝo. Responde al iu demando, li diris ke li venis por la korpo de +la "forpaŝinto", "se tute malgravas al la komitato." Li ne deziris +hastigi "ion ajn"; li bonvolis "atendi." Li ne laboris tiun tagon; kaj +kiam la sinjoroj ne plu bezonis la "forpaŝinton," li forportus lin. "Se +estas iuj ajn," li aldiris en sia simpla serioza maniero, "bonvolantaj +partopreni en la cer'monio, ili rajtas alveni." Eble estis pro senso de +humuro, kiu, kiel me jam sugestis, estis trajto de Sablo-Baro—eble +estis pro io eĉ pli bona ol tio, sed du trionoj de la lantantoj +konsentis tuj pri la invito. + +Estis tagmezo kiam la kadavro de Tenesio estis liverita en la manojn de +lia partnero. Dum la ĉaro apudiĝis al la fatala arbo, ni konstatis +ke ĝi enhavis krudan oblongan skatolon—verŝajne faritan el sekcio +de kluzo—kaj duone plenigitan je arboŝelo kaj pinkvastoj. La ĉaro +estis cetere ornamita per salikstikaĵoj kaj cervokularbaj floretoj. +Kiam la korpo estis kuŝigita en la skatolo, la Partnero de Tenesio +kovris ĝin per peco da gudrita dreliko, kaj suprensidigante sin +serioze sur la mallarĝan antaŭseĝon, kun la piedoj sur la timonoj, +antaŭenpeletis la azeneton. La ekipaĵo antaŭeniĝis malrapide, je +tiu deca ritmo kiu estis kutimo ĉe Ĵaninjo eĉ sub malpli solenaj +cirkonstancoj. La viroj—duone scivoleme, duone ŝerceme, sed ĉiuj +bonhumore—laŭpromenis apud la ĉaro, iuj antaŭ, iuj iom malantaŭ +la malbela katafalko. Sed ĉu pro la mallarĝiĝado de la vojo ĉu pro +iu aktuala senso de deco, dum la veturilo preterpasis, la kompanio +maldevanciĝis duope, tenante la paŝritmon, kaj alie alprenante la +eksteran aspekton de ceremonia procesio. Jaĉjo Folinzbeo, kiu dekomence +ludis funebran marŝon en muta ŝajnigo sur imaga trombono, ĉesis pro +manko de simpatio kaj alttakso—maldisponante eble pri la kapablo de la +aŭtenta humoristo sin kontentigi ĝuante sian propran ŝercadon. + +La vojo laŭiris tra Griza Kanjono, nun vestita en funebra drapiraĵo +kaj ombroj. La ruĝlignoarboj, enterigante siajn mokasenigitajn piedojn +en la ruĝa tero, staris Indianvice laŭ la irejo, trenante maldelikatan +benon el siaj kliniĝantaj branĉoj sur la preterpasantan mortveturilon. +Leporo, surprizite en senhelpan malfaradon, sidiĝis rektadorse kaj +pulsante en la laŭvojaj filikoj dum la funebrantaro preterpasis. +Sciuroj hastis atingi sekuran spektadlokon en pli aliaj branĉoj; kaj la +blugaroloj, etendante siajn flugilojn, papiliumis avangarde antaŭ ili +ĝis tiuj atingis la antaŭlimon de Sablo-Baro kaj la solan kabanon de +la Partnero de Tenesio. + +Vidate sub pli favoraj cirkonstancoj, ĝi ne estintus gajiga loko. +La malpitoreska starejo, la kruda kaj malbela silueto, la malplaĉaj +detaloj kiuj diferencigas la nestokonstruadon de la Kalifornia ministo, +ĉiuj ĉeestis, dum aldone apudestis la morneco de putrado. Kelkajn +paŝojn malproksime estis kruda enfermejo, kiu, en la malmultaj tagoj +de la geedza feliĉo de la Partnero de Tenesio, rolis kiel ĝardeno, +sed nun estis superkreskinta je filikoj. Dum ni alproksimiĝis ni +surpriziĝis ekkonsciante ke tio kion ni supozis esti lastatempa +entrepreno de kultivado estis rompita tero ĉirkaŭ malfermita tombo. + +La ĉaro estis haltigita antaŭ la enfermejo, kaj malakceptinte la +proponojn de helpo kun la sama mieno de simpla memdependo kiun li jam +elmontris tra la tuta afero, la Partnero de Tenesio levis la krudan +ĉerkon sur sian dorson kaj kuŝigis ĝin solapersone en la malprofunda +tombo. Tiam li najlfermis la tabulon funkciantan kiel kovrilo, kaj +suririnte la altaĵeton de tero apud ĝi, li demetis sian ĉapelon kaj +viŝegis malrapide sian vizaĝon per sia vakertuko. Tion la homamaso +juĝis preludo de prelego kaj sin aranĝis diverspoze sur stumpoj kaj +rokegoj, kaj sidis atendante. + +"Kiam viro kuras libere," komencis diri malrapide la Partnero de +Tenesio, "jam dum la tuta tago, kion li faru tute nature? Nu, li +hejmenrevenu. Kaj se li estas en malbona kondiĉo por hejmenreveni, +kion faru lia pli bona amiko? Nu, li hejmenrevenigu lin. Kaj jen estas +Tenesio kiu kuris libere ĝis nun kaj ni hejmenrevenigas lin post liaj +vagiradoj." Li paŭzis kaj alprenis kvarceron, frotis ĝin mediteme +sur sian manikon kaj pluparolis: "Ne estas la unua fojo kiam mi portis +lin surdorse, kiel vi vidis min ĵuse. Ne estas la unua fojo kiam mi +alportis lin al ĉi tiu ĉi kabano kiam maleblis al li sin helpi; ne +estas la unua fojo kiam mi kaj Ĵaninjo atendis lin sur tiu jen monteto +kaj alprenis lin kaj tial hejmenigis lin kiam maleblis al li paroli kaj +li ne rekonis min. Kaj nun ke jen estas la fina fojo, nu"—li paŭzis +kaj frotigis la kvarcon leĝere sur sia manikon—"vi vidas, estas iom +malfacile por lia partnero. Kaj nun, sinjoroj," li aldonis abrupte, +enmanigante sian longtenilan ŝovelilon, "la cer'monio finfiniĝis; kaj +miaj dankoj, kaj la dankoj de Tenesio, al vi por via komplezo." + +Malagnoskante ĉiujn proponojn de helpo, li komencis plenigi la tombon, +turnante la dorson al la homamaso, kiu post kelkmomenta hezitado, +retiriĝis iom post iom. Dum ili transiris la kresteton kiu kaŝis +Sablo-Baron de vido, kelkaj, rigardante malantaŭen, kredis vidi la +Partneron de Tenesio, plenumintan sian laboron, sidantan sur la tombo, +kun la ŝovelilo inter siaj genuoj, dum lia vizaĝo estis enteregita en +lia ruĝa vakertuko. Sed aliaj kontraŭdiris ke je tiu distanco vizaĝo +kaj vakertuko sin similas unu la alian, kaj la punkto restis sendecido. + +En la reago sekvinta la febran ekscitiĝon de tiu tago, oni ne forgesis +la Partneron de Tenesio. Sekreta enketo senkulpigis lin pri kompliceco +en la kulpo de Tenesio kaj nur postlasis suspekton pri lia ĝenerala +mensa sano. Intence Sablo-Baro vizitadis lin kaj liveradis al li +diversajn maldelikatajn sed boncelajn komplezojn. Sed ekde tiu tago lia +forta sano kaj lia granda potenco ŝajnis videble malkreski; kaj kiam la +pluva sezono establiĝis bone kaj la etaj herberoj komencis apereti el +la roka altaĵeto sur la tombo de Tenesio, li enlitiĝis. + +Iun nokton, kiam la pinarboj apud la kabano ŝanceliĝis en la ŝtormo +kaj trenis siajn maldikajn fingrojn trans la tegmenton, kaj la bruego +kaj fluego de la ŝvelinta rivero aŭdiĝis sube, la Partnero de Tenesio +levis la kapon de sur la kuseno kaj diris: "Estas la horo iri renkonti +Tenesion; mi devas meti Ĵaninjon en la ĉaron," kaj estus ellitiĝinta +sen la deteno de sia prizorganto. Baraktante, daŭre li postkuris +sian unikan fantazion: "Nu, jen, trankvile, Ĵaninjo—trankvile, eta +karulino. Kiel malhele estas! Priatentu la vojsulkojn—kaj priatentu +ankaŭ lin, karulino! Foje, vi scias, kiam li estas blindige ebria, li +subenfalas rekte sur la vojeton. Daŭrigu vian iradon rekte ĝis la +pinarbo sur la supro de la monteto. Jen! Tiel mi ja diris!—jen li +estas—alvenante ĉi tien—tute sola, malebria, kun la vizaĝo tute +brilega. Tenesio! Partnero!" + +Kaj tial ili renkontiĝis. + + + + +INFORMO + + + En la duonsovaĝa, ofte senleĝa, intermontara Kalifornio + de la mez-deknaŭjarcento, + en malbelaj provizoraj riverbordaj kaj montetdeklivaj kampadejoj, + orserĉantoj, pioniroj, fuĝintoj, ekzilitoj, + vetludistoj, malĉastulinoj, ŝtelistoj, murdintoj, + kaj ceteraj malhonestuloj kaj aventuruloj + penadas kunvivi kaj kunlabori + en malfacilegaj fizikaj kaj emociaj kondiĉoj. + Ĉi tie kuraĝo kaj pacienco estas ĉiutagaj necesaĵoj + dum bonkoreco kaj malavareco estiĝas + nur maloftege kiel surprizaj kaj bonvenaj benoj. + + Uzante realisman, foje naturalisman, ofte ironian stilon + kiu iom memorigas Balzakon*, Zolaon* kaj Dikenzon,* + Breto Harto* pentras la human estaĵon + en ties mirinda dualeco—neegala dualeco, bedaŭrinde, en kiu + boneco kaj malboneco, beleco kaj malbeleco + pezas malsame. + + + *Anglalingve: Balzac, Zola, Dickens, Bret Harte + Originaj Anglalingvaj titoloj de la noveloj: + "The Luck of Roaring Camp," + "The Outcasts of Poker Flat," + kaj "Tennessee's Partner." + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret +Harte, by Bret Harte + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ DE USONA *** + +***** This file should be named 20931-0.txt or 20931-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/0/9/3/20931/ + +Produced by Robert L. Read, William Patterson and the +Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/20931-0.zip b/20931-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c021430 --- /dev/null +++ b/20931-0.zip diff --git a/20931-h.zip b/20931-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ccb468a --- /dev/null +++ b/20931-h.zip diff --git a/20931-h/20931-h.htm b/20931-h/20931-h.htm new file mode 100644 index 0000000..e45bc44 --- /dev/null +++ b/20931-h/20931-h.htm @@ -0,0 +1,2108 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> +<html> +<head> + <title>Tri Noveloj de Bret HARTE</title> + <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"> + <style type="text/css"> + body { margin-left: 5%; margin-right: 5% } + p.centre, div.centre { text-align: center } + blockquote.versajxo { text-align: left; margin-left: 2em } + .titolo { font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center; margin-top: 4em; margin-bottom: 1em } + .dike { font-weight: bold } + .grandete { font-size: 115% } + .plimalgrande { font-size: smaller } + </style> +</head> + +<body> + + +<pre> + +Project Gutenberg's Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret Harte, by Bret Harte + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret Harte + +Author: Bret Harte + +Translator: Edwin Grobe + +Release Date: March 29, 2007 [EBook #20931] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ DE USONA *** + + + + +Produced by Robert L. Read, William Patterson and the +Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + + +</pre> + + +<!-- 01.png --> + +<div class="grandete centre" style="margin-bottom: 2em"> + TRI NOVELOJ +</div> + +<div class="centre" style="margin-bottom: 1em"> + de +</div> + +<div class="centre" style="margin-bottom: 3em"> + Usona Verkisto +</div> + +<div class="grandete dike centre" style="margin-bottom: 2em"> + BRET HARTE<br> + (1836-1902) +</div> + +<div class="grandete dike centre" style="margin-bottom: 1em"> + "La Bonŝanco de Rora-Kampadejo"<br> + "La Forpelitoj de Poker-Ebenaĵo"<br> + "La Partnero de Tenesio" +</div> + +<div class="grandete centre" style="margin-bottom: 4em"> + Esperantigis<br> + EDWIN GROBE +</div> + +<div class="centre" style="margin-bottom: 2em"> + 2003<br> + 1620 North Sunset Drive<br> + Tempe, Arizona 85281, Usono +</div> + +<!-- 02.png --> + +<hr align="center" width="62%" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 2em"> + +<div class="titolo" style="margin-top: 2em"> + LA BONŜANCO DE RORA-KAMPADEJO +</div> + +<p> + Estis brukonfuzo en Rora-Kampadejo. Ne temis pri batalo, ĉar + en 1850 tiaĵo ne estis sufiĉe malkutima por kunvenigi + la tutan setlejon. Ne nur la fosaĵoj kaj pretendejoj estis + forlasitaj, sed Tutleo-Nutrovarejo kontribuis siajn vetludistojn, kiuj, + ni memoru, daŭrigis trankvile sian ludadon en la tago kiam Franca + Peĉjo kaj Kanaka Joĉjo sin mortpafis unu la alian trans la + vendotablon de la antaŭĉambro. La tuta kampadejo troviĝis + en kunveno antaŭ kruda kabano ĉe la ekstera limo de la + malplenejo. Interparolado okazis en mallaŭta tono, sed virina nomo + ripetiĝis ofte. Estis nomo sufiĉe konata en la kampadejo: + "Ĉerokea Sanjo." +</p> + +<p> + Eble pli bone estus malmulte paroli pri ŝi. Ŝi estis kruda + kaj, ni timu, ege peka virino. Sed en tiu tempo ŝi estis la sola + virino en Rora-Kampadejo, kaj ĵus tiam kuŝis en malfacilega + embaraso, kiam ŝi plej multe bezonis la flegadon de sia sekso. + Diboĉema, forlasita, nerevalorigebla, ŝi suferis tamen + martirecon jam sufiĉe malfacilan por toleri kiam vualitan per + kompata virineco, sed nun teruran en sia soleco. La praa malbeno + surfalis ŝin en tiu origina izoleco devinta tiel timegindigi + la punon de la unua peko. Estis, eble, trajto de la pentopago de + ŝia peko, tio ke, en momento kiam plejmulte mankis al ŝi + la intuiciaj tenereco kaj prizorgo de sia sekso, ŝi renkontis + nur la duonmalestimajn vizaĝojn de siaj masklaj kunestantoj. + Tamen kelkaj el la spektantoj estis, mi opinias, kortuŝitaj per + ŝiaj suferadoj. Sanĉjo Tiptono pensis ke "malfacilas por + Sanjo," kaj, primeditante ŝian kondiĉon, dum momento noble + kaj provizore forgesis tion ke li tenis ason kaj du damojn en sia + maniko. +</p> + +<p> + Estos vidate, ankaŭ, ke la situacio estis originala. Mortoj + estis neniel malkutimaj en Rora-Kampadejo, sed naskiĝo estis + novaĵo. Homoj jam estis forsenditaj el la kampadejo efike, + definitive kaj sen la eblo de reveno, sed jen estis la unua fojo ke + iu ajn prezentiĝis <i>ab initio</i>. Tial la ekscitiĝo. +</p> + +<p> + "Vi eniru tien, Stuĉjo," diris eminenta civitano konata kiel + "Kentuko," alparolante unu el la lantantoj. "Eniru tien kaj kontrolu + kion vi povas fari. Vi estas spertulo pri tiaĵoj." +</p> + +<p> + Eble la elekto estis taŭga. Stuĉjo jam estis, en + aliaj klimatoj, la laŭsupoza ĉefo de du familioj; + efektive, estis al iu leĝa senformaleco okaze de la koncernaj + eventoj ke Rora-Kampadejo—urbo de rifuĝo—ŝuldis + lian kompanion. La homamaso aprobis la elekton kaj Stuĉjo + estis sufiĉe saĝa por cedi al la plejmulto. La pordo + fermiĝis malantaŭ la porokaza kirurgo kaj akuŝisto, + kaj Rora-Kampadejo sidiĝis ekstere, fumis sian pipon, kaj + atendis la rezulton. +</p> + +<p> + La kunvenintaro nombris ĉirkaŭ cent virojn. Unu-du el tiuj + estis efektivaj + +<!-- 03.png --> + + fuĝintoj de justico, kelkaj estis krimuloj kaj ĉiuj + estis sendisciplinaj. Fizike ili elmontris nenian indikon pri siaj + antaŭaj vivoj kaj karakteroj. La plej ofenda kanajlo havis + Rafaelan vizaĝon, kun abundo da blonda hararo; Okhursto, + vetludisto, havis la melankolian aspekton kaj intelektan abstraktecon + de Hamleto; la plej aplomba kaj plej kuraĝa viro estis alta + je nur iom pli ol kvin futoj kaj havis dolĉan voĉon kaj + embarasitan timidan manieron. La termino "kruduloj" aplikita al ili + estis diferencigo pli ol difino. Eble pri la minoraj detaloj de + fingroj, piedfingroj, oreloj, ktp. povas esti ke la kampadejo iom + mankis, sed tiuj malgravaj preterlasoj ne malpliigis ilian agregitan + potencon. La plej forta viro havis nur tri fingrojn sur la dekstra + mano; la plej lerta pafisto havis solan okulon. +</p> + +<p> + Tia estis la fizika aspekto de la viroj disiĝintaj + ĉirkaŭ la kabano. La kabano kuŝis en triangula valo, + inter du montetoj kaj rivero. La sola elirejo estis kruta pado + trans la supron de monteto alfrontanta la kabanon, nun lumigatan + de la leviĝanta luno. Eble la suferanta virino vidis ĝin + de la kruda litbenko sur kiu ŝi kuŝis—vidis ĝin + suprenserpentadi kiel arĝenta fadeno ĝis perdiĝi en la + supraj steloj. +</p> + +<p> + Fajro de velkintaj pinbranĉoj aldonis gregemecon al la + kunveno. Iom post iom la natura gajeco de Rora-Kampadejo revenis. + Vetaĵoj estis libere proponitaj kaj agnoskitaj pri la rezulto. + Tri kontraŭ kvin ke "Sanjo travivos la aferon;" eĉ ke la + infano travivus; flankvetaĵoj pri la sekso kaj haŭtkoloro + de la alvenonta fremdulo. Meze de ekscitita diskutado ekbruo + leviĝis inter tiuj plej proksimaj al la pordo kaj la kampadejo + haltis por aŭskulti. Super la ŝanceliĝado kaj la + ĝemado de la pinarboj, la hasta fluado de la rivero kaj la + krepitado de la fajro, altiĝis akuta plendema krio—krio kiel + nenio aŭdita antaŭe en la kampadejo. La pinoj ĉesis + ĝemi, la rivero ĉesis hasti, la fajro ĉesis krepiti. + Ŝajnis ke ankaŭ la Naturo haltis por aŭskulti. +</p> + +<p> + La kampadejo surpiediĝis kvazaŭ solavire! Oni proponis + eksplodigi barelon da pulvo, sed, en konsiderado pri la situacio de + la patrino, pli bonaj konsiloj regis kaj nur kelkaj revolveroj estis + pafitaj; ĉar, ĉu pro la kruda kirurgio de la kampadejo, + ĉu pro alia kialo, Ĉerokea Sanjo sinkis rapide. En la + daŭro de sola horo ŝi suprengrimpis, por tiel diri, + laŭ tiu malfacila vojo kondukanta ĝis la steloj, kaj + tiel elpasis Rora-Kampadejon, ĝiajn pekadon kaj honton, por + ĉiam. Mi ne kredas ke la anonco multe ĝenis ilin, krom + en spekulativado pri la sorto de la infano. "Ĉu li povas + travivi nun?" oni demandis Stuĉjon. Tiu respondis dubeme. La + sola cetera estaĵo de la sekso kaj patrina kondiĉo de + Ĉerokea Sanjo en la setlejo estis azenino. Okazis kelke da + konjektado pri taŭgeco, sed oni provis la eksperimenton. Tio + estis malpli problema ol la antikva pritrakto de Romulo kaj Remo, kaj + verŝajne egale + +<!-- 04.png --> + + sukcesa. +</p> + +<p> + Kiam tiuj detaloj estis finaranĝitaj, kio forkonsumis ceteran + horon, la pordo estis malfermita kaj la anticipa viramaso jam + formiĝinta en vicon eniris unu post la alia. Apud la malalta + benko aŭ breto, sur kiu la patrina figuro reliefiĝis + severe sub la kovriloj, staris pintablo. Sur tiu estis metita + kandelskatolo, en kiu, vindite en brila ruĝa flanelo, + kuŝis la plej lastatempa alveninto de Rora-Kampadejo. Apud la + kandelskatolo estis metita ĉapelo. Ĝia utiligo baldaŭ + indikiĝis. "Sinjoroj," diris Stuĉjo kun rara miksaĵo + de aŭtoritato kaj laŭofica memkontento,—"Sinjoroj bonvolu + enpasi laŭ la antaŭpordo, laŭpasi la tablon kaj + elpasi laŭ la malantaŭpordo. Tiuj volantaj donaci ion + ajn al la orfo trovos oportunan ĉapelon." La unua viro eniris + surportante sian ĉapelon; li senĉapeligis tamen dum li + ĉirkaŭrigardis; kaj tial, malkonsciante, estigis ekzemplon + por la sekvinto. En tiaj komunumoj bonaj kaj malbonaj faroj estas + kontaĝaj. Dum la procesio eniris vice, aŭdiĝis + komentoj—kritikoj direktitaj, eble, pli ĝuste al Stuĉjo, + kiel spektaklestro—"Ĉu estas li?" "ege malgranda specimeno;" + "mankas al li koloro;" "ne plu granda ol pistolo." La donacoj estis + egale tipaj: arĝenta tabakujo; Hispana ormonero; mararmea + revolvero arĝente muntita; orspecimeno; belege brodita naztuko + de virino (de Okhursto, la vetludisto); diamanta brustobroĉo; + diamanta ringo (sugestite per la broĉo, kun la komento de la + donacinto ke li "vidis tiun broĉon kaj pliproponis ĝin je + du diamantoj"); <!-- Source punctuation: ;" -->katapulto; Biblio (de + nekonata donacinto); ora sprono; arĝenta kafkulero (la inicialoj, + mi bedaŭras diri, ne estis tiuj de la donacinto); paro da tondiloj + de kirurgo; lanceto; bankbileto de kvin pundoj de Banko de Anglio; kaj + ĉirkaŭ du cent dolaroj en hazardaj or- kaj arĝenteroj. + Dum tiuj procedoj Stuĉjo estigis silenton tiel senemocian kiel tiu + de la morta virino maldekstraflanke de li, gravecon tiel enigman kiel + tiu de la novnaskiĝinto dekstre de li. Sola evento okazis por rompi + la monotonecon de la stranga procesio. Dum Kentuko kliniĝis super + la kandelskatolo duonscivoleme, la infano turniĝis kaj, en spasmo + de doloro, kroĉis lian palpantan fingron kaj tenis ĝin fikse + dum momento. Kentuko aspektis stulte kaj embarasite. Kvazaŭa + ruĝiĝo klopodis sin fiksi sur lian veterbatitan vangon. "La + malbenita kanajleto," li diris, eligante sian fingron kun, eble, pli da + tenereco kaj prizorgo ol oni povintus juĝi lin kapabla elmontri. Li + tenis tiun fingron iom apartigita disde ties kunuloj dum li eliris kaj + kontrolis ĝin scivoleme. La kontrolo estigis la saman originan + komenton pri la infano. Efektive, li ŝajnis ĝui ripeti + ĝin. "Li luktis kun mia fingro," li rimarkis al Tiptono, + elmontrante la membron, "la malbenita kanajleto!" +</p> + +<!-- 05.png --> + +<p> + Estis la kvara horo de la mateno antaŭ ol la kampadejo elektis + kuŝiĝi. Lumo brilis en la kabano kie la vaĉantoj + sidis, ĉar Stuĉjo ne enlitiĝis tiun nokton. Nek + Kentuko. Li drinkis liberege kaj rakontis kun granda entuziasmo sian + sperton, findirante senŝanĝe je sia kutima kondamno de + la novalveninto. Tio ŝajnis senzorgigi lin je iu ajn maljusta + akuzo de sentimentaleco, kaj Kentuko havis la malfortojn de la pli + nobla sekso. Kiam la aliaj ĉiuj jam enlitiĝis, li subeniris + al la rivero kaj fajfis mediteme. Tiam li suprenpromenis laŭ + la ravino, preter la kabano, ankoraŭ fajfante kun sinesprima + senzorgo. Ĉe granda ruĝligna arbo li paŭzis kaj + resekvis siajn paŝojn kaj novan fojon preterpasis la kabanon. + Vojmeze ĝis la riverbordo li paŭzis denove kaj tiam revenis + kaj frapis je la pordo. Malfermis ĝin Stuĉjo. "Kiel fartas + la afero?" diris Kentuko, rigardante preter Stuĉjo ĝis la + kandelskatolo. "Ĉio trankvilas," respondis Stuĉjo. "Ĉu + okazas io ajn?" "Nenio." Estis paŭza—embarasa—dum Stuĉjo + daŭre tenis la pordon. Tiam Kentuko reprenis la temon de sia + fingro, kiun li elmontris al Stuĉjo. "Luktis kun ĝi,—la + damnita kanajleto," li diris, kaj retiriĝis. +</p> + +<p> + La sekvintan tagon Ĉerokea Sanjo ricevis tian krudan enterigon + kian Rora-Kampadejo pridisponis. Post kiam ŝia kadavro estis + konfidita al la montetdeklivo, la kampadejo estigis ceremonian + kunvenon por diskuti kiel trakti ŝian infanon. Rezolucio adopti + lin estis unuanima kaj entuziasma. Sed tujege estiĝis vigla + diskutado pri la maniero kaj la farebleco de provizi lin per liaj + bezonoj. Estis rimarkinde ke elstariĝis en la debatado neniaj + el tiuj ferocaj personecoj kiuj kutime diferencigis diskutadojn + ĉe Rora-Kampadejo. Tiptono proponis ke ili sendu la infanon + al Ruĝ-Hundo—kelkajn kvardek mejlojn for—kie eblus ekhavi + inan prizorgon. Sed la malbonŝanca sugesto renkontis ferocan + kaj unuaniman malkonsenton. Estis evidente ke ricevus eĉ + momentdaŭran aprobon nenia plano devigonta ilin sin senigi je + sia nova akiraĵo. "Krome," diris Toĉjo Rajdero, "tiuj uloj + ĉe Ruĝ-Hundo interŝanĝus lin kaj havigus al ni + iun alian." Same kiel en aliaj lokoj, malkredo je la honesteco de + aliaj kampadejoj regis ĉe Rora-Kampadejo. +</p> + +<p> + Ankaŭ la propono alvenigi flegistinon al la kampadejo renkontis + malaprobon. Estis argumentite ke nenia deca virino povus esti + konvinkita akcepti Rora-Kampadejon kiel sian hejmon kaj la parolanto + urĝis ke "ili ne plu volas virinojn de la alia speco." Tiu + malĝentila aludo al la forpasinta patrino, kiel ajn severa + ĝi povas ŝajni, estis la unua spasmo de deco—la unua + simptomo de la renasko de la kampadejo. Stuĉjo proponis nenion. + Eble li sentis ioman heziton sin intermeti en la elekto de ebla + sekvonto al sia ofico. Sed kiam pridemandite, li + +<!-- 06.png --> + + asertis emfaze ke li kaj "Ĵaninjo"—la besto antaŭe + aludita—scipovos kreskigi la infanon. La propono havis iom + originalan, sendependan kaj heroan karakteron kiu plaĉis al la + kampadejo. Stuĉjo estis tenita en ofico. Oni sendis alvenigi + kelkajn necesaĵojn de Sakramento. "Atentu," diris la kasisto, + premante sakon da orpolvo en la manon de la ekspresisto, "la plej + bonaj kiuj haveblas—punto, vi scias, kaj filigranaĵoj kaj + krispoj—damnita estu la kosto!" +</p> + +<p> + Strange estas tion diri, sed la infano travivis. Eble la + vigliga klimato de la montara kampadejo estis kompensado por + la materiaj mankoj. La Naturo alprenis la infanon kontraŭ + sian pli larĝan bruston. En tiu rara atmosfero de la + antaŭmontetoj—tiu aero pikodora je balzama aromo, tiu etera + kordialo samtempe stimula kaj ĝojiga—povas esti ke li trovis + manĝaĵon kaj nutraĵon, aŭ subtilan kemion kiu + aliigis lakton de azeno en kalkon kaj fosforon. Stuĉjo emis + kredi ke temis pri tiulasta kaj bona mamnutrado. "Mi kaj tiu azeno," + li kutimis diri, "estas rolintaj kiel patro kaj patrino por li! Vi + neniam," li aldiris, alparolante la senhelpan pakaĵo antaŭ + si, "nin perfidu." +</p> + +<p> + Ĝis kiam li estis monataĝa, evidentiĝis la neceso + havigi al li nomon. Antaŭe li estis konata ĝenerale kiel + "la Infanĉjo," "la knabo de Stuĉjo," "la Kojoto" (aludo al + liaj voĉaj povoj), kaj eĉ, laŭ la amatiga diminutivo + de Kentuko "la malbenita kanajleto." Sed tiujn oni konsideris + malprecizaj kaj malsufiĉaj kaj finfine malakceptis reage al + alia influo. Vetludistoj kaj aventuruloj estas ĝeneralregule + superstiĉaj kaj iun tagon Okhursto asertis ke la bebo alportis + "bonŝancon" al Rora-Kampadejo. Certe estis ke ili sukcesis + lastatempe. "Bonŝanco" estis la kunkonsentita nomo kun, + por pli granda oportuneco, la prefikso "Toĉjeto." Nenia + aludo al la patrino fariĝis kaj la patro estis nekonata. + "Estas pli bone," diris la filozofia Okhursto, "preni novan + disdonon ĉiuflanke. Nomi lin Bonŝanco kaj survojigi lin + ĝuste." Sekve, tago estis rezervita por la baptoceremonio. + Povas imagi la signifon de tiu ceremonio la leganto jam amasiginta + kelkajn pensadojn pri la temerara malpieco de Rora-Kampadejo. La + ceremoniestro estis konata ŝercemulo nomita "Bostono," kaj + la okazo ŝajnis promesi grandegan malseriozecon. Tiu genia + satiristo pasigis du tagojn pretigante burleskaĵon de la + preĝeja diservo, kun trafaj lokaj aludoj. La ĥoron oni + trejnis taŭge kaj Saĉjo Tiptono nomiĝis baptopatro. + Sed post kiam la procesio almarŝis la boskon kun muziko kaj + standardoj kaj la infano estis kuŝigita antaŭ falsa + altaro, Stuĉjo antaŭpaŝis la anticipan homamason. + "Ne estas mia kondutmaniero fuŝi ĝojon, knaboj," diris la + vireto aserte, okulkontrolante la ĉirkaŭajn vizaĝojn, + "sed frapŝajnas al mi ke ĉi tiu ĉi afero estas iom + malhonesta. + +<!-- 07.png --> + + Estas iomege maldece rilate al ĉi tiu ĉi bebo primoki lin + en maniero kiun li ne kapablas kompreni. Kaj se necesas ke estu + baptopatroj ĉi tie ĉi, bonvolu diri al mi kiu pli rajtas ol + mi tiel roli." Silento sekvis la deklaron de Stuĉjo. Por honori + ĉiujn humuristojn ni diru ke la unua viro agnoskinte la justecon + de tiu deklaro estis la satiristo, tiel senigite je sia plezuro. + "Tamen," diris Stuĉjo, rapide, elprofitante sian avantaĝon, + "ni ĉi-tieas por baptoceremonio kaj baptoceremonion ni ekhavos. + Mi proklamas vin Tomaso Bonŝanco, laŭ la leĝoj de + Usono kaj Ŝtato Kalifornio, Dio helpu min." Estis la unua + fojo ke la nomo de Dio eldiriĝis alimaniere ol sakre en la + kampadejo. La formo de la ceremonio estis eble eĉ pli ridindega + ol tiu konceptita de la satiristo, sed, strangege, neniu vidis tion + kaj neniu ridis. "Toĉjeto" baptonomiĝis tiel serioze + kvazaŭ sub Kristana tegmento kaj ploris kaj estis konsolita en + ortodoksa maniero. +</p> + +<p> + Kaj tial la laboro de renaskiĝo komenciĝis en + Rora-Kampadejo. Preskaŭ nepercepteble ŝanĝo + surfalis la setlejon. La kabano asignita al "Toĉjeto + Bonŝanco"—aŭ "La Bonŝanco," kiel pli ofte li + nomiĝis—elmontris la unua indikojn de plibonigo. Oni tenis + ĝin nepre pura kaj kalkolaktita. Tiam oni provizis ĝin per + novaj tabuloj, toloj kaj tapetpaperoj. La rozligna lulilo—alportite + okdek mejlojn per azeno—"iom mortigis," laŭ la diraĵo de + Stuĉjo, "la ceteran meblaron." Tial la renovigo de la kabano + eknecesis. La viroj alkutimiĝintaj lanti ĉe Stuĉjo + por kontroli "kiel fartas La Bonŝanco" ŝajnis alttaksi la + ŝanĝon, kaj, por sin defendi, la rivala establaĵo + Tutleo-Nutrovarejo sin vigligis kaj importis tapiŝon kaj + spegulojn. La reflektoj kiujn tiuj lastaj prezentis pri la fizika + aspekto de Rora-Kampadejo emis efektivigi pli striktajn kutimojn + de persona pureco. Cetere, Stuĉjo trudis specon de kvaranteno + al tiuj aspirantaj la honoron kaj privilegion de tenir "La + Bonŝancon." Estis kruela humiligo por Kentuko—kiu, en la + senzorgo de sia granda naturo kaj la kutimoj de la setlolima vivo, + jam komencis konsideri ĉiujn vestaĵojn kiel duan kutiklon + kiun oni forĵetas, kiel serpento sian haŭton, nur pere de + putrado—malricevi la koncernan privilegion pro kelkaj kialoj de + prudenteco. Tamen tia estis la subtila influo de novigo ke post tio + li aperis senmanke ĉiun posttagmezon en pura ĉemizo kun + vizaĝo ankoraŭ brilanta post lavado. Nek oni malatentis + moralajn kaj sociajn sanitarajn leĝojn. "Toĉjeton", kiu + devis pasigi sian tutan ekziston en persista klopodo ripozi, bruo + ne ĝenu. La kriadon kaj hurladon gajnintan al la kampadejo + ĝian malfeliĉan titolon oni malpermesis en la aŭdkampo + de Stuĉjo. La viroj interparolis en flustroj aŭ fumis en + Indiana seriozeco. Sakradon oni ĉesigis laŭ subkompreno + en tiuj sanktaj lokoj, kaj ĉie tra la kampadejo la viroj + +<!-- 08.png --> + + flankenlasis popularan formon de sakraĵo tekstantan "Damnite + estu la bonŝanco!" kaj "Malbenu la bonŝancon!", + konsiderante ĝin havi novan personan signifon. Voĉa + muziko ne estis interdiktita, ĉar oni juĝis ĝin + havi mildigan trankviligan kvaliton, kaj iu kanto, kantate de + "Militulo Jaĉjo," Angla maristo, el la Aŭstraliaj kolonioj + de Ŝia Reĝina Moŝto, estis ege populara kiel + lulkanto. Ĝi estis funebra rakonto pri la heroaĵoj de "la + Aretuzo, Sepdek-kvar," en dampita minora tonalo, finiĝante + je daŭrigata mortanta falo je la fermo de ĉiu refreno, + "Sur ŝi-i-i-po Aretuzo." Estis bela spektaklo vidi Jaĉjon + tenantan La Bonŝancon, ruliĝantan de flanko al flanko, + kvazaŭ kun la moviĝado de la ŝipo, kaj lulkantantan + tiun militflotan kanzoneton. Aŭ pro la stranga ruliĝado + de Jaĉjo aŭ pro la longo de lia kanto—ĝi ampleksis + naŭdek stancojn kaj estis daŭrigita kun konscienca + intenco ĝis la amara fino—kutime la lulkanto estigis la + deziritan efikon. En tiaj momentoj la viroj kuŝis plenlonge + sub la arboj, en la dolĉa somera krepuskolumo, fumante siajn + pipojn, sorbante la melodiajn eldiraĵojn. Malpreciza ideo ke + tio estis kampara feliĉo trapenetris la kampadejon. "Ĉi + tiu ĉi specaĵo," diris la orient-Londonano Simonzo, sin + apogante mediteme surkubute, "estas paradiza." Tio memorigis al li + Grenviĉon. +</p> + +<p> + Kutime, en la longaj someraj tagoj, La Bonŝanco estis portita + al la ravino el kiu fontis la ora trezoro de Rora-Kampadejo. Tie, + sur kovrilo sternita sur pinarbaj branĉoj, li kuŝis dum la + viroj laboris sube en la fosaĵoj. Lastatempe oni faris krudan + klopodon ornami tiun laŭbon per floroj kaj dolĉodoraj + arbustoj kaj kutime iu portis al li bukedon da loniceroj, azaleoj + aŭ la pentritaj floroj de Las Mariposas. Subite la viroj + konsciis pri tio ke beleco kaj signifo enestis tiujn neniaĵojn + kiujn dum tiom longa tempo ili tretis senzorge subpiede. Brila + glimfloko, bunta kvarcero, helkolora ŝtoneto el la rojfundo, + beliĝis al okuloj tiele malobstrukcitaj kaj plifortigitaj, kaj + senmanke flankenmetiĝis por "La Bonŝanco." Estis mirinde + vidi kiom la arbaretoj kaj montetdeklivoj liveris da trezoraĵoj + kiuj "taŭgus por Toĉjeto." Ni esperu ke Toĉjeto, + ĉirkaŭate de tiaj ludiloj kiajn neniam antaŭe infano + ricevis el felando, estis kontenta. Li aspektis sekure feliĉe, + kvankam li elmontris infanan seriozecon kaj, en siaj rondaj grizaj + okuloj, mediteman lumon kiuj, foje, maltrankviligis Stuĉjon. + Li estis ĉiam traktebla kaj kvieta kaj estas raportite ke + foje, elrampinte sian "tenejon"—heĝon de interplektitaj + pinbranĉoj ĉirkaŭantan lian liton—li falis trans + la taluson sur sian kapon en la malmolan teron kaj restis kun siaj + makulaj kruroj en la aero en tiu pozo dum almenaŭ kvin minutoj + kun rezoluta graveco. Senmurmure li malimplikiĝis. Mi hezitas + registri la multajn ceterajn ekzemplojn de lia saĝeco kiuj + baziĝas, bedaŭrinde, sur la asertoj de antaŭjuĝaj + amikoj. Kelkaj el tiuj ne estis sen + +<!-- 09.png --> + + nuanco de superstiĉo. "Mi suprengrimpis ĵuse laŭ + la taluso," diris Kentuko, iun tagon, en stato de senspira + ekscitiĝo, "kaj damnita estu mia haŭto se li ne paroladis + al blugarolo sidanta sur liaj genuoj. Jen ili estis, tiel liberaj kaj + gregemaj kiel plaĉus al vi mem esti, interbabilante kvazaŭ + du samtigaj ĉerizoj." Tamen, ĉu li rampis trans la + pinbranĉojn, ĉu li kuŝis pigre surdorse palpebrumante + al la folioj super si, al li la birdoj kantis, la sciuroj babiladis + kaj la floroj malfermiĝis. La Naturo estis lia flegistino kaj + kunludantino. Por li ŝi lasis gliti inter la folioj orajn + faskojn de sunlumo kiu falis ĵus en lian manatingon; ŝi + sendis nomadajn ventetojn por viziti lin kun la balzamo de laŭro + kaj rezinecaj gumoj; al li la altaj ruĝlignaĵoj kapneis + amike kaj dormeme, la burdoj zumis kaj la frugilegoj grakumis + dormigan akompanon. +</p> + +<p> + Tia estis la ora somero de Rora-Kampadejo. Tiuj estis "monhavaj + tempoj"—kaj la bonŝanco estis kun ili. La pretendejoj liveris + abundege. La kampadejo ĵaluzis pri siaj privilegioj kaj + rigardis suspekte fremdulojn. Enmigrado estis malinstigita, kaj, + por pliperfektigi sian izoladon, ili taŭge akaparis la teron + ĉe ambaŭ flankoj de la montomuro ĉirkaŭanta + la kampadejon. Tio, kaj reputacio por elstara kapablo kun la + revolvero, tenis la apartecon de Rora-Kampadejo netuŝebla. + La ekspresisto—ilia sola ligilo kun la ĉirkaŭanta + mondo—raportis foje mirindajn rakontojn pri la kampadejo. Li + diradis: "Ili havas straton jen supre en 'Rora' kiu superkuŝus + iun ajn straton de Ruĝ-Hundo. Ili havas grimpoplantojn kaj + florojn ĉirkaŭ siaj domoj, kaj ili lavas sin dufoje + ĉiutage. Sed ili traktas fremdulojn ege malamikeme kaj ili + kultadoras 'Inĝianan' bebon." +</p> + +<p> + Kun la prospero de la kampadejo alvenis deziro por cetera plibonigo. + Estis proponite konstrui hotelon en la venonta printempo kaj + inviti unu-du decajn familiojn ekloĝi tie por la bono de "La + Bonŝanco,"—kiu povus profiti eble de ina kamaradeco. Pri la + ofero kiun tiu koncedo al la sekso trudis al tiuj viroj, kiuj estis + feroce skeptikaj pri ties ĝeneralaj virto kaj utileco, oni povas + doni konton nur per ilia kareco pri Toĉjeto. Kelkaj daŭre + rezistis. Sed la decidon oni ne povus efektivigi antaŭ tri + monatoj, kaj la malplimulto cedis timide esperante ke okazus io por + malebligi tion. Kaj okazis io, jes ja. +</p> + +<p> + La vintron de 1851 oni memoros longan tempon en la antaŭmontoj. + La neĝo kuŝis profunde sur la montaro kaj ĉiu montara + rivereto fariĝis rivero kaj ĉiu rivero fariĝis lago. + Ĉiu ravino kaj ĉiu ravineto aliiĝis en tumultan + akvovojon kiu subenplonĝis laŭ la montetdeklivoj, + malstarigante gigantajn arbojn, disĵetante siajn drivaĵojn + kaj rubojn laŭ la ebenaĵon. Ruĝ-Hundo jam estis + inundita dufoje kaj Rora-Kampadejo ricevis antaŭaverton. "Akvo + enmetis la oron en tiujn ravinojn," diris + +<!-- 10.png --> + + Stuĉjo; "ĝi estis ĉi tie ĉi antaŭe + kaj ĝi estos ĉi tie ĉi denove!" Kaj tiun nokton + Norda-Forkiĝo ekstersaltis subite siajn bordojn kaj enhastis + balailmove la triangulan valon de Rora-Kampadejo. +</p> + +<p> + En la konfuzo de impetaj akvoj, frakasantaj arboj kaj krepitanta + ligno, kaj la malhelo kiu ŝajnis flui kun la akvo kaj forbloki + la belan valon, nur malmulton oni povis fari por rekunigi la + disigitan kampadejon. Kiam la matenon sin anoncis, la riverborda + kabano de Stuĉjo estis for. Pli supre laŭ la ravino oni + malkovris la korpon de ties malbonŝanca proprietanto; sed + la fieraĵo, la espero, la ĝojo, la Bonŝanco de + Rora-Kampadejo malaperintis. La viroj revenis kun malfeliĉaj + koroj kiam krio ekde la bordo revokis ilin. +</p> + +<p> + Estis helpboato de sube laŭ la rivero. Ili trovis, ili diris, + viron kaj infanon, preskaŭ ellacigitajn, ĉirkaŭ du + mejlojn sube. Ĉu iu konis ilin, kaj ĉu ili apartenis + ĉi tie? +</p> + +<p> + Necesis nur ekrigardo por elmontri al ili Kentukon kuŝantan tie, + kruele premrompitan kaj kontuzitan, sed ankoraŭ tenantan en siaj + brakoj la Bonŝancon de Rora-Kampadejo. Dum ili kliniĝis + super la strange malsamaspektan paron, ili konsciis ke la infano + estis malvarma kaj senpulsa. "Li estas morta," diris unu. Kentuko + malfermis la okulojn. "Ĉu morta?" li ripetis, feble. "Jes, + kara ulo, kaj ankaŭ vi mortas." Rideto lumigis la okulojn + de la forpasanta Kentuko. "Mi mortas," li ripetis, "li forportas + min kun si,—diru al la knaboj ke mi havas la Bonŝancon kun + mi nun;" kaj la forta viro, alkrociĝante al la delikata bebo + kvazaŭ laŭraporte dronanta viro alkroĉiĝas + al pajlo, fordrivis en la ombran riveron kiu fluas eterne en la + nekonatan maron. +</p> + +<div class="titolo"> + LA FORPELITOJ DE POKER-EBENAĴO +</div> + +<p> + Dum S-ro Johano Okhursto, vetludisto, enpaŝis la ĉefstraton + de Poker-Ebenaĵo en la mateno de la dudektria de novembro 1850, + li konsciis pri ŝanĝo de la morala etoso de la loko de + post la antaŭa vespero. Du-tri viroj, kunparolante serioze, + eksilentis kiam li alproksimiĝis kaj interŝanĝis + signifoplenajn rigardojn. Enestis la aeron sabata senvigleco kiu, + en setlemento malalkutimiĝinta al sabataj influoj, ŝajnis + minaca. +</p> + +<p> + La trankvila belaspekta vizaĝo de S-ro Okhursto elmontris + malmultan interesiĝon pri tiuj indikaĵoj. Ĉu li + konsciis pri pridispozicia kialo iliaflanka? Jen estis alia demando. + "Mi supozas ke ili serĉas iun," li meditis. "Verŝajne temas + pri + +<!-- 11.png --> + + mi." Li reenigis en sian poŝon la naztukon per kiu li ĵus + forbrosis de sur siaj bonzorgitaj botoj la ruĝan polvon de + Poker-Ebenaĵo kaj senbrue senigis sian menson je iu ajn cetera + konjekto. +</p> + +<p> + Efektive, Poker-Ebenaĵo ja "serĉis iun." Lastatempe ĝi + suferis la perdon de pluraj miloj da dolaroj, du valoraj ĉevaloj + kaj eminenta civitano. Ĝi spertis spasmon de virta reagado, + tiel senleĝa kaj neregebla kiel iu ajn el la faroj ĝin + estiginta. Sekreta komitato decidiĝis senigi la urbeton je + ĉiuj maltaŭgaj personoj. Tion oni faris en daŭra + maniero rilate al du viroj tiam pendantaj de la branĉoj de + platano en la ravino kaj en provizora maniero rilate al la forpelo de + kelkaj ceteraj kontraŭindaj originaluloj. Mi bedaŭras devi + diri ke kelkaj el tiuj estis virinoj. Honore al ilia sekso, tamen, + ni agnosku ke ilia maltaŭgeco estis profesia, kaj estis nur + pri tiaj facile starigitaj normoj de malbono ke Poker-Ebenaĵo + konsentis sidi en juĝado. +</p> + +<p> + S-ro Okhursto pravis sin supozante ampleksata en tiu kategorio. + Kelkaj komitatanoj urĝproponis pendumi lin kiel eblan ekzemplon + kaj certan rimedon rehavigi al si el liaj poŝoj la sumojn + kiujn li gajnis de "Estas kontraŭjuste," diris Jaĉjo + Hvilero, "permesi ĉi tiun junulon de Rora-Kampadejo—nepran + fremdulon—forporti nian monon." Sed kruda sento de justeco + enloĝanta la brustojn de tiuj bonŝancintaj gajni monon de + S-ro Okhursto nuligis tiun pli rigidan lokalan antaŭjuĝon. +</p> + +<p> + S-ro Okhursto prikonsentis sian kondamnon kun filozofia trankvilo, + des pli trankvile ĉar li konsciis pri la hezito de siaj + juĝistoj. Li estis troa vetludisto por ne agnoski la fatalon. + Liaopinie la vivo estis plej ideale malcerta ludo kaj li rekonis la + kutiman procenton favorantan la disdoniston. +</p> + +<p> + Aro da armilhavaj viroj akompanis la forpelitan malicon de + Poker-Ebenaĵo ĝis la limoj de la setlemento. Krom S-ro + Okhursto, konate kiel aplombe senesperiga viro, kaj por timigi kiun + la armita eskorto estis destinita, la ekzilita kompanio konsistis + el juna virino konata senceremonie kiel "La Dukino;" cetera + gajninta la malfeliĉan titolon "Patrino Ŝiptono;" kaj + Onklo Vilĉjeto, suspektata kluzŝtelisto kaj konfirmita + drinkemulo. La kavalkado instigis neniajn komentojn ĉe la + spektantaro kaj nenian vorton eldiris la eskorto. Kiam oni atingis + la ravinon signalantan la plej foran limon de Poker-Ebenaĵo, + nur tiam la estro parolis mallonge kaj koncize. La ekzilitojn oni + malpermesis reveni je la risko de iliaj vivoj. +</p> + +<p> + Post la malapero de la eskorto, iliaj enfermitaj sentoj + elverŝiĝis en kelkaj histeriaj larmoj flanke de la Dukino, + iom da maldeca lingvaĵo fare de Patrino + +<!-- 12.png --> + + Ŝiptono kaj Partia salvo da sakraĵoj ĉe Onklo + Vilĉjeto. Silentis nur la filozofia Okhursto. Trankvile li + aŭskultis la deziron de Patrino Ŝiptono eltranĉi ies + koron, la ripetitajn deklarojn de la Dukino ke ŝi mortos sur + la vojo kaj la timigajn fivortojn kiujn ŝajnis elsaltigi Onklo + Vilĉjeto dum li rajdis antaŭen. Kun la facila bonhumoro + karakterizantan lian specon, li postulis interŝanĝi sian + propran rajdbeston, Kvin-Punktaĵon, kaj la lamentindegan mulon + kiun rajdis la Dukino. Sed eĉ ĉi tiu faro malsukcesis + kuntiri la kompanion en ajnan pli proksiman kunsimpation. La juna + virino rearanĝis siajn iom ĉifitajn plumojn kun malforta + velkinta koketado; Patrino Ŝiptono rigardis kun malbonvolo la + proprietanton de Kvin-Punktaĵo kaj Onklo Vilĉjeto kunigis + la tutan vojaĝantaron en sola vastskala anatemo. +</p> + +<p> + La vojo ĝis Sablo-Baro—kampadejo kiu, ne ankoraŭ spertinte + la regenerajn influojn de Poker-Ebenaĵo, ŝajnis rezulte + proponi ian inviton al la elmigrintoj, lokiĝis trans kruta + montaro. Ĝi estis malproksima je tagdaŭra vojaĝo. + En tiu progresinta sezono la kompanio transpasis baldaŭ la + malseketajn moderklimatajn regionojn de la antaŭmontoj en la + sekan, malvarman, vigligan aeron de Siero-montaro. La vojeto estis + mallarĝa kaj malfacila. Je tagmezo la Dukino elruliĝis + sian selon kaj, tereniĝinte, deklaris sian intencon ne plu + antaŭeniri, kaj la kompanio haltis. +</p> + +<p> + La loko estis elstare sovaĝa kaj impona. Arbara amfiteatro, + ĉirkaŭate ĉe tri flankoj de krutegaj klifoj de + ruda granito deklivis milde ĝis la firsto de cetera klifego + superrigardanta la valon. Tiu estis sendube la plej taŭga + loko por kampadejo se kampado estus rekomendinda. Sed S-ro + Okhursto sciis ke apenaŭ duono de la vojaĝo ĝis + Sablo-Baro estis jam plenumita kaj la karavano estis nek ekipita nek + provizita por prokrasto. Tiun fakton li atentigis abrupte al siaj + kunvojaĝantoj, kun filozofia komentado pri la malsaĝeco + de "enĵeti iliajn kartojn antaŭ ol la matĉo + finludiĝos." Sed ili havis provizon da alkoholaĵoj + kiu en la nuna krizostato anstataŭis manĝaĵon, + fuelon, ripozon kaj antaŭscion. Malgraŭ liaj protestoj, + antaŭ ne longe ili subestis pli malpli ĝian influon. Onklo + Vilĉjeto pasis rapide el militema stato en stuporon, la Dukino + sentimentalaĉiĝis kaj Patrino Ŝiptono ronkis. Nur + S-ro Okhursto restis surpiede, sin apogante kontraŭ rokon, + superrigardante ilin trankvile. +</p> + +<p> + S-ro Okhursto ne drinkis. Tio malhelpis profesion bezonantan + aplombon, senemociecon kaj spiritopretecon, kaj, en lia persona + dirmaniero, li ne povis "elporti la koston." Dum li rigardis siajn + kuŝantajn kunekzilitojn, la soleco estigita de lia paria + profesio, liaj vivmanieroj, liaj malvirtoj mem, unuafoje premis lin + peze. Li ekagis, senpolvigante siajn nigrajn vestaĵojn, lavante + al si la manojn kaj la + +<!-- 13.png --> + + vizaĝon, kaj plenumis ceterajn taskojn tipajn de liaj zorge + ordemaj kutimoj, kaj dummomente li forgesis sian ĝenon. La ideo + forlasi liajn pli malfortajn kaj pli bedaŭrindajn kunestantojn + neniam alvenis eble en lian menson. Tamen li ne povis ne senti + la mankon de tiu ekscitiĝo kiu, strange, plejmulte favoris + la trankvilan egalanimecon por kiu li fifamis. Li rigardis la + mornajn murojn elstarantajn mil apikajn futojn super la pinarboj + lin ĉirkaŭantaj; la ĉielon, minace nubigitan; la + valon sube, jam malaperantan en ombrojn. Kaj, tiel agante, subite li + aŭdis iun alvoki lian nomon. +</p> + +<p> + Rajdanto suprenvenis malrapide laŭ la vojeto. En la freŝa + malfermata vizaĝo de la novalveninto S-ro Okhursto rekonis + Toĉjon Simsonon, alie nomatan "La Naivulo" de Sablo-Baro. + Li konatiĝis kun tiu antaŭ kelkaj monatoj okaze de + "matĉeto" kaj, kun nepra egalanimeco, gajnis la tutajn + riĉaĵojn—egalantajn kelkajn kvardek dolarojn—de la + senartifika junulo. Je la fino de la matĉo, S-ro Okhursto + kondukis la junecan vetludiston malantaŭ la pordon kaj alparolis + lin tiel: "Toĉjo, vi estas bona vireto, sed kiel vetludisto vi + estas nepre senvalora. Revetludi neniam plu." Tiam li retransdonis + al la knabo lian perditan monon, forŝovis lin mildatuŝe + el la ĉambro kaj tiel aliigis Toĉjon Simsonon en sindonan + sklavon. +</p> + +<p> + Estis memoraĵo pri tio en la knabeca kaj entuziasma maniero en + kiu li salutis S-ron Okhurston. Li survojiĝis, li diris, cele al + Poker-Ebenaĵo, por serĉi bonŝancon. "Ĉu sola?" + Ne, ne precize sola; efektive—subrido—li forkuris kun Pinjo Vudzo. + Ĉu S-ro Okhursto ne memoris Pinjon? Ŝi kiu kelnerinis + antaŭe ĉe Malebrio-Domo? Jam antaŭ multe da tempo + ili gefianĉiĝis sed olda Jaĉjo Vudzo malaprobis tion + pro kio ili forkuris kaj estis survoje all Poker-Ebenaĵo por + geedziĝi kaj jen ili estis. Kaj ili estis lacegaj kaj kiom ili + estis bonŝancaj, trovinte kampadejon kaj kompanion. Ĉion + tion la Naivulo anoncis rapide, dum Pinjo—bela fraŭlino + dekkvinjara—eliĝis de malantaŭ la pinarbo kie ŝi + ruiĝiĝis nevidate, kaj rajdis ĝis la flanko de sia + amanto. +</p> + +<p> + Nur malofte S-ro Okhursto okupiĝis pri sentoj kaj eĉ pli + malofte pri deco, sed venis en lian menson la malpreciza ideo ke + la situacio maltaŭgis. Tamen li retenis sian spiritopretecon + sufiĉe por piedbateti Onklon Vilĉjeton, kiu estis dironta + ion, kaj Onklo Vilĉjeto estis sufiĉe malebria por rekoni + en la piedbateto de S-ro Okhursto superan potencon maltolerantan + frivolaĵojn. Tiam li entreprenis konvinki Toĉjon Simsonon + ne daŭre prokrasti, sed sensukcese. Li eĉ atentigis + tion ke mankis proviantoj kaj ankaŭ kampadrimedoj. Sed, + malbonŝance, la Naivulo respondis al tiu protesto certigante al + la kompanio ke li disponas pri suplementa mulo ŝarĝita je + +<!-- 14.png --> + + provizaĵoj kaj anoncante la malkovron de kruda fispeco de + ŝtipdometo proksime al la vojeto. "Pinjo povas tranokti kun + S-rino Okhursto," diris la Naivulo, indikante la Dukinon, "kaj mi + kapablas bonfarti sola." +</p> + +<p> + Nur la admona piedo de S-ro Okhursto malhelpis ke Onklo Vilĉjeto + eksplodu ridegante. Eĉ tiam tiulasta sentis sin devigata + retiriĝi laŭ la kanjono ĝis povi rekonsistigi + sian gravecon. Tie li konfidis la ŝercon al la altaj + pinarboj, kun multaj frapoj kontraŭ sian kruron, kunpremoj + de la vizaĝo kaj la kutima sakraĵaro. Sed kiam li + revenis al siaj kamaradoj, li trovis ilin sidantajn apud iu + fajro—ĉar la aero jam strange malvarmiĝis kaj la + ĉielo nubkovritiĝis—partoprenantajn verŝajne + en amika konversacio. Pinjo parolis efektive en impeta knabina + maniero al la Dukino kiu aŭskultis kun interesiĝo + kaj vigleco kiujn ŝi ne elmontris jam de multaj tagoj. La + Naivulo deklamis, verŝajne kun egala efekto, al S-ro Okhursto + kaj Patrino Ŝiptono kiu malstreĉiĝis verdire en + afablecon. "Ĉu ĉi-tiu estas malbenita pikniko?" diris Onklo + Vilĉjeto, kun interna malestimo, dum li superrigardis la arbaran + aron, la resaltan fajrlumon kaj la ŝnuritajn bestojn en la unua + plano. Subite ideo enmiksiĝis kun la alkoholaĵaj haladzoj + ĝenantaj lian cerbon. Verŝajne ĝi estis de ŝerca + karaktero ĉar denove li sentis la devon frapi la kruron kaj + ŝovi la pugnon enbuŝen. +</p> + +<p> + Dum la ombroj suprenrampetis laŭ la monto, venteto lulis la + suprojn de la pinarboj kaj ĝemis tra iliaj longaj kaj mornaj + koridoroj. La ruinigitan kabanaĉon, flikitan kaj kovritan + de pinarbaj branĉoj, oni dediĉis al la virinoj. Dum la + geamantoj disapartiĝis, senceremonie ili interŝanĝis + kison, tiel honestan kaj sinceran ke ĝi aŭdeblis eble + super la ŝanceliĝantaj pinarboj. La delikata Dukino + kaj la malbonvolema Patrino Ŝiptono estis verŝajne tro + mirigitaj por prikomenti tiun plej lastan indikon de simpleco kaj + tial turniĝis senvorte al la kabanaĉo. La fajron oni + rekonsistigis, la viroj kuŝiĝis antaŭ la pordo kaj, + post kelkaj minutoj, dormis. +</p> + +<p> + S-ro Okhursto estis malprofunda dormanto. Ĝis la mateno li + vekiĝis sensentigite kaj malvarmigite. Dum li agitis la + mortantan fajron, la vento, kiu blovis forte nun, alportis al lia + vango ion kio ĝin sensangigis—neĝon! +</p> + +<p> + Li stariĝis eksalte intencante veki la dormantojn, ĉar + nepre necesis ne perdi tempon. Sed turniĝinte al la loko kie + Onklo Vilĉjeto kuŝis antaŭe, li eksciis ke tiu jam + foriris. Suspekto saltis al lia cerbo kaj blasfemo al liaj lipoj. Li + alkuris la ejon kie la muloj estis ŝnuritaj; ili ne plu tieis. + La spuroj jam malaperis rapide en la neĝo. +</p> + +<p> + La dummomenta ekscitiĝo revenigis S-ron Okhurston al la fajro + kun lia + +<!-- 15.png --> + + kutima trankvilo. Li ne vekis la dormantojn. La Naivulo dormis pace, + kun rideto sur lia bonhumora efelida vizaĝo; la virgulino + Pinjo dormis tiel dolĉe apud siaj pli malfortaj fratinoj + kvazaŭ prizorgataj de ĉielaj gvardistoj; kaj S-ro Okhursto, + suprentirante sian kovrilon sur la ŝultrojn, karesis sian + liphararon kaj atendis la tagiĝon. Ĝi alvenis malrapide + en la kirliĝanta nebuleto de neĝeroj kiuj blindumis kaj + konfuzis la rigardon. La videbla parto de la pejzaĝo ŝajnis + magie ŝanĝita. Li superrigardis la valon kaj resumis la + nunecon kaj la estontecon en ununura vorto: "Neĝizolitaj!" +</p> + +<p> + Zorga inventaro pri la provizaĵoj, kiuj, feliĉe por la + kompanio, estis staplitaj interne de la kabanaĉo kaj tial + eskapis la krimajn fingrojn de Onklo Vilĉjeto, malkovris la + fakton ke, kun prizorgo kaj prudento, ili kapablus travivi eble dek + pluajn tagojn. "Tio estas," diris S-ro Okhursto mallaŭte al la + Naivulo, "se vi bonvolos nutri nin. Se ne—kaj eble pli bone estus + ke ne—vi povos atendi ĝis kiam Onklo Vilĉjeto revenos kun + provizaĵoj." Pro ia okulta kialo, S-ro Okhursto malsukcesis + devigi sin malkaŝi la friponecon de Onklo Vilĉjeto, kaj + tial li proponis la hipotezon ke tiu vagiradis el la kampadejo kaj + hazarde stampedis la bestojn. Li glitumis averton al la Dukino kaj + Patrino Ŝiptono kiuj, kompreneble, sciis la faktojn de la kabeo + de ilia kamarado. "Ili malkovros la veron pri ni ĉiuj kiam ili + malkovros ion ajn," li aldiris signifoplene, "kaj estas senutile + timigi ilin nun." +</p> + +<p> + Toĉjo Simsono ne nur metis sian tutan mondan havaĵaron + je la dispono de S-ro Okhursto, sed ŝajnis ĝui la eblon + de ilia deviga izolado. "Ni havos bonan kampadon dum semajno kaj + tiam la neĝo fandiĝos kaj ni reiros ĉiuj kune." + La feliĉiga gajeco de la juna viro kaj la trankvilo de + S-ro Okhursto infektis la aliajn. La Naivulo, helpe de pinarbaj + branĉoj, improvizis pajlaĵon por la sentegmenta kabano kaj + la Dukino direktis Pinjon en la rearanĝo de la internaĵo + kun speco de gusto kaj takto kiu malfermis la bluajn okulojn de tiu + provinca knabino ĝis ilia plej granda etendiĝo. +</p> + +<p> + "Mi s'pozas ke vi alkutimiĝis al bonkvalitaĵoj ĉe + Poker-Ebenaĵo," diris Pinjo. La Dukino forturniĝis abrupte + por kaŝi ion kio ruĝigis ŝian vangon tra ties profesia + koloraĵo kaj Patrino Ŝiptono petis ke Pinjo ne "babiladu." + Sed kiam S-ro Okhursto revenis post laciga serĉado por la + vojeto, li aŭdis la sonon de ĝoja ridado eĥata + de la rokoj. Li haltis, sentante iom da timo, kaj unue, nature, + liaj pensadoj turniĝis al la viskio kiun, prudente, li jam + antaŭkaŝis. "Kaj tamen, pro mi ne scias kiu kialo, tio ne + havas viskian sonon," diris la vetludisto. Nur kiam li ekvidis la + flamriĉan fajron tra la ankoraŭ blindiga ŝtormo kaj la + homaron ĉirkaŭ ĝi, li + +<!-- 16.png --> + + atingis la konvinkon ke temis pri "taŭga gajeco." +</p> + +<p> + Ĉu S-ro Okhursto kaŝis siajn kartojn kun la viskio kiel + ion malrajtantan eniri libere la komunumon, tio mi malkapablas + diri. Certe estas, laŭ la diraĵo de Patrino Ŝiptono, + ke li "ne diris kartojn solan fojon" dum la vespero. Feliĉe, + oni forgesigis la tempon helpe de akordiono, eligita iom pompe + fare de Toĉjo Simsono el lia pakaĵo. Malgraŭ kelkaj + malfacilaĵoj rilate al la manipulado de tiu instrumento, Pinjo + Vudzo sukcesis pluksonigi plurajn malbonvolajn melodiojn el ties + klavoj, akompanate de la Naivulo ludanta paron da ostaj kastanjetoj. + Sed la krona festaĵo de la vespero prenis la formon de kruda + kamparpreĝeja himno kiun la geamantoj, interplektinte la manojn, + kantis kun grandaj seriozo kaj bruo. Mi timas ke ia spita tono kaj + misiista ritmo de ties refreno, anstataŭ ajna pia kvalito, igis + ĝin rapide infekti la ceterajn, kiuj partoprenis finfine en la + kantado: +</p> + +<blockquote class="versajxo"> + Mi fieras vivi servante la Sinjoron,<br> + Kaj mi celas morti en Lia armeo. +</blockquote> + +<p> + La pinarboj ŝanceliĝis, la ŝtormo kirliĝis kaj + skuiĝis super la mizera homaro, kaj la flamoj de ilia altaro + saltis ĉielen, kvazaŭ simbolante ian voton. +</p> + +<p> + Je noktomezo la ŝtormo mildiĝis, la ruliĝantaj nuboj + disapartiĝis kaj la steloj brilegis forte super la dormanta + kampadejo. S-ro Okhursto, kies profesiaj kutimoj ebligis lin vivi kun + la plej malgranda kvanto da dormado, kvankam dividinte la vaĉon + kun Toĉjo Simsono, sukcesis iel ŝarĝi sin per la pli + granda parto de tiu devo. Li pardonpetis al la Naivulo, dirante + ke "ofte li pasigis semajnon sen dormi." "Farante kion?" demandis + Toĉjo. "Pokeron!" respondis Okhursto sentence. "Kiam viro + havas sinsekvon da bonŝanco—nigrula bonŝanco—li ne + laciĝas. La bonŝanco cedas la unua. La bonŝanco," + aldiris la vetludisto, "estas strangaĵego. Vi scias certege + pri ĝi nur tion ke ĝi devas ŝanĝiĝi. Kaj + estas ekscii kiam ĝi ŝanĝiĝos kio sukcesigos + vin. Ni spertis sinsekvon da malbonŝanco ekde nia foriro el + Poker-Ebenaĵo—vi aperas ke jen ankaŭ vi enfalas ĝin. + Se vi povas daŭre teni viajn kartojn, vi bonfartos. Ĉar," + aldiris la vetludisto, kun ĝoja nerilateco, +</p> + +<blockquote class="versajxo"> + "Mi fieras vivi servante la Sinjoron,<br> + Kaj mi celas morti en Lia armeo." +</blockquote> + +<p> + La tria tago alvenis kaj la suno, trarigardante la blankkurtenitan + valon, vidis + +<!-- 17.png --> + + la forpelitojn dividi sian malrapide malpligrandiĝantan + stokon da provizaĵoj por la matenmanĝo. Estis unu el la + propraĵoj de tiu montara klimato ke ties radioj difuzis amikan + varmon sur la vintran pejzaĝon, kvazaŭ kondolencante + bedaŭre pri la pasinteco. Sed ĝi malkaŝis + drivaĵon post drivaĵo da neĝo alte amasigita + ĉirkaŭ la dometaĉo; senespera, senmapa, senspura maro + da blanko etendiĝanta sub la rokaj bordoj al kiuj la forpelitoj + ankoraŭ alkroĉiĝis. Tra la mirinde klara aero la + fumo de la kampareca vilaĝo Poker-Ebenaĵo leviĝis + mejlojn for. Patrino Ŝiptono vidis ĝin kaj ekde malproksima + altaĵo de sia roka fortikaĵo, lanĉis en tiu direkto + finan malbenon. Estis ŝia lasta vortvipa entrepreno kaj pro tiu + kialo estis investita je ioma grado da sublimeco. Tio bonfartigis + ŝin, ŝi informis private la Dukinon. "Nur foriri tien + kaj sakri, kaj vidi." Tiam ŝi respondecigis sin pri distradi + "la infanon," kiel plaĉis al ŝi kaj al la Dukino nomi + Pinjon. Pinjo ne estis bebino sed tiel pravigi ŝian maluzon de + sakraĵoj kaj maldecaĵoj estis konsolanta kaj genia teorio + de la paro. +</p> + +<p> + Kiam nokto suprenrampis denove tra la ravinoj, la anĉaj + notoj de la akordiono leviĝis kaj falis en nervozaj spasmoj + kaj longe tiritaj anheloj apud la flagretanta kampadfajro. Sed + muziko malsukcesis plenigi la doloregan vakuon postlasitan per + malsufiĉaj manĝaĵoj kaj Pinjo proponis novan + distraĵon: rakontadon. Nek S-ro Okhursto nek liaj inaj kamaradoj + deziris rakonti siajn personajn spertojn; tial ankaŭ tiu + propono malsukcesintus sen la farado de la Naivulo. Kelkajn monatojn + antaŭe tiu bonŝancis trovi hazardan ekzempleron de la + genia traduko de Iliado fare de S-ro Popo. Nun li proponis rakonti + la ĉefajn eventojn de tiu poemo—komplete primajstrinte la + intrigon sed iom forgesinte la vortojn—en la aktuala lingvaĵo + de Sablo-Baro. Kaj tial dum la cetero de tiu nokto denove la Homeraj + duondioj surtretis la teron. Troja tirano kaj ruza Greko luktis + en la ventoj kaj la grandaj pinarboj de la ravino ŝajnis + riverenci antaŭ la kolero de la filo de Peleo. S-ro Okhursto + aŭskultis kun trankvila kontento. Precipege li interesiĝis + pri la sorto de "Hakilo," kiel la Naivulo persistis nomi la + "rapidpiedan Aĥilon." +</p> + +<p> + Kaj tial, kun malmulte da manĝaĵo kaj multe da Homero + kaj akordiono, tuta semajno superpasis la kapojn de la forpelitoj. + Denove la suno forlasis ilin kaj denove el plumbaj ĉieloj + la neĝeroj kribriĝis sur la teron. Tagon post tago, + pli kaj pli proksime ĉirkaŭ ili, alvenis la neĝa + cirklo, ĝis finfine ili rigardis el sia malliberejo trans + drivintajn murojn de blindiga blanko kiuj turegis dudek futojn super + iliaj kapoj. Estiĝis pli kaj pli malfacile replenigi iliajn + fajrojn, eĉ helpe de la falintaj arboj apud ili, nun duone + kaŝitaj en la neĝamasoj. Tamen plendis neniu. La geamantoj + forturniĝis de la morna perpsektivo kaj enrigardis la okulojn + unu de la + +<!-- 18.png --> + + alia, kaj estis feliĉaj. S-ro Okhursto rezignaciis aplombe + pri la perdiĝanta ludo antaŭ si. La Dukino, pli gaja + ol antaŭe, alprenis la taskon prizorgi Pinjon. Nur Patrino + Ŝiptono—antaŭe la plej forta de la kompanio—ŝajnis + malsaniĝi kaj velki. Je noktomezo de la deka tago ŝi + alvokis Okhurston apud sin. "Mi foriras," ŝi diris en voĉo + de plendema malforto, "sed nenion diru pri tio. Ne veku la infanojn. + Prenu la pakaĵon de sub mia kapo kaj malfermu ĝin." S-ro + Okhursto faris tion. Ĝi enhavis la nutraĵojn de Patrino + Ŝiptono por la pasinta semajno, netuŝitajn. "Havigu ilin + al la infano," ŝi diris, indikante la dormantan Pinjon. "Vi + malsatmortigis vin," diris la vetludisto. "Tiel oni nomas tion," + diris la virino plendeme, dum ŝi rekuŝiĝis kaj, + turnante la vizaĝon al la muro, forpasis trankvile. +</p> + +<p> + La akordionon kaj la ostojn oni flankenmetis tiun tagon kaj Homeron + oni forgesis. Kiam la kadavro de Parino Ŝiptono estis enterigita + en la neĝo, S-ro Okhursto flankenalvokis la Naivulon kaj + elmontris al li paron da neĝŝuoj kiun li formis el la + malnova pakselo. "Estas ankoraŭ unu ŝanco el cent por savi + ŝin," li diris, indikante Pinjon; "sed ĝi estas tie," li + aldiris, fingremontrante Poker-Ebenaĵon. "Se vi povos alveni + tien en du tagoj, ŝi estos savita." "Ĉu kaj vi?" demandis + Toĉjo Simsono. "Mi restos ĉi-tie," estis la abrupta + respondo. +</p> + +<p> + La geamantoj sin adiaŭis unu la alian per longa + ĉirkaŭbrako. "Ne ankaŭ vi iras, ĉu ne?" diris + la Dukino. "Ĝis la ravino," li respondis. Li turniĝis + subite kaj kisis la Dukinon, lasante ŝian palan vizaĝon + flamruĝa, kaj ŝiajn tremantajn membrojn rigidaj pro miro. +</p> + +<p> + La nokto alvenis, sed ne S-ro Okhursto. Ĝi revenigis la + ŝtormon kaj la kirliĝantan neĝon. Tiam la Dukino, + nutrante la fajron, konstatis ke silente iu amasigis apud la + kabanaĉo sufiĉe da hejtaĵo por daŭri kelkajn + pluajn tagojn. Larmoj leviĝis en ŝiaj okuloj sed ŝi + kaŝis ilin al Pinjo. +</p> + +<p> + La virinoj dormis nur malmulte. En la mateno, enrigardante la + vizaĝon unu de la alia, ili legis sian sorton. Neniu parolis, + sed Pinjo, konsentante roli kiel la pli forta, alproksimiĝis + kaj ĉirkaŭbrakis la talion de la Dukino. Ili tenis tiun + pozon dum la daŭro de la tago. Tiun nokton la ŝtormo + atingis sian plej grandan koleron kaj, disapartigante la ŝirmajn + pinbranĉojn, invadis la kabanaĉon mem. +</p> + +<p> + Ĝis la mateno ili trovis sin malkapablaj nutri la fajron, kiu + iom post iom formortis. Dum la braĝeroj nigriĝis malrapide, + la Dukino rampis pli proksime al Pinjo kaj rompis la silenton de + multaj horoj: "Pinjo, ĉu vi scipovas preĝi?" "Ne, kara," + diris Pinjo, simple. La Dukino, sen scii precize kial, sentis sin + senzorgigita kaj, metinte la kapon sur la ŝultron de Pinjo, ne + plu parolis. Kaj tiel kuŝante, dum la + +<!-- 19.png --> + + pli juna kaj pli pura kuŝigis la kapon de sia malpurigita + fratino sur sia virga brusto, ili ekdormis. +</p> + +<p> + La vento mildiĝis, kvazaŭ timante veki ilin. Plumaj + neĝdrivaĵoj, skufaligite de sur la longaj pinbranĉoj, + ŝvebis kiel blankflugilaj birdoj kaj sinkis ĉirkaŭ + ili dum ili dormis. La luno, tra la fenditaj nuboj, rigardis de + supre tion kio estis antaŭe la kampadejo. Sed ĉiu homa + malpuraĵo, ĉiu spuro pri tera farado, estis kaŝita sub + la senmakula mantelo subenĵetita kompate de supre. +</p> + +<p> + Ili dormis tiun tutan tagon kaj la sekvintan, nek ili vekiĝis + kiam voĉoj kaj piedpaŝoj rompis la silenton de la + kampadejo. Kaj kiam kompataj fingroj forbrosis la neĝon de sur + iliaj palaj vizaĝoj, estis apenaŭ direble, laŭ la + egala paco ripozanta sur ili, kiu estis ŝi kiu pekintis. Eĉ + la Leĝo de Poker-Ebenaĵo rekonis tion kaj forturniĝis, + lasante ilin ankoraŭ kunkuplitaj ĉiun en la brakoj de la + alia. +</p> + +<p> + Sed ĉe la enirejo de la ravino, sur unu el la plej grandaj + pinarboj, oni malkovris la duon de trefo pinglitan al la ŝelo + per Bovio-tranĉilo. Ĝi surportis la jenan tekston skribitan + krajone per stabile mano: +</p> + +<p class="centre"> + SUB ĈI TIU ARBO<br> + KUŜAS LA KORPO<br> + DE<br> + JOHANO OKHURSTO<br> + KIU RENKONTIS SINSEKVON DA MALBONŜANCO<br> + LA 23AN DE NOVEMBRO 1850<br> + KAJ<br> + LIVERIS SIAJN LUDPECOJN<br> + LA 7AN DE DECEMBRO 1850. +</p> + +<p> + Kaj senpulsa kaj malvarma, kun Derinĝero ĉe la flanko kaj + kuglo en la koro, kvankam ankoraŭ aplomba kiel en la vivo, sub + la neĝo kuŝis tiu kiu estis samtempe la plej forta kaj + tamen la plej malforta de la forpelitoj de Poker-Ebenaĵo. +</p> + +<div class="titolo"> + LA PARTNERO DE TENESIO +</div> + +<p> + Mi opinias ke neniam ni sciis lian veran nomon. Certe, nia + malscio pri ĝi neniam starigis por ni ajnspecan socian + maloportunaĵon ĉar ĉe Sablo-Baro en 1854, viroj + plejparte rebaptonomiĝis. Foje tiuj prunteprennomoj baziĝis + sur iu diferencigo + +<!-- 20.png --> + + de kostumo, kiel en la kazo de "Drelikaĵo-Jaĉjo"; + aŭ sur iu aparteco de kutimo, kiel vidiĝis en + "Salpetro-Vilĉjo," tiel nomata pro malordinara kvanto da tiu + kemiaĵo en lia ĉiutaga pano; aŭ pro malbonŝanca + erareto, kiel elmontriĝis en "La Fera Pirato," milda, + malofendema viro gajninta tiun malbonaŭguran titolon pro sia + bedaŭrinda misprononco de la termino "feraj piritoj." Eble + tio estis la fonto de ia kruda heraldiko, sed mi devas kredi ke la + fenomeno rezultis de la fakto ke la vera nomo de iu viro en tiu + epoko dependis ununure de lia propra senpravigita deklaro. "Vi nomas + vin Klifordo, ĉu?" diris Bostono, alparolante kun infinita + malestimo timidan novalveninton; "Infero plenas je tiaj Klifordoj!" + Tiam li prezentis la kompatindan viron, kies nomo malbonŝancis + esti efektive Klifordo, sub la kromnomo Garolo-Karolo, malbenita + inspiraĵo de la momento restinta fiksita al li ĉiam poste. +</p> + +<p> + Sed ni revenu al la Partnero de Tenesio, kiun neniam ni konis + alie ol laŭ tiu relativa titolo. Tion ke iam li ekzistis + kiel aparta kaj sendependa individuo ni eksciis nur poste. + Ŝajnas ke en 1853 li forlasis Poker-Ebenaĵon por aliri + San-Franciskon, laŭraporte por havigi al si edzinon. Li neniam + sukcesis preteriri Stoktonon. En tiu loko li ekinteresiĝis + pri juna persono kelnerinanta ĉe la hotelo kie li prenis + siajn manĝojn. Iun matenon li diris al ŝi ion kio igis + ŝin rideti ne malamikine, kaj iom koketuline rompi teleron da + toastoj super lia suprenrigardanta, serioza, simpla vizaĝo kaj + retiriĝi al la kuirejo. Li sekvis ŝin kaj reaperis plurajn + momentojn poste, kovrite je ceteraj toastoj kaj venko. La saman + tagon semajnon poste juĝisto de la paco geedzigis ilin kaj ili + revenis al Poker-Ebenaĵo. Mi konscias ke eblus pliteatrigi + tiun aventureton sed mi preferas rakonti ĝin tiel kiel ĝi + estis rakontita ĉe Sablo-Baro—en la ravinoj kaj drinkejoj—kie + ĉiun sentimentalecon forta senso de humuro modifis. +</p> + +<p> + Pri ilia geedza feliĉo nur malmulto sciatas, eble pro tio + ke Tenesio, loĝante ĉe sia partnero, utiligis la + oportunon diri ion al la nova edzino nome de si mem, je kio, + estas dirate, ŝi ridetis ne malamikine kaj retiriĝis + modeste—ĉi-foje ĝis Marizvilo, kien Tenesio sekvis + ŝin, kaj kie ili estigis kunloĝadon sen la helpo de + juĝisto de la paco. La Partnero de Tenesio reagis simple kaj + serioze, laŭ sia kutimo, al la perdo de sia edzino. Sed, por la + surprizo de ĉiuj, kiam iun tagon Tenesio revenis de Marizvilo, + sen la edzino de sia partnero—ŝi jam ridetis kaj retiriĝis + kun iu alia—la Partnero de Tenesio manpremis lin la unua kaj salutis + lin kun bonvolo. Indignis, kompreneble, la uloj kuniĝintaj en + la ravino por spektadi la pafbatalon. Ilia indigno povintus sin + elverŝi en sarkasmo escepte de tio ke speciala brilo en la + rigardo de la Partnero de Tenesio signalis liaflankan mankon de + humura alttakso. + +<!-- 21.png --> + + Efektive, li estis serioza viro, kun konstanta traktado pri + praktika detalaro kiu malplaĉis kiam li staris alfronte al + malfacilaĵoj. +</p> + +<p> + Intertempe ĝenerala sento malfavore al Tenesio disvolviĝis. + Estis sciate ke li estis vetludisto; estis suspektate ke li estis + ŝtelisto. Pri tiuj suspektoj la Partnero de Tenesio estis egale + kompromitita; pri lia daŭra intimeco kun Tenesio post la supre + citita afero oni povis doni konton nur hipotezante kunpartnerecon + en krimo. Finfine la kulpo de Tenesio fifamiĝis. Iun tagon + li devancis nekonaton survoje al Ruĝ-Hundo. La nekonato + raportis poste ke Tenesio superruzis la tempon rakontante interesajn + anekdotojn kaj memoraĵojn, sed kontraŭlogike fermis la + intervjuon en la sekvontaj vortoj: "Kaj nun, juna viro, mi ĝenu + vin por via tranĉilo, viaj pistoloj kaj via mono. Komprenu, viaj + armiloj povus vin embarasi ĉe Ruĝ-Hundo kaj via mono estus + tento al la malicemuloj. Mi pensas ke vi diris ke via adreso estas + San-Francisko. Mi klopodos efektivigi viziton." Estas ĝuste diri + ke Tenesio disponis pri bela humurfluo kiun povis entute digi nenia + komerca konsideraĵo. +</p> + +<p> + Tiu heroaĵo estis lia fina. Ruĝ-Hundo kaj Sablo-Baro + kunagis kontraŭ la vojrabisto. Tenesio estis ĉasita en + preskaŭ la sama maniero kiel lia prototipo, la griza urso. Dum + la trenretoj pli kaj pli streĉe ĉirkaŭis lin, li faris + senesperan fulmkuron tra la Baro, malplenigante sian revolveron al la + homamaso antaŭ Arkad-Drinkejo, kaj supren laŭ Griz-Kanjono; + sed ĉe ĝia plej malproksima ekstremaĵo haltigis lin + malgranda viro sur griza ĉevalo. La viroj sin rigardis unu la + alian dum momento en silento. Ambaŭ estis sentimaj; ambaŭ + aplombaj kaj sendependaj; kaj ambaŭ ekzemploj de civilizacio kiu + en la deksepa jarcento nomiĝintus "heroa" sed en la deknaŭa + "sendisciplina." +</p> + +<p> + "Kion vi havas tie?—Mi deklaras," diris Tenesio, trankvile. +</p> + +<p> + "Du damojn kaj ason," diris la fremdulo, egale trankvile, elmontrante + du revolverojn kaj Bovio-tranĉilon. +</p> + +<p> + "Tio superas min," respondis Tenesio; kaj, kun tiu epigramo de + vetludisto, li forĵetis sian senutilan pistolon kaj revenrajdis + kun sia kaptinto. +</p> + +<p> + Estis varma nokto. La friska venteto kiu leviĝis kutime je + la subiro de la suno malantaŭ la veprejkronita monto mankis + tiun vesperon ĉe Sablo-Baro. La kanjonjeto sufokiĝis je + varmigitaj rezinecaj odoroj, kaj la putranta drivligno sur la Baro + eligis malfortajn, malsanigantajn elspiraĵojn. La febremeco de + la tago kaj ties ferocaj pasioj ankoraŭ plenigis la kampadejon. + Lumoj moviĝis maltrankvile laŭ la riverbordo, levigante + nenian respondan reflekton el la flavbruna fluo. Kontraŭ la + +<!-- 22.png --> + + nigreco de la pinarboj la fenestroj de la malnova subtegmento super + la ekspresoficejo reliefiĝis brile, kvazaŭ fiksrigardante; + kaj tra iliaj senkurtenaj vitroj la ternivelaj lantantoj vidis la + formojn de la viroj en tiu momento fiksantaj la sorton de Tenesio. + Kaj super ĉio tio, gravurite sur la malhela firmamento, + elstariĝis Siero-Montaro, fordistanca kaj senpasia, kronite per + steloj pli fordistancaj kaj pli senpasiaj. +</p> + +<p> + La proceso de Tenesio efektiviĝis tiel juste kiel eblis sub la + egido de juĝisto kaj ĵurio sin sentintaj iom devigataj + pravigi en sia verdikto la antaŭajn okazaĉojn de aresto + kaj akuzo. La leĝo de Sablo-Baro estis nepacigebla sed ne + venĝema. La ekscitiĝo kaj la personaj sentoj de la + ĉasado jam finiĝis; tenante Tenesion sekure enmane, ili + estis pretaj aŭskulti pacience iun ajn defendadon, kiu estus, + tamen, ili jam antaŭkonkludis, nesufiĉa. Havante nenian + dubon en siaj propraj mensoj, ili bonvolis cedi al la kaptito ajnan + fidon povantan ekzisti en la mensoj de aliaj. Certaj pri la hipotezo + ke li estu pendumita nome de ĝeneralaj principoj, ili indulgis + lin je pli da defendospaco ol lia temerara aŭdaco ŝajnis + rajtigi. La juĝisto ŝajnis pli anksia ol la malliberulo, + kiu tute senzorge pri ceteraj temoj, verŝajne sentis makabran + plezuron pri la respondeco kiun li estigis. "Mi elmetas nenian + manon en ĉi-tiu matĉo," estis lia senŝanĝa sed + bonhumora respondo al ĉiuj demandoj. La juĝisto—kiu + estis ankaŭ lia kaptinto—bedaŭris svage dum momento ne + esti mortpafinta lin "je vido," sed baldaŭ malakceptis tiun + homan malforton, konsiderante ĝin maltaŭgaĵo por + la juĝista menso. Tamen, kiam aŭdiĝis ĉeporta + frapeto, kaj estis raportite ke la Partnero de Tenesio ĉi-tieas + nome de la malliberulo, tuj tiu estis enlasita sen rezisto. Eble la + pli junaj membroj de la ĵurio, al kiuj la procedoj fariĝis + ĝene pensigaj, salutis lin kiel malstreĉiĝon. +</p> + +<p> + Ĉar li ne estis, certe, impona figuro. Malalta kaj korpulenta, + kun kvadrata vizaĝo, sunbrulita en preternaturan ruĝecon, + vestite en malstreĉa tika bluzo kaj pantalono strekita kaj + spruĉita je ruĝa tero, li vidigis aspekton sub iuj + ajn cirkonstancoj strangan sed nun eĉ ridindan. Dum li + kliniĝis por lasi ĉepiede pezan tolsakon kiun li portis, + evidentiĝis, laŭ duonvideblaj tekstoj kaj enskriboj, ke + la ŝtofo je kiu lia pantalono estis flikita, destiniĝis + origine al iu malpli ambicia kovraĵo. Tamen li antaŭeniris + kun granda digno kaj post manpremi ĉiun personon de la + ĉambro kun penigita afableco, li viŝis sian seriozan + konsternitan vizaĝon per ruĝa vakertuko, nuancete pli hela + ol lia haŭtkoloro, kuŝigis sian fortan manon sur la tablon + por sin stabiligi, tiam alparolis la juĝiston: +</p> + +<p> + "Mi preterpasis," li komencis, pardonpete, "kaj mi elektis nur + enpaŝi kaj + +<!-- 23.png --> + + kontroli kiel fartas jen tiu Tenesio—mia partnero. Estas varma + nokto. Mi malmemoras tian veteron iam ajn antaŭe sur la Baro." +</p> + +<p> + Li paŭzis momenton, sed ĉar neniu bonvolis prezenti + ceterajn meteologiajn memoraĵojn, denove li sin turnis al sia + vakertuko kaj dum kelkaj momentoj ŝvabris sian vizaĝon + diligente. +</p> + +<p> + "Ĉu vi havas ion por diri favore al la malliberulo?" diris la + juĝisto tempofine. +</p> + +<p> + "Jen estas la afero," diris la Partnero de Tenesio en tono de + malstreĉiĝo. "Mi venas ĉi tien-ĉi kiel + partnero de Tenesio—lin konante jam preskaŭ kelkajn kvar + jarojn, proksime kaj malproksime, seke kaj malseke, bonŝance + kaj malbonŝance. Liaj farmanieroj ne estas ĉiam miaj + farmanieroj, sed en ĉi tiu-ĉi junulo ne estas faroj, ne + estas agoj liaflankaj kiujn mi malkonas. Kaj vi diras al mi, diras + vi—kvazaŭ konfidence, kaj inter viro kaj viro—diras vi, + 'Ĉu vi scias ion ajn favore al li?' kaj mi diras al vi, diras + mi—kvazaŭ konfidence, kvazaŭ inter viro kaj viro—'Kion + viro devas scii pri sia partnero?'" +</p> + +<p> + "Ĉu tio estas ĉio kion vi havas por diri?" demandis la + juĝisto malpacience, pensante, eble, ke danĝera simpatia + humoro komencis homecigi la tribunalon. +</p> + +<p> + "Prave," aldiris la Partnero de Tenesio. "Mi malrajtas diri ion ajn + kontraŭ li. Kaj nun, kio estas la kazo? Jen estas Tenesio kiu + deziras monon, ĝin deziregas, kaj malbonvolas peti ĝin + al sia longtempa partnero. Nu, kion faras Tenesio? Li embuskigas + fremdulon kaj kaptas tiun fremdulon; kaj lin vi mem embuskigas + viavice kaj lin kaptas; kaj la honoroj estas facile al vi. Kaj + mi demandas vin, ĉar vi estas honestamensa viro, kaj vin + ĉiujn, kiuj estas ĉiuj ĝentlemanoj, kaj honestamensaj, + ĉu mi ne pravas?" +</p> + +<p> + "Malliberulo," diris la juĝisto, interrompante, "ĉu vi + havas demandojn por starigi al ĉi tiu viro?" +</p> + +<p> + "Ne, ne!" aldiris haste la Partnero de Tenesio. "Mi elmetas sola + ĉi tiun manon. Bazoroke, jen estas la afero; Tenesio, jen + tiu, ruzludigis iom krude kaj multkoste fremdulon kaj ĉi + tiun kampadejon. Kaj nun, kio estas la ĝusta sumo? Kelkaj + dirus ke granda, kelkaj dirus ke malpli granda. Jen estas dek sep + cent dolaroj, en kruda oro kaj horloĝo—estas preskaŭ + la tutaĵo de miaj havaĵoj—kaj nomu tion kvita!" Kaj + antaŭ ol mano povus leviĝi por malpermesi lin, li + elverŝis la enhavon de la tolsako sur la tablon. +</p> + +<p> + Dum momento lia vivo minaciĝis. Unu-du viroj saltstariĝis, + pluraj manoj palpserĉis kaŝitajn armilojn kaj propono + "elĵetu lin tra la fenestro" estis nuligita nur + +<!-- 24.png --> + + per gesto de la juĝisto. Tenesio ridis. Kaj verŝajne + malkonsciante pri la ekscitiĝo, la Partnero de Tenesio + elprofitis la oportunon reŝvabri sian vizaĝon per sia + vakertuko. +</p> + +<p> + Kiam ordo estis restaŭrita kaj oni komprenigis al la viro, + uzante fortaj esprimoj kaj retoriko, ke la ofendon de Tenesio mono ne + povus pardonigi, lia vizaĝo alprenis pli seriozan kaj sangvinan + koloron kaj la plej proksimaj al li rimarkis ke lia malglata mano + tremetis sur la tablo. Li hezitis momenton dum malrapide li remetis + la oron en la tolsakon kvazaŭ ne ankoraŭ tute prikonsciante + la altigitan senton de justeco kiu influis la tribunalon kaj + konsternite pro la supozo esti ofertinta malsufiĉon da mono. + Tiam li turniĝis al la juĝisto, kaj dirante, "Ĉi tiu + estas solapersona mano, elmetita solapersone kaj sen mia partnero," + li riverencis al la ĵurio kaj estis retiriĝonta kiam la + juĝisto lin revokis. +</p> + +<p> + "Se vi havas ion por diri al Tenesio, pli bone estus diri tion nun." +</p> + +<p> + Unuafoje tiun vesperon la okuloj de la malliberulo kaj lia stranga + advokato renkontiĝis. Tenesio ridetis, elmontris siajn blankajn + dentojn, kaj dirante, "Superludite, oldulo," etendis la manon. La + Partnero de Tenesio alprenis ĝin en sian, kaj dirante, "Dum mi + preterpasis mi nur hazarde eniris por vidi kiel fartas la afero," + lasis la manon fali passive kaj aldirinte ke "estas varma nokta," + denove ŝvabris sian vizaĝon per sia vakertuko kaj sen + cetera vorto retiriĝis. +</p> + +<p> + Neniam denove la du viroj renkontiĝis vivaj. Ĉar la + senparalela ofendo de la ŝmirmono ofertita al Juĝisto + Linĉo—kiu, ĉu antaŭjuĝa, ĉu + malfortvola, ĉu mallarĝmensa, restis almenaŭ + nekoruptebla—stabiligis en la menso de tiu mita persono ajnan + hezitan decidon pri la sorto de Tenesio; kaj je tagiĝo oni + marŝigis lin, streĉe garditan, por ĝin renkonti + ĉe la supro de Marlejo-Monteto. +</p> + +<p> + Kiel li alfrontis ĝin, kiom aplomba li estis, kiel li + malkonsentis diri ion ajn, kiom perfektaj estis la aranĝoj de + la komitato, tio ĉio estis raportita siatempe, kun la aldono de + averta moralaĵo kaj ekzemplo por ĉiuj estontaj maliculoj en + <i>Ruĝa-Hundo-Klariono</i>, per ties redaktoro, kiu ĉeestis + la aferon kaj al kies vigla Anglalingvo mi ĝoje direktas la + leganton. Sed la beleco de tiu mezsomera mateno, la benita amikeco + de tero kaj aero kaj ĉielo, la vekita vivo de la liberaj + arbaretoj kaj montetoj, la ĝoja renovigo kaj la promeso de la + Naturo, kaj super ĉio, la infinita sereneco kiu entuziasmigis + pere de ĉiu el tiuj, ne estis raportitaj, malapartenante al + la socia <!-- Error in book: social --> leciono. Kaj tamen, kiam + la senvalora kaj stulta ago estis plenumita, kaj iu vivo, kun siaj + eblecoj kaj respondecoj, forpasis el la misformaĵo pendanta + svinge inter tero kaj ĉielo, la birdoj kantis, la floroj + malfermiĝis, la suno brilis, tiel gaje kiel antaŭe; kaj + eble <i>Ruĝa-Hundo-Klariono</i> pravis. +</p> + +<!-- 25.png --> + +<p> + La Partnero de Tenesio ne enestis la aron ĉirkaŭantan + la minacan arbon. Sed dum la ĉeestantoj turniĝis por + disiĝi, ilia atento direktiĝis al la malkutima aspekto + de senmova azenĉaro haltinta ĉeflanke de la vojo. + Alproksimiĝante, tuj ili rekonis la respektindan Ĵaninjon + kaj la duradan ĉareton kiel havaĵojn de la Partnero de + Tenesio, utiligatajn de li por forporti teron el sia pretendejo; + kaj kelkajn paŝojn pli malproksime la proprietanton mem de + la ekipaĵo, sidantan sub cervokularbo, forviŝantan la + ŝviton de sur sia brilanta vizaĝo. Responde al iu demando, + li diris ke li venis por la korpo de la "forpaŝinto", "se tute + malgravas al la komitato." Li ne deziris hastigi "ion ajn"; li + bonvolis "atendi." Li ne laboris tiun tagon; kaj kiam la sinjoroj + ne plu bezonis la "forpaŝinton," li forportus lin. "Se estas + iuj ajn," li aldiris en sia simpla serioza maniero, "bonvolantaj + partopreni en la cer'monio, ili rajtas alveni." Eble estis pro + senso de humuro, kiu, kiel me jam sugestis, estis trajto de + Sablo-Baro—eble estis pro io eĉ pli bona ol tio, sed du trionoj + de la lantantoj konsentis tuj pri la invito. +</p> + +<p> + Estis tagmezo kiam la kadavro de Tenesio estis liverita en la + manojn de lia partnero. Dum la ĉaro apudiĝis al la + fatala arbo, ni konstatis ke ĝi enhavis krudan oblongan + skatolon—verŝajne faritan el sekcio de kluzo—kaj duone + plenigitan je arboŝelo kaj pinkvastoj. La ĉaro estis cetere + ornamita per salikstikaĵoj kaj cervokularbaj floretoj. Kiam + la korpo estis kuŝigita en la skatolo, la Partnero de Tenesio + kovris ĝin per peco da gudrita dreliko, kaj suprensidigante sin + serioze sur la mallarĝan antaŭseĝon, kun la piedoj + sur la timonoj, antaŭenpeletis la azeneton. La ekipaĵo + antaŭeniĝis malrapide, je tiu deca ritmo kiu estis kutimo + ĉe Ĵaninjo eĉ sub malpli solenaj cirkonstancoj. + La viroj—duone scivoleme, duone ŝerceme, sed ĉiuj + bonhumore—laŭpromenis apud la ĉaro, iuj antaŭ, + iuj iom malantaŭ la malbela katafalko. Sed ĉu pro la + mallarĝiĝado de la vojo ĉu pro iu aktuala senso de + deco, dum la veturilo preterpasis, la kompanio maldevanciĝis + duope, tenante la paŝritmon, kaj alie alprenante la eksteran + aspekton de ceremonia procesio. Jaĉjo Folinzbeo, kiu dekomence + ludis funebran marŝon en muta ŝajnigo sur imaga trombono, + ĉesis pro manko de simpatio kaj alttakso—maldisponante eble pri + la kapablo de la aŭtenta humoristo sin kontentigi ĝuante + sian propran ŝercadon. +</p> + +<p> + La vojo laŭiris tra Griza Kanjono, nun vestita en funebra + drapiraĵo kaj ombroj. La ruĝlignoarboj, enterigante + siajn mokasenigitajn piedojn en la ruĝa tero, staris + Indianvice laŭ la irejo, trenante maldelikatan benon el siaj + kliniĝantaj branĉoj sur la preterpasantan mortveturilon. + Leporo, surprizite en senhelpan malfaradon, sidiĝis rektadorse + kaj pulsante en la laŭvojaj filikoj dum la funebrantaro + +<!-- 26.png --> + + preterpasis. Sciuroj hastis atingi sekuran spektadlokon en pli + aliaj branĉoj; kaj la blugaroloj, etendante siajn flugilojn, + papiliumis avangarde antaŭ ili ĝis tiuj atingis la + antaŭlimon de Sablo-Baro kaj la solan kabanon de la Partnero de + Tenesio. +</p> + +<p> + Vidate sub pli favoraj cirkonstancoj, ĝi ne estintus gajiga + loko. La malpitoreska starejo, la kruda kaj malbela silueto, la + malplaĉaj detaloj kiuj diferencigas la nestokonstruadon de la + Kalifornia ministo, ĉiuj ĉeestis, dum aldone apudestis + la morneco de putrado. Kelkajn paŝojn malproksime estis kruda + enfermejo, kiu, en la malmultaj tagoj de la geedza feliĉo + de la Partnero de Tenesio, rolis kiel ĝardeno, sed nun + estis superkreskinta je filikoj. Dum ni alproksimiĝis ni + surpriziĝis ekkonsciante ke tio kion ni supozis esti lastatempa + entrepreno de kultivado estis rompita tero ĉirkaŭ + malfermita tombo. +</p> + +<p> + La ĉaro estis haltigita antaŭ la enfermejo, kaj + malakceptinte la proponojn de helpo kun la sama mieno de simpla + memdependo kiun li jam elmontris tra la tuta afero, la Partnero de + Tenesio levis la krudan ĉerkon sur sian dorson kaj kuŝigis + ĝin solapersone en la malprofunda tombo. Tiam li najlfermis la + tabulon funkciantan kiel kovrilo, kaj suririnte la altaĵeton + de tero apud ĝi, li demetis sian ĉapelon kaj viŝegis + malrapide sian vizaĝon per sia vakertuko. Tion la homamaso + juĝis preludo de prelego kaj sin aranĝis diverspoze sur + stumpoj kaj rokegoj, kaj sidis atendante. +</p> + +<p> + "Kiam viro kuras libere," komencis diri malrapide la Partnero de + Tenesio, "jam dum la tuta tago, kion li faru tute nature? Nu, + li hejmenrevenu. Kaj se li estas en malbona kondiĉo por + hejmenreveni, kion faru lia pli bona amiko? Nu, li hejmenrevenigu + lin. Kaj jen estas Tenesio kiu kuris libere ĝis nun kaj ni + hejmenrevenigas lin post liaj vagiradoj." Li paŭzis kaj alprenis + kvarceron, frotis ĝin mediteme sur sian manikon kaj pluparolis: + "Ne estas la unua fojo kiam mi portis lin surdorse, kiel vi vidis min + ĵuse. Ne estas la unua fojo kiam mi alportis lin al ĉi tiu + ĉi kabano kiam maleblis al li sin helpi; ne estas la unua fojo + kiam mi kaj Ĵaninjo atendis lin sur tiu jen monteto kaj alprenis + lin kaj tial hejmenigis lin kiam maleblis al li paroli kaj li ne + rekonis min. Kaj nun ke jen estas la fina fojo, nu"—li paŭzis + kaj frotigis la kvarcon leĝere sur sia manikon—"vi vidas, + estas iom malfacile por lia partnero. Kaj nun, sinjoroj," li aldonis + abrupte, enmanigante sian longtenilan ŝovelilon, "la cer'monio + finfiniĝis; kaj miaj dankoj, kaj la dankoj de Tenesio, al vi por + via komplezo." +</p> + +<p> + Malagnoskante ĉiujn proponojn de helpo, li komencis plenigi + la tombon, turnante la dorson al la homamaso, kiu post kelkmomenta + hezitado, retiriĝis iom post iom. Dum ili transiris la kresteton + kiu kaŝis Sablo-Baron de vido, kelkaj, + +<!-- 27.png --> + + rigardante malantaŭen, kredis vidi la Partneron de Tenesio, + plenumintan sian laboron, sidantan sur la tombo, kun la ŝovelilo + inter siaj genuoj, dum lia vizaĝo estis enteregita en lia + ruĝa vakertuko. Sed aliaj kontraŭdiris ke je tiu distanco + vizaĝo kaj vakertuko sin similas unu la alian, kaj la punkto + restis sendecido. +</p> + +<p> + En la reago sekvinta la febran ekscitiĝon de tiu tago, oni ne + forgesis la Partneron de Tenesio. Sekreta enketo senkulpigis lin pri + kompliceco en la kulpo de Tenesio kaj nur postlasis suspekton pri + lia ĝenerala mensa sano. Intence Sablo-Baro vizitadis lin kaj + liveradis al li diversajn maldelikatajn sed boncelajn komplezojn. + Sed ekde tiu tago lia forta sano kaj lia granda potenco ŝajnis + videble malkreski; kaj kiam la pluva sezono establiĝis bone kaj + la etaj herberoj komencis apereti el la roka altaĵeto sur la + tombo de Tenesio, li enlitiĝis. +</p> + +<p> + Iun nokton, kiam la pinarboj apud la kabano ŝanceliĝis + en la ŝtormo kaj trenis siajn maldikajn fingrojn trans la + tegmenton, kaj la bruego kaj fluego de la ŝvelinta rivero + aŭdiĝis sube, la Partnero de Tenesio levis la kapon de sur + la kuseno kaj diris: "Estas la horo iri renkonti Tenesion; mi devas + meti Ĵaninjon en la ĉaron," kaj estus ellitiĝinta sen + la deteno de sia prizorganto. Baraktante, daŭre li postkuris + sian unikan fantazion: "Nu, jen, trankvile, Ĵaninjo—trankvile, + eta karulino. Kiel malhele estas! Priatentu la vojsulkojn—kaj + priatentu ankaŭ lin, karulino! Foje, vi scias, kiam li estas + blindige ebria, li subenfalas rekte sur la vojeton. Daŭrigu vian + iradon rekte ĝis la pinarbo sur la supro de la monteto. Jen! + Tiel mi ja diris!—jen li estas—alvenante ĉi tien—tute sola, + malebria, kun la vizaĝo tute brilega. Tenesio! Partnero!" +</p> + +<p> + Kaj tial ili renkontiĝis. +</p> + +<!-- 28.png --> + +<hr align="center" width="62%" style="margin-top: 2em; margin-bottom: 2em"> + +<p class="centre dike"> + INFORMO +</p> + +<p class="centre"> + En la duonsovaĝa, ofte senleĝa, intermontara Kalifornio<br> + de la mez-deknaŭjarcento,<br> + en malbelaj provizoraj riverbordaj kaj montetdeklivaj kampadejoj,<br> + orserĉantoj, pioniroj, fuĝintoj, ekzilitoj,<br> + vetludistoj, malĉastulinoj, ŝtelistoj, murdintoj,<br> + kaj ceteraj malhonestuloj kaj aventuruloj<br> + penadas kunvivi kaj kunlabori<br> + en malfacilegaj fizikaj kaj emociaj kondiĉoj.<br> + Ĉi tie kuraĝo kaj pacienco estas ĉiutagaj necesaĵoj<br> + dum bonkoreco kaj malavareco estiĝas<br> + nur maloftege kiel surprizaj kaj bonvenaj benoj. +</p> + +<p class="centre"> + Uzante realisman, foje naturalisman, ofte ironian stilon<br> + kiu iom memorigas Balzakon<sup>*</sup>, Zolaon<sup>*</sup> kaj Dikenzon,<sup>*</sup><br> + Breto Harto<sup>*</sup> pentras la human estaĵon<br> + en ties mirinda dualeco—neegala dualeco, bedaŭrinde, en kiu<br> + boneco kaj malboneco, beleco kaj malbeleco<br> + pezas malsame. +</p> + +<p class="centre plimalgrande"> + <sup>*</sup>Anglalingve: Balzac, Zola, Dickens, Bret Harte<br> + Originaj Anglalingvaj titoloj de la noveloj:<br> + "The Luck of Roaring Camp,"<br> + "The Outcasts of Poker Flat,"<br> + kaj "Tennessee's Partner."<br> +</p> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret +Harte, by Bret Harte + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ DE USONA *** + +***** This file should be named 20931-h.htm or 20931-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/0/9/3/20931/ + +Produced by Robert L. Read, William Patterson and the +Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> + +</html> + diff --git a/20931-page-images/f001.png b/20931-page-images/f001.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..96617d3 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/f001.png diff --git a/20931-page-images/p001.png b/20931-page-images/p001.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..76174a5 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p001.png diff --git a/20931-page-images/p002.png b/20931-page-images/p002.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e82f035 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p002.png diff --git a/20931-page-images/p003.png b/20931-page-images/p003.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c40585d --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p003.png diff --git a/20931-page-images/p004.png b/20931-page-images/p004.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c85f01f --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p004.png diff --git a/20931-page-images/p005.png b/20931-page-images/p005.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..502a1bc --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p005.png diff --git a/20931-page-images/p006.png b/20931-page-images/p006.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e73f8c2 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p006.png diff --git a/20931-page-images/p007.png b/20931-page-images/p007.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..fd361d4 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p007.png diff --git a/20931-page-images/p008.png b/20931-page-images/p008.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8df3f4f --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p008.png diff --git a/20931-page-images/p009.png b/20931-page-images/p009.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..14a54e0 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p009.png diff --git a/20931-page-images/p010.png b/20931-page-images/p010.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1e17038 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p010.png diff --git a/20931-page-images/p011.png b/20931-page-images/p011.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..771c689 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p011.png diff --git a/20931-page-images/p012.png b/20931-page-images/p012.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4d3bf81 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p012.png diff --git a/20931-page-images/p013.png b/20931-page-images/p013.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..7d23783 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p013.png diff --git a/20931-page-images/p014.png b/20931-page-images/p014.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..2d9ddf3 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p014.png diff --git a/20931-page-images/p015.png b/20931-page-images/p015.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..5189c35 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p015.png diff --git a/20931-page-images/p016.png b/20931-page-images/p016.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..228f7e0 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p016.png diff --git a/20931-page-images/p017.png b/20931-page-images/p017.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..4480392 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p017.png diff --git a/20931-page-images/p018.png b/20931-page-images/p018.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..ee82560 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p018.png diff --git a/20931-page-images/p019.png b/20931-page-images/p019.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8e2f60a --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p019.png diff --git a/20931-page-images/p020.png b/20931-page-images/p020.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..db11731 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p020.png diff --git a/20931-page-images/p021.png b/20931-page-images/p021.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a1a43bf --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p021.png diff --git a/20931-page-images/p022.png b/20931-page-images/p022.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..c8e491c --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p022.png diff --git a/20931-page-images/p023.png b/20931-page-images/p023.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..fe406ea --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p023.png diff --git a/20931-page-images/p024.png b/20931-page-images/p024.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..60ff212 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p024.png diff --git a/20931-page-images/p025.png b/20931-page-images/p025.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e23d198 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p025.png diff --git a/20931-page-images/p026.png b/20931-page-images/p026.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e1e0bb3 --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p026.png diff --git a/20931-page-images/p027.png b/20931-page-images/p027.png Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..38c647e --- /dev/null +++ b/20931-page-images/p027.png diff --git a/20931.txt b/20931.txt new file mode 100644 index 0000000..4e421bb --- /dev/null +++ b/20931.txt @@ -0,0 +1,1625 @@ +Project Gutenberg's Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret Harte, by Bret Harte + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret Harte + +Author: Bret Harte + +Translator: Edwin Grobe + +Release Date: March 29, 2007 [EBook #20931] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: ASCII + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ DE USONA *** + + + + +Produced by Robert L. Read, William Patterson and the +Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + + + + + +TRI NOVELOJ + +de + +Usona Verkisto + + + +BRET HARTE +(1836-1902) + + + "La Bonsxanco de Rora-Kampadejo" + "La Forpelitoj de Poker-Ebenajxo" + "La Partnero de Tenesio" + + +Esperantigis +EDWIN GROBE + + +2003 +1620 North Sunset Drive +Tempe, Arizona 85281, Usono + + + + +LA BONSXANCO DE RORA-KAMPADEJO + + +Estis brukonfuzo en Rora-Kampadejo. Ne temis pri batalo, cxar en 1850 +tiajxo ne estis suficxe malkutima por kunvenigi la tutan setlejon. Ne +nur la fosajxoj kaj pretendejoj estis forlasitaj, sed Tutleo-Nutrovarejo +kontribuis siajn vetludistojn, kiuj, ni memoru, dauxrigis trankvile sian +ludadon en la tago kiam Franca Pecxjo kaj Kanaka Jocxjo sin mortpafis +unu la alian trans la vendotablon de la antauxcxambro. La tuta kampadejo +trovigxis en kunveno antaux kruda kabano cxe la ekstera limo de la +malplenejo. Interparolado okazis en mallauxta tono, sed virina nomo +ripetigxis ofte. Estis nomo suficxe konata en la kampadejo: "Cxerokea +Sanjo." + +Eble pli bone estus malmulte paroli pri sxi. Sxi estis kruda kaj, ni +timu, ege peka virino. Sed en tiu tempo sxi estis la sola virino en +Rora-Kampadejo, kaj jxus tiam kusxis en malfacilega embaraso, kiam sxi +plej multe bezonis la flegadon de sia sekso. Dibocxema, forlasita, +nerevalorigebla, sxi suferis tamen martirecon jam suficxe malfacilan +por toleri kiam vualitan per kompata virineco, sed nun teruran en sia +soleco. La praa malbeno surfalis sxin en tiu origina izoleco devinta +tiel timegindigi la punon de la unua peko. Estis, eble, trajto de la +pentopago de sxia peko, tio ke, en momento kiam plejmulte mankis al +sxi la intuiciaj tenereco kaj prizorgo de sia sekso, sxi renkontis nur +la duonmalestimajn vizagxojn de siaj masklaj kunestantoj. Tamen kelkaj +el la spektantoj estis, mi opinias, kortusxitaj per sxiaj suferadoj. +Sancxjo Tiptono pensis ke "malfacilas por Sanjo," kaj, primeditante +sxian kondicxon, dum momento noble kaj provizore forgesis tion ke li +tenis ason kaj du damojn en sia maniko. + +Estos vidate, ankaux, ke la situacio estis originala. Mortoj estis +neniel malkutimaj en Rora-Kampadejo, sed naskigxo estis novajxo. Homoj +jam estis forsenditaj el la kampadejo efike, definitive kaj sen la eblo +de reveno, sed jen estis la unua fojo ke iu ajn prezentigxis _ab +initio_. Tial la ekscitigxo. + +"Vi eniru tien, Stucxjo," diris eminenta civitano konata kiel "Kentuko," +alparolante unu el la lantantoj. "Eniru tien kaj kontrolu kion vi povas +fari. Vi estas spertulo pri tiajxoj." + +Eble la elekto estis tauxga. Stucxjo jam estis, en aliaj klimatoj, +la lauxsupoza cxefo de du familioj; efektive, estis al iu legxa +senformaleco okaze de la koncernaj eventoj ke Rora-Kampadejo--urbo de +rifugxo--sxuldis lian kompanion. La homamaso aprobis la elekton kaj +Stucxjo estis suficxe sagxa por cedi al la plejmulto. La pordo fermigxis +malantaux la porokaza kirurgo kaj akusxisto, kaj Rora-Kampadejo sidigxis +ekstere, fumis sian pipon, kaj atendis la rezulton. + +La kunvenintaro nombris cxirkaux cent virojn. Unu-du el tiuj estis +efektivaj fugxintoj de justico, kelkaj estis krimuloj kaj cxiuj estis +sendisciplinaj. Fizike ili elmontris nenian indikon pri siaj antauxaj +vivoj kaj karakteroj. La plej ofenda kanajlo havis Rafaelan vizagxon, +kun abundo da blonda hararo; Okhursto, vetludisto, havis la melankolian +aspekton kaj intelektan abstraktecon de Hamleto; la plej aplomba kaj +plej kuragxa viro estis alta je nur iom pli ol kvin futoj kaj havis +dolcxan vocxon kaj embarasitan timidan manieron. La termino "kruduloj" +aplikita al ili estis diferencigo pli ol difino. Eble pri la minoraj +detaloj de fingroj, piedfingroj, oreloj, ktp. povas esti ke la kampadejo +iom mankis, sed tiuj malgravaj preterlasoj ne malpliigis ilian agregitan +potencon. La plej forta viro havis nur tri fingrojn sur la dekstra mano; +la plej lerta pafisto havis solan okulon. + +Tia estis la fizika aspekto de la viroj disigxintaj cxirkaux la kabano. +La kabano kusxis en triangula valo, inter du montetoj kaj rivero. La +sola elirejo estis kruta pado trans la supron de monteto alfrontanta +la kabanon, nun lumigatan de la levigxanta luno. Eble la suferanta +virino vidis gxin de la kruda litbenko sur kiu sxi kusxis--vidis gxin +suprenserpentadi kiel argxenta fadeno gxis perdigxi en la supraj steloj. + +Fajro de velkintaj pinbrancxoj aldonis gregemecon al la kunveno. Iom +post iom la natura gajeco de Rora-Kampadejo revenis. Vetajxoj estis +libere proponitaj kaj agnoskitaj pri la rezulto. Tri kontraux kvin ke +"Sanjo travivos la aferon;" ecx ke la infano travivus; flankvetajxoj pri +la sekso kaj hauxtkoloro de la alvenonta fremdulo. Meze de ekscitita +diskutado ekbruo levigxis inter tiuj plej proksimaj al la pordo kaj la +kampadejo haltis por auxskulti. Super la sxanceligxado kaj la gxemado +de la pinarboj, la hasta fluado de la rivero kaj la krepitado de la +fajro, altigxis akuta plendema krio--krio kiel nenio auxdita antauxe en +la kampadejo. La pinoj cxesis gxemi, la rivero cxesis hasti, la fajro +cxesis krepiti. Sxajnis ke ankaux la Naturo haltis por auxskulti. + +La kampadejo surpiedigxis kvazaux solavire! Oni proponis eksplodigi +barelon da pulvo, sed, en konsiderado pri la situacio de la patrino, +pli bonaj konsiloj regis kaj nur kelkaj revolveroj estis pafitaj; cxar, +cxu pro la kruda kirurgio de la kampadejo, cxu pro alia kialo, Cxerokea +Sanjo sinkis rapide. En la dauxro de sola horo sxi suprengrimpis, por +tiel diri, laux tiu malfacila vojo kondukanta gxis la steloj, kaj +tiel elpasis Rora-Kampadejon, gxiajn pekadon kaj honton, por cxiam. +Mi ne kredas ke la anonco multe gxenis ilin, krom en spekulativado +pri la sorto de la infano. "Cxu li povas travivi nun?" oni demandis +Stucxjon. Tiu respondis dubeme. La sola cetera estajxo de la sekso kaj +patrina kondicxo de Cxerokea Sanjo en la setlejo estis azenino. Okazis +kelke da konjektado pri tauxgeco, sed oni provis la eksperimenton. Tio +estis malpli problema ol la antikva pritrakto de Romulo kaj Remo, kaj +versxajne egale sukcesa. + +Kiam tiuj detaloj estis finarangxitaj, kio forkonsumis ceteran horon, +la pordo estis malfermita kaj la anticipa viramaso jam formigxinta en +vicon eniris unu post la alia. Apud la malalta benko aux breto, sur kiu +la patrina figuro reliefigxis severe sub la kovriloj, staris pintablo. +Sur tiu estis metita kandelskatolo, en kiu, vindite en brila rugxa +flanelo, kusxis la plej lastatempa alveninto de Rora-Kampadejo. Apud la +kandelskatolo estis metita cxapelo. Gxia utiligo baldaux indikigxis. +"Sinjoroj," diris Stucxjo kun rara miksajxo de auxtoritato kaj lauxofica +memkontento,--"Sinjoroj bonvolu enpasi laux la antauxpordo, lauxpasi la +tablon kaj elpasi laux la malantauxpordo. Tiuj volantaj donaci ion ajn +al la orfo trovos oportunan cxapelon." La unua viro eniris surportante +sian cxapelon; li sencxapeligis tamen dum li cxirkauxrigardis; kaj +tial, malkonsciante, estigis ekzemplon por la sekvinto. En tiaj +komunumoj bonaj kaj malbonaj faroj estas kontagxaj. Dum la procesio +eniris vice, auxdigxis komentoj--kritikoj direktitaj, eble, pli +gxuste al Stucxjo, kiel spektaklestro--"Cxu estas li?" "ege malgranda +specimeno;" "mankas al li koloro;" "ne plu granda ol pistolo." La +donacoj estis egale tipaj: argxenta tabakujo; Hispana ormonero; mararmea +revolvero argxente muntita; orspecimeno; belege brodita naztuko de +virino (de Okhursto, la vetludisto); diamanta brustobrocxo; diamanta +ringo (sugestite per la brocxo, kun la komento de la donacinto ke li +"vidis tiun brocxon kaj pliproponis gxin je du diamantoj"); katapulto; +Biblio (de nekonata donacinto); ora sprono; argxenta kafkulero (la +inicialoj, mi bedauxras diri, ne estis tiuj de la donacinto); paro da +tondiloj de kirurgo; lanceto; bankbileto de kvin pundoj de Banko de +Anglio; kaj cxirkaux du cent dolaroj en hazardaj or- kaj argxenteroj. +Dum tiuj procedoj Stucxjo estigis silenton tiel senemocian kiel tiu +de la morta virino maldekstraflanke de li, gravecon tiel enigman kiel +tiu de la novnaskigxinto dekstre de li. Sola evento okazis por rompi +la monotonecon de la stranga procesio. Dum Kentuko klinigxis super la +kandelskatolo duonscivoleme, la infano turnigxis kaj, en spasmo de +doloro, krocxis lian palpantan fingron kaj tenis gxin fikse dum momento. +Kentuko aspektis stulte kaj embarasite. Kvazauxa rugxigxo klopodis +sin fiksi sur lian veterbatitan vangon. "La malbenita kanajleto," li +diris, eligante sian fingron kun, eble, pli da tenereco kaj prizorgo +ol oni povintus jugxi lin kapabla elmontri. Li tenis tiun fingron +iom apartigita disde ties kunuloj dum li eliris kaj kontrolis gxin +scivoleme. La kontrolo estigis la saman originan komenton pri la infano. +Efektive, li sxajnis gxui ripeti gxin. "Li luktis kun mia fingro," li +rimarkis al Tiptono, elmontrante la membron, "la malbenita kanajleto!" + +Estis la kvara horo de la mateno antaux ol la kampadejo elektis +kusxigxi. Lumo brilis en la kabano kie la vacxantoj sidis, cxar Stucxjo +ne enlitigxis tiun nokton. Nek Kentuko. Li drinkis liberege kaj rakontis +kun granda entuziasmo sian sperton, findirante sensxangxe je sia kutima +kondamno de la novalveninto. Tio sxajnis senzorgigi lin je iu ajn +maljusta akuzo de sentimentaleco, kaj Kentuko havis la malfortojn de la +pli nobla sekso. Kiam la aliaj cxiuj jam enlitigxis, li subeniris al +la rivero kaj fajfis mediteme. Tiam li suprenpromenis laux la ravino, +preter la kabano, ankoraux fajfante kun sinesprima senzorgo. Cxe granda +rugxligna arbo li pauxzis kaj resekvis siajn pasxojn kaj novan fojon +preterpasis la kabanon. Vojmeze gxis la riverbordo li pauxzis denove +kaj tiam revenis kaj frapis je la pordo. Malfermis gxin Stucxjo. "Kiel +fartas la afero?" diris Kentuko, rigardante preter Stucxjo gxis la +kandelskatolo. "Cxio trankvilas," respondis Stucxjo. "Cxu okazas io +ajn?" "Nenio." Estis pauxza--embarasa--dum Stucxjo dauxre tenis la +pordon. Tiam Kentuko reprenis la temon de sia fingro, kiun li elmontris +al Stucxjo. "Luktis kun gxi,--la damnita kanajleto," li diris, kaj +retirigxis. + +La sekvintan tagon Cxerokea Sanjo ricevis tian krudan enterigon kian +Rora-Kampadejo pridisponis. Post kiam sxia kadavro estis konfidita al +la montetdeklivo, la kampadejo estigis ceremonian kunvenon por diskuti +kiel trakti sxian infanon. Rezolucio adopti lin estis unuanima kaj +entuziasma. Sed tujege estigxis vigla diskutado pri la maniero kaj +la farebleco de provizi lin per liaj bezonoj. Estis rimarkinde ke +elstarigxis en la debatado neniaj el tiuj ferocaj personecoj kiuj kutime +diferencigis diskutadojn cxe Rora-Kampadejo. Tiptono proponis ke ili +sendu la infanon al Rugx-Hundo--kelkajn kvardek mejlojn for--kie eblus +ekhavi inan prizorgon. Sed la malbonsxanca sugesto renkontis ferocan +kaj unuaniman malkonsenton. Estis evidente ke ricevus ecx momentdauxran +aprobon nenia plano devigonta ilin sin senigi je sia nova akirajxo. +"Krome," diris Tocxjo Rajdero, "tiuj uloj cxe Rugx-Hundo intersxangxus +lin kaj havigus al ni iun alian." Same kiel en aliaj lokoj, malkredo je +la honesteco de aliaj kampadejoj regis cxe Rora-Kampadejo. + +Ankaux la propono alvenigi flegistinon al la kampadejo renkontis +malaprobon. Estis argumentite ke nenia deca virino povus esti konvinkita +akcepti Rora-Kampadejon kiel sian hejmon kaj la parolanto urgxis ke +"ili ne plu volas virinojn de la alia speco." Tiu malgxentila aludo al +la forpasinta patrino, kiel ajn severa gxi povas sxajni, estis la unua +spasmo de deco--la unua simptomo de la renasko de la kampadejo. Stucxjo +proponis nenion. Eble li sentis ioman heziton sin intermeti en la elekto +de ebla sekvonto al sia ofico. Sed kiam pridemandite, li asertis emfaze +ke li kaj "Jxaninjo"--la besto antauxe aludita--scipovos kreskigi +la infanon. La propono havis iom originalan, sendependan kaj heroan +karakteron kiu placxis al la kampadejo. Stucxjo estis tenita en ofico. +Oni sendis alvenigi kelkajn necesajxojn de Sakramento. "Atentu," diris +la kasisto, premante sakon da orpolvo en la manon de la ekspresisto, +"la plej bonaj kiuj haveblas--punto, vi scias, kaj filigranajxoj kaj +krispoj--damnita estu la kosto!" + +Strange estas tion diri, sed la infano travivis. Eble la vigliga klimato +de la montara kampadejo estis kompensado por la materiaj mankoj. La +Naturo alprenis la infanon kontraux sian pli largxan bruston. En tiu +rara atmosfero de la antauxmontetoj--tiu aero pikodora je balzama +aromo, tiu etera kordialo samtempe stimula kaj gxojiga--povas esti ke +li trovis mangxajxon kaj nutrajxon, aux subtilan kemion kiu aliigis +lakton de azeno en kalkon kaj fosforon. Stucxjo emis kredi ke temis +pri tiulasta kaj bona mamnutrado. "Mi kaj tiu azeno," li kutimis diri, +"estas rolintaj kiel patro kaj patrino por li! Vi neniam," li aldiris, +alparolante la senhelpan pakajxo antaux si, "nin perfidu." + +Gxis kiam li estis monatagxa, evidentigxis la neceso havigi al li +nomon. Antauxe li estis konata gxenerale kiel "la Infancxjo," "la +knabo de Stucxjo," "la Kojoto" (aludo al liaj vocxaj povoj), kaj +ecx, laux la amatiga diminutivo de Kentuko "la malbenita kanajleto." +Sed tiujn oni konsideris malprecizaj kaj malsuficxaj kaj finfine +malakceptis reage al alia influo. Vetludistoj kaj aventuruloj estas +gxeneralregule supersticxaj kaj iun tagon Okhursto asertis ke la +bebo alportis "bonsxancon" al Rora-Kampadejo. Certe estis ke ili +sukcesis lastatempe. "Bonsxanco" estis la kunkonsentita nomo kun, +por pli granda oportuneco, la prefikso "Tocxjeto." Nenia aludo al la +patrino farigxis kaj la patro estis nekonata. "Estas pli bone," diris +la filozofia Okhursto, "preni novan disdonon cxiuflanke. Nomi lin +Bonsxanco kaj survojigi lin gxuste." Sekve, tago estis rezervita por la +baptoceremonio. Povas imagi la signifon de tiu ceremonio la leganto jam +amasiginta kelkajn pensadojn pri la temerara malpieco de Rora-Kampadejo. +La ceremoniestro estis konata sxercemulo nomita "Bostono," kaj la okazo +sxajnis promesi grandegan malseriozecon. Tiu genia satiristo pasigis +du tagojn pretigante burleskajxon de la pregxeja diservo, kun trafaj +lokaj aludoj. La hxoron oni trejnis tauxge kaj Sacxjo Tiptono nomigxis +baptopatro. Sed post kiam la procesio almarsxis la boskon kun muziko kaj +standardoj kaj la infano estis kusxigita antaux falsa altaro, Stucxjo +antauxpasxis la anticipan homamason. "Ne estas mia kondutmaniero fusxi +gxojon, knaboj," diris la vireto aserte, okulkontrolante la cxirkauxajn +vizagxojn, "sed frapsxajnas al mi ke cxi tiu cxi afero estas iom +malhonesta. Estas iomege maldece rilate al cxi tiu cxi bebo primoki +lin en maniero kiun li ne kapablas kompreni. Kaj se necesas ke estu +baptopatroj cxi tie cxi, bonvolu diri al mi kiu pli rajtas ol mi +tiel roli." Silento sekvis la deklaron de Stucxjo. Por honori cxiujn +humuristojn ni diru ke la unua viro agnoskinte la justecon de tiu +deklaro estis la satiristo, tiel senigite je sia plezuro. "Tamen," +diris Stucxjo, rapide, elprofitante sian avantagxon, "ni cxi-tieas +por baptoceremonio kaj baptoceremonion ni ekhavos. Mi proklamas vin +Tomaso Bonsxanco, laux la legxoj de Usono kaj Sxtato Kalifornio, Dio +helpu min." Estis la unua fojo ke la nomo de Dio eldirigxis alimaniere +ol sakre en la kampadejo. La formo de la ceremonio estis eble ecx pli +ridindega ol tiu konceptita de la satiristo, sed, strangege, neniu +vidis tion kaj neniu ridis. "Tocxjeto" baptonomigxis tiel serioze +kvazaux sub Kristana tegmento kaj ploris kaj estis konsolita en +ortodoksa maniero. + +Kaj tial la laboro de renaskigxo komencigxis en Rora-Kampadejo. +Preskaux nepercepteble sxangxo surfalis la setlejon. La kabano +asignita al "Tocxjeto Bonsxanco"--aux "La Bonsxanco," kiel pli ofte +li nomigxis--elmontris la unua indikojn de plibonigo. Oni tenis +gxin nepre pura kaj kalkolaktita. Tiam oni provizis gxin per novaj +tabuloj, toloj kaj tapetpaperoj. La rozligna lulilo--alportite okdek +mejlojn per azeno--"iom mortigis," laux la dirajxo de Stucxjo, +"la ceteran meblaron." Tial la renovigo de la kabano eknecesis. La +viroj alkutimigxintaj lanti cxe Stucxjo por kontroli "kiel fartas La +Bonsxanco" sxajnis alttaksi la sxangxon, kaj, por sin defendi, la +rivala establajxo Tutleo-Nutrovarejo sin vigligis kaj importis tapisxon +kaj spegulojn. La reflektoj kiujn tiuj lastaj prezentis pri la fizika +aspekto de Rora-Kampadejo emis efektivigi pli striktajn kutimojn de +persona pureco. Cetere, Stucxjo trudis specon de kvaranteno al tiuj +aspirantaj la honoron kaj privilegion de tenir "La Bonsxancon." Estis +kruela humiligo por Kentuko--kiu, en la senzorgo de sia granda naturo +kaj la kutimoj de la setlolima vivo, jam komencis konsideri cxiujn +vestajxojn kiel duan kutiklon kiun oni forjxetas, kiel serpento sian +hauxton, nur pere de putrado--malricevi la koncernan privilegion pro +kelkaj kialoj de prudenteco. Tamen tia estis la subtila influo de novigo +ke post tio li aperis senmanke cxiun posttagmezon en pura cxemizo kun +vizagxo ankoraux brilanta post lavado. Nek oni malatentis moralajn +kaj sociajn sanitarajn legxojn. "Tocxjeton", kiu devis pasigi sian +tutan ekziston en persista klopodo ripozi, bruo ne gxenu. La kriadon +kaj hurladon gajnintan al la kampadejo gxian malfelicxan titolon oni +malpermesis en la auxdkampo de Stucxjo. La viroj interparolis en +flustroj aux fumis en Indiana seriozeco. Sakradon oni cxesigis laux +subkompreno en tiuj sanktaj lokoj, kaj cxie tra la kampadejo la viroj +flankenlasis popularan formon de sakrajxo tekstantan "Damnite estu +la bonsxanco!" kaj "Malbenu la bonsxancon!", konsiderante gxin havi +novan personan signifon. Vocxa muziko ne estis interdiktita, cxar +oni jugxis gxin havi mildigan trankviligan kvaliton, kaj iu kanto, +kantate de "Militulo Jacxjo," Angla maristo, el la Auxstraliaj kolonioj +de Sxia Regxina Mosxto, estis ege populara kiel lulkanto. Gxi estis +funebra rakonto pri la heroajxoj de "la Aretuzo, Sepdek-kvar," en +dampita minora tonalo, finigxante je dauxrigata mortanta falo je la +fermo de cxiu refreno, "Sur sxi-i-i-po Aretuzo." Estis bela spektaklo +vidi Jacxjon tenantan La Bonsxancon, ruligxantan de flanko al flanko, +kvazaux kun la movigxado de la sxipo, kaj lulkantantan tiun militflotan +kanzoneton. Aux pro la stranga ruligxado de Jacxjo aux pro la longo de +lia kanto--gxi ampleksis nauxdek stancojn kaj estis dauxrigita kun +konscienca intenco gxis la amara fino--kutime la lulkanto estigis +la deziritan efikon. En tiaj momentoj la viroj kusxis plenlonge sub +la arboj, en la dolcxa somera krepuskolumo, fumante siajn pipojn, +sorbante la melodiajn eldirajxojn. Malpreciza ideo ke tio estis kampara +felicxo trapenetris la kampadejon. "Cxi tiu cxi specajxo," diris la +orient-Londonano Simonzo, sin apogante mediteme surkubute, "estas +paradiza." Tio memorigis al li Grenvicxon. + +Kutime, en la longaj someraj tagoj, La Bonsxanco estis portita al +la ravino el kiu fontis la ora trezoro de Rora-Kampadejo. Tie, sur +kovrilo sternita sur pinarbaj brancxoj, li kusxis dum la viroj laboris +sube en la fosajxoj. Lastatempe oni faris krudan klopodon ornami tiun +lauxbon per floroj kaj dolcxodoraj arbustoj kaj kutime iu portis al li +bukedon da loniceroj, azaleoj aux la pentritaj floroj de Las Mariposas. +Subite la viroj konsciis pri tio ke beleco kaj signifo enestis tiujn +neniajxojn kiujn dum tiom longa tempo ili tretis senzorge subpiede. +Brila glimfloko, bunta kvarcero, helkolora sxtoneto el la rojfundo, +beligxis al okuloj tiele malobstrukcitaj kaj plifortigitaj, kaj senmanke +flankenmetigxis por "La Bonsxanco." Estis mirinde vidi kiom la arbaretoj +kaj montetdeklivoj liveris da trezorajxoj kiuj "tauxgus por Tocxjeto." +Ni esperu ke Tocxjeto, cxirkauxate de tiaj ludiloj kiajn neniam antauxe +infano ricevis el felando, estis kontenta. Li aspektis sekure felicxe, +kvankam li elmontris infanan seriozecon kaj, en siaj rondaj grizaj +okuloj, mediteman lumon kiuj, foje, maltrankviligis Stucxjon. Li estis +cxiam traktebla kaj kvieta kaj estas raportite ke foje, elrampinte sian +"tenejon"--hegxon de interplektitaj pinbrancxoj cxirkauxantan lian +liton--li falis trans la taluson sur sian kapon en la malmolan teron +kaj restis kun siaj makulaj kruroj en la aero en tiu pozo dum almenaux +kvin minutoj kun rezoluta graveco. Senmurmure li malimplikigxis. Mi +hezitas registri la multajn ceterajn ekzemplojn de lia sagxeco kiuj +bazigxas, bedauxrinde, sur la asertoj de antauxjugxaj amikoj. Kelkaj el +tiuj ne estis sen nuanco de supersticxo. "Mi suprengrimpis jxuse laux +la taluso," diris Kentuko, iun tagon, en stato de senspira ekscitigxo, +"kaj damnita estu mia hauxto se li ne paroladis al blugarolo sidanta +sur liaj genuoj. Jen ili estis, tiel liberaj kaj gregemaj kiel placxus +al vi mem esti, interbabilante kvazaux du samtigaj cxerizoj." Tamen, +cxu li rampis trans la pinbrancxojn, cxu li kusxis pigre surdorse +palpebrumante al la folioj super si, al li la birdoj kantis, la sciuroj +babiladis kaj la floroj malfermigxis. La Naturo estis lia flegistino kaj +kunludantino. Por li sxi lasis gliti inter la folioj orajn faskojn de +sunlumo kiu falis jxus en lian manatingon; sxi sendis nomadajn ventetojn +por viziti lin kun la balzamo de lauxro kaj rezinecaj gumoj; al li la +altaj rugxlignajxoj kapneis amike kaj dormeme, la burdoj zumis kaj la +frugilegoj grakumis dormigan akompanon. + +Tia estis la ora somero de Rora-Kampadejo. Tiuj estis "monhavaj +tempoj"--kaj la bonsxanco estis kun ili. La pretendejoj liveris +abundege. La kampadejo jxaluzis pri siaj privilegioj kaj rigardis +suspekte fremdulojn. Enmigrado estis malinstigita, kaj, por +pliperfektigi sian izoladon, ili tauxge akaparis la teron cxe +ambaux flankoj de la montomuro cxirkauxanta la kampadejon. Tio, kaj +reputacio por elstara kapablo kun la revolvero, tenis la apartecon de +Rora-Kampadejo netusxebla. La ekspresisto--ilia sola ligilo kun la +cxirkauxanta mondo--raportis foje mirindajn rakontojn pri la kampadejo. +Li diradis: "Ili havas straton jen supre en 'Rora' kiu superkusxus +iun ajn straton de Rugx-Hundo. Ili havas grimpoplantojn kaj florojn +cxirkaux siaj domoj, kaj ili lavas sin dufoje cxiutage. Sed ili traktas +fremdulojn ege malamikeme kaj ili kultadoras 'Ingxianan' bebon." + +Kun la prospero de la kampadejo alvenis deziro por cetera plibonigo. +Estis proponite konstrui hotelon en la venonta printempo kaj inviti +unu-du decajn familiojn eklogxi tie por la bono de "La Bonsxanco,"--kiu +povus profiti eble de ina kamaradeco. Pri la ofero kiun tiu koncedo al +la sekso trudis al tiuj viroj, kiuj estis feroce skeptikaj pri ties +gxeneralaj virto kaj utileco, oni povas doni konton nur per ilia kareco +pri Tocxjeto. Kelkaj dauxre rezistis. Sed la decidon oni ne povus +efektivigi antaux tri monatoj, kaj la malplimulto cedis timide esperante +ke okazus io por malebligi tion. Kaj okazis io, jes ja. + +La vintron de 1851 oni memoros longan tempon en la antauxmontoj. La +negxo kusxis profunde sur la montaro kaj cxiu montara rivereto farigxis +rivero kaj cxiu rivero farigxis lago. Cxiu ravino kaj cxiu ravineto +aliigxis en tumultan akvovojon kiu subenplongxis laux la montetdeklivoj, +malstarigante gigantajn arbojn, disjxetante siajn drivajxojn kaj +rubojn laux la ebenajxon. Rugx-Hundo jam estis inundita dufoje kaj +Rora-Kampadejo ricevis antauxaverton. "Akvo enmetis la oron en tiujn +ravinojn," diris Stucxjo; "gxi estis cxi tie cxi antauxe kaj gxi estos +cxi tie cxi denove!" Kaj tiun nokton Norda-Forkigxo ekstersaltis +subite siajn bordojn kaj enhastis balailmove la triangulan valon de +Rora-Kampadejo. + +En la konfuzo de impetaj akvoj, frakasantaj arboj kaj krepitanta ligno, +kaj la malhelo kiu sxajnis flui kun la akvo kaj forbloki la belan valon, +nur malmulton oni povis fari por rekunigi la disigitan kampadejon. Kiam +la matenon sin anoncis, la riverborda kabano de Stucxjo estis for. +Pli supre laux la ravino oni malkovris la korpon de ties malbonsxanca +proprietanto; sed la fierajxo, la espero, la gxojo, la Bonsxanco de +Rora-Kampadejo malaperintis. La viroj revenis kun malfelicxaj koroj kiam +krio ekde la bordo revokis ilin. + +Estis helpboato de sube laux la rivero. Ili trovis, ili diris, viron kaj +infanon, preskaux ellacigitajn, cxirkaux du mejlojn sube. Cxu iu konis +ilin, kaj cxu ili apartenis cxi tie? + +Necesis nur ekrigardo por elmontri al ili Kentukon kusxantan tie, kruele +premrompitan kaj kontuzitan, sed ankoraux tenantan en siaj brakoj +la Bonsxancon de Rora-Kampadejo. Dum ili klinigxis super la strange +malsamaspektan paron, ili konsciis ke la infano estis malvarma kaj +senpulsa. "Li estas morta," diris unu. Kentuko malfermis la okulojn. +"Cxu morta?" li ripetis, feble. "Jes, kara ulo, kaj ankaux vi mortas." +Rideto lumigis la okulojn de la forpasanta Kentuko. "Mi mortas," li +ripetis, "li forportas min kun si,--diru al la knaboj ke mi havas la +Bonsxancon kun mi nun;" kaj la forta viro, alkrocigxante al la delikata +bebo kvazaux lauxraporte dronanta viro alkrocxigxas al pajlo, fordrivis +en la ombran riveron kiu fluas eterne en la nekonatan maron. + + + + +LA FORPELITOJ DE POKER-EBENAJXO + + +Dum S-ro Johano Okhursto, vetludisto, enpasxis la cxefstraton de +Poker-Ebenajxo en la mateno de la dudektria de novembro 1850, li +konsciis pri sxangxo de la morala etoso de la loko de post la antauxa +vespero. Du-tri viroj, kunparolante serioze, eksilentis kiam li +alproksimigxis kaj intersxangxis signifoplenajn rigardojn. Enestis la +aeron sabata senvigleco kiu, en setlemento malalkutimigxinta al sabataj +influoj, sxajnis minaca. + +La trankvila belaspekta vizagxo de S-ro Okhursto elmontris malmultan +interesigxon pri tiuj indikajxoj. Cxu li konsciis pri pridispozicia +kialo iliaflanka? Jen estis alia demando. "Mi supozas ke ili sercxas +iun," li meditis. "Versxajne temas pri mi." Li reenigis en sian posxon +la naztukon per kiu li jxus forbrosis de sur siaj bonzorgitaj botoj la +rugxan polvon de Poker-Ebenajxo kaj senbrue senigis sian menson je iu +ajn cetera konjekto. + +Efektive, Poker-Ebenajxo ja "sercxis iun." Lastatempe gxi suferis la +perdon de pluraj miloj da dolaroj, du valoraj cxevaloj kaj eminenta +civitano. Gxi spertis spasmon de virta reagado, tiel senlegxa kaj +neregebla kiel iu ajn el la faroj gxin estiginta. Sekreta komitato +decidigxis senigi la urbeton je cxiuj maltauxgaj personoj. Tion oni +faris en dauxra maniero rilate al du viroj tiam pendantaj de la brancxoj +de platano en la ravino kaj en provizora maniero rilate al la forpelo +de kelkaj ceteraj kontrauxindaj originaluloj. Mi bedauxras devi diri +ke kelkaj el tiuj estis virinoj. Honore al ilia sekso, tamen, ni +agnosku ke ilia maltauxgeco estis profesia, kaj estis nur pri tiaj +facile starigitaj normoj de malbono ke Poker-Ebenajxo konsentis sidi en +jugxado. + +S-ro Okhursto pravis sin supozante ampleksata en tiu kategorio. Kelkaj +komitatanoj urgxproponis pendumi lin kiel eblan ekzemplon kaj certan +rimedon rehavigi al si el liaj posxoj la sumojn kiujn li gajnis de +"Estas kontrauxjuste," diris Jacxjo Hvilero, "permesi cxi tiun junulon +de Rora-Kampadejo--nepran fremdulon--forporti nian monon." Sed kruda +sento de justeco enlogxanta la brustojn de tiuj bonsxancintaj gajni +monon de S-ro Okhursto nuligis tiun pli rigidan lokalan antauxjugxon. + +S-ro Okhursto prikonsentis sian kondamnon kun filozofia trankvilo, des +pli trankvile cxar li konsciis pri la hezito de siaj jugxistoj. Li estis +troa vetludisto por ne agnoski la fatalon. Liaopinie la vivo estis plej +ideale malcerta ludo kaj li rekonis la kutiman procenton favorantan la +disdoniston. + +Aro da armilhavaj viroj akompanis la forpelitan malicon de +Poker-Ebenajxo gxis la limoj de la setlemento. Krom S-ro Okhursto, +konate kiel aplombe senesperiga viro, kaj por timigi kiun la armita +eskorto estis destinita, la ekzilita kompanio konsistis el juna +virino konata senceremonie kiel "La Dukino;" cetera gajninta la +malfelicxan titolon "Patrino Sxiptono;" kaj Onklo Vilcxjeto, suspektata +kluzsxtelisto kaj konfirmita drinkemulo. La kavalkado instigis +neniajn komentojn cxe la spektantaro kaj nenian vorton eldiris la +eskorto. Kiam oni atingis la ravinon signalantan la plej foran limon +de Poker-Ebenajxo, nur tiam la estro parolis mallonge kaj koncize. La +ekzilitojn oni malpermesis reveni je la risko de iliaj vivoj. + +Post la malapero de la eskorto, iliaj enfermitaj sentoj elversxigxis en +kelkaj histeriaj larmoj flanke de la Dukino, iom da maldeca lingvajxo +fare de Patrino Sxiptono kaj Partia salvo da sakrajxoj cxe Onklo +Vilcxjeto. Silentis nur la filozofia Okhursto. Trankvile li auxskultis +la deziron de Patrino Sxiptono eltrancxi ies koron, la ripetitajn +deklarojn de la Dukino ke sxi mortos sur la vojo kaj la timigajn +fivortojn kiujn sxajnis elsaltigi Onklo Vilcxjeto dum li rajdis +antauxen. Kun la facila bonhumoro karakterizantan lian specon, li +postulis intersxangxi sian propran rajdbeston, Kvin-Punktajxon, kaj +la lamentindegan mulon kiun rajdis la Dukino. Sed ecx cxi tiu faro +malsukcesis kuntiri la kompanion en ajnan pli proksiman kunsimpation. La +juna virino rearangxis siajn iom cxifitajn plumojn kun malforta velkinta +koketado; Patrino Sxiptono rigardis kun malbonvolo la proprietanton de +Kvin-Punktajxo kaj Onklo Vilcxjeto kunigis la tutan vojagxantaron en +sola vastskala anatemo. + +La vojo gxis Sablo-Baro--kampadejo kiu, ne ankoraux spertinte la +regenerajn influojn de Poker-Ebenajxo, sxajnis rezulte proponi ian +inviton al la elmigrintoj, lokigxis trans kruta montaro. Gxi estis +malproksima je tagdauxra vojagxo. En tiu progresinta sezono la kompanio +transpasis baldaux la malseketajn moderklimatajn regionojn de la +antauxmontoj en la sekan, malvarman, vigligan aeron de Siero-montaro. La +vojeto estis mallargxa kaj malfacila. Je tagmezo la Dukino elruligxis +sian selon kaj, terenigxinte, deklaris sian intencon ne plu antauxeniri, +kaj la kompanio haltis. + +La loko estis elstare sovagxa kaj impona. Arbara amfiteatro, cxirkauxate +cxe tri flankoj de krutegaj klifoj de ruda granito deklivis milde gxis +la firsto de cetera klifego superrigardanta la valon. Tiu estis sendube +la plej tauxga loko por kampadejo se kampado estus rekomendinda. Sed +S-ro Okhursto sciis ke apenaux duono de la vojagxo gxis Sablo-Baro +estis jam plenumita kaj la karavano estis nek ekipita nek provizita por +prokrasto. Tiun fakton li atentigis abrupte al siaj kunvojagxantoj, +kun filozofia komentado pri la malsagxeco de "enjxeti iliajn kartojn +antaux ol la matcxo finludigxos." Sed ili havis provizon da alkoholajxoj +kiu en la nuna krizostato anstatauxis mangxajxon, fuelon, ripozon kaj +antauxscion. Malgraux liaj protestoj, antaux ne longe ili subestis +pli malpli gxian influon. Onklo Vilcxjeto pasis rapide el militema +stato en stuporon, la Dukino sentimentalacxigxis kaj Patrino Sxiptono +ronkis. Nur S-ro Okhursto restis surpiede, sin apogante kontraux rokon, +superrigardante ilin trankvile. + +S-ro Okhursto ne drinkis. Tio malhelpis profesion bezonantan aplombon, +senemociecon kaj spiritopretecon, kaj, en lia persona dirmaniero, +li ne povis "elporti la koston." Dum li rigardis siajn kusxantajn +kunekzilitojn, la soleco estigita de lia paria profesio, liaj +vivmanieroj, liaj malvirtoj mem, unuafoje premis lin peze. Li ekagis, +senpolvigante siajn nigrajn vestajxojn, lavante al si la manojn kaj la +vizagxon, kaj plenumis ceterajn taskojn tipajn de liaj zorge ordemaj +kutimoj, kaj dummomente li forgesis sian gxenon. La ideo forlasi liajn +pli malfortajn kaj pli bedauxrindajn kunestantojn neniam alvenis eble +en lian menson. Tamen li ne povis ne senti la mankon de tiu ekscitigxo +kiu, strange, plejmulte favoris la trankvilan egalanimecon por kiu li +fifamis. Li rigardis la mornajn murojn elstarantajn mil apikajn futojn +super la pinarboj lin cxirkauxantaj; la cxielon, minace nubigitan; la +valon sube, jam malaperantan en ombrojn. Kaj, tiel agante, subite li +auxdis iun alvoki lian nomon. + +Rajdanto suprenvenis malrapide laux la vojeto. En la fresxa malfermata +vizagxo de la novalveninto S-ro Okhursto rekonis Tocxjon Simsonon, +alie nomatan "La Naivulo" de Sablo-Baro. Li konatigxis kun tiu antaux +kelkaj monatoj okaze de "matcxeto" kaj, kun nepra egalanimeco, gajnis +la tutajn ricxajxojn--egalantajn kelkajn kvardek dolarojn--de la +senartifika junulo. Je la fino de la matcxo, S-ro Okhursto kondukis la +junecan vetludiston malantaux la pordon kaj alparolis lin tiel: "Tocxjo, +vi estas bona vireto, sed kiel vetludisto vi estas nepre senvalora. +Revetludi neniam plu." Tiam li retransdonis al la knabo lian perditan +monon, forsxovis lin mildatusxe el la cxambro kaj tiel aliigis Tocxjon +Simsonon en sindonan sklavon. + +Estis memorajxo pri tio en la knabeca kaj entuziasma maniero en +kiu li salutis S-ron Okhurston. Li survojigxis, li diris, cele al +Poker-Ebenajxo, por sercxi bonsxancon. "Cxu sola?" Ne, ne precize sola; +efektive--subrido--li forkuris kun Pinjo Vudzo. Cxu S-ro Okhursto ne +memoris Pinjon? Sxi kiu kelnerinis antauxe cxe Malebrio-Domo? Jam antaux +multe da tempo ili gefiancxigxis sed olda Jacxjo Vudzo malaprobis tion +pro kio ili forkuris kaj estis survoje all Poker-Ebenajxo por geedzigxi +kaj jen ili estis. Kaj ili estis lacegaj kaj kiom ili estis bonsxancaj, +trovinte kampadejon kaj kompanion. Cxion tion la Naivulo anoncis rapide, +dum Pinjo--bela frauxlino dekkvinjara--eligxis de malantaux la pinarbo +kie sxi ruigxigxis nevidate, kaj rajdis gxis la flanko de sia amanto. + +Nur malofte S-ro Okhursto okupigxis pri sentoj kaj ecx pli malofte +pri deco, sed venis en lian menson la malpreciza ideo ke la situacio +maltauxgis. Tamen li retenis sian spiritopretecon suficxe por piedbateti +Onklon Vilcxjeton, kiu estis dironta ion, kaj Onklo Vilcxjeto estis +suficxe malebria por rekoni en la piedbateto de S-ro Okhursto superan +potencon maltolerantan frivolajxojn. Tiam li entreprenis konvinki +Tocxjon Simsonon ne dauxre prokrasti, sed sensukcese. Li ecx atentigis +tion ke mankis proviantoj kaj ankaux kampadrimedoj. Sed, malbonsxance, +la Naivulo respondis al tiu protesto certigante al la kompanio ke li +disponas pri suplementa mulo sxargxita je provizajxoj kaj anoncante la +malkovron de kruda fispeco de sxtipdometo proksime al la vojeto. "Pinjo +povas tranokti kun S-rino Okhursto," diris la Naivulo, indikante la +Dukinon, "kaj mi kapablas bonfarti sola." + +Nur la admona piedo de S-ro Okhursto malhelpis ke Onklo Vilcxjeto +eksplodu ridegante. Ecx tiam tiulasta sentis sin devigata retirigxi laux +la kanjono gxis povi rekonsistigi sian gravecon. Tie li konfidis la +sxercon al la altaj pinarboj, kun multaj frapoj kontraux sian kruron, +kunpremoj de la vizagxo kaj la kutima sakrajxaro. Sed kiam li revenis al +siaj kamaradoj, li trovis ilin sidantajn apud iu fajro--cxar la aero +jam strange malvarmigxis kaj la cxielo nubkovritigxis--partoprenantajn +versxajne en amika konversacio. Pinjo parolis efektive en impeta knabina +maniero al la Dukino kiu auxskultis kun interesigxo kaj vigleco kiujn +sxi ne elmontris jam de multaj tagoj. La Naivulo deklamis, versxajne kun +egala efekto, al S-ro Okhursto kaj Patrino Sxiptono kiu malstrecxigxis +verdire en afablecon. "Cxu cxi-tiu estas malbenita pikniko?" diris Onklo +Vilcxjeto, kun interna malestimo, dum li superrigardis la arbaran aron, +la resaltan fajrlumon kaj la sxnuritajn bestojn en la unua plano. Subite +ideo enmiksigxis kun la alkoholajxaj haladzoj gxenantaj lian cerbon. +Versxajne gxi estis de sxerca karaktero cxar denove li sentis la devon +frapi la kruron kaj sxovi la pugnon enbusxen. + +Dum la ombroj suprenrampetis laux la monto, venteto lulis la suprojn +de la pinarboj kaj gxemis tra iliaj longaj kaj mornaj koridoroj. La +ruinigitan kabanacxon, flikitan kaj kovritan de pinarbaj brancxoj, oni +dedicxis al la virinoj. Dum la geamantoj disapartigxis, senceremonie +ili intersxangxis kison, tiel honestan kaj sinceran ke gxi auxdeblis +eble super la sxanceligxantaj pinarboj. La delikata Dukino kaj la +malbonvolema Patrino Sxiptono estis versxajne tro mirigitaj por +prikomenti tiun plej lastan indikon de simpleco kaj tial turnigxis +senvorte al la kabanacxo. La fajron oni rekonsistigis, la viroj +kusxigxis antaux la pordo kaj, post kelkaj minutoj, dormis. + +S-ro Okhursto estis malprofunda dormanto. Gxis la mateno li vekigxis +sensentigite kaj malvarmigite. Dum li agitis la mortantan fajron, +la vento, kiu blovis forte nun, alportis al lia vango ion kio gxin +sensangigis--negxon! + +Li starigxis eksalte intencante veki la dormantojn, cxar nepre necesis +ne perdi tempon. Sed turnigxinte al la loko kie Onklo Vilcxjeto kusxis +antauxe, li eksciis ke tiu jam foriris. Suspekto saltis al lia cerbo kaj +blasfemo al liaj lipoj. Li alkuris la ejon kie la muloj estis sxnuritaj; +ili ne plu tieis. La spuroj jam malaperis rapide en la negxo. + +La dummomenta ekscitigxo revenigis S-ron Okhurston al la fajro kun lia +kutima trankvilo. Li ne vekis la dormantojn. La Naivulo dormis pace, +kun rideto sur lia bonhumora efelida vizagxo; la virgulino Pinjo dormis +tiel dolcxe apud siaj pli malfortaj fratinoj kvazaux prizorgataj de +cxielaj gvardistoj; kaj S-ro Okhursto, suprentirante sian kovrilon sur +la sxultrojn, karesis sian liphararon kaj atendis la tagigxon. Gxi +alvenis malrapide en la kirligxanta nebuleto de negxeroj kiuj blindumis +kaj konfuzis la rigardon. La videbla parto de la pejzagxo sxajnis magie +sxangxita. Li superrigardis la valon kaj resumis la nunecon kaj la +estontecon en ununura vorto: "Negxizolitaj!" + +Zorga inventaro pri la provizajxoj, kiuj, felicxe por la kompanio, +estis staplitaj interne de la kabanacxo kaj tial eskapis la krimajn +fingrojn de Onklo Vilcxjeto, malkovris la fakton ke, kun prizorgo kaj +prudento, ili kapablus travivi eble dek pluajn tagojn. "Tio estas," +diris S-ro Okhursto mallauxte al la Naivulo, "se vi bonvolos nutri nin. +Se ne--kaj eble pli bone estus ke ne--vi povos atendi gxis kiam Onklo +Vilcxjeto revenos kun provizajxoj." Pro ia okulta kialo, S-ro Okhursto +malsukcesis devigi sin malkasxi la friponecon de Onklo Vilcxjeto, kaj +tial li proponis la hipotezon ke tiu vagiradis el la kampadejo kaj +hazarde stampedis la bestojn. Li glitumis averton al la Dukino kaj +Patrino Sxiptono kiuj, kompreneble, sciis la faktojn de la kabeo de ilia +kamarado. "Ili malkovros la veron pri ni cxiuj kiam ili malkovros ion +ajn," li aldiris signifoplene, "kaj estas senutile timigi ilin nun." + +Tocxjo Simsono ne nur metis sian tutan mondan havajxaron je la dispono +de S-ro Okhursto, sed sxajnis gxui la eblon de ilia deviga izolado. "Ni +havos bonan kampadon dum semajno kaj tiam la negxo fandigxos kaj ni +reiros cxiuj kune." La felicxiga gajeco de la juna viro kaj la trankvilo +de S-ro Okhursto infektis la aliajn. La Naivulo, helpe de pinarbaj +brancxoj, improvizis pajlajxon por la sentegmenta kabano kaj la Dukino +direktis Pinjon en la rearangxo de la internajxo kun speco de gusto kaj +takto kiu malfermis la bluajn okulojn de tiu provinca knabino gxis ilia +plej granda etendigxo. + +"Mi s'pozas ke vi alkutimigxis al bonkvalitajxoj cxe Poker-Ebenajxo," +diris Pinjo. La Dukino forturnigxis abrupte por kasxi ion kio rugxigis +sxian vangon tra ties profesia kolorajxo kaj Patrino Sxiptono petis ke +Pinjo ne "babiladu." Sed kiam S-ro Okhursto revenis post laciga sercxado +por la vojeto, li auxdis la sonon de gxoja ridado ehxata de la rokoj. Li +haltis, sentante iom da timo, kaj unue, nature, liaj pensadoj turnigxis +al la viskio kiun, prudente, li jam antauxkasxis. "Kaj tamen, pro mi ne +scias kiu kialo, tio ne havas viskian sonon," diris la vetludisto. Nur +kiam li ekvidis la flamricxan fajron tra la ankoraux blindiga sxtormo +kaj la homaron cxirkaux gxi, li atingis la konvinkon ke temis pri +"tauxga gajeco." + +Cxu S-ro Okhursto kasxis siajn kartojn kun la viskio kiel ion +malrajtantan eniri libere la komunumon, tio mi malkapablas diri. +Certe estas, laux la dirajxo de Patrino Sxiptono, ke li "ne diris +kartojn solan fojon" dum la vespero. Felicxe, oni forgesigis la tempon +helpe de akordiono, eligita iom pompe fare de Tocxjo Simsono el lia +pakajxo. Malgraux kelkaj malfacilajxoj rilate al la manipulado de tiu +instrumento, Pinjo Vudzo sukcesis pluksonigi plurajn malbonvolajn +melodiojn el ties klavoj, akompanate de la Naivulo ludanta paron da +ostaj kastanjetoj. Sed la krona festajxo de la vespero prenis la formon +de kruda kamparpregxeja himno kiun la geamantoj, interplektinte la +manojn, kantis kun grandaj seriozo kaj bruo. Mi timas ke ia spita tono +kaj misiista ritmo de ties refreno, anstataux ajna pia kvalito, igis +gxin rapide infekti la ceterajn, kiuj partoprenis finfine en la kantado: + + Mi fieras vivi servante la Sinjoron, + Kaj mi celas morti en Lia armeo. + +La pinarboj sxanceligxis, la sxtormo kirligxis kaj skuigxis super la +mizera homaro, kaj la flamoj de ilia altaro saltis cxielen, kvazaux +simbolante ian voton. + +Je noktomezo la sxtormo mildigxis, la ruligxantaj nuboj disapartigxis +kaj la steloj brilegis forte super la dormanta kampadejo. S-ro Okhursto, +kies profesiaj kutimoj ebligis lin vivi kun la plej malgranda kvanto +da dormado, kvankam dividinte la vacxon kun Tocxjo Simsono, sukcesis +iel sxargxi sin per la pli granda parto de tiu devo. Li pardonpetis al +la Naivulo, dirante ke "ofte li pasigis semajnon sen dormi." "Farante +kion?" demandis Tocxjo. "Pokeron!" respondis Okhursto sentence. "Kiam +viro havas sinsekvon da bonsxanco--nigrula bonsxanco--li ne lacigxas. +La bonsxanco cedas la unua. La bonsxanco," aldiris la vetludisto, "estas +strangajxego. Vi scias certege pri gxi nur tion ke gxi devas sxangxigxi. +Kaj estas ekscii kiam gxi sxangxigxos kio sukcesigos vin. Ni spertis +sinsekvon da malbonsxanco ekde nia foriro el Poker-Ebenajxo--vi aperas +ke jen ankaux vi enfalas gxin. Se vi povas dauxre teni viajn kartojn, vi +bonfartos. Cxar," aldiris la vetludisto, kun gxoja nerilateco, + + "Mi fieras vivi servante la Sinjoron, + Kaj mi celas morti en Lia armeo." + +La tria tago alvenis kaj la suno, trarigardante la blankkurtenitan +valon, vidis la forpelitojn dividi sian malrapide malpligrandigxantan +stokon da provizajxoj por la matenmangxo. Estis unu el la proprajxoj +de tiu montara klimato ke ties radioj difuzis amikan varmon sur la +vintran pejzagxon, kvazaux kondolencante bedauxre pri la pasinteco. +Sed gxi malkasxis drivajxon post drivajxo da negxo alte amasigita +cxirkaux la dometacxo; senespera, senmapa, senspura maro da blanko +etendigxanta sub la rokaj bordoj al kiuj la forpelitoj ankoraux +alkrocxigxis. Tra la mirinde klara aero la fumo de la kampareca vilagxo +Poker-Ebenajxo levigxis mejlojn for. Patrino Sxiptono vidis gxin kaj +ekde malproksima altajxo de sia roka fortikajxo, lancxis en tiu direkto +finan malbenon. Estis sxia lasta vortvipa entrepreno kaj pro tiu kialo +estis investita je ioma grado da sublimeco. Tio bonfartigis sxin, sxi +informis private la Dukinon. "Nur foriri tien kaj sakri, kaj vidi." Tiam +sxi respondecigis sin pri distradi "la infanon," kiel placxis al sxi kaj +al la Dukino nomi Pinjon. Pinjo ne estis bebino sed tiel pravigi sxian +maluzon de sakrajxoj kaj maldecajxoj estis konsolanta kaj genia teorio +de la paro. + +Kiam nokto suprenrampis denove tra la ravinoj, la ancxaj notoj de la +akordiono levigxis kaj falis en nervozaj spasmoj kaj longe tiritaj +anheloj apud la flagretanta kampadfajro. Sed muziko malsukcesis plenigi +la doloregan vakuon postlasitan per malsuficxaj mangxajxoj kaj Pinjo +proponis novan distrajxon: rakontadon. Nek S-ro Okhursto nek liaj inaj +kamaradoj deziris rakonti siajn personajn spertojn; tial ankaux tiu +propono malsukcesintus sen la farado de la Naivulo. Kelkajn monatojn +antauxe tiu bonsxancis trovi hazardan ekzempleron de la genia traduko de +Iliado fare de S-ro Popo. Nun li proponis rakonti la cxefajn eventojn +de tiu poemo--komplete primajstrinte la intrigon sed iom forgesinte +la vortojn--en la aktuala lingvajxo de Sablo-Baro. Kaj tial dum la +cetero de tiu nokto denove la Homeraj duondioj surtretis la teron. Troja +tirano kaj ruza Greko luktis en la ventoj kaj la grandaj pinarboj de +la ravino sxajnis riverenci antaux la kolero de la filo de Peleo. S-ro +Okhursto auxskultis kun trankvila kontento. Precipege li interesigxis +pri la sorto de "Hakilo," kiel la Naivulo persistis nomi la "rapidpiedan +Ahxilon." + +Kaj tial, kun malmulte da mangxajxo kaj multe da Homero kaj akordiono, +tuta semajno superpasis la kapojn de la forpelitoj. Denove la suno +forlasis ilin kaj denove el plumbaj cxieloj la negxeroj kribrigxis +sur la teron. Tagon post tago, pli kaj pli proksime cxirkaux ili, +alvenis la negxa cirklo, gxis finfine ili rigardis el sia malliberejo +trans drivintajn murojn de blindiga blanko kiuj turegis dudek futojn +super iliaj kapoj. Estigxis pli kaj pli malfacile replenigi iliajn +fajrojn, ecx helpe de la falintaj arboj apud ili, nun duone kasxitaj +en la negxamasoj. Tamen plendis neniu. La geamantoj forturnigxis de +la morna perpsektivo kaj enrigardis la okulojn unu de la alia, kaj +estis felicxaj. S-ro Okhursto rezignaciis aplombe pri la perdigxanta +ludo antaux si. La Dukino, pli gaja ol antauxe, alprenis la taskon +prizorgi Pinjon. Nur Patrino Sxiptono--antauxe la plej forta de la +kompanio--sxajnis malsanigxi kaj velki. Je noktomezo de la deka tago +sxi alvokis Okhurston apud sin. "Mi foriras," sxi diris en vocxo de +plendema malforto, "sed nenion diru pri tio. Ne veku la infanojn. Prenu +la pakajxon de sub mia kapo kaj malfermu gxin." S-ro Okhursto faris +tion. Gxi enhavis la nutrajxojn de Patrino Sxiptono por la pasinta +semajno, netusxitajn. "Havigu ilin al la infano," sxi diris, indikante +la dormantan Pinjon. "Vi malsatmortigis vin," diris la vetludisto. "Tiel +oni nomas tion," diris la virino plendeme, dum sxi rekusxigxis kaj, +turnante la vizagxon al la muro, forpasis trankvile. + +La akordionon kaj la ostojn oni flankenmetis tiun tagon kaj Homeron +oni forgesis. Kiam la kadavro de Parino Sxiptono estis enterigita en +la negxo, S-ro Okhursto flankenalvokis la Naivulon kaj elmontris al li +paron da negxsxuoj kiun li formis el la malnova pakselo. "Estas ankoraux +unu sxanco el cent por savi sxin," li diris, indikante Pinjon; "sed +gxi estas tie," li aldiris, fingremontrante Poker-Ebenajxon. "Se vi +povos alveni tien en du tagoj, sxi estos savita." "Cxu kaj vi?" demandis +Tocxjo Simsono. "Mi restos cxi-tie," estis la abrupta respondo. + +La geamantoj sin adiauxis unu la alian per longa cxirkauxbrako. +"Ne ankaux vi iras, cxu ne?" diris la Dukino. "Gxis la ravino," li +respondis. Li turnigxis subite kaj kisis la Dukinon, lasante sxian palan +vizagxon flamrugxa, kaj sxiajn tremantajn membrojn rigidaj pro miro. + +La nokto alvenis, sed ne S-ro Okhursto. Gxi revenigis la sxtormon kaj +la kirligxantan negxon. Tiam la Dukino, nutrante la fajron, konstatis +ke silente iu amasigis apud la kabanacxo suficxe da hejtajxo por dauxri +kelkajn pluajn tagojn. Larmoj levigxis en sxiaj okuloj sed sxi kasxis +ilin al Pinjo. + +La virinoj dormis nur malmulte. En la mateno, enrigardante la vizagxon +unu de la alia, ili legis sian sorton. Neniu parolis, sed Pinjo, +konsentante roli kiel la pli forta, alproksimigxis kaj cxirkauxbrakis la +talion de la Dukino. Ili tenis tiun pozon dum la dauxro de la tago. Tiun +nokton la sxtormo atingis sian plej grandan koleron kaj, disapartigante +la sxirmajn pinbrancxojn, invadis la kabanacxon mem. + +Gxis la mateno ili trovis sin malkapablaj nutri la fajron, kiu iom post +iom formortis. Dum la bragxeroj nigrigxis malrapide, la Dukino rampis +pli proksime al Pinjo kaj rompis la silenton de multaj horoj: "Pinjo, +cxu vi scipovas pregxi?" "Ne, kara," diris Pinjo, simple. La Dukino, sen +scii precize kial, sentis sin senzorgigita kaj, metinte la kapon sur la +sxultron de Pinjo, ne plu parolis. Kaj tiel kusxante, dum la pli juna +kaj pli pura kusxigis la kapon de sia malpurigita fratino sur sia virga +brusto, ili ekdormis. + +La vento mildigxis, kvazaux timante veki ilin. Plumaj negxdrivajxoj, +skufaligite de sur la longaj pinbrancxoj, sxvebis kiel blankflugilaj +birdoj kaj sinkis cxirkaux ili dum ili dormis. La luno, tra la fenditaj +nuboj, rigardis de supre tion kio estis antauxe la kampadejo. Sed cxiu +homa malpurajxo, cxiu spuro pri tera farado, estis kasxita sub la +senmakula mantelo subenjxetita kompate de supre. + +Ili dormis tiun tutan tagon kaj la sekvintan, nek ili vekigxis kiam +vocxoj kaj piedpasxoj rompis la silenton de la kampadejo. Kaj kiam +kompataj fingroj forbrosis la negxon de sur iliaj palaj vizagxoj, estis +apenaux direble, laux la egala paco ripozanta sur ili, kiu estis sxi kiu +pekintis. Ecx la Legxo de Poker-Ebenajxo rekonis tion kaj forturnigxis, +lasante ilin ankoraux kunkuplitaj cxiun en la brakoj de la alia. + +Sed cxe la enirejo de la ravino, sur unu el la plej grandaj +pinarboj, oni malkovris la duon de trefo pinglitan al la sxelo per +Bovio-trancxilo. Gxi surportis la jenan tekston skribitan krajone per +stabile mano: + + SUB CXI TIU ARBO + KUSXAS LA KORPO + DE + JOHANO OKHURSTO + KIU RENKONTIS SINSEKVON DA MALBONSXANCO + LA 23AN DE NOVEMBRO 1850 + KAJ + LIVERIS SIAJN LUDPECOJN + LA 7AN DE DECEMBRO 1850. + +Kaj senpulsa kaj malvarma, kun Deringxero cxe la flanko kaj kuglo en +la koro, kvankam ankoraux aplomba kiel en la vivo, sub la negxo kusxis +tiu kiu estis samtempe la plej forta kaj tamen la plej malforta de la +forpelitoj de Poker-Ebenajxo. + + + + +LA PARTNERO DE TENESIO + + +Mi opinias ke neniam ni sciis lian veran nomon. Certe, nia malscio +pri gxi neniam starigis por ni ajnspecan socian maloportunajxon cxar +cxe Sablo-Baro en 1854, viroj plejparte rebaptonomigxis. Foje tiuj +prunteprennomoj bazigxis sur iu diferencigo de kostumo, kiel en la kazo +de "Drelikajxo-Jacxjo"; aux sur iu aparteco de kutimo, kiel vidigxis en +"Salpetro-Vilcxjo," tiel nomata pro malordinara kvanto da tiu kemiajxo +en lia cxiutaga pano; aux pro malbonsxanca erareto, kiel elmontrigxis en +"La Fera Pirato," milda, malofendema viro gajninta tiun malbonauxguran +titolon pro sia bedauxrinda misprononco de la termino "feraj piritoj." +Eble tio estis la fonto de ia kruda heraldiko, sed mi devas kredi ke +la fenomeno rezultis de la fakto ke la vera nomo de iu viro en tiu +epoko dependis ununure de lia propra senpravigita deklaro. "Vi nomas +vin Klifordo, cxu?" diris Bostono, alparolante kun infinita malestimo +timidan novalveninton; "Infero plenas je tiaj Klifordoj!" Tiam li +prezentis la kompatindan viron, kies nomo malbonsxancis esti efektive +Klifordo, sub la kromnomo Garolo-Karolo, malbenita inspirajxo de la +momento restinta fiksita al li cxiam poste. + +Sed ni revenu al la Partnero de Tenesio, kiun neniam ni konis alie +ol laux tiu relativa titolo. Tion ke iam li ekzistis kiel aparta kaj +sendependa individuo ni eksciis nur poste. Sxajnas ke en 1853 li +forlasis Poker-Ebenajxon por aliri San-Franciskon, lauxraporte por +havigi al si edzinon. Li neniam sukcesis preteriri Stoktonon. En tiu +loko li ekinteresigxis pri juna persono kelnerinanta cxe la hotelo kie +li prenis siajn mangxojn. Iun matenon li diris al sxi ion kio igis +sxin rideti ne malamikine, kaj iom koketuline rompi teleron da toastoj +super lia suprenrigardanta, serioza, simpla vizagxo kaj retirigxi +al la kuirejo. Li sekvis sxin kaj reaperis plurajn momentojn poste, +kovrite je ceteraj toastoj kaj venko. La saman tagon semajnon poste +jugxisto de la paco geedzigis ilin kaj ili revenis al Poker-Ebenajxo. Mi +konscias ke eblus pliteatrigi tiun aventureton sed mi preferas rakonti +gxin tiel kiel gxi estis rakontita cxe Sablo-Baro--en la ravinoj kaj +drinkejoj--kie cxiun sentimentalecon forta senso de humuro modifis. + +Pri ilia geedza felicxo nur malmulto sciatas, eble pro tio ke Tenesio, +logxante cxe sia partnero, utiligis la oportunon diri ion al la nova +edzino nome de si mem, je kio, estas dirate, sxi ridetis ne malamikine +kaj retirigxis modeste--cxi-foje gxis Marizvilo, kien Tenesio sekvis +sxin, kaj kie ili estigis kunlogxadon sen la helpo de jugxisto de la +paco. La Partnero de Tenesio reagis simple kaj serioze, laux sia kutimo, +al la perdo de sia edzino. Sed, por la surprizo de cxiuj, kiam iun tagon +Tenesio revenis de Marizvilo, sen la edzino de sia partnero--sxi jam +ridetis kaj retirigxis kun iu alia--la Partnero de Tenesio manpremis +lin la unua kaj salutis lin kun bonvolo. Indignis, kompreneble, la +uloj kunigxintaj en la ravino por spektadi la pafbatalon. Ilia indigno +povintus sin elversxi en sarkasmo escepte de tio ke speciala brilo +en la rigardo de la Partnero de Tenesio signalis liaflankan mankon +de humura alttakso. Efektive, li estis serioza viro, kun konstanta +traktado pri praktika detalaro kiu malplacxis kiam li staris alfronte al +malfacilajxoj. + +Intertempe gxenerala sento malfavore al Tenesio disvolvigxis. Estis +sciate ke li estis vetludisto; estis suspektate ke li estis sxtelisto. +Pri tiuj suspektoj la Partnero de Tenesio estis egale kompromitita; +pri lia dauxra intimeco kun Tenesio post la supre citita afero oni +povis doni konton nur hipotezante kunpartnerecon en krimo. Finfine la +kulpo de Tenesio fifamigxis. Iun tagon li devancis nekonaton survoje al +Rugx-Hundo. La nekonato raportis poste ke Tenesio superruzis la tempon +rakontante interesajn anekdotojn kaj memorajxojn, sed kontrauxlogike +fermis la intervjuon en la sekvontaj vortoj: "Kaj nun, juna viro, mi +gxenu vin por via trancxilo, viaj pistoloj kaj via mono. Komprenu, viaj +armiloj povus vin embarasi cxe Rugx-Hundo kaj via mono estus tento al la +malicemuloj. Mi pensas ke vi diris ke via adreso estas San-Francisko. Mi +klopodos efektivigi viziton." Estas gxuste diri ke Tenesio disponis pri +bela humurfluo kiun povis entute digi nenia komerca konsiderajxo. + +Tiu heroajxo estis lia fina. Rugx-Hundo kaj Sablo-Baro kunagis kontraux +la vojrabisto. Tenesio estis cxasita en preskaux la sama maniero kiel +lia prototipo, la griza urso. Dum la trenretoj pli kaj pli strecxe +cxirkauxis lin, li faris senesperan fulmkuron tra la Baro, malplenigante +sian revolveron al la homamaso antaux Arkad-Drinkejo, kaj supren laux +Griz-Kanjono; sed cxe gxia plej malproksima ekstremajxo haltigis lin +malgranda viro sur griza cxevalo. La viroj sin rigardis unu la alian +dum momento en silento. Ambaux estis sentimaj; ambaux aplombaj kaj +sendependaj; kaj ambaux ekzemploj de civilizacio kiu en la deksepa +jarcento nomigxintus "heroa" sed en la deknauxa "sendisciplina." + +"Kion vi havas tie?--Mi deklaras," diris Tenesio, trankvile. + +"Du damojn kaj ason," diris la fremdulo, egale trankvile, elmontrante du +revolverojn kaj Bovio-trancxilon. + +"Tio superas min," respondis Tenesio; kaj, kun tiu epigramo de +vetludisto, li forjxetis sian senutilan pistolon kaj revenrajdis kun sia +kaptinto. + +Estis varma nokto. La friska venteto kiu levigxis kutime je la subiro +de la suno malantaux la veprejkronita monto mankis tiun vesperon cxe +Sablo-Baro. La kanjonjeto sufokigxis je varmigitaj rezinecaj odoroj, +kaj la putranta drivligno sur la Baro eligis malfortajn, malsanigantajn +elspirajxojn. La febremeco de la tago kaj ties ferocaj pasioj ankoraux +plenigis la kampadejon. Lumoj movigxis maltrankvile laux la riverbordo, +levigante nenian respondan reflekton el la flavbruna fluo. Kontraux la +nigreco de la pinarboj la fenestroj de la malnova subtegmento super +la ekspresoficejo reliefigxis brile, kvazaux fiksrigardante; kaj tra +iliaj senkurtenaj vitroj la ternivelaj lantantoj vidis la formojn de +la viroj en tiu momento fiksantaj la sorton de Tenesio. Kaj super cxio +tio, gravurite sur la malhela firmamento, elstarigxis Siero-Montaro, +fordistanca kaj senpasia, kronite per steloj pli fordistancaj kaj pli +senpasiaj. + +La proceso de Tenesio efektivigxis tiel juste kiel eblis sub la egido de +jugxisto kaj jxurio sin sentintaj iom devigataj pravigi en sia verdikto +la antauxajn okazacxojn de aresto kaj akuzo. La legxo de Sablo-Baro +estis nepacigebla sed ne vengxema. La ekscitigxo kaj la personaj sentoj +de la cxasado jam finigxis; tenante Tenesion sekure enmane, ili estis +pretaj auxskulti pacience iun ajn defendadon, kiu estus, tamen, ili +jam antauxkonkludis, nesuficxa. Havante nenian dubon en siaj propraj +mensoj, ili bonvolis cedi al la kaptito ajnan fidon povantan ekzisti en +la mensoj de aliaj. Certaj pri la hipotezo ke li estu pendumita nome de +gxeneralaj principoj, ili indulgis lin je pli da defendospaco ol lia +temerara auxdaco sxajnis rajtigi. La jugxisto sxajnis pli anksia ol +la malliberulo, kiu tute senzorge pri ceteraj temoj, versxajne sentis +makabran plezuron pri la respondeco kiun li estigis. "Mi elmetas nenian +manon en cxi-tiu matcxo," estis lia sensxangxa sed bonhumora respondo al +cxiuj demandoj. La jugxisto--kiu estis ankaux lia kaptinto--bedauxris +svage dum momento ne esti mortpafinta lin "je vido," sed baldaux +malakceptis tiun homan malforton, konsiderante gxin maltauxgajxo por +la jugxista menso. Tamen, kiam auxdigxis cxeporta frapeto, kaj estis +raportite ke la Partnero de Tenesio cxi-tieas nome de la malliberulo, +tuj tiu estis enlasita sen rezisto. Eble la pli junaj membroj de la +jxurio, al kiuj la procedoj farigxis gxene pensigaj, salutis lin kiel +malstrecxigxon. + +Cxar li ne estis, certe, impona figuro. Malalta kaj korpulenta, kun +kvadrata vizagxo, sunbrulita en preternaturan rugxecon, vestite en +malstrecxa tika bluzo kaj pantalono strekita kaj sprucxita je rugxa +tero, li vidigis aspekton sub iuj ajn cirkonstancoj strangan sed nun +ecx ridindan. Dum li klinigxis por lasi cxepiede pezan tolsakon kiun li +portis, evidentigxis, laux duonvideblaj tekstoj kaj enskriboj, ke la +sxtofo je kiu lia pantalono estis flikita, destinigxis origine al iu +malpli ambicia kovrajxo. Tamen li antauxeniris kun granda digno kaj post +manpremi cxiun personon de la cxambro kun penigita afableco, li visxis +sian seriozan konsternitan vizagxon per rugxa vakertuko, nuancete pli +hela ol lia hauxtkoloro, kusxigis sian fortan manon sur la tablon por +sin stabiligi, tiam alparolis la jugxiston: + +"Mi preterpasis," li komencis, pardonpete, "kaj mi elektis nur enpasxi +kaj kontroli kiel fartas jen tiu Tenesio--mia partnero. Estas varma +nokto. Mi malmemoras tian veteron iam ajn antauxe sur la Baro." + +Li pauxzis momenton, sed cxar neniu bonvolis prezenti ceterajn +meteologiajn memorajxojn, denove li sin turnis al sia vakertuko kaj dum +kelkaj momentoj sxvabris sian vizagxon diligente. + +"Cxu vi havas ion por diri favore al la malliberulo?" diris la jugxisto +tempofine. + +"Jen estas la afero," diris la Partnero de Tenesio en tono de +malstrecxigxo. "Mi venas cxi tien-cxi kiel partnero de Tenesio--lin +konante jam preskaux kelkajn kvar jarojn, proksime kaj malproksime, +seke kaj malseke, bonsxance kaj malbonsxance. Liaj farmanieroj ne estas +cxiam miaj farmanieroj, sed en cxi tiu-cxi junulo ne estas faroj, ne +estas agoj liaflankaj kiujn mi malkonas. Kaj vi diras al mi, diras +vi--kvazaux konfidence, kaj inter viro kaj viro--diras vi, 'Cxu vi +scias ion ajn favore al li?' kaj mi diras al vi, diras mi--kvazaux +konfidence, kvazaux inter viro kaj viro--'Kion viro devas scii pri sia +partnero?'" + +"Cxu tio estas cxio kion vi havas por diri?" demandis la jugxisto +malpacience, pensante, eble, ke dangxera simpatia humoro komencis +homecigi la tribunalon. + +"Prave," aldiris la Partnero de Tenesio. "Mi malrajtas diri ion ajn +kontraux li. Kaj nun, kio estas la kazo? Jen estas Tenesio kiu deziras +monon, gxin deziregas, kaj malbonvolas peti gxin al sia longtempa +partnero. Nu, kion faras Tenesio? Li embuskigas fremdulon kaj kaptas +tiun fremdulon; kaj lin vi mem embuskigas viavice kaj lin kaptas; kaj +la honoroj estas facile al vi. Kaj mi demandas vin, cxar vi estas +honestamensa viro, kaj vin cxiujn, kiuj estas cxiuj gxentlemanoj, kaj +honestamensaj, cxu mi ne pravas?" + +"Malliberulo," diris la jugxisto, interrompante, "cxu vi havas demandojn +por starigi al cxi tiu viro?" + +"Ne, ne!" aldiris haste la Partnero de Tenesio. "Mi elmetas sola +cxi tiun manon. Bazoroke, jen estas la afero; Tenesio, jen tiu, +ruzludigis iom krude kaj multkoste fremdulon kaj cxi tiun kampadejon. +Kaj nun, kio estas la gxusta sumo? Kelkaj dirus ke granda, kelkaj +dirus ke malpli granda. Jen estas dek sep cent dolaroj, en kruda oro +kaj horlogxo--estas preskaux la tutajxo de miaj havajxoj--kaj nomu +tion kvita!" Kaj antaux ol mano povus levigxi por malpermesi lin, li +elversxis la enhavon de la tolsako sur la tablon. + +Dum momento lia vivo minacigxis. Unu-du viroj saltstarigxis, pluraj +manoj palpsercxis kasxitajn armilojn kaj propono "eljxetu lin tra la +fenestro" estis nuligita nur per gesto de la jugxisto. Tenesio ridis. +Kaj versxajne malkonsciante pri la ekscitigxo, la Partnero de Tenesio +elprofitis la oportunon resxvabri sian vizagxon per sia vakertuko. + +Kiam ordo estis restauxrita kaj oni komprenigis al la viro, uzante +fortaj esprimoj kaj retoriko, ke la ofendon de Tenesio mono ne povus +pardonigi, lia vizagxo alprenis pli seriozan kaj sangvinan koloron kaj +la plej proksimaj al li rimarkis ke lia malglata mano tremetis sur +la tablo. Li hezitis momenton dum malrapide li remetis la oron en la +tolsakon kvazaux ne ankoraux tute prikonsciante la altigitan senton de +justeco kiu influis la tribunalon kaj konsternite pro la supozo esti +ofertinta malsuficxon da mono. Tiam li turnigxis al la jugxisto, kaj +dirante, "Cxi tiu estas solapersona mano, elmetita solapersone kaj sen +mia partnero," li riverencis al la jxurio kaj estis retirigxonta kiam la +jugxisto lin revokis. + +"Se vi havas ion por diri al Tenesio, pli bone estus diri tion nun." + +Unuafoje tiun vesperon la okuloj de la malliberulo kaj lia stranga +advokato renkontigxis. Tenesio ridetis, elmontris siajn blankajn +dentojn, kaj dirante, "Superludite, oldulo," etendis la manon. La +Partnero de Tenesio alprenis gxin en sian, kaj dirante, "Dum mi +preterpasis mi nur hazarde eniris por vidi kiel fartas la afero," +lasis la manon fali passive kaj aldirinte ke "estas varma nokta," +denove sxvabris sian vizagxon per sia vakertuko kaj sen cetera vorto +retirigxis. + +Neniam denove la du viroj renkontigxis vivaj. Cxar la senparalela +ofendo de la sxmirmono ofertita al Jugxisto Lincxo--kiu, cxu +antauxjugxa, cxu malfortvola, cxu mallargxmensa, restis almenaux +nekoruptebla--stabiligis en la menso de tiu mita persono ajnan hezitan +decidon pri la sorto de Tenesio; kaj je tagigxo oni marsxigis lin, +strecxe garditan, por gxin renkonti cxe la supro de Marlejo-Monteto. + +Kiel li alfrontis gxin, kiom aplomba li estis, kiel li malkonsentis diri +ion ajn, kiom perfektaj estis la arangxoj de la komitato, tio cxio estis +raportita siatempe, kun la aldono de averta moralajxo kaj ekzemplo por +cxiuj estontaj maliculoj en _Rugxa-Hundo-Klariono_, per ties redaktoro, +kiu cxeestis la aferon kaj al kies vigla Anglalingvo mi gxoje direktas +la leganton. Sed la beleco de tiu mezsomera mateno, la benita amikeco +de tero kaj aero kaj cxielo, la vekita vivo de la liberaj arbaretoj +kaj montetoj, la gxoja renovigo kaj la promeso de la Naturo, kaj super +cxio, la infinita sereneco kiu entuziasmigis pere de cxiu el tiuj, ne +estis raportitaj, malapartenante al la socia leciono. Kaj tamen, kiam la +senvalora kaj stulta ago estis plenumita, kaj iu vivo, kun siaj eblecoj +kaj respondecoj, forpasis el la misformajxo pendanta svinge inter tero +kaj cxielo, la birdoj kantis, la floroj malfermigxis, la suno brilis, +tiel gaje kiel antauxe; kaj eble _Rugxa-Hundo-Klariono_ pravis. + +La Partnero de Tenesio ne enestis la aron cxirkauxantan la minacan +arbon. Sed dum la cxeestantoj turnigxis por disigxi, ilia atento +direktigxis al la malkutima aspekto de senmova azencxaro haltinta +cxeflanke de la vojo. Alproksimigxante, tuj ili rekonis la respektindan +Jxaninjon kaj la duradan cxareton kiel havajxojn de la Partnero de +Tenesio, utiligatajn de li por forporti teron el sia pretendejo; kaj +kelkajn pasxojn pli malproksime la proprietanton mem de la ekipajxo, +sidantan sub cervokularbo, forvisxantan la sxviton de sur sia brilanta +vizagxo. Responde al iu demando, li diris ke li venis por la korpo de +la "forpasxinto", "se tute malgravas al la komitato." Li ne deziris +hastigi "ion ajn"; li bonvolis "atendi." Li ne laboris tiun tagon; kaj +kiam la sinjoroj ne plu bezonis la "forpasxinton," li forportus lin. "Se +estas iuj ajn," li aldiris en sia simpla serioza maniero, "bonvolantaj +partopreni en la cer'monio, ili rajtas alveni." Eble estis pro senso de +humuro, kiu, kiel me jam sugestis, estis trajto de Sablo-Baro--eble +estis pro io ecx pli bona ol tio, sed du trionoj de la lantantoj +konsentis tuj pri la invito. + +Estis tagmezo kiam la kadavro de Tenesio estis liverita en la manojn de +lia partnero. Dum la cxaro apudigxis al la fatala arbo, ni konstatis +ke gxi enhavis krudan oblongan skatolon--versxajne faritan el sekcio +de kluzo--kaj duone plenigitan je arbosxelo kaj pinkvastoj. La cxaro +estis cetere ornamita per salikstikajxoj kaj cervokularbaj floretoj. +Kiam la korpo estis kusxigita en la skatolo, la Partnero de Tenesio +kovris gxin per peco da gudrita dreliko, kaj suprensidigante sin +serioze sur la mallargxan antauxsegxon, kun la piedoj sur la timonoj, +antauxenpeletis la azeneton. La ekipajxo antauxenigxis malrapide, je +tiu deca ritmo kiu estis kutimo cxe Jxaninjo ecx sub malpli solenaj +cirkonstancoj. La viroj--duone scivoleme, duone sxerceme, sed cxiuj +bonhumore--lauxpromenis apud la cxaro, iuj antaux, iuj iom malantaux +la malbela katafalko. Sed cxu pro la mallargxigxado de la vojo cxu pro +iu aktuala senso de deco, dum la veturilo preterpasis, la kompanio +maldevancigxis duope, tenante la pasxritmon, kaj alie alprenante la +eksteran aspekton de ceremonia procesio. Jacxjo Folinzbeo, kiu dekomence +ludis funebran marsxon en muta sxajnigo sur imaga trombono, cxesis pro +manko de simpatio kaj alttakso--maldisponante eble pri la kapablo de la +auxtenta humoristo sin kontentigi gxuante sian propran sxercadon. + +La vojo lauxiris tra Griza Kanjono, nun vestita en funebra drapirajxo +kaj ombroj. La rugxlignoarboj, enterigante siajn mokasenigitajn piedojn +en la rugxa tero, staris Indianvice laux la irejo, trenante maldelikatan +benon el siaj klinigxantaj brancxoj sur la preterpasantan mortveturilon. +Leporo, surprizite en senhelpan malfaradon, sidigxis rektadorse kaj +pulsante en la lauxvojaj filikoj dum la funebrantaro preterpasis. +Sciuroj hastis atingi sekuran spektadlokon en pli aliaj brancxoj; kaj la +blugaroloj, etendante siajn flugilojn, papiliumis avangarde antaux ili +gxis tiuj atingis la antauxlimon de Sablo-Baro kaj la solan kabanon de +la Partnero de Tenesio. + +Vidate sub pli favoraj cirkonstancoj, gxi ne estintus gajiga loko. +La malpitoreska starejo, la kruda kaj malbela silueto, la malplacxaj +detaloj kiuj diferencigas la nestokonstruadon de la Kalifornia ministo, +cxiuj cxeestis, dum aldone apudestis la morneco de putrado. Kelkajn +pasxojn malproksime estis kruda enfermejo, kiu, en la malmultaj tagoj +de la geedza felicxo de la Partnero de Tenesio, rolis kiel gxardeno, +sed nun estis superkreskinta je filikoj. Dum ni alproksimigxis ni +surprizigxis ekkonsciante ke tio kion ni supozis esti lastatempa +entrepreno de kultivado estis rompita tero cxirkaux malfermita tombo. + +La cxaro estis haltigita antaux la enfermejo, kaj malakceptinte la +proponojn de helpo kun la sama mieno de simpla memdependo kiun li jam +elmontris tra la tuta afero, la Partnero de Tenesio levis la krudan +cxerkon sur sian dorson kaj kusxigis gxin solapersone en la malprofunda +tombo. Tiam li najlfermis la tabulon funkciantan kiel kovrilo, kaj +suririnte la altajxeton de tero apud gxi, li demetis sian cxapelon kaj +visxegis malrapide sian vizagxon per sia vakertuko. Tion la homamaso +jugxis preludo de prelego kaj sin arangxis diverspoze sur stumpoj kaj +rokegoj, kaj sidis atendante. + +"Kiam viro kuras libere," komencis diri malrapide la Partnero de +Tenesio, "jam dum la tuta tago, kion li faru tute nature? Nu, li +hejmenrevenu. Kaj se li estas en malbona kondicxo por hejmenreveni, +kion faru lia pli bona amiko? Nu, li hejmenrevenigu lin. Kaj jen estas +Tenesio kiu kuris libere gxis nun kaj ni hejmenrevenigas lin post liaj +vagiradoj." Li pauxzis kaj alprenis kvarceron, frotis gxin mediteme +sur sian manikon kaj pluparolis: "Ne estas la unua fojo kiam mi portis +lin surdorse, kiel vi vidis min jxuse. Ne estas la unua fojo kiam mi +alportis lin al cxi tiu cxi kabano kiam maleblis al li sin helpi; ne +estas la unua fojo kiam mi kaj Jxaninjo atendis lin sur tiu jen monteto +kaj alprenis lin kaj tial hejmenigis lin kiam maleblis al li paroli kaj +li ne rekonis min. Kaj nun ke jen estas la fina fojo, nu"--li pauxzis +kaj frotigis la kvarcon legxere sur sia manikon--"vi vidas, estas iom +malfacile por lia partnero. Kaj nun, sinjoroj," li aldonis abrupte, +enmanigante sian longtenilan sxovelilon, "la cer'monio finfinigxis; kaj +miaj dankoj, kaj la dankoj de Tenesio, al vi por via komplezo." + +Malagnoskante cxiujn proponojn de helpo, li komencis plenigi la tombon, +turnante la dorson al la homamaso, kiu post kelkmomenta hezitado, +retirigxis iom post iom. Dum ili transiris la kresteton kiu kasxis +Sablo-Baron de vido, kelkaj, rigardante malantauxen, kredis vidi la +Partneron de Tenesio, plenumintan sian laboron, sidantan sur la tombo, +kun la sxovelilo inter siaj genuoj, dum lia vizagxo estis enteregita en +lia rugxa vakertuko. Sed aliaj kontrauxdiris ke je tiu distanco vizagxo +kaj vakertuko sin similas unu la alian, kaj la punkto restis sendecido. + +En la reago sekvinta la febran ekscitigxon de tiu tago, oni ne forgesis +la Partneron de Tenesio. Sekreta enketo senkulpigis lin pri kompliceco +en la kulpo de Tenesio kaj nur postlasis suspekton pri lia gxenerala +mensa sano. Intence Sablo-Baro vizitadis lin kaj liveradis al li +diversajn maldelikatajn sed boncelajn komplezojn. Sed ekde tiu tago lia +forta sano kaj lia granda potenco sxajnis videble malkreski; kaj kiam la +pluva sezono establigxis bone kaj la etaj herberoj komencis apereti el +la roka altajxeto sur la tombo de Tenesio, li enlitigxis. + +Iun nokton, kiam la pinarboj apud la kabano sxanceligxis en la sxtormo +kaj trenis siajn maldikajn fingrojn trans la tegmenton, kaj la bruego +kaj fluego de la sxvelinta rivero auxdigxis sube, la Partnero de Tenesio +levis la kapon de sur la kuseno kaj diris: "Estas la horo iri renkonti +Tenesion; mi devas meti Jxaninjon en la cxaron," kaj estus ellitigxinta +sen la deteno de sia prizorganto. Baraktante, dauxre li postkuris +sian unikan fantazion: "Nu, jen, trankvile, Jxaninjo--trankvile, eta +karulino. Kiel malhele estas! Priatentu la vojsulkojn--kaj priatentu +ankaux lin, karulino! Foje, vi scias, kiam li estas blindige ebria, li +subenfalas rekte sur la vojeton. Dauxrigu vian iradon rekte gxis la +pinarbo sur la supro de la monteto. Jen! Tiel mi ja diris!--jen li +estas--alvenante cxi tien--tute sola, malebria, kun la vizagxo tute +brilega. Tenesio! Partnero!" + +Kaj tial ili renkontigxis. + + + + +INFORMO + + + En la duonsovagxa, ofte senlegxa, intermontara Kalifornio + de la mez-deknauxjarcento, + en malbelaj provizoraj riverbordaj kaj montetdeklivaj kampadejoj, + orsercxantoj, pioniroj, fugxintoj, ekzilitoj, + vetludistoj, malcxastulinoj, sxtelistoj, murdintoj, + kaj ceteraj malhonestuloj kaj aventuruloj + penadas kunvivi kaj kunlabori + en malfacilegaj fizikaj kaj emociaj kondicxoj. + Cxi tie kuragxo kaj pacienco estas cxiutagaj necesajxoj + dum bonkoreco kaj malavareco estigxas + nur maloftege kiel surprizaj kaj bonvenaj benoj. + + Uzante realisman, foje naturalisman, ofte ironian stilon + kiu iom memorigas Balzakon*, Zolaon* kaj Dikenzon,* + Breto Harto* pentras la human estajxon + en ties mirinda dualeco--neegala dualeco, bedauxrinde, en kiu + boneco kaj malboneco, beleco kaj malbeleco + pezas malsame. + + + *Anglalingve: Balzac, Zola, Dickens, Bret Harte + Originaj Anglalingvaj titoloj de la noveloj: + "The Luck of Roaring Camp," + "The Outcasts of Poker Flat," + kaj "Tennessee's Partner." + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Tri Noveloj de Usona Verkisto Bret +Harte, by Bret Harte + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ DE USONA *** + +***** This file should be named 20931.txt or 20931.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/0/9/3/20931/ + +Produced by Robert L. Read, William Patterson and the +Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/20931.zip b/20931.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..708961a --- /dev/null +++ b/20931.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..64070e0 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #20931 (https://www.gutenberg.org/ebooks/20931) |
