diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 01:37:33 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 01:37:33 -0700 |
| commit | cda7fa19546ba219a0d077390e127f5241087994 (patch) | |
| tree | acc94873ffb207bb897acf0022a911ddb3be8045 /21195-tei | |
Diffstat (limited to '21195-tei')
| -rw-r--r-- | 21195-tei/21195-tei.tei | 1474 |
1 files changed, 1474 insertions, 0 deletions
diff --git a/21195-tei/21195-tei.tei b/21195-tei/21195-tei.tei new file mode 100644 index 0000000..f441e75 --- /dev/null +++ b/21195-tei/21195-tei.tei @@ -0,0 +1,1474 @@ +<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?> + +<!-- +The Project Gutenberg EBook of Tri Noveloj by Washington Irving + + + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no +restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under +the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or +online at http://www.gutenberg.org/license + + + +Title: Tri Noveloj + +Author: Washington Irving + +Release Date: April 20, 2007 [Ebook #21195] + +Language: English + +Character set encoding: UTF-8 +--> + +<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "http://www.gutenberg.org/tei/marcello/0.4/dtd/pgtei.dtd"> + +<TEI.2 lang="eo"> +<teiHeader> + <fileDesc> + <titleStmt> + <title>Tri Noveloj</title> + <author>Washington Irving</author> + </titleStmt> + <editionStmt> + <edition n="1">Edition 1</edition> + </editionStmt> + <publicationStmt> + <publisher>Project Gutenberg</publisher> + <date value="2007-04-20">April 20, 2007</date> + <idno type="etext-no">21195</idno> + <availability> + <p>This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and + with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it + away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg + License online at www.gutenberg.org/license</p> + </availability> + </publicationStmt> + + <sourceDesc> + <bibl> + <title>Tri Noveloj</title> + <author>Washington Irving</author> + <imprint> + <publisher>Eldonejo-Arizona-Stelo</publisher> + <pubPlace>1620 North Sunset Drive<lb /> + Tempe, Arizona 85281-1550<lb /> + Usono</pubPlace> + <date>1962</date> + </imprint> + </bibl> + </sourceDesc> + </fileDesc> + + <encodingDesc> + <classDecl> + <taxonomy id="lc"> + <bibl> + <title>Library of Congress Classification</title> + </bibl> + </taxonomy> + </classDecl> + </encodingDesc> + <profileDesc> + <langUsage> + <language id="eo">Esperanto</language> + </langUsage> + <textClass> + <classCode scheme="lc"> + *** + </classCode> + <keywords> + <list> + </list> + </keywords> + </textClass> + </profileDesc> + <revisionDesc> + <change> + <date value="2007-04-20">April 20, 2007</date> + <respStmt> + <name>Robert L Read<lb /></name> + <name>Joshua Hutchinson<lb /></name> + <name>Online Distributed Proofreading Team</name> + </respStmt> + <item>Project Gutenberg Edition</item> + </change> + </revisionDesc> +</teiHeader> + +<pgExtensions> + <pgStyleSheet> + figure { text-align: center; page-float: 'htbp' } + .floatleft { float: left; margin-right: 2em } + .floatright { float: right; margin-left: 2em } + .w90 { } + .w50 { } + .w20 { } + .w05 { } + @media pdf { + .w90 { width: 90% } + .w50 { width: 50% } + .w20 { width: 20% } + .w05 { width: 5% } + } + </pgStyleSheet> +</pgExtensions> + +<text> +<front> +<div> +<divGen type="pgheader" /> +</div> + +<div rend="page-break-before: right"> + <divGen type="titlepage" /> +</div> + +<div rend="page-break-before: always"> +<p rend="text-align: center">Unua Eldono: Julio 1998</p> + +<p rend="text-align: center">Originaj Anglalingvaj Titoloj:</p> + +<p rend="text-align: center">"RIP VAN-WINKLE"</p> + +<p rend="text-align: center">"TO THE READER"</p> + +<p rend="text-align: center">"ADVENTURE OF THE GERMAN STUDENT"</p> + +<p rend="text-align: center">Copyright 1998<lb /> +Edwin P. Grobe<lb /> +for the English-to-Esperanto translations</p> +</div> +</front> + +<body> +<div rend="page-break-before: right"> +<pb n="001" /><anchor id="Pg001" /> +<index index="toc" /><index index="pdf" /> +<head>RIPO VAN-VINKLO</head> + +<p>La sekvonta rakonto malkovriĝis en la dokumentaro de forpasinta Didriko Knikerbokero, +maljuna sinjoro de Nov-Jorkio, kiu tre scivolemis pri la Nederlanda historio +de la provinco kaj la kutimoj de la posteuloj de ties originaj koloniintoj. Siajn historiajn +esplorojn li entreprenis tamen malpli inter libroj ol inter homoj. Libroj rakontis +nur bedaŭrinde malmulte pri liaj plej ŝatataj temoj. La maljunajn burĝojn tamen, kaj +precipe iliajn edzinojn, li konsideris kiel abunde informhavajn pri tiu legenda folkloro +tiel altvalora por la verfakta historio. Tial, kiam ajn li bonŝancis renkonti aŭtentan +Nederlandan familion, kompakte enfermitan en ĝia malalttegmenta biendomo sub larĝbranĉa +platano, li ĝin konsideris kiel specon de kvazaŭ presita esplorlibro kaj ĝin +studegis kun la avido de legemulo.</p> + +<p>La rezulto de ĉiuj tiuj esploroj estis historio pri la provinco dum la rego de la Nederlandaj +provincestroj kiun li publikigis kelkajn jarojn poste. Ege diferencas opinioj +taksantaj la literaturan kvaliton de la verko kaj, verdire, ĝi neniel pli bonas ol taŭgas. +Ĝia ĉefa valoro estas rigora akurateco kiun efektive oni pridubis okaze de la ekapero +de la verko sed kiu pli lastatempe nepre konfirmiĝas. Ĉiuj bibliotekoj ĝin konservas +nun en siaj historiaj kolektaĵoj, juĝante ĝin verko de sendubinda aŭtoritato.</p> + +<p>La maljuna sinjoro mortis ne longe post la eldono de sia verko pro kio, konsidere de +tiu malesto-foresto, ni ne povas multe difekti lian restintan bonfamon opiniante ke li +pli profitdone pasigintus sian vivon plenumante plej gravajn taskojn. Li kutimis tamen +entrepreni sian ŝatokupon siamaniere, kvankam de tempo al tempo ĝi polvotrompis la +okulojn de najbaroj kaj malĝojigis la spiriton de amikoj pri kiuj li sentis la plej +aŭtentajn respekton kaj karecon. Tiuj tamen memoras liajn erarojn kaj malsaĝecojn +"kun pli da malfeliĉo ol da kolero" kaj komencas hipotezi ke neniam li celis vundi +nek ofendi.</p> + +<p>Kiom ajn malalttakse lin juĝas kritikantoj, altvalorajn memoraĵojn pri li ankoraŭ retenas +multaj homoj kies bonaj opinioj gravas. Inter tiuj nombriĝas precipe iuj bakistoj +kiuj eĉ entreprenis bildigi lian figuron sur siaj Novjaraj kuketoj, efektivigante tiel lian +eventualan senmortiĝon, preskaŭ similan al tiu de homoj kies bildoj stampiĝas sur +Vaterlo-medalo aŭ Reĝin-Anjo-kvaronpenco.</p> + +<milestone unit="tb" rend="stars: 5" /> + +<p>Kiu ajn navigis kontraŭflue sur Hudsono-Rivero ne povas forgesi Katskilajn Montojn. +Ili estas distranĉita ero de la granda Apalaĉa familio kaj vidiĝas forokcidente de la +rivero, suprenŝvelante ĝis sinjora alteco, supermoŝtante la ĉirkaŭantan pejzaĝon. Ĉiu +sezona ŝanĝiĝo, ĉiu vetera aliiĝo, verfakte ĉiu dumtaga novhoriĝo estigas malsamecon<pb n="002" /><anchor id="Pg002" /> +en la magiaj koloroj kaj formoj de tiuj montoj kiujn ĉiuj bonaj edzinoj proksimaj kaj +malproksimaj konsideras kiel perfektajn barometrojn. Kiam la vetero estas bona kaj +konstanta la montoj vestiĝas blu- kaj purpurkolore kaj desegnas siajn aŭdacajn +siluetojn sur la klaran vesperan ĉielon. Foje, tamen, kiam la ĉirkaŭanta pejzaĝo +restas sennuba, ili amasigas sur siajn pintojn grizvaporajn kapuĉojn kiuj, en la lastaj +radioj de la subiĝanta suno, brilas kaj lumiĝas glorkrone.</p> + +<p>Ĉebaze de tiuj feaspektaj montoj povas okazi al vojaĝanto ekvidi malpezan fumon +suprenspirali el vilaĝo kies ŝindotegmentoj brilas inter la arboj tie mem kie la bluaj +kolornuancoj de la altejo fandiĝas en la freŝan verdon de la pli proksima pejzaĝo. +Eta vilaĝo de granda antikveco ĝi estas, fondite de Nederlandaj koloniintoj dum la +fruaj tempoj de la provinco, ĉirkaŭkomence de la estrado de la bona Petro Stujvesanto +(li ripozu en paco!), kaj antaŭnelonge ankoraŭ konservante domojn kiujn la originaj +koloniintoj konstruis el malgrandaj flavaj brikoj alvenigitaj de Nederlando, ilin provizante +per fenestroj ornamitaj de lignokradaĵoj kaj gablofasadoj protektataj de +ventoflagoj.</p> + +<p>En tiu sama vilaĝo kaj en unu el tiuj samaj domoj (kiu, se ni diru la precizan veron, +estis bedaŭrinde tempoerodita kaj veterodifektita) loĝis multajn jarojn poste, kiam la +regiono restis ankoraŭ provinco de Britio, senceremonia bonhumorulo nomiĝanta Ripo +Van-Vinklo. Li estis posteulo de tiuj Van-Vinkloj eminentiĝintaj tiel galante en la +kavalirecaj tagoj de Petro Stujvesanto kaj kunirintaj tiulastan okaze de la atako kontraŭ +Fortreso-Kristino. Li heredis tamen nur malmulte la militan karakteron de siaj +antaŭirintoj.</p> + +<p>Mi jam priskribis lin kiel senceremonian bonhumorulon. Krom tio li estis ankaŭ afabla +najbaro kaj obeema inregata edzo. Efektive, al tiu lasta kvalito ŝuldiĝas eble tiu +spirita submetiĝemo gajninta al li tiel universalan popularecon. Plejmulte emas lakeiĝi +kaj bonvoliĝi eksterhejme viroj jam spertintaj la disciplinon de ĉehejmaj megeroj. Iliaj +temperamentoj fleksebliĝis kaj maleebliĝis sendube en la fajra forno de ĉehejma malfeliĉo. +Ĉehejma prelego egalvaloras ĉiujn ĉepreĝejajn predikojn kiam temas pri instrui +paciencon kaj toleradon. Tial diabla edzino povas esti konsiderata, laŭ multaj +vidpunktoj, tolerebla beno. Se tio veras, Ripo Van-Vinklo estis trioble benita.</p> + +<p>Certe estas ke li multe plaĉis al ĉiuj bonaj edzinoj de la vilaĝo kiuj, laŭ la kutimo de +la milda sekso, apogis lin en ĉiuj familiaj disputoj kaj neniam hezitis, priparolante +tiujn aferojn okaze de vesperaj klaĉadkunvenoj, atribui la tutan kulpon al Sinjorino +Van-Vinklo. La infanoj de la vilaĝo, siaflanke, kutimis ekkrii pro ĝojo kiam li alproksimiĝis. +Li partoprenis en iliaj ludoj, fabrikis ludilojn por ili, scipovigis ilin flugigi +kajtojn kaj ludruli globetojn kaj rakontis al ili longajn fabelojn pri fantomoj, sorĉistinoj +kaj Indianoj. Kiam li laŭvagadis la vilaĝon, ili ĉirkaŭis lin trupe, posttirante +liajn vestaĵerojn, surgrimpante lian dorson, lin senpune priŝercante milmaniere. Dume<pb n="003" /><anchor id="Pg003" /> +tra la tuta najbarejo postbojis lin nenia hundo.</p> + +<p>La ĉefa malforto de la karaktero de Ripo estis nesuperebla malamo al ĉiuj specoj de +profitestiga laboro. Tiaĵo ne povintus rezulti pro manko da diligento aŭ persisto ĉar li +kutimis sidi sur malseka roko kun fiŝkaptokano tiel longa kaj peza kiel Tatara lanco +kaj fiŝkapti taglonge tute senplende kvankam kuraĝigis lin la ekmordo de nepre nenia +fiŝo. Li ne hezitis porti pafilon surŝultre dum sinsekvaj horoj, pezpaŝadante tra +arbaroj kaj marĉoj, laŭmonte kaj laŭvale, cele al mortpafi kelkajn sciurojn aŭ +sovaĝajn kolombojn. Neniam li malkonsentis helpi najbaron eĉ okaze de la plej malfacila +tasko kaj dum kamparaj foiroj superis ĉiujn konkursantojn dum maiz-senŝelig- aŭ +ŝtonmur-konstru-matĉoj. Krome la vilaĝaninoj respondecigis lin pri siaj irtasketoj +kaj lin invitis plenumi hazardajn devetojn kiujn iliaj malkomplezaj edzoj malkonsentis +fari por ili. Simplavorte, Ripo bonvolis okupiĝi pri ĉies aferoj krom siaj. Pri siafamiliaj +devoj kaj siabienaj taskoj tamen li nepre ne kapablis interesiĝi.</p> + +<p>Efektive li diris ke tute senutilas labori sur sia propra bieno. Ĝi estas la plej pesta +terpeceto de la tuta lando. Ĝia ĉiu enhavaĵo jam malboniĝis kaj daŭre malboniĝos, +malgraŭ lia laboro. Liaj ĉirkaŭbariloj ade dispeciĝas. Lia bovino devojiĝas aŭ tretas +la brasikbedon. Trudherboj kreskas pli rapide en liaj kampoj ol aliloke. Pluvo ĉiam +ekfalas sammomente kiam li havas eksterdomajn taskojn por fari. Tial kvankam lia +hereda bieno ŝrumpis sub lia estrado, akreon post akreo, kaj kvankam restis el ĝi +ununura bedo da Indiana maizo kaj terpomoj, ĝi persistis esti la plej malbone prizorgata +bieno de la regiono.</p> + +<p>Aldone liaj gefiloj estis tiel ĉifonvestitaj kaj sovaĝkondutaj kiel orfoj apartenantaj al +neniu. Lia filo Ripo, bubo naskigita laŭ la patra modelo, promesis heredi la kutimojn +kaj la vestaĵojn de la patro. Li ofte vidiĝis postsekvante kvazaŭ ĉevalido la patrinajn +kalkanojn, vestite en de la patro forĵetita genupantalono kiun unumane kaj malfacile li +bezonis reteni supergrunde same kiel eleganta sinjorino bezonas suprenlevi sian robtrenaĵon +okaze de malbona vetero.</p> + +<p>Ripo Van-Vinklo tamen estis unu el tiuj feliĉaj homoj kiuj, havante folan, facile +funkciantan temperamenton, ne maltrankviliĝas pri la mondo, manĝas blankan aŭ +brunan panon, depende de kiu el la du pli senzorge aŭ pli senĝene akireblas, kaj preferus +malsufiĉe manĝi pencopreze ol labori pundosalajre. Restunte solapersone, li +pasigintus sian vivon fajfante pro perfekta kontentiĝo. Lia edzino tamen ade plenigis +liajn orelojn pri plendoj teme de lia senokupeco kaj malzorgeco kaj la ruino kiun li +trudas al sia familio. Matene, tagmeze kaj nokte ŝia lango senĉese moviĝis kaj ĉio +tio kion li diris aŭ faris estigis senmanke torenton da ĉehejma elokventeco. Ripo disponis +pri ununura respondrimedo por ĉiuj tiuj prelegoj, respondrimedo kiu, pro ofta +funkciado, finfine sin kutimigis. Li levis la ŝultrojn, ŝancelis la kapon, suprendirektis +la rigardon, tamen nenion diris. Sed tio ĉiam instigis la edzinon pafumi novan plendosalvon.<pb n="004" /><anchor id="Pg004" /> +Kutime rezultis tial ke, forkondukante siajn kunulojn, li retiriĝis al eksterdoma +sekurejo: la sola ejo kiu apartenas, verdire, al inregata edzo.</p> + +<p>La ununura ĉehejma adepto de Ripo estis lia hundo Lupo kiu estis tiel inregata kiel sia +mastro ĉar Sinjorino Van-Vinklo konsideris ilin kiel kunbatalantojn en senokupeco. Ŝi +eĉ rigardis Lupon kun malbondeziraj okuloj, supozante ĝin la kaŭzo de la ofta +erarvagado de la mastro. Vere estas, ke teme pri ĉiuj temperamentaj kvalitoj konvenantaj +al respektinda hundo, ĝi estis la plej kuraĝa besto iam esplorinta la arbarojn. +Sed kiu kuraĝo kapablas kontraŭstari la senĉesajn kaj ĉiosieĝantajn terurojn de virina +lango? Ekde la momento kiam Lupo eniris la domon, ĝia hupo falis, ĝia vosto velkis +ĝisplanke aŭ bukliĝis interkrure, ĝi ŝteliradis kun mieno de pendumoto, ĵetante +multajn ĝisflankajn rigardetojn al Sinjorino Van-Vinklo. Kiam ajn ŝi eksvingetis +balailon aŭ kuleregon, la hundo alkuregis haste kaj jelpante la pordon.</p> + +<p>La tempoj ade kaj senĉese malpliboniĝis por Ripo Van-Vinklo dume ke la jaroj de lia +geedziĝa ekzisto ade kaj senĉese plinombriĝis. Aĝo ne malakrigas akran humoron kaj +akra lango estas la sola randohava ilo kiu pliakriĝas pro utiligo. Dum longa tempo li +kutimis sin konsoli, post eldoma forpeliĝo, partoprenante en speco de klubo de saĝuloj, +filozofoj kaj ceteraj vilaĝaj senokupuloj kiuj kunvenis sur benko staranta antaŭ malgranda +gastejo ornamita per ruĝvanga portreto pri Lia Reĝa Moŝto Georgo la Tria. +Tie ili kutimis sidi subombre daŭre de longa senzorga somertago, parolante senentuziasme +pri vilaĝaj klaĉaĵoj aŭ rakontante senfinajn dormigajn anekdotojn pri +nenio. Sed valorintus ŝtatistan salajron la bonŝanco aŭskulti la profundajn diskutojn +okazintajn fojfoje kiam malnova ĵurnalo hazarde atingis iliajn manojn pere de preterpasinta +vojaĝinto. Kiel solene ili aŭskultis ties enhavaĵon trenparole deklamatan de +Deriko Van-Bumelo, la lernejestro, eleganta, lerta vireto kiu alfrontis tute sentime la +plej gigantajn vortojn de la vortaro. Kaj kiel saĝe ili kunmeditadis pri publikaj eventoj +jam okazintaj antaŭ pluraj monatoj.</p> + +<p>La opiniojn de tiu konsilio entute estris Nikolao Vedero, vilaĝa patriarko kaj mastro de +la gastejo antaŭ kies pordo li sidis de la mateno ĝis la nokto, moviĝante nur sufiĉadistance +por resti sub la ombro de granda arbo kaj eviti sin sunbruligi. Efektive, la +najbaroj scipovis kalkuli la taghoron laŭ liaj movoj tiel akurate kiel laŭ sunhorloĝaj +indikoj. Vere estas ke preskaŭ neniam li aŭdiĝis parolante, preferante fumi senĉese +sian pipon. Liaj adeptoj tamen (ĉar ĉiu granda homo havas siajn adeptojn) komprenis +lin bonege kaj sukcesis ekscii liajn opiniojn.</p> + +<p>Kiam malplaĉis al li legata aŭ rakontata temo, laŭoniobserve, li fumis la pipon arde +kaj eligis mallongajn, oftajn, kolerajn blovaĵojn. Se la temo tamen plaĉis al li, li +enspiris la fumon malhaste kaj trankvile, ĝin elblovante en malpezaj serenaj nubetoj. +Foje, forprenante la pipon elbuŝe, lasante la bonodoran vaporon kirliĝi ĉirkaŭnaze, li +kapjesis solene en signo de nepra aprobo.</p> + +<pb n="005" /><anchor id="Pg005" /> + +<p>El tiu sekurejo tamen Ripon tempofine forpelis lia megera edzino, subite interrompinte +la trankvilon de la kunveno kaj mallaŭdinte ties anojn. Nek tiu eminentulo Nikolao +Vedero scipovis eviti la langobatadon kiun trudis al li la terura diablino, kondamne +dirante ke la gastejestro respondecas pri la senokupeco de ŝia edzo.</p> + +<p>La kompatindan Ripon preskaŭ entute malesperigis la afero. Lia sola rimedo eskapi +bienan laboron kaj edzinan kriadon estis enmanigi la pafilon kaj forvagi en la arbaron. +Tie li kutimis sidiĝi arbobaze kaj dividi la enhavaĵon de sia dorsosako kun Lupo kiun +li kondolencis kiel kunviktimon de persekutado. "Estimata Lupo," li diris, "via +mastrino hundovivigas vian vivon. Sed ne maltrankviliĝu pri tio, kara kunaĵo. Daŭre +de mia vivado neniam mankos al vi apudstaranta amiko!" Lupo vostojesis, enrigardis +sopire la mastran vizaĝon kaj, se eblas al hundoj senti kompaton, mi opinias sincere +ke tiu plenkore kunspertis la emocion.</p> + +<p>Okaze de longa, bela, aŭtuntaga vagpromenado tiuspeca, senkonscie Ripo surgrimpis +unu el la plej altaj partoj de Katskila-Montaro kie li okupiĝis pri sciurĉasado, sia plej +ŝatata sportentrepreno, kaj la silentaj solecejoj eĥis kaj reeĥis lian pafilbruadon. Anhelante, +laciĝinte, li sin malsuprenĵetis malfru-posttagmeze sur verdan teraltaĵon, +kovritan de montara herbaro, situantan sur klifeg-rando. Tra interarba malfermaĵo li +povis superspektadi tutan malsuprekuŝantan pejzaĝon etendiĝantan trans multajn mejlojn +da fertilaj arbaroj. Li vidis fordistance la sinjoran Hudsonon, moviĝantan ege, ege +malsupre de li laŭ sia silenta sed moŝta fluvojo, elmontrantan reflekton de purpura +nubo aŭ velon de malhasta boateto haltinta por dormpaŭzo diversloke sur ĝia vitrobrila +surfaco, tiam malaperantan finfine en la blua altaĵaro.</p> + +<p>Aliflanke li enrigardis profundan, sovaĝan, solecan, dikvilan abismon kies fundon +plenigis falintaj kliferoj kaj kiun apenaŭ atingis la reflektitaj radioj de la subiranta +suno. Dum kelke da tempo Ripo restis kuŝante, primeditante tiun vidaĵon. Iompostiome +la vespero antaŭenvenis. La montoj komencis ĵeti siajn longajn bluajn ombrojn +trans la valojn. Prikonsciinte ke la ĉielo noktiĝos jam longe antaŭ ol li povos atingi la +vilaĝon, li suspiris fortasone, antaŭpensante pri la teruroj kiujn estigos por li rea renkontiĝo +kun Sinjorino Van-Vinklo.</p> + +<p>En la momento kiam li eke entreprenis malsupreniri li aŭdis malproksiman voĉon +kriegi: "Ripo Van-Vinklo! Ripo Van-Vinklo!" Li ĉirkaŭrigardis sed nenion vidis krom +korvo fluganta solece trans la monton. Opiniante ke lin trompis iu fantazio, li forturniĝis +cele denove al malsupreniri kiam li reaŭdis tra la silenta vesperaero la saman +kriadon: "Ripo Van-Vinklo! Ripo Van-Vinklo!"</p> + +<p>Samtempe Lupo hirtigis la dorsan hararon kaj, graŭlante mallaŭte aliris kaŭrante la +mastran flankon, enrigardante time la valeton. Nun Ripo sentis ekregi lin malprecizan +anksiecon. Li rigardis maltrankvilege en la sama direkto kaj ekvidis strangan figuron<pb n="006" /><anchor id="Pg006" /> +suprenvenadi labore laŭ la rokaro, antaŭenkliniĝante sub la pezo de iu surdorsa ŝarĝo. +Surprizis Ripon vidi homan estaĵon en tiu soleca kaj malfrekventata ejo. Supozante +tamen ke temas pri samregionano bezonanta helpon li hastis malsuprengrimpi por apogi +tiun.</p> + +<p>Alveninte pli proksime li eĉ pli surpriziĝis pro la malkutima aspekto de la nekonato. +Tiu estis malalta kvadratformulo havanta dikan vepran hararon kaj griziĝintan barbon. +Li vestiĝis laŭ la antikva Nederlanda modo, surportante senmanikan veŝton ĉirkaŭligitan +ĉetalie kaj plurajn ĝisgenuajn pantalonojn (el kiuj la ekstera estis ege +ampleksa) ornamitajn laŭflanke per butonvicoj kaj ĉegenue per ŝtofpufaĵoj. Li portis +surŝultre pezan bareleton, laŭŝajne plenigitan je alkoholaĵo, kaj pergeste invitis Ripon +alproksimiĝi kaj kunsubteni la ŝarĝon. Kvankam iom timida kaj malfidante la novan +konaton, Ripo konsentis kun sia kutima entuziasmo kaj, reciproke apogante unu la +alian, ili suprengrimpis laŭ mallarĝa ravineto, verŝajne la seka fluejo de montotorento.</p> + +<p>Dum ili suprengrimpis Ripo aŭdis de tempo al tempo longajn ruliĝantajn sonoradojn, +kvazaŭ foran tondradon, sendube elfontintajn profundan ravinon aŭ fendegon situantan +inter altaj rokoj ĝis kiuj ilia malfacila irvojo ilin kondukis. Li paŭzis momenton, +supozante ĝin la murmurado de unu el tiuj efemeraj fulmpluvegoj tiel ofte okazantaj +altamontare, tiam antaŭeniris. Trapasinte la ravinon ili atingis amfiteatroaspektan +valeton ĉirkaŭatan de perpendikularaj klifegoj preter kies randoj pendigis siajn +branĉojn sursupraĵaj arboj, rezulte de kio la vojaĝanto nur malofte ekvidis eretojn da +blua ĉielo kaj klara vespernubo. Dum la tuta tempo Ripo kaj lia kuniranto penadis +silente ĉar, kvankam la helpanto scivolemis ekscii por kiu celo la nekonato entreprenis +porti alkoholaĵbarelon laŭ la sovaĝa monto, tiulasta tamen havis iom strangan kaj +malkompreneblan manieron kiu estigis miron kaj bremsis interkoniĝon.</p> + +<p>Kiam ili eniris la amfiteatron, sin ekvidigis novaj mirigaĵoj. Sur centra ebenejo aro +da malkutimaspektaj personoj kegloludadis. Ili vestiĝis en kurioza pasintepoka modo. +Iuj surportis mallongajn Renesancstilajn jakojn; aliaj preferis senmanikajn jakojn kaj +kunportis longajn tranĉilojn en siaj zonoj; preskaŭ ĉiuj elmontris ampleksajn ĝisgenuajn +pantalonojn, konforme al la jam anoncita modo de la gvidanto.</p> + +<p>Strangaj estis ankaŭ la mienoj. Unu havis grandan kapon, larĝan vizaĝon kaj etajn +porkajn okulojn. Alia vizaĝo ŝajnis konsisti entute el nazo kaj kroniĝis per blanka +sukerbloksimila ĉapelo ornamita de eta ruĝa kokvosto. Ĉiuj surportis barbojn +malsamformajn kaj -kolorajn.</p> + +<p>Unu el tiuj ŝajnis esti la estro. Dika, maljuna sinjoro kun veterbatita vizaĝo, li surportis +laĉitan jakon, larĝan zonon kun mallonga kurbiĝinta glavo, altan kronhavan ĉapelon +kun plumo, ruĝajn ŝtrumpojn kaj altkalkanumajn ŝuojn ornamitajn de kokardoj.<pb n="007" /><anchor id="Pg007" /> +La tuta ludantaro memorigis Ripon pri la figuroj aperantaj en malnova Flandra pentraĵo +pendanta en la salono de Pastoro Van-Ŝajko, la vilaĝa preĝejestro, kunportita el +Nederlando epoke de la koloniado.</p> + +<p>La plej stranga aspekto de la afero, laŭ Ripo, estis tio ke, kvankam la ludantoj verŝajne +distriĝis, ili elmontris la plej seriozajn mienojn kaj estigis la plej misteran +silenton, fariĝante la plej malfeliĉa festantaro kiun li iam vidis. Interrompis la +silenton de la okazaĵo nenio krom la bruo de la kugloj kiuj, ruliĝante, eĥis laŭmontare +kiel muĝantaj tondrojkrakoj.</p> + +<p>Kiam Ripo kaj lia kuniranto atingis ilin, subite tiuj ĉesis ludi kaj fiksrigardis la novalvenintojn +kun tiel statumaniera senmoviĝo kaj tiel strangaj, krudaj, senentuziasmaj +mienoj ke la koro de Ripo ŝanceliĝis en lia brusto kaj liaj genuoj intermarteliĝis. Lia +kunulo nun malplenigis la bareleton je ties enhavaĵo, elverŝante tiun en grandajn flakonojn +kaj indikante pergeste ke Ripo ilin disdonu al la ludantaro. Temante kaj tremante, +li obeis. Tiuj trinkis la alkoholaĵon en nepra silento, tiam reaktivigis sian +ludadon.</p> + +<p>Iompostiome malpligrandiĝis la miro kaj anksieco de Ripo. Li eĉ kuraĝis, kiam neniu +lin rigardis, gustumi la trinkaĵon kiu, li ekkonsciis, havis preskaŭ la saman saporon +kiel bonkvalita Holando-Ĝino. Li estis denaska soifulo kaj baldaŭ ne rezistis al la +tento denove trinki. Unu ĉerpo invitis ceteran kaj li ripetis tiel ofte siajn vizitojn al +la flakono ke tempofine liaj sensoj superfortiĝis, liaj okuloj naĝumis en la kapo kiu +gradon post grado antaŭenkliniĝis ĝis kiam finfine li profunde ekdormis.</p> + +<p>Vekiĝinte, li konsciis situi sur la sama verda altaĵo de kie li unuafoje ekvidis la maljunulon +suprengrimpadi el la valeto. Li frotis la okulojn: matena suno brilis; la birdoj +saltetis kaj kvivitis; aglo radflugis supre, alfrontante puran montozefiron. "Certe," +pensis Ripo, "mi ne dormis ĉi-tie la tutan nokton!" Li ekmemoris la antaŭdormajn +okazintaĵojn: la strangulon kun la alkoholaĵbareleto; la montoravinon; la sovaĝan retiriĝejon +inter la rokoj; la veaspektan kugloludantaron; la flakonon. "Ho, tiu flakono! +Tiu abomena flakono!" pensis Ripo. "Kiun senkulpigaĵon mi rakontu al Sinjorino Van-Vinklo?"</p> + +<p>Li ĉirkaŭrigardis, serĉante sian pafilon, sed anstataŭ pura, bonoleita birdofusilo li +trovis malnovan musketaĉon lin apudkuŝantan: rustotavolo kovris ĝian paftubon, ĝia +seruro forfalis, ĝian fuston vermoj elmanĝis. Li nun suspektis ke la seriozmienaj +festintoj de la montaro lin priŝercis kaj, dozinte al li fortan alkoholaĵon, forŝtelis lian +pafilon. Aldone, Lupo malaperis sed eblas ke ĝi forvagis ĉasante sciuron aŭ perdrikon. +Li fajfvokis la hundon kaj kriegis ĝian nomon, sed la entrepreno entute senrezultiĝis. +La eĥooj resonigis liajn fajfojn kaj kriegojn sed alvenis nenia hundo.</p> + +<pb n="008" /><anchor id="Pg008" /> + +<p>Li elektis reviziti la scenejon de la pasintvespera kapriolado, kaj renkontonte tie +restintan distriĝinton, informiĝi ĉe tiu pri siaj pafilo kaj hundo. Ekstariĝinte por survojiĝi, +li sentis rigidon en la artikoj kaj malfacilecon en sia irkapablo. "Ĉi-tiuj montaraj +litoj ne konvenas al mi," pensis Ripo, "kaj se tiu ludaventuro spertigos al mi +reŭmatismon, Sinjorino Van-Vinklo min pagigos altpreze."</p> + +<p>Iom malfacile li atingis la valeton kaj trovis la ravinon laŭ kiu li kaj lia kunulo +suprengrimpis la antaŭan vesperon. Surprizege, monta rojo nun fluis ŝaŭme malsupren +laŭ la ravino, saltante de roko al roko, plenigante la valeton je babilumaj +murmuradoj. Li sukcesis tamen suprengrimpaĉi laŭ ties bordoj, antaŭenpenigante tra +densaĵoj de betulo, sasafraso kaj hamamelido, foje stumblante aŭ implikiĝante en la +sovaĝaj vitoj spiraligintaj siajn buklojn aŭ ĉirojn de arbo al arbo kaj etendintaj +kvazaŭan kaptoreton laŭ lia irvojo.</p> + +<p>Tempofine li atingis la lokon kie antaŭe la ravino eniris la klifojn en la direkto al la +amfiteatro sed restis tie neniaj indikaĵoj pri tia malfermaĵo. La rokoj estigis altan +nepenetreblan muron super kiu la kaskado alvenis falante en tavolo da pluma ŝaŭmo, +trafante malsupre larĝan profundan basenon nigrigitan per la ombroj de la ĉirkaŭanta +arbaro. Ĉi-tie tial necesis ke Ripo haltu. Denove li alvokis voĉe kaj fajfe sian +hundon. Respondis al li nur la grakado de aro da senokupaj korvoj, distriĝante alte en +la aero super seka arbo apudstaranta sunan klifegrandon kaj kiuj, sekuraj en sia altejo, +ŝajnis malsuprenrigardi kaj primoki la konfuzon de la malbonŝanca viro.</p> + +<p>Kion fari? La mateno forpasadis kaj Ripo ege malsatis ĉar mankis al li iu ajn matenmanĝo. +Li malĝojiĝis pro la perdo de hundo kaj pafilo. Li timegis renkonti sian +edzinon. Sed ne decas ke homo malsatmortu en la montaro. Li skuis la kapon, surŝultrigis +la rustan armilon kaj, korsuferante pro ĝeno kaj anksieco, ekhejmeniris.</p> + +<p>Dum li alproksimiĝis la vilaĝon li renkontis plurajn homojn sed rekonis neniajn. Tio +lin surprizis ĉar li opiniis koni ĉiujn tiuregionanojn. Cetere, ili vestiĝis malsammode +kiel lia kutimo. Ĉiuj lin fiksrigardis reciproke surprizite kaj senescepte frotis la +mentonon lin ekvidinte. La konstanta ripetado de la gesto instigis Ripon senatente ĝin +imiti, post kio li ekkonsciis, mirindege, ke lia barbo aktuale plilongiĝis je unu +piedo.</p> + +<p>Nun li jam eniris la antaŭkvartalojn de la vilaĝo. Aro da strangaj geknaboj lin postkuris, +kriegante primokante, indikante perfingre lian grizan barbon. Aldone la hundoj, +neniun el kiuj li identigis kiel antaŭan konataĵon, postbojis lin dum li preterpasis. La +vilaĝo mem ŝanĝiĝintis. Ĝi estis pli granda kaj pli dense enloĝata. Aperis loĝdomvicoj +kiujn li neniam antaŭe vidis. Malaperintis aliaj domoj kiujn antaŭe li frekventis. +Super la pordoj estis skribitaj strangaj nomoj. Ĉe la fenestroj elmontriĝis strangaj +vizaĝoj. Ĉio strangis.</p> + +<pb n="009" /><anchor id="Pg009" /> + +<p>Sian menson li nun malfidis. Li komencis dubi ĉu li kaj la ĉirkaŭanta mondo ne estas +sorĉitaj. Certe tiu-ĉi estas lia denaska vilaĝo kiun li forlasis nur hieraŭ. Jen elstaras +Katskila Montaro. Jen mezdistance preterfluas la arĝenta Hudsono. Jen situas ĉiu +monteto, ĉiu valeto precize same kiel ĉiam antaŭe. Ripo ege perpleksiĝis. "Tiu +hieraŭvespera flakono," li pensis, "malfeliĉe konfuzis mian kompatindan kapon!"</p> + +<p>Nur iom malfacile li trovis la vojon alirantan lian propran domon kiun li alproksimiĝis +kun silenta miro, atendante ĉiun momenton aŭdi la stridan voĉon de Sinjorino Van-Vinklo. +Li ekkonsciis ke la domo ege malkomponiĝis: la tegmento enfalis; la fenestroj +disiĝis; la pordoj disĉarniriĝis. Duongrade malsatmortinta hundo aspektanta iom kiel +Lupo kaŭraĉis proksime al ĝi. Ripo alvokis la beston laŭnome, sed tiu knaris, vidigis +la dentojn kaj foriris. Efektive tio estis malafablega ofendo. "Eĉ mia hundo," +suspiris la malbonŝanca Ripo, "min forgesis!"</p> + +<p>Li eniris la domon, kiun, verdire, Sinjorino Van-Vinklo ĉiam antaŭe enbonordigis. Ĝi +estis malplena, mizera, verŝajne forlasita. Tiu dezerteco venkis ĉiujn geedzajn timojn +liajn. Laŭte li alvokis siajn edzinon kaj infanojn. Dummomente lia voĉo sonigis la +solecajn ĉambrojn. Tiam denove ĉio silentis.</p> + +<p>Haste li eliris la domon kaj ege rapide survojiĝis en la direkto al sia antaŭa distriĝejo, +la vilaĝa gastejo. Ankaŭ tiu malestis. Anstataŭis ĝin disfalema ligna konstruaĵego +kun gapantaj fenestregoj el kiuj kelkaj estis rompitaj kaj riparitaj per malnovaj ĉapeloj +kaj subjupoj. Super la pordo estis pentritaj la vortoj: "Unio-Hotelo, de Jonatono +Dolitlo". Anstataŭ la arbego antaŭe ombradinta la antikvan trankvilan Nederlandan +gastejeton nun elstaris tie alta nuda stango suprekronita de iu similanta ruĝan dormĉapon +kaj malsuprenpendante de kiu flirtadis flago sur kiu estis desegnita malkutima +kunigaĵo da steloj kaj strioj. Tio ĉio strangis kaj malkompreneblis.</p> + +<p>Sur la signo tamen li rekonis la rubenruĝan vizaĝon de Reĝo Georgo sub kiu li tiel +ofte antaŭe fumis trankviligan pipon. Sed eĉ tiu-ĉi kurioze metamorfoziĝintis. La +ruĝan mantelon anstataŭis blu- kaj ĉamkoloraĵo. Ne sceptron sed glavon retenis la +mano. Deklivangulan ĉapelon portis la kapo. Sube, pentrite en grandaj literoj, aperis +la nomo: GENERALO VAŜINGTONO.</p> + +<p>Laŭkutime ĉirkaŭ la pordo homamaso kunpremiĝis sed Ripo rekonis nenian vizaĝon. +Ŝajne la karaktero mem de la homoj ŝanĝiĝis. Ĝi havis aktivan, okupatan, disputeman +kvaliton anstataŭ la kutimaj flegmo kaj dormema trankvilo. Vane li serĉis la saĝan +Nikolaon Vederon, kun lia larĝa vizaĝo, duobla mentono kaj bela longa pipo, eligantan +ne sencelajn diskursojn sed tabakajn fumnubojn. Vane li serĉis Van-Bumelon, la +lernejestron, dise informantan pri la enhavaĵo de malnovega ĵurnalo. Anstataŭe maldika +galulo, kun poŝoj plenigitaj je flugfolioj, bombastadis fervore pri civitanrajtoj, +elektoj, kongresanoj, libereco, Bunker-Monteto, herooj de sepdek ses kaj aliaj vortoj<pb n="010" /><anchor id="Pg010" /> +kiuj konsistigis por la mistifikita Sinjoro Van-Vinklo nepre Babelan ĵargonon.</p> + +<p>La aspekto de Ripo, kun lia longa grizigita barbo, lia rusta pafilo, lia kruda vestaĵaro +kaj la armeo da virinoj kaj infanoj lin postsekvantaj ĉekalkane baldaŭ atentigis la +tavernajn politikistojn. Ili ĉirkaŭamasiĝis lin, okulkontrolante lin ege scivoleme de +kapo al piedo. La oratoro alvenis lin hastacele kaj, iom lin apartigante, demandis +"por kiu partio li votis?" Ripo lin fiksrigardis kun senpensa stulteco. Alia malalta sed +aktiva uleto altiris lian brakon kaj leviĝinte piedpinten, demandis apudorele "ĉu li +estas Federalisto aŭ Demokrato?" Same kiel antaŭe Ripo ne sukcesis kompreni la +demandon. Sciŝajna sinadmira maljunulo, surportante deklivangulan ĉapelon, malfermis +vojon tra la homamaso, dum la trapasado perkubute situigante apartajn homojn +dekstra- kaj maldekstraflanken. Sin ekstariginte antaŭ Van-Vinklo, arkiginte unu +brakon, ripoziginte la alian sur sian lambastonon, samtempe dum liaj akravidaj okuloj +kaj akrangula ĉapelo kvazaŭ penetris la animon mem de la reveninto, li demandis +gravtone "kio lin alvenigis al la elekto kunportantan pafilon surŝultre kaj postsekvatan +de kanajlaro kaj ĉu li celas estigi tumulton en la urbo?"</p> + +<p>"Ho, ve! Sinjoroj," lamentis Ripo, iom konsternite, "mi estas simpla pacema viro, +denaska ĉi-lokano, lojala servanto de la reĝo, Dio benu lin!"</p> + +<p>La ĉirkaŭantoj eligis ĝeneralan kriegon. "Lojalisto! Lojalisto! Spiono! Rifuĝinto! Forigu +lin! Li haste foriru!" Nur ege malfacile la sinadmiranto surportanta la oblikvangulan +ĉapelon repacigis la spektantaron kaj, dekoble plisoleniginte la frunto, denove demandis +al la nekonata kulpinto kial li tien alvenis kaj kiun li serĉas? La kompatindulo +deklaris humile ke li nepre ne celas estigi malbonon, alveninte nur serĉe de kelkaj +najbaroj antaŭe frekventintaj la tavernon.</p> + +<p>"Nu, kiuj ili estas? Ilin nomu."</p> + +<p>Ripo pensegis momenton, tiam demandis: "Kie estas Nikolao Vedero?"</p> + +<p>Estiĝis iomtempa silento. Tiam maljunulo respondis en malpeza fajfsona voĉo. +"Nikolao Vedero! Nu, li jam mortis kaj forpasis antaŭ dek ok jaroj! Antaŭe en la +preĝeja tombo vidiĝis ligna tombosignaĵo informanta pri li sed poste ankaŭ tiu putris +kaj foriris."</p> + +<p>"Kie estas Bromo Duĉero?"</p> + +<p>"Ho, li soldatiĝis komence de la milito. Iuj diras ke li mortis okaze de la atako ĉe +Ŝtona-Kabo. Aliaj diras ke li dronis dum tempesto ekestiĝinta ĉebaze de Antonio-Nazo. +Mi ne scias. Li neniam revenis."</p> + +<pb n="011" /><anchor id="Pg011" /> + +<p>"Kie estas Van-Bumelo, la lernejestro?"</p> + +<p>"Ankaŭ li soldatiĝis, generaliĝis grandhonore, kaj nun postenulas en Kongreso."</p> + +<p>La koro de Ripo mortumis kiam li priaŭdis la malfeliĉigajn ŝanĝojn okazintajn en lia +hejmvilaĝo kaj ĉe liaj hejmamikoj. Li sentis sin sola en la mondo. Ankaŭ lin mistifikis +ĉiu respondo ĉar temis pri grandegaj tempotruoj kaj malkompreneblaj aferoj: +milito, kongreso, Ŝtona Kabo. Mankis al li sufiĉe da kuraĝo por demandi informojn +pri ceteraj amikoj kaj malespere li kriegis: "Ĉu neniu konas Ripon Van-Vinklon?"</p> + +<p>"Ho, Ripo Van-Vinklo!" ekkriis du-tri homoj. "Ho, certe! Jen situas Ripo Van-Vinklo +tie for, sin apogante kontraŭarben."</p> + +<p>Ripo rigardis kaj vidis akuratan duoblaĵon de si en la epoko kiam li surgrimpis la +monton: verŝajne tiel pigran kaj certe tiel malbone vestitan. Nun la kompatindulo +entute konsterniĝis. Li pridubis sian propran identecon: ĉu li estas si mem, ĉu li estas +aliulo? Meze de tiu konsterniĝo la deklivangul-ĉapelulo demandis kiu li estas kaj kio +estas lia nomo?</p> + +<p>"Dio scias!" li ekkriis, sen daŭra penskapablo. "Mi ne estas mi. Mi estas iu alia. +Jen mi estas tie for. Ne, tiu forulo estas alia homo staranta en miaj ŝuoj. Hieraŭvespere +mi estis mi, sed mi ekdormis surmonte kaj oni ŝanĝis mian pafilon kaj ĉio +ŝanĝiĝis kaj mi ŝanĝiĝis kaj nun mi ne plu scias kiel mi nomiĝu nek kiu mi estu!</p> + +<p>La apudstarantoj nun komencis sin rigardu unu la alian, kapjesi, palpebrumi gravmiene, +bateti la fingrojn kontraŭfrunten. Oni proponis flustravoĉe sekurigi la pafilon +cele al malhelpi la maljunulon sin malbonfartigi. Aŭdinte tiun proponon la sinadmiranto +surportanta la sensimetrian ĉapelon iom haste retiriĝis.</p> + +<p>En tiu grava momento freŝvizaĝa belforma virino sin antaŭenŝovumis tra la +homamaso, celante ekvidi la grizbarban viron. Ŝi portis en la brakoj diketan infanon +kiu, ektiminte pro la aĉa aspekto de la grizbarbulo, ekploregis. "Silentu, Ripo!" ŝi +kriordonis. "Silenton, mi petas, stultuleto! La maljunulo ne vin difektos." La nomo +de la infano, la maniero de ties patrino, la tono de ŝia voĉo, ĉio aktivigis en lia +menso sinsekvon da memoraĵoj. "Kio estas via nomo, estimata bonvirino?" li petis.</p> + +<p>"Ĝudito Gardenjero."</p> + +<p>"Kaj la nomo de via patro, kio ĝi estis?"</p> + +<p>"Ho, la kompatindulo! Ripo Van-Vinklo li nomiĝis sed jam forpasis dudek jaroj ekde +kiam li forlasis nian hejmon kun sia pafilo kaj neniam poste reaŭdigis novaĵojn pri si.<pb n="012" /><anchor id="Pg012" /> +Lia hundo hejmenrevenis sen li. Ĉu li sin mortpafis, ĉu Indianoj lin forkaptis, pri tio +neniu certas. Mi estis tiam nur knabineto."</p> + +<p>Restis al Ripo nur unu plua demando por starigi, sed li starigis ĝin kun hezita voĉo.</p> + +<p>"Kie estas via patrino?"</p> + +<p>"Ho, ŝi mortis antaŭ nur mallonga tempo, rompinte sangoangion okaze de kverelo kun +Nov-Anglia kolportisto."</p> + +<p>Almenaŭ tiu informero sentigis al Ripo iom da konsolo. La honesto viro ne plu +kapablis sin reteni. Li ĉirkaŭbrakis kaptomode sian filinon kaj ŝian infanon. "Mi +estas via patro!" li ekkriis. "Antaŭe Ripo Van-Vinklo la juna! Hodiaŭ Ripo Van-Vinklo +la maljuna! Ĉu neniu rekonas la kompatindan Ripon Van-Vinklon?"</p> + +<p>Ĉiuj staradis mirigite, ĝis kiam maljunulino, elirante ŝancelpaŝe la amason, metis la +manon surfrunten kaj dummomente okulkontrolante sub ĝi la vizaĝon de Ripo, proklamis: +"Certege! Ripo Vin-Vinklo li estas! Ripo mem! Bonan hejmenrevenon, +longtempa najbaro! Nu, kie vi pasigis tiujn dudek longajn jarojn?"</p> + +<p>Sian aventuron Ripo rapide rakontis ĉar la dudek jarojn li pasigis same kiel unu +nokton. La najbaroj fiksrigardis, aŭskultante la rakonton. Iuj palpebrumis unu al la +alia kaj envangenigis la langon. La sin admiranto kun la deklivangula ĉapelo, alreveninte +la scenejon nur fine de ĉiu danĝero, malgajigis la buŝon kaj ŝancelis la kapon, +responde al kio okazis ĝenerala kapŝanceliĝo tra la tuta kunvenintaro.</p> + +<p>Tiuj kunkonsentis tamen agi laŭ la opinio de Petro Vanderdonko kiun ili vidis ĵus tiam +antaŭenveni malrapide laŭ la vojo. Li estis posteulo de la samnoma historiisto kiu +verkis unu el la plej fruaj raportoj pri la provinco. Petro, la plej aĝa loĝanto de la +vilaĝo, estis bone informita pri ĉiuj mirindaj okazintaĵoj kaj tradicioj de la regiono. +Tuj li memoris Ripon kaj konfirmis en ege kontentiga maniero la raporton de tiu. Li +certigis al la vilaĝanoj tion ke, laŭ informo transdonita al li fare de lia historiista +antaŭulo, ekde ĉiam strangaj estaĵoj hantis Katskilajn Montojn. Ekzemple, la multfama +Hendriko Hudsono, unua malkovrinto de la rivero kaj la regiono, rendevuas en +tiu loko ĉiujn dudek jarojn kun la ŝipanaro de Duon-Luno, tiel sukcesante reviziti la +agadejon de sia antaŭa entreprenado kaj prizorgi la riveron kaj la urbon portantajn +lian nomon. Aldonekzemple, la patro de Petro vidis ilin foje, vestitajn laŭ antikva +Nederlanda modo kaj ludkuglantajn en la montovaleto. Petro aŭdis proprapersone iun +someran posttagmezon iliajn forajn tondrokraksonajn kuglopilkojn.</p> + +<p>Por mallongigi longan historion, la kuniĝintaro diskuniĝis, preferante okupiĝi denove +pri la pli gravaj aferoj de la elekto. La filino de Ripo lin hejmenkondukis ĉe si. Ŝi<pb n="013" /><anchor id="Pg013" /> +pridisponis komfortan bonmeblitan dometon kaj dikan gajan kultivistan edzon kiun Ripo +rekonis kiel unu el la buboj antaŭe surgrimpadintaj lian dorson. Rilate al la filo kaj +heredonto de Ripo, kiu estis la duoblulo de la patro kaj kiu vidiĝis antaŭe sin apogante +kontraŭarben, tiu dungiĝis kiel laboristo sur la familia bieno. Li elmontris tamen +heredan preferon okupiĝi pri ĉio ajn krom siaj proprabienaj devoj.</p> + +<p>Ripo nun reaktivigis siajn antaŭajn promenadojn kaj kutimojn. Baldaŭ li rerenkontis +multajn antaŭajn kunulojn, kvankam ili iomege suferis pro uzdifektado kaj tempoerodado, +kaj li komencis preferi amikiĝi kun la noveminentiĝanta generacio ĉe kiu li +baldaŭ sin ege estimigis.</p> + +<p>Havante nenion farotan ĉehejme, atinginte tiun feliĉan aĝon kiam viro rajtas senokupiĝi +senriproĉe, li reprenis denove sian surbenkan sidlokon ĉe la gasteja pordo kaj +eminentiĝis kiel unu el la patriarkoj de la vilaĝo kaj kronikistoj pri la forpasintaj +"antaŭmilitaj" jaroj. Necesis al li iom da tempo antaŭ ol povi sin ĝisdatigi pri +aktualaj klaĉaĵoj aŭ ekkompreni la strangajn eventojn okazintajn dum lia dormado: +ekzemple, tion ke okazis sendependeca milito; ke la lando maljungiĝis disde malnova +Anglio; ke, anstataŭ esti servanto de Lia Reĝa Moŝto Georgo la Tria li nun estis +libera civitano de Unuiĝintaj Ŝtatoj.</p> + +<p>Efektive, Ripo neniel estis politikisto. Ŝtataj kaj imperiaj ŝanĝoj neniel lin afekciis. +Restis tamen unu specio de despotismo sub kiu li longe suferis: virinjupa regado. +Feliĉe, tio nun finiĝis. Li forigis la kolon el la jugo de la geedza vivo. Li rajtis +forlasi kaj reveni la hejmon laŭvole sen timi la tiranecon de Sinjorino Van-Vinklo. +Tamen kiam ajn oni menciis ŝian nomon, li ŝancelis la kapon, levis la ŝultrojn, +rigardis ĉieldirekten: konduto kiu interpreteblis kiel aŭ rezignacio pri lia sorto aŭ ĝojo +pri lia savo.</p> + +<p>Li kutimis rakonti sian historion al ĉiu fremdulo alveninta la gastejon de S-ro Dolitlo. +Komencaetape, laŭ onia observo, li iom ŝanĝis diversajn detalojn okaze de ĉiu nova +rakontado, pro tio sendube ke li nur tre lastatempe vekiĝis. Finfine tamen la evento +konkretiĝis en la rakonton kiun mi ĵus raportis kaj ĉiuj viroj, virinoj kaj infanoj de la +regiono ĝin parkerigis. Iuj ĉiam pretendis dubi ties veron, deklarante ke Ripo freneziĝis +kaj ke raportante pri la afero li ĉiam malkonstantas. La maljunaj Nederlandaj +loĝantoj tamen, preskaŭ senescepte, bonvolis ĝin kredi. Eĉ hodiaŭ, kiam ajn ili aŭdas +somerposttagmezan fulmotondron en Katskilaj Montoj, ili diras ke Hendriko Hudsono +kaj lia ŝipanaro ludkuglas. Komuna deziro de ĉiuj virinregataj edzoj de la regiono +estas, kiam la vivo tro monotoniĝas, ekpovi trinki trankviligan ĉerpon el la flakono de +Ripo Van-Vinklo.</p> +</div> + +<div rend="page-break-before: right"> +<index index="toc" /><index index="pdf" /> +<pb n="014" /><anchor id="Pg014" /> +<head>AL LA LEGANTO</head> + +<p>Estimata kaj Kara Leganto! Ĉu iam perfida malsano vin embuskis meze de agrabla +ekskurso? Ĉu ĝi stumbligis viajn kalkanojn kaj izoligis vin en la soleco de gasteja +ĉambro, nombrantan la lacigajn horojn dum tiuj preterpasis? Se jes, vi scipovos min +kompati. Jen mi estas, interrompite dum la evoluo de mia ekskurso sur la belaj bordoj +de Rejno-Rivero kaj enlitigite pro malbonfarto en tiu-ĉi malnova landlima urbo Majenco. +Mi elĉerpis ĉiun distriĝrimedon. Mi konas la voĉon de ĉiu horloĝo kiu +anoncas kaj la sonon de ĉiu sonorilo kiu sonoras en la loko. Mi scias precize en kiu +sekundo aŭskulti la unuan ekbaton de la Prusa tamburo kiu alvokas la garnizonon al la +paradejo, aŭ je kiu horo atendi la foran muzikon de la Aŭstria militbando. Ĉiuj tiuj +finestiĝis lacigaj por mi. Eĉ la bone konata promenpaŝaro de mia kuracisto dum li +laŭiras malrapide la koridoron, efektivigante kuracadon en la grincado mem de siaj +ŝuoj, ne plu estigas plaĉan interrompon al la monotonio de mia apartamento.</p> + +<p>Dum iom da tempo mi entreprenis ĉarmi la lacigajn horojn lernante la Germanan +lingvon sub la estrado de Katarino, la bela filineto de mia gastiganto. Baldaŭ tamen +mi konsciis ke eĉ la Germana ne havas sufiĉan forton por kontentigi malviglajn +orelojn kaj la konjugado de la verbo <emph>ich liebe</emph> povus senpotenciĝi, kiel ajn rozkoloraj +estu la ĝin eldirantaj lipoj.</p> + +<p>Mi deziris legi sed mia menso malkonsentis koncentriĝi. Mi kontrolis volumon post +volumo sed ilin forĵetis kun malplezuro. "Nu, tial," diris mi tempofine, senesperigite, +"se mi ne kapablas legi libron, mi verku unu." Neniam ekkonceptiĝis pli bonŝanca +ideo. Tuj ĝi havigis al mi okupiĝon kaj distriĝon. Verki libron konsideriĝis en +malnovaj tempoj kiel labora kaj malfacila entrepreno, ĉar oni nomis "verko" la plej +sengravecan elpensaĵaĉon kaj la mondo parolis kun miro kaj pietato pri "la laboro de +la saĝemuloj". Tiujn aferojn oni pli bone komprenas hodiaŭ.</p> + +<p>Danke al la plibonigoj okazigitaj en ĉiuj specoj de fabrikado, la librofara arto jam sin +konigis eĉ en siaj plej malaltnivelaj detaletoj. Ĉiu estas aŭtoro. La senokupuloj +skribaĉas foliantojn por pasigi la tempon. Junaj ĝentlemanoj ĵetverkas paron da +dozavoj dum la paŭzintervaloj de la sportsezono. La junulino estigas sian volumaron +kun la sama facilo kun kiu ŝia avino fabrikis aron da seĝmalsupraĵoj.</p> + +<p>Tial ankaŭ mi eksentis la deziron verki libron kaj la legonto konscios facile ke kontentigi +la deziron ne estis malfacila afero. Mi serĉfosis mian tekon kaj serĉkontrolis +inter miaj memoraĵoj tiujn ŝvebantajn materialojn kiujn homo kutime kolektas +vojaĝante, kaj mi ilin aranĝis en ĉi-tiu verketo.</p> + +<p>Ĉar mi konscias ke ni vivas en rakontdira kaj rakontlega epoko kaj ke la mondo ŝatas<pb n="015" /><anchor id="Pg015" /> +instruiĝi pere de apologio, mi kunresumas en kelkajn rakontojn la lecionojn kiujn +plaĉus al mi transdoni. Povas esti ke ili ne havas distripovon, malsame kiel la +rakontoj kiujn raportas multaj el miaj samepokuloj. Tamen mi alttaksas ilin pro la +solida moralaĵo kiun enhavas ĉiu el ili. Eblas ke tio ne videblas en la unuaj legmomentoj +sed la leganto certe konscios pri tio ilin finleginta. Mi preferas sanigi la +mondon per mildaj aliigaĵoj, ne per perfortaj dozoj. Efektive, necesas ke la malsanulo +neniam konsciu pri tio ke li prenas dozon. Mi lernis almenaŭ tion rezulte de +miaj spertoj submane de la estimata Hipokrato de Majenco.</p> + +<p>Mi ne favoras tial tiujn nudvizaĝajn rakontojn portantajn siajn moralaĵojn sursurface, +fiksrigardantajn senpere la vizaĝon de la leganto. Ili sufiĉas por forturni la ofendiĝeman +leganton. Tute kontraŭe, mi ofte kaŝis mian moralaĵon, kamuflante ĝin laŭeble +plej multe per sukeraĵoj kaj spicaĵoj por ke, dum la ordinara leganto aŭskultas +kun malfermita buŝo fantom- aŭ amrakonton, li ricevu en la gorĝon solidan +moralecboluson tien ruzenŝovitan sen iam konscii pri la ruzo.</p> + +<p>Pro tio ke la publiko emas scivoli pri la fontoj el kiuj aŭtoro ĉerpas siajn rakontojn, +ne certante ĉu ĝi rajtas nek ĝis kiu punkto ilin fidi, mi informu ke Aventuro de la +Germana Studento, aŭ la lasta parto de ĝi, baziĝas sur anekdoto transdisponigita al mi +el, laŭraporte, Franclingva fonto. Efektive, oni diris al mi, post kiam mi jam verkis +ĝin, ke Angla aŭtoro estigis genian samfonte bazitan rakonton. Mi neniam vidis tamen +presitan ekzempleron aŭ de la unua aŭ de la dua. Kelkaj cirkonstancoj de Aventuro +de la Mistera Pentraĵo kaj de Rakonto de la Juna Italo estas svagaj memoraĵoj pri +anekdotoj rakontitaj al mi antaŭ kelkaj jaroj sed mi ne scias el kiuj fontoj mi ilin +akiris. Aventuro de la Juna Pentristo inter la banditoj pruntepreniĝis preskaŭ entute de +aŭtenta manuskripta rakontaĵo.</p> + +<p>Pri la ceteraj rakontoj enhavataj en ĉi-tiu verko, kaj efektive pri miaj rakontoj ĝenerale, +mi povas starigi nur unu komenton. Mi estas maljuna vojaĝanto. Mi iom legis, +aŭdis kaj vidis pli, kaj pleje revadis. Mia cerbo tial plenas je multegaj diversaĵoj. +Kiam mi vojaĝas, tiuj heterogenaj temoj miksiĝas en mia menso, same kiel vestaĵoj +miksiĝas en malbone pakita ekskursokofro. Tial kiam mi entreprenas eltiri fakton mi +ne certas ĉu mi legis, aŭdis aŭ revis ĝin. Kaj mi ĉiam dubas pri kiom el miaj propraj +rakontoj mi rajtas kredi.</p> + +<p>Atentinte tiujn informojn, vi nun eklegu, estimata legonto, kun bona deziro, kaj preter +ĉio, kun bona humoro, la kolektaĵon kiu ĉi-tie prezentiĝas. Se finestiĝas malbonaj la +rakontoj per kiuj mi vin provizas, almenaŭ ili finestiĝas mallongaj. Tial neniu laciĝos +dum longa tempo legante ununuran rakonton. "Malsameco ĉarmas," deklaras iu +poeto.</p> + +<p>Ŝanĝo trankviligas, eĉ se la ŝanĝo iras de malbono al plimalbono. Kiel mi multofte<pb n="016" /><anchor id="Pg016" /> +konsciis vojaĝante en diliĝenco, eblas al la sidanto iom sin komfortigi ŝanĝante sidpozon +kaj kontuziĝante en nova parto de la korpo.</p> + +<p rend="text-align: right">Ĉiam via,<lb /> +Ĝofredo Krajono</p> + +<p>Datigita ĉe Hotel-Darmŝtato<lb /> +kontraŭvide de Hotel-Parizo<lb /> +Majnco, alie nomiĝanta Majenco</p> +</div> + +<div rend="page-break-before: right"> +<pb n="017" /><anchor id="Pg017" /> +<index index="toc" /><index index="pdf" /> +<head>AVENTURO DE LA GERMANA STUDENTO</head> + +<p>En ŝtorma nokto, en la tempesta epoko de Franca Revolucio, juna Germano revenis al +sia loĝejo je malfrua horo trans la malnovan parton de Parizo. La fulmo brilis kaj la +laŭtaj tondrokrakoj klakadis laŭ la altaj mallarĝaj stratoj. Sed unue mi iom parolu al +vi pri tiu juna Germano.</p> + +<p>Gotfredo Volfgango estis juna viro de bona familio. Li studis dum kelke da tempo en +Gotingeno, sed havante vizian kaj entuziasman karakteron, li vagrenkontis tiujn senbridajn +kaj spekulativajn doktrinojn tiel ofte mistifikintajn Germanajn studentojn. Lia +izolita vivmaniero, lia intensa diligenteco kaj la aparta naturo de liaj studobjektoj +efikis sur lin ne nur mense sed ankaŭ korpe. Lia sano estis difektita; lia imago, malsanigita. +Li sin indulgis farante fantaziajn konjektojn pri spiritaj esencoj ĝis kiam, kiel +Svedenborgo, li konsistigis ĉirkaŭ si idealan mondon sian. Li konceptis la ideon, fontintan +el mi ne scias kiu kaŭzo, ke lin superpendas malbona influo: malica genio aŭ +spirito celanta lin malliberigi kaj certigi lian damnon. Tia ideo trudis al lia melankolia +temperamento, estigis la plej malĝojajn efikojn. Li marasmiĝis kaj deprimitiĝis. +Liaj amikoj ekkonsciis pri la lin ĝenanta mensa malsano kaj opiniis ke la plej bona +sanigo estos translokiĝo. Tial oni sendis lin al Parizo por finplenumi sian lernadon +inter la tieaj pompoj kaj distraĵoj.</p> + +<p>Volfgango atingis Parizon je la ekkomenco de la revolucio. Unue la popola deliro +kaptis lian entuziasman menson kaj lin ravis la tiamaj politikaj kaj filozofiaj teorioj. +Tamen la sekvintaj sangaj scenoj ŝokis lian tuŝiĝeman naturon, naŭzigis lin pri la +socio kaj la mondo kaj des pli hermitigis lin. Li sin izoligis en soleca apartamento de +Latin-Lando, la kvartalo de la studentoj. Tie, en morna strato proksime al la +monaĥecaj muroj de Sorbono, li entreprenis siajn plej ŝatatajn spekulativadojn. Foje li +pasigis sinsekvajn horojn en la grandaj bibliotekoj de Parizo, tiuj katakomboj de forpasintaj +aŭtoroj, serĉfosante iliajn amasojn da polvaj kaj arkaikaj verkoj esperante +malkovri nutraĵon por sia malsana apetito. Li estis, por tiel diri, literatura nekrofiliulo, +bankedante en la ostejo de putrinta literaturo.</p> + +<p>Volfgango, kvankam soleca kaj ermitema, havis ardan temperamenton, sed dum kelke +da tempo ĝi influis nur lian imagon. Li estis tro timida kaj malmondeca por amindumi +belulinojn sed li admiris entuziasme la virinan belecon kaj en sia soleca ĉambro ofte +sin perdis revante pri viditaj formoj kaj vizaĝoj kaj lia fantazio ornamis bildojn pri +beleco multe superantajn tiujn de la reala mondo.</p> + +<p>Dum lia menso enestis tiun ekscititan kaj sublimitan staton, sonĝo estigis eksterordinaran +efekton ĉe li. Ĝi estis virina vizaĝo de transcenda beleco. Tiel forta estis<pb n="018" /><anchor id="Pg018" /> +la efekto ke li prisonĝis ĝin foje kaj refoje. Ĝi hantis liajn dumtagajn pensadojn, liajn +dumnoktajn dormadojn. Finfine li arde enamiĝis al tiu sonĝombro. Ĝi daŭris tiel +longe ke ĝi fariĝis unu el tiuj fiksitaj ideoj kiuj hantas la mensojn de melankoliaj viroj +kaj ofte misidentiĝas kun frenezio.</p> + +<p>Tia estis Gotfredo Volfgango kaj tia lia stato en la tempo kiun mi menciis. Li +hejmenrevenis malfruhore iun ŝtorman nokton laŭ kelkaj malnovaj kaj malhelaj stratoj +de Marĉo-Kvartalo, la antikva parto de Parizo. La laŭtaj tondrokrakoj klakadis inter +la altaj domoj de la mallarĝaj stratoj. Li atingis Grevo-Placon, la lokon kie ekzekutoj +efektiviĝis. La fulmo tremetis inter la altaĵoj de la antikva Urbodomo kaj faligis +flagretantajn briletojn sur la malplenejon antaŭ ĝi. Dum li transiris la placon, Volfgango +kaŭre retiriĝis pro hororo sin trovinte apud la gilotino. Estis la kulmino de la +terorregno kiam tiu timigega mortilo staris ĉiam en preteco kaj ĝian eŝafodon konstante +malsekigis la sango de honestaj kaj kuraĝaj homoj. Tiun tagon mem ĝi jam +vigle ludrolis en buĉoentrepreno kaj tie ĝi staris, makabre armite, meze de silenta kaj +dormanta urbo, atendante freŝajn viktimojn.</p> + +<p>La koro de Volfgango malsaniĝis en li kaj li forturniĝis tremaĉante disde la horora +aparato kiam li ekvidis ombran formon kvazaŭ kaŭrantan ĉebaze de la ŝtuparo +supreniranta al la gilotino. Sinsekvo da brilegaj fulmoflagraĵoj malkovris ĝin pli +klare. Ĝi estis virina figuro vestita nigrakolore. Ŝi sidis sur unu el la malsupraj +ŝtupoj de la eŝafodo, antaŭenkliniĝante, kaŝante sian vizaĝon sur la genuoj. Ŝiaj +longaj taŭzitaj harbukloj pendis ĝistere malsupren funelante la pluvon kiu falis +torente.</p> + +<p>Volfgango paŭzis. Tiu soleca vemonumento kamuflis ion teruran. La virino aspektis +kiel malkomunrangulino. Li sciis ke la epoko plenas je sortoŝanĝoj kaj multaj belaj +kapoj antaŭe dormintaj sur lanugo nun vagnomadas senhejme. Eble ĉi-tiu kompatinda +lamentanto malĝojigita far la timiga hakilo sidis surrande de la ekzisto disde kie estis +jam lanĉita en foran eternecon ĉio kion ŝi altvalorigis.</p> + +<p>Li alproksimiĝis kaj alparolis ŝin kun kompataj akcentoj. Ŝi levis la kapon kaj lin +rigardis sovaĝe. Vi konceptu lian surprizon kiam li ekvidis en la hela fulmlumo la +vizaĝon mem lin hantintan en liaj sonĝoj. Ĝi estis pala kaj malĝoja, tamen rave +belega.</p> + +<p>Tremante pro potencaj kaj kontraŭstarantaj emocioj, denove Volfgango alparolis ŝin. +Li diris ion pri ŝia estado en malŝirmiĝo je tiel malfrua noktohoro kaj pri la furiozo +de la ŝtormo kaj proponis ŝin konduki ĝis ĉe ŝiaj amikoj. Ŝi indikis la gilotinon kun +fingrogesto de horora signifo.</p> + +<p>"Mi havas nenian surteran amikon," diris ŝi.</p> + +<pb n="019" /><anchor id="Pg019" /> + +<p>"Tamen vi havas hejmon," diris Volfgango.</p> + +<p>"Jes. En la tombo!"</p> + +<p>La studenta koro fandumiĝis reage al tiuj vortoj.</p> + +<p>"Se nekonato rajtus starigi inviton," diris li, "sen riski sin miskomprenigi, mi proponus +mian modestan loĝejon kiel ŝirmejon kaj min kiel lojalan amikon. Mi mem havas +neniajn amikojn en Parizo kaj estas fremdulo en ĉi-tiu lando. Sed se mia vivo povus +vin servi, ekdisponu ĝin. Ĝin mi eĉ oferos antaŭ ol permesi difekton aŭ humiligon +vin atingi."</p> + +<p>Estigis efekton la honesta seriozo de la konduto de la junulo. Favoris lin ankaŭ lia +fremdalanda parolmaniero, pruvante ke li ne estis banaldiraĵa Parizano. Efektive, +aŭtenta entuziasmo havas maldubendan elokventecon. La senhejma nekonatino sin +konfidis senrezerve al la protektado de la studento.</p> + +<p>Li subtenis ŝiajn hezitajn paŝojn dum ili transiris Nov-Ponton proksime al la loko kie +popolamaso lastatempe terenĵetis la statuon pri Henriko la Kvara. La ŝtormo jam +paciĝis kaj la tondro muĝetis en la fora distanco. Parizo entute silentis. Tiu granda +vulkano da homaj pasioj dormis dumtempe, kunigante freŝan potencon por la venonttaga +erupcio.</p> + +<p>La studento kondukis sian zorgatinon tra la antikvaj stratoj de Latin-Lando, laŭlonge +de la malhelaj muroj de Sorbono, ĝis la granda morna hotelo kiun li enloĝis. La maljuna +pordistino ilin enlasinta fiksrigardis surprizite la malkutiman vidaĵon kiun konsistigis +la melankolia Volfgango kaj lia nova amikino.</p> + +<p>Enirante sian apartamenton, la studento ruĝiĝis kiel neniam antaŭe pro la malabundeco +kaj ordinareco de sia loĝejo. Li disponis ununuran ĉambron--malnovmodan salonon--ege +ornamitan per ĉizaĵoj kaj fantazie meblitan per restintaĵoj de antaŭa lukso ĉar ĝi +situis en unu el tiuj domegoj de Luksemburgo-Palaco-kvartalo antaŭe apartenintaj al +nobeloj. Ĝi plenegis je libroj kaj paperoj kaj ĉiuj kutimaj studentaj havaĵoj kaj lia +lito staris en ĉambroekstremaĵa alkovo.</p> + +<p>Kiam lumoj alportiĝis kaj Volfgango povis pli bone rigardi la nekonatinon, ŝia aspekto +des pli forte ravis lin. Ŝia vizaĝo estis pala sed blindige bela, reliefigite per abundo +da korakkolora hararo ĝin ĉirkaŭpendanta en bukloj. Ŝiaj okuloj estis grandaj kaj +brilaj kaj havis apartan rigardmanieron kiu ŝajnis preskaŭ sovaĝa. Ŝia korpo, laŭ la +kelkaj indicoj kiujn elmontris ŝia nigra robo, havis perfektan simetrion. Ŝia tuta +aspekto estis ege impona, kvankam ŝi vestiĝis en modo ege simpla. La ununura ornamaĵo +kiun ŝi surportis estis larĝa, nigra, ĉirkaŭkola rubando agrafita per diamantoj.<pb n="020" /><anchor id="Pg020" /> +Nun ekstariĝis antaŭ la studento la problemo kiel pritrakti la senrimedan estaĵon enirintan +ĵetrapide lian respondecejon. Li konsideris forlasi sian ĉambron al ŝi kaj serĉi +aliloke ŝirmejon por si. Tamen tiel ravis lin ŝia beleco, sorĉo ŝajnis tiel forte influi +liajn pensojn kaj sensojn ke li ne sukcesis sin apartigi disde ŝia kompanio. Ankaŭ ŝia +maniero estis malkutima kaj neklarigebla. Ŝi ne plu parolis pri la gilotino. Ŝia malĝojo +malpligrandiĝis. La atentoj de la studento venkis unue ŝian fidon kaj tiam, verŝajne, +ŝian koron. Ŝi estis, laŭindikaĵe, entuziasmulino, same kiel li estis entuziasmulo, +kaj la samspecanoj baldaŭ sin komprenis unu la alian.</p> + +<p>En la furoramo de la momento, Volfgango konfesis la pasion kiun li sentis pri ŝi. Li +rakontis al ŝi sian misteran sonĝon, kiel ŝi venkis lian koron jam antaŭ ol li iam vidis +ŝin. La rakonto ŝin afekciis strange kaj ŝi konfesis esti sentinta por li altiron egale +neklarigeblan. Estis epoko de senbrida teorio kaj senbridaj agoj. Malnovaj antaŭjuĝoj +kaj superstiĉoj forbalaiĝis. Ĉio evoluis subrege de la Diino de Rezonado. Inter aliaj +stultaĵoj de la antikva periodo, la formoj kaj ceremonioj de geedziĝo komencis konsideriĝi +ĉe honoraj mensoj kiel superfluaj ligoj. Sociaj interkonsentoj fariĝis furormodo. +Volfgango estis tro teoriulema por ke ne infektu lin la liberalaj doktrinoj de la +epoko.</p> + +<p>"Kial ni apartiĝu unu disde la alia?" diris li. "Niaj koroj estas unuiĝintaj. Antaŭ la +rigardo de rezono kaj honoro ni estas kvazaŭ unu. Kial ni bezonu malpurajn formojn +por kunligi superajn animojn?"</p> + +<p>La fremdulino aŭskultis emocie. Verŝajne ŝi jam edukiĝis pri la sama filozofio.</p> + +<p>"Vi havas nek hejmon, nek familion," li daŭre parolis. "Mi estu ĉio por vi, aŭ pli +bone, ni estu ĉio unu por la alia. Se formon ni bezonas, formon ni observu. Jen mia +mano. Mi devontigas min al vi por ĉiam."</p> + +<p>"Ĉu por ĉiam?" diris solene la nekonatino.</p> + +<p>"Por ĉiam!" ripetis Volfgango.</p> + +<p>La fremdulino alprenis la etenditan manon. "Tial mi estas via," ŝi murmuris kaj falis +sur lian bruston.</p> + +<p>La sekvintan matenon la studento forlasis sian dormantan edzinon kaj eliris fruhore +serĉonte apartamenton kiu pli konvenu al lia nova situacio. Kiam li revenis, li trovis +la virinon kuŝantan sur la lito kun unu brako kaj la kapo preterpendantaj la randon de +la meblo. Li alparolis ŝin sed ŝi ne respondis. Li antaŭenpaŝis por veki ŝin el ŝia +malkomforta kuŝpozo. Kiam li alprenis ŝian manon, ĝi estis malvarma. Li sentis +nenian pulsobatadon. Ŝia vizaĝo estis pala kaj makabra. Unuvorte, kadavro ŝi estis.<pb n="021" /><anchor id="Pg021" /> +Hororigite, frenezigite, li alarmis la domloĝantaron. Sekvis sceno de konfuzo. La +polico alvokiĝis. Policano eniris la ĉambron. Li retiriĝis salte ekvidinte la kadavron.</p> + +<p>"Bonĉielo!" li ekkriis. "Kiel tiu virino alvenis ĉi-tien?"</p> + +<p>"Ĉu vi havas informaĵojn pri ŝi?" diris avide Volfgango.</p> + +<p>"Ĉu informaĵojn mi havas?" respondis la policano. "Ŝi gilotiniĝis hieraŭ."</p> + +<p>Li antaŭenpaŝis, disigis la nigran kolumon ĉirkaŭantan la kolon de la kadavro kaj la +kapo terenruliĝis.</p> + +<p>La studento ekfrenezegiĝis. "La diablo! La diablo min ekposedis!" li ŝirkriis. "Mi +estas eterne perdita!"</p> + +<p>Ili entreprenis lin trankviligi sed vane. Ekposedis lin la timiga kredo ke malica spirito +revivigis la mortan korpon por forkapti lin. Li senbonsenciĝis kaj mortis en frenezejo.</p> + +<p>Ĉi-tie la maljunulo kun la hantita kapo findiris sian rakonton.</p> + +<p>"Kaj ĉu ĉi-tio estas aŭtenta fakto?" diris la scivolema viro.</p> + +<p>"Nedubenda fakto," respondis la alia. "Mi aŭdis ĝin de la plej bona aŭtoritato. La +koncerna studento mem rakontis ĝin al mi. Mi vidis lin en frenezejo de Parizo."</p> +</div> +</body> + +<back rend="page-break-before: right"> +<div> +<divGen type="pgfooter" /> +</div> + +</back> + + </text> +</TEI.2> + +<!-- +A WORD FROM PROJECT GUTENBERG + + +This file should be named 21195-tei.tei or 21195-tei.zip. + +This and all associated files of various formats will be found in: + + + http://www.gutenberg.org/dirs/2/1/1/9/21195/ + + +Updated editions will replace the previous one — the old editions will be +renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no one +owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and +you!) can copy and distribute it in the United States without permission +and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the +General Terms of Use part of this license, apply to copying and +distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the Project +Gutenberg™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered +trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you +receive specific permission. If you do not charge anything for copies of +this eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook +for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, +performances and research. They may be modified and printed and given away +— you may do practically _anything_ with public domain eBooks. +Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE + + +_Please read this before you distribute or use this work._ + +To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work (or +any other work associated in any way with the phrase “Project Gutenberg”), +you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg™ +License (available with this file or online at +http://www.gutenberg.org/license). + + +Section 1. + + +General Terms of Use & Redistributing Project Gutenberg™ electronic works + + +1.A. + + +By reading or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, +you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the +terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) +agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this +agreement, you must cease using and return or destroy all copies of +Project Gutenberg™ electronic works in your possession. If you paid a fee +for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ electronic work +and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may +obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set +forth in paragraph 1.E.8. + + +1.B. + + +“Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be used on or +associated in any way with an electronic work by people who agree to be +bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can +do with most Project Gutenberg™ electronic works even without complying +with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are +a lot of things you can do with Project Gutenberg™ electronic works if you +follow the terms of this agreement and help preserve free future access to +Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph 1.E below. + + +1.C. + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the Foundation” or +PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an individual +work is in the public domain in the United States and you are located in +the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, +distributing, performing, displaying or creating derivative works based on +the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of +course, we hope that you will support the Project Gutenberg™ mission of +promoting free access to electronic works by freely sharing Project +Gutenberg™ works in compliance with the terms of this agreement for +keeping the Project Gutenberg™ name associated with the work. You can +easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the +same format with its attached full Project Gutenberg™ License when you +share it without charge with others. + +This particular work is one of the few copyrighted individual works +included with the permission of the copyright holder. Information on the +copyright owner for this particular work and the terms of use imposed by +the copyright holder on this work are set forth at the beginning of this +work. + + +1.D. + + +The copyright laws of the place where you are located also govern what you +can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant +state of change. If you are outside the United States, check the laws of +your country in addition to the terms of this agreement before +downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating +derivative works based on this work or any other Project Gutenberg™ work. +The Foundation makes no representations concerning the copyright status of +any work in any country outside the United States. + + +1.E. + + +Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + + +1.E.1. + + +The following sentence, with active links to, or other immediate access +to, the full Project Gutenberg™ License must appear prominently whenever +any copy of a Project Gutenberg™ work (any work on which the phrase +“Project Gutenberg” appears, or with which the phrase “Project Gutenberg” +is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or +distributed: + + + This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with + almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away + or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License + included with this eBook or online at http://www.gutenberg.org + + +1.E.2. + + +If an individual Project Gutenberg™ electronic work is derived from the +public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with +permission of the copyright holder), the work can be copied and +distributed to anyone in the United States without paying any fees or +charges. If you are redistributing or providing access to a work with the +phrase “Project Gutenberg” associated with or appearing on the work, you +must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 +or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ +trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.3. + + +If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted with the +permission of the copyright holder, your use and distribution must comply +with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed +by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project +Gutenberg™ License for all works posted with the permission of the +copyright holder found at the beginning of this work. + + +1.E.4. + + +Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ License +terms from this work, or any files containing a part of this work or any +other work associated with Project Gutenberg™. + + +1.E.5. + + +Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic +work, or any part of this electronic work, without prominently displaying +the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate +access to the full terms of the Project Gutenberg™ License. + + +1.E.6. + + +You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, +marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word +processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format other than +“Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official version posted +on the official Project Gutenberg™ web site (http://www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original “Plain Vanilla ASCII” or other form. +Any alternate format must include the full Project Gutenberg™ License as +specified in paragraph 1.E.1. + + +1.E.7. + + +Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, +copying or distributing any Project Gutenberg™ works unless you comply +with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + + +1.E.8. + + +You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or +distributing Project Gutenberg™ electronic works provided that + + - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method you + already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to + the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has agreed to + donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 + days following each date on which you prepare (or are legally + required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments + should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg + Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, + “Information about donations to the Project Gutenberg Literary + Archive Foundation.” + + - You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. + You must require such a user to return or destroy all copies of the + works possessed in a physical medium and discontinue all use of and + all access to other copies of Project Gutenberg™ works. + + - You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of + any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days of + receipt of the work. + + - You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg™ works. + + +1.E.9. + + +If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic +work or group of works on different terms than are set forth in this +agreement, you must obtain permission in writing from both the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner of the +Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in +Section 3 below. + + +1.F. + + +1.F.1. + + +Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to +identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain +works in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these +efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they +may be stored, may contain “Defects,” such as, but not limited to, +incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright +or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk +or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot +be read by your equipment. + + +1.F.2. + + +LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES — Except for the “Right of +Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ +trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ +electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for +damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE +NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH +OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE +FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT +WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, +PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY +OF SUCH DAMAGE. + + +1.F.3. + + +LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND — If you discover a defect in this +electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund +of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to +the person you received the work from. If you received the work on a +physical medium, you must return the medium with your written explanation. +The person or entity that provided you with the defective work may elect +to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the +work electronically, the person or entity providing it to you may choose +to give you a second opportunity to receive the work electronically in +lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a +refund in writing without further opportunities to fix the problem. + + +1.F.4. + + +Except for the limited right of replacement or refund set forth in +paragraph 1.F.3, this work is provided to you ’AS-IS,’ WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + + +1.F.5. + + +Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the +exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or +limitation set forth in this agreement violates the law of the state +applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make +the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state +law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement +shall not void the remaining provisions. + + +1.F.6. + + +INDEMNITY — You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark +owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of +Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and +any volunteers associated with the production, promotion and distribution +of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs +and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from +any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of +this or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or +additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect +you cause. + + +Section 2. + + + Information about the Mission of Project Gutenberg™ + + +Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of electronic +works in formats readable by the widest variety of computers including +obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the +efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks +of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance +they need, is critical to reaching Project Gutenberg™’s goals and ensuring +that the Project Gutenberg™ collection will remain freely available for +generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation was created to provide a secure and permanent future for +Project Gutenberg™ and future generations. To learn more about the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations +can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at +http://www.pglaf.org. + + +Section 3. + + + Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation + + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of +Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. +The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. +Its 501(c)(3) letter is posted at +http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf. Contributions to the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full +extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws. + +The Foundation’s principal office is located at 4557 Melan Dr. +S. Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at 809 North +1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact information +can be found at the Foundation’s web site and official page at +http://www.pglaf.org + +For additional contact information: + + + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. + + + Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive + Foundation + + +Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without wide spread +public support and donations to carry out its mission of increasing the +number of public domain and licensed works that can be freely distributed +in machine readable form accessible by the widest array of equipment +including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are +particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United States. +Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable +effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these +requirements. We do not solicit donations in locations where we have not +received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or +determine the status of compliance for any particular state visit +http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we have +not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against +accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us +with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make any +statements concerning tax treatment of donations received from outside the +United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods +and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including +checks, online payments and credit card donations. To donate, please +visit: http://www.gutenberg.org/fundraising/donate + + +Section 5. + + + General Information About Project Gutenberg™ electronic works. + + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg™ +concept of a library of electronic works that could be freely shared with +anyone. For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ +eBooks with only a loose network of volunteer support. + +Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed editions, +all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. unless a copyright +notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance +with any particular paper edition. + +Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook’s eBook +number, often in several formats including plain vanilla ASCII, compressed +(zipped), HTML and others. + +Corrected _editions_ of our eBooks replace the old file and take over the +old filename and etext number. The replaced older file is renamed. +_Versions_ based on separate sources are treated as new eBooks receiving +new filenames and etext numbers. + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + + http://www.gutenberg.org + + +This Web site includes information about Project Gutenberg™, including how +to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, +how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email +newsletter to hear about new eBooks. +--> |