1 files changed, 4465 insertions, 0 deletions

diff --git a/22070-8.txt b/22070-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..e2cf270
--- /dev/null
+++ b/22070-8.txt
@@ -0,0 +1,4465 @@
+The Project Gutenberg EBook of La Karavano, by Wilhelm Hauff
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: La Karavano
+
+Author: Wilhelm Hauff
+
+Translator: J. W. Eggleton
+
+Release Date: July 14, 2007 [EBook #22070]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ISO-8859-3
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA KARAVANO ***
+
+
+
+
+Produced by David G. Simpson
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+TRANSCRIBER'S NOTE:
+
+The Esperanto alphabet consists of 28 letters:  the 26 letters of
+the English alphabet, but with "q", "w", "x" and "y" removed, and
+six accented letters added.  The accented letters are "c", "g",
+"h", "j", and "s" (each with a circumflex accent), and "u" (with
+a breve accent).  Since these accented letters are not included
+in the ASCII character set, some other means must be used to
+represent them.  In this eBook, the accented letters are
+represented using ISO-8859-3 (Latin-3) encoding.
+
+
+
+
+
+
+
+
+LA KARAVANO
+
+
+
+
+WILHELM HAUFF
+
+
+EL GERMANA LINGVO TRADUKIS
+J. W. EGGLETON
+
+
+Dua eldono
+
+1921
+
+
+
+
+TABELO DE ENHAVO.
+
+Antaŭparolo
+La Karavano
+  La Historio pri Kalifo Cikonio
+  La Historio pri la Fantomŝipo
+  La Historio pri la Dehakita Mano
+  La Savo de Fatme
+  La Historio pri Malgranda Muk
+  La Fabelo pri la Falsa Princo
+
+
+
+
+ANTAŬPAROLO.
+
+
+Wilhelm Hauff naskiĝis en Stuttgart en 1802.  La famaj germanaj
+poetoj Uhland, Kerner, Mörike kaj Hölderlin, al kiuj,
+pro ilia komuna patrujo, oni donis la nomon "_Schwäbischer
+Dichterkreis_" (Svabuja poetaro), estis liaj samtempuloj kaj
+samlandanoj.  Kvankam Hauff mem, kiel literatura geniulo, staras
+eble malpli alte, ol la ĵus nomitaj, liajn verkojn oni ankoraŭ
+hodiaŭ legas kun plej granda ĝuo, kaj ĉi tiun popularecon la
+aŭtoro de la mondkonataj _Fabeloj_ certe ŝuldas precipe al sia
+ĉarma arto rakontista.  Kelkaj liaj fabeloj rememorigas forte
+pri _Mil kaj unu Noktoj_; aliaj estas laŭ stilo pure germanaj.
+Brilantan talenton de satiristo li ofte montras en siaj noveloj,
+k.e. en _Der Mann im Mond_ (la viro en la luno), verko, kiu unua
+alportis al li famon.  Alia lia ĉefverko estas lia
+_Lichtenstein_, rimarkinda kiel la unua grava historia romano en
+germana literaturo; ĝi estas grandparte imitaĵo laŭ Scott kaj
+baziĝas sur romantika legendo de la Hauff'a hejmlando
+(Württemberg).
+
+Ankaŭ bonegajn versaĵojn Hauff postlasis al ni: veraj
+"Volkslieder" (popolaj kantoj) fariĝis kelkaj liaj militistaj
+lirikoj, k.e. _Morgenrot_ (matenruĝo).  Frutempa morto trafis la
+poeton en lia naskurbo en la jaro 1827.
+
+Por konigi ankaŭ al la esperantista mondo gravan germanan
+verkiston, kaj por prezenti al ĉiuj karaj samideanoj novan
+amuzan legaĵon, espereble taŭgan por montri la absolutan
+sufiĉecon, ja la mirindajn kapablojn de la _sola_ Lingvo
+Internacia, mi entreprenis tiun ĉi tradukon de ses el la
+Hauff'aj fabeloj.  Neniel mi miros nek malĝojos, se la lingva
+stilo de tiu ĉi libreto ne plaĉos; sed mia laboro ne estos
+vana, se bonvolaj kritikantoj konsentos pri ĝia fideleco al la
+fundamento de la amata Lingvo, kaj se germanaj amikoj ĝin juĝos
+sufiĉe fidela al la originalo.  Mi plenumas agrablan devon, kiam
+mi esprimas ĉi tie mian plej koregan dankon al la Redaktoroj de
+_The British Esperantist_ -- kie, sub la titolo "_Fabeloj_,"
+_La Karavano_ jam aperis -- pro la multaj kaj grandvaloraj
+konsiloj, per kiuj ili afable kunlaboradis en la verkado de la
+sekvantaj paĝoj.
+
+J. W. Eggleton.
+
+Haubinda (Germanujo),
+  la 28an de Aprilo, 1910.
+
+
+
+
+LA KARAVANO.
+
+
+Trapasis foje la dezerton granda karavano.  Sur la vastega
+ebenaĵo, kie nenio vidiĝas krom sablo kaj ĉielo, jam aŭdiĝis
+malproksime sonoriletoj de kameloj kaj arĝentaj tintiletoj de
+ĉevaloj.  Densa polva nubo, ĝin antaŭiranta, anoncis ĝian
+proksimecon; kaj ĉiam, kiam vento dispelis la nubon, blindigis
+la okulojn brilegaj armiloj kaj vestoj lumradiantaj.
+
+Tiel montriĝis la karavano al homo, kiu de l' flanko alrajdis al
+ĝi.  Li sidis sur bela araba ĉevalo, kovrita per tigra felo; de
+la helruĝa rimenaĵo pendis arĝentaj sonoriletoj; kaj sur la
+kapo de l' ĉevalo flirtadis bela ardea plumfasko.  La rajdanto
+havis noblan aspekton, kaj liaj vestoj estis konformaj al la
+belegeco de lia ĉevalo.  Blanka turbano, riĉe brodita per oro,
+kovris lian kapon; la jako kaj la ampleksa pantalono estis fajre
+ruĝaj; kaj je lia flanko pendis kurba riĉtenila glavo.  Lia
+turbano, malsuprentirita survizaĝen; liaj nigraj okuloj,
+fulmebrilantaj el sub tufaj brovoj; lia longa barbo dependanta
+sub hoka nazo, -- ĉio ĉi tio donis al la rajdanto aspekton
+sovaĝan kaj maltimegan.  Kiam li troviĝis proksimume kvindek
+paŝojn de la fronto de l' karavano, li pikis la ĉevalon, kaj
+post kelke da momentoj atingis la antaŭgvardion.  Tiel
+eksterordinare estis vidi rajdanton, kiu sola trapasas la
+dezerton, ke la karavanaj gardistoj eketendis kontraŭ li siajn
+lancojn, pro timo pri ia atako.
+
+"Kion vi volas fari?" ekkriis la rajdanto, vidante ke oni tiel
+bataleme akceptas lin.  "Ĉu vi kredas, ke unu sola homo atakos
+vian karavanon?"
+
+La gardistoj, konfuziĝinte, relevis la lancojn; ilia estro
+alrajdis al la fremdulo kaj demandis, kion li deziras.
+
+"Kiu estas la posedanto de ĉi tiu karavano?" demandis la
+rajdanto.
+
+"Al _unu_ sinjoro ĝi ne apartenas," respondis la alia, "sed
+al kelkaj komercistoj, kiuj el Mekka vojiras hejmlanden, kaj
+kiujn ni kondukas tra la dezerto, ĉar ofte atakadas la
+vojaĝantojn ĉiuspeca kanajlaro."
+
+"Konduku min do al la komercistoj," petis la fremdulo.
+
+"Tio ne povas ankoraŭ fariĝi," respondis la oficiro, "ĉar
+ni devas antaŭeniri senhalte, kaj la komercistoj troviĝas
+malantaŭe, je interspaco de almenaŭ kvaronhora vojo.  Sed se vi
+volas rajdi kun mi, ĝis ni haltos por preni la tagmezan ripozon,
+mi plenumos vian deziron."
+
+La fremdulo respondis nenion; li deligis de la selo sian longan
+pipon kaj komencis forte fumi, rajdante apud la gardistestro.
+Tiu ĉi lasta tute ne sciis, kion li devas pensi pri la
+nekonatulo; li ne kuraĝis rekte demandi lin pri lia nomo; kaj
+kiam, ruze rimarkigante, "Jen bonan tabakon vi fumas," aŭ,
+"Belege paŝadas via ĉevalo," li tiel provis iniciati
+interparoladon, "Jes, jes!" respondis ĉiam la fremdulo,
+mallonge.  Fine ili alvenis al la loko, kie oni volis tagmeze
+ripozi.  Stariginte garde sian taĉmenton, la ĉefgardisto faris
+halton kaj atendis, kune kun la fremdulo, la alvenon de la
+karavano.  Preterpasis tridek peze ŝarĝitaj kameloj, kiujn
+kondukis armitaj homoj.  Poste venis, sur belaj ĉevaloj, la kvin
+komercistoj, al kiuj apartenas la karavano, -- plejparte
+grandaĝuloj, kun mieno tre serioza; unu el ili ŝajnis tamen
+multe pli juna, pli gaja kaj pli vigla, ol la aliaj.  La
+procesion fermis arego da kameloj kaj ŝarĝoĉevaloj.
+
+Oni starigis tendojn, ĉirkaŭ kiuj oni ronde lokis la kamelojn
+kaj ĉevalojn.  En la mezo staris granda tendo el blua silko.
+Tien la gardistestro alkondukis la fremdulon.  Enirinte tra la
+kurteno de l' tendo, ili ekvidis la kvin komercistojn, kiuj sidis
+sur orbroditaj kusenoj; nigraj sklavoj prezentis al ili
+manĝaĵojn kaj trinkaĵojn.
+
+"Kiun vi enirigas ĉi tien?" alparolis la plej juna komercisto
+la ĉefgardiston.
+
+Antaŭ ol tiu ĉi povis respondi, la fremdulo diris; "Mia nomo
+estas Selim Baruĥ, kaj mi venas el Bagdado.  Vojaĝante
+Mekka'on, mi estis kaptita de rabista bando, sed antaŭ tri tagoj
+mi sekrete liberigis min.  La granda Profeto aŭdigis al mi, de
+malproksime, la sonorilojn de via karavano; tiel fariĝis, ke jen
+mi estas ĉe vi.  Permesu, ke mi vojaĝu kun vi.  Vian protekton
+vi ne donos al malindulo; kaj kiam vi atingos Bagdadon, mi riĉe
+rekompencos vin, ĉar mi estas nevo de la grandveziro."
+
+La plej maljuna komercisto prenis la parolon.  "Selim Baruĥ,"
+diris li, "estu bonvena en nia ombro!  Ĝoje ni helpos vin.  Sed
+antaŭ ĉio sidiĝu, kaj manĝu kaj trinku kun ni."
+
+Selim Baruĥ sidiĝis ĉe la komercistoj kaj manĝis kaj trinkis
+kun ili.  Post la manĝado, la sklavoj forigis la vazaron kaj
+alportis longajn pipojn kaj turkan sorbedon.  Longatempe la
+komercistoj sidis silentaj, elspirante la bluajn tabaknubetojn
+kaj rigardante, kiel ili ringiĝas kaj malvolviĝas kaj fine
+malaperas en la aero.  Fine la juna komercisto rompis la
+trankvilon.
+
+"Jam de tri tagoj ni tiel sidadas," diris li, "jen ĉe tablo,
+jen sur ĉevalo, kaj neniam ni forpelis la tempon per ia amuza
+distraĵo.  Mi sentas grandan enuon, ĉar mi estas kutiminta vidi
+post manĝado dancistojn aŭ aŭdi kantojn kaj muzikon.  Ĉu vi
+scias pri nenia rimedo, amikoj miaj, por amuze pasigi la
+tempon?"
+
+La kvar pli maljunaj komercistoj daŭrigis fumi kaj ŝajnis
+profunde mediti, sed la fremdulo parolis: "Permesu, ke mi faru
+al vi jenan proponon.  Mi opinias ke, ĉe ĉiu restadejo, unu el
+ni povas ion rakonti al la aliaj.  Tiamaniere ni agrable pasigus
+la tempon."
+
+"Selim Baruĥ, vi diris la veron," ekkriis Aĥmet, la plej
+maljuna el la komercistoj.  "Ni akceptu la proponon."
+
+"Mi ĝojas, ke la propono plaĉas al vi," diris Selim; "kaj
+por ke vi sciu, ke mi deziras nenion maljustan, mi mem faros la
+komencon."
+
+La kvin komercistoj, tre kontentaj, pliproksimiĝis unu al alia
+kaj igis la fremdulon sidiĝi en la mezo.  La sklavoj replenigis
+la pokalojn, denove plenŝtopis la pipojn de siaj sinjoroj kaj
+alportis ardantajn karbojn por ekbruligi la tabakon.  Dume
+refreŝigis Selim sian voĉon per plengorĝo da sorbedo,
+forpuŝis de la buŝo sian longan barbon, kaj ekparolis: "Aŭdu
+do la historion pri Kalifo Cikonio."
+
+
+
+
+La Historio pri Kalifo Cikonio.
+
+
+I.
+
+
+Foje, en bela posttagmezo, sidis komforte sur sia kanapo Kalifo
+Ĥasid de Bagdado.  Li estis iom dorminta, ĉar varmege estis
+tiutage, kaj nun, post la dormeto, li havis tre bonhumoran
+mienon.  Li fumis per longa palisandra pipo, trinkis de tempo al
+tempo iom da kafo, kiun verŝis al li lia sklavo, kaj ĉiufoje,
+kiam plaĉis al li la gusto de l' trinkaĵo, li kontente karesis
+al si la barbon.  Unuvorte, la kalifo fartis videble tre bone.
+En ĉi tiu horo estis tre agrable interparoladi kun li, ĉar li
+estis tiam plej malsevera kaj afabla.  Ĝuste tial vizitis lin
+ĉiutage ĉirkaŭ tiu horo lia grandveziro Mansor.  Ankaŭ en ĉi
+tiu tago li venis; sed li havis, tute kontraŭ sia kutimo, tre
+enpensiĝan mienon.  La kalifo eligis iom la pipon el la buŝo
+kaj diris: "Pro kio vi faras tiel mediteman vizaĝon,
+grandveziro?"
+
+La grandveziro, kruciginte la brakojn sur la brusto, sin klinis
+antaŭ sia sinjoro kaj respondis: "Sinjoro, ĉu mi faras
+mediteman vizaĝon, mi ne scias: sed malsupre, antaŭ la palaco,
+staras kolportisto, kaj li havas tiel belajn vendotaĵojn ke mi
+ĉagreniĝas pro tio, ke mi ne havas provizon da superfluaj
+moneroj."
+
+La kalifo, kiu jam de longe volis fari al sia grandveziro ian
+amikaĵon, sendis malsupren sian nigran sklavon, por alvenigi la
+kolportiston.  Post momento revenis la sklavo, kune kun la
+kolportisto.  Ĉi tiu estis dika malaltkreskulo, nigrebrunvizaĝa
+kaj ĉifone vestita.  Li portis keston, en kiu troviĝis
+ĉiuspecaj vendotaĵoj: perloj kaj ringoj, riĉe ornamitaj
+pistoloj, pokaloj kaj kombiloj.  La kalifo kaj lia veziro
+esploris ĉion; fine, la kalifo aĉetis por si mem kaj por Mansor
+belajn pistolojn; por la edzino de l' veziro, kombilon.  Kiam la
+kolportisto komencis refermi sian kofron, la kalifo ekvidis
+malgrandan tirkeston kaj demandis, ĉu ankaŭ tie troviĝas
+komercaĵoj.  La kolportisto malfermis la tirkeston, kaj oni
+vidis en ĝi skatoleton plenan de nigreta pulvoro kaj paperfolion
+kun stranga skribaĵo kiun nek la kalifo nek Mansor povis legi.
+
+"Mi ricevis ĉi tiujn ambaŭ objektojn de komercisto, kiu trovis
+ilin sur la strato en Mekka," diris la kolportisto.  "Mi ne
+scias, kion ili enhavas.  Por malalta prezo mi metas ilin je via
+dispono; al mi ili utilas nenion."
+
+La kalifo, kiu amis havi en sia biblioteko antikvajn
+manuskriptojn, eĉ se li ne povis legi ilin, aĉetis la
+skribaĵon kaj la skatolon kaj forpermesis la kolportiston.  Sed
+la kalifo pensis, ke li plezurege sciiĝus, kion la skribaĵo
+enhavas.  Tial li demandis la veziron, ĉu li ne konas iun, kiu
+povas ĝin deĉifri.
+
+"Favora mia estro!" respondis ĉi tiu; "apud la granda moskeo
+loĝas homo, kiun oni nomas Selim la Saĝa; tiu komprenas ĉiujn
+lingvojn; venigu lin; eble li konas la misterajn figuraĵojn."
+
+Baldaŭ aperis la saĝa Selim.
+
+"Selim," parolis al li la kalifo, "vi estas, laŭdire, tre
+saĝa; rigardu do ĉi tiun skribaĵon kaj sciigu min, ĉu vi
+povas ĝin legi.  Se vi sukcesos ĝin legi, vi ricevos de mi
+novan festenan veston; sed se ne, vi ricevos dek-du survangojn
+kaj dudek-kvin plandobatojn, ĉar en tiu okazo oni malprave nomas
+vin Selim la Saĝa."
+
+Selim sin klinis kaj diris: "Efektiviĝu via volo, sinjoro!"
+
+Dum longa tempo li atente rigardis la skribaĵon, poste ekkriis
+subite: "Tio estas latinaĵo, sinjoro; oni pendigu min, se ĝi
+ne estas latinaĵo."
+
+"Diru, kion ĝi enhavas," ordonis la kalifo, "se latinaĵo ĝi
+estas."
+
+Selim tradukis: "Ho vi, kiu ajn trovos ĉi tion, laŭdu Allah'on
+pro lia favorkoreco!  Kiu enflaros la pulvoron en ĉi tiu
+skatoleto kaj diros: _Mutabor_, tiu povos sin aliformigi en kiun
+ajn beston kaj komprenos la lingvon de la bestoj.  Por reveni en
+sian homan figuron, li klinu sin trifoje orienten kaj rediru tiun
+saman vorton.  Sed, post la aliformiĝo, gardu vin, ke vi ne
+ridu; alie la sorĉvorto tute malaperos el via memoro, kaj vi
+restos besto."
+
+Kiam Selim la Saĝa finis legi, pleniĝis de ĝojo la koro de l'
+kalifo.  Li ordonis al la saĝulo ĵure promesi, ke li al neniu
+malkovros la sekreton, donacis al li belan veston kaj foririgis
+lin.  Kaj al sia grandveziro li diris: "Jen bonegan aĉeton ni
+faris, Mansor.  Kiel ĝoje mi atendas la momenton, kiam mi fariĝos
+besto!  Morgaŭ matene vi venu al mi.  Poste ni iros kune sur la
+kamparon, enflaros iomete el mia skatoleto, kaj aŭskultos, kion
+oni paroladas en aero kaj sub akvo, en arbaro kaj sur kampo."
+
+
+II.
+
+
+En la sekvinta tago, Kalifo Ĥasid apenaŭ matenmanĝis kaj sin
+vestis, jam venis la grandveziro, por akompani lin, laŭ ordono,
+dum la promeno.  La kalifo metis en sian zonon la skatoleton kun
+la magia pulvoro; kaj ordoninte al sia sekvantaro resti hejme, li
+ekvojiris kun la sola grandveziro.  Ili iris en la komenco tra la
+vastaj ĝardenoj de l' kalifo; sed vane ili ĉirkaŭspionadis je
+io vivanta, por ekprovi la grandfaraĵon.  Fine la veziro
+proponis, ke oni iru ĝis lageto, kie li ofte vidis multe da
+bestoj, precipe cikonioj, kiuj ĉiam kaptis lian atenton per sia
+blekado kaj grava sintenado.
+
+La kalifo aprobis la proponon de sia veziro, kaj ili ambaŭ iris
+al la lageto.  Alveninte, ili ekvidis cikonion, kiu gravmiene
+paŝadis tien kaj ĉi tien, serĉante ranojn kaj iom blekante de
+tempo al tempo.  Sammomente ili ekvidis, tre alte en la aero,
+duan cikonion, alflugantan tiuregionen.
+
+"Mi vetas je mia barbo, nobla sinjoro," diris la grandveziro,
+"ĉi tiuj ambaŭ longakruruloj kondukas unu kun la alia belan
+interparoladon.  Se ni do fariĝus cikonioj?"
+
+"Bone dirita," respondis la kalifo.  "Sed ni antaŭe pripensu,
+kiamaniere oni rehomiĝas. -- Jen mi trovis: trifoje kliniĝinte
+orienten kaj dirinte _Mutabor_, tiel mi refariĝas kalifo, kaj vi
+veziro.  Sed pro la ĉielo ne ridu, alie ni pereos."
+
+Dirante tion, la kalifo rimarkis, ke la alia cikonio, fluganta
+super ilia kapo, proksimiĝas malrapide al la tero.  Tuj li
+eltiris el la zono la skatoleton, enflaris forte, prezentis ĝin
+al la grandveziro, kiu ankaŭ enflaris, kaj ambaŭ kriis:
+_Mutabor!_
+
+Malŝvelis al ili la kruroj kaj iĝis maldikaj kaj ruĝaj: la
+belaj flavaj pantofloj de l' kalifo kaj de lia kunulo fariĝis
+malbelformaj cikoniaj piedoj; la brakoj fariĝis flugiloj; la
+kolo eliĝis el la ŝultroj kaj longiĝis unu ulnon; la barbo ne
+estis plu, kaj molaj plumoj kovris la korpon.
+
+"Vere, vi havas tre belan bekon, grandvezira moŝto," parolis
+la kalifo, post longedaŭra mirego.  "Per la barbo de l'
+Profeto, de kiam mi vivas, mi vidis nenion similan."
+
+"Mi dankas plej humile," respondis la grandveziro,
+riverencante; "sed miaflanke, mi kuraĝas certigi vin, ke Via
+Alteco havas preskaŭ pli belan aspekton kiel cikonio, ol kiel
+kalifo.  Sed, se plaĉas al vi, ni iru aŭskulti tiujn niajn
+samrasanojn, kaj ekscii, ĉu ni efektive povas paroli cikonie."
+
+Intertempe, la alia cikonio atingis la teron.  Ĝi purigis al si
+la piedojn per la beko, ordigis sian plumaron kaj ekproksimiĝis
+al la unua cikonio.  La novaj cikonioj rapidiris antaŭen, kaj
+aŭdis, je sia granda miro, jenan interparoladon: --
+
+"Bonan tagon, Sinjorino Longakrur'; jam tiel frue sur kampo?"
+
+"Plej bonan dankon, kara Fraŭlino Blekbek'.  Mi ĵus serĉis
+mian matenmanĝeton.  Ĉu vi ne volas akcepti ranfemureton aŭ
+kvaroneton de lacerto?"
+
+"Mi humile vin dankas; hodiaŭ mi absolute ne havas apetiton.
+Cetere mi venis sur la herbejon pro tute alia motivo.  Mi devas
+danci hodiaŭ antaŭ la gastoj de mia patro; tial mi volas nun,
+private, ekzerci min iome."
+
+Nun la cikoniino faris tra la kampo plej strangajn paŝojn.  La
+kalifo kaj Mansor, mirigitaj, sekvis ŝin per la okuloj.  Sed
+kiam ŝi stariĝis pentrinde sur unu piedo kaj samtempe svingadis
+gracie la flugilojn, ili ne plu povis sin deteni; elliberiĝis el
+iliaj bekoj nekontraŭstarebla ridado; kaj pasis longa tempo,
+antaŭ ol ili reakiris la memregadon.  La kalifo unua ekregis
+sin.  "Vere, tio estis ŝerco," ekkriis li, "kiu per oro ne
+estus pagebla.  Domaĝe, ke la malsaĝaj bestoj lasis sin
+fortimiĝi per nia ridado; alie ili certe estus ankaŭ
+kantintaj!"
+
+Sed nun al la grandveziro venis en la kapon, ke malpermesite
+estas ridi en la aliformiĝa stato.  Li diris al la kalifo sian
+timon.
+
+"Per Mekka kaj Medina!  Malbona ŝerco estus, se mi devus resti
+cikonio.  Penu do rememori la vortaĉon; al mi ĝi ne volas
+reveni.
+
+"Trifoje ni devas kliniĝi orienten, dirante samtempe:  Mu --,
+Mu --, Mu --."
+
+Ili turnis sin orienten kaj seninterrompe kliniĝis, tiel ke
+iliaj bekoj preskaŭ tuŝis la teron.  Sed, ho ve!  Forfluginta
+estis la magia vorto; kiel ajn ofte la kalifo kliniĝadis, kaj
+kiel ajn pasie lia veziro kunkriadis Mu --, Mu --, ĉiu memoro
+pri ĝi estis perdita; kaj la kompatinda kalifo kaj lia veziro
+estis kaj restis -- cikonioj!
+
+
+III.
+
+
+Malĝojaj, la ensorĉitoj vagadis tra la kamparo.  Ili tute ne
+sciis, kion fari en ĉi tiu malfeliĉo.  El sia cikonia haŭto
+ili ne povis eliri; eĉ en la urbon ili ne povis reveni, por sin
+rekonigi; ĉar kiu kredus al cikonio, ke ĝi estas la kalifo?
+Kaj eĉ se oni kredus tion, ĉu la Bagdadanoj nomus kalifo
+cikonion?
+
+Dum multe da tagoj ili ĉirkaŭvagadis, mizere nutrante sin per
+kampaj fruktoj, kiuj ne estis por ili facile manĝeblaj pro iliaj
+longaj bekoj.  Cetere ili ne havis apetiton por lacertoj kaj
+ranoj, ĉar ili timis difekti al si la stomakon per tiaj
+frandaĵoj.  Ilia sola plezuro en ĉi tiu malĝoja situacio estis
+tio, ke ili povas flugi; kaj ofte ili flugis sur la tegmentojn de
+Bagdado, por vidi, kio okazas en la urbo.
+
+En la unuaj tagoj ili rimarkis grandan movadon kaj funebron sur
+la stratoj.  Sed ĉirkaŭ la kvara tago post ilia ensorĉo,
+sidante sur la palaco de l' kalifo, ili ekvidis, malsupre sur la
+strato, belegan procesion.  Eksonis tamburoj kaj fajfiloj.  Homo
+en ruĝa orebrodita mantelo sidis sur multornamita ĉevalo;
+ĉirkaŭis lin brilaj servistoj.  La duona Bagdado kuradis post
+li; kaj ĉiuj kriadis: "Vivu Mizra!  Saluton al la estro de
+Bagdado!"  Nun rigardis sin reciproke la du cikonioj sur la
+palaca tegmento, kaj Kalifo Ĥasid parolis:
+
+"Ĉu vi jam ekkomprenas, kial mi estas ensorĉita, grandveziro?
+Tiu Mizra estas filo de mia ĝismorta malamiko, la potenca
+sorĉisto Kaŝnur, kiu, en malbona horo, ĵuris venĝon al mi.
+Tamen mi ankoraŭ ne perdis esperon.  Venu, fidela partoprenanto
+de mia malfeliĉo; ni iru al la tombo de l' Profeto; eble en
+sankta loko la sorĉo malplenumiĝos."
+
+Ili leviĝis de la tegmento de l' palaco kaj ekflugis laŭ la
+direkto de Medina.
+
+Sed ne bone prosperis al ili la flugado, ĉar ambaŭ cikonioj
+ankoraŭ malmulte sin ekzercadis.
+
+"Ho ve!" ekĝemis la grandveziro post kelke da horoj, "kun
+afabla permeso de via kalifa moŝto, baldaŭ finiĝos miaj
+fortoj; vi flugas ja multe tro rapide.  Cetere, jam vesperiĝis,
+kaj ni farus bone, serĉante restadejon por la nokto."
+
+Ĥasid aŭskultis favore la peton de sia servisto; kaj ĉar li
+ekvidis, malsupre en la valo, ruinon, kiu ŝajnis, kvazaŭ ĝi
+donus rifuĝejon, ili flugis tien.  La loko, kie ili intencis
+pasigi ĉi tiun nokton, estis en pasinta tempo, laŭŝajne,
+kastelo.  Belaj kolonoj elstaris el la ruinoj.  Kelkaj pli-malpli
+bone konservitaj ĉambroj atestis pri la iama belegeco de la
+domo.  Ĥasid kaj lia akompananto ĉirkaŭiris tra la koridoroj,
+serĉante sekan loketon.  Subite haltis cikonio Mansor.
+
+"Granda sinjoro," li diris mallaŭte, "estas ja, mi scias,
+malsaĝe de la flanko de grandveziro, eĉ pli malsaĝe de la
+flanko de cikonio, timi fantomojn.  Sed maltrankvilege estas al
+mi en la koro, ĉar tutproksime mi bone aŭdis plendsonojn kaj
+ĝemegojn."
+
+Nun haltis ankaŭ la kalifo kaj klare ekaŭdis mallaŭtan
+ploradon, kiu pli kredeble apartenis al homo, ol al besto.  Plena
+de espero, li volis direkti sin tien, el kie venis la plendaj
+sonoj; sed la veziro kaptis lin je la flugilo per la beko, kaj
+petegis lin, ke li ne ĵetu ilin en novajn nekonatajn danĝerojn.
+Sed vane!  La kalifo, kiu havis brave batantan koron eĉ sub la
+cikonia flugilo, elŝiris sin kun perdo de kelke da plumoj kaj
+rapidiris antaŭen en malluman koridoron.  Li alvenis baldaŭ al
+pordo, kiu ŝajnis nur duone fermita kaj tra kiu li klare
+ekaŭdis ĝemetojn kaj iom da plorkriado.  Li puŝe malfermis la
+pordon per la beko, sed, mirigita, ekhaltis sur la sojlo.  En la
+ruiniĝinta ĉambro, kiun eta kradfenestro nesufiĉe lumigis, li
+ekvidis grandan striginon, sidantan sur la tero.  Grandaj larmoj
+rulfluadis el ŝiaj rondaj okulegoj, kaj per raŭka voĉo ŝi
+elsonigis el la kurba beko siajn ĝemojn.  Sed kiam ŝi ekvidis
+la kalifon kaj lian veziron, kiu intertempe ankaŭ eniris, tiam
+ŝi eligis laŭtan ĝojkriadon.  Gracie, per la brunemakulita
+flugilo, ŝi elviŝis el la okuloj la larmojn; kaj, je la granda
+miro de l' du ĉeestantoj, ŝi ekkriis en bona, homa lingvo
+araba:
+
+"Ho cikonioj, estu bonvenaj!  Vi estas por mi bona antaŭsigno
+de mia saviĝo; ĉar estas al mi antaŭdirite, ke per cikonioj
+venos al mi granda feliĉo."
+
+Rekonsciiĝinte de sia mirego, la kalifo faris riverencon per sia
+longa kolo, gracie aranĝis siajn maldikajn krurojn, kaj diris:
+
+"Strigino!  Juĝante laŭ viaj vortoj, mi devas vin kredi mia
+kunsuferantino.  Sed ho ve!  Via espero, ke per ni venos via
+savo, estas vana.  Vi mem konfesos nian senpovecon, kiam vi
+aŭdos nian historion."
+
+La strigino petis lin rakonti, kaj la kalifo rakontis, kion ni
+jam scias.
+
+
+IV.
+
+
+Kiam la kalifo finis sian historion, la strigino dankis lin kaj
+diris:
+
+"Aŭdu ankaŭ mian historion kaj sciiĝu, ke mi estas ne malpli
+malfeliĉa, ol vi.  Mia patro estas la Reĝo de Hindujo; mi, lia
+malfeliĉa solfilino, nomiĝas Lusa.  Tiu sorĉisto Kaŝnur, kiu
+ensorĉis vin, ĵetis ankaŭ min en la malfeliĉon.  Unu tagon li
+venis al mia patro kaj petis pri mia mano por sia filo Mizra.
+Sed mia patro, homo ekkolerema, ordonis malsuprenĵeti lin de la
+ŝtuparo.  Tamen prosperis al la malnoblulo sub alia formo denove
+alŝteliri proksime al mi.  Foje, kiam mi volis trinki en mia
+ĝardeno ion refreŝigan, li alportis al mi, sin alivestinte kiel
+sklavo, trinkaĵon, kiu ŝanĝis min en ĉi tiun abomenan
+figuron.  Svenintan pro teruro, li portis min ĉi tien, kaj
+kriegis en miajn orelojn, per terura voĉo:  'Ĉi tie vi restu,
+malbelega, eĉ de la bestoj malestimata, ĝis via morto, aŭ ĝis
+iu deziros propravole edziĝi kun vi eĉ en ĉi tiu monstra
+formo.  Tiel mi venĝas min al vi kaj al via malhumila patro.'
+De tiu tempo forpasis multe da monatoj.  Sola kaj malĝoja, mi
+vivas kiel ermitino en ĉi tiu ruino, abomenata de la mondo kaj
+eĉ de la bestoj.  La bela naturo estas fermita por mia rigardo;
+ĉar tage mi estas blinda, kaj nur kiam la luno superŝutas per
+sia pala lumo ĉi tiujn murojn, defalas de miaj okuloj la
+vualo."
+
+La strigino ĉesis paroli, kaj denove forviŝis per la flugilo la
+larmojn, kiujn eltiris la rakontado pri ŝia doloro.
+
+La kalifo estis, dum la rakontado de l' reĝidino, profundiĝinta
+en medito.
+
+"Se mi ne tute eraras," diris li, "estas sekreta rilato inter
+via malfeliĉo kaj mia.  Sed kie mi trovos la solvon de ĉi tiu
+enigmo?"
+
+La strigino respondis: "Ho sinjoro, mi havas la saman
+antaŭsenton, kiel vi; ĉar foje, en mia plej juna aĝo,
+antaŭdiris al mi saĝa virino, ke cikonio alportos al mi grandan
+feliĉon.  Eble mi scias ankaŭ, kiel ni povos nin savi."
+
+La kalifo, tre mirigita, demandis, pri kia savrimedo ŝi pensas.
+
+"La sorĉisto, kiu nin ambaŭ malfeliĉigis," diris ŝi,
+"venas ĉiumonate unu fojon en ĉi tiun ruinon.  Ne malproksime
+de ĉi tiu ĉambro estas salono.  Tie li havas la kutimon
+festenadi kun multaj siaj similuloj.  Multfoje mi jam
+subaŭskultis ilin tie.  Tiahore ili rakontas unuj al aliaj siajn
+hontindajn faraĵojn.  Eble li tiam elparolos la sorĉvorton,
+kiun vi forgesis."
+
+"Kara mia reĝidino," ekkriis la kalifo, "parolu!  Kiam li
+venos?  Kie estas la ĉambrego?"
+
+La strigino momenton silentis; poste ŝi parolis: "Ne malplaĉu
+al vi mia peto!  Nur laŭ unu kondiĉo mi povos plenumi vian
+deziron."
+
+"Parolu, parolu!" kriis Ĥasid.  "Ordonu!  Ĉian kondiĉon mi
+akceptos."
+
+"Mi do tre dezirus esti samtempe libera, kiel vi; sed tio povos
+fariĝi, nur se unu el vi donos al mi sian manon."
+
+La propono ŝajnis iom konsterni la cikoniojn; kaj la kalifo
+faris signon al sia servisto, ke li eliru kun li por unu momento.
+
+"Grandveziro," diris la kalifo, kiam ili staris aliflanke de l'
+pordo, "tio estas sensenca negoco; sed vi -- vi ja povas bone
+ŝin preni."
+
+"Kion vi diras!" respondis la alia; "por ke mia edzino elgratu
+al mi la okulojn, kiam mi revenos hejmen?  Krom tio, mi estas jam
+grandaĝulo, kaj vi, kontraŭe, ankoraŭ juna kaj fraŭla; vi do
+povus pli konvene doni la manon al juna kaj bela reĝidino."
+
+"Ĝuste jen estas!" ekĝemis la kalifo, melankolie mallevante la
+flugilojn.  "De kie vi scias, ke ŝi estas juna kaj bela?  Jen
+kion mi nomas: 'Aĉeti katon en fermita sako'!"
+
+Dum longa tempo ili penadis por influi unu la alian.  Sed fine
+konvinkiĝinte, ke lia veziro preferus resti cikonio, ol edziĝi
+kun la strigino, la kalifo mem decidiĝis plenumi la kondiĉon.
+Granda estis la ĝojo de l' strigino.  Ŝi konfesis, ke ili ne
+povus veni en pli oportuna tempo, ĉar jam en ĉi tiu nokto
+verŝajne kunvenos la sorĉistoj.
+
+Kune kun la cikonioj ŝi forlasis la ĉambron, por konduki ilin
+en la salonon.  Ili iris longatempe tra malluma koridoro.  Fine,
+renkonte al ili, tra duone ruiniĝinta muro, elradiis hela lumo.
+Kiam ili tie alvenis, la strigino konsilis al ili sin teni
+absolute senbrue.  Tra la truo, antaŭ kiu ili staris, ili povis
+superrigardi grandan salonon.  Ĝi estis ĉirkaŭita de kolonoj
+kaj belege ornamita.  Multe da koloraj lampoj anstataŭis la
+tagan lumon.  En la mezo de l' ĉambrego staris ronda tablo,
+ŝarĝita per multaj elektitaj manĝaĵoj.  Ĉirkaŭ la tablo
+etendiĝis kanapo, sur kiu sidis ok viroj.  En unu el tiuj ĉi la
+cikonioj rekonis la kolportiston, kiu vendis al ili la
+sorĉpulvoron.  Lia najbaro petis lin, ke li rakontu siajn plej
+novajn faraĵojn.  Li do rakontis interalie la historion pri la
+kalifo kaj lia veziro.
+
+"Kaj kian vorton vi donis al ili?" demandis lin alia sorĉisto.
+
+"Tre malfacilan latinan vorton: _Mutabor_."
+
+
+V.
+
+
+Aŭdinte tion ĉe sia murtruo, la cikonioj preskaŭ
+senkonsciiĝis de ĝojo.  Ili kuris tiel rapide per siaj longaj
+kruroj al la pordego de l' ruino, ke la strigino apenaŭ povis
+ilin sekvi.  Tie diris la kalifo, kortuŝita, al la strigino:
+
+"Savintino de mia vivo kaj de la vivo de mia amiko, akceptu min
+kiel vian edzon, en eterna dankemo pro tio, kion vi faris por
+ni."
+
+Poste li turnis sin orienten.  Trifoje la cikonioj klinis siajn
+longajn kolojn al la suno, kiu ĵus leviĝis malantaŭ la montoj;
+_Mutabor_, ili kriis; kaj en la sama momento ili estis
+reŝanĝitaj.  Ĝojegante pro la retrovita vivo, ĉirkaŭprenis
+sin reciproke sinjoro kaj servisto, kun rido kaj ploro.  Sed kiel
+priskribi ilian miregon, kiam ili rigardis ĉirkaŭen?  Bela
+sinjorino, brilege vestita, staris antaŭ ili.  Ridetante, ŝi
+donis al la kalifo la manon.  "Ĉu vi ne rekonas plu vian
+striginon?" ŝi diris.  Estis ŝi!  Tiagrade ĉarmis la kalifon
+ŝiaj beleco kaj gracieco, ke li ekkriis: estas lia plej granda
+feliĉo, ke li fariĝis cikonio.
+
+Nun ili ĉiuj ekvojaĝis kune Bagdadon.  La kalifo trovis en siaj
+vestoj ne sole la skatoleton kun la magia pulvoro, sed ankaŭ
+sian monujon.  Li do aĉetis en la plej proksima vilaĝo ĉion,
+kion ili bezonis por la vojaĝo; kaj baldaŭ ili atingis la
+pordegojn de Bagdado.  La alveno de l' kalifo elvekis tie grandan
+miron.  Oni estis proklaminta lin mortinta; tial multe ĝojis la
+popolo, rehavante sian amatan estron.
+
+Sed des pli forte ekbrulis ilia malamo al la trompisto Mizra.
+Ili are eniris en la palacon, kaj kaptis la maljunan sorĉiston
+kaj lian filon.  La maljunulon forsendis la kalifo en la saman
+ruinan ĉambron, kie loĝis iam la reĝidino, kiel strigino, kaj
+tie li ordonis pendigi lin.  Sed al la filo, kiu nenion komprenis
+pri la artifikoj de la patro, la kalifo permesis elekti, ĉu li
+volas morti aŭ enflari.  Kiam li elektis tion ĉi lastan, la
+grandveziro prezentis al li la skatoleton.  Unu fortan enflaron;
+kaj la magiplena vorto de l' kalifo aliformigis lin cikonio.  La
+kalifo ordonis enfermi lin en fera kaĝo, kiun oni starigis en la
+ĝardeno de l' palaco.
+
+Longe kaj feliĉe vivis Kalifo Ĥasid kun sia edzino, la
+reĝidino.  Liaj plej feliĉaj horoj estis ĉiam tiuj, en kiuj la
+grandveziro, posttagmeze, vizitis lin.  Tiam ili paroladis ofte
+pri la cikonio-aventuro; kaj se la kalifo estis pli ol kutime
+gajhumora, li bonvole konsentis imiti la grandveziron, montrante
+kian mienon li havis kiel cikonio.  Serioze, per tre rektigitaj
+kruroj, li marŝadis tra la ĉambro, blekadis, svingadis la
+brakojn, kvazaŭ ili estus flugiloj, kaj montris, kiel la
+grandveziro vane sin klinis orienten kaj kriis, "Mu --, Mu --."
+Al Sinjorino Kalifedzino kaj ŝiaj infanoj ĉi tiu prezentado
+faris ĉiufoje grandan plezuron; sed se la kalifo ne volis ĉesi
+blekadi kaj kliniĝadi kaj kriadi, "Mu --, Mu --," la veziro,
+ridetante, minacis sciigi al Sinjorino Kalifedzino, kion oni
+pridiskutadis ĉe la pordo de Reĝidino Strigino.
+
+Kiam Selim Baruĥ finis sian rakonton, la komercistoj esprimis
+grandan kontentiĝon pri lia historio.  "Efektive, forpasis
+nerimarkite la tuta posttagmezo," diris unu el ili, disŝovante
+la kovrilon de la tendo.  "Malvarmete blovas la vespera vento;
+ni do povus bone daŭrigi nian vojaĝon."  Liaj kunvojaĝantoj
+konsentis; oni kunmetis la tendojn, kaj la karavano reekiris en
+sia kutima marŝordo.
+
+Preskaŭ la tutan nokton ili rajdis antaŭen; ĉar brulvarmege
+estis dum la tago, sed la stelplenaj noktoj estis tre
+refreŝigaj.  Fine ili alvenis al oportuna restadejo, starigis la
+tendojn, kaj kuŝiĝis dormi.  Pri la fremdulo la komercistoj
+zorgis kvazaŭ pri sia plej honorinda gasto.  Unu donis al li
+kusenojn, alia kovrilojn, tria sklavojn; unuvorte, en ĉiuj
+rilatoj oni servis lin, kvazaŭ li estus hejme.  Jam komenciĝis
+la plej varmegaj horoj de l' tago, kiam ili ree leviĝis; kaj
+unuanime ili decidis resti ĉi tie ĝis la vespero.  Post komuna
+tagmanĝo, ili denove pliproksimiĝis unu al alia; kaj la juna
+komercisto sin turnis al la plej aĝa kaj diris:
+
+"Selim Baruĥ agrabligis por ni la hieraŭan posttagmezon; nu,
+Aĥmet, ĉu ankaŭ vi rakontus al ni ion, aŭ okazintaĵon el via
+longa vivo, kiu sendube estas riĉa je aventuroj, aŭ iun belan
+fabelon?"
+
+Aĥmet silentis dum kelka tempo, kvazaŭ sendecida, ĉu li diros
+tion aŭ alion; fine li parolis:
+
+"Karaj amikoj!  Fidelaj kamaradoj vi montris vin dum ĉi tiu
+vojaĝo, kaj ankaŭ Selim meritas mian konfidon.  Propran
+travivitaĵon mi do sciigos al vi, -- ion, pri kio, en aliaj
+cirkonstancoj, mi nevolonte parolus, kaj kion mi tre malofte
+rakontis."
+
+
+
+
+La Historio pri la Fantomŝipo.
+
+
+Mia patro havis malgrandan butikon en Balsoro.  Li estis nek
+malriĉa nek riĉa, -- unu el tiuj homoj, kiuj nevolonte ion
+riskas, timante perdi la malmulton, kiun ili havas.  Li edukis
+min simple kaj virte, tiel ke, post nelonga tempo, mi povis esti
+al li utila.  Kiam mi ĵus fariĝis dekokjara kaj li faris sian
+unuan gravan spekulacion, li mortis, kredeble de ĉagreno pro
+tio, ke li lasis mil ormonerojn al la gardo de la maro.  Post
+nelonge mi havis kaŭzon juĝi lin feliĉa pro lia morto; ĉar
+kiam pasis malmulte da semajnoj, mi eksciis, ke la ŝipo, al kiu
+li komisiis siajn komercaĵojn, alprofundiĝis.  Sed ĉi tiu
+malfeliĉo ne povis malvarmigi mian kuraĝon de junulo.
+Ŝanĝinte en monon ĉion, kion postlasis mia patro, mi
+ekforiris, por provi en fremdlando la fortunon.  Akompanis min
+nur unu maljuna servisto de mia patro; longjare korinklina al nia
+familio, li ankaŭ nun ne volis disiĝi de mi, nek de mia sorto.
+
+Favoris nin la vento, kiam ni enŝipiĝis en la haveno de
+Balsoro.  La ŝipo, sur kiun mi dungigis min, destiniĝis al
+Hindujo.  Jam de dek kvin tagoj ni veturis sur la kutima vojo,
+kiam la ŝipestro al ni antaŭanoncis ventegon.  Lia vizaĝo
+malkaŝis lian maltrankvilecon: ŝajnis, ke li ne sufiĉe konis
+la tieajn marvojojn, por povi senzorge renkonti ventegon.  Li
+ordonis faldi ĉiujn velojn, kaj tre malrapide ni veturis
+antaŭen.  Venis la nokto, hela kaj malvarma: la ŝipestro do
+kredis, ke li trompiĝis pri la signoj de l' ventego.  Subite,
+tutproksime al la nia, preterveturis ŝipo, kiun ni ne vidis
+antaŭe.  Sovaĝa ĝojkriado elsonis al ni de ĝia ferdeko, --
+pro kio mi multe miris en tia maltrankviliga antaŭventega horo.
+La ŝipestro, kiu staris ĉe mia flanko, fariĝis morte pala.
+
+"Mia ŝipo estas perdita," li kriis; "jen veturas la Morto!"
+
+Antaŭ ol mi povis lin demandi pri la signifo de tiu stranga
+ekkrio, alkuregis la maristoj, kriegante, ploregante.
+
+"Ĉu vi ĝin vidis?" ili kriis.  "Ve! ve! sonis nun nia lasta
+horo!"
+
+La ŝipestro ordonis voĉe legi konsolajn sentencojn el la
+Korano, kaj li mem prenis la direktilon.  Sed vane!  Videble
+plifortiĝis la ventego; kaj antaŭ ol forpasis eĉ unu horo,
+surteriĝis la ŝipo kun granda krakego.  Oni surakvigis la
+boatojn; kaj apenaŭ la lastaj maristoj sin savis, jam alfundiris
+antaŭ niaj okuloj la ŝipo; kaj mi, senhava mizerulo, forveturis
+sur la maro.  Sed niaj ĉagrenoj ankoraŭ ne finiĝis.  Ĉiam pli
+terure furiozis la ventego, kaj ne plu estis eble, direkti la
+boaton.  Mian maljunan serviston mi forte ĉirkaŭprenis, kaj nun
+ni ĵure promesis, ke ni neniam forlasos unu la alian.  Fine
+revenis la tago.  Sed ĉe la unua apero de l' matena ruĝo kaptis
+la vento la boaton, en kiu ni sidis, kaj renversis.  Neniam mi
+revidis iun el miaj kunŝipanoj.  Mi estis senkonsciigita de l'
+falego.  Revekiĝinte, mi min trovis en la brakoj de mia fidela
+servisto, kiu jam sin savis sur la renversitan boaton kaj
+suprentiris min post si.  Ne blovis plu la ventego.  Nenie estis
+videbla nia ŝipo.  Sed ne malproksime ni ja ekvidis alian, al
+kiu alportadis nin la ondoj.  Pliproksimiĝinte, mi rekonis ĝin
+kiel tiun saman, kiu nokte nin preterveturis kaj tiel forte
+timigis la ŝipestron.  Al mi inspiris tiu ŝipo strangan
+teruron.  Teruris min la tiel timege efektiviĝinta diro de l'
+ŝipestro; teruris min ankaŭ la dezertega aspekto de l' ŝipo,
+sur kiu neniu montriĝis, indiferente kiom ajn ni alproksimiĝis,
+kiom ajn ni kriegis.  Tamen por ni ĝi estis la sola savrimedo;
+tial ni alte gloris la Profeton, kiu tiel mirakle gardis nian
+vivon.
+
+De la antaŭa parto de l' ŝipo pendis longa ŝnurego, al kiu ni
+remis mane kaj piede, celante ĝin kapti.  Fine ni sukcesis tion
+fari.  Mi eligis laŭtan krion, sed seninterrompe daŭris sur la
+ŝipo la silento.  Nun ni suprenrampis per la ŝnurego, mi, la
+pli juna, antaŭe.  Sed, ho teruro!  Kia sceno sin prezentis al
+mia rigardo, kiam mi ekpaŝis sur la ferdekon!  Sango ruĝigis la
+plankon.  Dudekkelke da kadavroj en turkaj vestoj kuŝis
+ĉirkaŭe.  Ĉe la meza masto staris homo, riĉe vestita, kun
+sabro en la mano; sed lia vizaĝo estis pala kaj distordita, kaj
+tra lia frunto iris granda najlo, lin senmoviginta je l' masto:
+ankaŭ li estis senviva.  Teruro malakcelis miajn paŝojn;
+apenaŭ mi kuraĝis spiri.  Nun suprenvenis ankaŭ mia kunulo.
+Tiun ĉi miregigis, same kiel min, la aspekto de la ferdeko, sur
+kiu vidiĝis nenio vivanta, nenio krom tiuj timegigaj kadavroj.
+Fine, dirinte preĝon al la Profeto, ni kuraĝis iri antaŭen.
+Ĉe ĉiu paŝo ni rigardis ĉirkaŭen pro timo, ke io nova ne sin
+montru, io eĉ pli terurega.  Sed ĉio restis neŝanĝita.  Longe
+kaj larĝe nenio vivanta, -- nur ni kaj la senlima oceano.  Ni
+eĉ ne kuraĝis laŭte paroli timante, ke la senviva, alpikita al
+la masto, kapitano ne turnu al ni siajn rigidajn okulojn, aŭ ke
+iu el la mortigitoj ne ekmovu sian kapon.  Fine ni atingis
+ŝtuparon, kondukantan en la ŝipan internon.  Tie ni nevole
+ekhaltis kaj rigardis unu la alian, ĉar neniu el ni kuraĝis
+esprimi siajn pensojn.
+
+"Sinjoro," parolis mia fidela servisto, "teruraĵo okazis ĉi
+tie.  Tamen, eĉ se, tie malsupre, la ŝipo estas plena de
+mortigistoj, mi plivolas kapitulaci al ili senkondiĉe, ol resti
+pli longe kun tiuj senvivuloj."
+
+Mi same pensis, kiel li; kaj, plikuraĝiĝinte, ni iris,
+time-scivolaj, malsupren.  Sed ankaŭ ĉi tie regis tomba silento
+kaj sole niaj paŝoj faris eĥon sur la ŝtuparo.  Ni staris ĉe
+la sojlo de l' kajuto.  Metinte porden mian orelon, mi
+aŭskultis: nenio aŭdebla!  Mi malfermis.  La ĉambro prezentis
+ĥaosan aspekton.  Vestaĵoj, armiloj kaj alia ilaro
+ĉirkaŭkuŝis intermiksite.  Nenio en ordo.  La ŝipanaro, aŭ
+almenaŭ ĝia estro, kredeble estis ĵus drinkinta, ĉar ĉio
+ankoraŭ kuŝis ĉirkaŭe.  Ni iris antaŭen de ĉambro al
+ĉambro, de apartamento al apartamento.  Ĉie ni trovis luksajn
+provizojn da silko, perloj, sukero, kaj alio diversa.  Ĝojegigis
+min supermezure ĉi tiu vidaĵo, ĉar konsiderante, ke estas
+neniu sur la ŝipo, mi opiniis min rajtigita, ĉion ĉi proprigi
+al mi.  Sed Ibrahimo atentigis min, ke ni verŝajne estas
+ankoraŭ tre malproksime de l' marbordo, kiun ni ne povas atingi
+solaj kaj sen homa kunhelpo.
+
+Ni refreŝigis nin per la manĝaĵoj kaj trinkaĵoj, kiujn ni
+trovis en tia superfluo, kaj fine ni resupreniris sur la
+ferdekon.  Sed ĉi tie sentigis al ni senfinan teruron la vido de
+la abomenaj kadavroj.  Por liberigi nin de ili, ni do decidis,
+ilin ĵeti en la maron.  Sed kia timego ekkaptis nin, kiam ni
+trovis, ke neniu el ili estas delokigebla!  Kvazaŭ enradikitaj,
+ili kuŝis sur la planko; por forigi ilin, necese estus eltiri la
+tabulojn de l' ferdeko, sed por tio mankis al ni ĉiuj iloj.
+Neeble estis ankaŭ, disigi de lia masto la kapitanon; el lia
+mano rigida ni eĉ ne povis fortiregi lian sabron.  En malĝoja
+meditado pri nia situacio ni pasigis ĉi tiun tagon.  Je la
+noktiĝo mi permesis al Ibrahimo kuŝiĝi por dormi: mi mem volis
+resti garde sur la ferdeko, por elrigardi je savo.  Tamen, kiam
+leviĝis la luno, kaj mi kalkulis laŭ la steloj, ke estas la
+dekunua horo, ekregis min tiel nekontraŭstarebla dormemo, ke,
+kontraŭvole, mi kuŝiĝis malantaŭ barelo, kiu staris sur la
+ferdeko.  Sed estis plivere duonsveno ol dormo, ĉar mi bone
+aŭdis la maron frapadi la flankon de l' ŝipo kaj la velojn
+knaradi kaj fajfadi en la vento.  Subite mi kredis aŭdi voĉojn
+kaj piedsonojn sur la ferdeko.  Mi volis leviĝi, por rigardi
+tiuflanken, sed nevidebla potenco tenis enkatenitaj miajn
+membrojn; mi eĉ ne povis malfermi la okulojn.  La voĉoj
+fariĝis ĉiam pli klaraj; ŝajnis al mi, kvazaŭ gaja ŝipanaro
+kuradas tien kaj reen sur la ferdeko.  Interalie mi kredis aŭdi
+la fortan voĉon de iu ordonanta; mi ankaŭ klare aŭdis, kiel
+ŝnuregoj kaj veloj supren-malsuprentiriĝas.  Sed iom post iom
+mi senkonsciiĝis kaj pliprofundiĝis en dormo, en kiu mi kredis
+aŭdi nur bruadon de armiloj, kaj nur tiam vekiĝis, kiam la suno
+jam alte staris kaj brulradiis sur mian vizaĝon.  Mirigita, mi
+ĉirkaŭrigardis.  Ventego, ŝipo, mortintoj, -- ĉio, kion mi
+aŭdis dum la nokto, ŝajnis al mi kvazaŭ sonĝo; sed kiam mi
+suprenrigardis, mi ĉion trovis kiel hieraŭ.  Senmove kuŝis la
+mortintoj; senmove la kapitano estis alfiksita al la masto.
+Ridante pri mia sonĝo, mi leviĝis, por serĉi mian maljunan
+serviston.  Tiu ĉi sidis en la kajuto kaj profunde meditis.
+
+"Ho sinjoro!" ekkriis li, kiam mi eniris, "mi preferus
+kuŝi sur la plejprofundejoj de l' maro, ol pasigi ankoraŭ unu
+nokton en tiu ĉi ensorĉita ŝipo."
+
+Mi demandis lin pri la kaŭzo de lia maltrankvileco, kaj li
+respondis:
+
+"Post kelkhora dormado mi vekiĝis kaj ekaŭdis, kiel oni
+kuradas tien kaj ĉi tien super mia kapo.  Unue mi kredis, ke
+estas vi; sed estis almenaŭ dudek, kiuj tie ĉirkaŭkuradis; mi
+aŭdis ankaŭ vokadon kaj kriadon.  Fine malsuprenvenis la
+ŝtuparon pezaj paŝoj.  Forlasis min nun plene la konscio.  Nur
+de tempo al tempo mi rekonsciiĝis, kaj tiam mi vidis tiun saman
+homon, kiu estas najlita al la masto tie supre, sidantan kantante
+kaj trinkante ĉe tiu ĉi tablo; kaj tiu skarlate-vestito, kiu
+kuŝas ne malproksime de li sur la ferdeko, sidis kuntrinkante
+ĉe lia flanko."
+
+Tiel rakontis mia maljuna servisto.  Mi sentis min absolute ne
+bone, pri tio mi povas certigi vin.  Tio do ne estis iluzio: mi
+ankaŭ ja estis bone aŭdinta la mortintojn.  Ŝipveturi en tia
+societo, tio estis al mi plejaltgrade terura.  Dume mia Ibrahimo
+profundiĝis en medito.  "Jen mi trovis!" ekkriis li fine.
+Venis al li en la kapon sentenco, kiun lernigis al li iam lia
+avo, sperta kaj multvojaĝinta homo; ĝi povus efiki kontraŭ
+ĉiuspecaj fantomoj kaj sorĉaĵoj.  Li certigis ankaŭ, ke tiu
+dormemo, kiu nin ekposedis, estos en la venonta nokto facile
+malhelpebla, se ni senlace ripetos preĝsentencojn el la Korano.
+La propono de l' maljunulo tre plaĉis al mi.  Maltrankvilanime
+ni vidis veni la nokton.  Apud la kajuto estis ĉambreto, en kiun
+ni decidis retiriĝi.  Ni traboris tra la pordo kelkajn truojn,
+sufiĉe grandajn por superrigardi tra ili la tutan kajuton.
+Poste ni firmfermis laŭ eblo la pordon de interne; kaj Ibrahimo
+surskribis en ĉiuj kvar anguloj la nomon de l' Profeto.  Tion
+farinte, ni atendis la teruraĵojn de l' nokto.
+
+Denove estis, mi kredas, la dekunua horo proksimume, kiam mi
+forte ekdormemiĝis.  Mia kunulo tial konsilis al mi preĝdiri
+kelke da Koransentencoj; kaj vere tio kontraŭefikis.  Subite
+fariĝis supre granda movado.  Knaris la ŝnuregoj; piedaj paŝoj
+sonis sur la ferdeko; kaj kelkaj voĉoj estis klare aŭdeblaj.
+Dum kelkaj minutoj ni sidis tie, korpremate atendante.  Fine ni
+ekaŭdis iun malsuprenveni la ŝtuparon de l' kajuto.  Tion
+aŭdante, la maljunulo komencis eldiri la sentencon, kiun
+lernigis al li lia avo kontraŭ fantomoj kaj sorĉaĵoj:
+
+  "Ĉu vi el aero venis,
+    Aŭ en tomb' malluma dormis,
+  Aŭ vin mara fundo tenis,
+    Aŭ infera fajr' vin formis,--
+  Granda Allaho ordonas al vi:
+  Ĉiuj fantomoj obeas al li."
+
+Mi devas konfesi, ke mi ne multe kredis je ĉi tiu sentenco, kaj
+stariĝis al mi la haroj sur la kapo, kiam la pordo
+malfermegiĝis.  Envenis tiu granda majesta viro, kiun mi vidis
+najlitan al la masto.  La najlo ankoraŭ traestis lian cerbon,
+sed li jam reeningigis sian glavon.  Post li envenis alia malpli
+riĉe vestita, kiun mi ankaŭ vidis supre kuŝantan.  La
+kapitano, -- estis ja klarerekoneble li, -- havis palan vizaĝon,
+grandan nigran barbon, kaj sovaĝe ruliĝantajn okulojn, per kiuj
+li ĉirkaŭrigardis la tutan ĉambron.  Dum li preteriris nian
+pordon, mi povis lin vidi tre klare; li, siaflanke, ŝajnis tute
+ne rigardi al la kaŝanta nin pordo.  Ili ambaŭ sidiĝis ĉe la
+tablo, kiu staris en la mezo de l' kajuto, kaj laŭte, preskaŭ
+kriante interparoladis en nekonata lingvo.  Ili pli kaj pli
+laŭtiĝis kaj koleriĝis; fine ekfrapis la kapitano la tablon
+per pugnigita mano, ektremigante la tutan ĉambron.  Sovaĝe
+ridante, la alia salte leviĝis kaj faris signon al la kapitano,
+ke li sekvu lin.  Tiu ĉi sin levis, eltiregis sian sabron el la
+ingo, kaj ambaŭ forlasis la ĉambron.  Ni spiris pli libere,
+kiam ili estis for; sed nia timo ankoraŭ neniel finiĝis.  Sur
+la ferdeko fariĝis ĉiam pli kaj pli laŭte.  Aŭdiĝis rapida
+kurado, ridado, kriegado.  Fine eksplodis tumulto vere infera:
+armiltintegado kaj kriado; ni kredis, ke malleviĝas sur nin eĉ
+la ferdeko, kune kun la tuta velaro: subite -- profunda silento!
+Post multe da horoj, kuraĝinte resupreniri, ni trovis ĉion en
+antaŭa stato; alie ol antaŭe kuŝis eĉ ne unu; ĉiuj estis
+rigidaj kiel ligno.
+
+Ni tiel pasigis sur la ŝipo multe da tagoj.  Ĝi veturadis ĉiam
+orienten, kie, laŭ mia kalkulo, sendube kuŝis la tero.  Sed,
+eĉ se ĝi transiris multe da mejloj dum la tago, nokte ĝi
+ŝajnis ĉiam veturi returnen; ĉar, kiam la suno leviĝis, ni
+ĉiufoje retroviĝis sur la sama loko.  Ĉi tion ni ne povis
+klarigi al ni alimaniere, ol supozante, ke la mortintoj ĉiunokte
+veturis plenvele returnen.  Por tion malebligi, ni ferlis
+antaŭnoktiĝe ĉiujn velojn kaj uzis tiun saman rimedon, kiun ni
+jam antaŭe provis ĉe la pordo en la kajuto: ni skribis sur
+pergamenon la nomon de l' Profeto kune kun la sentenco de la avo,
+kaj ĉirkaŭligis per tio la ferlitajn velojn.  Maltrankvilanime
+ni atendis en nia ĉambreto la sekvon.  Ĉi tiun fojon la
+fantomoj ŝajnis eĉ pli terure furiozi, ol antaŭe; sed jen, la
+sekvintan matenon, kunvolvitaj estis la veloj, tute kiel ni ilin
+lasis.  Ni streĉis dum la tago nur tiom da veloj, kiom ni
+bezonis, por peleti la ŝipon antaŭen; kaj tiamaniere ni
+transiris en kvin tagoj spacon sufiĉe grandan.
+
+Fine, la sesan tagon matene, ni ekvidis, en malgranda interspaco,
+la teron, kaj ni dankis Allah'on kaj lian Profeton pro nia
+mirinda savo.  Dum tiu tago kaj la sekvinta ĝin nokto ni
+veturadis laŭlonge de l' marbordo, kaj la sepan matenon ni
+kredis ekvidi urbon, nemalproksime kuŝantan.  Kun granda peno ni
+ĵetis ankron, kiu tuj enfundiĝis; poste, surakviginte
+malgrandan boaton, kiu staris sur la ferdeko, ni remis per ĉiuj
+fortoj al la urbo.  Post duonhoro, enirinte riveron kiu enfluis
+tie en la maron, ni surbordiĝis.  Ĉe la urba pordego ni
+informiĝis pri la nomo de la urbo kaj sciiĝis, ke ĝi estas
+Hinda urbo, kuŝanta ne malproksime de la sama regiono, kien mi
+intencis marveturi en la komenco.  Ni eniris en karavanejon, kie
+ni refreŝigis nin post nia aventurplena vojaĝo.  Mi ankaŭ
+serĉis tie saĝan kaj prudentan homon, sciigante al la mastro,
+ke mi tian bezonas, kiu ion komprenas pri la sorĉarto.  Li
+kondukis min en malmulteuzatan flankstraton ĝis senpretenda
+domo, kies pordon li frapis, kaj oni lasis min eniri, dirante, ke
+mi demandu pri Mulej.
+
+En la domo venis renkonte al mi maljuna vireto, kun griza barbo
+kaj longa nazo, kaj demandis, kion mi deziras.  Mi diris al li,
+ke mi serĉas la saĝan Mulej'on, kaj li respondis al mi, ke tio
+estas li mem.  Mi petis de li konsilon, kion fari je la
+mortintoj, kaj kion ekaranĝi por forigi ilin el la ŝipo.  Li
+respondis, ke la ŝipanaro estas verŝajne, pro iu krimo,
+sorĉetenita surmare; la sorĉo, diris li, kredeble
+malefektiviĝos, se oni alportos ilin teren, sed tio povos nur
+fariĝi, se oni forigos la tabulojn, sur kiuj ili kuŝas.  Al mi,
+li kredis, apartenas ĉiarajte la ŝipo, kune kun ĝia tuta
+ŝarĝo, tial ke mi kvazaŭ ĝin trovis; tamen mi nepre
+prisilentu la tutan aferon kaj faru al li el mia superfluo
+malgrandan donacon, redone de kiu li, per siaj sklavoj, helpos
+min forigi la mortintojn.  Mi promesis, ke mi riĉe rekompencos
+lin, kaj ni ekvojiris kun kvin sklavoj, kiuj estis provizitaj per
+segiloj kaj hakiloj.  Survoje la sorĉisto Mulej ne ĉesis laŭdi
+nian feliĉan ideon ĉirkaŭvolvi la velojn per sentencoj de l'
+Korano.  Li diris, ke tio estis nia sola savrimedo.
+
+Estis ankoraŭ iom frue en la tago, kiam ni alvenis la ŝipon.
+Ni tiuj komencis labori, kaj kvar el la mortintoj kuŝis jam post
+unu horo en la barketo.  Kelkaj el la sklavoj, por entombigi
+ilin, devis remtransporti ilin al la tero.  Reveninte, ili
+rakontis, ke la mortintoj evitigis al ili la penon de enterigo
+per tio, ke ili disfalis en polvon, tuj kiam oni kuŝigis ilin
+teren.  Ni daŭrigis desegi la mortintojn, kaj jam antaŭvespere
+ĉiuj estis alportitaj al la tero.  Fine estis plu neniu surŝipe
+krom tiu, kiu estis najlita al la masto.  Vane ni penis eltiri la
+najlon el la ligno; nenia potenco povis ekmovi ĝin eĉ je unu
+hareto.  Mi ne sciis, kion ekfari: ni ja ne povis dehaki la
+maston por transportigi lin teren.  Tamen de ĉi tiu embaraso
+liberigis nin Mulej.  Li ordonis al sklavo, rapide remi
+marborden, por alporti poton da tero.  Ricevinte ĉi tion, la
+sorĉisto elparolis super ĝi misterplenajn vortojn kaj
+superŝutis per la tero la kapon de l' mortinto.  En la sama
+momento tiu ĉi malfermis la okulojn kaj profunde enspiris, kaj
+la vundo de la najlo en lia frunto eksangis.  Facile nun ni
+eltiris la najlon, kaj la vundito falis en la brakojn de unu el
+la sklavoj.
+
+"Kiu kondukis min ĉi tien?" parolis li, laŭŝajne reakirinte
+kelkagrade la fortojn.
+
+Mulej montris min per la fingro.  Mi alproksimiĝis.
+
+"Dankon al vi, fremdlanda nekonato!  Vi savis min el
+longedaŭraj turmentoj.  Jam de kvindek jaroj mia korpo
+ŝipveturadas tra ĉi tiuj ondoj, kaj mia animo estis kondamnita
+ĉiunokte reeniri en ĝin.  Sed nun fine mia kapo ektuŝis la
+teron, kaj mi povas iri, repaciĝinte, al miaj prauloj."
+
+Mi petis lin rakonti al ni, kiel kaptis lin ĉi tiu terura stato,
+kaj li parolis:
+
+"Antaŭ kvindek jaroj mi estis respektata potenculo kaj loĝis
+en Alĝero.  Sed avareco puŝis min ekipi ŝipon kaj min doni al
+la marrabado.  Foje, daŭriginte jam de kelka tempo ĉi tiun
+fikomercon, mi enŝipigis en Zante'o derviŝon, kiu deziris
+vojaĝi senpage.  Mi kaj miaj kunuloj estis malĝentilegaj homoj
+kaj neniel respektis la sanktecon de tiu viro; kontraŭe, mi
+insulte mokadis lin.  Sed foje li en sankta fervoro riproĉis min
+pro mia pekoplena vivado.  Tiam min, post multa trinkado kun mia
+manovrestro, ekregis nokte en mia kajuto la kolero.  Furiozega
+pro tio, kion al mi diris derviŝo kaj kion mi eĉ al sultano ne
+permesus al mi diri, mi kuregis sur la ferdekon kaj trapikis al
+li la bruston per mia ponardo.  Mortante, li malbenis min kaj
+mian ŝipanaron, ke ni ne povu vivi nek morti, ĝis ni kuŝigos
+teren nian kapon.  La derviŝo mortis, kaj ni ĵetis lin en la
+maron kaj ridis pri liaj minacoj.  Sed jam en tiu sama nokto
+plenumiĝis liaj vortoj.  Kelkaj el miaj ŝipanoj ribelis
+kontraŭ mi.  Kun terura kolerego oni interbatalis, ĝis miaj
+partianoj submetiĝis kaj mi estis alnajlita al la masto.  Sed
+ankaŭ la ribelintoj pereis de siaj vundoj; kaj baldaŭ mia
+ŝipo estis nenio alia krom granda tombo.  Al mi ankaŭ
+estingiĝis la lumo de la okuloj: mi ĉesis spiri kaj kredis, ke
+mi mortas.  Sed tio estis nur rigidiĝo, kiu tenis min
+enkatenita.  En la sekvinta nokto, je la sama horo, je kiu ni
+ĵetis maren la derviŝon, mi kaj ĉiuj miaj kunuloj revekiĝis.
+Revenis al ni nia vivo; sed estis al ni neeble ion alian fari aŭ
+paroli, krom tio, kion ni parolis kaj faris en tiu nokto.  Tiel
+ni marveturadas jam de kvindek jaroj, ne povante vivi nek morti;
+ĉar kiel ni povis atingi la teron?  Kun freneza ĝojo ni ĉiam
+veturis plenvele tra la ventego, ĉar ni esperis disfrakasiĝi
+fine kontraŭ iu krutaĵo kaj nian lacan kapon sur la fundo de la
+maro kuŝigi al ripozo.  Tio ne prosperis al ni.  Sed nun mi
+mortos.  Denove mi dankas vin, nekonata savinto!  Se trezoroj
+povas vin rekompenci, prenu mian ŝipon, kiel signon de mia
+dankemo."
+
+Tiel parolinte, la kapitano klinis la kapon kaj mortis.  En la
+sama momento li ankaŭ, kiel antaŭe liaj kunuloj, disfalis en
+polvon.  Ĉi tion ni kolektis en kesteto kaj enterigis.  El la
+urbo mi venigis laboristojn, kiuj rebonigis mian ŝipon.
+Grandprofite interŝanĝinte kontraŭ aliaj la komercaĵojn,
+kiujn mi havis surŝipe, mi dungis maristojn, faris al mia amiko
+Mulej riĉajn donacojn, kaj forŝipiĝis al mia patrujo.  Tamen
+mi faris grandan ĉirkaŭveturadon, surbordiĝante en multaj
+insuloj kaj landoj, kie mi vendis miajn komercaĵojn.  La Profeto
+benis mian entreprenon.  Post tri kvaronjaroj mi alvenis Balsoron
+duoble pli riĉa, ol faris min la mortanta kapitano.  Miaj
+samurbanoj miregis pro miaj riĉaĵoj kaj mia feliĉo: neeble
+estis malkredigi al ili, ke mi eltrovis la diamantan valon de l'
+fama vojaĝanto Sindbado.  Mi ne maltrompis ilin.  Sed de nun la
+junaj Balsoranoj, apenaŭ atinginte sian dekokan jaron, devis
+forvojaĝi en la mondon, por fari, simile al mi, sian feliĉon.
+Mi, miaparte, vivadis trankvile kaj pace.  Ĉiukvinjare mi
+vojaĝis Mekka'on, por danki la Sinjoron en sankta loko pro lia
+beno kaj por peti pro la kapitano kaj liaj kunuloj, ke li akceptu
+ilin en sian paradizon.
+
+En la sekvinta tago la karavano vojiris seninterrompe antaŭen.
+Post kiam la vojaĝantoj ripozis en siaj tendoj, parolis Selim,
+la fremdulo, al Mulej, la plej juna komercisto: "Vi ja estas el
+ni la plej juna, kaj ĉiam gajhumora; sendube vi do scias por ni
+iun bonan ŝercrakonton.  Nu, prezentu ĝin por nia regalo, ke
+ĝi refortigu nin post la varmego de l' tago."  "Kun plezuro mi
+rakontus al vi ion amuzan," respondis Mulej, "sed al juneco, en
+ĉiuj cirkonstancoj, konvenas modesteco; kaj tial mi devas cedi
+la unuan lokon al miaj pliaĝaj kunvojaĝantoj.  Sed Zaleŭkos
+estas ĉiam tiel serioza kaj malbabilema; kial do li ne rakontu
+al ni tion, kio malĝojigis lian vivon?  Eble ni povos malpliigi
+lian ĉagrenon, se ĉagrenon li havas; ĉar fraton ni helpas
+volonte, eĉ se li estas alikredano."
+
+La tiel alvokata estis greka komercisto, mezaĝa, bela, forta,
+sed tre seriozmiena.  Kvankam li estis "nefidelulo" (ne
+mahometano), liaj kunvojaĝantoj tre amis lin; ĉar lia tuta
+personeco vekis ĉe ili estimon kaj konfidon.  Plie, li havis nur
+unu manon, kaj kelkaj supozis, ke de ĉi tiu perdo venas lia
+seriozeco.
+
+Zaleŭkos respondis al la afabla demando de Mulej: "Tre honoras
+min via konfido.  Ĉagrenon mi havas nenian, almenaŭ nenian, de
+kiu vi povus liberigi min, kiom ajn vi tion dezirus.  Tamen, ĉar
+Mulej ŝajnas riproĉeti al mi mian seriozecon, mi rakontos al vi
+ion, kio, espereble, senkulpigos min, se mi estas pli serioza ol
+aliaj.  Kiel vi vidas, mi perdis mian maldekstran manon.  Ne de
+mia naskiĝo ĝi mankas al mi, sed mi perdis ĝin en la plej
+teruraj tagoj de mia vivo.  Ĉu pro tio mi estas kulpa: ĉu ne
+estas pardoneble, ke mi estu de tiuj tagoj pli serioza, ol
+pravigas mia nuna situacio: volu mem juĝi, aŭdinte la historion
+pri la dehakita mano."
+
+
+
+
+La Historio pri la Dehakita Mano.
+
+
+Mi naskiĝis en Konstantinopolo.  Mia patro estis dragomano[1]
+ĉe La Porto,[2] kaj, krom tio, profite komercis silkajn
+ŝtofojn kaj bonodorajn oleojn.  Li donis al mi bonan edukadon,
+parte instruante min proprapene, parte instruigante min de unu el
+niaj pastroj.  En la komenco li destinis min kiel transprenonton
+de sia magazeno: sed fine, ĉar mi vidigis neesperitajn de li
+kapablojn, li decidis, laŭ konsilo de siaj amikoj, farigi min
+kuracisto, ĉar kuracisto, kiu ellernis iom pli multe ol
+ordinaraj ĉarlatanoj, povas en Konstantinopolo riĉiĝi.
+
+En nian domon venadis multe da Frankoj.[3]   Unu el ili
+konsentigis mian patron, lasi min forvojaĝi en lian hejman
+landon, al la urbo Parizo, kie, li diris, oni povas senkoste kaj
+plej bone akiri tiuspecajn sciaĵojn.  Li proponis konduki min
+tien proprapage, kiam li reiros hejmlanden.  Mia patro, kiu
+ankaŭ jam faris vojaĝojn en sia juneco, akceptis la proponon,
+kaj la Franko diris al mi, ke mi estu preta ekvojaĝi post tri
+monatoj.  Mi estis elekscitita de ĝojo pro la espero vidi
+fremdajn landojn, kaj apenaŭ mi povis atendi ĝis la momento de
+la enŝipiĝo.  Jam ordigis la Franko siajn aferojn kaj pretiĝis
+por la vojaĝo.  En la antaŭtago, mia patro kondukis min en sian
+dormoĉambreton.  Tie mi vidis belajn vestojn kaj armilojn,
+kuŝantajn sur la tablo.  Sed pli ol ĉio altiris miajn rigardojn
+granda amaso da oro, ĉar neniam ankoraŭ mi vidis tian multegon,
+kolektitan unuloken.  Mia patro ĉirkaŭprenis min kaj diris:
+
+"Vidu, filo mia, jen mi havigis al vi vestojn por via vojaĝo.
+Ĉi tiuj armiloj estas viaj; ili estas tiuj samaj, kiujn alligis
+al mi via avo, kiam mi ekforiris fremdlanden.  Mi scias, ke vi
+povas ilin uzi.  Tamen, uzu ilin nur en la okazo, se oni atakos
+vin; kaj tiam ja frapu tutforte.  Mia havo ne estas granda.  Mi
+dividis ĝin, kiel vi vidas, en tri partojn; unu estas via; unu
+estu mia vivteno kaj rezervkapitalo; sed la tria devas esti
+sankta, netuŝebla trezoro, kiu servu al vi en horo de urĝega
+bezono."
+
+Tiel parolis mia maljuna patro.  Larmoj ĵetiĝis al liaj okuloj,
+eble pro ia antaŭsento, ĉar de post tiu tago mi neniam revidis
+lin plu.
+
+La vojaĝo plenumiĝis sen ia malfeliĉo.  Baldaŭ ni alvenis
+Franklandon; kaj, post plua sestaga vojiro, ni atingis la grandan
+urbon Parizon.  Ĉi tie mia franka amiko luis por mi ĉambron,
+kaj konsilis al mi, elspezi saĝe mian monon, kiu sumiĝis je du
+mil taleroj.  En tiu urbo mi vivis tri jarojn, kaj ĉion
+ellernis, kion bona kuracisto devas scii.  Sed mensoge mi
+parolus, se mi dirus, ke mi estis tie feliĉa, ĉar tute ne
+plaĉis al mi la moroj de tiu popolo, kaj, plie, mi havis ĉe ili
+nur malmulte da bonaj amikoj; tamen ĉi tiuj estis ja noblaj
+junuloj.
+
+Pli kaj pli potence regis min la deziro revidi mian patrujon.
+Dum la tuta tempo de mia foresto mi aŭdis nenion pri mia patro.
+Tial, kiam prezentiĝis favora okazo por reiri hejmen, mi tuj
+profitis ĝin.
+
+Sciiĝinte, ke tre baldaŭ iros senditaro el Franklando al La
+Porto, mi dungiĝis kiel ĥirurgo en la sekvantaron de l'
+ambasadoro, kaj tiel sukcesis reveni Stambulon.  Sed mi trovis
+fermita la domon de mia patro, kaj la mirantaj pro mia reveno
+najbaroj diris al mi, ke mia patro mortis antaŭ du monatoj.  Tiu
+pastro, kiu instruis min en mia juneco, alportis al mi la
+ŝlosilon; kaj nun, sola kaj de ĉiuj forlasita, mi eniris en la
+dezertan domon.  Mi retrovis ĉion en sama stato, kiel mia patro
+ĝin lasis; mankis nur la oro, kiun li promesis konservi por mi.
+Mi demandis pri tio la pastron, kaj ĉi tiu sin klinis kaj diris:
+"Via patro mortis kiel sankta homo; al la eklezio li testamentis
+sian oron."  Ĉi tion mi tute ne povis, kaj ankoraŭ nun ne
+povas, kompreni.  Sed kion fari?  Mi havis neniun, kiu povus
+atesti kontraŭ la pastro; kaj vere mi devis min juĝi feliĉa
+pro tio, ke li ne konsideris ankaŭ la domon kaj la komercaĵojn
+de mia patro kiel testamentaĵon.  Tio estis la unua malfeliĉo,
+kiu trafis min.  Kaj nun venis aliaj, en seninterrompa sinsekvo.
+Mia famo kuracista tute ne disvastiĝis, ĉar mi hontis ludi
+rolon ĉarlatanan, kaj mankis al mi en ĉiuj okazoj la rekomendo
+de mia patro, kiu estus prezentinta min al riĉuloj kaj
+eminentuloj, kiuj jam ne pensis plu pri la malfeliĉa Zaleŭkos.
+Ankaŭ la komercaĵojn de mia patro mi ne povis vendi, ĉar jam
+tuj post lia morto disforiĝis lia klientaro, kaj nur iom post
+iom oni akiras novan.  Foje, dum mi malĝoje meditis pri mia
+situacio, revenis en mian memoron, ke mi jam ofte vidis en
+Franklando sampatrujanojn, kiuj travojaĝadas la landon kaj
+elmontras siajn vendotaĵojn sur la foirejoj de la urboj.  Mi
+rememoris, ke oni volonte aĉetas de ili, ĉar ili venas el
+fremdaj landoj, kaj ke tiaj komercistoj povas fari centoblan
+profiton.  Mi tuj prenis decidon.  Vendinte mian patran domon, mi
+donis parton de la tiel enspezita mono al fidinda amiko, por ke
+li tenu ĝin garde, kaj per la cetero mi aĉetis objektojn, kiuj
+en Franklando estas maloftaj, ekzemple, ŝalojn, silkajn
+ŝtofojn, kuracajn ŝmiraĵojn kaj oleojn.  Poste, luinte lokon
+sur ŝipo, mi ekvojaĝis duafoje Franklandon.
+
+Apenaŭ mi preterveturis la kastelojn de l' bordoj Dardanelaj,
+denove ŝajnis la sorto fari al mi favoran rideton.  Nia vojaĝo
+estis mallongedaŭra kaj feliĉa.  Mi trapasis la urbojn kaj
+urbetojn franklandajn, kaj ĉie mi trovis tre aĉetemajn
+klientojn.  Mia amiko en Stambulo sendis al mi ree kaj ree novajn
+provizojn da vendotaĵoj, kaj de tago al tago mi fariĝis pli
+riĉa.  Fine, opiniante, ke mi jam sufiĉe ŝparis, por povi
+riski pli gravan entreprenon, mi enpakis miajn komercaĵojn kaj
+foriris Italujon.  Sed mi ne forgesu ektuŝi alian aferon, kiu
+donis al mi ŝatindan profiton: mi helpis min ankaŭ per mia
+kuracarto.  Alveninte en urbon, mi anoncigis per afiŝoj, ke jen
+prezentas sin greka kuracisto, kiu jam resanigis multe da
+malfeliĉuloj; kaj vere mia balzamo kaj miaj medikamentoj
+enspezigis al mi ne malmulte da zekinoj.[4]  Tiel mi venis fine
+al la urbo Firenzo en Italujo.  Mi intencis resti longatempe en
+ĉi tiu urbo, ne sole ĉar ĝi tre plaĉis al mi, sed ankaŭ pro
+tio, ke mi volis mallaciĝi post la penegoj de miaj vagadoj.  Mi
+luis magazenon en la kvartalo _Santa Croce_ (santa kroĉe), kaj
+ne malproksime de tie, en gastejo, kelkajn belajn ĉambrojn kun
+altano.[5]  Senprokraste mi ĉirkaŭportigis miajn afiŝojn,
+kiuj anoncis min kiel kuraciston-komerciston.  Apenaŭ mi
+malfermis mian magazenon, alvenis arege la aĉetontoj; kaj
+kvankam mi havis prezojn iom altajn, mi vendis pli multe ol
+aliaj, ĉar mi estis komplezema kaj afabla al miaj klientoj.
+
+Mi jam travivis en Firenzo kvar agrablajn tagojn, kiam unu
+vesperon, antaŭ ol fermi la magazenon, mi pririgardis ankoraŭ
+unu fojon, laŭkutime, la enhavon de miaj sanigilujoj, kaj jen,
+en malgranda skatolo, mi trovis bileton, kiu, laŭ mia memoro, ne
+estis enmetita tien de mi.  Mi malfermis la bileton, kaj legis en
+ĝi ordonon, ke mi troviĝu akurate je la dekdua horo tiunokte
+sur la ponto nomata _Ponte vecchio_ (ponte vékkio).
+Longatempe mi meditis, demandante min vane, kiu ordonas min tien;
+sed ĉar mi ne konis en Firenzo eĉ unu homan estaĵon, mi fine
+diris al mi, ke eble oni volas konduki min kaŝe al iu malsanulo:
+jam pli ol unu fojon tio okazis al mi.  Mi do decidis tien iri;
+sed mi alligis antaŭzorge la sabron, kiun donacis al mi iam mia
+patro.
+
+Mallonge antaŭ noktomezo mi eliris, kaj baldaŭ alvenis al
+_Ponte vecchio_.  Mi trovis la ponton senhoma kaj dezerta kaj
+decidis atendi, ĝis tiu aperos, kiu min vokis.  Estis malvarma
+nokto; la luno brilis hele, kaj mi rigardadis malsupren en la
+ondojn de Arno, kiuj fulmetadis malproksimen en la lumo.  Eksonis
+la dekdua horo ĉe la preĝejoj de la urbo.  Mi elrektiĝis, kaj
+jen antaŭ mi staris altkreska viro, tute envolvita en ruĝan
+mantelon, kies unu brustrandon li tenis antaŭvizaĝe.  Komence
+mi iom ektimis, ĉar tiel subite li ekstaris malantaŭ mi tie.
+Sed tuj mi retrankviliĝis kaj diris:
+
+"Se estas vi, kiu venigis min ĉi tien, diru, per kio mi devas
+vin servi?"
+
+La ruĝmantelulo turnis sin kaj diris, mallonge: "Sekvu!"
+
+Nu, estis al mi iom timige, iri sola kun tiu nekonato.  Mi do
+restis staranta kaj diris:
+
+"Tiel ne estu, sinjoro!  Volu antaŭe sciigi min, kien.  Mi
+petas vin ankaŭ montri al mi iom vian vizaĝon, por ke mi vidu,
+ĉu vi bone intencas al mi."
+
+Sed la ruĝulo ŝajnis tute ne atenti mian peton.  "Se vi ne
+volas, Zaleŭkos, restu do hejme," respondis li, ekforirante.
+
+Ĉe tio, ekregis min la kolero.
+
+"Ĉu vi kredas," ekkriis mi, "ke homo miaspeca lasas sin
+ridinduligi de ĉiu fispritulo, kiu volus lin atendigi senutile
+en malvarma nokto?"
+
+Per tri saltoj mi atingis lin, kaptis je la mantelo kaj, kriante
+ankoraŭ pli forte, ekprenis per la alia mano mian sabron; sed la
+mantelo restis en mia mano, kaj la nekonato malaperis je la
+angulo de l' plej proksima strato.  Iom post iom moderiĝis mia
+kolero; almenaŭ mi havis la mantelon, kaj ĉi tiu devis ja doni
+la ŝlosilon de l' stranga aventuro.  Mi ĵetis ĝin ĉirkaŭ la
+ŝultrojn kaj ekvojiris hejmen.  Apenaŭ mi faris cent paŝojn,
+preteriris min tuŝproksime alia persono, kiu flustris
+franklingve: "Estu singarda, grafo!  Tiuĉinokte nenio
+farebla!"  Sed antaŭ ol mi povis rigardi ĉirkaŭen, jam la
+persono estis preterpasinta, kaj mi vidis nur kvazaŭ ombron,
+ŝtelirantan laŭlonge de la domoj.  Ke tiu alparolo rilatis ne
+min, sed la mantelon, tion mi bone komprenis; sed la aferon ĝi
+lumigis neniel.  Je la sekvanta mateno mi pripensis, kion mi
+devas fari.  En la komenco mi intencis publike anoncigi la
+mantelon, kvazaŭ mi trovis ĝin ie; sed se mi tion farus, la
+nekonato povus reprenigi ĝin triapersone, kaj mi havus nenian
+klarigon pri la afero.  Tiel pripensante, mi rigardis pli atente
+la mantelon.  Ĝi estis el peza genova veluro purpura, borderita
+per astrakana felo kaj riĉe brodita per oro.  La belega aspekto
+de l' mantelo venigis al mi ideon, kiun mi decidis efektivigi.
+
+Mi portis ĝin en mian magazenon kaj elmetis kiel vendotaĵon;
+sed mi postulis por ĝi prezon tiel altan, ke mi estis certa
+trovi neniun, kiu konsentos aĉeti.  Mia celo estis, fikse
+rigardi en la okulojn ĉiun, kiu demandos pri la prezo de la
+pelto.  La fremdulon mi ja rekonus inter miloj; ĉar, post kiam
+li perdis la mantelon, mi tre klare, kvankam nur momente, ekvidis
+lian figuron.  Aperis multe da aĉetemuloj, por vidi la mantelon,
+kies neordinara beleco altiris ĉies rigardojn; sed neniu similis
+eĉ iomete la nekonaton, kaj neniu volis pagi la altan sumon de
+ducent zekinoj.  Mi ankaŭ rimarkis, ke ĉiu, kiun mi demandis,
+ĉu vere ne troviĝas en Firenzo aliaj similaj manteloj,
+respondis per ne kaj certigis, ke li neniam vidis laboraĵon tiel
+valoregan kaj delikatan.
+
+Fine, ĉirkaŭ vesperiĝo, venis junulo, kiu ofte estis ĉe mi
+kaj jam tiun saman tagon, proponis por la mantelo grandan sumon
+da mono.  Ĵetante sakon da zekinoj sur la tablon, li ekkriis:
+"Per Dio, Zaleŭkos, mi nepre devas havi vian mantelon, eĉ se
+mi pro tio ruiniĝos": kaj siajn ormonerojn li samtempe komencis
+kalkuli.  Mi estis en granda embaraso.  Elpendigante la mantelon,
+mi havis celon, altiri sur ĝin, se eble, la rigardojn de mia
+nekonato; kaj nun venis tiu juna malsaĝulo, por pagi la
+difinitan prezegon.  En tiuj cirkonstancoj, restis al mi nenio
+alia por fari, krom konsenti pri la negoco.  Cetere, logis min la
+penso, ricevi por mia nokta aventuro tiel belan kompensaĵon.  La
+junulo surmetis la mantelon kaj foriris.  Sed ĉe la sojlo li
+turnis sin kaj deprenis de la mantelo kroĉitan al ĝi
+paperfolieton, kiun li ĵetis al mi, dirante: "Jen, Zaleŭkos,
+io, kio certe ne apartenas al la mantelo."  Mi prenis,
+indiferenta, la bileton; sed ve! jen la vortoj, kiujn mi trovis
+tie skribitaj: "Alportu la mantelon hodiaŭ nokte je la konata
+horo al _Ponte vecchio_: atendas vin kvar cent zekinoj."  Mi
+staris kvazaŭ fulmofrapita.  Tiel do, facilanime, mi ludperdis
+mian feliĉon kaj tute maltrafis mian celon!  Sed ne longe
+daŭris mia meditado.  Ekpreninte amase la ducent zekinojn, mi
+ekkuris post la aĉetinto de la mantelo kaj diris al li:
+"Reprenu viajn zekinojn, amiko mia, kaj redonu al mi la
+mantelon: mi tute ne povas ĝin vendi."  Unuamomente li kredis,
+ke mi parolas nur ŝerce; sed, konvinkiĝinte, ke mi estas tute
+serioza, li koleriĝis pro mia postulo kaj nomis min malsaĝulo.
+Fine ni ekbatalis.  Dum la bataleto, prosperis al mi deŝiregi de
+li la mantelon; kaj mi jam ekforiris kun mia akiro, kiam la
+junulo alvokis policanojn kaj trenigis min antaŭ la tribunalon.
+La juĝisto, kiun multe mirigis la plendo, aljuĝis la mantelon
+al mia kontraŭulo.  Tamen mi proponis al la junulo dudek,
+kvindek, okdek, eĉ cent zekinojn plie ol liaj ducent, se li
+recedus al mi la mantelon.  Kion ne povis fari miaj petoj, tion
+efektivigis mia oro; li akceptis miajn bonajn zekinojn.  Mi,
+miaflanke, foriris triumfante kun mia mantelo kaj devis toleri,
+ke ĉiuj Firenzanoj opiniadis min frenezulo.  Je l' fino, ilia
+opinio estis por mi tute indiferenta; mi ja sciis pli bone ol
+ili, ke mi faris profitan negocon.
+
+Senpacience mi atendis la nokton.  Ĉirkaŭ la sama horo kiel
+hieraŭ mi iris, kun la mantelo sub la brako, al _Ponte vecchio_.
+Je la lasta sonorila ekbato, elvenis figuro el la nokto kaj
+alproksimiĝis al mi.  Estis klarerekoneble la homo de hieraŭ.
+"Ĉu vi havas la mantelon?" li demandis.  "Jes, sinjoro,"
+respondis mi, "sed ĝi kostis al mi cent zekinojn kontante."
+"Mi scias," rediris li; "rigardu ĉi tien: jen vi havas kvar
+cent."  Li proksimiĝis kun mi al la larĝa balustrado de l'
+ponto, kie li elkalkulis la monerojn.  Kvar cent oraj moneroj:
+belege ili rebrilis en la lumo de la luno.  Mia koro ĝojis je
+tiu vidaĵo, neniel antaŭsentante, ke tio estos ĝia lasta
+feliĉo.  Mi enpoŝigis mian monon; kaj nun mi ekdeziris vidi pli
+bone la malavaran nekonaton; sed antaŭ la vizaĝo li havis
+maskon, tra kiu nigraj fulmebrilantaj okuloj rigardis min terure.
+"Mi dankas vin, sinjoro, pro via boneco," mi diris; "kion vi
+nun postulas de mi?  Sed antaŭe mi devas kondiĉi, ke ĝi ne
+estu io malbona."  "Vi vane estas maltrankvila," respondis li;
+"mi bezonas vian kuracistan helpon; tamen, ne por vivanto, sed
+por mortinto!"
+
+Mirigita, mi ekkriis: "Kiel tio povas esti?"
+
+"Mi venis kun mia fratino el malproksima lando," rakontis li,
+kaj samtempe li faris signon, ke mi sekvu lin: "ni loĝis ĉi
+tie ĉe amiko de nia familio.  Hieraŭ mia fratino subite mortis
+de malsano, kaj la parencoj volas enterigi ŝin morgaŭ.  Sed,
+laŭ malnova kutimo de nia familio, ĉiuj samfamilianoj devas
+kuŝi en la kripto de siaj prapatroj: multaj, kvankam ili mortis
+fremdlande, ripozas nun, enbalzamigitaj, en la hejma tombejo.
+Nu, al miaj parencoj mi ne domaĝas ŝian korpon, sed al mia
+patro mi devas alporti almenaŭ la kapon de lia filino, por ke li
+vidu ŝin ankoraŭ unu fojon."
+
+Ĉi tiu kutimo, dehaki al amataj parencoj la kapon, ŝajnis al
+mi, verdire, sufiĉagrade terura; tamen, mi ne kuraĝis ion
+kontraŭdiri, timante ofendi la nekonaton.  Mi do diris al li, ke
+mi bone scias enbalzamigi kadavrojn, kaj petis konduki min al la
+mortinta sinjorino.  Survoje, mi ne povis deteni min de la
+demando, kial ĉio ĉi tio devas fariĝi nokte kaj tiel sekrete.
+Li respondis al mi, ke liaj parencoj, kiuj konsideras lian
+intencon kruela, malhelpus ĝin, se li provus plenumi ĝin tage;
+sed se la kapo estos definitive detranĉita, ili jam ne povos
+multe diri pri la afero; li mem, diris li, povus alporti al mi la
+kapon, sed natura sento malebligas, ke li detranĉu ĝin
+propramane.
+
+Dume ni alvenis antaŭ grandan belegan domon.  Mia akompananto
+ĝin montris al mi kiel la celon de nia nokta promeno.  Ni
+preterpasis la ĉefan enirejon de l' domo; eniris tra malgranda
+pordo, kiun la nekonato zorge refermis; kaj fine, en la mallumo,
+supreniris mallarĝan tordŝtuparon.  Ĝi kondukis en nesufiĉe
+lumigitan koridoron, el kiu ni venis en ĉambron, kiun heligis
+lampeto fiksita sur la plafono.
+
+En ĉi tiu ĉambro estis lito, en kiu kuŝis kadavro.  La
+nekonato deturnis sian vizaĝon, kvazaŭ li volus kaŝi siajn
+larmojn.  Li montris per la fingro la liton, ordonis al mi
+plenumi bone kaj rapide mian taskon, kaj forlasis la ĉambron.
+
+Mi elpakis miajn tranĉilojn, kiujn, kiel kuracisto, mi ĉiam
+havis ĉe mi, kaj proksimiĝis al la lito.  Je la tuta kadavro,
+estis videbla nur la kapo, sed ĉi tiu estis tiel bela, ke,
+vole-nevole, kaptis min plej profunda kompato.  La longaj nigraj
+harligoj pendis, plektitaj, malsupren; la vizaĝo estis pala; la
+okuloj, fermitaj.  Komence mi entranĉis la haŭton, same kiel
+faras ĥirurgoj, ekamputante korpmembron.  Poste mi prenis mian
+plej akran tranĉilon, kaj tratranĉis, per unu bato, la gorĝon.
+Sed kia terurego!  La mortintino malfermis la okulojn, sed tuj
+refermis ilin, kaj, ekĝemante profunde, ŝajnis nur en tiu
+momento ellasi la lastan spiron.  Samtempe la varma sango
+elŝprucis el la vundo.  Nun mi estis certa, ke mortigis la
+malfeliĉulinon neniu alia krom mi.  Ke ŝi jam ne plu vivis,
+estis tute ne dubeble, ĉar, post tia vundo, nenio povus ŝin
+savi.  Dum kelke da minutoj mi staris tie, korpremata de tiu
+teruraĵo.  Ĉu la ruĝmantelulo trompis min? aŭ ĉu eble la
+fratino estis antaŭe nur ŝajnmortinta?  Ĉi tio ŝajnis al mi
+la pli kredebla supozo.  Sed mi ne povis diri al la frato, ke
+malpli rapida tranĉo estus revekinta ŝin, ne mortigante; sekve
+mi pretiĝis por findetranĉi la kapon.  Sed ankoraŭ unu fojon
+ekĝemis la mortanta, streĉetendis sin per dolorega ekmovo, kaj
+mortis.  Ĉe tio, venkis min la teruro, kaj, preskaŭ freneza de
+timo, mi elkuregis el la ĉambro.  Sur la koridoro regis plena
+mallumo, ĉar la lampo estis estingita; de mia akompaninto ne
+estis videbla eĉ ia postsigno; kaj mi devis palpiri laŭlonge de
+la muro, por atingi la tordŝtuparon.  Fine mi trovis ĝin kaj
+malsupreniris, duone falante, duone glitante.  Ankaŭ malsupre
+estis neniu.  Mi trovis la pordon nur duone fermita; kaj mi
+spiris pli libere, estante denove sur la strato, ĉar en tiu domo
+fariĝis al mi neelporteble terure.  Antaŭenpelata de timo, mi
+kuregis en mian loĝejon kaj enprofundiĝis en la kusenojn de mia
+lito, por forgesi mian abomenan faraĵon.  Sed dormo ne venis al
+miaj okuloj, kaj nur post la tagiĝo mi iom retrankviliĝis.
+Estis, laŭ mia opinio, tre neverŝajne, ke la homo, kiu
+subinstigis min plenumi tiun krimon (mi nun ja konsideris mian
+faron kiel krimon), denuncos min antaŭ tribunalo.  Tial mi tuj
+decidis reiri en mian magazenon, daŭrigi mian komercadon kaj
+fari kiel eble plej senzorgan mienon.  Sed ho ve! nova
+cirkonstanco, kiun mi antaŭe ne rimarkis, pliigis nun mian
+maltrankvilecon.  Mia ĉapo kaj mia zono, ja ankaŭ miaj
+tranĉiloj malestis, kaj mi ne sciis certe, ĉu mi forgese lasis
+ilin en la ĉambro de l' mortigita, aŭ perdis poste dum mia
+forkuro.  Pli kredebla ŝajnis al mi, bedaŭrinde, la unua
+konjekto: oni do povus eltrovi min kiel mortiginton!
+
+Je kutima horo mi malfermis mian magazenon.  Baldaŭ poste venis
+al mi mia najbaro, kiel li ĉiumatene kutimis fari, ĉar li estis
+homo tre babilema.
+
+"Nu, kion vi diras," ekparolis li, "pri la terura afero, kiu
+okazis en la lasta nokto?"
+
+Mi ŝajnigis scii nenion.
+
+"Kiel! ĉu vi ne scias, pri kio parolas la tuta urbo? ne scias,
+ke la plej bela floro de Firenzo, Bianka, la filino de l'
+gubernatoro, estas pasintanokte mortigita?  Ho ve!  Hieraŭ mi
+vidis ŝin, ankoraŭ tiel gajan, veturantan tra la stratoj kune
+kun ŝia fianĉo; ĉar hodiaŭ ili volis edziĝi."
+
+Ĉiu vorto de la najbaro estis al mi kvazaŭ pikego en la koron.
+Kaj ofte ripetiĝis mia turmentego, ĉar ĉiu mia kliento
+rakontis la aferon, unu pli terure ol alia; tamen ili ne povis
+diri ion samgrade teruran, kiel tio vidita de mi mem.
+
+Ĉirkaŭ tagmezo venis en mian magazenon juĝeja oficisto.
+Petinte min foririgi la apudestantojn, "Sinjoro Zaleŭkos,"
+parolis li, montrante la perditajn de mi objektojn, "ĉu tiuj
+ĉi apartenas al vi?"  Mi pripensis momenton, ĉu mi ne tion
+neu; sed ekvidinte tra la duone malfermita pordo mian
+domluiganton kaj aliajn konatojn, kiuj eble povus kontraŭatesti,
+mi decidis, ne plimalbonigi la aferon per mensogo, kaj konfesis
+min kiel posedanton de la montritaj objektoj.  La oficisto
+ordonis al mi sekvi lin, kaj kondukis min en grandan
+konstruaĵon, kiun mi baldaŭ rekonis kiel malliberejon.  Tie li
+asignis al mi ĉambron, kie mi restu ĝis nova ordono.
+
+Terura sin montris al mi mia situacio, dum mi meditis pri ĝi en
+tiu soleco.  La penso, ke, kvankam nevole, mi tamen iun mortigis,
+revenis ree kaj ree al mia spirito.  Ankaŭ mi devis konfesi al
+mi mem, ke brilo de oro turnis al mi la kapon; alie mi ne estus
+irinta tiel blinde en la kaptilon.  Du horojn post mia aresto,
+oni elkondukis min el mia ĉambro, kelkajn ŝtuparojn malsupren,
+en grandan salonon.  Tie, ĉirkaŭ longa nigrekovrita tablo,
+sidis dek du viroj, plejparte grandaĝuloj.  Ĉe la flankoj de l'
+salono etendiĝis benkoj, sur kiuj sidis la plejeminentuloj de
+Firenzo.  Sur alkonstruitaj pli supre galerioj staris densamase
+la rigardantoj.  Kiam mi stariĝis antaŭ la nigra tablo,
+leviĝis homo kun severa, malgaja mieno: estis la gubernatoro.
+Alparolante la kunvenintaron, li diris, ke li, kiel patro, ne
+povas juĝi la nunan aferon: tiun ĉi fojon li do cedas sian
+lokon al la plej maljuna senatano.  La plej maljuna senatano
+estis grandaĝulo almenaŭ naŭdekjara.  Li tenis sin
+antaŭenkliniĝe, kaj maldensaj blankaj haroj kovretis liajn
+tempiojn: sed fajre fulmetadis ankoraŭ liaj okuloj, kaj lia
+voĉo estis sentrema kaj forta.  Unue, li demandis min, ĉu mi
+volas konfesi la mortigon.  Mi petis lin favore aŭskulti min,
+kaj rakontis sentime kaj klarvoĉe, kion mi faris kaj kion mi
+sciis.  Mi rimarkis, ke la gubernatoro, dum mia rakontado, jen
+paliĝis, jen ruĝiĝis; kaj kiam mi finis, li kriis al mi
+kolerege: "Kiel, abomenulo! ĉu al senkulpulo vi volas imputi
+krimegon, kiun, pro avareco, plenumis vi mem?"  La senatano
+faris al li riproĉon pro lia interrompo, ĉar sian rajton li
+libervole rezignis; krom tio, estas neniel pruvite, ke mi krimis
+pro avareco, ĉar, laŭ lia propra diro, oni ja nenion forrabis
+al lia mortigita filino.  Li eĉ diris al la gubernatoro, ke li
+devas fari raporton pri la ĝistiama vivo de sia filino, ĉar nur
+tiamaniere oni povas decidi, ĉu mi diris la veron, aŭ ne.  Tiel
+parolinte, li fermis por tiu tago la juĝan kunsidon, por
+elĉerpi konsilon, diris li, el la paperaĵoj de l' mortinta,
+kiujn al li transdonos la gubernatoro.  Oni rekondukis min en
+mian malliberejon, kie mi pasigis malĝojan tagon, turmentata de
+la dezirego, ke oni eltrovu ian interrilaton inter la mortigita
+sinjorino kaj la ruĝmantelulo.
+
+Plena de espero, mi revenis, la morgaŭan tagon, en la juĝejon.
+Sur la tablo vidiĝis aro da leteroj.  La maljuna senatano
+demandis min, ĉu ili estas de mia mano.  Mi rigardis ilin atente
+kaj konvinkiĝis, ke ili estas de la sama mano, kiel tiuj ambaŭ
+biletoj, kiujn mi jam ricevis.  Tion mi sciigis al la senatano,
+sed oni ŝajnis ne atenti miajn vortojn kaj respondis, ke mi
+sendube skribis kaj la unujn kaj la aliajn, ĉar la subskribo de
+la leteroj estas nedisputeble Z., la ĉeflitero de mia nomo.
+Tiuj leteroj enhavis minacojn kontraŭ la mortintino kaj
+avertojn, ke ŝi ne plenumu la projektitan edziniĝon.  Ŝajnis,
+ke la gubernatoro estis doninta strangajn informojn pri mi; ĉar
+en tiu tago oni traktis min ankoraŭ pli malkonfideme kaj severe.
+Por min pravigi, mi apelaciis al miaj paperaĵoj, kiuj sendube
+troviĝas en mia ĉambro; sed oni diris al mi, ke oni jam serĉis
+ilin kaj ne trovis.  Tiel, jam antaŭ la fino de tiu juĝtago, mi
+perdis ĉiun esperon, kaj kiam, la trian tagon, mi estis
+enkondukita en la salonon, oni laŭtlegis al mi la verdikton, ke
+mi estas pruve kulpigita pri laŭintenca mortigo kaj kondamnita
+al morto.  Jen nun la terura sorto, kiu atendis min!  Forlasita
+de ĉiuj, kiuj estis al mi karaj sur la tero, malproksima de mia
+hejmo, mi devis morti senkulpa, en floranta aĝo, sub la
+ekzekutista hakilo!
+
+En la vespero de tiu terura tago, kiu determinis mian sorton, mi
+sidis, sola kaj senespera, en mia malliberejo kaj seriozege
+direktadis miajn pensojn sur la morton, kiam jen -- malfermiĝis
+la pordo de mia karcero kaj enpaŝis viro, kiu, nenion dirante,
+min longatempe observis.  "Ĉu en ĉi tia situacio mi retrovas
+vin, Zaleŭkos?" diris li fine.  Ĉe la unua rigardo, pro la
+malforta lumo de mia lampo, mi ne rekonis lin; sed la sono de lia
+voĉo revekis en mi malnovajn memorojn.  Estis Valetio, unu el
+tiuj malmultaj amikoj, kiujn mi konis en la urbo Parizo dum la
+tempo de mia studado.  Li diris, ke la okazo kondukis lin al
+Firenzo, kie loĝas, altrespektata, lia patro; li jam sciiĝis
+pri mia historio kaj estas nun veninta, por min vidi ankoraŭ unu
+fojon kaj por ekscii de mi mem, kiel mi povis ĝis tia grado
+kulpiĝi.  Mi rakontis al li la tutan aferon.  Li ŝajnis tre
+mirigita kaj petegis, ke mi ĉion diru al li, mia sola amiko, por
+ke mi ne foriru el la mondo kun mensogo sur la lipoj.  Mi ĵuris
+al li, per plej forta ĵuro, ke mi diris la veron kaj ke premas
+min nenia alia kulpo krom tiu, ke, blindigita de brilo de oro, mi
+ne rimarkis la neverŝajnecon de la rakonto de l' nekonato.  "Ĉu
+vi do ne konis Biankan?" li demandis.  Mi certigis lin, ke mi
+neniam ŝin vidis.  Valetio nun rakontis al mi, ke ĉirkaŭvolvas
+la aferon granda mistero, ke la gubernatoro tre rapideme
+plenumigis mian kondamnon, kaj ke kuras famo, laŭ kiu mi jam de
+longe konas Biankan kaj mortigis ŝin por min venĝi pro ŝia
+edziniĝo kun alia.  Mi rimarkigis al li, ke ĉio ĉi tio tre
+bone diraplikiĝas al la ruĝmantelulo, sed ke mi neniel povas
+pruvi lian kunkulpecon.  Valetio ĉirkaŭprenis min, plorante,
+kaj promesis fari ĉion eblan por almenaŭ savi mian vivon.  Mi
+havis ne multe da espero; tamen mi sciis, ke Valetio estas
+prudenta kaj leĝoscia homo, kaj ke li faros sian eblon, por min
+savi.  Dum du longaj tagoj mi estis en necerteco; fine aperis
+Valetio.  "Mi alportas konsolon, sed doloran.  Vi vivos kaj
+estos libera, sed kun perdo de unu mano."  Kortuŝita, mi dankis
+mian amikon pro mia vivo.  Li diris al mi, ke la gubernatoro
+obstine rifuzis reesplorigi la aferon, sed ke fine, por ne
+montriĝi maljusta, li konsentis, ke se oni trovos en la libroj
+pri firenza historio similan aferon, mia puno konformiĝu al tie
+eldirita.  Li kaj lia patro tralegis tage kaj nokte la malnovajn
+librojn kaj fine trovis proceson, kiu plene similas la mian.
+Jen, laŭtekste, la puno: oni dehaku al li la maldekstran manon,
+konfisku lian havon, kaj lin mem ekzilu por ĉiam.  Tia nun
+estas, diris li, ankaŭ mia puno, kaj mi devas min pretigi por la
+dolorplena horo, kiu atendas min.  Sed mi ne volas priskribi tiun
+teruran horon, en kiu, sur la publika vendoplaco, mi metis mian
+manon sur la blokon, kaj ĵetkovris min, elŝprucegante, mia
+propra sango.
+
+Valetio akceptis min en sian domon, ĝis mi resaniĝis; poste li
+noblanime provizis min per vojaĝa mono; ĉar ĉio, kion mi
+laborenspezis kun tiom da penego, estis rabakirita de la
+juĝistaro.  El Firenzo mi vojaĝis Sicilion, kaj de tie per la
+unua ŝipo, kiun mi trovis, al Konstantinopolo.  Mian tutan
+esperon mi metis sur la monsumon, kiun mi antaŭe alkonfidis al
+mia amiko; mi ankaŭ petis, ke li permesu al mi loĝi ĉe li; sed
+kiel granda estis mia miro, kiam li demandis min, kial mi ne
+volas ekloĝi en mia propra domo.  Li diris al mi, ke fremda homo
+jam aĉetis en mia nomo domon en la greka kvartalo; la sama homo
+ankaŭ diris al la najbaroj, ke mi mem alvenos baldaŭ.  Mi tuj
+iris tien kun mia amiko.  Ĝoje akceptis min ĉiuj miaj konatoj.
+Maljuna komercisto transdonis al mi leteron, kiun postlasis tie
+la aĉetinto de la domo.
+
+Mi legis: "Zaleŭkos! du manoj estas nun pretaj senripoze
+labori, por ke vi ne sentu la perdon de unu.  Al vi apartenas la
+domo, kiun vi vidas ĉi tie, kune kun ĝia tuta enhavo; kaj
+ĉiujare oni al vi transdonos tiel multe, ke vi enkalkuliĝos
+inter la plej riĉaj el viaj samlandanoj.  Ke vi pardonu al tiu,
+kiu estas pli malfeliĉa ol vi!"  Mi povis bone diveni, kiu
+estas la aŭtoro de tiu letero; kaj la komercisto diris al mi,
+responde al mia demando, ke ĝi estis homo, kiun li prenis por
+Franko: li surhavis ruĝan mantelon.  Nun mi sciis sufiĉe, por
+konfesi al mi mem, ke la nekonato, malgraŭ ĉio, ne estas tute
+senigita je ĉiu nobla inklino.  En mia nova domo mi trovis ĉion
+plej bone aranĝita, -- interalie, magazenon kun komercaĵoj pli
+belaj ol mi iam havis antaŭe.  De tiu tempo forpasis dek jaroj.
+Plivere pro kutimo, ol pro tio, ke mi bezonas tion fari, mi
+daŭrigas miajn vojaĝojn; sed tiun landon, kie mi fariĝis tiel
+malfeliĉa, mi neniam revidis plu.  Ĉiujare mi ricevis, de post
+tiu tempo, mil ormonerojn; sed kvankam mi ĝojas scii, ke tiu
+malfeliĉulo estas nobla homo, tamen li ne povas foraĉeti la
+ĉagrenon de mia animo, ĉar ĉiam vivos en mi la terura bildo de
+la mortigita Bianka.
+
+Zaleŭkos, la greka komercisto, jam finis sian rakonton.  La
+aliaj aŭskultis lin kun varmega kunsento; sed pli ol ĉiuj
+kortuŝita ŝajnis la fremdulo.  Kelke da fojoj, dum la
+rakontado, li profunde ekĝemis; kaj al Mulej ŝajnis, kvazaŭ
+liaj okuloj pleniĝis unufoje de larmoj.  Ankoraŭ longatempe ili
+priparoladis la historion.
+
+La fremdulo demandis: "Ĉu vi do ne malamas la nekonaton, kiu
+tiel malnoble perdigis al vi gravan korpmembron, elmetante al
+danĝero eĉ vian vivon?"
+
+"Verdire," respondis la greko, "estis iam horoj, en kiuj mia
+koro akuzadis lin antaŭ Dio, ke li alportis al mi tiun ĉi
+malfeliĉon kaj venenis mian vivon; sed mi trovis konsolon en la
+kredo de miaj prapatroj, kaj tiu ĉi ordonas al mi ami miajn
+malamikojn; cetere, li sendube estas eĉ pli malfeliĉa ol mi."
+
+"Vi estas nobla homo!" ekkriis la fremdulo; kaj, emociita, li
+premis al la greko la manon.
+
+Sed nun la gardistarestro interrompis ilian interparoladon.  Kun
+zorgoplena mieno li envenis en la tendon kaj anoncis, ke ili ne
+sin donu al ripozo, ĉar ĉi tie estas la loko, kie oni plej ofte
+surfalas karavanojn; krom tio, liaj gardistoj kredas vidi en la
+malproksimo aron da rajdantoj.
+
+Tre konsternis la komercistojn ĉi tiu sciigo; sed la fremdulo
+miris pri ilia maltrankvileco, ĉar li opiniis, ke ili estas
+sufiĉe bone armitaj, por ne timi araĉon da rabemaj araboj.
+
+"Jes, sinjoro," respondis al li la gardistarestro, "se ĝi
+estus nur tia kanajlaro, oni povus senzorge kuŝiĝi por ripozi;
+sed de kelka tempo vidigas sin denove la terura Orbasano; kaj pro
+tio estas necese, ke ni tenu nin prete."
+
+La fremdulo demandis, kiu do estas tiu Orbasano, kaj Aĥmet, la
+maljuna komercisto, respondis: "Rondiras pri tiu mirinda homo
+ĉiuspecaj legendoj.  Unuj kredas lin superhoma estaĵo, ĉar jam
+ofte li venke batalis sola kontraŭ kvin eĉ ses atakantoj; aliaj
+opinias lin iu kuraĝa franko, kiun malfeliĉo forpelis en ĉi
+tiun regionon; sed el ĉiuj pridiroj nur la jena estas
+nedisputebla: ke li estas fireputacia rabisto kaj ŝtelisto."
+
+"Tion vi tamen ne povas certigi," protestis Leza, unu el la
+komercistoj.  "Kvankam li estas rabisto, tamen li estas nobla
+homo, kaj tia li montris sin al mia frato, kiel mi ja povus
+rakonti al vi.  El sia tuta samgentanaro li faris homojn bone
+ordigitajn: kaj dum li trairadas la dezerton, neniu alia gento
+kuraĝas sin montri.  Plie, li ne rabadas kiel faras aliaj, sed
+li postulas de la karavanoj protektan imposton; kaj kiu volonte
+tion pagas, povas sendanĝere daŭrigi sian vojon, ĉar Orbasano
+estas la sinjoro de la dezerto."
+
+Tiel interparoladis la vojaĝantoj en la tendo.  La
+gardostarantoj, aliflanke, kiuj postenis ĉirkaŭ la tendaro,
+komencis maltrankviliĝi.  Granda amaso da rajdantoj vidiĝis en
+interspaco de duonhora vojo: ili ŝajnis alrajdi rekte al la
+tendaro.  Unu el la gardistoj eniris tial en la tendon kaj
+sciigis, ke verŝajne oni baldaŭ atakos la karavanon.  La
+komercistoj interkonsiliĝis, kion ili devas fari: ĉu iri
+renkonte al la malamikoj, aŭ atendi la atakon.  Aĥmet kaj la du
+pli maljunaj komercistoj volis tion ĉi lastan; sed la flamiĝema
+Mulej kaj Zaleŭkos postulis la unuan kaj vokis al helpo la
+fremdulon.  Tiu ĉi, trankvilanima, eltiris el sia zono bluan
+tuketon kun ruĝaj steloj, alligis ĝin al lanco kaj ordonis al
+sklavo starigi ĝin sur la tendo; li donas garantie sian vivon,
+li diris, ke la rajdantoj pace preteriros, kiam ili ekvidos tiun
+signon.  La sklavo starigis la lancon sur la tendo; sed Mulej ne
+volis kredi, ke la rimedo sukcesos.  Dume ekarmis sin ĉiuj, kiuj
+estis en la tendaro, kaj, ekscitite atendante, ili rigardadis
+renkonte al la rajdantoj.  Ŝajnis tamen, ke tiuj ĉi jam ekvidis
+la signon sur la tendo, ĉar ili subite dekliniĝis de sia
+antaŭa direkto kaj ekforrajdis flanken per granda ĉirkaŭiro.
+
+Mirigite la vojaĝantoj staris tie dum kelkaj momentoj,
+rigardante jen al la rajdantoj, jen al la fremdulo.  Tiu ĉi
+staris antaŭ la tendo, tute indiferenta, kvazaŭ nenio okazis,
+kaj rigardadis malproksimen tra la ebenaĵo.  Fine Mulej
+interrompis la silenton: "Kiu vi estas, ho potenca nekonato,"
+ekkriis li, "kiu per sola movo de l' mano obeigas la sovaĝajn
+rabistajn bandojn de l' dezerto?" -- "Vi taksas mian arton pli
+alta ol ĝia vera valoro," respondis Selim Baruĥ.  "Per ĉi
+tiu signo mi provizis min, kiam mi forsaviĝis el mallibereco.
+Kion ĝi signifas, tion mi mem ne scias; mi scias nur jenon: kiu
+vojaĝas kun ĉi tiu signo, troviĝas sub potenca protekto."
+
+La komercistoj dankis la fremdulon kaj nomis lin ilia savinto.
+Efektive, la rajdantaro estis tiel multenombra, ke la karavano
+certe ne povus fari al ĝi longan kontraŭstaradon.
+
+Pli trankvilanime oni nun kuŝiĝis ripozi; kaj kiam la suno
+komencis subiri kaj la vespera vento blovadis tra la sabla
+ebenaĵo, ili ekforiris pluen.
+
+La morgaŭan tagon ili haltis en interspaco de unutaga vojo de la
+eliro el la dezerto.  Kiam la vojaĝantoj denove kunvenis en la
+granda tendo, Leza, la komercisto, prenis la parolon: "Mi diris
+al vi hieraŭ, ke la timata Orbasano estas nobla homo; permesu,
+ke mi hodiaŭ ĝin pruvu, rakontante al vi la sorton de mia
+frato. -- Mia patro estis kadio[6] en Akaro.  Li havis tri
+infanojn.  Mi estis la plej aĝa; mia frato kaj mia fratino estis
+multe pli junaj ol mi.  Kiam mi havis dudek jarojn, la frato de
+mia patro lasis min voki.  Li destinis min esti heredonto de siaj
+bienoj, kondiĉe ke ĝis lia morto mi restu ĉe li.  Sed ĉar li
+atingis grandan aĝon, mi revenis ne pli frue ol antaŭ du jaroj
+en mian hejmon, ne sciiĝinte ion pri la terura sorto, kiu
+intertempe trafis mian familion, nek kiel Allah ĝin favorkore
+bonigis."
+
+
+
+
+La Savo de Fatme.
+
+
+Mia frato Mustafa kaj mia fratino Fatme havis preskaŭ la saman
+aĝon.  La unua estis maksimume du jarojn pli aĝa.  El la tuta
+koro ili amis unu la alian, kaj en ĉio ili kunlaboradis por
+malplipezigi al nia malsanema patro la ŝarĝon de lia granda
+maljuneco.  Kiam venis la dek-sesa naskotago de mia fratino, mia
+frato aranĝis feston.  Li invitigis al si ĉiujn ŝiajn
+kunludantinojn, prezentigis al ili en la ĝardeno de l' patro
+elektitajn manĝaĵojn, kaj, ĉe la vesperiĝo, invitis ilin fari
+plezurvetureton surmaran en barko, kiun li jam luis kaj feste
+ornamis.  Fatme kaj ŝiaj amikinoj ĝoje konsentis; ĉar la
+vespero estis bela kaj la urbo, precipe kiam oni ĝin rigardis
+vespere de sur la maro, prezentis belegan vidaĵon.  Al la
+knabinoj estis tiel bone sur la barko, ke ili konsentigis mian
+fraton veturi ĉiam pli kaj pli antaŭen en direkto al la plena
+maro.  Sed Mustafa konsentis iom kontraŭvole, ĉar jam antaŭ
+kelkaj tagoj oni vidis tie korsaron.  Ne malproksime de la urbo
+elstaras en la maron promontoro.  Ĝis tie la knabinoj volis
+veturi, por vidi la sunon subiranta en la maron.  Ĉirkaŭremante
+la promontoron, ili ekvidis, en malgranda interspaco, barkon
+plenan de viroj armitaj.  Antaŭvidante ion ne bonan, mia frato
+ordonis al la remistoj turni la boaton kaj alremi al la tero.
+Kaj efektive lia timo ŝajnis realiĝi: la alia barko sekvis
+rapide tiun de mia frato, atingis ĝin, ĉar ĝi havis pli multe
+da remistoj, kaj sin tenis ĉiam inter nia barko kaj la marbordo.
+La knabinoj, ekkonsciinte pri la minacanta ilin danĝero, salte
+leviĝis, kriadis, ploradis; vane Mustafa penis ilin
+retrankviligi, vane li admonis ilin resti senmovaj, ĉar ili
+elmetas la barkon al la danĝero esti renversita per tia tien --
+kaj reenkurado.  Nenio helpis.  Fine, kiam alproksimiĝis la alia
+boato, ili ĉiuj kuregis al la posta parto de l' barko, kaj tiu
+ĉi renversiĝis.  Dume oni jam observis de sur la tero la movojn
+de la fremda boato; kaj ĉar oni jam de kelka tempo estis
+maltrankvila pro korsaroj, tiu ĉi boato vekis suspekton; tial
+debordiĝis kelkaj barkoj, por helpi la nian.  Sed ili alvenis
+nur ĝustatempe por enŝipigi la dronantojn.  En la konfuzo, la
+malamika boato jam malaperis.  Sur la du barkoj, kiuj surprenis
+la dronantojn, oni ne sciis certe, ĉu ĉiuj estas savitaj.  Oni
+reciproke proksimiĝis; kaj ho ve! oni eksciis, ke mia fratino
+kaj unu el ŝiaj kunludantinoj malestis; samtempe oni ekvidis en
+unu el la barkoj fremdulon, kiun konis neniu.  Minacite de
+Mustafa, li konfesis, ke li apartenas al la malamika ŝipo, kiu
+ankrostaras je du mejloj oriente, kaj ke liaj kunuloj,
+forrapidegante, lin lasis al lia sorto en la momento, kiam li
+ekkunsavis la knabinojn; li ankaŭ diris, ke li rimarkis, kiel
+oni entrenis du el ili en la barkon.
+
+Senlima estis la doloro de mia maljuna patro.  Ankaŭ Mustafa
+estis morte afliktita, ne nur pro tio, ke li perdis sian amatan
+fratinon, kaj ke li devas sin mem kulpigi pri ŝia malfeliĉo,
+sed plie -- tiu amikino de Fatme, kiu partoprenis ŝian
+malfeliĉon, estis de siaj gepatroj promesita al li kiel edzino,
+kaj tion li ankoraŭ ne kuraĝis konfesi al nia patro, ĉar ŝiaj
+gepatroj estis malriĉaj kaj de malaltranga deveno.  Sed mia
+patro estis homo severa.  Kiam lia ĉagrenego iom malpliiĝis, li
+venigis al si Mustafan kaj diris al li: "Via malsaĝeco nun
+rabis de mi la konsolon de miaj lastaj jaroj kaj la ĝojon de
+miaj okuloj.  For de mi! mi forpelas vin por eterne de antaŭ mia
+vizaĝo; mi malbenas vin kaj viajn posteulojn; kaj ne pli frue ol
+tiam, kiam vi rekondukos al mi Fatme'on, via kapo liberiĝos de
+la malbeno de l' patro."
+
+Tion mia malfeliĉa frato tute ne atendis.  Jam antaŭe li firme
+decidis elserĉi sian fratinon kaj ŝian amikinon: por tio li nur
+volis elpetegi al si la benon de la patro, kaj nun tiu ĉi
+forpelis lin, malbenitan, en la mondon.  Tamen, kvankam granda
+jam estis lia aflikto, tiu ĉi nova malfeliĉo, kiun li ja ne
+meritis, plifortigis nun lian kuraĝon.  Li iris al la kaptita
+korsaro kaj demandis lin, kien veturas lia ŝipo, kaj eksciis, ke
+ili komercas pri sklavoj kaj faras kutime grandan publikan
+sklavovendadon en Balsoro.
+
+Kiam li revenis hejmen, por pretigi sin por la vojaĝo, la kolero
+de la patro ŝajnis iom kvietiĝinta, ĉar li sendis al li sakon
+da oro, kiel subtenon dum la vojaĝo.  La gepatrojn de Zorajde --
+tiel nomiĝis lia forrabita fianĉino -- Mustafa, plorante,
+adiaŭis; poste li ekforiris Balsoron.  Li faris la vojaĝon
+surtere, ĉar de nia urbeto al Balsoro nenia ŝipo tiutempe
+veturis.  Tial li devis fari tre streĉitajn tagvojirojn, por
+alveni Balsoron ne tro longatempe post la korsaroj.  Ĉar li
+havis bonan ĉevalon kaj nenian pakaĵon, li esperis atingi la
+urbon en la fino de la sesa tago.  Sed en la vespero de la kvara
+tago, dum li tute sola rajdis sian vojon, surfalis lin subite tri
+viroj.  Rimarkinte, ke ili estas bone armitaj kaj fortaj kaj ke
+ili celas lian monon kaj lian ĉevalon plivere ol lian vivon, li
+kriis al ili, ke li volas kapitulaci.  Ili desaltis de siaj
+seloj, kunligis al li la piedojn sub la ventro de lia ĉevalo,
+kaj, metinte lin meze inter sin, dum unu el ili ekprenis lian
+bridon, ili ekfortrotis rapide, ne parolante eĉ unu vorton.
+
+Mustafa fordonis sin al premanta malespero.  Ŝajnis, ke jam nun
+plenumiĝis por la malfeliĉulo la malbeno de lia patro; ĉar
+kiel li povas esperi savi sian fratinon kaj Zorajde'on, se,
+senigita je ĉiuj rimedoj, li nenion povas doni, por ilin
+liberigi, krom sia mizera vivo?  Mustafa kaj liaj senparolaj
+akompanantoj jam rajdis eble unu horon proksimume, kiam ili
+deturniĝis en malgrandan flankvaleton.  La valeto estis
+ĉirkaŭborderita de altaj arboj.  Mola, malpale verda herbejo,
+tra kies mezo rivereto fluis rapide, invitis al ripozo.  Kaj
+efektive li ekvidis, starigitajn tie, dek kvin ĝis dudek
+tendojn.  Al la palisetoj de l' tendoj estis ligitaj kameloj kaj
+belaj ĉevaloj; kaj el unu el la tendoj elsonis gajaj melodioj de
+citro kaj du belaj voĉoj de viroj.  Al mia frato ŝajnis,
+kvazaŭ homoj, kiuj elektis tiel agrablan tendarejon, ne povus
+intenci kontraŭ li ion malbonan; tial li obeis sentime la
+ordonon de siaj kondukantoj, kiuj, disiginte liajn ligilojn,
+faris al li signon, ke li desaltu de ĉevalo.  Oni kondukis lin
+en tendon pli grandan ol la ceteraj, belete, preskaŭ kokete
+ornamitan interne.  Belegaj orbroditaj kusenoj, teksitaj
+tapiŝoj, oritaj incensujoj estus montrintaj aliloke riĉecon kaj
+komforton; sed ĉi tie ili ŝajnis nur kuraĝaĉa rabaĵo.  Sur
+unu el la kusenoj sidis maljuna vireto; lia vizaĝo estis
+malbela, lia haŭto nigre bruna kaj brilanta; kaj malloga trajto
+de malica ruzo ĉirkaŭ okuloj kaj buŝo faris malameginda lian
+vidiĝon.  Kvankam ĉi tiu viro penadis donigi al si kiom eble da
+respekto, tamen Mustafa baldaŭ rimarkis, ke ne por li oni tiel
+riĉe ornamis la tendon; kaj la alparolmaniero de liaj
+kondukantoj ŝajnis lin pravigi en lia supozo.  "Kie estas la
+Forta?" demandis ili la malgrandulon.  "Li faras ĉaseton,"
+respondis ĉi tiu; "sed li komisiis min okupi, kiel
+anstataŭanto, sian lokon." -- "Ne saĝe li agis, tion
+farante," rediris unu el la rabistoj, "ĉar baldaŭ oni devos
+decidi, ĉu tiu ĉi hundo devas morti aŭ pagi; kaj tion scias la
+Forta pli bone ol vi."
+
+La malgrandulo, kiu havis, laŭŝajne, deziron sin venĝi per
+bato, sin levis en la sento de sia indeco kaj elrektigis sin
+alten, por atingi per siaj fingropintoj la orelon de sia
+kontraŭulo.  Sed vidante, ke liaj penoj restas senfruktaj, li
+komencis insulti; kaj vere, ĉiun lian malĝentilaĵon la aliaj
+plenvalore repagis, ke la tuta tendo rebruegis de la
+interinsultado.  Subite malfermiĝis la pordo de l' tendo, kaj
+enpaŝis altkreska majesta viro, juna kaj bela kiel princo de
+Perslando.  Liaj vestoj kaj armiloj estis, esceptinte nur lian
+belegan sabron kaj lian riĉe ornamitan ponardon, neatentindaj
+kaj simplaj; sed lia severa rigardo, ja lia tuta teniĝo, kvankam
+neniel timigaj, inspiris respekton.
+
+"Kiu ĝi estas, kiu kuraĝas ekmalpaci en mia tendo?" kriis li
+al la timigitaj apudestantoj.  Dum kelkaj momentoj regis profunda
+silento; fine rakontis unu el tiuj, kiuj alvenigis Mustafan, kiel
+la afero okazis.  Ĉe tio ruĝiĝis de kolero la vizaĝo de tiu,
+kiun oni nomis "la Forta."  "Ĉu vi kredas, ke mi iam min
+lasus anstataŭiĝi de vi, Hasano?" kriis li, per terura voĉo,
+al la malgrandulo.  Tiu ĉi kvazaŭ kuntiriĝis pro timo, tiel ke
+li ŝajnis eĉ multe pli malgranda ol antaŭe, kaj ekŝteliĝis
+al la elirejo de la tendo.  Sed bontrafa piedekbato de la Forta
+igis lin, per granda neordinara salto, elflugi tra la pordo.
+
+Kiam la hometo estis malaperinta, la tri viroj kondukis Mustafan
+antaŭ sian hetmanon, kiu jam sidigis sin sur la kusenoj.  "Jen
+ni alvenigas tiun, kiun vi ordonis al ni kapti."  La ĉefo longe
+observis la kaptiton; poste li parolis: "Baŝao de Suliejka! via
+propra konscienco ja diras al vi, kial vi nun staras antaŭ
+Orbasano."  Aŭdinte tion, mia frato sin ĵetis antaŭ li genue
+kaj respondis: "Ho sinjoro! al mi ŝajnas, ke vi eraras; mizera
+malfeliĉulo mi ja estas, sed ne tiu baŝao, kiun vi serĉas!"
+Mirigis ĉi tiuj vortoj ĉiujn, kiuj estis en la tendo.  Sed la
+sinjoro de la tendo parolis: "Ne multe utilos al vi viaj
+ŝajnmanovroj, ĉar mi tuj alkondukigos al vi personojn, kiuj vin
+bone rekonos."  Li ordonis alkonduki Zulejman.  Oni venigis en
+la tendon maljunan virinon, kiu, al la demando, ĉu ŝi ne
+rekonas en mia frato la Baŝaon de Suliejka, respondis: "Jes,
+ja!  Kaj mi ĵuras per la tombo de l' Profeto, ĝi estas la
+baŝao kaj neniu alia." -- "Vidu nun, abomenulo, kiel vi vane
+estis ruza," ekparolis kolere la Forta.  "Vi estas por mi tro
+malestiminda, por ke mi malpurigu per via sango mian bonan
+ponardon; sed al la vosto de mia ĉevalo mi alligos vin morgaŭ,
+kiam la suno leviĝos, kaj mi trarajdegos kun vi la arbarojn,
+ĝis ĝi subiros malantaŭ la montoj de Suliejka!"  Nun ekperdis
+mia malfeliĉa frato la kuraĝon.  "Tio estas la malbeno de mia
+kruela patro," ekkriis li, plorante; "jen ĝi alpelas min al
+malhonora morto; kaj ankaŭ vi estas perdita, dolĉa fratino, kaj
+vi, Zorajde!" -- "Via ludaĉo nenion utilas al vi," diris unu
+el la rabistoj, ligante al li la manojn malantaŭ la dorso;
+"eliru tuj el la tendo, ĉar la Forta ekmordas la lipojn kaj
+rigardas al sia ponardo.  Se vi volas travivi ankoraŭ unu
+nokton, venu!"
+
+Ekforkondukante mian fraton, la rabistoj renkontis tri aliajn,
+antaŭenpelantajn kaptiton.  Ili eniris kun li en la tendon.
+"Jen tiu baŝao, kiun ni nun venigas al vi laŭ via ordono,"
+diris ili, kaj ili kondukis la kaptiton antaŭ la kusenon de la
+Forta.  Kiam la kaptito estis tien kondukita, mia frato havis
+bonan okazon, por observi lin, kaj al li mem falis en la okulojn
+la simileco, kiun havis tiu homo kun li; nur lia barbo estis pli
+nigra, kaj pli bruna lia vizaĝo.  Ŝajnis, ke la apero de la dua
+kaptito tre mirigis la Fortan.  "Kiu el vi estas la ĝusta?" li
+demandis, rigardante jen mian fraton, jen la alian.  "Se vi
+aludas la Baŝaon de Suliejka," respondis, per fiera tono, la
+kaptito, "tio estas ja mi!"  Longe kaj fikse la Forta rigardis
+la baŝaon, per sia severa terura rigardo; poste, nenion dirante,
+li faris signon, ke oni konduku lin for.  Kiam ĉi tio estis
+farita, li alproksimiĝis al mia frato, distranĉis ponarde liajn
+ligilojn kaj faris signon, ke li sidiĝu apud li sur la kuseno.
+"Mi estas vere afliktita, fremdulo," diris li, "ke mi prenis
+vin por tiu monstro, sed alskribu ĝin al stranga dispono de l'
+ĉielo, kiu faligis vin en la manojn de miaj fratoj, en la horo
+mem, kiu estas dediĉita al la pereo de tiu kanajlo."  Mia frato
+petis lin pri unu sola favoro: ke li permesu al li daŭrigi tuj
+lian vojaĝon, ĉar ĉiu prokrasto povas esti por li pereiga.  La
+Forta informigis sin pri liaj urĝaj aferoj; kaj post kiam
+Mustafa ĉion rakontis al li, li konsilis al li pasigi ĉi tiun
+nokton en lia tendo; li kaj lia ĉevalo sendube bezonas ripozon;
+sed la morgaŭan tagon li montros al li vojon, kiu kondukos lin
+al Balsoro post unu kaj duono da tago.  Mia frato konsentis,
+estis bonege regalita, kaj dormis trankvile ĝis la mateno en la
+tendo de l' rabisto.
+
+Kiam li revekiĝis, li vidis sin tute sola en la tendo, sed
+antaŭ la kurteno li ekaŭdis kelkajn voĉojn kune parolantajn:
+ili ŝajnis aparteni al la sinjoro de l' tendo kaj al la
+malgranda nigrebruna vireto.  Li subaŭskultis iome, kaj aŭdis,
+je sia konsternego, kiel la malgrandulo insiste postulas de la
+alia, ke li mortigu la fremdulon, ĉar, se li estos liberigita,
+li povos ilin ĉiujn perfidi.
+
+Mustafa tuj rimarkis, ke la vireto portas koleron kontraŭ li,
+ĉar li estis la kaŭzo de tio, ke oni traktis lin hieraŭ tiel
+malbone.  Dum kelkaj momentoj la Forta ŝajnis pripensi.  "Ne,"
+parolis li fine, "li estas mia gasto, kaj por mi la gastrajto
+estas sankta; krom tio, ŝajnas al mi, ke li ne havas tian
+mienon, kvazaŭ li volus nin perfidi."
+
+Dirinte tion, li forŝovis la kurtenon kaj eniris en la tendon.
+"Pacon al vi, Mustafa," diris li; "ni gustumu la matenan
+trinkon; poste vi pretiĝu por la foriro."  Li prezentis al mia
+frato pokalon da sorbedo kaj, kiam ili estis trinkintaj, ili
+bridis la ĉevalojn, kaj kun koro multe pli kuraĝa ol ĉe sia
+alveno Mustafa surĉevaliĝis.  Ili baldaŭ preterrajdis la
+tendaron, kaj nun ili deturniĝis en larĝan vojon, kondukantan
+en la arbaron.  La Forta rakontis al mia frato, ke tiu baŝao,
+kiun ili kaptis dum la ĉasado, promesis toleri, ke ili restu
+sendanĝere en lia regiono; sed antaŭ kelkaj semajnoj li kaptis
+unu el la plej bravaj de la bando kaj, post plej teruraj
+turmentegoj, lasis lin pendigi.  Jam de longe li tenis lin sub
+spionado, kaj hodiaŭ li devas morti.  Mustafa ne kuraĝis ion
+kontraŭdiri, ĉar li estas feliĉa, ke li mem saviĝis kun
+sendifekta haŭto.
+
+Ĉe la eliro de la arbaro la Forta haltigis sian ĉevalon,
+priskribis al mia frato la vojon, etendis al li sian manon por
+adiaŭi, kaj parolis: "Mustafa, vi fariĝis, en stranga maniero,
+gasto de la rabisto Orbasano.  Mi ne volas ordoni, ke vi nepre
+prisilentu, kion vi vidis kaj aŭdis.  Kvankam senkulpa, vi
+elsuferis la antaŭtimon de l' morto, kaj mi ŝuldas al vi
+kompenson.  Prenu, kiel memoraĵon, ĉi tiun ponardon; kaj kiam
+ajn vi bezonos helpon, ĝin sendu al mi, kaj mi rapidos por vin
+defendi.  Eble ankaŭ ĉi tiu saketo utilos al vi por via
+vojaĝo."  Mia frato dankis lin pro lia noblanimeco; li prenis
+la ponardon, sed la saketon li ne volis akcepti.  Ankoraŭ unu
+fojon Orbasano premis al li la manon, faligis teren la saketon
+kaj ekforgalopis ventegorapide en la arbaron.  Vidante, ke jam ne
+plu estas eble lin kuratingi, Mustafa desaltis de sia ĉevalo,
+por reeklevi la saketon, kaj ekmiregis pro la grandanimeco de sia
+gastiginto, ĉar la saketo enhavis multegon da oro.  Li dankis
+Allah'on pro sia saviĝo, kaj rekomendinte al lia favorkoreco la
+noblan rabiston, li ekdaŭrigis gajakore sian vojon al Balsoro.
+
+Leza silentiĝis kaj demande rigardis Aĥmet'on, la maljunan
+komerciston.
+
+"Ne, se estas tiel," diris ĉi tiu, "volonte mi plibonigas
+mian juĝon pri Orbasano; ĉar vere, bele li agis kontraŭ via
+frato."
+
+"Li agis kiel brava Islamano," ekkriis Mulej; "sed mi esperas,
+ke tio ne estas jam la fino de via rakonto, ĉar, se mi ne
+eraras, ni ĉiuj deziregas aŭdi plue, kio okazis al via frato,
+kaj ĉu li liberigis Fatme'on, vian fratinon, kaj la belan
+Zorajde'on."
+
+"Se tio vin ne enuigas, mi volonte daŭrigos la rakonton,"
+respondis Leza, "ĉar, efektive, la historio de mia frato estas
+aventuroplena kaj miriga."
+
+Ĉe la tagmezo de la sepa tago post sia foriro, Mustafa enrajdis
+tra la pordego de Balsoro.  Enirinte en karavanejon, li tuj
+demandis, kiam komenciĝos la sklavovendado, kiu ĉiujare
+fariĝas ĉi tie.  Sed li ricevis la teruran respondon, ke li
+venas tro malfrue je du tagoj.  Oni esprimis bedaŭron pro lia
+malfruiĝo kaj rakontis al li, ke li multe perdis, ĉar, en la
+plej lasta tago de l' vendado, alvenis du sklavinoj tiel superege
+belaj, ke ili altiris sur sin la rigardojn de ĉiuj aĉetantoj.
+Tiuj ĉi lastaj, oni diris, interbatiĝis kaj interdisŝiriĝis
+en plej bona maniero pro tiuj belulinoj, kiuj fine ja estis
+venditaj, sed por prezo tiel alta, ke nur ilia nuna sinjoro povis
+ĝin pagi.  Mia frato informiĝis pli detale pri la sklavinoj kaj
+jam ne dubis plu, ke tio estas la samaj malfeliĉulinoj, kiujn li
+nun serĉas.  Li eksciis plie, ke tiu, kiu ilin aĉetis, loĝas
+je kvardek horoj de Balsoro kaj nomiĝas Tiuli-Kos, eminenta,
+riĉa, sed jam iom maljuna viro, kiu en pasinta tempo estis
+Kapudan-baŝao[7] de l' kalifo, sed nun estas eksiĝinta, por
+elripozi kun siaj amasigitaj riĉaĵoj.
+
+Komence Mustafa volis tuj residiĝi sur sian ĉevalon, por
+rapidatingi Tiulin, kiu apenaŭ povis esti antaŭiĝinta eĉ je
+unutaga vojiro.  Sed ekpensinte, ke li, solulo, neniel povas
+sukcesi kontraŭ tiu potenca vojaĝanto, nek rekapti de li lian
+akiron, li penis elpensi alian agmanieron, kaj baldaŭ li trovis
+ĝin.  Lia maldistingiĝo je la Baŝao de Suliejka, -- konfuzo,
+kiu siatempe minacis fariĝi por li tiel danĝera, -- venigis al
+li la penson, eniri sub tiu nomo en la domon de Tiuli kaj
+tiumaniere riski unu ekprovon por liberigi la du malfeliĉajn
+knabinojn.  Li do dungis kelke da servistoj kaj ĉevaloj, -- por
+tio bonege utilis al li la mono de Orbasano, -- havigis al si mem
+kaj al siaj servistoj belegajn vestojn, kaj ekvojiris al la
+kastelo de Tiuli.  Post kvin tagoj li alvenis proksimen de tiu
+kastelo.  Ĝi kuŝis sur bela ebenaĵo.  De ĉiuj flankoj
+ĉirkaŭfermis ĝin altaj muroj, kiujn la konstruaĵoj nur tre
+malmulte superstaris.  Alveninte tien, Mustafa kolorigis nigraj
+siajn harojn kaj sian barbon kaj ŝmiris sian vizaĝon per la
+suko de iu kreskaĵo, kiu donis al ĝi ĝuste tiun saman brunetan
+koloron, kiun havis la vizaĝo de l' Baŝao.  Poste li sendis en
+la kastelon unu el siaj servistoj, kiu petis por li, en la nomo
+de l' Baŝao de Suliejka, pri nokta ripozejo.  Baldaŭ revenis la
+servisto kun kvar bele vestitaj sklavoj, kiuj prenis per la brido
+la ĉevalon de Mustafa kaj kondukis sur la korton de l' kastelo.
+Tie ili helpis lin deĉevaliĝi, kaj kvar aliaj kondukis lin sur
+larĝa marmora ŝtuparo supren al Tiuli.
+
+Tiu ĉi, maljuna gajhumora bravulo, akceptis mian fraton kun
+respekto kaj ordonis meti antaŭ li la plej bonan, kiun povis
+prepari lia kuiristo.  Post la manĝo Mustafa iom post iom igis
+la paroladon ektuŝi la novajn sklavojn, kaj Tiuli laŭdis ilian
+belecon, plendante nur pri tio, ke ili estas ĉiam tiel
+malĝojaj; tamen li kredis, ke tio baldaŭ forpasos.  Tre
+ĝojigite pro ĉi tiu akcepto mia frato kuŝiĝis ripozi kun plej
+belaj esperoj.  Li jam dormis eble unu horon proksimume, kiam
+revekis lin la brilo de lampo, kiu pikis blindige liajn okulojn.
+Li suprensidiĝis en la lito, sed kredis, ke li ankoraŭ sonĝas,
+ĉar antaŭ li staris tiu nigre-bruna hometo el la tendo de
+Orbasano, tenante lampon en la mano kaj distordante sian
+buŝaĉon en malagrablegan rideton.  Mustafa ekpremetis al si la
+brakon kaj ŝirpinĉis la nazon, por sin konvinki, ĉu li vere
+maldormas; sed la aperaĵo restis kiel antaŭe.  "Kion vi volas
+apud mia lito?" ekkriis Mustafa, rekonsciiĝinte el sia mirego.
+"Nu, ne tiel ekscitiĝu, sinjoro," parolis la hometo; "mi bone
+divenis, kial vi venis ĉi tien.  Vian estimindan vizaĝon mi
+ankaŭ ne forgesis; tamen, por diri la veron, se mi ne estus, per
+mia propra mano, helpinta pendigi la Baŝaon, vi eble min
+trompus.  Sed nun mi estas ĉi tie, por fari al vi demandon."
+
+"Antaŭ ĉio diru, kiel vi ĉi tien venis," rediris al li
+Mustafa, kiu koleregis pro tio, ke li nun estas elperfidita. --
+"Tion mi ja tre volonte diros al vi," respondis la alia.  "Ĉar
+mi ne povis plu vivi en bona interrilato kun la Forta, mi
+forkuris.  Sed vi, Mustafa, estis en realeco la kaŭzo de nia
+malpaco, kaj tial vi devas doni al mi vian fratinon, kiel
+edzinon, rekompence de kio mi helpos vin ambaŭ forkuri.  Se vi
+ŝin ne donos, mi iros al mia nova sinjoro kaj rakontos al li iom
+pri la nova Baŝao."
+
+Mustafa freneziĝis de teruro kaj kolero.  Nun, kiam li kredis,
+ke li certe atingis la celon de siaj deziroj, venis tiu mizerulo
+kaj ilin vanigis.  Estis nur unu rimedo, kiu povus sukcesigi lian
+projekton: la malhometon li nepre devas mortigi.  Per unu salto
+li do elĵetiĝis al li el la lito; sed lia malamiko, sendube
+antaŭvidinte ion similan, lasis fali la lampon, ke ĝi
+estingiĝis, kaj forkuregis en la mallumo, freneze kriante por
+helpo.
+
+Nun estis tre kriza la situacio de Mustafa.  La knabinojn li
+devis por tiu momento forlasi kaj prizorgi nur sian propran
+saviĝon.  Li iris tial al la fenestro, por vidi, ĉu li ne povas
+tie trasalti.  Ĝis la tero estis priatentinda profundo kaj
+kontraŭflanke staris alta muro, super kiun li devus grimpi.  Dum
+li staris meditante ĉe la fenestro, subite li ekaŭdis multajn
+voĉojn, proksimiĝantajn al lia ĉambro.  Ili jam atingis la
+pordon.  Senespera, li nun ekkaptis sian ponardon kaj siajn
+vestojn kaj elsaltis tra la fenestro.  La falo estis malfacila,
+sed li sentis, ke li ne rompis al si ian korpmembron; li do tuj
+releviĝis kaj kuris al la muro, kiu ĉirkaŭis la korton, ĝin
+suprenrampis, je la mirego de siaj persekutantoj, kaj baldaŭ sin
+trovis sur libera kamparo.  Li daŭrigis kuri, ĝis li alvenis
+malgrandan arbaron, kie li ĵetis sin teren, ellacigita.  Tie li
+pripensis, kion li devas fari.  Siajn ĉevalojn kaj servistojn li
+devis forlasi; sed prosperis al li konservi sian monon, kiun li
+portis en sia zono.  Baldaŭ montris al li lia elpensema kapo
+alian savrimedon.  Li iris pluen en la arbaro, ĝis li alvenis
+vilaĝon, kie por malalta prezo li aĉetis ĉevalon, kiu baldaŭ
+lin portis en urbon.  Tie li informiĝis pri kuracisto, kaj oni
+rekomendis al li iun spertan maljunulon.  Tiun ĉi, pere de kelke
+da oraj moneroj, li konsentigis konigi al li kuracilon, kiu
+kaŭzos mortsimilan dormon, tuj per dua rimedo reforigeblan.
+Akirinte tiun rimedon, li aĉetis longan artefaritan barbon,
+nigran talaron kaj ĉiuspecajn skatolojn kaj retortojn, tiel ke
+li povis bone prezenti vojaĝantan kuraciston, surŝarĝis siajn
+posedaĵojn sur azenon kaj ekvojaĝis returne en la kastelon de
+Tiuli-Kos.  Li povis esti certa, ke tiuĉifoje oni lin ne
+rekonos, ĉar la barbo lin aliformigis ĝis tia grado, ke li ja
+apenaŭ rekonis sin mem.  Alveninte ĉe Tiuli, li anoncigis sin
+kiel la kuraciston Ŝakamankabudibaba.  Kiel li pensis, tiel
+okazis.  La belega nomo tiel bone rekomendis lin al la maljuna
+malsaĝulo, ke tiu ĉi tuj invitis lin manĝi.  Ŝakamankabudibaba
+aperis antaŭ Tiuli; kaj apenaŭ ili interparoladis unu plenan
+horon, la maljunulo decidis submeti ĉiujn siajn sklavinojn al la
+kuracado de l' saĝa medicinisto.  Tiu ĉi apenaŭ povis kaŝi
+sian ĝojon, ke li nun revidos sian amatan fratinon: kaj kun
+frapanta koro li sekvis Tiulin, kiu kondukis lin en la serajlon.
+Ili venis en ĉambron bele ornamitan, sed en ĝi troviĝis neniu.
+"Kara doktoro Ŝambaba, aŭ kiel ajn vi estas nomata," parolis
+Tiuli-Kos, "rigardu atente la truon en tiu muro; tra tiu truo
+eletendos sian brakon ĉiu mia sklavino, kaj tiam vi povos
+ekzameni, ĉu la pulso estas malsana aŭ ne."  Mustafa vane
+petegis kaj argumentis; permeson li ne ricevis por vidi la
+knabinojn; tamen ilia sinjoro konsentis diri al li, kiel ĉiu el
+ili kutimas farti.  Nun eltiris Tiuli el sia zono longan
+paperaĵon kaj per laŭta voĉo eknomis unuope siajn sklavinojn.
+Ĉe ĉiu alvoko eletendiĝis tra la muro unu mano, kaj la
+kuracisto ekzamenis la pulson.  Jam estis voĉe legitaj ses
+nomoj, kaj ĉiujn oni deklaris bonsanaj; kaj nun legis Tiuli,
+kiel sepan nomon, "Fatme," kaj malgranda blanka mano eliĝis
+tra la muro.  Tremante de ĝojo, Mustafa ekkaptis ĝin kaj, kun
+serioza mieno, deklaris grave malsana.  Tiuli tre
+maltrankviliĝis kaj ordonis al sia saĝa Ŝakamankabudibaba,
+rapide prepari kuracilon.  La kuracisto eliris el la ĉambro kaj
+skribis sur papereton: "Fatme! mi volas vin savi; sed por tio
+necese estas, ke vi decidiĝu preni medikamenton, kiu faros vin
+dum du tagoj senviva!  Tamen mi posedas rimedon, kiu redonos al
+vi la vivon.  Se vi tion konsentas, diru nur, ke ĉi tiu
+trinkaĵo nenion helpis, kaj tio estos por mi signo, ke vi
+akceptas mian proponon."
+
+Baldaŭ li revenis en la ĉambron, kie Tiuli atendis lin.  Li
+kunportis trinketon ne malutilan, palpis ankoraŭ unufoje la
+pulson de l' malsana Fatme kaj ŝovis samtempe la papereton sub
+ŝian braceleton; la trinketon li transdonis al ŝi tra la
+aperturo en la muro.  Tiuli ŝajnis tre maltrankvila pro Fatme
+kaj prokrastis ĝis pli oportuna tempo la ekzamenon de la ceteraj
+sklavinoj.  Forlasinte, kune kun Mustafa, la ĉambron, li parolis
+per malĝoja tono: "Ŝadibaba, diru malkaŝe, kion vi pensas pri
+la malsano de Fatme?"  Ŝakamankabudibaba respondis kun profunda
+ekĝemo: "Ho sinjoro, ke la Profeto donu al vi konsolon!  Ŝi
+havas febron malrapidiran, kiu ja eble estos ŝia finiĝo."  Ĉe
+tio ekflamis la kolero de Tiuli: "Kion vi diras, malbenita
+medicinista hundo?  Ĉu ŝi, pro kiu mi elpagis du mil
+ormonerojn, devos mortaĉi kiel bovino?  Sciu, ke se vi ne
+sukcesos ŝin savi, mi dehakos al vi la kapon!"  Nun mia frato
+ekkomprenis, ke li agis mallerte, kaj penis redoni al Tiuli
+esperon.  Dum ili tiel interparolis, venis el la serojlo nigra
+sklavo, por sciigi al la kuracisto, ke la trinketo nenion helpis.
+"Uzu vian tutan arton, Ŝakamdababelda, aŭ kiel ajn vi vin
+skribas; mi pagos al vi ĉion, kion vi postulos," kriis
+Tiuli-Kos, preskaŭ plorante pro timo, ke li perdos tiom da oro.
+"Mi donos al ŝi sukaĵeton, kiu liberigos ŝin de ĉia
+premego," respondis la kuracisto.  "Jes, jes, donu al ŝi
+sukaĵeton," plorparolis la maljuna Tiuli.  Plena de espero,
+Mustafa foriris serĉi sian dormigilon; kaj doninte ĝin al la
+nigra sklavo kaj klariginte kiom oni per unu fojo devas preni, li
+iris al Tiuli kaj diris, ke li devas ankoraŭ serĉi apud la lago
+iujn sanigajn herbojn.  Dirinte tion, li elforrapidis tra la
+pordego.  Apud la lago, kiu kuŝis ne malproksime de la kastelo,
+li demetis siajn falsajn vestojn kaj ĵetis en la akvon, ke ili
+gaje naĝis ĉirkaŭe; sin mem li kaŝis en la arbetaĵaro,
+atendis tie la nokton, kaj poste enŝteliĝis en la tombejon apud
+la kastelo de Tiuli.
+
+Mustafa forestis eble apenaŭ unu horon el la kastelo, kiam oni
+alportis al Tiuli la sciigon, ke lia sklavino Fatme mortiĝas.
+Li forsendis servistojn al la lago, por tuj venigi la kuraciston,
+sed baldaŭ revenis solaj liaj senditoj kaj raportis, ke la
+malfeliĉa kuracisto falis en la akvon kaj dronis; oni povas vidi
+lian nigran talaron naĝantan en la lago; tie kaj ĉi tie
+elrigardetas ankaŭ el la ondoj lia majesta barbo.  Jam ne
+esperante pri savo, Tiuli malbenis sin mem kaj la tutan mondon,
+elŝiris al si la barbon kaj ekkuris, kapantaŭen, kontraŭ la
+muron.  Sed ĉio ĉi tio utilis nenion, ĉar Fatme baldaŭ
+ellasis la lastan spiron sub la manoj de la aliaj virinoj.
+Sciiĝinte pri ŝia morto, Tiuli ordonis, ke oni rapide faru
+ĉerkon, ĉar li ne povis toleri mortinton en la domo; kaj la
+kadavron li lasis forigi en la maŭzojeon.  La portistoj alportis
+tien la ĉerkon, rapide metis ĝin teren kaj forkuris, ĉar ili
+ekaŭdis el inter la aliaj ĉerkoj ve-kriadon kaj ĝemegojn.
+
+Mustafa, kiu kaŝis sin malantaŭ la ĉerkoj kaj de tie
+forkurigis la portistojn, elvenis nun el sia kaŝejo kaj
+eklumigis lampon, kiun li por tiu celo jam kunportis.  Poste,
+ekpreninte boteleton, kiu enhavis la vekontan medikamenton, li
+levis la kovrilon de la ĉerko de Fatme.  Sed kia teruro ekkaptis
+lin, kiam sin montris al li, ĉe la lumo de la lampo, trajtoj
+tute nekonataj!  Nek mia fratino nek Zorajde, sed iu tute alia
+kuŝis en la ĉerko.  Multe da tempo li bezonis, por reekregi sin
+post ĉi tiu nova bato de l' sorto; sed fine kompato venkis lian
+koleron.  Li malŝtopis sian boteleton kaj verŝetis al ŝi la
+medikamenton inter la lipojn.  Ŝi ekspiris, ekmalfermis la
+okulojn kaj ŝajnis longe pripensi, kie ŝi estas.  Fine ŝi
+rememoris, kio okazis; sin levis el la ĉerko; kaj sin ĵetis al
+la piedoj de Mustafa.  "Kiel mi povas vin danki, ho favorkora
+estaĵo," ŝi ekkriis, "ke vi savis min el mia terura
+mallibereco!"  Mustafa interrompis ŝiajn dankesprimojn per la
+demando, kiel fariĝis, ke ŝi kaj ne Fatme, lia fratino, estas
+savita.  Ŝi rigardis lin, mirigita.  "Nun fine mi ekkomprenas
+mian saviĝon, kiu ĝis nun estis al mi neklarigebla," ŝi
+respondis; "sciu, ke en tiu kastelo oni nomis _min_ Fatme, kaj
+al _mi_ vi donis vian papereton kaj la savtrinkaĵon."  Mia
+frato petegis la savitan knabinon, ke ŝi donu al li sciigojn pri
+lia fratino kaj Zorajde; kaj li eksciis, ke ili ambaŭ sin trovas
+en la kastelo, sed jam ricevis, laŭ la kutimo de Tiuli, aliajn
+nomojn; ili nun estas nomataj Mirza kaj Nurmahal.
+
+Vidante, ke mia frato tiagrade malĝojas pro ĉi tiu malsukceso,
+Fatme, la savita sklavino, ekpenis lin rekuraĝigi kaj promesis
+sciigi al li rimedon, por liberigi spite ĉio ambaŭ knabinojn.
+Revigligita de ĉi tiu penso, Mustafa elĉerpis novan esperon; li
+petis ŝin nomi tiun rimedon, kaj ŝi parolis: "Mi ja estas nur
+de kvin monatoj sklavino de Tiuli, tamen tuj de la komenco mi
+pripensis saviĝon, sed por mi sola ĝi estis tro malfacila.  Sur
+la interna korto de l' kastelo vi sendube ekvidis puton, kiu
+elĵetas akvon el dek tubegoj; tiun puton mi ankaŭ rimarkis.  Mi
+memoris, ke mi jam vidis en la domo de mia patro similan puton,
+kies akvo alfluadas tra vasta kondukilaro.  Nu, kun la celo
+ekscii, ĉu ankaŭ ĉi tiu puto estas same konstruita, mi laŭdis
+unu tagon en ĉeesto de Tiuli ĝian belecon kaj demandis pri ĝia
+arĥitekturisto.  'Mi mem konstruis ĝin,' li respondis, 'kaj
+tio, kion vi vidas ĉi tie, estas la malplej rimarkinda; ĉar la
+akvo alvenas el rivereto je almenaŭ mil paŝoj de tie ĉi kaj
+trafluadas volbitan kondukilegon, kiu havas almenaŭ la alton de
+homo; kaj de ĉio ĉi tio mi mem faris la planon.'  Aŭdinte
+tion, mi ofte deziris havi, nur dum unu momento, forton de viro,
+por povi ellevi unu el la ŝtonegoj el la flanko de l' puto; tiam
+mi povus forkuri, kien ajn mi nur volus.  Mi do montros al vi nun
+la kondukilegon; vi povos penetri tra ĝi nokte en la kastelon
+kaj forsavi viajn amatojn.  Sed almenaŭ du virojn vi devos havi
+kun vi, por superforti la sklavojn, kiuj nokte gardas la
+serajlon."
+
+Tiel ŝi parolis.  Mia frato, kvankam jam du fojojn lin trompis
+liaj esperoj, denove rekuraĝiĝis kaj esperis, kun helpo de
+Allah, plenumi la planon de l' sklavino.  Li promesis al ŝi, ke
+li poste prizorgos ŝian forvenon en ŝian hejmon, se ŝi lin
+helpos penetri en la kastelon.  Tamen faris al li zorgojn
+ankoraŭ jena pripenso: kie li povos trovi du -- tri fidelajn
+helpontojn.  Subite li ekpensis pri la ponardo de Orbasano kaj
+pri la promeso, kiun donis al li la rabisto, rapidi lin helpi,
+kie ajn li bezonus lin.  Li do forlasis, kune kun Fatme, la
+tombejon, por iri serĉi la rabiston.
+
+En la sama urbo, en kiu li sin ŝanĝis en kuraciston, li aĉetis
+per sia lasta mono ĉevalon kaj dungigis Fatme'on al malriĉa
+virino, kiu loĝis en la antaŭurbo.  Li mem rapidis al la
+montaro, kie li la unuan fojon renkontis Orbasanon, kaj alvenis
+tien post tri tagoj.  Baldaŭ li retrovis la tendaron kaj aperis
+neatendite antaŭ Orbasano, kiu lin amike bonvenigis.  Li
+rakontis al li siajn malsukcesajn klopodojn, ĉe kio, de tempo al
+tempo, la seriozema Orbasano ne povis ne ridi iome, precipe kiam
+li image prezentis al si la kuraciston Ŝakamankabudibaba.  Sed
+pri la perfido de la malgrandulo li tre koleriĝis, kaj ĵuris,
+ke li pendigos lin propramane, kie ajn li lin trovos.  Al mia
+frato li certigis, ke li tuj estos preta lin helpi, kiam li
+antaŭe refortiĝos post la vojaĝo.  Mustafa tial denove restis
+dum tiu nokto en la tendo de Orbasano; sed kun la unua matenruĝo
+ili ekforiris, kaj Orbasano kunprenis tri siajn plej kuraĝajn
+virojn, provizitajn per bonaj ĉevaloj kaj armiloj.  Ili rajdis
+rapide antaŭen kaj venis post du tagoj en la urbeton, kie
+Mustafa jam lasis la liberigitan Fatme'on.  Kune kun ŝi, ili
+rajdis pluen de tiu urbeto ĝis la malgranda arbaro, de kie oni
+povis vidi la kastelon de Tiuli, ne malproksime kuŝantan.  Tie
+ili ekkampis, por atendi la nokton.  Kiam fariĝis mallume, ili
+tuj alŝteliĝis, kondukataj de Fatme, al la rivereto, kie estis
+la deirpunkto de la akvokondukilego; kaj baldaŭ ili ĉi tiun
+trovis.  Fatme'on kaj unu serviston ili lasis tie starantajn kun
+la ĉevaloj kaj ekmalleviĝis en la kondukilegon; sed antaŭ ol
+ili eniris, Fatme ankoraŭ unufoje ĉion precize ripetis al ili,
+nome: ke ili venos tra la puto sur la internan korton de l'
+kastelo; tie estas en la dekstra kaj maldekstra anguloj du turoj;
+en la ĉambro malantaŭ la sesa pordo, se oni kalkulas de la
+dekstra turo, sin trovas Fatme kal Zorajde, gardataj de du nigraj
+sklavoj.  Bone provizitaj per armiloj kaj feraj leviloj, Mustafa,
+Orbasano kaj du aliaj malsupreniris en la akvokondukilon.  Ili ja
+enakviĝis ĝis la zono; tamen ili energie trapuŝis sin
+antaŭen.  Post duono da horo ili alvenis la puton mem kaj tuj
+enŝovis siajn levilojn.  La muro estis dika kaj firma, sed al la
+kunigitaj fortoj de la kvar homoj ĝi ne povis longe
+kontraŭstari; ili baldaŭ enrompis truegon, sufiĉe grandan, por
+ke oni povu facile traŝoviĝi.  Orbasano eniris la unuan kaj
+posthelpis la aliajn.  Kiam ĉiuj sin trovis sur la korto, ili
+esploris la kontraŭan flankon de l' kastelo, por eltrovi la jam
+priskribitan pordon.  Sed ili ne povis interkonsenti, pri kiu
+pordo ĝi estas, ĉar, kalkulante de la dekstra turo al la
+maldekstra, ili trovis pordon murfermitan kaj nun ne sciis, ĉu
+Fatme ĉi tiun preterforgesis aŭ kunkalkulis.  Sed ne longe
+pripensis Orbasano: "Ĉiun pordon malfermos al mi mia bona
+glavo," li ekkriis; li proksimiĝis al la sesa pordo, kaj la
+aliaj lin sekvis.  Malferminte la pordon, ili trovis ses nigrajn
+sklavojn, kuŝantajn tere kaj dormantajn.  Ili estis tuj
+retiriĝontaj senbrue, ĉar ili vidis, ke ili maltrafis la
+ĝustan pordon, kiam figuro sin levis en la angulo kaj, per bone
+konata voĉo, ekkriis por helpo.  Ĝi estis la malgrandulo el la
+tendaro de Orbasano.  Sed antaŭ ol la nigruloj plene konsciis,
+kio okazas, jen ĵetiĝis Orbasano al la malgrandulo, disŝiris
+je du pecoj lian zonon, fermŝtopis al li la buŝon kaj kunligis
+la manojn malantaŭ la dorso.  Poste li sin turnis al la sklavoj,
+el kiuj kelkaj estis jam duone ligitaj de Mustafa kaj la du
+aliaj, kaj helpis subigi ilin tute.  Metinte al la sklavoj
+ponardon kontraŭ la brusto, oni demandis ilin, kie estas
+Nurmahal kaj Mirza; kaj ili konfesis, ke ili estas en la apuda
+ĉambro.  Mustafa kuregis en la ĉambron kaj trovis tie Fatme'on
+kaj Zorajde'on, kiujn jam vekis la bruado.  Rapide la knabinoj
+kolektis siajn ornamaĵojn kaj vestaĵojn kaj sekvis Mustafan.
+Dume proponis la du rabistoj, ke oni ĉion forrabu, kion oni
+povus trovi; sed tion Orbasano malpermesis, dirante: "Oni neniam
+diru pri Orbasano, ke li eniris nokte la domojn, por ŝteli
+oron."  Mustafa kaj la savitaj knabinoj malsupreniris rapide en
+la akvokondukilon, dum Orbasano promesis sekvi ilin baldaŭ.
+Sed, kune kun alia rabisto, li antaŭe kaptis la malgrandulon kaj
+elkondukis sur la korton; tie ili ligis ĉirkaŭ lia kolo silkan
+ŝnuron, kiun ili por tiu celo jam kunportis, kaj pendigis lin
+ĉe la plej alta supro de l' puto.  Tiel puninte la perfidon de
+la mizerulo, ili ankaŭ siavice malsupreniris en la
+akvokondukiion kaj sekvis Mustafan.  Kun larmoj dankis ambaŭ
+knabinoj sian noblan savinton Orbasano; sed tiu ĉi instigis ilin
+forkuri kiel eble plej rapide, ĉar estas tre kredeble, ke
+Tiuli-Kos ilin persekutigos en ĉiujn direktojn.  La sekvintan
+tagon Mustafa kaj liaj savitoj, profunde kortuŝitaj, disiĝis de
+Orbasano; vere! ili forgesos lin neniam.  Fatme, la liberigita
+sklavino, iris alivestita al Balsoro, por tie enŝipiĝi al sia
+hejmo.
+
+Post mallonga agrabla vojaĝo alvenis hejmen la miaj.  Preskaŭ
+mortigis mian maljunan patron la ĝojo de la revido; en la tago
+sekvinta ilian alvenon li aranĝis grandan feston, en kiu
+partoprenis la tuta urbo.  Antaŭ granda kunvenintaro de parencoj
+kaj amikoj, mia frato devis rakonti sian historion, kaj unuvoĉe
+ili laŭdis tiel lin kiel ankaŭ la noblan rabiston.
+
+Kaj kiam li finis la rakonton, leviĝis mia patro kaj alkondukis
+al li Zorajde'on.  "Tiel," li diris per solena voĉo, "de via
+kapo mi nun forigas la malbenon; ricevu, ĉi tiun knabinon, kiel
+batalakiritan rekompencon pro via senripoza agemeco; akceptu mian
+patran benon; kaj al nia urbo neniam manku viroj, kiuj similas al
+vi pri frata amo, prudento kaj fervoro."
+
+Jam atingis la karavano la finon de la dezerto, kaj ĝoje la
+vojaĝantoj salutis la verdajn herbejojn kaj la folioriĉajn
+arbojn, kies ĉarma vidaĵo jam de multaj tagoj ne trafis iliajn
+okulojn.  En bela valo kuŝis karavanejo, kiun ili elektis kiel
+noktan restadejon; kaj kvankam ĝi prezentis nur malmulte da
+komforto kaj refreŝigo, tamen la tuta vojaĝantaro estis pli
+gaja kaj interamikiĝema ol antaŭe, ĉar la penso, ke ili nun
+elsaviĝis el la danĝeroj kaj malagrablaĵoj, kiujn okazigas
+vojaĝo tra la dezerto, malfermis ĉiujn korojn kaj inklinis
+ĉies spiriton al ŝercado kaj amuziĝado.  Mulej, la juna gaja
+komercisto, dancis dancon ridigan, ĝin akompanante per kantoj,
+kiuj eĉ de la seriozema greko Zaleŭkos ellogis rideton.  Sed,
+ne kontenta de tio, ke li gajigis siajn kunvojaĝantojn per ludo
+kaj danco, li volis ankaŭ rakonti al ili la historion, kiun li
+jam antaŭe promesis; kaj, iom mallaciĝinte post sia saltado,
+li ekparolis laŭjene: --
+
+
+
+
+La Historio pri Malgranda Muk.
+
+
+En Niceo, mia kara naskurbo, loĝis iam homo, kiun oni nomis
+Malgranda Muk.  Kvankam mi estis tiam tre juna, mi ankoraŭ
+memoras lin bone, precipe pro tio, ke estas li, al kiu mi dankas
+la teruran bastonadon, per kiu regalis min foje mia patro.  Kiam
+mi konatiĝis kun li, li estis jam grandaĝulo; tamen li havis
+nur tri aŭ kvar futojn da alto.  Krom tio, li havis eksteraĵon
+tre strangan; ĉar lia korpo, kvankam malgranda kaj delikata,
+devis porti kapon multe pli grandan kaj pli dikan, ol la kapo de
+ordinara mortemulo.  Li loĝis tute sola en granda domo: eĉ sian
+kuiradon li faradis propramane.  Nur unu fojon en kvar semajnoj
+li iradis promeni; kaj nur la fuma kolonego, kiu ĉiutagmeze
+supreniris el lia kameno, sciigadis al liaj samurbanoj, ĉu li
+vivas aŭ mortis.  Oni ofte lin vidis vespere tien kaj reen
+irantan supre sur lia domo, kaj tiam, suprenrigardante de sur la
+strato, oni povis tre bone imagi al si, ke sola lia granda kapo
+ĉirkaŭkuradas sur la tegmento.  Mi kaj miaj ludkamaradoj estis
+senkompataj buboj, kiuj ĝojis moki kaj kolerigeti aliajn; sekve,
+ĉiufoje kiam Malgranda Muk eliris promeni, tio estis por ni vera
+festokazo.  En la difinita tago ni kolektiĝadis antaŭ lia domo,
+por tie atendi, ĝis li elvenos; kaj fine, kiam malfermiĝis la
+pordo kaj elrigardis unue la granda kapo kun la ankoraŭ pli
+granda turbano, kiam postvenis la cetera korpeto, vestita per
+eluzita manteleto, vasta pantalono kaj larĝa zono, ĉe kiu
+pendis longa ponardo, -- tiel longa, ke oni ne sciis, ĉu Muk
+alkroĉiĝas al la ponardo aŭ la ponardo al Muk, -- kiam li tiel
+eliris el la domo, ekbruis la aero pro nia ĝoja kriado, ni
+ĵetis supren niajn ĉapojn kaj ekdancis ĉirkaŭ li kiel
+frenezaj.  Siavice, Malgranda Muk faris al ni seriozan kapsaluton
+kaj, per malrapidaj paŝoj, ekmarŝis tra la strato.  Survoje li
+trenadis iom la piedojn, ĉar li surhavis grandajn, larĝajn
+pantoflojn, kiajn mi neniam vidis antaŭe.  Ni infanoj kuradis
+post li, kriante senĉese: "Malgranda Muk, Malgranda Muk!"  Ni
+ankaŭ havis gajan versaĵeton, kiun ni kantis iufoje pro lia
+honoro; jen ĝia teksto:
+
+  "Muk, Muk, Malgranda Muk!
+  Loĝas vi en granda domo;
+  Estas brava eta homo;
+  Unu fojon en monato
+  Promenadas sur la strato;
+  Grandkapulo, turnu vin!
+  Kuru, Muk, kaj kaptu nin!"
+
+Tiamaniere ni jam ofte amuziĝis, kaj kun honto mi devas konfesi,
+ke la plej forte incitadis lin mi, ĉar ofte mi ektiris lin je
+lia manteleto, kaj foje mi de malantaŭe metis la piedon sur lian
+grandan pantoflon, ke li falis sur la vizaĝon.  Unuamomente mi
+trovis tion ekstreme ridinda; sed ĉesis mia ridado, kiam mi
+rimarkis, ke Malgranda Muk sin direktas al la domo de mia patro.
+Kaj efektive, jen li tien eniris, kaj sufiĉe longan tempon li
+tie restis.  Mi kaŝis min proksime de l' pordo, kaj vidis lin
+reeliri en akompano de mia patro, kiu tre respektoplene lin tenis
+je la mano kaj, multfoje kliniĝante, adiaŭis ĉe la pordo.  Al
+mi estis ne tute trankvile en la koro, kaj longatempe mi restis
+en mia kaŝejo.  Sed fine elpelis min la malsato, kiun mi timis
+multe pli, ol batojn; kaj humila, kun klinita kapo, mi aperis
+antaŭ mia patro.  "Mi aŭdis, ke vi ofendis la bonan Muk'on,"
+li parolis, per tono tre serioza; "nu, mi nun rakontos al vi la
+historion de tiu ĉi Muk, ĉar mi ne dubas, ke, kiam ĝi estos de
+vi konata, vi jam ne ridos lin plu.  Sed antaŭ kaj post la
+rakonto vi devos ricevi la _kutiman_."  La "kutima" estis
+dudek kvin batoj, kiujn li ĉiam tre kaj tre konscience
+elkalkuladis sur mia dorso.  Li do prenis sian longan piptubon,
+deŝraŭbis ĝian sukcenan buŝpecon kaj prilaboris min pli
+senindulge ol iam antaŭe.  Kiam la dudek kvin estis plennombre
+pagitaj, li ordonis al mi atenti kaj ekrakontis la historion pri
+Malgranda Muk.
+
+La patro de Malgranda Muk, kies ĝusta nomo estas Mukra, estis
+respektata, sed malriĉa homo, ĉi tie en Niceo.  Li vivis
+preskaŭ tiel same ermite, kiel nuntempe lia filo.  Tiun ĉi li
+tute ne amis, ĉar li hontis lian pigmean staturon, kaj tial li
+lasis lin pliaĝiĝi en granda senscieco.  Ankoraŭ en sia
+dek-sesa jaro Malgranda Muk estis facilanima infano; kaj la
+patro, homo serioza, ne ĉesis lin riproĉi, ke li, kiu jam de
+longe ne plu devus porti siajn ŝuojn de infano, estas ankoraŭ
+tiel naivega kaj malsprita.
+
+Sed okazis foje, ke la maljunulo falis ie malsupren, sin tiel
+grave vundante, ke li baldaŭ poste mortis; kaj nun Malgranda Muk
+sin trovis sola en la mondo, senhava kaj senscia.  La senkompataj
+parencoj, al kiuj la formortinto ŝuldis pli, ol kiom li povis
+repagi, forpelis la malfeliĉuleton el la domo kaj konsilis al li
+eliri en la mondon, por elserĉi sian feliĉon.  Malgranda Muk
+respondis, ke li jam estas preta por la vojaĝo; kaj ĉar nenion
+plu li petis por si, krom la vestaro de l' patro, oni plenumis
+lian deziron.  Lia patro estis altkreska kaj vastkorpa viro;
+sekve la vestoj tute ne almezuriĝis al la filo.  Sed Muk baldaŭ
+elpensis rimedon: li detranĉis de la vestoj tiom da ŝtofo, por
+malpli_long_igi ilin laŭbezone, kaj poste li ilin surmetis.  Sed
+pri la same necesa malpli_larĝ_igo li tute forgesis; kaj el tio
+rezultas tiu stranga vestaro, kiun oni ankoraŭ hodiaŭ povas
+vidi sur li; la granda turbano, la larĝa zono, la ampleksa
+pantalono, la blua manteleto, ĉio ĉi tio estas heredaĵoj de
+lia patro, kiujn li depost tiu tempo surportas ankoraŭ.  Fine,
+alliginte al sia zono la longan Damaskan ponardon de l' patro kaj
+preninte bastoneton en la manon, li trapaŝis tra la pordego de
+la urbo kaj ekforiris "en la mondon."
+
+Ĝoje li vojiris antaŭen la tutan tagon, ĉar ĉiuokaze li ja
+volis elserĉi sian feliĉon.  Ĉiufoje kiam li ekvidis sur la
+tero vitropeceton, brilantan sub la sunaj radioj, li nepre
+eklevis ĝin kaj metis en sian poŝon, kredante, ke ĝi
+ŝanĝiĝos en plej belan diamanton.  Ekvidinte en la malproksimo
+la kupolojn de moskeo, brilegantajn kiel fajro, aŭ lagon
+lum-reĵetantan kvazaŭ spegulo, li ekrapidis tien kun koro plena
+de ĝojo, ĉar li kredis, ke li venas en ensorĉitan landon.  Sed
+ho ve!  Malaperis tiuj trompobildoj, kiam li iom pli
+proksimiĝis; kaj baldaŭ tro baldaŭ rememorigis lin lia laceco
+kaj lia malsate doloranta stomako, ke li ankoraŭ sin trovas en
+lando de mortemuloj.  Dum du tagoj li tiel vojaĝis, malsata kaj
+malĝoja, kaj jam li ekmalesperis trovi sian feliĉon.  Kampaj
+fruktoj estis lia sola nutraĵo; la malmola tero -- lia nokta
+kuŝejo.  Fine, la trian tagon matene, li ekvidis de sur monteto
+grandan urbon.  Sur ĝiaj muroj kaj turoj brilege lumis la
+kvaronluno, dum gajaspektaj flagoj flirtadis sur la tegmentoj kaj
+ŝajnis fari signon al Malgranda Muk, ke li alproksimiĝu.
+Mirigita, li haltis kaj longe rigardis la urbon kaj ĝiajn
+ĉirkaŭaĵojn.  "Jes," li diris al si mem, "tie Malgranda Muk
+trovos sian feliĉon, tie aŭ nenie"; kaj, malgraŭ sia laceco,
+li eksaltis de ĝojo.  Li kolektis siajn fortojn kaj ekiris pluen
+al la urbo.  Sed kvankam ĝi ŝajnis tute proksima, li ne povis
+ĝin atingi antaŭ la tagmezo, ĉar liaj mallongaj kruretoj
+preskaŭ rifuzis lin porti, kaj ofte en la ombro de palmo li
+devis sidiĝi ripozi.  Fine li alvenis antaŭ la pordegon.  Li
+ordigis sian manteleton, pli bele ĉirkaŭligis la turbanon, pli
+larĝe alĝustigis la zonon kaj alkroĉis pli oblikve la longan
+ponardon; poste li forviŝis de sur siaj ŝuoj la polvon, prenis
+sian bastoneton en la manon kaj eniris kuraĝe tra la urba
+pordego.
+
+Li jam trapasis kelke da stratoj, sed nenie malfermiĝis por li
+eĉ unu dompordo, nenie oni vokis laŭ lia espero: "Venu,
+Malgranda Muk! manĝu kaj trinku ĉe ni kaj ripozigu la etajn
+piedojn!"
+
+Antaŭ granda bela domo li nun haltis kaj rigardis ĝin per
+sopiroplenaj okuloj, kiam malfermiĝis unu el la fenestroj kaj
+maljuna virino sin klinis eksteren kaj vokis, kvazaŭ kantante:
+
+      "Envenu, envenu,
+      Ni gaje festenu;
+      Bongusta la kaĉo;
+      Vi manĝos kun plaĉo;
+  Farita el gri', Kuirita por vi,
+  Najbaroj, la kaĉo atendas ĉe mi!"
+
+La pordo de l' domo malfermiĝis, kaj Muk vidis eniri multegon da
+hundoj kaj katoj.  Dum kelkaj momentoj li staris sendecide, ĉu
+li sekvu la inviton; sed fine li faris al si kuraĝon kaj eniris
+en la domon.  Antaŭiris lin du katidoj, kaj ĉi tiujn li decidis
+sekvi, ĉar kredeble ili pli bone scias, ol li, kie estas la
+kuirejo.
+
+Kiam li atingis la supron de l' ŝtuparo, renkontis lin tiu sama
+maljuna virino, kiun li jam vidis elrigardantan tra la fenestro.
+Ŝi rigardis lin tre malafable kaj demandis, kion li volas.  "Vi
+ja ĉiun invitis al via kaĉo," respondis Malgranda Muk, "kaj
+ĉar mi estas tiom malsata, mi do venis."  La maljunulino
+ekridis kaj diris: "De kie vi venas, stranga hometo?  La tuta
+urbo scias, ke mi kuiradas por neniu krom miaj karaj katoj; kaj
+kelkfoje, kiel vi vidas, mi invitas najbarojn kunmanĝi kun
+ili."  Malgranda Muk rakontis al ŝi, kiel mizera estis lia vivo
+depost la morto de lia patro, kaj petis ŝian permeson fariĝi
+hodiaŭ tablogasto de l' katoj.  La virino, al kiu tre plaĉis la
+nekaŝema rakonto de la simplanima Muk, konsentis, ke li sidiĝu
+ĉe ŝia tablo, kaj donis al li sate da manĝaĵo kaj trinkaĵo.
+Kiam li estis satiĝinta kaj refortiĝinta, ŝi longe observis
+lin kaj poste diris: "Malgranda Muk, restu ĉe mi en mia servo;
+vi havos nur malmulte da laboro, kaj mi regalos vin bone."
+Malgranda Muk, al kiu la kata kaĉo estis treege bongusta,
+akceptis la proponon kaj tuj fariĝis servisto de Sinjorino
+Ahavzi.  La devoj de lia ofico estis facilaj sed neordinaraj.
+Sinjorino Ahavzi havis du katojn kaj kvar katinojn.  Al tiuj ĉi
+bestoj Malgranda Muk devis ĉiumatene kombi la felon kaj froti
+per bonodoraj oleoj; ĉiufoje kiam la mastrino eliris en la
+urbon, li devis zorgi pri la katoj; kiam ili volis tagmanĝi, li
+devis meti antaŭ ili la pladojn; kaj ĉiunokte li kuŝigis ilin
+sur silkaj kusenoj kaj ĉirkaŭvolvis per veluraj kovriloj.
+Plie, estis en la domo kelke da malgrandaj hundoj, al kiuj li
+devis servadi; sed tiuj ĉi postulis malpli da priatentado, ol la
+katoj, kiujn Sinjorino Ahavzi traktadis kiel proprajn infanojn.
+Cetere, Malgranda Muk vivis tute same solece, kiel en la domo de
+sia patro, ĉar, krom la mastrino, li vidis dum la tuta tago nur
+hundojn kaj katojn.  Dum kelka tempo estis al li tre bone en la
+nova hejmo; ĉiam li havis plene da manĝaĵo kaj malmulte da
+laboro, kaj la maljunulino ŝajnis tute kontenta pri li.  Sed iom
+post iom la katoj fariĝis malbonkondutaj: kiam la maljunulino
+forestis el la domo, ili ĉirkaŭsaltadis en la ĉambro kiel
+frenezaj, disĵetadis ĉion, kio baris al ili la vojon, kaj
+disrompis multe da belaj vazoj.  Sed tuj, kiam ili ekaŭdis sian
+mastrinon suprenvenantan sur la ŝtuparo, ili forrampadis sur
+siajn kusenojn kaj svingadis la voston, kvazaŭ nenio okazis.
+Sinjorino Ahavzi koleriĝadis, kiam ŝi vidis sian ĉambron tiel
+ruinigita, kaj kulpigadis Muk'on pri ĉio; li tiam vane asertis
+sian senkulpecon: al siaj katoj, kiuj ja havis mienon tiel
+senpekan, ŝi kredis pli, ol al sia servisto.
+
+Tre malĝoja pro tio, ke ankaŭ ĉi tie li ne trovis sian
+feliĉon, Malgranda Muk decidis eksiĝi el la servo de Sinjorino
+Ahavzi.  Sed ĉar la sperto instruis al li, jam dum lia unua
+vojaĝo, kiel malfacile estas vivi sen mono, li nun ekpensis, per
+kia rimedo li povas havigi al si la salajron, kiun ĉiam lia
+mastrino al li promesis, sed neniam donis.  En la domo de
+Sinjorino Ahavzi estis ĉambro, kiu ĉiam restis ŝlosita, kaj
+kies internon li neniam vidis, kvankam li jam ofte aŭdis la
+virinon ĉirkaŭbruadi malantaŭ la pordo.  Multe li donus por
+tio, se li povus ekscii, kion ŝi tenas tie kaŝita; kaj nun, dum
+li pensis pri sia vojaĝa mono, venis al li en la kapon, ke eble
+tie troviĝas kaŝitaj la trezoroj de l' virino.  Sed ĉiam la
+pordo restis ŝlosita, kaj estis al li neeble atingi la
+trezorojn.
+
+Foje, matene, kiam Sinjorino Ahavzi estis elirinta, unu el la
+hundetoj, kiun ŝi ĉiam duonpatrine traktadis, sed kies favoron
+Malgranda Muk plejaltagrade akiris al si per ĉiuspecaj amservoj,
+kaptis lin je lia vasta pantalono kaj forte tiradis, kvazaŭ por
+diri, ke Muk ĝin sekvu.  Muk, kiu amis ludi kun la hundeto,
+sekvis ĝin; kaj jen kondukis lin la hundeto en la
+dormoĉambreton de Sinjorino Ahavzi kaj antaŭ malgrandan pordon,
+kiun li tie neniam vidis antaŭe.  La pordo estis duone
+malfermita.  La hundeto eniris, kaj Muk ĝin sekvis.  Miris kaj
+ĝojis la malgrandulo, sin trovante nun en la ĉambro, kiu jam de
+longe estis la celo de liaj deziroj.  Li esploris ĝin de ĉiuj
+flankoj, esperante trovi monon, sed trovis nenion krom malnovaj
+vestaĵoj kaj vazoj strange formitaj.  Unu el ĉi tiuj vazoj
+kaptis lian apartan atenton.  Ĝi estis el kristalo, kun belaj
+entranĉitaj figuraĵoj.  Li eklevis ĝin kaj turnadis en ĉiuj
+direktoj.  Sed, ho teruro!  Li ne rimarkis, ke ĝi havas kovrilon
+nur malfirme surmetitan.  La kovrilo defalis sur la plankon kaj
+disrompiĝis je milo da pecetoj.
+
+Dum longa tempo Malgranda Muk staris tie, kvazaŭ senviva de
+teruro.  Nun lia sorto estis decidita; nun li nepre devis
+forkuri, alie la maljunulino lin certe batus ĝismorte.  Li do
+decidis komenci senprokraste la vojaĝon, sed antaŭe li
+ĉirkaŭrigardis ankoraŭ unu fojon, ĉu ne utilus al li dum lia
+marŝado tiu aŭ alia havaĵo de Sinjorino Ahavzi.  Subite
+renkontis liajn okulojn paro da grandegaj pantofloj; verdire, ili
+tute ne estis belaj; sed liaj propraj ŝuoj jam ne povis plu
+vojaĝi; kaj, krom tio, allogis lin tiuj pantoflegoj ĝuste pro
+sia grandeco, ĉar se li ilin surhavus, espereble vidus el tio
+ĉiuj lin rigardantaj, ke li jam ne portas plu siajn ŝuojn de
+infano!  Siajn proprajn pantofletojn li do rapide demetis kaj
+surmetis la grandajn.  Poste, ekvidinte en angulo promenadan
+bastoneton kun bele skulptita leonokapo, kaj opiniante, ke ĝi
+tie ne havas sufiĉe por fari, li ankaŭ ĉi tion proprigis al
+si, kaj forrapidis el la ĉambro.  Li tuj kuris en sian propran
+ĉambreton, surmetis sian manteleton kaj la patrodevenan
+turbanon, alkroĉis al sia zono la ponardon kaj, kiel eble plej
+rapide, elkuris el la domo kaj for el la urbo.  Lia timo antaŭ
+la maljunulino igis lin kuri kaj kuri, ĝis liaj fortoj preskaŭ
+finiĝis.  Antaŭe neniam li kuris tiel rapide; eĉ ŝajnis al
+li, kvazaŭ li ne povas ĉesi kuri, kvazaŭ nevidebla potenco
+peladas lin pluen.  Fine venis al li la penso, ke sendube la
+pantofloj havas ian specialecon, ĉar ili ĵetegis sin senhalte
+antaŭen, lin kunfortrenante.  Per ĉiuj eblaj rimedoj li penis
+haltigi ilin; sed nenio helpis, ĝis fine, en terura korpremiĝo,
+li kriis al si mem, kvazaŭ al ĉevalo; "Pru! halt'! pru-u-u!"
+Nun haltis tuj la pantofloj, kaj Muk sin ĵetis, ellaciĝinta,
+sur la teron.
+
+La pantofloj ĝojigis lin treege; ĉar nun ja fine li akiris al
+si, per siaj servoj, ion, kio povas utili al li en la mondo, por
+trovi lian feliĉon.  Sed, malgraŭ sia ĝojo, li endormiĝis pro
+laceco; ĉar la korpeto de Malgranda Muk, pro la peza kapo, kiun
+ĉiam ĝi devis kunporti, ne povis multe elteni.  Dum li dormis,
+aperis al li en sonĝo la sama hundeto, kiu, en la domo de
+Sinjorino Ahavzi, helpis lin akiri la pantoflojn, kaj parolis:
+"Kara Muk, vi ankoraŭ ne bone komprenas la uzadon de viaj
+pantofloj.  Sciu, ke se vi vin turnos en ili tri fojojn sur la
+kalkanumo, vi povos flugi, kien ajn vi nur volos.  Kaj per la
+bastoneto vi povas trovi trezorojn, ĉar ĉie, kie oro estas
+enterigita, ĝi frapos trifoje la teron; por arĝento, dufoje."
+Tiel sonĝis Malgranda Muk.  Revekiĝinte, li pripensis la
+mirigan sonĝon kaj decidis ekprovi la aferon.  Li surmetis la
+pantoflojn, levis unu piedon kaj komencis sin turni sur la
+kalkanumo.  Sed kiu iam provis plenumi ĉi tiun lertaĵon trifoje
+intersekve en gigante vasta pantoflo, tiu ne miros pro tio, ke
+Malgranda Muk ne tuj sukcesis, precipe konsiderante, ke lia peza
+kapo transklinis lin jen sur unu flankon, jen sur la alian.
+
+Kelke da fojoj la kompatindulo falis forte sur la nazon; tamen li
+ne lasis sin senkuraĝigi, sed ripetis la provon, ĝis li fine
+sukcesis.  Kiel rado li turniĝis sur sia kalkanumo, ekdeziris
+sin en la plej proksiman urbon, kaj -- ekveturis la pantofloj
+supren en la aeron, kuregis ventorapide tra la nuboj, kaj antaŭ
+ol Malgranda Muk povis konscii, kio fariĝas kun li, li jam sin
+trovis sur granda foirejo, kie staris multe da budoj kaj
+sennombraj multokupataj homoj iradis tien kaj reen.  Komence li
+iom promenis tra tiu ĉi popolamaso; sed baldaŭ li trovis ĝin
+pli konsilinda, sin direkti en straton malpli movoplenan, ĉar
+sur la foirejo oni piedpremis liajn pantoflojn, ke li ofte
+falŝanceliĝis, kaj nur kun granda peno prosperis al li eviti la
+batojn de tiu aŭ alia, kun kiu kunpuŝiĝis lia elstareganta
+ponardo.
+
+Nun Malgranda Muk serioze pripensis kion fari, por enspezi iom da
+mono.  Li ja havis bastoneton, kiu malkovrus al li sekretajn
+trezorojn; sed kie li trovos la lokon, kie kuŝas subtere oro kaj
+arĝento?  En okazo de bezono li povus sin montri ekspozicie, por
+sin riĉigi je kelke da groŝoj; sed por tio li ja estis tro
+fiera.  Fine li rememorigis al si la rapidecon de siaj piedoj.
+Eble, li diris al si en la pensoj, miaj pantofloj povos subteni
+mian vivon; kaj li decidis dungigi sin kiel kurieron.  Esperante,
+ke plej bone pagus tiajn servojn la reĝo de la urbo, li demandis
+pri la vojo al la palaco.  Antaŭ la pordo de l' palaco estis
+gardostaranto, kiu demandis lin, kion li serĉas ĉi tie.  Je lia
+respondo, ke li serĉas oficon, oni kondukis lin al la estro de
+la sklavoj.  Al tiu ĉi lasta li sciigis sian deziron kaj petis
+lin, ke li havigu al li oficon inter la reĝaj kurieroj.  La
+sklavestro mezuris lin per sia rigardo de la kapo ĝis la piedoj
+kaj parolis: "Kiel?  Kun tiaj piedetoj, kiuj havas apenaŭ la
+longon eĉ de unu manstreĉo, vi volas esti reĝa kuriero?  For
+de ĉi tie!  Kun tiaj malsaĝuloj mi ne havas tempon por
+ŝerci."  Malgranda Muk certigis lin, ke li parolis tute
+serioze, kaj ke li estas preta fari konkurskuron kontraŭ la plej
+rapidpieda kuriero.  La sklavestro trovis la aferon treege
+ridinda; tamen li ordonis, ke li tenu sin prete vetkuri jam
+antaŭ la vespero, kondukis lin en la kuirejon kaj zorgis, ke oni
+donu al li sufiĉe da manĝaĵoj kaj trinkaĵoj.  Li mem iris al
+la reĝo kaj rakontis al li pri la malgranda homo kaj lia
+propono.  La reĝo estis gajhumora sinjoro kaj ĝojis multe, ke
+la sklavestro retenis Malgrandan Muk'on por celo de amuzo.  Li
+ordonis al li, ke li faru sur granda herbejo malantaŭ la palaco
+la necesajn aranĝojn, por ke la tuta kortego povu bone kaj
+komforte rigardi la kuradon; kaj denove li admonis, ke oni bone
+regalu la hometon.  La reĝo rakontis al siaj princoj kaj
+princinoj, kian spektaklon ili havos hodiaŭ vespere.  Tiuj ĉi
+rerakontis ĝin al siaj servistoj; kaj kiam alproksimiĝis la
+vespero, regis ĉe la kortego kaj en la urbo plej ĝoja ekscito
+kaj ĉiuj, kvazaŭ torento, direktiĝis amase al la herbejo, kie
+oni jam starigis tribunojn, por vidi kuradi la fanfaroneman
+hometon.
+
+Kiam la reĝo kaj liaj filoj kaj filinoj sidiĝis sur la tribuno,
+Malgranda Muk elpaŝis sur la herbejon kaj faris antaŭ la
+geeminentuloj treege gracian riverencon.  Ĝojokrioj eksonis de
+ĉiuj flankoj, kiam la malgrandulo aperis: tian strangan figuron
+oni tie neniam vidis antaŭe.  La korpeto kun la giganta kapo, la
+manteleto kaj la vasta pantalono, la longa ponardo en la larĝa
+zono, la malgrandaj piedetoj en la grandegaj pantofloj -- vere,
+ĉio tio aspektis tro komike, por ke oni ne eksplodu per rido.
+Tamen Malgranda Muk ne lasis sin konfuzi per ilia ridado.  Li
+stariĝis tie fiere, apogante sin sur sia bastoneto, kaj atendis
+sian kontraŭulon.  La sklavestro jam elektis, laŭ la deziro de
+Muk mem, la plej rapidpiedan el la reĝaj kuristoj.  Tiu ĉi fine
+elpaŝis, stariĝis flanke de l' malgrandulo, kaj ambaŭ atendis
+la signalon.  Nun, laŭaranĝe, eksvingis Reĝidino Amarza sian
+vualon, kaj, kvazaŭ du sagoj, forpafitaj al la sama celo,
+ekflugis ambaŭ vetkurantoj tra la herbejo.
+
+Tuj ĉe la komenco la reĝa kuristo antaŭiĝis je sufiĉe granda
+interspaco, sed Muk lin sekvis ĉaskurege per siaj
+pantoflo-kuriloj, atingis lin, preterpasis, kaj jam de longe
+staris ĉe la celo, kiam la alia, senspira, alvenis.  Kvazaŭ
+glaciiĝinte pro miro, la rigardantoj silentis dum kelkaj
+momentoj; sed kiam unua la reĝo ekplaŭdis per la manoj, hurais
+la popola amaso kaj ĉiuj ekkriis: "Vivu la venkinto de l'
+vetkuro!  Vivu Malgranda Muk!"
+
+Dume oni alkondukis Malgrandan Muk'on, kiu ĵetis sin teren
+antaŭ la reĝo kaj parolis: "Plejpotenca reĝo! nur malgrandan
+prezenton de mia arto mi ĵus faris; volu nun favore permesi, ke
+oni donu al mi oficon inter viaj kurieroj." -- "Ne," respondis
+al li la reĝo, "vi estos mia korpokuristo kaj plej intima
+servisto, kara Muk; cent ormonerojn vi ĉiujare ricevos kiel
+salajron; kaj ĉe la tablo de miaj plej altaj servistoj vi
+manĝos."
+
+Nun kredis nia Muk, ke fine li ja trovis la tiel longe serĉitan
+feliĉon, kaj ĝoje kaj gaje estis al li en la koro.  Krom tio,
+li ĝuis la apartan favoron de la reĝo, ĉar tiu ĉi konfidadis
+al li siajn plej urĝajn kaj sekretajn komisiojn, kiujn Muk
+plenumadis kun plej perfekta precizeco kaj neimagebla rapideco.
+
+Tamen tute ne amis lin la ceteraj servistoj de l' reĝo; ili
+koleradis pro tio, ke hometo, kiu ja taŭgas por nenio krom
+rapida kurado, arogas al si sola la favoron de ilia sinjoro.
+Tial ili organizis kontraŭ li multe da konspiroj; sed ĉiuj ĉi
+konspiroj malsukcesis kaŭze de l' granda konfido, kiun havis la
+reĝo al sia _Sekreta Ĉef-Korpokuristo_ (ja: eĉ ĝis ĉi tiu alta
+rango li sin levis en tiel malmulte da tempo!).
+
+Muk, kiu bone rimarkis, ke oni agitadas kontraŭ li, tute ne
+volis sin venĝi; por tio li ja estis tro bonkora; kontraŭe, li
+pripensis rimedojn, por fariĝi amata de siaj malamikoj kaj
+necesega por ili.  Fine li rememorigis al si sian bastoneton, pri
+kiu en sia feliĉo li jam ne pensis plu; se li trovos trezorojn,
+li diris al si en la pensoj, la sinjoroj ja tiam eksentos por li
+iom pli da inklino.  Jam ofte li aŭdis, ke la patro de l' nuna
+reĝo enterigis multajn el siaj trezoroj, kiam la malamikoj
+enfalis en lian landon: oni ankaŭ diris, ke li en tiu tempo
+mortis, ne povinte sciigi al sia filo sian sekreton.  De nun
+Malgranda Muk kunportis ĉiam kaj ĉie sian bastoneton,
+esperante, ke iafoje li preterpasos la lokon, kie la mono de l'
+mortinta reĝo estas enterigita.  Unu vesperon, okaze veninte en
+malproksiman parton de l' palaca ĝardeno, kiun li malofte
+vizitadis, subite li sentis, kiel la bastoneto en lia mano
+ekmoviĝas.  Tri fojojn ĝi frapis la teron.  Nun li eltiris sian
+ponardon, faris kelke da signoj en la arbojn ĉirkaŭstarantajn
+kaj reenŝteliĝis en la palacon.  Tie li havigis al si fosilon,
+kaj, atendinte la nokton, li eliris, dum favorkovris lin la
+mallumo, plenumi sian entreprenon.
+
+Sed la elfosado de l' trezoro faris al Muk pli da klopodo, ol
+kiom li atendis.  Liaj brakoj estis ja multe tro malfortaj, sed
+granda kaj peza lia fosilo; kaj ĉirkaŭ du horojn li devis
+labori, por fari fosaĵon nur du-tri futojn profundan.  Fine lia
+fosilo ekfrapis ion malmolan, kiu eksonis kiel fero.  Ĉe tio li
+fosis ankoraŭ pli diligente, kaj baldaŭ li elterigis grandan
+feran kovrilon.  Malsuprenirinte en la fosaĵon, por vidi, kio
+kuŝis sub la kovrilo, li trovis grandan urnon plenplenan de oraj
+moneroj.  Sed ĉar liaj malgrandaj fortoj tute ne sufiĉis por
+suprenlevi la urnon, li do metis en sian pantalonon kaj en sian
+zonon nur tiom da moneroj, kiom li povis porti, kaj ankaŭ sian
+manteleton li plenigis per oro.  Poste, li zorge rekovris la
+urnon kaj surŝarĝis sur sian dorson la plenigitan manteleton.
+Sed vere, sen tio, ke li havis sur siaj piedoj la famajn
+pantoflojn, li neniam formoviĝus de la loko, ĉar terure
+premegis lin la ŝarĝo de la oro.  Tamen li sukcesis atingi
+nerimarkite sian ĉambron kaj kaŝis tie sian oron sub la
+kusenojn de sia kanapo.
+
+Kiam Malgranda Muk sin vidis posedanto de tiom da oro, li kredis,
+ke nun ja ĉio ŝanĝiĝos, kaj ke li akiros al si el inter siaj
+kortegaj malamikoj multe da protektantoj kaj sindonaj servantoj.
+Sed ĝuste el tio estas videble, ke la bona Muk certe ne estis
+tro zorge edukita, alie li ja ne imagus al si, ke pere de oro li
+povos akiri amikojn.  Ho ve! kiom pli saĝe li estus tiutempe
+farinta, bone ŝmirante siajn pantoflojn kaj tuj forkurante kun
+sia manteleto plena de oro!
+
+La oro, kiun de nun Malgranda Muk plenmane disdonadis, vekis ĉe
+la kortegaj servistoj nur envion.  La kuirejestro Ahuli diris:
+"Li estas falsmoneristo."  La sklavestro Aĥmet diris: "Li
+ĝin flatakiris de la reĝo."  Sed Arĥaz, la reĝa kasisto, lia
+morta malamiko, kiu mem de tempo al tempo enmetis la manon en la
+kason de sia sinjoro, diris sen ĉirkaŭfrazo: "Li ja ŝtelis
+ĝin."  Por havi certecon pri la afero, ili nun
+interkonsiliĝis; kaj la ĉeftrinkaĵoverŝisto Korĥuz aperis
+unu tagon, kun mieno tre malĝoja, antaŭ la okuloj de l' reĝo.
+Li tiel trudmontradis sian melankolian teniĝon, ke la reĝo
+demandis lin, kio al li estas.  "Ho ve!" li respondis, "mi
+malĝojas, ke mi perdis la favoron de mia sinjoro." -- "Kion vi
+fablas, amiko Korĥuz?" rediris al li la reĝo.  "De kiam mi
+plu ne lasas lumi sur vi la sunon de mia favoro?"  La
+ĉeftrinkaĵoverŝisto respondis, ke li ja superŝutas per oro la
+sekretan ĉefkorpokuriston, sed al siaj malfeliĉaj fidelaj
+servistoj li donas nenion.  Tre mirigis la reĝon ĉi tiu sciigo.
+Oni rakontis al li pri la ordisdonadoj de Malgranda Muk, kaj
+senpene la konspirantoj vekis ĉe li la suspekton, ke Muk
+forŝtelis iel la monon el la kasejo.  Multe ĝojis la
+ĉefkasisto, ke la afero prenis ĉi tiun turniĝon; ĉar en ĉiu
+okazo li tute ne amis fari kalkulon pri la stato de l' kaso.  La
+reĝo donis ordonon, sekrete observadi ĉiujn movojn de Malgranda
+Muk, por lin kapti, se eble, ĉe plena farado.
+
+Ĝuste en la nokto, kiu sekvis tiun malfeliĉan tagon, Malgranda
+Muk, rimarkinte ke lia disdonacemo preskaŭ remalplenigis lian
+kason, sin armis per sia fosilo kaj enŝteliĝis en la palacan
+ĝardenon, por preni tie el sia sekreta trezoro novan provizon da
+mono.  En sufiĉe granda distanco sekvis lin la spionoj,
+kondukataj de la kuirejestro Ahuli kaj la ĉefkasisto Arĥaz;
+kaj, en la momento, kiam li komencis transmeti la oron el la urno
+en sian manteleton, ili sin ĵetis sur lin, kunkatenis al li la
+manojn kaj tuj kondukis lin antaŭ la reĝon.  Kompreneble, ĉi
+tiu interrompo de lia dormado jam metis lian reĝan moŝton en
+tre malbonan humoron; li do akceptis tre malfavore sian
+malfeliĉan sekretan ĉefkorpokuriston kaj ordonis, ke la juĝa
+esploro senprokraste komenciĝu.  Oni jam elterigis la urnon kaj
+metis, kune kun la fosilo kaj la plenigita per oro manteleto, ĉe
+la piedoj de la reĝo.  La ĉefkasisto atestis, ke li kaj liaj
+observistoj surprizis Muk'on en la momento, kiam li tiun ĉi
+urnon kun ĝia ora enhavo enfosis en la teron.
+
+Ĉe tio ĉi la reĝo demandis la kulpigiton, ĉu tio estas vera,
+kaj de kie li ricevis la oron, kiun li tiel enterigis.  Malgranda
+Muk, en la sento de sia senkulpeco, certigis, ke li trovis la
+urnon en la ĝardeno, kaj ke li tute ne volis ĝin _en_ sed nur
+_el_-terigi.
+
+Ekridis ĉiuj alestantoj pri ĉi tiu senkulpiĝo, sed la reĝo
+furioze koleriĝis pri la supozata senhonteco de la malgrandulo.
+"Kio, abomenulo!" ekkriis li; "ĉu ankaŭ trompmensogi vi
+volas, malsprite kaj senhonte trompmensogi al via reĝo, kiun vi
+jam priŝtelis?  Ĉefkasisto Arĥaz, mi ordonas al vi diri, ĉu
+vi rekonas, en ĉi tiu sumo da oro, tiun saman, kiu mankas en mia
+trezorejo."
+
+La ĉefkasisto respondis, ke li havas absolutan certecon pri la
+afero: jam de kelka tempo mankas en la reĝa kaso eĉ pli multe
+da oro, kaj li povas ĵure atesti, ke tio ĉi estas la sumo
+ŝtelita.
+
+Nun la reĝo ordonis forte kateni Malgrandan Muk'on kaj ĵeti en
+la turon; kaj al la ĉefkasisto li transdonis la oron, por ke li
+ĝin remetu en la reĝan trezorejon.  Ĝojanta, ke la afero tiel
+bone finiĝis, la ĉefkasisto foriris kaj elkalkulis hejme la
+brilantajn orajn monerojn; sed neniam la malnoblulo raportis, ke
+malsupre en la urno kuŝis papereto, sur kiu estis skribita:
+
+"La malamikoj penetris en mian landon; tial mi kaŝis ĉi tie
+parton de miaj trezoroj; kiu ajn ĝin trovos, sur tiun falu la
+malbeno de lia reĝo, se li ne tuj transdonos ĝin al mia filo.
+-- Reĝo Sadi."
+
+Sidante en sia karcero, Malgranda Muk profundiĝis en malĝoja
+medito.  Li sciis, ke per morto oni punas tiun, kiu ŝtelis
+reĝajn propraĵojn, kaj tamen li ne volis malkovri al la reĝo
+la sekreton pri la bastoneto, ĉar li prave timis, ke oni tiam
+forprenos de li ne sole la bastoneton, sed eble eĉ liajn
+pantoflojn.  Ankaŭ tiuj ĉi lastaj ne povis nun multe utili al
+li, ĉar fortaj ĉenoj tenis lin firme al la muro, kaj, kiom ajn
+li penadis, estis al li neeble sin turni sur la kalkanumo.  Sed
+kiam, la morgaŭan tagon, oni sciigis al li, ke li estas
+kondamnita al morto, li ekopiniis, ke fine pli bone estas vivi
+sen ia magia vergeto, ol morti, tion havante; kaj tial li petigis
+de la reĝo privatan aŭdiencon kaj malkaŝis al li la sekreton.
+En la komenco la reĝo ne volis kredi al lia konfeso; sed
+Malgranda Muk promesis fari provprezentadon de sia arto, kondiĉe
+ke la reĝo konsentu, ke li ne estu mortigita.  La reĝo donis al
+li sian vorton de honoro; kaj, dum Muk ne vidis tion, li lasis
+enterigi iom da oro kaj poste ordonis al la malgrandulo ĝin
+serĉi.  Post malmulte da momentoj li jam ĝin trovis, ĉar klare
+la bastoneto frapis trifoje la teron.  Nun ekkonvinkiĝis la
+reĝo, ke lia ĉefkasisto lin trompis; kaj li sendis al li, laŭ
+orientlanda kutimo, silkan ŝnuron, por ke li sufoku sin mem.
+Kaj al Malgranda Muk li diris: "Mi ja promesis al vi vian vivon,
+sed ĉar al mi ŝajnis, ke vi havas ankoraŭ aliajn sekretojn, vi
+do restos en ĝismorta mallibereco, se vi ne konsentos klarigi,
+kiamaniere vi kuras tiel rapide."  Malgranda Muk, kiu jam
+pasigis unu nokton en la turo kaj tial perdis ĉiun deziron al
+plua mallibereco, konfesis, ke lia tuta arto kuŝas en liaj
+pantofloj; tamen li ne instruis al la reĝo la sekreton pri la
+trifoja turniĝo sur la kalkanumo.  Nun ankaŭ la reĝo surmetis
+la pantoflojn, por fari la provon, kaj kiel freneza li
+ĉirkaŭkuregis en la ĝardeno.  Ofte li provis haltigi la
+pantoflojn, sed vane; kaj Malgranda Muk, kiu ne povis rifuzi al
+si mem ĉi tiun venĝeton, lasis lin kuri kaj kuri, ĝis li falis
+teren sveninta.
+
+Kiam li rekonsciiĝis, la reĝo terure koleris kontraŭ Malgranda
+Muk, kiu lasis lin tiel kuradi ĝis plena senspireco.  "Mi ja
+donis al vi mian reĝan vorton," li diris, "ke vi konservos
+liberecon kaj vivon; sed en la templimo de dek du horoj vi iru
+for el mia lando, alie mi lasos vin pendigi."  Sed la pantoflojn
+kaj la bastoneton li ordonis meti en sian trezorejon.
+
+Tiel same malriĉa kiel iam antaŭe, Malgranda Muk forlasis la
+landon, malbenante sian malsaĝon, kiu trompkredigis al li, ke li
+povas ludi gravan rolon ĉe la kortego.  La lando, el kiu oni lin
+forpelis, estis, feliĉe, negranda; sekve, jam post ok horoj li
+sin trovis ĉe la landlimo, kvankam, alkutimiĝinte al siaj karaj
+pantofloj, li nun trovis tre malfacila la ordinaran irmanieron.
+
+Transpasinte la landlimon, li dekliniĝis de la kutima vojo, por
+serĉi la plej dezertajn solejojn kaj tie vivi ermite, ĉar nun
+li portis koleron kontraŭ la tuta homaro.  En densa arbaro li
+venis al loko, kiu al li ŝajnis tre taŭga por lia celo.
+Invitis lin klara rivereto, borderita de ombroplenaj figarboj;
+ĝi trafluis molan herbejon, sur kiu li ĵetis sin teren, firme
+decidinte, ke li jam nenion plu manĝos sed atendos ĉi tie la
+morton.  Profundiĝinta en malĝoja primorta medito, li fine
+ekdormis; sed kiam li revekiĝis kaj ekturmentis lin lia malplena
+stomako, li tamen pripensis, ke morto permalsata estas ja io
+danĝera; kaj tial li ekrigardis ĉirkaŭen, ĉu li ne povas
+trovi ion manĝeblan.
+
+Bongustegaj maturaj figoj pendis de la arbo, sub kiu li ĵus
+dormis.  Li suprenrampis por ilin deŝiri, satmanĝis kun bona
+apetito, kaj poste grimpis malsupren al la rivereto, por kvietigi
+sian soifon.  Sed kia teruro ekregis lin, kiam la akvo montris al
+li lian kapon ornamitan per du grandegaj oreloj kaj longa dika
+nazego!  En granda konsterniĝo li ekkaptis per la manoj siajn
+orelojn: vere, ili havis pli ol duonan ulnon da longo!
+
+"Mi ja bone meritas orelojn de azeno," li ekkriis, "ĉar, kiel
+azeno, mi piedforbatis mian feliĉon." -- Dum kelka tempo li
+ĉirkaŭvagadis tra la arbaro; sed sentante sin denove malsata,
+li devis ankoraŭ unu fojon alkuri al la figoj, ĉar nenion alian
+li trovis tie por manĝi.  Ĉe ĉi tiu dua figmanĝado venis al
+li en la kapon, ke eble liaj oreloj jam ne havas lokon sub lia
+granda turbano; tial, timante aspekti ankoraŭ pli ridinda, li
+denove palpserĉis siajn orelojn, sed jen ili estis malaperintaj!
+Li tuj kuris al la rivereto, por certiĝi pri tio, kaj vere, ĝi
+estis tiele: liaj oreloj nun havis sian antaŭan formon, kaj la
+longan malbelegan nazon li jam ne havis plu.  Nun fine li
+ekkomprenis, kiel ĉi tio fariĝis: de la unua figarbo li ricevis
+la longan nazon kaj la azenajn orelojn; per la dua li resaniĝis.
+Kun ĝojo li ekkonsciis, ke lia favorema sorto donis al li
+ankoraŭ unu fojon rimedon por esti feliĉa.  Li do deŝiris de
+ĉiu el la du arboj tiom da figoj, kiom li povis kunporti, kaj
+reiris en la landon, kiun li antaŭ tiel mallonga tempo forlasis.
+Tie, en la unua urbeto, en kiun li venis, li faris sin, per aliaj
+vestaĵoj, tute nerekonebla; poste, li iris pluen al la urbo, kie
+loĝis la reĝo, kaj baldaŭ li tien alvenis.
+
+Estis tiam sezono, kiam maturaj fruktoj estis ankoraŭ sufiĉe
+maloftaj.  Tial Malgranda Muk sidiĝis antaŭ la pordego de l'
+palaco, ĉar el pasinta tempo li bone sciis, ke ĉi tie la
+kuirejestro aĉetadas tiajn frandaĵojn por la reĝa tablo.  Li
+ankoraŭ ne longe sidis tie, kiam, trapaŝantan tra la korto, li
+ekvidis la kuirejestron.  Tiu ĉi esploris la komercaĵojn de l'
+vendistoj, kiuj kolektiĝis ĉe la pordego de l' palaco, kaj fine
+liaj okuloj renkontis la korbeton de Muk.  "Ho! jen frandaĵo
+neordinara," li diris, "kiu certe plaĉos al lia reĝa moŝto;
+kiom vi postulas por la tuta korbo?"  Malgranda Muk difinis
+prezon moderan, kaj baldaŭ ili faris interkonsenton.  La
+kuirejestro transdonis la korbon al sklavo kaj daŭrigis sian
+iradon; sed Malgranda Muk forkuris de tie kiel eble plej rapide,
+timante ke, kiam la malfeliĉego vidiĝos ĉe la kapoj de l'
+korteganoj, oni lin serĉos kaj punos, kiel vendinton de la
+figoj.
+
+La reĝo estis ĉe tablo en treege gaja humoro; ree kaj ree li
+laŭdis la kuirejestron pro lia bona kuirado kaj pro la zorgemo,
+kun kiu li ĉiam elektas por li la plej maloftajn frandaĵojn;
+sed la kuirejestro, kiu ja sciis, kiajn bongustaĵojn li ankoraŭ
+havas en rezervo, ridetis afable kaj respondis per orakolaj
+sentencoj, kiel: "Post tag' hodiaŭa, venos tago morgaŭa,"
+aŭ: "Fino bona, ĉio bona," tiel ke la reĝidinoj fariĝis pli
+kaj pli scivolaj, kion li ankoraŭ metos sur la tablon.  Sed kiam
+li alservis la belajn allogantajn figojn, eliĝis el ĉiuj buŝoj
+unuvoĉa "A-a!" de admiro.  "Kiel maturaj! kiel apetitaj!"
+ekkriis la reĝo.  "Kuirejestro, vi estas vera majstro kaj
+meritas nian tute apartan favoron!"  Tiel parolante, la reĝo,
+kiu je tiaj frandaĵoj estis ĉiam tre maldonacema, disdonis
+propramane la figojn.  Ĉiu reĝido kaj ĉiu reĝidino ricevis
+du, al la honoraj fraŭlinoj kaj al la veziroj kaj agaoj[8] li
+donis po unu, kaj la ceterajn li metis antaŭ si mem kaj komencis
+gluti kun granda apetito.
+
+"Dio mia! kiel strange vi aspektas, patro!" ekkriis subite
+Reĝidino Amarza.  Ĉiuj, mirigitaj, rigardis al la reĝo:
+grandegaj oreloj elstaris el lia kapo kaj longa nazego pendis
+malsupren antaŭ lia mentono; ankaŭ sin mem ili reciproke
+rigardis kun mirego kaj teruro: ĉiuj estis pli-malpli riĉe
+provizitaj per la strangaj kapornamaĵoj.
+
+Oni prezentu al si la konsterniĝon de la kortego!  Oni tuj
+sendis voki ĉiujn kuracistojn de la urbo; ili alvenis amasege
+kaj ordonis pilolojn kaj miksturojn, sed la oreloj kaj nazoj
+restis.  Oni operaciis unu el la reĝidoj, sed liaj oreloj tuj
+rekreskis.
+
+En sia kaŝejo, en kiun li retiriĝis, Malgranda Muk baldaŭ
+eksciis pri la tuta okazintaĵo; kaj nun li plene konsciis, ke
+venis la tempo reokupiĝi pri la afero.  Jam antaŭe, per la
+mono, kiun li enspezis per sia figvendado, li aĉetis vestaron,
+kiu sufiĉe bone taŭgus por aspektigi lin kiel klerulon; longa
+barbo el kaproharoj perfektigis la trompvestiĝon.  Kun sako da
+figoj li eniris en la palacon de l' reĝo kaj proponis, kiel
+fremda kuracisto, sian helpon.  Komence oni estis iom nekredema;
+sed kiam Malgranda Muk manĝigis figon al unu el la reĝidoj kaj
+tiel revenigis liajn orelojn kaj lian nazon al ilia antaŭa
+stato, ekdeziregis ĉiuj, ke la fremda kuracisto ilin sammaniere
+resanigu.  Dume la reĝo, nenion dirante, lin prenis je la mano
+kaj kondukis en sian ĉambron.  Tie li malfermis pordon
+kondukantan en la trezorejon, kaj faris al Muk signon, ke li
+sekvu lin.  "Jen estas miaj trezoroj," diris la reĝo;
+"elektu, kion ajn vi volas; mi nenion rifuzos al vi, se vi nur
+liberigos min de ĉi tiu malhonoranta malsano." Tio estis
+kvazaŭ dolĉa muziko en la oreloj de Malgranda Muk.  Enirante en
+la trezorejon, li jam ekvidis sur la planko siajn pantoflojn, kaj
+tutproksime de ili kuŝis lia vergeto.  Nun li ĉirkaŭiris en la
+salono, kvazaŭ li volus admiri la trezorojn de l' reĝo; sed
+apenaŭ li atingis siajn pantoflojn, li rapide ensaltis, kaptis
+lian bastoneton, deŝiris sian falsan barbon kaj vidigis al la
+miranta reĝo la bone konatan vizaĝon de l' forpelita Muk.
+"Perfida reĝo," li parolis, "kiu pagas fidelajn servojn per
+sendankeco, konservu, kiel bone merititan punon, vian nunan
+fi-figuron.  Mi postlasas al vi la orelojn, kiel ĉiutagan
+memoraĵon pri Malgranda Muk."  Eldirinte la lastajn vortojn, li
+sin turnis rapide sur la kalkanumo, ekdeziris sin malproksimen de
+tie, kaj antaŭ ol la reĝo povis krii eĉ unu fojon por helpo,
+Malgranda Muk estis jam forfluginta.  De tiu tempo li loĝas ĉi
+tie en granda riĉeco, sed tute sola, ĉar li malestimas la
+homojn.  Lia spertoriĉa vivo faris lin granda saĝulo, kaj,
+malgraŭ lia stranga eksteraĵo, li meritas vian admiron, pli ol
+vian mokadon. --
+
+Tiel rakontis al mi mia patro.  Mi certigis al li mian penton pri
+mia malĝentila konduto kontraŭ la bona hometo, kaj mia patro
+pardone liberigis min de la postrakonta "kutima," kiun li
+destinis al mi en la komenco.  Mi rakontis al miaj kamaradoj la
+mirigajn aventurojn de Malgranda Muk, kaj baldaŭ ni tiom lin
+amis, ke neniam ni insultis lin plu.  Male, ĝis li mortis, ni
+alte respektis lin, kaj ĉiam ni kliniĝadis antaŭ li tute same
+profunde, kiel antaŭ kadio kaj muftio.[9]
+
+La vojaĝantoj interkonsente decidis ripozi la sekvantan tagon en
+tiu ĉi karavanejo, por refortigi sin mem kaj siajn bestojn por
+la plua vojaĝo.  Ankaŭ en ĉi tiun tagon ĝisdaŭris la
+hieraŭa gajeco, kaj ili sin donis al ĉiuspecaj ludoj kaj
+amuzaĵoj.  Post komuna tagmanĝo ili alvokis la kvinan
+komerciston, Ali Siza, ke nun li pagu sian ŝuldon, kiel jam
+faris la aliaj, kaj rakontu sian historion.  Li respondis, ke lia
+vivo estas tro malriĉa je frapantaj okazintaĵoj, kaj tial li ne
+volas paroli pri ĝi, sed rakontos al ili ion alian, nome: la
+fabelon pri la falsa princo.
+
+
+
+
+La Fabelo pri la Falsa Princo.
+
+
+Estis iam respektinda subtajloro, nomata Labakano, kiu
+lernoservis ĉe lerta majstro en Aleksandrio.  Oni ne povas diri,
+ke Labakano kudradis mallerte; kontraŭe, li povosciis fari
+laboraĵojn aparte delikatajn.  Kaj ni estus maljustaj, dirante,
+ke li estis mallaborema.  Tamen ne ĉio estis en ordo en la kapo
+de la subtajloro.  Okazis ofte, ke li kudradis seninterrompe dum
+tutaj horoj, tiel ke la kudrilo fariĝis brulruĝa en lia mano
+kaj ekfumiĝis lia fadeno; en tiaj okazoj li plenumadis
+laboraĵojn tute neimiteblajn.  Sed alitempe, -- kaj,
+bedaŭrinde, tio okazis plej ofte, -- li sidadis absorbita en
+siaj pensoj, kun fiksaj sencelaj okuloj; kaj en lia vizaĝo kaj
+tuta teniĝo estis io tiel stranga, ke lia majstro kaj liaj
+kunsubuloj, vidante lian distrecan mienon, diris ĉiufoje:
+"Labakano havas denove sian aristokratan vizaĝon."
+
+Vendrede, kiam aliaj homoj pace revenadis de la matena preĝo
+hejmen al sia laboro, Labakano, surhavanta belan, penege
+ŝparakiritan veston, elpaŝis el la moskeo, trairis per
+malrapidaj fieraj paŝoj la placojn kaj stratojn de la urbo, kaj
+kiam iu el liaj kamaradoj lin salutis, dirante: "Pacon al vi,
+Labakano," aŭ: "Kiel vi fartas, amiko?" li eksvingis
+grandanime la manon aŭ, en specialaj okazoj, klinis belmaniere
+la kapon.  Kaj kiam lia majstro diris al li, ŝerce: "Naskita
+princo vi ja estas, Labakano," li ĝojis pro tio kaj respondis:
+"Ĉu ankaŭ vi rimarkis tion?" aŭ: "Mi jam de longe tiel
+pensas!"
+
+Tia estis jam de longa tempo la stranga konduto de la respektinda
+subtajloro Labakano, sed ĉar li estis en ceteraj rilatoj
+bonkonduta kaj lerta laboristo, lia majstro toleradis liajn
+kapricojn.  Okazis ĝuste tiutempe, ke Selim, la frato de l'
+sultano, haltis travojaĝe en Aleksandrio; kaj unu tagon li
+sendis festveston al la majstro, por ke ĝi estu de li korektita,
+kaj la majstro transdonis ĝin al Labakano, ĉar tiu ĉi faradis
+la plej delikatajn laboraĵojn.  Vespere, kiam la majstro kaj la
+aliaj subuloj foriris, por mallaciĝi post la ŝarĝpenado de l'
+tago, Labakano, puŝata de nekontraŭstarebla sopiro, reeniris en
+la laborejon, kie pendis la vesto de la imperiestra frato.  Longe
+li staris tie antaŭ la vesto, enpense admirante jen la belegan
+brodaĵon, jen la briletantajn ŝanĝkolorojn de la silko kaj
+veluro.  Li ne povis sin deteni: kvazaŭ mallibervole li surmetis
+ĝin, kaj jen, ho miro! ĝi vestis lin tiel perfekte, kiel se ĝi
+estus por li farita.  "Ĉu mi ne estas princo tute same bona
+kiel iu alia?" li demandis sin, paŝante en la ĉambro tien kaj
+reen.  "Ĉu la majstro mem ne diris, ke mi estas princo
+naskita?"  Surmetante la veston, la subtajloro ŝajnis samtempe
+alpreni tute reĝan karakteron; li ne povis forigi el sia spirito
+la penson, ke li estas nekonata reĝido, kaj kiel nekonata
+reĝido li nun decidis forvojaĝi en la mondon kaj tian lokon
+forlasi, kie la homoj estas tiel malsaĝaj, ke ili ne povas vidi,
+sub la kovraĵo de lia malalta vivstato, lian ennaskitan indecon.
+Ŝajnis al li, kvazaŭ la belega vesto estas al li sendita de iu
+bonvola feino; li do bone sin gardis malŝati tiel multvaloran
+donacon, enpoŝigis la malmultan monon, kiun li havis kontante,
+kaj, dum favorkovris lin la mallumo de la nokto, li ekformarŝis
+el la pordego de Aleksandrio.
+
+Dum li vojaĝadis, la nova princo elvokis ĉiuloke grandan miron,
+ĉar la belega vesto kaj lia serioza, majesta teniĝo tute ne
+konvenis al piediranto.  Kiam, pri tio, oni faris al li ian
+demandon, li ĉiufoje respondis kun misteroplena mieno, ke la
+afero havas kaŭzon tute specialan.  Sed vidante, ke li faras sin
+ridinda per sia piedirademo, li aĉetis por malalta prezo
+maljunan ĉevalon, kiu trafe al li konvenis, ĉar, havante
+neŝanceleblan trankvilecon kaj mildecon de animo, neniam ĝi
+embarase devigis lin prezentiĝi kiel lerta rajdisto, kio tute ne
+estis lia forta flanko.
+
+Unu tagon, dum li vojiris malrapide antaŭen sur sia Murva, --
+tiel li nomis sian ĉevalon, -- alvenis alia rajdanto, kiu petis
+permeson rajdi en lia societo, ĉar, diris li, per interparolado
+mallongiĝos al ili la vojo.  La rajdanto estis gaja junulo, bela
+kaj ĝentilmaniera.  Li tuj komencis kun Labakano interparoladon
+pri "kien" kaj "de kie,"; kaj montriĝis, ke ankaŭ li, same
+kiel la subtajloro, eliris sencele en la mondon.  Li diris, ke li
+nomiĝas Omar, estas nevo de l' bejo Elfi, la malfeliĉa Paŝao
+de Kajro, kaj nun vojaĝas de loko al loko, por plenumi komision,
+kiun konfidis al li lia onklo sur sia lito de morto.  Kun sama
+nekaŝemeco Labakano ne volis rakonti pri siaj propraj
+cirkonstancoj, sed malklare komprenigis al la noveveninto, ke li
+estas de alta deveno kaj vojaĝas pro sia plezuro.
+
+La ambaŭ junuloj plaĉis multe unu al la alia kaj daŭrigis kune
+la vojon.  La duan tagon de l' komuna vojaĝo Labakano demandis
+sian kunrajdanton pri la komisio, kiun li devas prizorgi, kaj
+eksciis, je sia granda miro, jenon: -- Elfi Bejo, la Paŝao de
+Kajro, edukis Omar'on de lia plej frua infaneco, kaj tiu ĉi
+neniam konis siajn gepatrojn.  Fine, kiam la Bejo estis surprize
+atakita de siaj malamikoj kaj, post tri malfeliĉaj bataloj,
+devis forkuri, mortige vundita, li malkaŝis al sia zorgato, ke
+li ne estas lia nevo, sed la filo de potenca monarĥo, kiu, pro
+timo de la profetaĵoj de siaj astrologoj, forigis la junan
+princidon de sia kortego, ĵurante, ke li ne volas lin revidi pli
+frue ol je lia dudek-dua naskotago.  Elfi Bejo ne diris al li la
+nomon de lia patro, sed donis al li plej precizajn ordonojn, ke,
+la kvaran de la venonta monato Ramadan, je kiu tago li atingos la
+aĝon de dudek du jaroj, li troviĝu ĉe la famekonata kolono
+El-Seruja, je kvar tagvojaĝoj, oriente de Aleksandrio; tie li
+transdonu al la viroj, kiuj staros apud la kolono, ponardon, kiun
+li donis al li, kaj diru al ili: "Jen mi estas kiun vi
+serĉas"; se ili respondos: "Laŭdata estu la Profeto, kiu vin
+gardis," li tiam sekvu ilin; ili kondukos lin al lia patro.
+
+Tre mirigis la subtajloron Labakanon ĉi tiu sciigo.  Per
+enviemaj okuloj li de nun rigardis la princidon.  Kolerigis lin
+la penso, ke al tiu ĉi Omar, kiu jam sen tio havas la famon esti
+nevo de potenca paŝao, la sorto plie donis rangon de princido,
+sed al li mem, kiu ja posedas ĉiujn princajn ecojn, ĝi donacis,
+kvazaŭ por moko, senfaman naskiĝon kaj vivovojon tute
+ordinaran.  Li faris komparojn inter si mem kaj la princido.  Li
+devis konfesi al si, ke tiu ĉi lasta havas trajtojn de vizaĝo
+treege allogajn: belaj vivecaj okuloj, agla nazo, mildaj servemaj
+manieroj, unuvorte, ĉiuj eksteraj perfektaĵoj, kiuj povas iun
+rekomendi, estis liaj.  Sed kvankam li ne povis ne konfesi la
+meritojn de sia kunulo, tamen li trovis nekontraŭdirebla, ke
+homo tia, kia li Labakano, estus, sen ia dubo, eĉ pli bonvena al
+la princa patro, ol la vera princido.
+
+Ĉi tiuj pripensoj persekutadis Labakanon dum la tuta tago, kaj
+la sekvintan nokton li eĉ ekdormis kun ili.  Sed kiam li
+malfermis matene la okulojn, kaj lia unua rigardo renkontis la
+kuŝantan apud li Omar'on, kiu povis dormi tiel trankvile kaj
+sonĝi pri sia certa feliĉo, vekiĝis en li la penso, tion akiri
+al si, aŭ ruze aŭ perforte, kion malfavora sorto rifuzis.  La
+ponardo, tiu ekkona signo de la hejmen revenanta princido,
+kroĉiĝis al la zono de l' dormanto; singarde, senbrue li
+eltiris ĝin, por enpuŝi en la bruston de ĝia posedanto.  Sed
+eĉ la penso de mortigo teruris lian paceman tajloran animon; li
+do kontentiĝis alproprigante la ponardon kaj bridante por si mem
+la pli rapidan ĉevalon de l' princido; kaj antaŭ ol Omar
+vekiĝis kaj sin vidis senigita je ĉiuj siaj esperoj, lia
+perfida kunvojaĝanto jam malproksimiĝis je sufiĉe multe da
+mejloj.
+
+Estis ĝuste la unua tago de la sankta monato Ramadan, kiam
+Labakano prirabis la princidon; li do havis ankoraŭ kvar tagojn,
+por atingi la kolonon El-Seruja, kiu estis de li bone konata.
+Kvankam la loko, kie troviĝis ĉi tiu kolono, estis malproksima
+je ne pli ol du tagvojaĝoj, tamen li tre rapidis por tien
+alveni, ĉar ĉiam li timis, ke la vera princido alvenos unua.
+En la fino de l' dua tago Labakano ekvidis la kolonon El-Seruja.
+Ĝi staris sur malgranda monteto en vasta ebenaĵo kaj estis
+videbla el du-trihora distanco.  Ĉe tiu ĉi vido, la koro de
+Labakano ekbatis pli laŭte.  Kvankam, dum la du ĵus pasintaj
+tagoj, li jam havis sufiĉe da tempo por pripensi la rolon, kiun
+li devos ludi, tamen lia malbona konscienco faris lin iom timema;
+sed fine la penso, ke li ja estas naskita princo, revekis lian
+kuraĝon, kaj kun renovigita memfido li aliris sian celon.
+
+La ĉirkaŭaĵoj de la kolono El-Seruja estis senhomaj kaj
+dezertaj; kaj se la nova princido ne havus, jam por kelkaj tagoj,
+sufiĉe da provizaĵoj, embarasus lin iome la zorgo pri lia
+vivteno.  Li nun haltis kun sia ĉevalo sub kelkaj palmoj kaj tie
+atendis, kion sendos al li lia sorto.  Ĉirkaŭ la morgaŭa
+tagmezo li ekvidis grandan procesion de ĉevaloj kaj kameloj,
+venantan tra la ebenaĵo en direkto al la kolono El-Seruja.  La
+procesio haltis ĉe la malsupro de l' monteto, sur kiu staris la
+kolono; oni starigis belegajn tendojn, kaj la tuto aspektis kiel
+karavano de riĉa paŝao aŭ ŝejko.  Labakano prave konjektis,
+ke ĝuste pro li tiuj multaj homoj alvenis; kaj volonte li
+vidigus al ili jam hodiaŭ ilian estontan estron, sed li
+moderigis sian deziregon prezentiĝi kiel princo, ĉar ĉiuokaze
+la venonta mateno ja plene realigos liajn plej ambiciajn
+esperojn.
+
+La matena suno vekis la feliĉegan tajloron por la plej grava
+momento de lia vivo, kiam li leviĝos el sia malalta sfero kaj
+stariĝos flanke de princa patro.  Estas ja vero, ke, bridante
+sian ĉevalon, por alrajdi al la kolono, li ekpensis momente pri
+la maljusteco de sia entrepreno, kaj image li prezentis al si la
+doloron de l' princa junulo, trompita de liaj belaj esperoj; sed
+la kubo estis ĵetita, li jam ne povis malfari, kio estis farita,
+kaj lia memestimo diris al li en la orelon, ke li havas aspekton
+sufiĉe majestan, por sin prezenti kiel filo al la plej potenca
+el la reĝoj.  Sentimigite de ĉi tiu penso, li sidiĝis sur sian
+ĉevalon, prenis sian tutan kuraĝon en manoj por igi ĝin orde
+galopi, kaj post malpli ol kvarono da horo li jam atingis la
+malsupron de l' monteto.  Li desaltis de sia ĉevalo kaj alligis
+ĝin al unu el la arbustoj, kiuj kreskis tie en sufiĉe granda
+nombro; poste li eltiris la ponardon de l' princido Omar kaj
+eksupreniris la monteton.  Ĉe la piedo de l' kolono staris ses
+viroj.  Tiuj ĉi akompanis maljunulon kun nobla reĝa mieno: lia
+belega orbrodita kaftano, zonita per blanka kaŝmira ŝalo, lia
+blanka turbano, ornamita per fulmetantaj juveloj, montris lin
+homo riĉa kaj altranga.  Labakano, alpaŝinte, sin klinis antaŭ
+li malalte kaj parolis, prezentante al li la ponardon:
+
+"Jen mi estas, kiun vi serĉas."
+
+"Laŭdata estu la Profeto, kiu vin gardis," respondis la
+maljunulo, kun larmoj de ĝojo; "ĉirkaŭprenu vian maljunan
+patron, kara mia filo Omar!"
+
+La bona tajloro estis de ĉi tiuj solenaj vortoj tre kortuŝita
+kaj ĵetis sin, duone ĝojante, duone hontante, en la brakojn de
+l' maljuna princo.  Sed nur dum unu momento estis al li permesate
+ĝui la feliĉegon de lia nova rango.  Elrektiĝinte el la brakoj
+de l' princa maljunulo, li ekvidis rajdanton rapidantan tra la
+ebenaĵo en direkto al la monteto.  La rajdanto kaj lia ĉevalo
+prezentis strangan vidaĵon; ĉu pro obstineco, ĉu pro laceco,
+la ĉevalo, ŝajne, tute ne volis pluen: ĝi ŝoviĝis antaŭen
+per falŝanceliĝa irado, kiu estis nek paŝado nek trotado, kaj
+per manoj kaj piedoj la rajdanto instigadis ĝin al pli rapida
+kurado.  Baldaŭ, tro baldaŭ Labakano rekonis sian ĉevalon
+Murva kaj la veran princidon Omar; sed jam ekloĝis en li la
+demono Mensogo, kaj li decidis, kio ajn okazos, valorigi kun fera
+frunto siajn uzurpitajn pretendojn.
+
+Jam el malproksimo oni vidis la rajdanton signogestadi per la
+mano; kaj nun, malgraŭ la malbona irado de l' ĉevalo Murva, li
+jam alvenis, desaltis teren kaj eksupreniris kurege la monteton.
+"Haltu!" li kriis, "kiu ajn vi estas, haltu! kaj ne lasu vin
+trompi de plej malnobla mensogulo.  Estas _mi_, kiu nomiĝas
+Omar; kaj neniu mortemulo kuraĝu profani mian nomon!"
+
+Granda miro pentriĝis sur la vizaĝoj de la apudstarantoj pro
+ĉi tiu ŝanĝiĝo de aferoj; sed pli ol ĉiuj konsternita
+ŝajnis la maljunulo, kiu nun direktadis demandajn rigardojn jen
+al tiu, jen al alia.  Dume Labakano parolis kun penege akirita
+trankvileco: "Favora mia estro kaj patro, ne lasu vin trompi de
+tiu homo.  Ĝi estas, kiom mi scias, iu freneza tajloro el
+Aleksandrio, nomata Labakano, kiu meritas nian kompaton, pli ol
+nian koleron."
+
+Ĝis furiozeco incitis tiuj vortoj la princidon.  Ŝaŭmante de
+kolerego, li volis trapuŝiĝi ĝis Labakano, sed la
+ĉirkaŭstarantoj sin ĵetis inter ilin kaj tenis lin firme, kaj
+la maljuna princo parolis: "Vere, filo mia, la kompatindulo
+estas freneza; oni ligu lin kaj sidigu sur unu el niaj
+dromedaroj; eble ni povos iel helpi la malfeliĉulon."
+
+Jam kvietiĝis la kolerego de l' princido; plorante, li kriis al
+la princo: "Mia koro al mi diras, ke vi estas mia patro; mi
+ĵurpetas vin, pro memoro de mia patrino, aŭskultu min!"
+
+"Sankta mia Dio!" respondis la alia; "li jam rekomencas
+deliri; kiel la frenezaj ideoj nur venas al li en la kapon?"
+Dirinte tion, li prenis Labakanon je la brako kaj lasis sin
+konduki malsupren de la monteto.  Ili ambaŭ sidiĝis sur belajn
+ĉevalojn, drapiritajn per riĉaj kovriloj, kaj ekforrajdis tra
+la ebenaĵo fronte de l' tuta procesio.  Sed al la malfeliĉa
+princido oni kunkatenis la manojn kaj ligis lin firme sur
+dromedaro, kaj apud li restis ĉiam du rajdistoj, kiuj havis por
+ĉiu lia movo plej atenteman okulon.
+
+La maljuna princo estis Saaŭd, sultano de la Veĥabanoj.[10]
+Longan tempon li vivis seninfana, ĝis fine al li naskiĝis
+princido, pri kiu li jam de tiel longe sopiris.  Sed la
+astrologoj, kiujn li demandis pri la sorto de l' knabo, deklaris,
+ke ĝis lia dudek-dua vivjaro minacados lin la danĝero, esti
+forpelita de iu malamiko.  Por tion eviti, la sultano fordonis la
+infanon al sia malnova fidinda amiko Elfi Bejo, por esti de li
+edukata; kaj de tiu tempo, dum dudek du dolorplenaj jaroj, li
+atendis lian aperon.  Ĉi tion la sultano rakontis al sia
+supozata filo, kaj esprimis grandan kontentiĝon pri lia bela
+staturo kaj lia dignoplena teniĝo.
+
+Kiam ili venis en la landon de l' sultano, ĉie la loĝantoj
+akceptis ilin per ĝojokrioj, ĉar jam tra ĉiuj urboj kaj
+vilaĝoj disvastiĝis kun rapideco de fulmo la famo pri la alveno
+de la sultanido.  Sur la stratoj, sur kiuj ili trapasis, oni jam
+starigis arkojn el floroj kaj branĉoj, brilegaj ĉiukoloraj
+tapiŝoj ornamis la domojn, kaj la popolo laŭte gloris Dion kaj
+lian Profeton, kiuj sendis al ili tiel belan sultanidon.  Ĉio
+ĉi tio plenigis per feliĉo kaj ĝojo la fieran koron de l'
+tajloro; sed des pli malfeliĉa sendube sin sentis la vera Omar,
+kiu, ankoraŭ mankatenita, sekvis en silenta malespero la
+procesion.  Neniu atentis lin ĉe la ĝenerala ĝojego, kiu tamen
+en realeco rilatis ja lin.  La nomon Omar kriadis miloj kaj miloj
+da voĉoj, sed pri li, la laŭrajta portanto de la nomo, neniu
+interesiĝis; nur tiu aŭ alia demandis, kiun oni kunforkondukas
+tiel firme ligitan, kaj terure sonis en la orelo de l' sultanido
+la respondo de liaj gardantoj: "Ĝi estas freneza tajloro."
+
+Fine la procesio alvenis en la ĉefurbon de l' sultano, kie oni
+jam faris, por ilin akcepti, preparojn eĉ pli grandiozajn, ol en
+la aliaj urboj.  La sultanino, maljuneta altrespektinda virino,
+atendis ilin kun sia tuta korteganaro en la plej belega salono de
+l' palaco.  La plankon de ĉi tiu salono kovris grandega tapiŝo;
+la muroj estis ornamitaj per helblua ŝtofo, kiu pendis de
+grandaj arĝentaj hokoj per oraj ŝnuroj kaj kvastoj.
+
+Estis mallume, kiam la procesio alvenis; tial oni jam ekbruligis
+en la salono multe da kuglerondaj koloraj lampoj, kiuj faris el
+la nokto helan tagon.  Ili elradiadis plej klare kaj plej
+multkolore en la profundo de l' salono, kie sur trono sidis la
+sultanino.  La trono staris sur kvar ŝtupoj kaj estis
+ĉirkaŭforĝita per senmiksa oro kaj enmete ornamita per grandaj
+ametistoj.  La kvar plej eminentaj emiroj tenadis super la kapo
+de l' sultanino baldakenon el ruĝa silko, kaj la Ŝejko de
+Medina ventumadis ŝin per ventumilo el pavaj plumoj.
+
+Tiel la sultanino atendis sian edzon kaj sian filon.  Tiun ĉi
+lastan ankaŭ ŝi neniam revidis de lia naskiĝo, sed
+signifoplenaj sonĝoj jam aperigis al ŝi la infanon, pri kiu
+sopiris ŝia koro, kaj tial ŝi estis certa, ke eĉ el inter
+miloj da aliaj ŝi tuj lin povus rekoni.  Nun ekaŭdiĝis la bruo
+de la alproksimiĝanta procesio, trumpetado kaj tamburado
+intermiksiĝis kun la ĝoja aplaŭdado de l' popola amaso, la
+hufofrapado de la ĉevaloj eksonis sur la korto de l' palaco,
+ĉiam pli kaj pli proksime bruadis la paŝoj de la venantoj,
+malfermegiĝis la pordoj de l' salono, kaj tra la vicoj de la
+falantaj sur la vizaĝon servistoj rapidis la sultano, tenante
+sian filon per la mano, antaŭ la tronon de l' patrino.
+
+"Jen," li parolis, "mi alkondukas al vi tiun, pri kiu vi de
+tiel longe sopiras."
+
+Sed la sultanino interrompis lin.  "Tio ne estas mia filo," ŝi
+ekkriis; "tio ne estas la trajtoj de vizaĝo, kiujn la Profeto
+al mi montris en sonĝo!"
+
+En la momento, kiam la sultano volis fari al ŝi riproĉojn pri
+ŝia superstiĉo, malfermiĝis subite la pordo, kaj, persekutata
+de siaj gardantoj, de kiuj li sin deŝiris per streĉo de ĉiuj
+siaj fortoj, Princido Omar enkuregis en la salonon.  Senspira li
+ĵetis sin teren antaŭ la trono: "Ĉi tie mi volas morti;
+prenu, ho patro kruela, mian vivon, ĉar toleri tiun ĉi honton
+mi jam ne povas!"  Ĉiujn konsternegis liaj vortoj, oni amase
+interpuŝiĝis ĉirkaŭ la malfeliĉulo, kaj jam la alrapidantaj
+gardistoj estis pretaj lin kapti kaj religi, kiam la sultanino,
+kiu en senparola mirego rigardis ĉion ĉi tion, salte leviĝis
+de la trono.  "Haltu!" ŝi kriis; "ĉi tiu kaj neniu alia
+estas la ĝusta; ĉi tiu homo estas, kiun miaj okuloj neniam
+vidis kaj tamen rekonas mia koro!"
+
+La gardistoj jam nevole deturniĝis de Omar, sed la sultano,
+bolante de furioza kolero, kriis al ili, ke ili ligu la
+frenezulon.  "Al mi apartenas decidi," li parolis per komanda
+voĉo, "kaj ĉi tie oni ne juĝas laŭ sonĝoj de virinoj, sed
+laŭ certaj, neerarigaj signoj; ĉi tiu (montrante Labakanon)
+estas mia filo, ĉar li alportis al mi la ponardon, la atestan
+signon de mia amiko."
+
+"Li ŝtelis ĝin," kriis Omar; "li malnoble profitis mian
+sensuspektan konfidon, por min pereigi!"  Sed la sultano ne
+aŭskultis la voĉon de sia filo, ĉar en ĉiuj aferoj li kutimis
+sekvi nur sian propran juĝon; la malfeliĉan Omar'on li do lasis
+perforte fortreni el la salono, dum li mem foriris kun Labakano
+en sian privatan ĉambron, plena de kolero kontraŭ sia sultanino
+edzino, kun kiu li tamen jam de dudek kvin jaroj kunvivis en
+paco.
+
+La sultanino, siaflanke, profunde malĝojis pro la ĵusaj
+okazintaĵoj; ŝi havis la firman konvinkecon, ke iu trompisto
+ekposedis la koron de l' sultano, ĉar ĝuste tiun saman
+malfeliĉulon tiom multe da signifoplenaj sonĝoj jam aperigis al
+ŝi kiel ŝian veran filon.  Kiam ŝia afliktiĝo iome
+kvietiĝis, ŝi pripensis rimedojn, por konvinki sian edzon pri
+lia maljusteco.  Verdire ĉi tio ne estis facila, ĉar tiu, kiu
+pretendis esti ŝia filo, jam transdonis al la sultano la
+ekkonilan ponardon, kaj krom tio li tiel detale informiĝis pri
+la pasinta vivo de Omar, ke nun li ludis sian rolon kun plej
+perfekta memfido.  Ŝi sendis voki la virojn, kiuj akompanis la
+sultanon al la kolono El-Seruja, kaj ordonis, ke ili ĉion plej
+precize rakontu al ŝi, kaj poste ŝi konsiliĝis kun siaj plej
+fidindaj sklavinoj.  Ili jen elektis, jen malelektis tiun kaj
+alian rimedon; fine parolis Meleĥsala, maljuna saĝa Ĉerkesino:
+"Se mi bone aŭdis, estimegata estrino, la transdoninto de l'
+ponardo asertis, ke tiu, kiun vi kredas via filo, nomiĝas
+Labakano kaj estas freneza tajloro?" -- "Jes, ĝi estas
+tiele," respondis la sultanino; "sed kion vi celas per tio?"
+-- "Ĉu vi do ne opinias ebla, ke tiu trompisto alfiksis al via
+filo sian propran nomon?  Kaj se tiel estas, ekzistas, por kapti
+lin, bonega rimedo, kiun mi nun tutkaŝe sciigu al vi." -- La
+sultanino klinis sian orelon, kaj la sklavino alflustris
+konsilon, kiu ŝajne tre plaĉis al ŝia sinjorino, ĉar tiu ĉi
+tuj leviĝis, por iri al la sultano.
+
+La sultanino estis saĝa virino, kiu bone konis la malfortajn
+flankojn de l' sultano kaj sciis ilin profiti.  Ŝi do ŝajnigis
+esti preta ekcedi kaj akcepti la falsan sultanidon; nur unu
+kondiĉon ŝi petis por ŝi.  La sultano, kiu nun pentis sian
+ekflamon de kolero kontraŭ sia edzino, konsentis pri la
+kondiĉo, kaj ŝi parolis: "Mi tre dezirus submeti ilin ambaŭ
+al provo de lerteco; alia eble igus ilin vetrajdi aŭ
+interbatiĝi aŭ ĵeti sagegojn, sed tio estas aferoj, kiujn ĉiu
+povas ja fari; ne, mi volus doni al ili taskon, kiu postulas
+sagacecon: mi do proponas, ke ĉiu el ili faru kaftanon kaj
+pantalonon, kaj tiam ni vidos, kiu faras la plej belajn."
+
+La sultano ekridis kaj diris: "Aj! aj! jen saĝe vi elpensis!
+Mia filo devos konkursi kun via freneza tajloro, kiu el ili
+kunkudros la plej bonan kaftanon?  Ne! jen kio estas vere
+sensenca!"
+
+Sed la sultanino atentigis lin al tio, ke li jam antaŭpromesis
+al ŝi la plenumon de la kondiĉo, kaj la sultano, homo
+vortotenema, cedis en la fino, ĵurante tamen, ke kiel ajn bele
+la freneza tajloro faros sian kaftanon, li por nenio povos lin
+akcepti kiel filon.  Li mem iris al sia supozata filo kaj petis,
+ke li komplezu al la kaprico de sia patrino, kiu nun nepre volas
+vidi kaftanon de lia mano.  Pleniĝis per ĝojo la koro de l'
+bona Labakano: se nur de tio ĝi dependas, li diris al si en la
+pensoj, sinjorino sultanino baldaŭ kontentiĝos kun mi.
+
+Oni jam pretigis du ĉambrojn, unu por la princido, la alian por
+la tajloro; tie ili devis elprovi sian arton; kaj al ĉiu el ili
+oni donis nur pecon da silka ŝtofo sufiĉe grandan, tondilon,
+kudrilon kaj iom da fadeno.
+
+La sultano estis tre scivola, kian kaftanaĉon faros lia filo;
+kaj ankaŭ al la sultanino batis maltrankvile la koro, ĉu ŝia
+ruzo bone sukcesos aŭ ne.  Du tagojn oni difinis al la
+konkurantoj por ilia laboro; la trian tagon la sultano sendis
+voki sian edzinon, kaj kiam ŝi aperis, li sendis venigi el la du
+ĉambroj la ambaŭ kaftanojn kaj la kaftanfarintojn.  Triumfe
+Labakano enpaŝis kaj sternis sian kaftanon antaŭ la mirantaj
+rigardoj de l' sultano.  "Jen vidu, patro," li parolis, "jen
+vidu, respekteginda patrino, ĉu tio ĉi ne estas majstraĵo?
+Kontraŭ la plej lerta kortega tajloro mi kuraĝus veti, ke fari
+tiel belan kaftanon li ne povus."
+
+La sultanino ridetis kaj turnis sin al Omar: "Kaj vi, filo mia,
+kion vi plenumis?"  Indigne li ĵetis sur la plankon la silkan
+ŝtofon kaj la tondilon.  "Dresi ĉevalojn oni instruis al mi
+kaj svingi la sabron, kaj ĉe ĉiu turnira vetbatalo mia lanco
+trafas sian celon; sed la artoj de la kudrilo estas al mi
+fremdaj; ja eĉ malhonoraj ili estus por zorgato de Elfi Bejo, la
+estro de Kajro."
+
+"Ho vera filo de mia reĝa sinjoro!" ekkriis la sultanino.
+"Kial ne estas al mi permesite vin ĉirkaŭpreni, vin nomi mia
+filo!  Pardonu, mia edzo kaj estro," ŝi daŭrigis, sin turninte
+al la sultano, "ke mi uzis kontraŭ vi ĉi tiun ruzon.  Ĉu vi
+ankoraŭ ne komprenas, kiu estas princo kaj kiu tajloro?  Vere,
+belega estas la kaftano, kiun faris sinjoro via filo, kaj mi tre
+dezirus lin demandi, ĉe kiu majstro li lernis."
+
+La sultano dronis en profunda medito, malkonfideme rigardante jen
+sian edzinon, jen Labakanon, kiu vane penadis kaŝi sian
+ruĝiĝon kaj venki sian ĉagrenon, ke li tiel stulte perfidis
+sin.  "Ankaŭ ĉi tiu pruvo ne sufiĉas," diris la sultano.
+"Sed, laŭdata estu Allaho, mi konas rimedon por certe sciiĝi,
+ĉu mi estas trompita."
+
+Li ordonis alkonduki sian plej rapidan ĉevalon, salte
+surĉevaliĝis kaj ekforrajdis en arbaron, kiu komenciĝis ne
+malproksime de la urbo.  Tie laŭ malnova legendo, loĝis bonvola
+feino, nomata Adolzajdo, kiu jam ofte per siaj konsiloj helpis la
+reĝojn de lia gento en horoj de urĝega bezono; tien rapidis la
+sultano.  En la mezo de la arbaro estis maldensejo, ĉirkaŭita
+de altaj cedroj.  Tie, laŭ la legendo, loĝis la feino, kaj
+malofte oni kuraĝis tien penetri, ĉar jam de tempo antikva la
+loko inspiris nedifineblan timon, kiu herede transdoniĝis de
+patro al filo.  Apenaŭ li alvenis, la sultano desaltis de sia
+ĉevalo, ĝin alligis al unu el la arboj, stariĝis en la mezo de
+la loko, kaj ekparolis per laŭta voĉo: "Se estas vero, ke vi
+donis al miaj prapatroj bonan konsilon en horo de granda bezono,
+aŭskultu favore la peton de ilia nepo kaj konsilu al mi en
+afero, kie homa prudento nenion vidas."
+
+Apenaŭ li eldiris la lastajn vortojn, malfermiĝis unu el la
+cedroj, kaj elpaŝis vualita virino vestita per longa blanka
+robo.  "Mi scias, pro kio vi venis al mi, Sultano Saaŭd; via
+deziro estas honesta, kaj tial mi volonte vin helpos.  Prenu ĉi
+tiujn du kestetojn.  Ordonu al tiuj ambaŭ homoj, kiuj pretendas
+esti viaj filoj, ke ili elektu.  Mi scias, ke ne maltrafe elektos
+tiu, kiu en vero estas via filo."  Tiel parolis la vualita kaj
+donis al li du malgrandajn eburajn kestetojn, riĉe ornamitajn
+per oro kaj perloj; sur la kovriloj, kiujn la sultano vane
+penadis eklevi, estis surskriboj el enmetitaj diamantoj.
+
+Rajdante hejmen, la sultano pripensis kaj pripensis, kio nur
+povas troviĝi en la kestetoj, kiujn, eĉ per streĉo de ĉiuj
+siaj fortoj, malfermi li ne povis.  Ankaŭ la surskriboj donis al
+li nenian lumon en la afero, ĉar sur unu li legis: _Honoro kaj
+Gloro_, sur la alia: _Feliĉo kaj Riĉeco_.  La sultano pensis en
+si mem, ke ankaŭ al li estus malfacile elekti inter la du
+objektoj, kiuj estis egale belaj, egale allogaj.
+
+Reveninte en sian palacon, li sendis voki la sultaninon kaj
+raportis al ŝi, kion diris la feino; kaj nun plenigis ŝian
+koron mistera espero, ke tiu, al kiu ŝi sentis sin tiel forte
+altirata, elektos la kesteton, kiu pruvos lian reĝan devenon.
+
+Antaŭ la trono de l' sultano oni starigis du tablojn; per sia
+propra mano la sultano metis sur ilin la du kestetojn; poste li
+supreniris la tronon kaj faris signon al unu el siaj sklavoj, ke
+li malfermu la pordon de l' salono.  Brilanta procesio de paŝaoj
+kaj emiroj de la regno, kiujn alvokis al si la sultano, envenis
+arege tra la malfermita pordo.  Ili sidiĝis sur belegaj kusenoj
+laŭlonge de la muroj.  Kiam ili ĉiuj sidiĝis, la sultano
+denove faris signon, kaj oni alkondukis Labakanon.  Per fieraj
+paŝoj li trairis la salonon, ĵetis sin teren antaŭ la trono
+kaj diris: "Kion ordonas mia sinjoro kaj patro?"
+
+La sultano rektiĝis sur sia trono kaj diris: "Mia filo! pri la
+praveco de viaj pretendoj je tiu ĉi nomo oni laŭtigis dubojn;
+unu el tiuj kestetoj certigos per sia enhavo la purecon de via
+naskiĝo; elektu! mi ne dubas, ke vi elektos la ĝustan!"
+
+Labakano leviĝis kaj alpaŝis antaŭ la kestetojn.  Longe li
+pripensis, kiun li elektu, fine li parolis: "Altrespektata
+patro! kio pli alta ol la feliĉo esti via filo?  Kio pli nobla
+ol la riĉeco de via favoro?  Mi elektas la kesteton, kiu montras
+la surskribon: Feliĉo kaj Riĉeco."
+
+"Ni baldaŭ scios, ĉu vi bone elektis; intertempe sidiĝu sur
+tiu kuseno apud la Paŝao de Medina," diris la sultano kaj faris
+signon al sia sklavo.
+
+Oni alkondukis Omar'on.  Lia rigardo estis malluma, lia mieno
+malĝoja, kaj lia tuta aspekto vekis ĝeneralan kompaton ĉe la
+apudestantoj.  Li ĵetis sin teren antaŭ la trono kaj demandis
+pri la volo de l' sultano.  La sultano klarigis al li, ke li
+devas elekti unu el la kestetoj; li leviĝis kaj alpaŝis antaŭ
+la tablon.  Atente li legis ambaŭ surskribojn, poste li parolis:
+"La lastaj tagoj instruis al mi, kiel necerta estas la feliĉo,
+kiel pasemaj ĉiuj riĉaĵoj.  Sed krom tio ili instruis al mi,
+ke en la brusto de homo kuraĝa loĝas nedetruebla trezoro, la
+honoro, kaj ke la brile lumanta stelo de l' gloro neniam forpasas
+samtempe kun la feliĉo.  Do, eĉ se por ĉiam mi perdas nun mian
+kronon, jen falis la kubo!  Honoro kaj Gloro, vin mi elektas!"
+
+Li metis sian manon sur la elektitan kesteton; sed la sultano
+ordonis, ke li haltu, kaj faris signon al Labakano, ke ankaŭ li
+alpaŝu antaŭ sian tablon kaj metu la manon sur sian kesteton.
+Dume la sultano ordonis, ke oni alportu al li pelvon kun akvo el
+la sankta fontano Zemzem en Mekka, antaŭlavis siajn manojn por
+preĝi, turnis sian vizaĝon orienten, ĵetis sin teren kaj
+preĝis.  "Dio de miaj prapatroj, kiu de jarcentoj konservis
+nian genton pura kaj senmiksa, malhelpu, ke la nomo de la
+Abasidoj estu profanita de iu malnoblulo, protektu kaj helpu mian
+veran filon en tiu ĉi horo de l' provo."
+
+Li leviĝis kaj resupreniris sian tronon.  Ĝenerala scivolego
+tenis kvazaŭ enkatenitaj ĉiujn apudestantojn; korpremate
+atentaj, apenaŭ ili kuraĝis spiri; eĉ museton oni povus aŭdi
+kurantan tra la salono, tiel senbrue sin tenis la tuta
+korteganaro: la postestarantoj etendis la kolon super la kapojn
+de la antaŭstarantaj vicoj, por rigardi al la kestetoj.  Nun
+ekparolis la sultano: "Malfermu la kestetojn," kaj tiuj ĉi
+lastaj, kiujn ĝis nun nenia potenco povis malfermi, eksalte
+malfermiĝis per si mem.
+
+En la de Omar elektita kesteto kuŝis, sur velura kuseno,
+malgranda ora kroneto kaj sceptro; en la kesteto de Labakano --
+granda kudrilo kaj iom da fadeno.  La sultano ordonis al ambaŭ,
+ke ili alportu al li siajn kestetojn.  Li prenis en sian manon la
+kroneton de sur la kuseno; kaj, jen mirinda vidaĵo! en tiu sama
+momento ĝi ekpligrandiĝis, kaj ĉiam ĝi fariĝis pli kaj pli
+granda, ĝis ĝi atingis la grandecon de vera krono.  Li metis la
+kronon sur la kapon de sia filo Omar, kiu staris antaŭ li genue,
+kisis lin sur la frunto kaj ordonis al li sidiĝi ĉe lia dekstra
+mano.  Sed al Labakano li turnis sin kaj parolis: "Estas malnova
+proverbo: _Restu tajloro ĉe via laboro!_  Vere, vi ne meritas
+mian favoron, sed petis pro vi iu, al kiu mi hodiaŭ nenion povas
+rifuzi; tial mi pardone lasas al vi vian mizeran vivon, sed se vi
+ŝatas mian konsilon, vi iru, kiel eble plej rapide, for el mia
+lando."
+
+Hontigita, kvazaŭ dispremegita kiel li estis, la kompatinda
+subtajloro nenion povis respondi; li ĵetis sin teren antaŭ la
+princo, kaj larmoj ĵetiĝis el liaj okuloj.  "Ĉu vi povas
+pardoni al mi, princo?" li diris.
+
+"Al amikoj fideleco, al malamikoj grandanimeco, jen pri kio
+fieras ĉiu Abasido," respondis la princo, igante lin leviĝi;
+"foriru en paco." -- "Ho vera filo mia!" ekkriis, kortuŝita,
+la maljuna sultano kaj ĵetis sin sur la bruston de la filo; la
+emiroj kaj paŝaoj kaj ĉiuj eminentuloj de l' regno leviĝis de
+siaj sidejoj kaj kriis: "Vivu la nova reĝido!" kaj, dum la
+ĝenerala ĝojego, Labakano, tenante sub la brako sian kesteton,
+elŝteliĝis el la salono.
+
+Li malsupreniris en la stalon de l' sultano, bridis sian ĉevalon
+Murva kaj elrajdis tra la pordego en direkto al Aleksandrio.
+Kvazaŭ sonĝo aperis al li lia tuta princa vivo, kaj sole la
+belega kesteto, riĉe ornamita per perloj kaj diamantoj,
+rememorigis al li, ke sonĝo ĝi ja tute ne estis.  Reveninte
+fine Aleksandrion, li alrajdis al la domo de sia estinta majstro,
+desaltis teren, alligis sian ĉevalon al la pordo kaj enpaŝis en
+la laborejon.  La majstro, kiu en la komenco lin ne rekonis,
+faris multe da ceremonioj kaj demandis, per kio li povas lin
+servi.  Sed rigardinte de pli proksime sian vizitanton kaj
+rekoninte sian iaman lernanton, li alvokis siajn subulojn, kaj
+ĉiuj sin ĵetis kiel frenezaj kontraŭ la kompatinda Labakano,
+kiu tute ne atendis tian ĝentilan akcepton: ili prilaboris lin
+per gladiloj kaj ulnoj, pikis per kudriloj kaj pinĉis per akraj
+tondiloj, ĝis li falis ellacigita sur amason da malnovaj
+vestaĵoj.
+
+Dum li tie kuŝis, faris al li la majstro furiozajn riproĉojn
+pro la ŝtelita vesto; vane Labakano certigis lin, ke ĝuste pro
+tio li revenis, ĉar li volas ĉion kompensi; vane li proponis
+trioblan kompensaĵon; la majstro kaj liaj subuloj sin ĵetis sur
+lin denove, lin orde trabastonis kaj forpelis el la domo.
+Vundbatita kaj ĉifonita, li sidiĝis sur sian ĉevalon Murva kaj
+rajdis en karavanejon.  Tie li kuŝigis sian lacan disbatitan
+kapon kaj ekmeditis pri la suferoj de l' vivo surtera, pri la
+tiel ofte nekonfesata merito kaj pri la senvaloreco kaj pasemeco
+de ĉiuj mondaj trezoroj.  Li ekdormis kun la decido, rezigni pri
+ĉia grandeco kaj fariĝi respektinda burĝo de la urbo.  Kaj la
+morgaŭan tagon li ne pentis pri sia decido, ĉar la peza mano de
+l' majstro kaj la egale pezaj manoj de liaj subuloj jam
+definitive forbastonis el lia doloranta korpo lian tutan
+moŝtecon.
+
+Por alta prezo li vendis al juvelisto sian kesteton, aĉetis al
+si domon kaj starigis tajloran laborejon.  Fininte ĉiujn
+antaŭaranĝojn kaj alkroĉinte antaŭ sia fenestro elpendaĵon
+kun la surskribo: "Labakano, tajloro," li sidiĝis en sia
+laborejo, kaj, per la kudrilo kaj fadeno, kiujn li trovis en la
+kesteto, li komencis fliki la veston, kiun la majstro tiel kruele
+disŝiris.  Sed foje oni vokis lin por kelkaj momentoj for de lia
+laboro, kaj kiam li volis denove sin preni al ĝi, kia stranga
+vidaĵo sin prezentis al lia rigardo!  Kvankam gvidate de neniu,
+la kudrilo daŭrigis diligente kudradi; ĝi faris delikatajn,
+graciajn stebojn, kiajn Labakano mem ne faris eĉ en siaj plej
+artoriĉaj momentoj!
+
+Vere, eĉ la plej malgranda donaco de bonvola feino estas utila
+kaj grandvalora!  Kaj ankoraŭ alian valoron havis ĉi tiu
+donaco: kiel ajn diligente laboris la kudrilo, la fadeno neniam
+finiĝis.
+
+Labakano akiris grandan klientaron kaj estis baldaŭ la plej fama
+tajloro, longe kaj larĝe.  Li altranĉadis la vestojn kaj
+faradis la unuan stebon per la kudrilo, kaj tuj ĉi tiu laboris
+plue kaj senĉese, ĝis la vesto estis preta.  Majstro Labakano
+havis baldaŭ la tutan urbon kiel klientaron, ĉar li laboradis
+bele kaj treege malkare; nur pri unu sola afero la Aleksandrianoj
+skuadis malaprobe la kapon, nome: ke li laboradis tute sen
+lernantoj kaj ĉiam post ŝlositaj pordoj.
+
+Tiel la kesteta sentenco, promesinta _feliĉon_ kaj _riĉecon_,
+fine plenumiĝis; feliĉo kaj riĉeco, almenaŭ en meza mezuro,
+akompanadis la paŝojn de la bona tajloro; kaj ĉiufoje kiam li
+aŭdis pri la gloro de la juna sultano Omar, kiu nun vivis en
+ĉies buŝo, -- kiam li aŭdis, ke tiu kuraĝulo estas la fiero
+kaj la amo de sia popolo kaj la teruro de siaj malamikoj, tiam la
+iama princo pensis en si mem: "Tamen pli bone ja estas, ke mi
+restis tajloro, ĉar honoro kaj gloro estas ja danĝeraj
+aferoj."  Tiel vivis Labakano, kun si mem kontenta, de siaj
+samurbanoj respektata; kaj se la kudrilo ne perdis sian magian
+povon, certe ĝi ankoraŭ ĉiam kudradas per la eterna fadeno de
+la bona feino Adolzajdo.
+
+Ĉe la subiro de la suno la karavano reekvojiris pluen, kaj
+baldaŭ ĝi atingis Birket el Had, "Fontanon de l'
+Pilgrimantoj," de kie ĝis Kajro estas nur trihora irado.  Oni
+sciis, ke ĉirkaŭ tiu tempo la karavano alvenos, kaj baldaŭ la
+komercistoj havis la ĝojon vidi siajn amikojn venantajn renkonte
+al ili el Kajro.  Ili eniris en la urbon tra la pordego Bab el
+Falk, ĉar ĝi estis rigardata kiel feliĉa antaŭsigno, eniri
+tra tiu pordego, tra kiu en pasinta tempo trapasis la Profeto.
+
+Sur la foirejo la kvar turkaj komercistoj adiaŭis la fremdulon
+kaj la grekan komerciston Zaleŭkos kaj iris hejmen kun siaj
+amikoj.  Zaleŭkos kondukis la fremdulon al bona karavanejo kaj
+invitis tie tagmanĝi.  La fremdulo akceptis la inviton, sed li
+antaŭe foriris ŝanĝi sian vestaron, promesinte baldaŭ reveni.
+
+La greko jam faris ĉiun antaŭaranĝon, por bone regali la
+fremdulon, por kiu li eksentis dum la vojaĝo apartan
+korinklinon; kaj kiam la manĝaĵoj kaj trinkaĵoj staris bonorde
+sur la tablo, li sidiĝis, por atendi sian gaston.
+
+Nun fine li aŭdis lin, alproksimiĝantan per malrapidaj pezaj
+paŝoj laŭlonge de la koridoro, kiu kondukis al lia ĉambro.  Li
+leviĝis, por iri renkonte al li kaj fari al li tutkoran
+akcepton; sed, malferminte la pordon, li ekpaŝis malantaŭen,
+terurita, ĉar jen renkontis lin ĉe la sojlo tiu timiga
+ruĝmantelulo!  Ankoraŭ unu rigardon li ĵetis sur lin: iluzio
+ĝi ne estis; la sama alta majesta figuro, la masko, tra kiu la
+nigraj okuloj rigardis lin fulme, la ruĝa mantelo kun la oraj
+brodaĵoj -- ĉio tio, el la plej teruraj horoj de lia vivo,
+estis al li ja nur tro bone konata.  Interbatalantaj sentoj
+skuadis ekscite la bruston de Zaleŭkos.  Estas vero, ke li jam
+repaciĝis kun tiu bildo de sia memoro, kaj tamen la vido de tiu
+nekonato, kiun li jam de longe pardonis, dismalfermis denove
+ĉiujn vundojn de lia koro: tiuj doloroplenaj horoj de
+antaŭmorta timo, tiu ĉagrenego, kiu venenis por ĉiam lian
+junan vivon, denove preterpasis antaŭ lia animo kvazaŭ per
+unumomenta ekflugo.
+
+Ĉiam senmove staris la aperaĵo sur la sojlo.  "Kion vi volas,
+terura?" ekkriis la greko.  "For de miaj okuloj, ke mi ne
+malbenu vin!"
+
+"Zaleŭkos!" parolis el sub la masko konata voĉo; "ĉu tiel
+vi akceptas vian gaston?"  La parolanto demetis la maskon kaj
+disŝovis de sia brusto la mantelon: ĝi estis Selim Baruĥ, la
+fremdulo.
+
+Sed Zaleŭkos ŝajnis ankoraŭ ne trankviligita: terure estis al
+li en ĉeesto de tiu fremdulo, ĉar nur tro klare li rekonis en
+li la nekonaton de _Ponte vecchio_.  Tamen tiu ĉi sento cedis
+fine al lia kutima gastamo; kaj, nenion dirante, li faris signon
+al la fremdulo, ke li sidiĝu kun li al la tablo.
+
+"Mi divenas viajn pensojn," prenis Selim Baruĥ la parolon,
+kiam ili sidiĝis, "ĉar vi rigardas min per elokvente
+demandantaj okuloj.  Mi povus silenti kaj neniam plu min montri
+al viaj rigardoj, sed mi ŝuldas al vi klarigon pri mia konduto,
+kaj tial mi kuraĝis, eĉ riskante vian malbenon, aperi antaŭ vi
+en mia iama vestmaniero.  Vi iam diris al mi: 'Laŭ la kredo de
+miaj prapatroj mi devas lin ami; cetere, li sendube estas eĉ pli
+malfeliĉa ol mi.'  Tion ĉi lastan vi kredu nur, amiko
+Zaleŭkos; kaj nun aŭdu mian senkulpiĝon.
+
+"Mi devas reveni ĝis la komenco, por min bone komprenigi.  Mi
+naskiĝis en Aleksandrio, de kristanaj gepatroj.  Mia patro, la
+pli juna filo de malnova glora franca familio, estis konsulo de
+sia lando en Aleksandrio.  De mia deka jaro oni edukis min en
+Francujo ĉe frato de mia patrino; kaj pasis jam kelkaj jaroj de
+post la komenco de la revolucio, kiam mi forlasis mian patrujon,
+por serĉi trans la maro rifuĝejon ĉe miaj gepatroj; akompanis
+min mia onklo, kiun minacis nun en la lando de liaj prapatroj
+plej grandaj danĝeroj.  Plenaj de espero, ke ni reakiros en la
+gepatra hejmo la trankvilon kaj pacon, je kiu senigis nin la
+furioza franca popolo, ni albordiĝis en Aleksandrio.  Sed ho ve!
+ne ĉion mi trovis en la domo de mia patro, kiel ĝi devas esti.
+Estas vero, ke la eksteraj ventegoj de tiu malkvieta tempo
+ankoraŭ ne atingis ĝis tie; sed des pli neatendite trafis la
+malfeliĉo mian familion en ĝia plej profunda interno.  Malmulte
+da tempo antaŭe, mia frato, esperoplena junulo, ĉefsekretario
+de mia patro, edziĝis kun juna knabino, filino de firenza
+nobelo, kiu loĝis en nia najbaraĵo; du tagojn antaŭ nia
+alveno, ŝi subite malaperis, kaj eĉ la plej malgrandan
+postesignon de la malfeliĉa knabino nek nia familio nek ŝia
+patro povis trovi.  Oni fine konvinkiĝis, ke ŝi nesingardeme
+promenis tro malproksimen de la urbo kaj falis en la manojn de
+rabistoj.  Por mia kompatinda frato ĉi tiu penso estus eble
+malpli aflikta, ol la hontinda vero, kiun ni nur tro baldaŭ
+eksciis: la perfidulino enŝipiĝis kaj forveturis eksterlandon
+kun juna Napolano, kiun ŝi ekkonis en la domo de sia patro.
+Kvazaŭ freneza de kolero, mia frato faris ĉion eblan por venigi
+al juĝo la kulpulinon; sed vane: liaj klopodoj, kiuj faris
+sensacion en Napolo kaj Firenzo, servis nur por plenumi lian
+propran malfeliĉon kaj ĉiujn nin pereigi.  La firenza nobelo
+foriris returne en sian patrujon; al ni li kredigis, ke li volas
+havigi justecon al mia frato, sed en realeco li celis nian
+ruinon.  En Firenzo li malprosperigis ĉiun esploron, kiun
+entreprenis mia frato; kaj la influon, kiun li akiris al si per
+ĉiuj eblaj rimedoj, li lerte profitis por altiri sur mian patron
+kaj mian fraton la suspekton de la franca registaro: per plej
+hontindaj tromprimedoj oni kaptis ilin, fortrenis Francujon kaj
+igis tie mortigi per la ekzekutista hakilo.  Mia malfeliĉa
+patrino fariĝis freneza, kaj pasis dek longaj monatoj, antaŭ ol
+la morto liberigis ŝin de ŝia terura stato, kiu tamen en la
+lastaj tagoj ŝanĝiĝis en plenan, klaran konscion.  Tiel mi nun
+troviĝis tute sola en la mondo, sed nur _unu_ penso okupis mian
+spiriton, nur _unu_ penso igis min forgesi pri mia funebro; kaj
+tiu penso, kiun, en sia lasta horo, mia patrino mem ekbruligis en
+mi, baldaŭ fariĝis kvazaŭ ardega flamo en mia animo.
+
+"Kiel mi jam diris, mallonge antaŭ ŝia fino revenis al ŝi la
+konscio; ŝi lasis min voki kaj parolis trankvilanime pri nia
+malfeliĉo kaj pri sia propra morto.  Poste ŝi petis ĉiujn
+aliajn forlasi la ĉambron; kun solena mieno ŝi sidiĝis
+rektiĝinte sur sia mizera kuŝejo kaj diris, ke mi povas akiri
+ŝian benon, se mi ĵuros tion plenumi, kion ŝi nun ordonos al
+mi.  Kortuŝita de la vortoj de l' mortanta patrino, mi ĵure
+promesis plenumi ŝian volon.  Ĉe tio ŝi komencis denove
+surŝuti per insultoj la Firenzanon kaj lian filinon kaj ordonis
+al mi, kun plej teruraj minacoj de ŝia malbeno, venĝi kontraŭ
+li mian malfeliĉan familion.  Ŝi mortis en miaj brakoj.  Jam de
+longe dormetis en mia animo tiu penso pri venĝo; nun ĝi
+plenforte vekiĝis.  Mi kolektis la reston de mia patra havo kaj
+ĵuris al mi mem, ke mi uzos ĉiun eblan rimedon, por plenumi
+mian venĝon, eĉ se mi per tio pereos.
+
+"Baldaŭ mi alvenis Firenzon, kie mi tenis min kiel eble plej
+kaŝite.  Multe malhelpis mian planon la situacio, en kiu sin
+trovis miaj malamikoj.  La maljuna Firenzano fariĝis intertempe
+gubernatoro, kaj nun ĉe la plej malgranda suspekto li havis en
+mano ĉiujn rimedojn, por min pereigi.  Akcidento venis al mia
+helpo.  Unu vesperon mi ekvidis, irantan tra la stratoj, homon en
+konata livreo; lia ŝanceliĝa irado, lia malgaja mieno kaj lia
+kolera murmurado de _santo sacramento_ kaj _maledetto diavolo_
+rekonigis al mi la maljunan Pietron, serviston de la Firenzano,
+kiun mi jam konis en Aleksandrio.  Mi ne dubis, ke li koleras
+kontraŭ sia sinjoro, kaj mi decidis profiti lian malbonan
+humoron.  Li ŝajnis tre mirigita, vidante min tie, forte
+plendis, ke de l' tempo, kiam lia sinjoro fariĝis gubernatoro,
+li per nenio jam povas lin kontentigi; kaj baldaŭ mia oro,
+subtenata de lia kolero, translogis lin definitive al mia flanko.
+La ĉefa malhelpo estis tiel forigita; mi havis dungitan
+serviston, kiu en ĉiu horo malfermos por mi la pordon de mia
+malamiko; kaj de nun maturiĝis ĉiam pli rapide mia plano de
+venĝo.  Al mi ŝajnis, ke la mizera vivo de la maljuna Firenzano
+tute ne havas ian egalpezon kun la pereo de mia familio; ne, sian
+plej amatan li devas vidi mortigita: kaj tio estis Bianka, lia
+filino.  Ĉu ĝi ne estis ŝi, kiu tiel hontinde krimis kontraŭ
+mia frato? -- ŝi ja, kiu estis la ĉefa kaŭzo de nia
+malfeliĉo?  Eĉ ĝojigis mian venĝosoifantan koron la novaĵo,
+ke ĝuste tiutempe Bianka intencis la duan fojon edziniĝi; mi
+tuj prenis decidon: nun morti ŝi nepre _devas_.  Tamen mi timis
+plenumi propramane la krimon, kaj ankaŭ Pietron mi ne juĝis
+kapabla ĝin fari; tial ni ĉirkaŭesploris, por trovi iun, kiu
+povus prizorgi la aferon.  El la Firenzanoj mi kuraĝis dungi
+neniun, ĉar neniu entreprenus ion tian kontraŭ la gubernatoro.
+Fine naskiĝis en la kapo de Pietro la plano, kiun mi poste
+plenumis; samtempe, ĉar vi estas fremdlandano kaj kuracisto, li
+proponis vin kiel plej taŭgan ekzekutiston.  Pri la plua irado
+de la afero vi ja scias.  Nur via tro granda singardemo kaj
+honesteco preskaŭ malprosperigis mian entreprenon: de tio venis
+la epizodo de la mantelo.
+
+"Pietro malfermis por ni la pordeton en la palaco de l'
+gubernatoro, kaj ne malpli kaŝe li volis nin poste reelkonduki
+sur la straton; sed tra fendo en la pordo ni povis bone vidi
+ĉiun detalon de la mortigo, kaj, terurite de la infera
+spektaklo, ni forkuregis el la domo.  Antaŭenpelate de timo kaj
+pento, mi kuris pli ol du cent paŝojn, ĝis mi falis senforta
+sur la ŝtupojn de preĝejo.  Kiam mi fine reakiris la
+memregadon, mia unua penso estis pri vi kaj via terura sorto, se
+oni vin trovos en la palaco.  Mi alŝteliĝis tien, sed nek de vi
+nek de Pietro mi povas trovi eĉ la plej malgrandan, postsignon;
+sed la pordeto ankoraŭ staris malfermita, kaj tial mi almenaŭ
+povis esperi, ke vi jam profitis la okazon por forkuri el la
+domo.
+
+"Kiam fariĝis tago, timo antaŭ eltroviĝo kaj premanta sento
+de pento igis por mi neeble, ke mi restu plue en Firenzo.  Mi tuj
+foriris Romon.  Sed prezentu al vi mian konsterniĝon, kiam oni
+tie post kelkaj tagoj rakontadis ĉie la aferon, kun la aldono,
+ke la mortigisto, greka kuracisto, estas kaptita.  Maltrankvila,
+timoplena, mi reiris Firenzon: jam antaŭe mia venĝo ekŝajnis
+al mi iom supermezura, sed nun mi ĝin eĉ malbenis, ĉar multe
+tro kare mi pagus por ĝi, se la prezo estus via vivo.  Mi
+alvenis Firenzon en la sama tago, kiu rabis al vi vian manon.
+Kion mi sentis, vidante vin suriri la eŝafodon kaj tiel heroe
+suferi, pri tio mi ne volas paroli; sufiĉas diri, ke kiam via
+sango tie elŝprucis, jam fariĝis neŝancelebla mia decido,
+dolĉigi al vi la reston de via vivo.  Vi mem ja ĉion scias, kio
+poste okazis, kaj restas al mi nur klarigi, kial mi faris kun vi
+ĉi tiun vojaĝon.  Kiel peza ŝarĝo premis min la penso, ke vi
+ankoraŭ ne pardonis min; tial mi decidis kunvivi kun vi dum
+multaj tagoj kaj fine fari plenan malkaŝan konfeson pri mia
+kulpo."
+
+Ĝis nun, dum lia gasto parolis, la greko silentis; nun, kiam li
+finis sian rakonton, li etendis al li, kun milda rigardo, sian
+manon.  "Mi bone sciis, ke vi estas pli malfeliĉa ol mi, ĉar
+ĉiam, kvazaŭ per nigra nubo, mallumigos tiu krimo la tagojn de
+via vivo; el mia tuta koro mi pardonas al vi.  Sed permesu, ke mi
+faru al vi ankoraŭ unu demandon: kiel fariĝis, ke vi venis sub
+tiu ĉi formo en la dezerton?  Kion vi faris poste, aĉetinte por
+mi la domon en Konstantinopolo?"
+
+"Mi reiris Aleksandrion," respondis la alia.  "Malamo al ĉiuj
+homoj bolis en mia brusto, flamanta malamo precipe al tiuj
+nacioj, kiujn oni nomas 'kulturaj': kredu al mi, ĉe miaj
+Muslimoj mi sentis min multe pli bone.  Nur de malmulte da
+monatoj mi jam estis en Aleksandrio, kiam okazis la invado de
+miaj samlandanoj.  Mi vidis en ili nur la ekzekutintojn de mia
+patro kaj de mia frato; tial mi kolektis el inter miaj konatoj
+kelke da samepensantaj junuloj kaj aliĝis al tiuj kuraĝaj
+Mamelukoj, kiuj tiel ofte fariĝis la teruro de la franca armeo.
+Post la militiro, mi ne povis decidi reveni al la laboroj de l'
+paco.  Mi vivis kun mia areto da samideanaj amikoj sovaĝan vivon
+de vagisto, dediĉitan al batalo kaj ĉaso.  Kun tiuj homoj, kiuj
+respektas min kiel hetmanon, mi vivas kontenta; ĉar kvankam miaj
+Azianoj ne estas tiel kulturitaj, kiel viaj Eŭropanoj, tamen ili
+estas tute netuŝitaj de envio kaj kalumniemo, de egoismo kaj
+ambicio."
+
+Zaleŭkos dankis la fremdulon pro lia sciigo, sed esprimis sian
+opinion, ke estus pli konforme al lia alta instruiteca rango, se
+li vivus kaj laborus en la kristanaj landoj de Eŭropo.  Li
+prenis lian manon kaj petis lin veni kun li, ke ili kune vivu kaj
+mortu.
+
+Kortuŝita, la gasto rigardis lin.  "El tio mi scias," li
+diris, "ke vere vi min pardonis, ke vi vere min amas.  Akceptu
+pro tio mian plej varman dankon."  Li salte leviĝis kaj
+ekstaris plenstature antaŭ la greko, kiun preskaŭ teruris la
+militista teniĝo, la nigraj fulmebrilantaj okuloj, la profunda
+misteroplena voĉo de lia gasto.  "Via propono estas bela,"
+parolis tiu ĉi plue; "por ĉiu alia ĝi estus alloga, sed mi --
+ne povas ĝin akcepti.  Jam staras selita mia ĉevalo, jam
+atendas min miaj servistoj; adiaŭ, Zaleŭkos!"
+
+La amikoj, kiujn la sorto tiel mirinde kunigis, ĉirkaŭprenis
+sin adiaŭante.  "Kaj kiel mi devas vin nomi?  Kiel nomiĝas mia
+gasto, kiu vivos eterne en mia memoro?" demandis la greko.
+
+La fremdulo rigardis lin longe, ankoraŭ unu fojon premis al li
+la manon kaj diris: "Oni nomas min la sinjoro de la dezerto; mi
+estas _la rabisto Orbasano_."
+
+
+FINO.
+
+
+
+
+[1] Turka interpretisto (vorto internacia).
+
+[2] La turka registaro: angl., _The Porte_; fr., _La (Sublime)
+Porte_; germ., _Die (hohe) Pforte_.
+
+[3] Nomo, kiun donas orientanoj al ĉiuj okcident-eŭropanoj:
+_Franko_ estas do, laŭ tio, _ne_ identa al _Franco_.
+
+[4] Estinta itala ormonero: ital., _zecchino_; hisp., _zequi_;
+france kaj angle, _sequin_; germ., _Zechine_.
+
+[5] _Altano_: germane, _Altan_: balkonsimila teraseto aŭ estrado,
+alkonstruita al doma fasado kaj portata de subkonstruaĵo (ĉu
+muroj, ĉu kolonoj); en ĉi tiu rilato ĝi diferencas de ordinara
+balkono, kiu elstaras el la muro de l' domo.  La germana vorto
+_Altan_ devenas de la itala _altana_.
+
+[6] Turka juĝisto.
+
+[7] En la moderna turka lingvo _Kapitan-Paŝao_, ĉefadmiralo de
+la turka militŝiparo.
+
+[8] _Agao_, turka oficiro.
+
+[9] _Kadio_: turka juĝisto; _muftio_: turka ĉefpastro.
+
+[10] Mahometana sekto, fondita de Abd ul Wahab, ĉirkaŭ la jaro,
+1745.
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of La Karavano, by Wilhelm Hauff
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA KARAVANO ***
+
+***** This file should be named 22070-8.txt or 22070-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/2/2/0/7/22070/
+
+Produced by David G. Simpson
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.