diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:28:57 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:28:57 -0700 |
| commit | cd968af1710f56c6e26a552bbd371f7d3c4209df (patch) | |
| tree | 14bed2975d0ed00d75d5662f26ae4e665a239a3f /26480-h | |
Diffstat (limited to '26480-h')
| -rw-r--r-- | 26480-h/26480-h.htm | 9640 |
1 files changed, 9640 insertions, 0 deletions
diff --git a/26480-h/26480-h.htm b/26480-h/26480-h.htm new file mode 100644 index 0000000..13500a1 --- /dev/null +++ b/26480-h/26480-h.htm @@ -0,0 +1,9640 @@ +<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01//EN" +"http://www.w3.org/TR/html4/strict.dtd"> +<html lang="eo"> +<head> +<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=utf-8"> +<title>La Tronpretendantoj</title> +<style type="text/css"> +<!-- +body {margin:10%;} +.acte p {padding-left: 2em; text-indent: -2em; margin-bottom: 0.5em;} +.actehead {margin-top: 4em; margin-bottom: 2em; font-size: 2em; + font-weight: bolder; text-align: center; word-spacing: 0.5em;} +.staging {font-size: 90%;} +p.staging {text-indent: 0; margin-right: 2em; text-align: justify} +.scenrubriko {margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; font-size: 1.2em; + font-weight: normal; text-align: center;} +div#titlepage, .aktfino + {text-align: center; line-height: 2.0; margin-bottom: 4em;} +div#vortklarigo p {margin: 0.2em; padding-left: 2em; text-indent: -2em;} +.verse {margin-top: 0.5em; margin-left: 3em; text-align: left; } +.stanza {margin-top: 0.7em; margin-bottom: 0em;} +--> +</style> +</head> + +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of La Tronpretendantoj, by Henrik Ibsen + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: La Tronpretendantoj + +Author: Henrik Ibsen + +Translator: Odd Tangerud + +Release Date: August 29, 2008 [EBook #26480] + +Language: Esperanto + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA TRONPRETENDANTOJ *** + + + + + + + + + + +</pre> + + +<div id="titlepage"> + + +<h2>Henrik Ibsen</h2> + +<h1>LA TRONPRETENDANTOJ</h1> + +<p>(Kongs-emnerne)</p> + +<p>1864</p> + +<p>Tradukis: Odd Tangerud</p> + +<p>Eldonejo: Jec Scandinavia a/s</p> +</div> + + + +<p>LA TRONPRETENDANTOJ</p> + +<p>ROLOJ:</p> + +<ul> +<li>HÅKON HÅKONSSON, de la Birkibejnoj elektita reĝo</li> +<li>INGA EL VARTEJG, lia patrino</li> +<li>SKULE JARLO</li> +<li>SINJORINO RAGNHILD, lia edzino</li> +<li>SIGRID, lia fratino</li> +<li>MARGRETE, lia filino</li> +<li>GUTORM INGASON</li> +<li>SIGURD RIBBUNG</li> +<li>NIKOLAS ARNASON, episkopo en Oslo</li> +<li>DAGFINN BONDE, kortega marŝalo de Håkon</li> +<li>IVAR BODDE, kortega pastro</li> +<li>VEGARD VERADAL, ano de la hirdo (kortegano)</li> +<li>GREGORIUS JONSSON, vasalo</li> +<li>PÅL FLIDA, vasalo</li> +<li>INGIBJORG, edzino de Andres Skjaldarband</li> +<li>PETER, ŝia filo, juna pastro</li> +<li>SIRA VILJAM, kapelpastro ĉe episkopo Nikolas</li> +<li>MAJSTRO SIGARD, el Brabant, kuracisto</li> +<li>JATGEJR SKALDO, Islandano</li> +<li>BÅRD BRATTE, estro el Trondhejmo</li> +<li>KAMPARANOJ kaj URBANOJ en Bergen, Oslo kaj Nidaros</li> +<li>KANONIKOJ, PASTROJ, MONAĤOJ, MONAĤINOJ</li> +<li>GASTOJ, KORTEGANOJ kaj SINJORINOJ</li> +<li>MILITISTARO k. t. p.</li> +</ul> + + + +<p>La agado okazas en la unua duono de la 13a jarcento.</p> + + + +<div> +<p><b>å</b> prononciĝas kiel Esperanta <b>o</b>.</p> +</div> + +<div id="vortklarigo"> +<h4>Vortklarigo</h4> + +<p>Nidaros: La antikva nomo de la nuna urbo Trondhejmo.</p> + +<p>Skule estas jarlo (= grafo), la sama vorto kiel la angla <i>earl</i>. +Frato de reĝo Inge.</p> + +<p>hirdo: (norvega vorto) = gvardio de la reĝo kaj de estroj.</p> + +<p>Eyrating: parlamenta kunsido sur Eyri, loka, liberaera kunvenejo +ĉe Nidaros.</p> + +<p>ting (esperantlingve: tingo - nova vorto) = +parlamento ankoraŭ en Islando (Allþing) kaj Norvegio (Storting).</p> + +<p>La Birkibejnoj estas politika, militista aro, kiu gajnis en la intercivitana +milito.</p> + +<p>La Slittungoj sekvis la tronpretendanton Erling Steinvegg, +filo de Magnus Erlingsson.</p> + +<p>La Vårbelgoj (vestitaj per feloj printempe feligitaj) estis la partio, +kiun Skule fondis, kiam li rompis kun la birkibejnoj, al kiuj lia tuta +parencaro apartenis.</p> + +<p>La Bagloj estis politika partio kaj militistaro defendantaj la eklezion.</p> + +<p>La Ribbungoj estis sekvantoj de Sigurd Ribbung, tronpretendanto.</p> + +<p>Ranagubernio: Nuntempa Båhuslen en Svedlando.</p> + +<p>Hålogalando: Meza parto de norda Norvegio.</p> + +<p>Viken: Malnova nomo de la Oslo fjordo ĝis Kungälv en Svedlando.</p> + +<p>Trondhejmo estas la ok etaj gubernioj ĉirkaŭ la Trondhejmfjordo.</p> + +<p>Vermlando: lima lando inter Norvegio kaj Svedlando +oriente de la Oslo-fjordo.</p> + +<p>Opplando: Gubernio inter la lago Mjøsa kaj la Dovre-montaro.</p> + +<p>Borg: Gubernio tute sude en orienta Norvegio ĉe la urbo Sarpsborg.</p> + +<p>Ile-kampoj, ĉe Nidaros.</p> + +<p>varg: norvega vorto = lupo.</p> + +<p>Kapinsulo: Norveglingve “Hovedøya” — insulo en la fjordo ĉe Oslo.</p> + +<p>Harald Belhararo: (Harald Hårfagre) — La unua reĝo de tuta Norvegio.</p> + +<p>Elgjarnes: = Elnes — terpinto en la komunumo Asker okcidente de Oslo.</p> + +<p>Ejkaberg: Monteto apud orienta Oslo.</p> + +<p>Låka: Bieno norde de Oslo.</p> + +<p>Elgisetro: Monaĥejo sude de Nidaros.</p> + +<p>Hladakabo: Kabo en la trondhejma fjordo ĉe Nidaros.</p> +</div> +<ul> +<li>Magnus Erlingsson 1156–1184, filo de Erling Skakke</li> +<li>Reĝo Sverre Sigurdsson 1184–1202</li> +<li>Reĝo Håkon Sverrisson 1202–1204</li> +<li>Guthorm Sigurdsson 1204 mortis post duona jaro. Filo de Sigurd Lavard</li> +<li>Reĝo Inge Bårdsson 1204–1217, frato de Skule Bårdsson</li> +<li>Reĝo Håkon Håkonsson 1217–1263</li> +</ul> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">UNUA AKTO</h3> + + +<p class="staging">(Bergen. La ĝardeno ĉe la Kristpreĝejo. En la fono la preĝejo, +la alta portalo vidiĝas de la spektantoj. Maldekstre antaŭe staras +<b>Håkon Håkonsson, Dagfinn Bonde, Vegard el Veradal, Ivar Bodde</b> kaj +pluraj vasaloj kaj estroj. Ĝuste kontraŭe de li staras <b>Skule +jarlo, Gregorius Jonsson, Pål Flida</b> kaj aliuloj el la viroj de la +jarlo. Pli malantaŭe samflanke vidiĝas <b>Sigurd Ribbung</b> kun sia +sekvantaro, kaj pli malantaŭe de li <b>Gutorm Ingason</b> kun pluraj +estroj. La enirejoj de la preĝejo estas gardataj de gvardistoj; la +homamaso plenigas la tutan preĝejan ĝardenon; multuloj sidas supre +en la arboj kaj sur la preĝeja muro; aspekte ĉiuj en streĉo +atendas iun okazaĵon. El la preĝejaj turoj de la urbo sonoriĝas de +fore kaj de proksime.)</p> + + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(mallaŭte kaj senpacience al <b>Gregorius Jonsson</b>)</span> Pro kio ili lantas +tiel longe tie interne?</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Silente; nun komenciĝas la himno.</p> + +<p class="staging">(De interne de la fermita preĝejo aŭdiĝas sono de trombonoj:)</p> + +<p>ĤORO DE MONAĤOJ KAJ MONAĤINOJ<br> + +<i lang="la">Domine coeli</i> k.t.p.</p> + +<p class="staging">(Dum la kanto la preĝeja pordo malfermiĝas de interne; en la +antaŭa halo vidiĝas <b>episkopo Nikolas</b> ĉirkaŭita de <b>pastroj</b> +kaj <b>monaĥoj</b>.)</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(tretas antaŭen al la pordo, kaj anoncas kun bastono levita:)</span> Nun +Inga el Vartejg portas feran fajropruvon por Håkon +reĝpretendanto!</p> + +<p class="staging">(La preĝejo denove fermiĝas; interne la kanto daŭras.)</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(mallaŭte al la jarlo)</span> Voku al sankta Olaf por tio, kio estas +ĝusta.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(rapide kaj deturnante)</span> Ne nun. Pli bone ne memorigi lin pri mi.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(kaptas la brakon de <b>Håkon</b>)</span> Preĝu al la Sinjoro via Dio, Håkon +Håkonsson.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ne bezoniĝas; mi estas certa pri li.</p> + +<p class="staging">(La kanto de la preĝejo sonas pli forte; ĉiuj nudigas la kapojn +kaj multaj genuas kaj preĝas.)</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(al la jarlo)</span> Tiu ĉi estas grava horo por vi kaj por multuloj.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(rigardas atente al la preĝejo)</span> Grava horo por Norvegio.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(proksima al la jarlo)</span> Nun ŝi tenas la ruĝan feron.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(proksima al Håkon)</span> Ili alvenas laŭ la preĝeja elirejo.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Kristo ŝirmu viajn purajn manojn, Inga reĝpatrino!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Por tiu ĉi momento ŝi estu honorata mian tutan vivon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(kiu streĉe aŭskultis, subite ekparolas)</span> Ĉu ŝi kriis? Ĉu ŝi +faligis la feron?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(iras supren)</span> Mi ne scias kio estis.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +La virinoj ploras laŭte en la antaŭhalo.</p> + +<p>ĤORO EL LA PREĜEJO<br> + +<span class="staging">(ekkantas jubile)</span> <i lang="la">Gloria in excelsis deo!</i></p> + +<p class="staging">(La portalo ekmalfermiĝas; <b>Inga</b> elvenas, akompanata de +<b>monaĥinoj, pastroj</b> kaj <b>monaĥoj</b>.)</p> + +<p>INGA<br> + +<span class="staging">(sur la preĝeja ŝtuparo)</span> Dio juĝis! Vidu tiujn ĉi manojn; per ili +mi portis la feron.</p> + +<p>VOĈOJ INTER LA POPOLAMASO<br> + +Ili estas puraj kaj blankaj kiel antaŭe!</p> + +<p>ALIAJ VOĈOJ<br> + +Eĉ pli belaj!</p> + +<p>LA TUTA HOMA ARO<br> + +Li certe estas la filo de Håkon Sverrisson!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(ĉirkaŭbrakas ŝin)</span> Dankon, dankon, vi alte benata!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(preterpasas la jarlon)</span> Malsaĝe estis efektivigi la ruĝferan +fajropruvon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ne, sinjoro episkopo. Dio <em>devis</em> paroli en tiu ĉi afero.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(profunde tuŝita, tenas <b>Inga</b> per la mano)</span> Nun tio do estas farita, +tio al kio ĉiu talento en mi laŭte alvokis, — tio sub kio mia koro +tordis kaj turnis sin —</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(eksteren al la homamaso)</span> Jes, rigardu tiun virinon, kaj pripensu +nun, vi, kiuj estas ĉi tie! Kiu dubis pri ŝia vorto, antaŭ ol iuj +bezonis ke oni dubu?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +La dubo flustris en ĉiuj ĉambretoj ekde la momento kiam Håkon +tronpretendanto kiel infano portiĝis en la kortegon de reĝo +Inge.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Kaj lastan vintron ĝi kreskis al krio, kaj sonis super la lando +norde kaj sude; tion mi opinias ke ĉiu ajn povas atesti.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Plej bone povas mi mem tion atesti. Tial mi ja cedis al la konsiloj +de multaj fidelaj amikoj, kaj klinis min tiel profunde, kiel neniu +alia reĝe elektita viro faris de longe. Mi pruvis per fajropruvo +mian naskiĝon, pruvis mian rajton, kiel filo de Håkon Sverrisson, +preni landon kaj regnon herede. Ne volas mi ĉi tie esplori pli +proksime, kiu nutris la dubon kaj faris ĝin laŭtvoĉa, kiel la +parenco de la jarlo diras; sed tion mi scias, ke amare mi suferis sub +ĝi. Mi estis reĝe elektita ekde la infaneco, sed povran reĝan +honoron oni atestis al mi, eĉ <em>tie</em> kie oni opinius, ke mi plej +sekure kuraĝus atendi ĝin. Mi nur memorigas lastan pentekostan +dimanĉon en Nidaros, kiam mi iris al la altaro por oferi, kaj la +ĉefepiskopo turnis sin, kaj pretendis ne vidi min, por eviti saluti, +kiel estas la kutimo saluti reĝojn. Tamen tiaĵojn mi facile +tolerus; sed vera milito estus eksplodonta en la lando, kaj ĝin mi +devus haltigi.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Bone povas esti por reĝoj aŭskulti al saĝaj konsiloj; sed se +<em>mia</em> konsilo estus aŭskultita en tiu ĉi afero, tiam ne estus per +ruĝa fero, sed per malvarma ŝtalo, ke Håkon Håkonsson dividus la +rajton inter si kaj siaj malamikoj.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Regu vin, Dagfinn; <em>tio</em> decas al tiu viro, kiu regu la landon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(kun subtila rideto)</span> Reĝa malamiko estas oportune nomi ĉiun, kiu +kontraŭas la reĝan volon. Mi tamen opinias, ke <em>tiu</em> estas al la +reĝo plej malutila, kiu malkonsilas al li pruvi sian rajton al la +reĝa nomo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kiu scias. Se estus mia rajto nur, kiun ni ĉi tie pritraktadus, +povus okazi, ke mi ne aĉetus ĝin tiel kare; sed ni devas rigardi +pli alten; ĉi tie temas pri vivotasko kaj devo. Mi sentas tion alte +kaj varme ene en mi, kaj mi ne hontas pro tion diri, — mi sole estas +tiu, kiu povas gvidi la landon al la plej supera stato en ĉi tiuj +tempoj; — reĝa naskiĝo generas reĝan devon —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Troviĝas pluruloj ĉi tie, kiuj donas al si mem tian belan +ateston.</p> + +<p>SIGURD RIBBUNG<br> + +Mi faras, kaj kun same bona kialo. Mia avo estis reĝo Magnus +Erlingsson —</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jes, se via patro, Erling Steinvegg, estus filo de reĝo Magnus; sed +la plimulto neas tion, kaj ĝis nun neniu portis la fajropruvon por +tiu pretendo.</p> + +<p>SIGURD RIBBUNG<br> + +La Ribbungoj elektis min reĝo, kaj faris tion libervole, dum Dagfinn +Bonde kaj aliaj Birkibejnoj minacigis por vi reĝan nomon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jes, tiel vi mizerigis Norvegion, ke la devenulo de Sverre devis +minace progresi.</p> + +<p>GUTORM INGASON<br> + +Devenulo de Sverre estas mi same certe kiel vi —</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Sed ne en rekta linio viron post viro.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Estas inaj generaciaj eroj intertie, Gutorm.</p> + +<p>GUTORM INGASON<br> + +Mi tamen scias, ke Inge Bårdsson, mia patro, estis leĝe elektita +reĝo super Norvegio.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉar troviĝis neniu, kiu sciis, ke la nepo de Sverre estis en vivo. +De la tago, kiam <em>tio</em> evidentiĝis, Inge estris la regnon, kiel +kuratoro por mi, ne alicele.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tio ne povas esti dirata en vero; sian tutan tempon Inge estis reĝo +kun ĉiu leĝa potenco kaj sen rezervo. Ke Gutorm malgrandan rajton +havas, povas esti sufiĉe vera; ĉar li naskiĝis nelegitime; sed mi +estas la legitime naskita frato de reĝo Inge, kaj la leĝo estas por +mi, kiam mi postulas kaj prenos plenan heredon post li.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ho, sinjoro jarlo, plenan heredon Vi certe prenis, kaj tion ne nur la +parencaran posedaĵon, sed ĉiujn posedaĵojn kiujn Håkon Sverrisson +postlasis.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne ĉion, bona Dagfinn. Honoru la veron: — reĝo Håkon retenis +broĉon kaj tiun oran ringon, kiun li portas sur sia brako.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Lasu tion kiel estas; per la helpo de Dio mi bone regajnos havaĵojn. +Kaj nun, vasaloj kaj leĝistoj, Vi preĝejaj fratoj kaj estroj kaj +hirdanoj, nun estas tempo por voki al regna kunsido, kiel decidite +estas. Kun ligitaj manoj mi sidis ĝis ĉi tiu tago; mi pensas, ke +neniu viro volas mallaŭdi, ke mi sopiras malligi ilin.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Pluruloj statas kiel Vi, Håkon Håkonsson.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(atentiĝas)</span> Sinjoro jarlo, kion Vi aludas?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi pensas, ke ĉiuj ni pretendantoj havas la saman kialon por sopiri. +Ni ĉiuj estis same streĉe ligitaj; ĉar neniu el ni sciis kiom +foren lia rajto valoris.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Malsekure estis pri la aferoj de la eklezio kiel pri tiuj de la +lando; sed nun faru verdikton la leĝo de sankta reĝo Olaf.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(duonlaŭte)</span> Novaj ruzaĵoj!</p> + +<p class="staging">(La viroj de <b>Håkon</b> arigas sin.)</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(devigas sin al trankvilo, kaj iras kelkajn paŝojn al la <b>jarlo</b>)</span> Mi +volas kredi, ke mi ne kaptis Vian opinion. La fajropruvo pruvis mian +alodan rajton al la regno, kaj tial mi ne komprenas ion alian ol tio, +ke la regna kunsido devu doni leĝan forton al la elekto de mi kiel +reĝon, kio jam okazis en Eyrating antaŭ ses jaroj.</p> + +<p>PLURAJ INTER LA VIROJ DE LA JARLO KAJ DE SIGURD<br> + +Ne, ne, — ni neas!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tia neniam estis la penso, kiam decidiĝis havi regnan kunsidon ĉi +tie. Pere de la fajropruvo Vi ankoraŭ ne gajnis la regnon, sed nur +pruvis Vian rajton hodiaŭ, prezenti Vin inter ni aliaj pretendantoj, +kaj validigi la pretendon, kiun Vi opinias havi —</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(regas sin)</span> Tio do mallonge kaj klare signifas, ke dum ses jaroj mi +senrajte portis nomon de reĝo, kaj dum ses jaroj, Vi jarlo, sen +rajto regis la landon kiel kuratoro por mi.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Neniel. Iu devis porti la nomon de reĝo, kiam mia frato estis +mortinta. La Birkibejnoj, kaj pleje Dagfinn Bonde, agis por Via +pretendo, kaj efektivigis la elekton de Vi, antaŭ ol ni aliuloj +povis antaŭenigi niajn postulojn.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(al <b>Håkon</b>)</span> La jarlo opinias, ke tiu elekto donis al Vi rajton uzi +la reĝan potencon sed ne posedan rajton.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Vi havis ĉiujn rajtojn; sed kaj Sigurd Ribbung kaj Gutorm Ingason +kaj mi konsideras nin esti same proksimaj heredantoj, kiel Vi; kaj +nun la leĝo dividu inter ni kaj diru, kiu firme prenu la heredon por +ĉiuj tempoj.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vere dirite la jarlo havas bonan kialon por sia opinio.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Fajropruvoj kaj regnaj kunvenoj estis ambaŭ pli ol unu fojon +proponitaj dum tiuj ĉi jaroj, sed ĉiam io intervenis. Kaj, sinjoro +Håkon, se Vi opiniis, ke Via rajto estis senskue firma je la unua +reĝa elekto, kial Vi tamen donis Vian aprobon, ke la fajropruvo nun +fariĝu?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(incitita)</span> Tiru glavon, reĝanoj, kaj lasu <em>ĝin</em> dividi!</p> + +<p>MULTAJ EL LA HIRDO<br> + +<span class="staging">(sturmas antaŭen)</span> Frapu per glavoj la malamikojn de la reĝo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(krias al la siaj)</span> Neniun mortigu! Neniun vundigu! Nur tenu ilin +for.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(retenas la siajn)</span> Eningu la glavon ĉiu viro, kiu ĝin tiris! Ingu +la glavon, mi diras! <span class="staging">(trankvile)</span> Vi dekoble malbonigas la staton por +mi per tia impeto.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tiel viroj atakas virojn en la tuta lando. Jen Vi vidas, Håkon +Håkonsson; nun mi opinias ke plej bone montriĝis, kion Vi devos +fari, se la paco kaj la vivo de homoj gravas por Vi.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(post mallonga pripensado)</span> Jes — mi tion vidas. <span class="staging">(prenas <b>Inga</b> per +la mano kaj turnas sin al unu el tiuj, kiuj staras ĉe li)</span> Torkell, +vi estis fidela viro en la hirdo de mia patro; prenu ĉi tiun virinon +hejmen al via loĝejo, kaj estu bona al ŝi; — ŝi estis ege kara al +Håkon Sverrisson. — Dio benu vin, mia patrino, — mi devas iri al +regna kunveno nun. <span class="staging">(<b>Inga</b> premas lian manon kaj foriras kun +<b>Torkell. Håkon</b> silentas momenton, poste antaŭen tretas kaj diras +klare)</span> La leĝo verdiktu; nur ĝi. Vi Birkibejnoj, kiuj ĉeestis en +Eyrating, kaj elektis min reĝo, Vi estas nun liberigitaj de la +ĵuro, kiun Vi ĵuris al mi tie. Vi Dagfinn, vi ne plu estas mia +marŝalo; mi ne volas kunveni kun marŝalo aŭ hirdo, ne kun reĝanoj +aŭ kun alĵuritaj bataluloj; mi estas malriĉa viro; mia tuta +heredaĵo estas broĉo kaj tiu ora ringo; — tio estas povra +posedaĵo por salajri la servojn de tiom da bonaj viroj. Nu, Vi +aliaj pretendantoj, nun ni estas egalaj; mi volas nenion havi por +stari antaŭe al Vi, krom la rajto kiun mi ricevis desupre, — +<em>tiun</em> mi nek povas, nek volas dividi kun iu. — Sonorigu por regna +kunveno, kaj tiam Dio verdiktu kaj la leĝo de sankta reĝo Olaf. +<span class="staging">(Eliras kun siaj viroj maldekstren; soniĝas korno kaj trumpeto tre +fore.)</span></p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(al la jarlo, kiam la amaso estas ekforiranta)</span> Dum la fajropruvo +ŝajnis al mi, ke vi estas timema, sed nun vi aspektas ĝoje kaj +esperplene.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(kontente)</span> Ĉu vi vidis, ke li havis la okulojn de Sverre kiam li +parolis? Bona estos la elekto ĉu vi elektos lin aŭ min kiel +reĝon.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(maltrankvile)</span> Sed ne cedu. Pensu pri ĉiuj tiuj kiuj falos kun Via +afero.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Jen mi staras sur la fundamento de leĝo kaj juro; nun mi ne kaŝas +min por la sanktulo. <span class="staging">(eliras maldekstren kun sia sekvantaro)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(rapidigas sin post <b>Dagfinn Bonde</b>)</span> Certe ordiĝos, bona Dagfinn, +ordiĝos; — sed tenu la jarlon tre fore de la reĝo, kiam li estos +elektita; — nur tenu lin tre fore!</p> + +<p class="staging">(Ĉiuj eliras maldekstren malantaŭ la preĝejon.)</p> + +<h4 class="scenrubriko">HALO EN LA REĜA KORTEGO</h4> + +<p class="staging">(Maldekstre antaŭe estas malalta fenestro; dekstre enireja pordo; +fone pli granda pordo, kiu kondukas al la reĝa halo. Apud la +fenestro staras tablo; cetere seĝoj kaj benkoj.)<p> + +<p class="staging">(<b>Sinjorino Ragnhild</b> kaj <b>Margrete</b> venas elde la pli malgranda +pordo; <b>Sigrid</b> baldaŭ sekvas.)</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Enen ĉi tie.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Jes, ĉi tie estas plej mallume.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(iras al la fenestro)</span> Kaj jen ni povas rigardi malsupren al la +Tingejo.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(singarde rigardas eksteren)</span> Jes, tie malantaŭ la preĝejo ili ĉiuj +estas kunvenintaj. <span class="staging">(turnas sin en ploro)</span> Tie malsupre nun okazos tio, +kio tiros tiom multe post si.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Kiu morgaŭ regos ĉi tie en la halo?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ho, silentu. Tian pezan tagon mi neniam pensus vivi.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Ĝi devus veni; stari kiel reĝa kuratoro ne estis sufiĉa tasko por +<em>li.</em></p> + +<p>MARGRETE<br> + +Jes — ĝi devis veni; la nura reĝa nomo ne estus sufiĉa por +li.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Pri kiu vi parolas?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Pri Håkon.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Mi parolis pri la jarlo.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ne vivas pli elstaraj viroj ol tiuj du.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Vidu Sigurd Ribbung! Kiel inside li sidas, — ĝuste kiel lupo en +kateno.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Jes vidu —! Li interplektas la manojn antaŭ si sur la glavsupro, +kaj ripozas la mentonon sure.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Li mordas siajn lipharojn kaj ridas —.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Kiel aĉe li ridas.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Li scias, ke neniu volas antaŭenigi lian pretendon; — estas <em>tio</em>, +kio malicigas lin. — Kiu estas tiu leĝisto, kiu nun parolas?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Estas Gunnar Grjonbak.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Ĉu li estas por la jarlo?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ne, li certe estas por la reĝo —</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(rigardas ŝin)</span> Por kiu estas li, vi diras?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Por Håkon Håkonsson.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(rigardas eksteren; post mallonga deteno)</span> Kie sidas Gutorm Ingason, +— lin mi ne vidas.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Malantaŭ siaj viroj, <em>tie</em> plej malsupre — en piedlonga +mantelo.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Jes, tie.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Aspektas kvazaŭ li hontas —</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Estas pro sia patrino.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Tiel ne faris Håkon.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Kiu parolas nun?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(rigardas eksteren)</span> Tord Skolle, leĝisto de Ranagubernio.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Ĉu <em>li</em> estas por la jarlo?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ne — por Håkon.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Kiel neskueble la jarlo sidas aŭskultante.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Håkon aspektas trankvil-silente — sed tamen forte. <span class="staging">(vigle)</span> Se starus +ĉi tie viro de fore veninta, li konus la du inter ĉiuj la mil +aliuloj.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Vidu, Margrete; Dagfinn Bonde lokigas orumitan seĝon por Håkon —</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Pål Flida lokigas similan al ĝi malantaŭ la jarlon —</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +La viroj de Håkon volas tion malhelpi!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +La jarlo firme tenas la seĝon —!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Håkon parolas kolere al li — <span class="staging">(fuĝas kun krio de la fenestro)</span> Ho, +Jesuo Kristo! Ĉu vi vidis la okulojn — kaj la ridon —! Ne, tio ne +estis la jarlo!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(kiu en timego sekvis ŝin)</span> Ankaŭ ne Håkon! Nek la jarlo nek +Håkon!</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(ĉe la fenestro)</span> Ho aĉe, aĉe!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Sigrid!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Ĉu vi estas ĉi tie?</p> + +<p>SIGRID<br> + +Tiel profunden ili devas preni la vojon laŭ desube, por gajni al la +reĝa seĝo.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ho, preĝu kun ni, ke ĉio turniĝu al la plej bona.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(pala kaj konsterne al <b>Sigrid</b>)</span> Ĉu vi vidis lin —? Ĉu vi vidis +mian edzon —? La okulojn kaj la ridon, — mi ne rekonus lin.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Ĉu li aspektis kiel Sigurd Ribbung!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Jes, li aspektis kiel Sigurd Ribbung!</p> + +<p>SIGRID<br> + +Ĉu li ridis kiel Sigurd?</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Jes, jes!</p> + +<p>SIGRID<br> + +Do ni ĉiuj devas preĝi!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(kun malespera forto)</span> La jarlo <em>devas</em> esti elektata reĝo! +Difektiĝas lia animo, se li ne fariĝos la plej elstara viro en la +lando!</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(pli forte)</span> Sekve ni ĉiuj devas preĝi!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Tŝŝ, kio estas <em>tio</em>! <span class="staging">(ĉe la fenestro)</span> Kiaj krioj! Ĉiuj viroj +ekstaris; ĉiuj standardoj kaj blazonoj svingiĝas en la vento.</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(kaptas ŝian brakon)</span> Preĝu, virino! Preĝu por via edzo!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Jes, sankta Olaf, donu al li la tutan potencon en tiu ĉi lando!</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(sovaĝe)</span> Neniun — neniun! Alie li ne saviĝos?</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Li <em>devas</em> havi la potencon. Ĉio bona en li ĝermos kaj floros, se +li ricevos ĝin. — Elrigardu, Margrete! Aŭskultu! <span class="staging">(retiras sin +paŝon malantaŭen)</span> Jen leviĝas ĉiuj manoj por ĵuro!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(aŭskultas ĉe la fenestro)</span></p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Dio kaj sankta Olaf, por kiu estas tio?</p> + +<p>SIGRID<br> + +Preĝu!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(aŭskultas kaj per suprenlevita mano donas signon por silento)</span></p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(post iom)</span> Parolu! <span class="staging">(De la Tingejo sonoriĝas laŭte en korno +kaj trumpeto.)</span></p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Dio kaj sankta Olaf, por kiu tio estas?</p> + +<p class="staging">(Mallonga paŭzo.)</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(Turnas la kapon kaj diras:)</span> Nun ili prenis Håkon Håkonsson kiel +reĝon.</p> + +<p class="staging">(La muziko por la reĝa procesio eksonas, unue mallaŭte, poste +pli kaj pli proksime. <b>Sinjorino Ragnhild</b> kroĉas sin plorante al +<b>Sigrid</b>, kiu silente kondukas ŝin eksteren dekstre; <b>Margrete</b> +restas senmova, starante apogata apud la fenestrokrado. La reĝaj +ŝildistoj malfermas la grandajn pordojn; oni rigardas en la halon, +kiu iom post iom pleniĝas de la procesiantoj venantaj de la +Tingejo.)</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(turnas sin ĉe la pordo al <b>Ivar Bodde</b>)</span> Portu al mi la plumon kaj +vakson kaj silkon, — pergamenon mi havas ĉi ene. <span class="staging">(iras vigle al la +tablo kaj elmetas kelkajn rulojn da pergameno)</span> Margrete, nun mi +estas reĝo!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mi salutas mian sinjoron kaj reĝon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Dankon! — <span class="staging">(rigardas ŝin, kaj prenas ŝian manon.)</span> Pardonu! Mi ne +pensis pri tio, ke ofendiĝas Vi du.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(tiras al si la manon)</span> Ne ofendiĝas mi, — Vi certe estas reĝe +naskita.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(vigle)</span> Jes, ĉu ne ĉiu homo devas diri tion, kiu memoras, kiel +mirinde Dio kaj la sanktuloj savis min el ĉio malbona? Jaraĝa la +Birkibejnoj portis min super la montojn en frosto kaj veteraĉo, kaj +meze inter tiuj, kiuj insidis kontraŭ mia vivo. En Nidaros mi +saviĝis sendomaĝa for de la Bagloj, kiam ili bruligis la urbon kaj +mortigis tiomajn el niaj viroj, dum reĝo Inge mem apenaŭ savis sin +surŝipen grimpante laŭ la ankroŝnurego.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Vi spertis maldolĉan junecon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(rigardas ŝin skrutinie)</span> Imagiĝas al mi, ke Vi estus povinta fari +ĝin pli milda.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mi?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi povus esti al mi bona edukfratino ĉiujn tiujn jarojn, kiam ni +kreskis kune.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Sed ne okazis tiel.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ne — tiel ne okazis; — ni ja rigardis unu la alian, ambaŭ de sia +angulo, sed malofte ni kunparolis — <span class="staging">(senpacience)</span> Kien li malaperis? +<span class="staging">(<b>Ivar Bodde</b> venas kun la skribiloj)</span> Jen vi estas; donu!</p> + +<p class="staging">(<b>Håkon</b> eksidas ĉe la tablo kaj skribas. Iom poste envenas +<b>Skule jarlo</b>; post li <b>Dagfinn Bonde, episkopo Nikolas</b> kaj <b>Vegard +Veradal</b>.)</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(ekrigardas kaj malsupren metas la plumon)</span> Sinjoro jarlo, ĉu vi +scias kion jen mi skribas! <span class="staging">(La jarlo proksimiĝas)</span> Estas al mia +patrino; mi dankas ŝin por ĉio bona, kaj kisas ŝin mil fojojn — +jen en la letero, Vi komprenas. Ŝi sendiĝos orienten al +Borgarsyssel, kaj vivu tie kun reĝa honoro.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Vi ne volas reteni ŝin en la reĝa kortego.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ŝi estas tro kara por mi, jarlo; — reĝo ne devas havi ĉe si iun, +kiu estas tro kara por li; reĝo devas agi kun liberaj manoj, stari +sola, ne esti kondukata, ne logata. Estas tiom plibonigenda en +Norvegio. <span class="staging">(daŭrigas skribi)</span></p> + +<p>VEGARD VERADAL<br> + +<span class="staging">(mallaŭte al <b>episkopo Nikolas</b>)</span> Estis <em>mia</em> konsilo, tio ĉi pri +Inga reĝpatrino.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mi tuj konis Vin laŭ la konsilo.</p> + +<p>VEGARD VERADAL<br> + +Sed nun pagon por pago.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Atendu. Mi tenos kion mi promesis.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(donas la pergamenojn al <b>Ivar Bodde</b>)</span> Kunplektu, kaj portu mem al +ŝi kun multaj koraj salutoj —.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(ĵetinte ekrigardon en la pergamenon)</span> Sinjoro — jam hodiaŭ, Vi +skribas —!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Nun la vento estas favora; ĝi blovas suden laŭ la fjordo.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(malrapide)</span> Memoru, sinjoro reĝo, ke ŝi kuŝis la tutan nokton sur +la altarŝtupo en preĝo kaj fasto.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Kaj certe ŝi estas laca post la fajropruvo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vere, vere; — mia bona kara patrino —! <span class="staging">(pripensas)</span> Jes, se ŝi +estas tro laca, ŝi atendu ĝis morgaŭ.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Via volo plenumiĝos. <span class="staging">(antaŭenmetas alian pergamenon)</span> Sed jen la +aliaĵo, sinjoro.</p> + +<p>HÅKON<br> + +La aliaĵo? — Ivar Bodde, mi ne povas.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(montras al la letero al <b>Inga</b>)</span> Vi tamen povis tion.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Ĉio peka estu rompota.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(kiu intertempe proksimiĝis)</span> Ligu nun la manojn de la jarlo, reĝo +Håkon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Ĉu Vi opinias, ke <em>tio</em> estas necesa.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vi neniam aĉetos pacon por la lando pli malkare.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Mi do povas. Al mi la plumo! <span class="staging">(skribas)</span></p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(al la episkopo, kiu iras dekstren)</span> Aspekte la reĝo klinas al Vi la +orelon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Por Via avantaĝo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ĉu tion Vi diras?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Antaŭ vespero Vi dankos min. <span class="staging">(Li malproksimiĝas.)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(etendas la pergamenon)</span> Legu tion, jarlo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(legas; rigardas la reĝon en surprizo, kaj diras duonlaŭte:)</span> Vi +rompas ĉiun rilaton kun Kanga la juna?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kun Kanga, kiun mi amis super ĉio en la mondo. De hodiaŭ ŝi neniam +estu renkontata sur la vojo de la reĝo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Grava estas tio, kion Vi jen faras, Håkon — mi scias el mi mem, kiom +tio kostas —</p> + +<p>HÅKON<br> + +For kiu ajn, kiu estas tro kara al la reĝo. — Kunligu la leteron. +<span class="staging">(donas ĝin al <b>Ivar Bodde</b>)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(klinas sin super la seĝon)</span> Sinjoro Reĝo, nun vi gajnis etapon al +la amikeco de la jarlo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(etendas al li la manon)</span> Dankon, episkopo Nikolas; vi konsilis al mi +la plej bonan. Petu favoron, kaj ĝi al vi doniĝos.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vi volas?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Tion mi promesas al Vi je mia reĝa vorto.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Do faru Vegard Veradal administranto en Hålogalando.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vegard? Li certe estas la plej fidela amiko, kiun mi havas; +malvolonte mi sendas lin tiel foren de mi.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La reĝa amiko devas esti reĝe pagata. Ligu la jarlon tiel, kiel mi +konsilis, kaj vi estos sekura por ĉiuj tempoj.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(prenas folion de pergameno)</span> Vegard havu la administradon en +Hålogalando. <span class="staging">(skribante)</span> Jen mi donas al li mian reĝan leteron pri +tio. <span class="staging">(La episkopo malproksimiĝas.)</span></p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(proksimiĝas al la tablo)</span> Kion Vi jen skribas?</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(etendas al li la folion)</span> Legu.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(legas kaj rigardas la reĝon pripense)</span> Vegard Veradal? En +Hålogalando?</p> + +<p>HÅKON<br> + +En la norda regiono, kiu estas vakanta.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ĉu Vi ne memoras, ke ankaŭ Andres Skjaldarband administras tie +norde? Tiuj du estas amaraj malamikoj; — Andres Skjaldarband tenas +sin al mi —</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(ridetas kaj ekstaras)</span> Kaj Vegard al mi. Tial tiuj du paciĝu plej +eble frue. De nun ne devas esti iu malakordo inter la viroj de la +reĝo kaj tiuj de la jarlo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Hm, tio ĉi povus baldaŭ iri erarvoje! <span class="staging">(proksimiĝas en +maltrankvilo)</span></p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Vi pensas profunde kaj saĝe, Håkon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(varme)</span> Skule jarlo, hodiaŭ mi prenis de Vi la regnon, — sed lasu +vian filinon dividi ĝin kun mi!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mian filinon!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Dio!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Margrete, — ĉu Vi volas esti reĝino?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(silentas)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(prenas ŝian manon)</span> Respondu al mi.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Mi volonte estu Via edzino.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(kun manpremo)</span> Paco kaj konsento elkore.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Dankon!</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(al <b>Dagfinn</b>)</span> Laŭdo al la ĉielo; nun tagiĝas.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Mi preskaŭ kredas. Tiel bone mi neniam antaŭe ŝatis la jarlon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(malantaŭe)</span> Ĉiam surgarde, bona Dagfinn, — ĉiam surgarde.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(al <b>Vegard</b>)</span> Nun Vi estas administranto en Hålogalando; jen estas la +reĝa mano por tio. <span class="staging">(donas al li la leteron)</span></p> + +<p>VEGARD VERADAL<br> + +Mi poste dankos la reĝon por lia graco. <span class="staging">(volas foriri)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(haltigas lin)</span> Andres Skjaldarband estas akra ulo; ne lasu Vin +subiĝi.</p> + +<p>VEGARD VERADAL<br> + +Ĝis nun ĝi ne sukcesis por iu. <span class="staging">(eliras)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(sekvas )</span> Estu kiel roko kaj siliko kontraŭ Andres Skjaldasband, — +kaj cetere kunprenu mian benon.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(kiu atendis malantaŭ la reĝo kun la pergamenoj en la mano)</span> Jen la +leteroj, sinjoro —</p> + +<p>HÅKON<br> + +Bone; donu ilin al la jarlo.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Al la jarlo? Ĉu <em>Vi</em> ne volas surmeti la sigelon?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Tion la jarlo ja kutime faras; — li havas la sigelon.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Jes ĝis nun, — tiom longe kiom li estis Via kuratoro; +— sed <em>nun</em>!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<em>Nun</em> kiel antaŭe; — la jarlo havas la sigelon. +<span class="staging">(malproksimiĝas)</span></p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Donu al mi la leterojn, Ivar Bodde. <span class="staging">(Iras al la tablo kun ili, +elprenas la regnan sigelon, kiun li portas kaŝita en la zono, kaj +sigelas dum tio kio sekvas)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(duonlaŭte)</span> Håkon Håkonsson estas reĝo — kaj la jarlo havas la +sigelon de la reĝo; — certe aranĝiĝos, aranĝiĝos.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kion Vi diras, sinjoro episkopo?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mi diras, Dio kaj Sankto Olaf gardas sian sanktan eklezion. <span class="staging">(iras en +la reĝan halon)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(proksimiĝas al <b>Margrete</b>)</span> Saĝa reĝino povas efiki grandajn agojn +en la lando; Vin mi kuraĝis sekure elekti, ĉar mi scias ke vi estas +saĝa.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Nur <em>tio</em>!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kion vi aludas?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Nenion, nenion, sinjoro.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj Vi ne riproĉas min, kvankam Vi malkaptis belajn dezirojn pro mi?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mi ne malkaptis belajn dezirojn pro Vi.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj Vi volas stari proksime al mi, kaj doni al mi bonajn konsilojn?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mi volonte volas stari proksime al Vi.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj doni al mi bonajn konsilojn. Dankon pro tio; konsiloj de virinoj +utilas al ĉiu viro; kaj de nun mi havas neniun alian ol Vi, — mian +patrinon mi devis forsendi —</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Jes, ŝi estis al vi tro kara.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj mi estas reĝo. Adiaŭ, Margrete! Vi ankoraŭ estas tro juna; sed +venontan someron nia geedziĝa festo okazos. — kaj de tiu momento mi +promesas teni Vin ĉe mi en ĉiu deca fido kaj honoro.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(ridetas malĝoje)</span> Jes, mi scias ke daŭros longe ĝis Vi sendos min +for.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(vigle)</span> Sendi Vin for? Tion mi neniam faros!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(kun larmoplenaj okuloj)</span> Ne, tion Håkon faros nur pri tiuj, kiuj +estas al li tro karaj. <span class="staging">(iras al la elireja pordo. <b>Håkon</b> penseme +postrigardas ŝin.)</span></p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(de dekstre)</span> La reĝo kaj la jarlo tiom longe ĉi tie! La timo +mortigas min; — Margrete, kion la reĝo diris kaj faris?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ho, multe! Laste li nomis administranton kaj reĝinon.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Vi, Margrete!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(ĉirkaŭbrakas la kolon de la patrino)</span> Jes!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Vi fariĝos reĝino!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Nur reĝino; — Sed mi pensas ke mi tamen estas ĝoja pro tio. <span class="staging">(Ŝi +kaj la patrino kune eliras dekstre.)</span></p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(al <b>Ivar Bodde</b>)</span> Jen niaj leteroj; portu ilin al la reĝa patrino +kaj al Kanga. <span class="staging">(<b>Ivar Bodde</b> klinas sin kaj foriras.)</span></p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(ĉe la hala pordo)</span> La ĉefepiskopo de Nidaros deziras komuniki al +reĝo Håkon Håkonsson sian omaĝon!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(spiras per plena brusto)</span> Fine mi estas reĝo de Norvegio. +<span class="staging">(iras en la halon)</span></p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(kaŝas la reĝan sigelon en la zonon)</span> Sed <em>mi</em> regas landon kaj +regnon.</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">DUA AKTO</h3> + + +<p class="staging">(La festena halo en la reĝa kortego en Bergen. Arka fenestro meze +sur la fona muro. Laŭ tiu estas estrado kun sidlokoj por la virinoj. +Ĉe la maldekstra longa muro staras la reĝa seĝo kelkajn ŝtupojn +super la planko; meze sur la kontraŭa muro estas granda enireja +pordo. Standardoj, blazonoj, ŝildoj, armiloj kaj multkoloraj +tapiŝoj pendas sur la murkolonoj kaj de la eltranĉita ligna +plafono. Ĉirkaŭe en la halo staras tabloj por trinkaĵoj kun +kruĉoj, trinkkornoj, kaj pokaloj.)</p> + +<p class="staging">(<b>Reĝo Håkon</b> sidas sur la estrado ĉe <b>Margrete, Sigrid, +sinjorino Ragnhild</b> kaj multaj altrangaj virinoj. <b>Ivar Bodde</b> staras +malantaŭ la seĝo de la reĝo. Ĉirkaŭ la trinkaĵ-tabloj la viroj +de la reĝo kaj la jarlo kun gastoj sidantaj sur benkoj. Ĉe la plej +antaŭa tablo dekstre sidas inter aliuloj <b>Dagfinn Bonde, Gregorius +Jonsson</b> kaj <b>Pål Flida</b>. <b>Skule jarlo</b> kaj <b>episkopo Nikolas</b> ludas +ŝakon ĉe tablo maldekstre. La servistoj de la jarlo alvenas kaj +eliras portantaj trinkaĵojn. El apuda ĉambro aŭdiĝas muziko dum +la sekvaj scenoj.)</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Nun pasas jam la kvina tago, kaj ankoraŭ la servistoj same rapide +surtabligas plenajn kruĉojn.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Neniam estis la kutimo de la jarlo malsatigi siajn gastojn.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ja aspektas tiel. Pri tia glora reĝa nupto neniam antaŭe +rakontiĝis en Norvegio.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Skule jarlo ja neniam antaŭe donis filinon edzine.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Vere, vere; la jarlo estas potenca viro.</p> + +<p>HIRDANO<br> + +Disponas la trionon de la regno. Tio estas pli ol iu ajn jarlo havis +pasinte.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +La parto de la reĝo tamen estas pli granda.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Pri tio ni ne parolu ĉi tie; nun ni estas amikoj kaj bone +repacigitaj. <span class="staging">(trinkas kun <b>Pål</b>.)</span> Lasu la reĝon esti reĝo kaj la +jarlon jarlo.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(ridas)</span> Facile aŭdiĝas de vi, ke vi estas reĝano.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Tio devas ankaŭ la jarlanoj esti.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Neniam tio. Ni ĵuris ĵuron al la <em>jarlo</em>, sed ne al la reĝo.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Tio povos ankoraŭ okazi.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(mallaŭte al la jarlo dum la ludado)</span> Ĉu vi aŭdas, kion Dagfinn +Bonde diras?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(ne suprenrigardante)</span> Mi tamen aŭdas.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(rigardas signifoplene al <b>Dagfinn</b>)</span> Ĉu la reĝo ion tian +pripensas?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Nu nu, — lasu tion; — neniu malakordo hodiaŭ.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La reĝo volas ĵure ligi viajn virojn, jarlo.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(pli forte)</span> Ĉu la reĝo ion tian pripensas, mi demandas?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Mi ne respondas. Ni trinku por paco kaj amikeco inter la reĝo kaj la +jarlo. La biero estas bona.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ĝi ankaŭ havis bonan tempon por fermenti.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Tri fojojn la jarlo pretigis la nupton; tri fojojn la reĝo promesis +veni, — tri fojojn li trompis.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Mallaŭdu la jarlon pro <em>tio</em>; li donis al ni sufiĉon por prizorgi +en Viken.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Sigurd Ribbung donis al vi ankoraŭ pli por prizorgi en Vermlando, +laŭ tio kio diriĝas.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(flamiĝe)</span> Jes, kiu estis tiu, kiu liberigis Sigurd Ribbung?</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Sigurd Ribbung forkuris de ni en Nidaros, tio estas konata por +ĉiuj.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Sed ne estas konata por iuj, ke Vi malhelpis lin.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(al la jarlo, kiu pripensas iun movon)</span> Ĉu vi aŭdas, jarlo, — estis +Vi, kiu ellasis Sigurd Ribbung.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(movas)</span> Tiu kanto estas malnova.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(al <b>Dagfinn</b>)</span> Mi tamen pensis, ke vi aŭdis pri la islandano, Andres +Torsteinsson, amiko de Sigurd Ribbung —</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Jes; kiam Sigurd estis forkurinta, Vi pendigis la islandanon, tion mi +scias.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(movas kaj diras ridante al la jarlo:)</span> Nun mi frapas la peonon, +sinjoro jarlo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(aŭdeblete)</span> Frapu ĝin; peono ne multe valoras. <span class="staging">(movas pecon)</span></p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Jes, tion la islandano spertis, kiam Sigurd Ribbung forkuris al +Vermlando.</p> + +<p class="staging">(Subpremata rido inter la reĝanoj; la interparolo daŭras +mallaŭte; tuj poste envenas viro, kiu flustras al <b>Gregorius +Jonsson</b>.)</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj nun mi faras jenan movon; kaj vi estas perdinta.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Aspektas tiel.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(kliniĝante malantaŭen en la seĝo)</span> Vi ne bone defendis la reĝon +dum la lastaj movoj.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(falfrapas la pecojn kaj ekstaras)</span> Post longe mi laciĝis esti +reĝdefendanto.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(proksimiĝas kaj diras mallaŭte:)</span> Sinjoro Jarlo, Jostein Tamb +informas, ke nun la ŝipo kuŝas preta por forvelo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Bone. <span class="staging">(elprenas sigelitan pergamenon)</span> Jen la letero.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(skuas la kapon)</span> Jarlo, jarlo, — ĉu <em>tio</em> estas konsilinda?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Kio?</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Ĝi portas la reĝan sigelon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Estas por la bono de la reĝo ke mi agas.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Do lasu al la reĝo mem rifuzi la oferton.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tion li ne faros, se li povos decidi. Ĉiuj liaj pensoj kaj atento +estas turnataj al subjugo de la Ribbungoj; tial li volas sekurigi sin +en ĉiuj flankoj.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Saĝa povas esti tio, kion Vi nun faras, — sed estas danĝera.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Lasu tion al mi. Sendu la leteron, kaj diru al Jostein, ke li tuj +forvelu.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Fariĝos kiel Vi ordonas.</p> + +<p class="staging">(eliras dekstre kaj revenas iom poste)</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(al la jarlo)</span> Aspekte Vi havas multon prizorgendan.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Sed bagatelan dankon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La reĝo ekstaris.</p> + +<p class="staging">(<b>Håkon</b> proksimiĝas; ĉiuj viroj ekstaras de ĉe la tabloj.)</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(al la episkopo)</span> Ege devas ĝojigi nin, kiel sana kaj forta Vi tenis +Vin ĉi tiujn gajajn tagojn.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ekflagras kelkfoje, sinjoro reĝo; tamen ne longe daŭros. Mi kuŝis +malsana la tutan vintron.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Nu ja, — Vi vivis fortan vivon, riĉan je multaj famaj agoj.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(skuas la kapon)</span> Ho, estas limo por tio; mi havas ankoraŭ multon +nefaritan. Ke mi scius, ĉu mi havus tempon por ĉio.</p> + +<p>HÅKON<br> + +La vivantoj devas preni heredon post tiuj, kiuj foriras, estiminda +sinjoro; ni ĉiuj ja volas la plej bonan por lando kaj popolo. +<span class="staging">(turnas sin al la jarlo)</span> Io ege mirigas min; neniu el niaj +administrantoj en Hålogalando venis al la edziĝfesto.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Jes, vere; Andres Skjaldarband mi certe atendis.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(ridetante)</span> Kaj ankaŭ Vegard Veradal.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ankaŭ Vegard, jes.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(ŝerce)</span> Kaj mi esperas, ke Vi estus lin pli bone akceptinta, ol +antaŭ sep jaroj sur la kajo en Oslo, kiam Vi pikis lian vangon, tiel +ke la glavo mem eltranĉis sin.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(ridas sinĝene)</span> Jes, kiam Gunnulf, via patrinflanka onklo, +haktranĉis la rektan manon de Sira Ejliv, mia plej bona amiko kaj +konsilanto.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(gaje)</span> Kaj kiam Dagfinn Bonde kaj la hirdanoj starigis noktan gardon +sur la reĝa ŝipo, kaj diris, ke la reĝo ne estas sekura sub la +defendo de la jarlo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(serioze)</span> Tiuj tagoj estas forpasintaj kaj forgesitaj.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(proksimiĝas)</span> Nun ni povas sonorigi por armilludo malsupre sur la +ludejo, se plaĉas al Vi, sinjoro.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Bone. Hodiaŭ ni akceptas ĉiun ĝojon; morgaŭ ni denove komencos +pensi pri la Ribbungoj kaj la jarlo en la Orkadoj.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes, li ja rifuzas pagi la imposton?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Se mi havus la Ribbungoj for de la nuko, mi mem velus okcidenten.</p> + +<p class="staging">(<b>Håkon</b> iras al la estrado, etendas la manon al <b>Margrete</b> kaj +kondukas ŝin elen dekstre; iom post iom la aliuloj sekvas.)</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(al <b>Ivar Bodde</b>)</span> Aŭskultu iomete. Kiu estas tiu viro nomita Jostein +Tamb?</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Estas ĉi tie maristo el la Orkadoj, kiu tiel nomiĝas.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +El la Orkadoj? Nu tiel. Kaj nun li velos hejmen.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Jes, li ja tion faros.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(pli silente)</span> Kun valora kargo, Ivar Bodde!</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Greno kaj teksaĵoj, mi opinias.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj letero de Skule jarlo.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(ekmire)</span> Al kiu?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mi ne scias; — kun reĝa sigelo —</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(kaptas lian brakon)</span> Sinjoro episkopo, — ĉu estas kiel vi +diras?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Tŝŝ, ne miksu min en tiun aferon. <span class="staging">(malproksimiĝas)</span></p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Do mi tuj devas —! Dagfinn Bonde! Dagfinn! Dagfinn —! <span class="staging">(premas sin +tra la amaso ĉe la elirpordo)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(simpatiante al <b>Gregorius Jonsson</b>)</span> Neniu tago sen domaĝo al iu pri +havaĵo aŭ libereco!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Pri kiu nun?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Povra maristo, — Jostein Tamb ŝajnas al mi, ke oni nomis lin.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Jostein —?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Dagfinn Bonde volas malpermesi al li forveli.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Ĉu Dagfinn volas malpermesi al li, vi diras?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĝuste nun li eliris.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Pardonu min, sinjoro, mi devas rapidiĝi —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes, faru tion, bona vasalo! — Dagfinn Bonde estas tiom +ekfurioza.</p> + +<p class="staging">(<b>Gregorius Jonsson</b> rapidegas elen dekstre inter la restanta +ĉeestantaro; nur <b>Skule jarlo</b> kaj <b>episkopo Nikolas</b> restas en la +halo.)</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(paŝas en pensoj tien kaj reen; subite li kvazaŭ vekiĝas; li +rigardas ĉirkaŭe kaj diras:)</span> Kiel silente subite fariĝis.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La reĝo eliris.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Kaj ĉiuj homoj sekvis lin.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĉiuj krom Vi.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Estas io granda, tio, esti reĝo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(singarde)</span> Ĉu Vi ŝatus provi tion, jarlo?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(ridetas serioze)</span> Mi <em>estas</em> provinta tion; ĉiun dormgravedan +nokton mi estas reĝo en Norvegio.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Sonĝoj avertas.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ili ankaŭ tentas.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Apenaŭ Vin. Pasinte, tion mi povas kompreni; — sed nun, kiam Vi +havas la trionon de la regno, regas kiel la unua viro en la lando kaj +estas la patro de la reĝino —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Pleje nun, — pleje nun.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Nenion kaŝu! Konfesu; ĉar Vi certe portas grandan suferon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Pleje nun, kiel mi diras. <em>Tio</em> estas la granda kondamno, kiu +premkuŝas sur mia vivo; stari tiel proksime al la stato plej alta — +nur fenda faŭko disigas — salto transen, — aliflanke estas reĝa +nomo kaj purpura mantelo kaj trono kaj potenco kaj ĉio; ĉiun tagon +mi havas tion antaŭ la okuloj — sed neniam transvenos.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vere, vere, jarlo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Kiam ili elektis Guthorm Sigurdsson kiel reĝon, mi estis en la plena +forto de mia juneco; tiam estis kvazaŭ laŭte kriis en mi: For, tiu +infano, — <em>mi</em> estas la matura, forta viro! — sed Guthorm estis +filo de reĝo; estis faŭko inter mi kaj la trono.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vi ne kuraĝis —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Poste Erling Steinvegg salutiĝis kiel reĝo de la Slittungoj. Tiam +denove kriis ene en mi: Skule estas pli granda estro ol Erling +Steinvegg! Sed mi estus devinta rompi kun la Birkibejnoj; — <em>tio</em> +estis la faŭko tiam.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj Erling fariĝis reĝo de la Slittungoj, kaj poste por la +Ribbungoj, kaj Vi atendis!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi atendis la morton de Guthorm.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj Guthorm mortis, kaj Inge Bårdsson, Via frato, fariĝis reĝo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Jen mi atendis la morton de mia frato. Li estis malsana ekde la unua +paŝo; ĉiun matenon, kiam ni renkontiĝis por la sankta meso, mi +sidis kaŝrigardante, ĉu la malsano ne estus pli grava. Ĉiu ektiro +de doloro pasanta sur lia vizaĝo estis por mi kiel bloveto en la +velo kaj portis min pli proksimen al la trono. Ĉiu ĝemspiro kiu +malakrigis lian suferon kaj angoron, sonis por mi kiel korno kaj +klariono fore sub la deklivoj, kiel mesaĝoj venantaj de fore por +anonci, ke nun mi devus preni la regadon. Tiel mi elŝiris kun radiko +kaj fibroj ĉiun koran fratan penson; kaj Inge mortis, kaj Håkon +venis, — kaj la Birkibejnoj prenis <em>lin</em> kiel reĝon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj Vi atendis.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ŝajnis al mi, ke devus veni helpo de supre. Mi sentis la reĝan +forton en mi, kaj mi maljuniĝis; ĉiu tago kiu pasis, estis tago, +kiu preniĝis el mia vivotasko. Ĉiun vesperon mi pensis: Morgaŭ +okazos mirakla signo, kiu faligos lin kaj metos min sur la vakan +seĝon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Malgranda estis tiam la potenco de Håkon; li estis nur infano; mankis +nur paŝo, nenio pli, sed Vi ne alpaŝis.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tiu paŝo tamen estis granda; ĝi estus min disigita de mia tuta +parencaro kaj ĉiuj miaj amikoj.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes <em>jen</em> la afero, Skule jarlo, — <em>jen</em> la malbeno, kiu estas +kuŝinta super Via vivo. Vi volas havi ĉiujn vojojn malfermaj en +ekstrema bezono, — Vi ne kuraĝas rompi ĉiujn pontojn, kaj nur +reteni unu, defendi nur tiun, kaj venki aŭ fali <em>tie</em>. Vi metas +kaptilojn por Via malamiko, Vi konstruas kaptilon por lia piedo, kaj +pendigas akrajn glavojn super lian kapon, Vi ŝutas venenon en ĉiuj +pelvoj, kaj Vi elmetis centojn da retoj; sed se li riskos kaptiĝi en +unu el ili, Vi ne kuraĝas tiri la ŝnuron; se li etendas la manon +por la veneno, Vi opinias, ke estas pli sekure se li falos sub la +glavo; se eblas kapti lin matene, Vi trovas, ke estos pli bone ke +okazu vespere.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(rigardas lin serioze)</span> Kaj kion Vi volus fari, sinjoro episkopo?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne parolu pri mi; mia tasko estas ĉarpenti la reĝajn seĝojn en ĉi +tiu lando, ne sidi tie supre estrante popolon kaj regnon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(post mallonga paŭzo)</span> Respondu al mi pri io, estimata sinjoro, sed +respondu en vero. Kial Håkon tiel senskue antaŭeniras sur la rekta +vojo? Li ne estas pli klera ol Vi, ne pli kuraĝa ol mi.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kiu faras la plej grandan agon en la mondo?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tion faras la plej elstara viro.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Sed kiu estas la plej elstara viro?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +La plej kuraĝa.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Tion diras la estro. Pastro dirus la plej kredanta, — saĝulo dirus, +ke estas la plej sperta. Sed estas neniu el ili, jarlo. La plej +<em>feliĉa</em> viro estas la plej granda. La plej granda estas tiu, kiu +faras la plej grandajn agojn; <em>li</em>, al kiu la postuloj de la epoko +venas kiel en ardo, naskas pensojn, kiujn li mem ne komprenas, kaj +kiuj montras al li la vojon, kies celon li mem ne konas, sed kiun li +tamen iras, kaj <em>devas</em> iri, ĝis li aŭdas la popolon krii en ĝojo, +kaj li ĉirkaŭrigardas gapante kaj mire, kaj komprenas, ke li faris +grandfaron.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Jes, en tio estas la neskuebla certeco de Håkon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Estas <em>tio</em>, kion la romanoj nomis <i lang="la">ingenium</i>. — Mi ne estas precipe +lerta en latino; sed tio nomiĝas <i lang="la">ingenium</i>.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(unue pensema; poste en kreskanta eksciteco)</span> Håkon estus kreita el +alia materialo ol mi? Estus el la feliĉuloj? — Jes, ĉu ne ĉio +prosperas por li? Ĉu ne ĉio adaptiĝas al la plej bona por li? Eĉ +la kamparano tion spertas; li diras, ke la arboj du fojojn portas +fruktojn, kaj la birdoj kovas ovojn du fojojn ĉiun someron dum Håkon +estas reĝo. La vilaĝaro en Vermlando, kiun li brulrabis, ĝi kuŝas +brilanta kun novkonstruitaj domoj, kaj la grenspikoj sur ĉiuj kampoj +svingiĝas peze en la vento. Estas kvazaŭ la sango kaj la cindro +sterkigas tie, kie Håkon tramarŝas militire; estas kvazaŭ la +Sinjoro kovras per rikoltaĵo, kion Håkon subtretis; estas kvazaŭ la +sanktaj potencoj rapidigas sin forigi ĉiun pekon post li. Kaj kiel +facile li ja fariĝis reĝo! Li bezonis, ke Inge mortus frue, kaj +Inge mortis; li bezonis protekton kaj defendon, kaj liaj viroj +protektis kaj defendis lin; li bezonis feran fajropruvon, kaj lia +patrino venis kaj portis ĝin por li.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(en senvola ekkrio)</span> Sed ni — ni du —!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Vi?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes Vi — Vi do!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Håkon havas la rajton, episkopo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Li havas la rajton, ĉar li estas la feliĉulo; — la plej granda +feliĉo estas <em>tiu</em>, havi la rajton. Sed per kiu rajto ricevis Håkon +la rajton, kaj ne Vi?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(post mallonga paŭzo)</span> Estas aferoj pri kiuj mi volas preĝi al Dio, +ke li savu min el pensoj pri ili.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĉu Vi neniam vidis bildon en la Kristpreĝejo en Nidaros? Ĝi +prezentas la diluvon, kiu kreskas kaj superakvigas ĉiujn montojn, ke +restas nur unu pinto. Tie supren grimpas tuta parencaro, patro kaj +patrino kaj filo kaj edzino de filo kaj infanoj; — kaj la filo tiras +la patron malsupren en la inundan akvon por gajni starejon, kaj li +volas malsuprentiri ankaŭ la patrinon, — kaj edzinon kaj ĉiujn +infanojn, por atingi supren mem; — ĉar tie supre estas piedlarĝa +spaco; <em>tie</em> li povas teni sin horon. — Tiu, jarlo, estas la sagao +de la saĝeco, kaj la sagao de ĉiu saĝulo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Sed la rajto!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La filo <em>havis</em> la rajton. Li havis forton kaj deziron vivi; — sekvu +vian deziron kaj uzu vian kapablon, tiun rajton havas ĉiuj.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Al tio, kio bona estas, jes.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ludado kun vortoj! Ne ekzistas bono kaj malbono, ne supre kaj +malsupre, ne alte kaj malalte. Tiajn vortojn Vi devas forgesi; alie +Vi neniam faros la lastan paŝon, neniam saltas trans la faŭkon. +<span class="staging">(mallaŭte kaj insiste)</span> Vi ne devas malami aron aŭ aferon, ĉar la +aro aŭ la afero volas <em>tion ĉi</em> kaj ne <em>tion</em>; sed Vi malamu ĉiun +viron en la aro, ĉar li kontraŭas Vin; kaj Vi malamu ĉiujn tiujn, +kiuj staras subtene al afero, ĉar la afero ne antaŭenigas Vian +volon. Ĉio, kion Vi povas uzi, estas bona, — ĉio, kio metas +transversajn trunkojn sur Vian vojon, estas malbona.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(rigardas antaŭ si pripensante)</span> Kiom mi ja pagis por tiu reĝa +seĝo, al kiu mi tamen ne atingis — kaj kiom li pagis por ĝi, li, +kiu nun sidas tie sekura! Mi estis juna kaj forlasis mian belan +sekretan amon, por edzigi min en potencan parencaron. Mi preĝis al +la sanktuloj, ke doniĝu al mi filon, — mi ekhavis nur filinojn.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<em>Håkon</em> ricevas filojn, jarlo, — nur vidu!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(iras al la fenestro dekstre)</span> Jes, — ĉio adaptiĝas por Håkon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(sekvas lin)</span> Kaj Vi, Vi volas lasi Vin mallibera forpeli de la +feliĉo Vian tutan vivon! Ĉu Vi estas blinda? Ĉu Vi ne vidas, ke +estas pli forta potenco ol la Birkibejnoj, kiuj staras malantaŭ +Håkon kaj favoras lian agon? Li ricevas la helpon de supre, de tiuj, +kiuj estas Viaj enviantoj ekde la naskiĝo! Kaj por tiuj enviantoj Vi +kurbas Vin! Ekstaru, viro; ĝibigu la dorson! Por kio Vi alie ricevis +Vian nebrideblan animon? Memoru, ke la unua farego en la mondo +fariĝis de iu, kiu ekstaris kontraŭ potencan regnon!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kiu?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La anĝelo kiu ekstaris kontraŭ la lumon!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kaj kiu ĵetiĝis en la faŭkon de la abismo —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(sovaĝe)</span> Kaj kreis regnon tie, kaj fariĝis reĝo, potenca reĝo, — +pli potenca ol kiu ajn el la miloj da — jarloj tie supre! <span class="staging">(falglitas +sur la benkon apud la trinkotablo)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(rigardas lin longe, kaj diras:)</span> Episkopo Nikolas, ĉu Vi estas io +pli aŭ io malpli ol homo?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(ridetas)</span> Mi estas en stato de senkulpeco; mi ne konas diferencon +inter bono kaj malbono.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(duone al si mem)</span> Kial ili metis min en la mondon, se ili ne volis +ordigi la vivon pli bone por mi? Håkon tiel firme kaj neskueble fidas +sin mem; — ĉiuj liaj viroj firme kaj neskueble fidas lin —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mutiĝu pri tio ke Vi ne havas tian fidon en Vi mem! Parolu kvazaŭ +Vi ĝin havas; ĵuru laŭte kaj sankte, ke Vi havas ĝin, — kaj +ĉiuj fidos Vin.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Se mi havus filon! Se mi havus filon, kiu povus preni la grandan +heredon post mi!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(vigle)</span> Jarlo, — se Vi havus filon?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Mi neniun havas.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Håkon ricevos filojn.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(pugnigas la manojn)</span> — kaj estas reĝe naskita!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(ekstaras)</span> Jarlo, — se li ne tia estus?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Li tion ja pruvis; la fera fajropruvo —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj se li tia ne estus — spite al la fajropruvo?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ĉu vi volas diri, ke Dio mensogis, kiam li sukcesigis la +fajropruvon?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Por kio Inga el Vartejg kuraĝis provoki Dian verdikton?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ke tiu infano, kiun ŝi naskis oriente en Borgarsyssel, estas filo +de Håkon Sverrisson.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(kapsignas, ĉirkaŭrigardas kaj diras mallaŭte:)</span> Kaj se nun reĝo +Håkon ne estus tiu infano?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(ektretas paŝon malantaŭen)</span> Ĉiopova —! <span class="staging">(regas sin)</span> +Nepenseble.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Aŭskultu al mi, jarlo. Mi havas sepdek ses jarojn; komencas +malsupren dekliviĝi nun por mi, kaj tiun ĉi aferon mi ne kuraĝas +kunporti tien transen —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Parolu, parolu! Ĉu li ne estas filo de Håkon Sverrisson?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Aŭskultu min. Ne estis konatigite, kiam Inga estis graveda. Håkon +Sverrisson estis ĵus mortinta, kaj verŝajne ŝi timis Inge +Bårdsson, kiu tiam estis reĝo, kaj Vin, — nu ja, ankaŭ la Baglojn, +mi opinias. Ŝi naskis sekrete en la domo de Trond pastro, oriente en +la komunumo de Heggen, kaj naŭ tagojn poste ŝi veturis hejmen; sed +la reĝa infano restis tutan jaron ĉe la pastro, kaj ŝi ne kuraĝis +atenti pri ĝi, kaj neniu escepte de Trond kaj liaj du filoj ion +sciis.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Nu ja, — kaj sekve?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kiam la infano estis jaraĝa, ne eblis plu subteni la sekreton. Inga +malkaŝis la aferon al Erlend el Husaby, — maljuna Birkibejno de la +tempo de Sverre — Vi scias.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<em>Nu</em>?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Li kaj aliaj estroj el la Opplandoj prenis la infanon, iris mezvintre +trans la montaron kun ĝi, kaj portis ĝin al la reĝo, kiu tiam +sidis en Nidaros.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kaj Vi tamen povas diri, ke —?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Komprenu! Granda danĝero estus por simpla pastro eduki reĝan +infanon. Tuj post kiam la infano naskiĝis, li tial konfesis al unu +el siaj superuloj en la eklezio, kaj demandis lian konsilon. Tiu lia +superulo ordonis al Trond sekrete interŝanĝi du infanojn, sendi la +ĝustan reĝan filon al sekura loko, kaj doni al Inga la malĝustan, +se ŝi aŭ la Birkibejnoj poste postulus la reĝan filon.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(ekcitita)</span> Kaj kiu estis tiu hundo, kiu donis tian konsilon?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Estis mi.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Vi? Jes, Vi ĉiam malamis la parencaron de Sverre.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ŝajnis al mi malsekure por la reĝa filo veni inter Viajn +manojn.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Sed la pastro?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Promesis fari, kiel mi ordonis.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(kaptas lian brakon)</span> Kaj Håkon estas la malĝusta?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Se la pastro tenis sian promeson.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<em>Se</em> li tenis ĝin?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Trond pastro forvojaĝis el la lando la saman vintron, kiam la infano +venis al reĝo Inge. Li vojaĝis al la tombo de Tomas Beckett, kaj +poste restis en Anglio ĝis sia morto..</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Li forvojaĝis el la lando, Vi diras! Do li interŝanĝis la +infanojn, kaj timis venĝon de la Birkibejnoj.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Aŭ li <em>ne</em> interŝanĝis ilin, kaj timis venĝon de <em>mi.</em></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Pri kiu ebleco kredas Vi?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ambaŭ eblecoj estas same kredeblaj.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Sed la filoj de la pastro kiujn Vi menciis?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ili vojaĝis kun la krucmilitantoj al la sankta lando.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kaj neniu aŭdis ion pri ili poste?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kie ili estas?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ili dronis en la Greka Maro forvojaĝante.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kaj Inga —?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Nenion scias, nek pri la konfeso de la pastro, nek pri mia +konsilo.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ŝia infano havis nur naŭ tagojn, kiam ŝi forlasis ĝin, Vi +diris?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes; kaj la infano, kiun ŝi revidis, estis pli ol unujara —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Do estas neniu en la mondo, kiu povas lumigi en tio ĉi! <span class="staging">(paŝadas +forte kelkajn fojojn tien kaj reen)</span> Ĉiopova Dio, ĉu tio povas esti +vero? Håkon — la reĝo — li, kiu regas la tutan landon kaj regnon, +li ne estus la alodnaskito! — Kaj kial tio ne estas sufiĉe +kredebla? Ĉu ne ĉiu sukceso mirinde sekvis lin, — — kial ne ankaŭ +tio, preniĝi kiel infano el dometo de povra kamparano kaj metiĝi en +lulilon de la reĝa infano —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Dum la tuta popolo kredas, ke li estas la filo de la reĝo —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Sed <em>li mem</em> kredas tion, episkopo, — <em>tio</em> estas lia vera feliĉo, +<em>tio</em> estas lia zono de forto! <span class="staging">(iras al la fenestro)</span> Jen vidu, kiel +bele li sidas sur la ĉevalo, Neniu sidas kiel li. Ridiĝas kaj +brilas en liaj okuloj; li rigardas elen en la tagon, kvazaŭ li scius +sin kreita por iri antaŭen, ĉiam antaŭen. <span class="staging">(turnas sin al la +episkopo)</span> Mi estas reĝa brako, eble ankaŭ reĝa kapo; sed li estas +la tuta reĝo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj eble tamen ne estas.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ne, — eble tamen ne.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(metas la manon sur lian ŝultron)</span> Jarlo, aŭskultu min —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(daŭrigas elrigardi)</span> Tie sidas la reĝino. Håkon parolas dolĉe al +ŝi; ŝi fariĝas ruĝa kaj pala laŭvice el ĝojo. Li prenis ŝin +edzine, ĉar estis saĝe elekti la filinon de la plej potenca viro en +la lando. Ne ekzistis tiam varma penso por ŝi en lia koro; — sed +tio venos; al Håkon sekvas la feliĉo. Ŝi lumos super lia vivo — +<span class="staging">(haltas kaj ekkrias en surprizo)</span> Kio estas <em>tio?</em></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kio?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Dagfinn Bonde fortege rompis tra la amaso, kiu staras ĉirkaŭe. Nun +li donas iun mesaĝon al la reĝo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(rigardas elen malantaŭ la jarlo)</span> Aspekte Håkon fariĝas kolera; — +ĉu ne? Li pugnigas la manon —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Li rigardas ĉi tien, — kio tio povas esti? <span class="staging">(volas eliri)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(retenas lin)</span> Jarlo, aŭskultu, — troviĝus maniero certiĝi pri la +rajto de Håkon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Maniero, Vi diras?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Antaŭ sia morto Trond pastro redaktis leteron pri sia agado, kaj +prenis sakramenton sur tio, ke estas vero, kion li tie skribis.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Kaj tiu letero, — kompatema Dio, — kie ĝi estas?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vi devas do scii, ke — <span class="staging">(rigardas al la pordo)</span> Tŝŝ, la reĝo +venas.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +La letero, episkopo, — la letero!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jen la reĝo.</p> + +<p class="staging">(<b>Håkon</b> envenas, sekvata de sia hirdo kaj multaj gastoj. Tuj +poste <b>Margrete</b> aperas; ŝi estas en tima emocio, kaj volas +rapidiĝi al la reĝo, sed malhelpiĝas de <b>sinjorino Ragnhild</b>, kiu +kune kun aliaj virinoj akompanis ŝin. <b>Sigrid</b> tenas sin iom aparte +en la fono. La viroj de la jarlo aspektas maltrankvile, kaj ariĝas +dekstraflanke, kie <b>Skule</b> staras, tamen iom malantaŭe.)</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(en forta interna ekscito)</span> Skule jarlo, kiu estas reĝo en ĉi tiu +lando?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ĉu kiu estas reĝo?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Tiel mi demandis. Mi havas la nomon de reĝo, sed kiu havas la reĝan +potencon?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +La reĝa potenco devas esti tie, kie estas la reĝa rajto.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Tiel devus esti; sed ĉu estas tiel?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ĉu Vi asignas min antaŭ tribunalo?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Mi faras; ĉar tiun rajton mi havas antaŭ ĉiu homo en la regno.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi fidas, ke mi povas respondeci por miaj faroj.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Bone por ĉiuj, se tiel estas. <span class="staging">(suprenpaŝas ŝtupon kie staras la +reĝa seĝo, kaj subtenas sin al la seĝobrako)</span> Jen mi staras kiel +Via reĝo kaj demandas: Ĉu Vi scias, ke Jon jarlo en la Orkadoj +faris insurekcion kontraŭ min?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Jes.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ke li rifuzas pagi al mi la imposton?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Jes.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj ĉu estas vero, ke Vi sinjoro jarlo, hodiaŭ sendis leteron al +li?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Kiu diras tion?</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Mi diras.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Jostein Tamb ne kuraĝis rifuzi kunpreni ĝin, ĉar la reĝa sigelo +surestis.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi skribas al la malamikoj de la reĝo, kaj surmetas la reĝan +sigelon, kvankam la reĝo ne scias, kio tie estas skribita!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tiel mi faris dum multaj jaroj kun Via aprobo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jes, kiam mi estis sub Via kuratoreco.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Neniam Vi havis damaĝon pro tio. Jon jarlo skribis al mi, kaj petis +mian intervenon; li proponis interkonsenton, sed sur malhonestaj +kondiĉoj por la reĝo. La militiro al Vermlando ĝene premis Vian +animon; se Vi mem agus nun, Jon jarlo forsavus sin tro facile, — mi +povas pli bone ordigi la aferon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi deziris ordigi la aferon mem. — Kaj kion Vi respondis?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Legu mian leteron.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Donu ĝin!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi pensis, ke Vi havas ĝin?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Vi certe scias pli ĝuste ol tiel. Gregorius Jonsson estis pli +rapidpieda. Kiam ni venis sur la ŝipon, la letero estis +malaperinta.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(turnas sin al <b>Gregorius Jonsson</b>)</span> Sinjoro vasalo, donu la leteron +al la reĝo.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(alproksimiĝas maltrankvila)</span> Aŭskultu min —!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Kio nun?</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Vi memoras, ke tie estis akraj vortoj pri la reĝo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Pri ili mi scias respondi. La leteron!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Mi ne havas ĝin.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Vi ne havas ĝin!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Dagfinn Bonde estis tuj ĉe niaj kalkanoj. Mi kaptis la leteron de +Jostein Tamb, ligis ŝtonon al ĝi —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Nu?</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Ĝi nun kuŝas sur la fundo de la fjordo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Malbone — malbone Vi jen agis.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Mi atendas la leteron, sinjoro jarlo!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi ne povas elmeti ĝin.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi <em>ne povas?</em></p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(faras paŝon pli proksimen al la reĝo)</span> Mi estas tro fiera por +ekskuzi min per tio, kion Viaj viroj nomus preteksto —</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(regas sian ekflamiĝan koleron)</span> Kaj jen kio? —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mallonge kaj bone; — mi ne elmetas ĝin; — mi <em>ne volas</em> elmeti +ĝin.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi do spitas min!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Se ne povas alie esti, — nu ja, mi spitas Vin.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +<span class="staging">(forte)</span> Nun, sinjoro reĝo, nun mi pensas, ke neniu bezonas pli da +atestoj!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ne, nun mi pensas, ke Vi konas la temperamenton de la jarlo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(malvarme al la jarlo)</span> Bonvolu doni la reĝan sigelon al Ivar +Bodde.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(rapidas kun plektitaj manoj al la podio, kie staras la reĝo)</span> Håkon, +estu mia milda kaj indulgema edzo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(faras ordonan brakmovon al ŝi; ŝi kaŝas sian vizaĝon en sian +vualon, kaj reen returnas al sia patrino.)</span></p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(al <b>Ivar Bodde</b>)</span> Jen la reĝa sigelo.</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Tio ĉi estus la lasta vespero de la festeno. Ĝi finiĝis per prema +doloro por la reĝo; sed devus iam tiel fini; kaj mi opinias, ke ĉiu +fidela viro devas ĝoji, ke okazis.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Kaj mi opinias, ke ĉiu fidela viro devas profunde koleriĝi, ke +pastro tiel ekstaras inter ni Birkibejnoj; — jes, Birkibejnoj, ĉar +mi estas Birkibejno samebone kiel la reĝo kaj liaj viroj. Mi estas +el la sama parencaro, la parencaro de Sverre, la reĝa parencaro, — +sed Vi, pastro, Vi starigis muron el malfido ĉirkaŭ la reĝo, kaj +baris min ekstere de li; tia estis Via ago dum multaj jaroj.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(incite al la ĉirkaŭstarantoj)</span> Viroj de la jarlo! Ĉu ni toleru +tiaĵon pli longe?</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(antaŭen)</span> Ne, ni ne povas kaj ne volas tion toleri. Nun tio devas +esti klare dirata, — neniu el la viroj de la jarlo povas servi la +reĝon kun plena fido kaj amo, tiom longe ke Ivar Bodde paŝadas en +la reĝa korto incitante galon inter ni.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Pastro! Mi minacas vin pri vivo kaj membroj, kie ajn kie mi renkontos +vin, sur libera kampo, surŝipe, aŭ en nesankta domo!</p> + +<p>MULTAJ JARLANOJ<br> + +Ankaŭ mi! Ankaŭ mi! Vi estu senpaca por ni!</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Dio malpermesu, ke mi staru inter la reĝo kaj tiom multaj potencaj +estroj. — Håkon, mia alta sinjoro, mi scias en mi mem, ke mi servis +Vin en plena fido. Pri la jarlo mi avertis Vin, tio estas vero; sed +se mi iam faris al li maljustecon, Dio devas pardoni min pri tio. Nun +ne estas io pli farenda por mi en la kortego; jen Via sigelo; prenu +ĝin en Viajn proprajn manojn; antaŭ longe ĝi estus devinta kuŝi +tie.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(kiu malsuprenpaŝis de la podio)</span> Vi restos!</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Mi ne povas. La konscienco mordus kaj riproĉus min tagon kaj nokton, +se mi tion farus. Pli grandan malfeliĉon neniu homo povus kaŭzi en +ĉi tiuj tempoj, ol starigi sin inter la reĝo kaj la jarlo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ivar Bodde, mi ordonas vin resti!</p> + +<p>IVAR BODDE<br> + +Eĉ se la sankta reĝo Olaf ekstarus el la arĝenta ĉerko, kaj +ordonis min resti, mi tamen devus foriri nun. <span class="staging">(metas la sigelon en la +manon de la reĝo)</span> Adiaŭ, mia nobla sinjoro! Dio progresigu kaj +benu viajn agojn! <span class="staging">(eliras dekstren tra la aro da homoj)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(sombra; al la jarlo kaj liaj viroj)</span> Jen mi perdis fidelan amikon pro +Vi; grandan rekompencon Vi devas oferti, se Vi volas ripari la +perdon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi ofertas min mem kaj ĉiujn miajn.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Mi preskaŭ timas, ke pli bezoniĝas. Mi nun bezonas arigi ĉirkaŭ +mi ĉiujn tiujn, kiujn mi povas plene fidi. Dagfinn Bonde, tuj sendu +mesaĝon norden al Hålogalando; Vegard Veradal estu reen vokata ĉi +tien.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(kiu staris iom malantaŭe en interparolo kun vojaĝvestita viro, kiu +envenis, proksimiĝas, kaj diras skuita:)</span> Vegard ne povas veni, +sinjoro.</p> + +<p>HÅKON<br> + +El kio vi tion scias?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ĵus estis mesaĝo pri li.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kion ĝi informas?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ke Vegard Veradal estas mortigita.</p> + +<p>MULTAJ VOĈOJ<br> + +Mortigita!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kiu mortigis lin?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Andres Skjaldarband, la amiko de la jarlo.</p> + +<p class="staging">(Mallonga paŭzo; la viroj flustras maltrankvile inter si.)</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kie estas la sendito?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(kondukas la viron antaŭen)</span> Jen, sinjoro reĝo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kia kaŭzo estis por la mortigo?</p> + +<p>SENDITO<br> + +Tion neniu certe scias. Ili interparolis pri la laponia imposto, kaj +subite Andres eksaltis, kaj donis al li mortigan vundon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu antaŭe estis kverelo inter ili?</p> + +<p>SENDITO<br> + +Kelkfoje. Andres ofte diris, ke saĝa konsilanto elsude, skribis al +li, ke li estu kiel roko kaj siliko kontraŭ Vegard Veradal.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ege strange; — antaŭ ol Vegard forvelis, li rakontis al mi, ke +saĝa konsilanto estis dirinta, ke <em>li</em> estu kiel roko kaj siliko +kontraŭ Andres Skjaldarband.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(kraĉante)</span> Fi al tiaj konsilantoj!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ni ne volas plu esplori, el kiu radiko tio ĉi devenas. Du fidelaj +animoj mi perdis hodiaŭ. Mi povus plori por Vegard; sed ĉi tie +bezoniĝas pli ol ploro; nun estas pri vivo kontraŭ vivo. Sinjoro +jarlo, Andres Skjaldarband estas Via ĵurinta fidelulo; Vi ofertis al +mi helpon kiel rekompencon por Ivar Bodde. Mi persistas je Via vorto, +kaj atendas ke Vi volas efektivigi la punon por tiu ĉi krimo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Malbonaj anĝeloj certe ekstaras inter ni du hodiaŭ. Al kiu ajn el +miaj viroj mi permesus, ke Vi venĝus pro la mortigo —</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(streĉita)</span> Nu?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Sed ne al Andres Skjaldarband.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(ekscite)</span> Ĉu vi volas defendi la mortiginton?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<em>Tiun</em> mortiginton mi devas defendi.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj la kialo —?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tiun neniu scios krom Dio en la ĉielo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(mallaŭte al <b>Dagfinn</b>)</span> Mi scias ĝin.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Kaj mi suspektas ĝin.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Diru nenion, bona Dagfinn!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jarlo, mi volas plej eble longe kredi, ke ne estas seriozo, kion Vi +jen diras al mi —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Se estus mia propra patro, kiun Andres Skjaldarband mortigus, li +tamen irus libere. Vi ne devas demandi pli.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Bone. Do ni devas mem agi laŭ propra iniciativo!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(kun esprimo de timo)</span> Reĝo! tio fariĝos sangoverŝo +ambaŭflanke!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Do okazu; la puno estu plenumata.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Ĝi <em>ne</em> estu plenumata! — Ĝi ne <em>povas</em> esti plenumata!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne, en tio la jarlo pravas.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj tion Vi diras, honorinda sinjoro?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Andres Skjaldarband prenis la krucon.</p> + +<p>HÅKON kaj SKULE JARLO<br> + +Prenis la krucon!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj estas jam forvelinta el la lando.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Bone estas tio por ni ĉiuj.</p> + +<p>HÅKON<br> + +La tago kliniĝas, la geedziĝa festeno nun finiĝu. Mi dankas Vin, +sinjoro jarlo, por ĉiu honoro, kiu estas al mi montrita en ĉi tiu +tempo. — Vi veturos al Nidaros, mi opinias?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Estas mia intenco.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj mi al Viken. — Se vi, Margrete, pli deziras resti ĉi tie en +Bergen, tion faru.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Kien vi velos, mi akompanos, ĝis vi tion malpermesos.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Bone, do akompanu.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Disiĝas nun la parencaro. <span class="staging">(genuas antaŭ <b>Håkon</b>)</span> Montru al mi +favoron, sinjoro reĝo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ekstaru, sinjorino Sigrid; kion Vi petas estu plenumata.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Mi ne povas akompani la jarlon al Nidaros. La monaĥinejo en Rejn +estos konsekrata; skribu al la ĉefepiskopo, — influu por ke mi +fariĝu abatino tie.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Vi, mia fratino?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi volas preni la vualon!</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(ekstaras)</span> Depost la sanga nokto en Nidaros, kiam okazis mia nupto, +kaj la Bagloj venis kaj morthakis mian fianĉon, kaj multajn centojn +kun li, dum la urbo brulis en ĉiuj anguloj, — tiam estis kvazaŭ la +sango kaj la fajro faris mian vidon malakra kaj estingita por la +ekstera mondo. Sed mi ekhavis forton por vidi tion, kion neniu alia +ekvidas, — kaj ion mi nun vidas — grandan tempon de teruro por la +lando!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(ekscite)</span> Ŝi estas malsana! Ne atentu ŝin.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Riĉa rikolto maturiĝos por li, kiu rikoltas en mallumo. Ĉiuj +virinoj en Norvegio havus nun nur unu solan taskon, — genui en +monaĥinejoj kaj en preĝejoj, kaj preĝi — preĝi tage kaj +nokte!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(skuita)</span> Ĉu estas aŭgurdoto aŭ anima malsano, kiu tiel +parolas?</p> + +<p>SIGRID<br> + +Adiaŭ, mia frato, — ni renkontiĝos ankoraŭ unu fojon.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(senvole)</span> Kiam?</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(mallaŭte kaj malrapide)</span> Kiam vi prenos la kronon; kiam estos granda +danĝero, — kiam vi bezonos min en via plej intensa mizero! <span class="staging">(eliras +dekstre kun <b>Margrete, sinjorino Ragnhild</b> kaj la virinoj)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(post mallonga paŭzo, tiras la glavon, kaj diras kun firma kaj +trankvila decido:)</span> Ĉiuj viroj de la jarlo faru ĵuron.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(ekscitite)</span> Ĉu <em>tio</em> estas via firma decido! <span class="staging">(preskaŭ petante)</span> +Reĝo <em>Håkon</em>, tion ne faru!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Neniu jarlano forvelu de Bergen, antaŭ ol li estos ĵurinta fidon al +la reĝo. <span class="staging">(foriras kun sia hirdo. Ĉiuj escepte de la episkopo kaj la +jarlo sekvas)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Li tuŝis Vin per maldolĉaj manoj hodiaŭ.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(silentas kaj rigardas konsternita post la reĝon)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(pli forte)</span> Kaj eble li tamen ne estas reĝe naskita.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +<span class="staging">(turnas sin subite en forta eksciteco, kaj kaptas la brakon de la +episkopo)</span> La konfeso de Trond pastro — kie ĝi estas?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Li sendis ĝin al mi de Anglio, antaŭ ol li mortis; mi ne scias kun +kiu, — kaj mi ne ricevis ĝin.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Sed ĝi estu trovata!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Tion mi firme kaj plene opinias.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Kaj se Vi ĝin trovos, tiam Vi donos ĝin en miajn manojn?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Tion mi promesas.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tion Vi ĵuru je Via anima savo?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Tion mi ĵuras je mia anima savo.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Bone; ĝis tiam mi volas kontraŭi al Håkon, kie tio povos okazi +silente kaj sekrete. Devas esti malhelpata, ke li fariĝu pli potenca +ol mi, kiam la lukto komencos.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Sed se montriĝos, ke li estas la ĝusta reĝido, — kio jen?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tiam mi devos provi preĝi — preĝi por humila animo por servi lin, +kiel honesta estro kaj laŭ mia povo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj se li estas la malĝusta?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Tiam li cedu por mi! Reĝan nomon kaj reĝan seĝon, hirdon kaj +armeon, imposton kaj ŝiparon, urbojn kaj kastelojn, ĉion mi volas +havi.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Li rifuĝos al Viken —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi pelos lin el Viken!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Li firmstariĝos en Nidaros.</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi sturmos Nidaros!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Li enfermigas sin en la sankta preĝejo de Olaf —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi rompos la preĝejan pacon —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Li fuĝos supren sur la ĉefaltaron, kaj kroĉos sin firme al la +ĉerko de Olaf —</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi tiros lin de la altaro, eĉ se mi devos kuntiri la sanktan ĉerkon —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Sed ankoraŭ li havos la kronon sur la kapo, jarlo!</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Mi defrapos la kronon per mia glavo!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Sed se ĝi fiksiĝis tro firme —?</p> + +<p>SKULE JARLO<br> + +Nu do, en la nomo de Dio aŭ Satano — tiam mi frapos ankaŭ la +kapon! <span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(postrigardas lin, kapklinas malrapide kaj diras:)</span> Nu ja — +ja — tiel mi ŝatas la jarlon!</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">TRIA AKTO</h3> + + +<p class="staging">(Ĉambro en la Oslo-episkopa korto. Dekstre estas la enirpordo. En +la fono malgranda, malferma pordo kondukas al la kapelo, kiu estas +lumigata. Pordo, kun murtapiŝo antaŭe sur la maldekstra muro, +kondukas al la dormoĉambro de la episkopo. Antaŭe sur la sama +flanko staras remburita ripozbenko. Dekstre estas skribotablo kun +leteroj, dokumentoj kaj lumanta lampo.)</p> + +<p class="staging">(Komence la ĉambro estas malplena; interne, malantaŭ la +tapiŝkurteno estas aŭdata kanto de monaĥoj. Iom poste envenas de +dekstre <b>Pål Flida</b> vojaĝvestita; li haltas ĉe la pordo, atendas, +ĉirkaŭrigardas, kaj tri fojojn frapas la plankon per sia +bastono.)</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<span class="staging">(elvenas de maldekstre kaj ekdiras kun mallaŭta voĉo:)</span> Pål Flida! +Dio estu laŭdata; — do la jarlo ne estas tre fore.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +La ŝipoj jam alvelas ĉe la Kapinsulo; mi velis antaŭe. Kaj kiel +fartas la episkopo?</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Nun li ricevas la lastan sanktoleadon.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Sekve estas ekstrema danĝero.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Majstro Sigard el Brabant diris, ke li ne povas vivi trans la +nokton.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Do mi pensas, ke li vokis nin al si tro malfrue.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Ne, ne, — li estas plene konscia kaj ankaŭ havas ioman forton, — +ĉiun momenton li demandas, ĉu la jarlo ne baldaŭ venos.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Vi daŭre nomas lin <em>jarlo</em>; ĉu vi ne scias, ke la reĝo nomis lin +duko?</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Jes, jes, certe; — estas nur tia malnova kutimo. Tŝŝ —</p> + +<p class="staging">(Li kaj <b>Pål Flida</b> faras krucsignon kaj klinas sin. El la ĉambro +de la episkopo venas du ĥorservantoj kun kandeloj, poste du aliaj +kun skatoloj kun incenso; post ili pastroj portantaj kalikon, diskon, +krucifikson kaj preĝejan standardon; poste sekvas vico da pastroj +kaj monaĥoj; ĥorservistoj kun kandeloj kaj incensskatoloj finas la +procesion, kiu malrapide moviĝas en la kapelon, kies pordo fermiĝas +post ili.)</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Nun do la maljuna sinjoro finfaris kun tiu ĉi mondo.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Mi do povas diri al li, ke duko Skule venos plej eble baldaŭ?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Li iros rekte de la kajo ĉi tien al la episkopa korto. Adiaŭ! +<span class="staging">(foriras)</span></p> + +<p class="staging">(Pluraj pastroj, inter kiuj estas <b>Peter</b>, kaj servistoj de la +episkopo, elvenas de maldekstre kun kovrotukoj, kusenetoj kaj granda +fajroskatolo.)</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Por kio tio ĉi?</p> + +<p>PASTRO<br> + +<span class="staging">(pretigante sur la benko)</span> La episkopo volas kuŝi ĉi tie +ekstere.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Sed ĉu tio estas konsilinda?</p> + +<p>PASTRO<br> + +Majstro Sigard opinias, ke ni povas cedi al li. Jen li jam estas.</p> + +<p class="staging">(Episkopo <b>Nikolas</b> elvenas, subtenata de <b>majstro Sigard</b> kaj +pastro. Li estas vestita en episkopa vestaĵo, sed sen bastono kaj +mitro.)</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ekbruligu pli da kandeloj! <span class="staging">(Li sidiĝas sur la benkon ĉe la +fajroskatolo, kaj kovriĝas per la kovrotukoj.)</span> Viljam! Nun mi ricevis +pardonon por ĉiuj miaj pekoj! Ili kunprenis ĉiujn; ŝajnas al mi +nun, ke mi estas sufiĉe malpeza.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +La duko sendis por voki Vin, sinjoro; li jam estas ĉi-flanke de la +Kapinsulo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Estas bone, tre bone. Ankaŭ la reĝo certe baldaŭ estos ĉi tie. Mi +estis peka hundo dum miaj tagoj, Viljam; mi ege faris deliktojn +kontraŭ la reĝo. La pastroj tie ene diris, ke ĉiuj miaj pekoj estu +al mi pardonitaj, — jes, sufiĉe bone; sed estas facile por ili +promesi; ne estas kontraŭ <em>ili</em>, ke mi deliktis. Ne, ne — certe +estas pli sekure aŭdi tion el la buŝo de la reĝo mem. <span class="staging">(ekdiras +ekscite:)</span> Lumon, mi diras! Estas ja ombre ĉi tie.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<em>Estas</em> ekbruligite —</p> + +<p>MAJSTRO SIGARD<br> + +<span class="staging">(haltigas lin per signo, kaj proksimiĝas al la episkopo)</span> Kiel +statas, sinjoro?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Nu ja, — nu ja; malvarmaj estas la manoj kaj la piedoj.</p> + +<p>MAJSTRO SIGARD<br> + +<span class="staging">(duonlaŭte, dum li lokigas la fajroskatolon pli proksimen)</span> Hm, — +estas la komenco de la fino.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(time al <b>Viljam</b>)</span> Mi diris, ke ok monaĥoj kantu kaj preĝu por mi +en la kapelo ĉi-nokte. Atentu ilin; estas pigruloj inter ili.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<span class="staging">(silente montras al la kapelo de kie aŭdiĝas kanto, kiu daŭras dum +la sekvanta sceno.)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Tiom ankoraŭ nefarita, kaj forlasi ĉion! Tiom nefarita, Viljam!</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Sinjoro, pensu pri la ĉielo!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mi ankoraŭ havas tempon; — ĝis la morgaŭo, opinias majstro Sigard —</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Sinjoro, sinjoro!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Donu al mi mitron kaj bastonon! — Facile por vi diri ke mi pensu — +<span class="staging">(pastro alportas tion petitan)</span> Nu, metu la mitron tien, ĝi estas tro +peza por mi; donu al mi la bastonon en la manon; nun mi estas armita. +Episkopo! — La malbonulo ne kuraĝos tro proksimiĝi al mi nun!</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Ĉu vi ion kroman deziras?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne. Jes, diru al mi; — Peter, filo de Andres Skjaldarband, — ĉiuj +parolas bone pri li —</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Li certe estas senpeka animo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Peter, vi noktodeĵoru ĉe mi ĝis la reĝo aŭ la duko venos. Eliru +tiom longe, vi aliuloj, sed estu proksimaj.</p> + +<p class="staging">(Ĉiuj escepte <b>Peter</b> eliras dekstre.)</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(post mallonga paŭzo)</span> Peter!</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(proksimiĝas)</span> Sinjoro?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĉu vi neniam vidis maljunajn homojn morti?</p> + +<p>PETER<br> + +Ne.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Timemaj estas ili ĉiuj; pri tio mi kuraĝas ĵuri! Tie sur la tablo +kuŝas granda letero kun sigelo; donu ĝin al mi. <span class="staging">(<b>Peter</b> alportas +la leteron.)</span> Estas por via patrino.</p> + +<p>PETER<br> + +Por mia patrino?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vi devas vojaĝi norden al Hålogalando kun ĝi. Mi skribis al ŝi pri +granda kaj grava afero; venis novaĵoj de via patro.</p> + +<p>PETER<br> + +Li luktas kiel batalanto de la Sinjoro en la sankta lando. Se li tie +falos, li falos sur sanktan grundon; ĉar <em>tie</em> ĉiu piedlarĝo de +tero estas sankta. Mi memorigas lin al Dio en ĉiuj miaj preĝoj.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĉu Andres Skjaldarband estas kara al vi?</p> + +<p>PETER<br> + +Li estas honorinda viro; sed vivas alia viro, per kies grandeco mia +patrino kvazaŭ edukis kaj nutris min.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(rapide kaj streĉe)</span> Ĉu tiu estas duko Skule?</p> + +<p>PETER<br> + +Jes, la duko, — Skule Bårdsson. Mia patrino konis lin en la juneco. +La duko certe devas esti la plej eminenta viro en la lando!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jen la letero; tuj iru norden kun ĝi! — Ĉu ili kantas tie ene?</p> + +<p>PETER<br> + +Jes, sinjoro.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ok grandaj uloj kun gorĝoj kiel trompetoj, tio ja devas iom helpi, +mi scias?</p> + +<p>PETER<br> + +Sinjoro, sinjoro, mi volas mem preĝi!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mi havas tro multe da nefaritaĵoj, Peter. La vivo estas tro +mallonga; — krome la reĝo certe pardonos min, kiam li venos — +<span class="staging">(skuiĝas en doloro)</span></p> + +<p>PETER<br> + +Vi suferas, ĉu?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mi ne suferas; sed sonoras ĉe miaj oreloj; glimas kaj fulmas antaŭ +miaj okuloj.</p> + +<p>PETER<br> + +Estas la ĉielaj sonoriloj, kiuj sonorigas Vin hejmen; — tio, kio +brilas, estas la altarkandeloj, kiujn la anĝeloj de Dio ekbruligis +por Vi.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes certe estas tiel; — ne estas danĝero, kiam ili nur bone eltenas +en preĝo tie ene, — Adiaŭ, vojaĝu tuj kun la letero.</p> + +<p>PETER<br> + +Ĉu ne unue —?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne, iru; mi ne timas esti sola.</p> + +<p>PETER<br> + +Bonvenon ree do, kiam la ĉielaj sonoriloj iam sonoros ankaŭ por mi. +<span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La ĉielaj sonoriloj, — ja, tiaĵon oni diras facile, kiam oni +marŝas sur du sanaj piedoj. — Tiom nefarita! Tamen post mi vivos +multo. Mi promesis al la duko je la savo de mia animo doni al li la +konfeson de Trond pastro, se ĝi venus al mi enmane; — bone ke mi ne +ricevis ĝin. Se li scius, li volus venki aŭ fali; tiam unu el ili +fariĝus la plej potenca viro, kiu iam vivis en Norvegio. Ne, ne, — +kion <em>mi</em> ne povis atingi, neniu aliulo atingu. Estas pli bone kun la +necerteco; tiom longe kiom la duko peziĝas per <em>ĝi</em>, la du estos +detruantaj unu la alian, ĉie kie ili atingos; urboj bruliĝos, +vilaĝaroj rabiĝos, — neniu gajnos pere de la perdo de la aliulo — +— <span class="staging">(en teruro)</span> Graco, indulgo! Estas ja mi, kiu portas la kulpon — +mi, kiu de la unua paŝo ekirigis la tuton! <span class="staging">(sin trankviligante)</span> Ja, +ja, ja! sed nun venos la reĝo — estas ja sur lin ke la plejmulto +verŝiĝas, — li certe pardonos — estos legataj preĝoj kaj mesoj; +ne estas danĝero; — mi ja estas episkopo, kaj mi neniam mortigis +iun per propra mano. — Bone estas, ke la konfeso de Trond Pastro ne +venis; la sanktuloj estas kun mi, ili ne volas tenti min rompi mian +promeson. — Kiu frapas la pordon? Certe estas la duko! <span class="staging">(kontente +frotas siajn manojn)</span> Li volas petegi pruvojn pri la reĝa rajto, — +kaj mi havas neniun pruvon por doni al li!</p> + +<p class="staging">(<b>Inga el Vartejg</b> envenas; ŝi estas nigre vestita, kun mantelo +kaj kufo.)</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(skuiĝas)</span> Kiu estas?</p> + +<p>INGA<br> + +Virino el Vartejg en Borgarsyssel, estimata sinjoro.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Patrino de la reĝo!</p> + +<p>INGA<br> + +Tiel mi iam nomiĝis.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Foriru, foriru! Mi ne konsilis al Håkon disiĝi de Vi!</p> + +<p>INGA<br> + +Kion la reĝo faras, estas bone farata! Ne estas tial, ke mi +venas.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kaj kial do?</p> + +<p>INGA<br> + +Gunnulf, mia frato, revenis hejmen el sia vojaĝo al Anglio —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +El vojaĝo al Anglio —!</p> + +<p>INGA<br> + +Li forestis dum multaj jaroj, kiel Vi scias, kaj vaste ĉirkaŭvagis; +nun li kunprenis leteron hejmen —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(senspire)</span> Leteron —?</p> + +<p>INGA<br> + +De Trond pastro. Estas por Vi, sinjoro. <span class="staging">(transdonas ĝin al li)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Nu tiel; — kaj Vi alportas ĝin?</p> + +<p>INGA<br> + +Laŭ la deziro de Trond. Grandan dankon mi ŝuldas al li de tiu +tempo, kiam li nutris Håkon. Mi sciiĝis ke Vi estas malsana; tial mi +tuj entreprenis la veturon; mi iris ĉi tien surpiede —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne urĝis tiel, Inga!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(envenas de dekstre)</span> Paco de Dio, honorinda sinjoro!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĉu venos la reĝo?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Nun li rajdas malsupren la Ryenmontojn kun la reĝino kaj la reĝa +infano kaj granda sekvantaro.</p> + +<p>INGA<br> + +<span class="staging">(rapide alpaŝas al <b>Dagfinn</b>)</span> La reĝo, — la reĝo! ĉu <em>li</em> tien +ĉi venos?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Inga! Ĉu Vi estas ĉi tie, Vi severe provita virino?</p> + +<p>INGA<br> + +Tiu ne estas severe provita, kiu havas tian grandan filon.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<em>Nun</em> lia malmola koro degelu.</p> + +<p>INGA<br> + +Neniun vorton al la reĝo pri mi. Ho, sed vidi lin mi tamen devas; — +aŭdu, — ĉu ĉi tien li venos?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Jes, baldaŭ.</p> + +<p>INGA<br> + +Kaj estas malluma vespero. La reĝon lumgvidos certe torĉoj.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Jes.</p> + +<p>INGA<br> + +Do mi starigos min en pordŝirmejon, kie li preterpasos; — kaj poste +hejmen al Vartejg. Sed unue enen en la preĝejon de sankto Hallvard; +<em>tie</em> brilos lumoj ĉi-nokte; tie mi preĝos pri bono por la reĝo, +por mia bela filo. <span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Mi prizorgis mian mision; mi iros renkonte al la reĝo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Salutu lin plej kare, bona Dagfinn!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(forirante dekstre)</span> Ne dezirus <em>mi</em> esti episkopo Nikolas +morgaŭ.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La konfeso de Trond pastro —! Do ĝi tamen venis; — jen mi tenas +ĝin en mia mano. <span class="staging">(cerbumas kaj rigardas rekte antaŭen)</span> — Oni +neniam devus promesi ion sur la savo de sia animo, kiam oni estas +tiel maljuna kiel mi. Se restus al mi jaroj, mi ĉiukaze turnus min +el tia promeso; sed ĉi-vespere, la lastan vesperon, — ne, tio ne +estas konsilinda. — Ĉu mi tamen devas teni ĝin? Ĉu tio ne estas +riski ĉion, por kio mi verkis tra mia tuta vivo? — <span class="staging">(Flustre)</span> +Ho, se mi povus trompi la malbonulon, nur tiun ĉi kroman fojon! +<span class="staging">(aŭskultas)</span> Kio estas <em>tio</em>? <span class="staging">(vokas)</span> Viljam, Viljam!</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<span class="staging">(envenas de dekstre)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kio estas tio, kio zumas kaj hurlas tiel malbele?</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Estas la ventego, kiu plifortiĝas.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La vetero plifortiĝas! — Certe mi tenos mian promeson! La ventego, +vi diras — Ĉu ili kantas tie ene?</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Jes, sinjoro.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Diru, ke ili ege klopodu — precipe frato Aslak; li ĉiam prononcas +mallongajn preĝojn; li forpinĉas, kiam li eblas; li transsaltas, +tiu hundo! <span class="staging">(frapas la plankon per la episkopa bastono)</span> Eniru, kaj +diru al li, ke estas la lasta nokto por mi; li estu diligenta, aŭ mi +revenos al li fantome!</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Sinjoro, ĉu mi ne serĉu majstron Sigard?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Eniru, mi diras! <span class="staging">(<b>Viljam</b> iras en la kapelon)</span> Aspekte estas la +ĉiela volo, ke mi interkonsentigu la reĝon kaj la dukon, ĉar ĝi +nun sendas al mi la leteron de Trond pastro. Tio ĉi estas severe +akceptebla, Nikolas; tirrompi per unu sola ektiro, kion vi uzis vian +tutan vivon por konstrui. Sed ne estas io alia farebla; mi devas +plenumi la volon de la ĉielo ĉi tiun fojon. — Se mi almenaŭ povus +legi tion, kio estas skribita en la letero; sed mi eĉ ne povas vidi +solan vorton! Nebuloj drivas antaŭ miaj okuloj; fajras kaj sparkas +—; kaj neniun alian mi kuraĝas peti legi ĝin por mi! Promesi +tiaĵon —! Ĉu la homa sagaco estas tiel povra, ke ĝi ne kapablas +estri la duan kaj trian etapon de sia propra ago? Mi parolis tiel +longe kaj incite al Vegard Veradal por igi la reĝon forsendi Inga de +si, ke tio fine okazis. Tiu ago estis saĝa en la unua etapo; sed se +mi ne estus tiel konsilinta, Inga ne loĝus en Vartejg nun, la letero +ne estus entempe veninta en miajn manojn, kaj mi ne havus iun +promeson por teni, — do malsaĝe en la dua etapo. Se mi tamen havus +la tempon por mi; sed ne nur tiun ĉi solan nokton, kaj apenaŭ +<em>tiun</em>. Mi devas, mi volas pli longe vivi!. <span class="staging">(frapas per la bastono; +pastro envenas de dekstre)</span> Majstro Sigard venu! <span class="staging">(La pastro eliras; la +episkopo premas la leteron en la manoj.)</span> Ĉi tie, malantaŭ tiu +maldika sigelo kuŝas la sagao de Norvegio por centoj da jaroj! Ĝi +kuŝas sonĝante, kiel la birdido en la ovo! Ho, tiu, kiu nun havus +pli ol unu animon — aŭ eĉ <em>neniun</em>! <span class="staging">(premas la leteron sovaĝe al +sia brusto)</span> Ho, se la fino ne estus tiel tuja sur min, — kaj la +juĝo kaj puno, — mi kovus vin al akcipitro, kiu ĵetus ombran +teruron super la tutan landon, kaj hakus siajn akrajn ungegojn en +ĉiun homan koron! <span class="staging">(ekskuiĝas)</span> Sed la lasta horo estas proksima! +<span class="staging">(kriante)</span> Ne, ne, — vi fariĝu al cigno, blanka cigno! <span class="staging">(ĵetas la +leteron foren sur la plankon, kaj vokas)</span> Majstro Sigard, majstro +Sigard!</p> + +<p>MAJSTRO SIGARD<br> + +<span class="staging">(de dekstre)</span> Kiel statas, honorinda sinjoro?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Majstro Sigard, — vendu al mi tri tagojn da vivo!</p> + +<p>MAJSTRO SIGARD<br> + +Mi diris al Vi —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes, jes; sed ne estis serioze; estis nur eta puno. Mi estis nesaĝa +ulo kontraŭ Vi; tial Vi volis timigi min. Fi, tio estis malbela, — +ne, ne — estis merite por mi! Sed estu nun bona kaj saĝa! Mi pagos +bone; — tri tagojn da vivo, majstro Sigard, nur tri tagojn da +vivo!</p> + +<p>MAJSTRO SIGARD<br> + +Eĉ se mi mem forirus en la sama momento, kiel Vi, mi ne povus aldoni +tri tagojn.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Unu tagon do; nur unu tagon! Estu lumo, brilu la suno, kiam mi +foriros! Aŭskultu, Sigard, <span class="staging">(mansignas lin al si, kaj tiras lin +malsupren sur la benkon)</span> Mi donis preskaŭ ĉiun mian oron al la +eklezio, por havi grandajn mesojn legotajn poste. Mi retiros tion; Vi +havu la ĉion! Ĉu, Sigard, ĉu ni du trompu tiujn tie interne? He, +he, he! Vi fariĝos riĉa, Sigard, kaj forvojaĝos el la lando; mi +ricevos prokraston, kaj povos iom pripensi, kaj kontentigi min per +malpli da preĝoj. Ĉu, Sigard, ĉu ni —? <span class="staging">(<b>Sigard</b> palpas lian +pulson; la episkopo ekdiras time:)</span> Nu, kial Vi ne respondas?</p> + +<p>MAJSTRO SIGARD<br> + +<span class="staging">(ekstaras)</span> Mi ne havas tempon, sinjoro. Mi faros trinkaĵon por Vi, +kiu povos iomete faciligi la lastajn momentojn.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne, Vi atendu pri tio! Atendu — kaj respondu al mi!</p> + +<p>MAJSTRO SIGARD<br> + +Mi ne havas tempon; la trinkaĵo devas esti preta ĝis horo. <span class="staging">(eliras +dekstre)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĝis horo! <span class="staging">(frapas impete)</span> Viljam! Viljam!</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<span class="staging">(venas el la kapelo)</span></p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Prenu pliajn por helpi tie! La ok ne sufiĉas!</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Sinjoro —?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Plurajn por helpi, mi diras! Kolbein kanoniko kuŝis malsana kvin +semajnojn, — li ne povis multe peki dum tiu tempo —</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Li iris al konfeso hieraŭ.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(fervore)</span> Jes, <em>li</em> devas esti bona; prenu lin! <span class="staging">(<b>Viljam</b> reen iras +en la kapelon)</span> Ĝis horo! <span class="staging">(sekigas la ŝviton de la frunto)</span> Puh, kiel +varme estas! — La fia hundo, — por kio lia tuta erudicio, kiam li +tamen ne povas aldoni unu horon. Tie en sia studejo li sidas ĉiun +tagon, kunmetante artefaritajn radojn kaj lodojn kaj levilojn; li +volas krei verkon, kiu iru kaj iru, kaj neniam haltu, — <i lang="la">perpetuum +mobile</i> li nomas ĝin. Kial li ne praktikas sian arton kaj saĝecon, +por fari la homon al tia <i lang="la">perpetuum mobile</i> —? <span class="staging">(haltas pensante; +ekbrilas liaj okuloj)</span> <i lang="la">Perpetuum mobile</i>, — mi ne estas precipe +lerta pri la latino, — sed tio signifas ion, kio kapablas funkcii +eterne, daŭre tra ĉiuj tempoj. Se mi nun mem povus —? <em>Tio</em> +estus vere fina ago! Estus fari sian plej grandan agon en la lasta +momento! Funkciigi radojn kaj lodojn kaj levilojn en la animoj de la +reĝo kaj la duko; ekmovi ilin tiel, ke neniu potenco sur la tero +povos ilin haltigi. Se tion mi povus, tiam mi daŭre vivus, vivus en +mia verko, — kaj en la grava momento eble estas <em>tio</em>, kio nomiĝas +senmorteco. — Konsolaj, freŝigaj pensoj, ho kiel vi mildigas por +maljuna viro! <span class="staging">(elspiras kaj streĉas sin agrable sur la benko)</span> +Diabolus estis severa pri mi ĉi-vespere. Estas la sekvo de kuŝo +senlabora; <i lang="la">otium est pulvis — pulveris</i> — nu, sensignifa la +latino, — Diabolus ne plu ekhavu potencon super mi; mi volas esti +aktiva ĝis laste; mi volas —; kiel ili gorĝegas tie — <span class="staging">(frapas; +<b>Viljam</b> elvenas)</span> Diru al ili, ke ili silentu tie, ili ĝenas min. La +reĝo kaj la duko baldaŭ venos; mi havas grandajn aferojn por +pripensi.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Sinjoro, ĉu mi do —?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ordonu al ili silenti momenton, ke mi povu pensi trankvile. Jen vidu, +ekprenu tiun leteron, tie sur la planko. — Bone. Donu al mi la +paperojn —</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<span class="staging">(iras al la skribotablo)</span> Kiujn, sinjoro?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Same bone —; tiujn kun sigelo; tiujn kiuj kuŝas plej supre. — Nu; +do eniru kaj diru ke ili silentu. <span class="staging">(<b>Viljam</b> eliras)</span> — Morti, kaj +tamen regi en Norvegio! Morti, kaj aranĝi tiel, ke neniu viro levu +sian kapon pli alten super ĉiuj aliaj. Mil vojoj povus konduki al +tiu celo; sed povas nur esti unu, kiu taŭgas! — gravas tiun trovi, +— gravas ĝin laŭiri. — Ha! La vojo estas ja tiel proksima, tiel +proksima! Jes, tiel estu. Mi tenos la promeson; la duko ekhavu la +leteron en siajn manojn; — sed la reĝo — hm, li ekhavu en sian +koron la dornon de dubo. Håkon estas honesta, kia oni nomas tion; kun +la fido pri si mem, kaj pri sia rajto, multo falos en li. Ambaŭ dubu +kaj fidu, balancu supren kaj malsupren, neniam trovu firman grundon +sub la piedo, — <i lang="la">perpetuum mobile!</i> — Sed ĉu Håkon volas fidi mian +diraĵon? Li volas; mi estas ja mortanta viro; mi nutros lin per vero +antaŭe. — La fortoj forlasas min, sed la animo freŝiĝas; — mi ne +kuŝas pli sur mortolito, mi sidas en mia laborejo, mi volas labori +la lastan nokton, labori — ĝis la lumo estingiĝas —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(envenas de dekstre, kaj iras al la episkopo)</span> Pacon kaj saluton, +honorinda sinjoro! Mi aŭdas, ke malbone statas pri Vi.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mi estas kadavro en burĝono, bona duko; ĉi-nokte mi ekfloros; +morgaŭ sentiĝos, kiel mi odoras.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Jam ĉi-nokte. Vi diras?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Majstro Sigard diras: ĝis unu horo.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kaj la letero de Trond pastro —?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĉu Vi daŭre pensas pri ĝi?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ĝi neniam foriras el miaj pensoj.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La reĝo faris Vin duko; neniu viro portis nomon de duko en Norvegio, +antaŭ Vi.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ne sufiĉas. Se Håkon estas la malĝusta, mi devas havi ĉion!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Hu, estas malvarme ĉi tie; frostas al mi tra ĉiuj membroj.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +La letero de Trond pastro, sinjoro! Pro Dio la ĉiopotenca, — ĉu Vi +havas ĝin?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Mi almenaŭ scias, kie ĝi troviĝas.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Do diru! Diru!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Atendu —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ne, ne, — profitu de la tempo; mi vidas ke alproksimiĝas la fino, +— kaj la reĝo ja venos ĉi tien, oni diris.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes, la reĝo venos; el tio Vi vidos bone, ke mi atentas pri Via +afero, eĉ <em>nun</em>.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kion Vi intencas?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĉu Vi memoras ĉe la nupto de Håkon, — tiam Vi diris, ke tio, kio +faras Håkon forta, estas lia neskuebla fido al si mem?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Nu?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Se mi konfesos kaj inokulos en lin la dubon, tiam falos la fido, kaj +la forto kun ĝi.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Sinjoro, tio estas peka, peka, se li estas la ĝusta!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Estos en Via kapablo ree fari lin fidanta. Antaŭ ol mi forpasos de +tie ĉi, mi diros al Vi, kie la letero de Trond pastro troviĝas.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<span class="staging">(de dekstre)</span> Nun venas la reĝo kun torĉoj kaj sekvantaro laŭ la +strato.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Bonvena li estu. <span class="staging">(<b>Viljam</b> eliras)</span> Duko, la lastan servon mi petas de +vi. Estu mia postmorta zorganto kontraŭ ĉiuj miaj malamikoj. +<span class="staging">(elprenas leteron)</span> Jen mi listigis ilin. Tiuj, kiuj staras plej +supre, mi dezirus pendigi, se tiel eblus.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ne pensu pri venĝo nun; ne restas al Vi longa —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne pri venĝo, sed pri puno. Promesu al mi svingi la glavon de puno +super ĉiujn miajn malamikojn, kiam mi estos for. Ili estas viaj +malamikoj same kiel la miaj; kiam Vi fariĝos reĝo, punu ilin; Vi +tion promesas?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Mi promesas kaj ĵuras; — sed la letero de Trond pastro —!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vi scios, kie ĝi estas; — sed, jen vidu —; la reĝo venas; — +kaŝu la liston pri niaj malamikoj!</p> + +<p class="staging">(La duko kaŝas la dokumenton; samtempe envenas <b>Håkon</b> de +dekstre.)</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Bonvenon ĉe la funebra festeno, sinjoro reĝo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Akre Vi kontraŭstaris min je ĉiuj okazoj; sed nun tio estu +forgesita kaj pardonita; la morto forviŝas eĉ la plej grandan +kalkulon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Tio malpezigis! Ho, kiel granda estas la mildo de la reĝo! Sinjoro, +kion Vi ĉi-vespere faris kontraŭ maljuna pekulo, dekoble —</p> + +<p>HÅKON<br> + +Lasu tion; sed mi devas diri al Vi, ke mi alte miras. Vi alvokas min +ĉi tien por ricevi mian pardonon, kaj Vi aranĝas por mi tian +renkonton.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Renkonton, sinjoro?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Estas al mi, ke la reĝo aludas. Ĉu Vi, sinjoro episkopo, volas +certigi al reĝo Håkon, je mia fido kaj honoro, ke mi nenion sciis +pri lia veno, antaŭ ol mi metis la piedon sur la kajon en Oslo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Aĥ, aĥ; ĉiu kulpo kuŝas sur mi! Mi estis malsana, litotenanta +viro la tutan lastan jaron; malmulte aŭ nenion mi aŭdis pri la +aferoj de la lando; mi pensis, ke nun estas bone kaj amikece inter la +altaj parencoj!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Mi notis, ke la amikeco inter la duko kaj mi prosperas pli bone, kiam +ni tenas nin fore unu de la alia; tial adiaŭ, episkopo Nikolas, kaj +Dio estu kun Vi, tie kien Vi iros. <span class="staging">(volas foriri)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(mallaŭte kaj maltrankvila)</span> Episkopo, episkopo; li foriras!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(subite kaj kun sovaĝa forto)</span> Atendu, reĝo Håkon!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(haltas)</span> Kio nun?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Vi ne rajtas iri el tiu ĉi ĉambro, antaŭ ol maljuna episkopo +Nikolas parolis sian lastan vorton!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(senvole metas la manon sur la glavon)</span> Ĉu vi eble venis al Viken kun +forta aro, duko?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Mi ne respondecas en tio ĉi.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Estas per la potenco de la vorto, ke mi sciu reteni Vin. Kie estas +funebra ceremonio en la domo, <em>tie</em> la mortanto estas la unua homo en +la kunveno; li rajtas fari kaj farigi, kion li volas — tiel foren +kien lia kapablo atingas. Tial mi nun volas prezenti mian propran +funebran paroladon; en antaŭa tempo mi ĉiam timis, ke reĝo Sverre +estus ĝin faronta —</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ne parolu tiel sovaĝe, sinjoro!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Vi fortranĉas el la kara momento, kiu restas al vi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Via okulo jam estas inerta!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes, mia okulo estas inerta; mi apenaŭ vidas Vin, kie Vi staras; sed +ene en mi vice preterpasas mia vivo brile klara. Mi vidas viziojn +<em>tie</em> —; aŭskultu kaj lernu, reĝo! — Mia parencaro estis la plej +potenca en la lando; multaj grandaj estroj devenis el ĝi; <em>Mi</em> volis +esti la plej granda el ili ĉiuj. Mi ne estis pli ol knabo, kiam mi +komencis avidi faregojn; Ŝajnis al mi, ke ne eblis atendi ĝis mi +maturiĝus; — ekstaris reĝoj kun malpli da rajto ol mi, — Magnus +Erlingsson, Sverre pastro —; ankaŭ <em>Mi</em> volis esti reĝo; sed unue +estro, — estis necese. Jen la batalo okazus sur la Ile-kampoj; tie +la unuan fojon mi partoprenis. La suno leviĝis, kaj fulmis miloj da +brilaj armiloj. Magnus kaj lia tuta aro aliris kvazaŭ al ludo; sole +mi sentis min prema en la koro. Sovaĝe atakis nia aro; sed <em>mi</em> ne +povis aliri — mi timis! Ĉiuj aliaj estroj de Magnus batalis +maltime, kaj multaj falis, kie ili luktis; sed mi fuĝis supren la +Rokmonto, kuris kaj kuris, kaj ne haltis antaŭ ol mi reatingis la +fjordon, longe fore. Multaj viroj devis lavi siajn sangajn vestaĵojn +en la Trondhejm-fjordo tiun vesperon; — ankaŭ mi devis lavi la +miajn, sed ne pro sango. Jes, reĝo, mi estis timema; kreita por +estri — kaj timema! Tio fraplumis en mi kvazaŭ fulmo; post tiu horo +mi malamis ĉiun viron; mi preĝis sekrete en la preĝejoj, mi ploris +kaj genuis ĉe la altaroj, mi donis multekostajn donacojn, faris +sanktajn promesojn; streĉe mi provis en batalo post batalo, ĉe +Salteysund, sur la Jonskampoj kiam la Bagloj tenis sin en Bergen, — +ĉiam vane. Sverre estis tiu, kiu unue komprenis; li eldiris tion +laŭte kaj moke, kaj de tiu tago ĉiu viro en la aro ridis, kiam +Nikolas Arnason antaŭeniris milite vestita. — Timema, timema —, +kaj tamen mi volis esti estro, volis esti reĝo, sentis min ja kreita +reĝo, povus antaŭenigi la regnon de Dio sur la tero; sed estis la +sanktuloj mem, kiuj ŝlosis por mi la barilon...</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ne plendu pri la ĉielo, episkopo! Vi multe malamis!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Jes, mi multe malamis; malamis en ĉi tiu lando ĉiun kapon, kiu +altiĝis super la amason. Sed mi malamis, ĉar mi ne povis ami. +Belajn virinojn, — ho, mi povus ankoraŭ gluti ilin per sparkantaj +okuloj! Mi havas okdek jarojn, kaj ankoraŭ mia avido estas faligi +virojn kaj sine ĉirkaŭbraki virinojn; — sed mi spertis en <em>tio</em> +kiel en la batalo; nur volo kaj avido; potenco forŝtelita ekde la +naskiĝo; — la bolanta donaco de la deziro — kaj tamen kriplulo! +Jen mi do fariĝis pastro; reĝo aŭ pastro tiu viro devas esti, kiu +volas majstri la tutan potencon. <span class="staging">(ridas)</span> Mi pastro! Mi eklezia viro! +Jes, al unu eklezia ago la ĉielo precipe kreis min, — tiu atingi la +altajn tonojn, — kanti per virina voĉo en la grandaj ekleziaj +festenoj. Kaj tamen tiuj en la alteco postulas de mi — la duonulo — +kion ili rajtas postuli de kiu ajn, kiu plene ricevis la kapablon por +sia vivotasko! Estis tempoj, kiam ŝajnis al mi, ke tia postulo povus +esti merita; jen mi kuŝis sur la malsanlito, frapita de timo por +puno kaj juĝo! <em>Nun</em> tio pasis; restas en mi medolo en la animaj +artikoj! Nenio estas mia krimo; estas kontraŭ <em>mi</em>, ke oni faris +maljustaĵon; <em>mi</em> estas la plendanto!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Sinjoro — la letero! Ne restas por Vi longa tempo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Pensu pri Via animo, kaj humiligu Vin!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +La faro de viro estas lia animo, kaj mia faro daŭre vivu sur la +tero. Sed Vi, reĝo Håkon, Vi devus gardi Vin; ĉar kiel la ĉielo +kontraŭstaris <em>min</em> kaj kaptis damaĝon por pago, tiel Vi +kontraŭstaras tiun viron, kiu tenas en sia mano la feliĉon de la +lando —</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ha — duko, duko! Nun mi komprenas la renkonton ĉi tie!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(impete al la episkopo)</span> Neniun plian vorton pri tiaĵo!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(al <b>Håkon</b>)</span> Li kontraŭstaros Vin tiom longe kiom lia kapo sidas +fiksita sur la ŝultroj. Dividu kun li! Mi ne havos pacon en la +ĉerko, mi revenos, se Vi du ne dividos! Neniu el Vi metu la altecon +de la aliulo al sia propra kresko; estus nur unu grandegulo en la +lando, se tio okazus; kaj ĉi tie ne estu grandegulo; ĉar mi neniam +estis grandegulo! <span class="staging">(laca li malantaŭen kliniĝas sur la benko.)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(ĵetas sin genuen apud la benko, kaj krias al <b>Håkon</b>:)</span> Voku helpon! +Pro la kompatemo de Dio, la episkopo ne devas ankoraŭ morti!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Kiel sombriĝas antaŭ miaj okuloj! — Reĝo, lastan fojon, — ĉu Vi +volas dividi kun la duko?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Eĉ ne obolon mi fordonacos el tio, kion Dio donis al mi!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Bone kaj bele. <span class="staging">(mallaŭte)</span> La fidon Vi almenaŭ perdu. <span class="staging">(vokas)</span> +Viljam!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> La letero! La letero!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(ne lin aŭskultante)</span> Viljam! <span class="staging">(<b>Viljam</b> envenas; la episkopo tiras +lin proksimen al si kaj flustras:)</span> Kiam mi ricevis la lastan sanktan +oleadon, ĉiuj miaj pekoj ja fariĝis pardonataj?</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Ĉiuj pekoj, de Via naskiĝo kaj al la momento, kiam Vi ricevis la +oleadon.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne pli longe? Ne ĝis mi foriros?</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Sinjoro, Vi ne pekos ĉi-nokte.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Hm, neniu povas scii —; prenu la oran pokalon, kiun mi ricevis de +episkopo Absalon, — donu ĝin al la eklezio, — kaj legu aldone sep +grandajn komunajn preĝojn.</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +Sinjoro, Dio estos al Vi graca!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Sep aldonajn preĝojn, mi diras — por tio per kio mi pekos +ĉi-nokte! Iru, iru! <span class="staging">(<b>Viljam</b> foriras; la episkopo turnas sin al +<b>Skule</b>.)</span> Duko, se Vi iam legos la leteron de Trond pastro, +kaj ke eble montriĝus, ke Håkon estas la ĝusta, — kion vi tiam farus?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Je la nomo de Dio, — tiam li ja estu reĝo.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Pripensu; multo estas en la ludo. Esploru ĉiun faldaĵon en via +koro; respondu kvazaŭ vi starus antaŭ la tribunalo! Kion Vi faros, +se li estas la ĝusta?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Klini min kaj lin servi.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(murmuretas)</span> Nu ja, akceptu tion, kio sekvos. <span class="staging">(al <b>Skule</b>)</span> +Duko, mi estas malforta kaj laca; fariĝas mi milda kaj ema al +paciĝo —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Estas la morto! La letero de Trond pastro! Kie ĝi estas?</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> +Unue iu alia afero; — mi donis al Vi la liston de miaj malamikoj —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(senpacience)</span> Jes, jes; mi venĝos ĉion kontraŭ ili —</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ne, mi nun estas milda; mi volas pardoni, kiel estas skribite. Kiel +Vi rezignas pri la potenco, mi volas rezigni pri la venĝo. Bruligu +la liston.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Bone, bone; kiel Vi volas.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Ĉi tie en la fajroskatolo, ke mi rigardu —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(ĵetas la dokumenton en la fajron)</span> Jen, vidu, nun brulas ĝi! Kaj +nun, parolu, parolu! Miloj da vivoj estas en risko, se Vi nun ne +parolas.</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(kun brilantaj okuloj)</span> Vivo de miloj! <span class="staging">(krias:)</span> Lumon! Aeron!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(rapidas al la pordo kaj vokas:)</span> Helpon; la episkopo mortas!</p> + +<p class="staging">(<b>Sira Viljam</b> kaj pluraj el la aro de la episkopo envenas.)</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(skuas la brakon de la episkopo)</span> La feliĉo de Norvegio tra centoj da +jaroj, eble ties grandeco por eternaj tempoj!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Eternaj tempoj! <span class="staging">(triumfe:)</span> <i lang="la">Perpetuum mobile!</i></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Je la beateco de niaj animoj, — kie estas la letero de Trond +pastro!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +<span class="staging">(voke:)</span> Ankoraŭ sep preĝojn, Viljam!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(ekster si mem)</span> La letero! La letero!</p> + +<p>EPISKOPO NIKOLAS<br> + +Estas <em>tiu</em>, kiun vi bruligis, bona duko. <span class="staging">(falas malantaŭen sur la +benko kaj mortas)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(ekpaŝas malantaŭen kun senvola krio, kaj kovras sian vizaĝon per +la manoj)</span> Dio vi ĉiopova!</p> + +<p>MONAĤOJ<br> + +<span class="staging">(venas fuĝe el la kapelo)</span> Savu sin kiu povas!</p> + +<p>KELKAJ VOĈOJ<br> + +Ĉio malbona liberiĝis ĉi-nokte!</p> + +<p>ALIULOJ<br> + +Ridiĝis laŭte el la angulo! — Kriiĝis: “Ni havas lin!” — +Ĉiuj lumoj estingiĝis!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Nun mortis episkopo Nikolas.</p> + +<p>MONAĤOJ<br> + +<span class="staging">(fuĝas elen dekstre)</span> <i lang="la">Pater noster, — pater noster!</i></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(proksimiĝas al <b>Skule</b> kaj diras mallaŭte:)</span> Duko, mi ne volas +esplori, kiujn sekretajn insidojn Vi elpensis kun la episkopo, antaŭ +ol li mortis; — sed de morgaŭ Vi ree devos meti vian potencon kaj +dignon en miajn manojn; tion mi nun klare vidas, — ni du ne povos +kune antaŭeniri.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(rigardas lin kvazaŭ senkonscie)</span> Kune antaŭeniri —?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Morgaŭ mi kunvokos tingon en la reĝa korto; tie ĉio devos esti +ordigata inter ni. <span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +La episkopo morta, kaj la letero brulita! Vivo plena de dubo kaj +lukto kaj teruro! Ho, se mi povus preĝi! — Ne, — agi mi devas; — +ĉi-vespere mi devas fari la decidan paŝon <span class="staging">(al <b>Viljam</b>:)</span> Kien iris +la reĝo?</p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<span class="staging">(timigata)</span> Kristo liberigu min, — kion Vi volas al li?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ĉu vi eble kredas, ke mi intencas mortigi lin ĉi-nokte? <span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>SIRA VILJAM<br> + +<span class="staging">(postrigardas lin skuante la kapon, dum la servistoj elportas la +kadavron maldekstre.)</span> La episkopo diris: Ankoraŭ sep preĝojn; — mi +opinias, ke plej sekure estas legi dek kvar. <span class="staging">(postsekvas la aliajn)</span></p> + + +<h4 class="scenrubriko">ĈAMBRO EN LA REĜA KORTEGO</h4> + +<p class="staging">(En la fono estas la enireja pordo; sur ambaŭ flankaj muroj estas +pli malgrandaj pordoj; pli antaŭe dekstre estas fenestro. Lampo +lumas sub la plafono. Tuj apud la pordo maldekstre staras benko, kaj +pli fone lulilo, en kiu la reĝa infano dormas; <b>Margrete</b> sidas +genue ĉe la infano.)</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(lulas kaj kantas:)</span></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Altiĝas la plafono<br> + al la ĉiel’ por vi;<br> + nun flugas eta Håkon<br> + en sia sonĝ’ al Di’.</div> +<div class="stanza"> + Metiĝis jen ŝtuparo<br> + de l’ ter’ al la ĉiel’;<br> + ascendas eta Håkon<br> + al supro kun anĝel’.</div> +<div class="stanza"> + La anĝelet’ de Dio,<br> + infan’, li gardas vin;<br> + Di’ benu etan Håkon,<br> + kungardas mi, patrin’.</div> +</div> + +<p class="staging">(Mallonga paŭzo. <b>Duko Skule</b> envenas de la fono.)</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(ekstaras kun krio de ĝojo, kaj rapidas al li renkonte.)</span> Mia patro! +— Ho, kiom mi suspiris kaj sopiris pri tiu ĉi renkonto!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Dia paco kun vi, Margrete! Kie estas la reĝo?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ĉe episkopo Nikolas.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Hm, — nu ja, do li devas baldaŭ esti ĉi tie.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Kaj ĉu vi volas interparoli kaj interkonsenti, fariĝi amikoj +denove, kiel en pasintaj tagoj?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Mi bonvolus.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ankaŭ Håkon bonvolus; kaj ĉiun tagon mi preĝas al Dio, ke tio +okazu. Ho, sed venu por rigardi — <span class="staging">(kaptas lian manon, kaj kondukas +lin al la lulilo)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Via infano!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Jes, tiu ĉarma infano estas mia; — ĉu ne estas mirinde? Li +nomiĝas Håkon, kiel la reĝo! Jen vidu liajn okulojn — ne, vi ja ne +povas vidi ilin nun, kiam li dormas, — sed li havas grandajn bluajn +okulojn; kaj li povas ridi kaj streĉi la manojn kaj ekkapti min, — +kaj li jam konas min! <span class="staging">(zorgeme ŝi ordigas la lulilvestaĵojn)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Håkon ricevas filojn, la episkopo aŭguris.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Tiu ĉi eta infano estas mil fojojn pli kara por mi ol lando kaj +regno, — kaj tiel estas ankaŭ por Håkon. — Ho, estas kvazaŭ mi ne +vere povas kredi pri la feliĉo; mi havas la lulilon staranta antaŭ +mia lito; ĉiun nokton, kiam mi vekiĝas mi rigardas, ĉu ĝi estas +tie, — aspekte mi timus, ke estas nur sonĝo —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(aŭskultante iras al la fenestro)</span> Ĉu ne estas la reĝo —?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Jes; li supreniras la alian ŝtuparon; mi volas serĉi lin! <span class="staging">(kaptas +la manon de la patro, kaj rekondukas lin al la lulilo)</span> Duko Skule! +Staru garde ĉe la reĝa infano dume, — jes ĉar krome li estas +reĝa infano — tion mi neniam ekmemoras! Kaj se li vekiĝos, klinu +vin profunden, kaj salutu lin, kiel reĝoj estu salutataj! Nun mi +serĉos Håkon; ho Dio, Dio! nun fine venos lumon kaj pacon super la +parencaron! <span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(post mallonga kaj sombra silento)</span> Håkon havas filon. Lia parencaro +vivos post li. Se li mortos, estos tronpretendanto, kiu staras pli +proksime al la trono ol ĉiuj aliaj. Ĉio prosperas por Håkon. Eble +li estas la malĝusta; sed lia fido je si mem staras firme kiel +antaŭe; la episkopo volis skui ĝin, sed ne havis tempon pro la +morto, ne permeson de Dio. Dio ŝirmas Håkon, li retenis la +fortozonon. <em>Nun</em> tion diri al li? <em>Nun</em> ĵuri sur la eldiro de la +episkopo? Kion tio utilus? Neniu kredus min, nek Håkon, nek aliuloj. +Li estus kredinta la episkopon en la mortohoro; la dubo venenigus +lin; sed tio do ne okazis. Kaj tiel neskueble kiel la fido sidas ĉe +Håkon, tiel neskueble sidas la dubo en mi; kiu homo sur la tero povas +elsarki ĝin? Neniu, neniu. Fera fajropruvo estas portita, Dio +parolis, kaj tamen Håkon povas esti la malĝusta, dum mi forĵetas +mian vivon. <span class="staging">(eksidas cerbumante ĉe tablo dekstre.)</span> Kaj se mi nun +gajnus landon kaj regnon, ĉu ne la dubo sidus tie same profunde min +ronĝante kaj konsumante kaj kavigante per siaj eternaj glacigutoj? +— Jes, jes; sed estas pli bone sidi tie supre sur la reĝa seĝo +dubante pri si mem, ol stari malsupre en la aro dubante pri tiu, kiu +sidas tie supre. — La stato inter mi kaj Håkon devas havi finon! +Finon? Sed kiel? <span class="staging">(ekstaras)</span> Vi ĉiopova, vi, kiu por mi statigis +ĉion, vi devas esti kulpa por tio, kio sekvos! <span class="staging">(paŝas tien kaj +reen; haltas kaj pripensas)</span> Urĝas rompi ĉiujn pontojn krom unu, kaj +venki aŭ fali <em>tie</em>, — diris la episkopo je la reĝa nupto en +Bergen; estas nun la tria jaro post tiam, kaj en tiu longa tempo mi +forludis kaj splitis miajn fortojn defendante ĉiujn pontojn. — +<span class="staging">(rapide)</span> <em>Nun</em> mi devas sekvi la konsilon de la episkopo; <em>nun</em> aŭ +neniam! Ambaŭ estas ni ĉi tie en Oslo; mi havas pli grandan viraron +ol Håkon ĉi tiun fojon; kial ne profiti de la supereco, — ĝi rare +estas ĉe mia flanko. <span class="staging">(ŝancelante)</span> Sed nun ĉi-nokte — tuj —? Ne, +ne! Ne ĉi-nokte! — Ha, ha, ha, — jen ĝi denove estas, la +pripenso, — la ŝanceliĝo! Håkon ne sentas tiaĵon; li iras rekte +antaŭen, li, kaj li venkas! <span class="staging">(Li faras kelkajn paŝojn sur la planko, +kaj subite haltas ĉe la lulilo.)</span> La reĝa infano! — Kia bela +frunto. Ĝi sonĝas. <span class="staging">(li sternas la tukon pli bone super la infanon, +kaj rigardas ĝin longe.)</span> Unu tia kiel vi povas savi multe en vira +animo. Mi ne havas filon. <span class="staging">(klinas sin super la lulilon)</span> Li similas al +Håkon. — <span class="staging">(Li tuj retiras sin.)</span> La reĝan infanon, diris la reĝino! +Klinu vin profunde, kaj salutu lin, kiel oni devas saluti reĝojn! Se +Håkon mortos antaŭ mi, ĉi tiu infano leviĝos sur la tronon; kaj mi +— mi staru malsupre, kaj mi klinu min profunde kaj salutu lin kiel +reĝon! <span class="staging">(en kreskanta ribelo)</span> Ĉi tiu infano, la filo de Håkon, sidu +tie supre sur la seĝo, al kiu mi eble estas pli proksima, — kaj mi +staru antaŭ lia piedbenketo, kun blankaj haroj, kurba pro maljuneco, +vidu mian vivotaskon kuŝi nefarita, — mortu sen esti estinta reĝo! +— Mi havas pli fortan viraron ol Håkon, — ventegas ĉi-vespere, +ventas elen el la fjordo —! Se mi kunprenus la reĝan infanon? La +Trondhejmanojn mi povas fidi. — Kion Håkon kuraĝus riski, kiam lia +infano estus en mia potenco! Miaj viroj sekvos min, batalos por mi +kaj venkos. Mi pagos ilin reĝe, kaj ili faros. — Okazu! Alpaŝu; +trans la faŭkon nun la unuan fojon! — Se mi povus vidi, ĉu vi +havas la okulojn de Sverre — aŭ de Håkon Sverrisson —! Li dormas. +Mi ne povas vidi ilin. <span class="staging">(paŭzo)</span> Dormo estas protekto. Dormu en paco, +vi eta reĝa pretendanto! <span class="staging">(iras al la tablo)</span> Håkon juĝu; ankoraŭ +unu fojon mi volas paroli kun li.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(venas kune kun la reĝo de la ĉambro dekstre)</span> La episkopo morta! +Ho, kredu min, ĉiu malpaco mortos kun li.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Enlitigu vin, Margrete; vi certe estas laca post la vojaĝo.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Jes, jes! <span class="staging">(al la duko:)</span> Patro, estu milda kaj cedema, — Håkon +promesis por si! Milfoje bonan nokton ambaŭ! <span class="staging">(mansignas ĉe la pordo +maldekstre kaj foriras; paro da knabinoj forprenas la lulilon.)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Reĝo Håkon, ni ne disiĝu kiel malamikoj ĉi tiun fojon. Ĉio +malbona sekvus; venus terura tempo super la landon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Al tio la lando kutimiĝis dum generacioj; sed Vi vidas, Dio estas +kun mi; ĉiu malamiko falas, kiu kontraŭstaras min. Ne plu estas +Bagloj, ne Slittungoj, ne Ribbungoj; Jon jarlo mortiĝis, Gutorm +Ingason mortis, ankaŭ Sigurd Ribbung, — ĉiuj postuloj, kiuj +prezentiĝis en la regna kunveno en Bergen, pruviĝis senpotencaj, — +de kiu do venus la terura tempo nun?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Håkon, mi timas ke ĝi venus de mi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kiam mi fariĝis reĝo, mi donis al Vi la trionon de la regno —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Vi retenis mem du trionojn!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉiam Vi soifis pri pli; mi grandigis Vian parton; nun Vi okupas la +duonan regnon.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Mankas dek ŝipdistriktoj.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Mi faris Vin duko; tio neniu viro en Norvegio antaŭe estis!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Sed Vi estas reĝo! Neniu devas esti reĝo super mi! Mi ne estas +kreita por servi Vin! mi devas estri kaj regi mem!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(rigardas lin momenton, kaj diras malvarme:)</span> La ĉielo ŝirmu Vian +prudenton, sinjoro. Bonan nokton! <span class="staging">(volas eliri)</span></p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(tretas sur lian vojon)</span> Vi ne eskapu de mi tiamaniere! Gardu Vin, aŭ +mi deklaras min libera de Vi; Vi ne povas daŭre esti mia estro; Ni +du devas dividi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Tion Vi kuraĝas diri al mi!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Mi venis kun pli granda sekvantaro al Oslo ol Vi, Håkon +Håkonsson.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Eble estas Via intenco —</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Aŭskultu al mi! Memoru la vortojn de la episkopo! Ni dividu; donu al +mi la dek ŝipdistriktojn; lasu min preni mian parton kiel liberan +reĝolandon, sen impostoj kaj kontribuaĵoj al Vi. Norvegio estis +antaŭe dividita en du regnojn; — ni volas neperfide kune stari —</p> + +<p>HÅKON<br> + +Duko, Vi certe estas anime malsana, postulante tiaĵon!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Jes, mi estas anime malsana, kaj ekzistas neniu kuraco alimaniera. Ni +du devas esti egaluloj; neniu staru super mi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉiu senarba insuleto estas ŝtono en la konstruaĵo, kiun starigis +Harald Belhararo kaj sankta Olaf; kaj Vi postulas, ke mi disrompu, +kion ili kunligis? Neniam!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Nu, do ni dividu la regadon; ni regu tri jarojn laŭvice! Vi regis +longe; nun <em>mia</em> tempo venis. Velu el la lando tri jarojn; — mi +volas esti reĝo dume; mi volas ebenigi al Vi la vojon ĝis Vi +revenos hejmen, estri kaj gvidi ĉion al la plej bona; — estas +streĉige kaj fortoŝtele ĉiam sidi garde. Håkon, ĉu Vi aŭdas, — +tri jarojn laŭvice; ni interŝanĝu la kronon!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu Vi opinias, ke mia krono konvenas al Viaj tempioj?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Neniu krono estas tro vasta por mi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Rajto de Dio kaj voko de Dio bezoniĝas por porti la kronon.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Kaj Vi fidas certe, ke Vi havas rajton de Dio?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Por tio mi havas la verdikton de Dio.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Ne fidu tion tro certe. Se la episkopo estus permesita paroli, — +tamen, nun tio estus vana; Vi ne volus kredi min. Ja certe Vi havas +potencajn alianculojn tie supre; sed mi tamen spitas! — Vi ne volas +dividi la reĝan potencon? Nu ja — do ni elektu la lastan rimedon; +— Håkon, ni du luktu unu kontraŭ la alia, viro kontraŭ viro, per +pezaj armiloj, pri vivo kaj morto!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu Vi parolas serioze, sinjoro?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Mi parolas por mia vivotasko kaj por la savo de mia animo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Do estas malgranda espero por savo de Via animo.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Vi ne volas lukti kun mi? Vi luktu, vi luktu!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Blindigita viro! Mi povas nenion alian ol kompati Vin. Vi kredas, ke +estas la voko de la Sinjoro, kiu pelas Vin supren sur la reĝan +tronon; Vi ne vidas, ke estas nur Via orgojlo. Kio logas Vin? La +reĝa ringo, la mantelo kun purpura rando, la rajto sidi tri ŝtupojn +alte super la planko: — abomene, abomene, — se <em>tio</em> estus esti +reĝo, mi ĵetus la tutan reĝecon en Vian ĉapelon, kiel oni ĵetas +obolon al almozpetanto.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Vi konis min de kiam Vi estis infano, kaj juĝas min tiel!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi havas ĉiujn donacojn de la animo, saĝeco kaj kuraĝo; Vi estas +kreita por stari plej proksime al la reĝo, sed ne esti reĝo +mem.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Tion ni volas nun provi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Nomu unu solan reĝan verkon, kiun Vi faris en ĉiuj tiuj jaroj kiam +Vi regis por mi! Ĉu la Bagloj aŭ la Ribbungoj iam estis pli +potencaj ol tiam? Vi estis la matura viro, sed la lando rabiĝis de +ribelantaj aroj; — ĉu vi subigis unu solan? Mi estis juna kaj +sensperta, kiam mi prenis la regadon; — vidu min — ĉio falis +subiĝe, kiam mi fariĝis reĝo; ne plu estas Bagloj, neniuj +Ribbungoj!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Pri tio Vi plej malmulte fanfaronu; ĉar en <em>tio</em> la danĝero estas +plej granda. Aro devas stari kontraŭ aro, postulo kontraŭ postulo, +landparto kontraŭ landparto, se la reĝo estu la plej potenca. Ĉiu +vilaĝaro, ĉiu parencaro devas aŭ lin bezoni aŭ timi lin. Se Vi +forigos ĉiun malpacon, Vi samtempe forprenos la potencon de Vi +mem.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj Vi volas esti reĝo, — Vi, kiu juĝas tiel? Vi povus fariĝi +taŭga estro je la tempo de Erling Skakke; sed la tempo preterkreskis +Vin, kaj ĝin Vi ne komprenas. Ĉu Vi ne vidas, ke la norvega regno, +kiel Harald kaj Olaf starigis ĝin, nur estas komparebla kun +preĝejo, kiu ankoraŭ ne estas konsekrita? La muroj altiĝas kun +fortaj kolonoj, la tegmenta volbo streĉas sin vaste supre, la +turpinto montras supren kiel piceo en la arbaro; sed la vivo, la +palpanta koro, la vigla sangofluo ne pasas tra la verko; la vivanta +animo de Dio ne estas enspirita enen en ĝin; ĝi ankoraŭ ne ricevis +konsekron. — <em>Mi</em> volas alporti la konsekron! Norvegio estis +<em>regno</em>, ĝi fariĝu <em>popolo</em>. Trondhejmano staris kontraŭ Vikenano, +Egdo kontraŭ Hordo, Håleygo kontraŭ Sygno; ĉiuj fariĝu de nun nur +unu, kaj ĉiuj sciu en si mem kaj komprenu, ke ili estas unu! <em>Tio</em> +estas la tasko, kiun Dio metis sur miajn ŝultrojn; <em>tio</em> estas la +faro, kiun faru nun la reĝo de Norvegio. Tiun faron, duko, ĝin mi +pensas, ke Vi lasas kuŝi, ĉar certe, Vi ne kapablas.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(frapita)</span> Kunigi —? Kunigi al unu opo Trondhejmanojn kaj +Vikenanojn, — tutan Norvegion —? <span class="staging">(dubema)</span> Neeblas! Tiaĵon neniam +rakontis la Norvega sagao!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Por <em>Vi</em> tio estas nefarebla; ĉar Vi kapablas nur fari la malnovan +sagaon denove; sed por mi tio estas same facila kiel por la falko +fendi la nubojn.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(en maltrankvila movo)</span> Kunigi la tutan popolon, — veki ĝin tiel ke +ĝi sentas sin unu opo! De kie Vi ricevis tian strangan penson? Ĝi +frostigas kaj fajrigas min. <span class="staging">(ekdire:)</span> Vi havas ĝin de la diablo, +Håkon; ĝi neniam realiĝu, kiam mi havas fortojn meti la ŝtalĉapon +sur mian kapon!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Mi havas la penson de Dio, kaj neniam malkaptas ĝin tiom longe kiom +mi portas la reĝan ringon de Sankta Olaf ĉirkaŭ mia frunto!</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Do falu la reĝa ringo de Sankta Olaf!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kiu verku tion?</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Mi, se neniu alia.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi, Skule, Vi fariĝos sendanĝera sur la tingo morgaŭ.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +Håkon! Ne tentu Dion! Ne pelu min sur la ekstreman randon de la abismo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(montras al la pordo)</span> Iru, sinjoro, — kaj lasu tion en forgeso, ke +ni parolis, per akraj langoj ĉi-vespere.</p> + +<p>DUKO SKULE<br> + +<span class="staging">(rigardas lin momenton kaj diras:)</span> Ni estos parolantaj per pli akraj +langoj venontan fojon. <span class="staging">(eliras en la fono)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(post mallonga paŭzo:)</span> Li minacas! Ne, ne; tiel ekstreme ne evoluas. +Li devas, li cedu kaj subiĝu; mi bezonas ĉi tiun fortan brakon, +tiun sagacan kapon. — Se troviĝas kuraĝo kaj sagaco en tiu ĉi +lando, tio estas kapabloj donitaj de Dio al la homoj por mia uzo; +estas por servi min, ke duko Skule ricevis bonajn talentojn; spiti +min estas spiti ĉielon; estas mia devo puni kiun ajn, kiu ekstaras +kontraŭ la volon de la ĉielo, — ĉar la ĉielo ja multe faris por +mi.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(venas de la fono)</span> Sinjoro, estu gardema ĉi-nokte; la duko certe +elpensas malbonon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kion vi diras?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Pri kio li pensas, mi ne scias; sed ke io estas en preparo, estas +sufiĉe certe.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu li pensus nin ataki? Neeble, neeble!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ne, sed estas io alia. Liaj ŝipoj kuŝas pretaj por forvelo; okazos +tingo surŝipe.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Vi eraras —! Iru, Dagfinn, kaj havigu al mi certan informon.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Jes, ja; Vi povas fidi min. <span class="staging">(eliras)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +Ne, — estus ja neimageble! La duko ne kuraĝas ekstari kontraŭ min. +Dio tion ne al li permesos, — Dio, kiu faris ĉion tiel mirinde bele +por mi ĝis nun. <em>Nun</em> mi devas havi pacon, <em>nun</em> mi ja estas +komencanta! — Ankoraŭ mi malmulte faris; sed mi aŭdas la +sentrompan voĉon de Dio voki en mi: Vi antaŭenigu grandan reĝan +verkon en Norvegio.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(venas de la fono)</span> Mia sinjoro kaj reĝo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Gregorius Jonsson! Ĉu Vi venas ĉi tien?</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Mi ofertas min kiel Vian fidelulon; <em>ĝis nun</em> mi sekvis la dukon; +<em>nun</em> mi ne plu kuraĝas sekvi lin.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kio okazis?</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Tio, kion neniu volas kredi, kiam la famo disvastiĝos tra la lando.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Parolu, parolu!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Mi timas aŭdi la sonon de miaj propraj vortoj; — do sciu — <span class="staging">(kaptas +lian brakon kaj flustras)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(kun krio ekretiras sin)</span> Ha, Vi perdis vian konscion!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Dio donu ke mi farus.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Neaŭdite! Ne povas tiel esti!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Je la kara sango de Kristo, tiel estas!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Iru, iru; sonorigu al hirdkunveno; ĉiuj miaj viroj ariĝu.</p> + +<p class="staging">(<b>Gregorius Jonsson</b> eliras.)</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(paŝadas tien kaj reen kelkajn fojojn; poste li proksimigas sin al +la pordo de la ĉambro de <b>Margrete</b>, frapas, kaj daŭre paŝadas +tien kaj reen; denove iras al la pordo, frapas kaj vokas:)</span> Margrete! +<span class="staging">(daŭre paŝadas tien kaj reen)</span></p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(ĉe la pordo, nokte vestita, kun displektitaj haroj; sur la ŝultroj +ŝi havas ruĝan ŝnurmantelon, kiun ŝi tenas strikte kovre sur la +brusto)</span> Håkon! Ĉu estas vi?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jes, ja; vi devas elveni.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ho, sed vi ne devas rigardi min; mi jam estis enlitiĝinta.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Aliaĵon mi nun havas por pripensi.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Kio okazis?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Donu al mi bonan konsilon! Ĵus mi ricevis la plej malbonan el ĉiuj +novaĵoj.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(time)</span> Kiun novaĵon, Håkon?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ke nun estas du reĝoj en Norvegio.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Du reĝoj en Norvegio! — Håkon, kie estas mia patro?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Li prenis reĝan nomon sur la ŝipo; nun li velos al Nidaros por sin +kroni.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ho, Dio, vi ĉiopova —! <span class="staging">(falglitas sur la benkon, kovras la +vizaĝon per siaj manoj kaj ploras)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +Du reĝoj en la lando!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mia edzo unu, — kaj mia patro la alia!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(paŝadas maltrankvile tien kaj reen)</span> Donu al mi bonan konsilon, +Margrete! Ĉu mi iru tra la Opplandoj, venu la unua al Trondhejmo kaj +malhelpu la kronadon? Ne, ne eblas; mi havas tro malgrandan +militistan aron kolektita; tie norde li estas pli potenca ol mi. — +Donu al mi konsilon; kiel mi sukcesu mortigi la dukon, antaŭ ol li +atingos al Nidaros!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(petege kun plektitaj manoj)</span> Håkon, Håkon!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu vi ne povas elpensi sagacan konsilon por mortigi la dukon, mi +diras!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(falglitas el doloro malsupren de la benko kaj kuŝas genue)</span> Ho, ĉu +vi do tute forgesas, ke li estas mia patro!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Via patro —; jes, ja, jen vero; mi forgesis. <span class="staging">(suprenlevas ŝin)</span> +Eksidu, Margrete; estu esperplena; ne ploru; vi ja ne kulpas pro tio +ĉi. <span class="staging">(iras al la fenestro)</span> Duko Skule fariĝos al mi pli akra ol +ĉiuj aliaj malamikoj; — Dio, Dio, — kial vi frapas min tiel +malmole, mi, kiu pri nenio kulpis! <span class="staging">(iu frapas en la fono; li +ekskuiĝas, aŭskultas kaj vokas:)</span> Kiu frapas tie ekstere tiel +malfrue en la vespero?</p> + +<p>VOĈO DE INGA<br> + +<span class="staging">(ekstere)</span> Iu kiu frostas, Håkon!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(kun krio)</span> Mia patrino!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(eksaltas)</span> Inga!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(rapidas al la pordo kaj malfermas; <b>Inga</b> sidas sur la sojlo)</span> Mia +patrino! Sidanta kiel hundo ekstere de la pordo de sia filo! Kaj mi +demandas, kial Dio min frapas!</p> + +<p>INGA<br> + +<span class="staging">(etendas la brakojn al li)</span> Håkon, mia infano! Beno super vi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(suprenlevas ŝin)</span> Venu — envenu; ĉi tie estas hele kaj varme!</p> + +<p>INGA<br> + +Ĉu mi rajtas enveni al vi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ni neniam plu disiĝos.</p> + +<p>INGA<br> + +Mia filo — mia reĝo, — Oh, kiel vi estas bona kaj kora! Mi staris +en angulo, kaj vidis vin, kiam vi iris de la episkopa domego; vi +aspektis zorgoplene; mi <em>ne povis</em> tiel disiĝi de vi!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Dankon al Dio pro tio. Vi certe estas la plej bona, kiu povus veni +nun! Margrete, — mia patrino, — mi grave pekis; mi fermis mian +koron por vi du, kiuj estas tiom riĉaj je amo.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(ĵetas sin al lia kolo)</span> Oh, Håkon, mia amata edzo; ĉu mi nun staras +proksime al vi?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jes, ja; vi faras; ne por doni al mi saĝajn konsilojn, sed por lumi +kaj brili sur mia vojo. Venu kio ajn, mi sentas la forton de Dio en +mi!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(envenas rapidege de la fono)</span> Sinjoro, sinjoro! Nun la plej malbona +okazis!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(ridetas fidoplene, dum li premas <b>Margrete</b> kaj <b>Inga</b> firme al si)</span> +Mi scias; sed ne estas danĝero, maljuna Dagfinn! Se estas du reĝoj +en Norvegio, tamen estas nur unu en la ĉielo, — kaj <em>li</em> certe +kapablas!</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">KVARA AKTO</h3> + + +<p class="staging">(Granda halo en la reĝa korto en Oslo. <b>Reĝo Skule</b> festenas kun +sia hirdo kaj siaj estroj. Antaŭe maldekstre staras la honora seĝo, +kie <b>Skule</b> sidas, riĉe vestita en purpurmantelo kaj reĝa ringo +ĉirkaŭ la kapo. La tablo de la noktomanĝo, ĉirkaŭ kiu la gastoj +trovis sidlokojn, streĉas sin de la honora sidloko al la fono. Rekte +kontraŭe al <b>Skule</b> sidas <b>Pål Flida</b> kaj <b>Bård Bratte</b>. Kelkaj pli +malaltstataj gastoj regaliĝas starantaj ĉe la dekstra flanko. +Estas malfrua vespero; la halo estas brile lumigata. La festeno +proksimiĝas al la fino; la viroj estas tre gajaj kaj ankaŭ parte +ebriaj; ili trinksalutas unu la alian, ridas kaj parolas ĉiuj +samtempe.)</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(ekstaras kaj vokas por atento)</span> Silento en la Halo; Jatgejr skaldo +volas prezenti sian kanton honore al reĝo Skule.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +<p class="staging">(ekstaras antaŭe meze sur la planko)</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Skule kunvokis al Eyrating’<br> + dum meso en Nidaros’;<br> + fariĝis li reĝo sub sonorilad’;<br> + brila la apoteoz’.</div> +<div class="stanza"> + Suden al Gudbrandvalo la reĝ’<br> + trans Dovre en neĝo kaj vent’<br> + iris kun hird’, kaj valanoj en plor’<br> + liberiĝis per kara arĝent’.</div> +<div class="stanza"> + Sakris la Opplandan’ en koler’<br> + al Skule sur Mjors, la lag’;<br> + marŝis li tra la Raŭma-regn’<br> + al Låka, al venka tag’.</div> +<div class="stanza"> + Estis la sankta fasta-semajn’;<br> + atakis la Birkibejn-ar’;<br> + Knut jarlo ĝin estris, — parolis la glav’.<br> + Ni vadis en sanga mar’.</div> +<div class="stanza"> + Depost la tagoj de Sverre reĝ’,<br> + fariĝis ne tia batal’;<br> + ruĝiĝis de sang’ la vintra ej’<br> + pro labor’ de la akra ŝtal’.</div> +<div class="stanza"> + Fuĝe forkuris la Birkibejnoj, —<br> + kaj glav’ kaj ŝild’ forĵetiĝis.<br> + Centoj tamen forkuris ne;<br> + sternitaj nur glaciiĝis.</div> +<div class="stanza"> + Neniu konas de Håkon la voj’; —<br> + por Skule urboj kaj kasteloj.<br> + Longe sidu Skule reĝ’!<br> + Saluton de viaj norvegoj!</div> +</div> + +<p>LA VIROJ DE SKULE<br> + +<span class="staging">(eksaltas kun sturma ĝojego, levas la kruĉojn kaj kalikojn aeren, +interfrapas la armilojn kaj ripetas:)</span> Longe sidu Skule reĝ’! Saluton de viaj norvegoj!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Dankon pro la kanto, Jatgejr skaldo! Ĝi estas tia, kia mi plej bone +ŝatas ĝin; ĉar ĝi laŭdas miajn virojn same varme kiel min +mem.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Estas honoro por la reĝo, ke liaj viroj laŭdiĝas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Prenu ĉi tiun brakringon kiel skaldo-pagon, restu kun mi kaj servu +min; mi volas havi multajn skaldojn ĉe mi.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Bezoniĝos, sinjoro, se estu farendaj kantoj pri ĉiuj Viaj +faroj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi volas esti trioble pli donacema ol Håkon; poemarton oni devas +honori kaj gratifiki kiel aliajn grandajn farojn, tiom longe kiom mi +estas reĝo. Eksidu; vi nun apartenas al la hirdo; ĉio kion vi +bezonos doniĝos al vi senpage.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +<span class="staging">(eksidas)</span> Tio, kion mi bezonos, baldaŭ ege mankos al Vi, +sinjoro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj kio?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Reĝaj malamikoj, pri kies fuĝo kaj falo mi povus fari kantojn.</p> + +<p>MULTAJ INTER LA VIROJ<br> + +<span class="staging">(sub ridado kaj aplaŭdo)</span> Bone dirite, Islandano!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(al <b>Jatgejr</b>)</span> La kanto estas bona; tamen iom da mensogo devas esti +en ĉiu skalda verko, tiel ankaŭ en la via.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Mensogo, sinjoro kortestro?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Jes; vi diras, ke neniu scias kie reĝo Håkon vagas; ne estas tiel; +certa mesaĝo diras, ke Håkon estas en Nidaros.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(ridetante)</span> Jes, li honorigis la reĝan infanon kaj donis al ĝi +reĝan nomon.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Tion mi aŭdis; sed mi ne sciis, ke iu povus donaci, kion li mem ne +posedas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Plej facile estas donaci, kion oni mem ne posedas.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Sed streĉe devas esti iri mezvintre de Bergen al Nidaros, kiam oni +devas almozpeti transporton.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Estas rondiro por la Birkibejnoj; ili komencis en malsato kaj frosto; +nun ili finas sammaniere.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +En Bergen ĉirkaŭiras la famo, ke Håkon abnegacias la eklezion kaj +ĉion kio estas sankta; li ne aŭskultis meson la novjartagon.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Li havis sufiĉan ekskuzon por foresto, Pål; la tutan tagon li +staris hakante siajn arĝentajn pladojn kaj pelvojn en pecojn; — ion +alian li ne havis por pagi la hirdon. <span class="staging">(ridado kaj laŭtvoĉa parolo +inter la gastoj)</span></p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(suprenlevas sian kruĉon)</span> Nun mi trinkas al vi, Bård Bratte, kaj +dankas Vin kaj ĉiujn miajn novajn virojn. Ĉe Låka Vi luktis kuraĝe +por mi, kaj al Vi grandparte ni ŝuldas la venkon.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Estis la unua fojo, kiam mi luktis sub Vi, sinjoro; sed mi baldaŭ +komprenis, ke estas facile venki, kiam tia estro kiel Vi rajdas +antaŭe en la aro. Sed domaĝe ke ni frapis tiel multajn, kaj pelis +ilin tiel foren; nun pasos longa tempo, antaŭ ol ili kuraĝos ataki +nin denove, mi timas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Atendu ĝis la printempo, kaj ni certe renkontos ilin. Nun Knut jarlo +sidas kun tiuj kiuj savis sin sur la monto ĉe Tunsberg; kaj Arnbjørn +Jonsson arigas virojn oriente en Viken; kiam ili opinias sin sufiĉe +fortaj, ili certe aŭdigos de si.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Tion ili ne kuraĝas post la granda perdo de viroj ĉe Låka.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ni ellogos ilin per ruzaĵo.</p> + +<p>MULTAJ VOĈOJ<br> + +Jes, jes, — faru tion, sinjoro!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Ruzaĵoj abundas ĉe Vi, reĝo Skule, Viaj malamikoj neniam ion +scias, antaŭ ol Vi estas super ilin, kaj ĉiam estas Vi <em>tie</em>, kie +ili malplej atendus.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Tial la Birkibejnoj nomas nin Vårbelgoj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Aliuloj diras Vargbelgoj; sed pri tio mi ĵuras, ke kiam ni venontan +fojon renkontiĝos, la Birkibejnoj spertu, kiel malfacile estas +senfeligi tiajn vargojn.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Kun ilia bona volo ni ne renkontiĝos; fariĝos ĉaso tra la tuta +lando.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Tion ni ankaŭ faros. Unue ni purigos Viken, kaj subigos al ni la +landon ĉi tie oriente; poste ni kolektos ŝipojn, velos ĉirkaŭ la +promontoro kaj la tutan vojon norden al Nidaros.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Kaj kiam Vi tiel venos al Nidaros, mi opinias, ke la kanonikoj ne +malpermesos al Vi elporti la ĉerkon de Sankta Olaf al la tingejo, +kiel ili faris ĉi-aŭtune, kiam Vi honoriĝis kiel reĝo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +La ĉerko estu elportata; mi volas porti mian reĝan nomon tute +leĝe.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Kaj mi promesas verki grandan epopeon, kiam Vi estos mortiginta la +dormantan viron!</p> + +<p class="staging">(eksplodo de rido inter la viroj)</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +La dormantan viron?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ĉu vi ne scias, sinjoro, ke reĝo Håkon nomiĝas “Håkon-dorm’”; +ĉar li sidas kvazaŭ paralizita, depost kiam Vi prenis la regan +potencon.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Li kuŝas kun fermitaj okuloj, oni diras. Li eble sonĝas, ke li +ankoraŭ estas reĝo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ke li sonĝu; li neniam sonĝos sin al la reĝeco.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ke lia dormo fariĝu longa kaj sen sonĝoj, kaj mi ekhavos materialon +por poemo.</p> + +<p>LA VIROJ<br> + +Jes, jes! Faru kiel diras la skaldo!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiam tiom da bonaj viroj konsilas la samon, la konsilo devas esti +bona; tamen pri tio ni nun ne parolu. Sed unu promeson mi volas fari; +— ĉiu el miaj viroj prenu armilojn kaj vestaĵojn, oron kaj +arĝenton, kiel heredon kaj posedaĵon post tiu malamiko, kiun li +faligos; kaj ĉiu viro havu tian dignecon, kian li faligos. Tiu, kiu +mortigos vasalon, mem fariĝu vasalo; tiu, kiu mortigos administranton +de distrikto, havu distrikton post la mortigita; kaj ĉiuj tiuj, kiuj +antaŭe havas tiajn dignecojn kaj oficojn, ili rekompenciĝu reĝe +alimaniere.</p> + +<p>LA VIROJ<br> + +<span class="staging">(eksaltas en sovaĝa ĝojo)</span> Vivu, vivu reĝo Skule! Konduku nin +kontraŭ la Birkibejnojn!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +<em>Nun</em> Vi estas certa pri la venko en ĉiuj bataloj!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Mi volas havi Dagfinn Bonde por <em>mi</em>; li havas bonan glavon, kiun mi +longe deziris ekhavi.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Mi volas havi la maŝkirason de Bård Torsteinsson; ĝi savis lian +vivon ĉe Låka, ĉar ĝi rezistas kontraŭ hakoj kaj pikoj.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ne! Vi lasu ĝin al mi; ĝi konvenas pli bone por mi; vi ricevos kvin +markojn de oro interŝanĝe.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +De kie vi prenos kvin markojn de oro, skaldo?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Mi prenos ilin de Gregorius Jonsson, kiam ni venos norden.</p> + +<p>LA VIROJ<br> + +<span class="staging">(ĉiuj samtempe)</span> Kaj mi volas havi — mi volas havi —</p> + +<p class="staging">(La cetero fariĝas neklara en la bruo.)</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +For, ĉiu al sia loĝejo; memoru, ke vi estas en la halo de la +reĝo.</p> + +<p>LA VIROJ<br> + +Jes, jes! — vivu la reĝo, vivu reĝo Skule!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Enlitigu vin nun, vi bonaj viroj! Ni sidis longe ĉe la trinkotablo +ĉi-nokte.</p> + +<p>HIRDANO<br> + +<span class="staging">(kiam la aro estas ironta)</span> Morgaŭ ni lotos pri la havaĵoj de la +Birkibejnoj.</p> + +<p>IU ALIA<br> + +Lasu la hazardon decidi!</p> + +<p>IUJ<br> + +Ne, ne!</p> + +<p>ALIULOJ<br> + +Jes, jes!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Nun la Vargbelgoj batalas por la ursa pelto.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Kaj poste ili faligos la urson.</p> + +<p class="staging">(Ĉiuj eliras en la fono.)</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(atendas ĝis la viroj foriris; la streĉo en liaj trajtoj +malstreĉiĝas; li falglitas sur unu el la benkoj.)</span> Kiom laca mi +estas, morte laca. Tagon post tago stari meze en tiu svarmo, ŝajnigi +rideton al la estonteco, kvazaŭ mi estus senskue certa pri la rajto +kaj la venko kaj la feliĉo. Havi neniun homon kun kiu paroli pri +tio, kio ronĝas min tiel dolore. <span class="staging">(ekstaras kun esprimo de timo)</span> Kaj +la batalo ĉe Låka! Ke mi venkis tie! Håkon sendis sian armeon +kontraŭ min; Dio devus dispartigi kaj dividi inter la du reĝoj, — +kaj mi venkis, venkis, kiel neniu antaŭe venkis super la +Birkibejnoj! La ŝildoj staris fikse en la neĝo, sed estis neniu +malantaŭ ili; — la Birkibejnoj forkuris arbaren, trans vastejojn +kaj stepetojn kaj deklivojn, tiel foren kiel la gamboj volis porti +ilin. La nekredebleco okazis; Håkon perdis, kaj mi venkis. Estas +kaŝita teruro en tiu venko.Vi granda Dio de la ĉielo, do ne estas +iu certa leĝo tie supre, kiun ĉio sekvas? Ne estas iu venkanta +potenco en <em>tio</em>, havi la rajton. <span class="staging">(sovaĝe interrompante)</span> Mi estas malsana, +mi estas malsana! — Kial la rajto ne estus ĉe mia flanko? Ĉu ne estas +kvazaŭ Dio mem volus certigi min pri tio, kiam li donis al mi la venkon? +<span class="staging">(cerbumante)</span> La ebleco estas ambaŭflanke egala; — ne plumo pli peza +sur unu taso de la pesilo ol ĉe la alia; kaj tamen — <span class="staging">(skuas la kapon)</span> +tamen la pesilo pesas por Håkon. Mi havas malamon kaj ardajn dezirojn por +ĵeti en la pesiltason; tamen la pezo estas por Håkon. Se la penso +pri reĝa rajto senintence venas sur min, tiam estas ĉiam li, neniam +mi, kiu estas la vera reĝo. Se mi vidu min kiel la ĝustan, tiam tio +fariĝu per artaĵo; mi devas starigi troveman konstruaĵon, sagacan +verkon; mi devas forpeli de mi memoraĵojn, kaj preni la fidon +perforte. Tiel neniam estis antaŭe. Kio okazis, kio poste faris min +tiel dubema? Ke la episkopo brulis la leteron? Ne, — per tio la +necerteco fariĝis eterna; sed ĝi ne fariĝis pli granda. Ĉu Håkon +do lastatempe faris iun grandan reĝan agon? Ne, siaj plej grandajn +agojn li faris, kiam mi plej malmulte kredis je li. <span class="staging">(eksidas +dekstraflanke)</span> Kio <em>estas?</em> Ha, estas strange; venas kaj malaperas +kiel blua sortolumo; dancadas sur mia langopinto, kiel kiam oni +perdis vorton ne povante retrovi ĝin. <span class="staging">(eksaltas)</span> Ha! Nun mi havas +ĝin! Ne —! Jes, jes! nun mi havas ĝin! — “Norvegio estis +<em>regno</em>, ĝi fariĝu <em>popolo</em>; ĉiuj fariĝu unu, kaj ĉiuj sciu en +si mem, ke ili <em>estas unu!</em>” Post kiam Håkon diris ĉi tiujn +frenezulajn vortojn, li ĉiam staras antaŭ mi kiel la ĝusta reĝo; +— <span class="staging">(timeme rigardas antaŭen kaj flustras:)</span> Ĉu brilus Dia voko en +ĉi tiuj strangaj vortoj? Ĉu Dio konservis la ideon ĝis nun, kaj +volas ĝin elŝuti — kaj elektis Håkon kiel semanton?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(venas de la fono)</span> Sinjoro reĝo, mi alportas novaĵon.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Novaĵon?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Viro veninta de la fjordo, rakontas, ke la Birkibejnoj en Tunsberg +metis siajn ŝipojn surmaren, kaj ke multaj viroj alvokiĝis en la +urbon la lastajn tagojn.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Bone, ni renkontos ilin — morgaŭ, aŭ iam.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Sinjoro, povus okazi, ke la Birkibejnoj intencus renkonti nin +unue.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Por tio ili ne havas sufiĉe da ŝipoj, kaj ankaŭ ne viraron.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Sed Arnbjørn Jonsson kunigas kaj viraron kaj ŝipojn el ĉie en +Viken.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Pli bone; ni batos ilin ĉiujn kiel ĉe Låka.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Sinjoro, ne estas facile bati la Birkibejnojn du fojojn laŭvice.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj kial ne?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ĉar la Norvega sagao neniam rakontas, ke tiaĵo okazis en la antaŭa +tempo. — Ĉu mi ne sendu spionojn suden al la Kapinsulo?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ne bezoniĝas; estas nigra nokto, kaj ankaŭ nebulo.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Nu ja, la reĝo plej bone scias; sed memoru, sinjoro, ke ĉiuj en +Viken kontraŭas vin. La urbanoj en Oslo malamas vin, kaj se la +Birkibejnoj venos, ili aliĝos al ili.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(vigle)</span> Pål Flida, ĉu ne estus imageble, ke mi tirus la Vikenanojn +al mia flanko?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(rigardas lin en surprizo kaj skuas la kapon)</span> Ne, sinjoro, tio ne +estas imagebla.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj kial ne?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ne, ĉar Vi ja havas la Trondhejmanojn ĉe Via flanko.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Trondhejmanojn kaj Vikenanojn, ambaŭ mi volas havi!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ne, sinjoro, ne fareblas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ne imagebla; ne farebla! Kaj kial — kial ne?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ĉar la Vikenano estas Vikenano kaj la Trondhejmano estas +Trondhejmano, kaj ĉar la sagao ne rakontas pri io alia, kaj ĉar +ĉiam estis tiel.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, jes, vi pravas. Foriru.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Kaj mi neniun spionon sendu?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Atendu ĝis mateniĝo. <span class="staging">(<b>Pål Flida</b> eliras)</span> La Norvega sagao ne +rakontas pri tiaĵo; neniam antaŭe estis tiel. Pål Flida respondas +al mi, kiel mi respondis al Håkon. Ĉu estas ŝtupoj supre kaj sube? +Ĉu Håkon same altiĝas super mi, kiel mi altiĝas super Pål Flida? +Ĉu Håkon ekhavus vizion de la nenaskitaj ideoj, kaj ne mi? Kiu estis +egale alta al Harald Belhararo, kiam sidis reĝo sur ĉiu promontoro, +kaj li diris: Nun ili falu; de nun estu nur unu? Li falĵetis la +malnovan sagaon, kreis novan sagaon. <span class="staging">(Paŭzo; li paŝas tien kaj +reen; poste li haltas.)</span> Ĉu viro povas preni la vokon de Dio de iu +alia, tiel kiel li povas preni armilojn kaj oron de sia faligita +malamiko? Ĉu reĝa pretendanto povas preni la reĝan taskon sur sin, +tiel kiel li surprenas la reĝan mantelon? La kverko, kiu faliĝas +por dika ŝiptabulo, ĉu <em>ĝi</em> povas diri: Mi volas esti la masto de +la ŝipo, mi volas preni la taskon de la pino, montri rekte kaj brile +supren, porti oran ventomontrilon supre, frapi per blankaj, +ŝvelantaj veloj en la sunlumo, kaj esti vidata de homoj fore, fore? +— Ne, ne, vi peza, tubera kverkotrunko, via loko estas la kilo; +<em>Tie</em> vi kuŝu kaj estu utila; silenta kaj nevidata de ĉiu okulo +supre en la tago; — vi estas tiu, kiu stabiligas la ŝipon en +ventego; la masto kun ora ventmontrilo kaj kun ŝvelantaj veloj +konduku ĝin antaŭen al la nova, al la nekonata, al fremdaj bordoj +kaj al la estonta sagao! <span class="staging">(ekscite)</span> Post kiam Håkon ekdiris sian +grandan reĝan penson, mi ne vidas iun alian penson en la mondo, krom +tiu sola. Se mi ne povas preni ĝin kaj fari ĝin vero, mi vidas +neniun penson por kiu lukti. <span class="staging">(pensante)</span> Kaj ĉu mi ne povas tion +fari? Se mi ne povus, kial mi do amus la penson de Håkon?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +<span class="staging">(envenas de la fono)</span> Pardonu, sinjoro reĝo, ke mi venas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Bone ke vi venas, skaldo!</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Mi aŭdis la urbanojn paroli enigme en la loĝejo pri tio, ke —</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Atendu pri tio. Diru al mi, skaldo; vi, kiu multe vojaĝis en fremdaj +landoj, ĉu vi iam vidis virinon ami fremdan infanon? Ne nur ŝati +ĝin, — ne <em>tion</em> mi aludas; sed <em>ami</em> ĝin, ami ĝin el la plej +ardanta amo de la animo.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Tion faras nur tiuj virinoj, kiuj ne havas proprajn infanojn por +ami.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Nur <em>tiuj</em> virinoj —?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Kaj pleje tiuj virinoj, kiuj estas malfekundaj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +La malfekundaj —? <em>Ili</em> amas la infanojn de aliuloj el sia plej +ardanta amo?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Tio ofte okazas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj ĉu tio ne ofte okazas, ke tia malfekunda virino mortigas la +infanon de iu alia, ĉar ŝi mem neniun havas?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ho jes; sed tiel ŝi ne agas saĝe.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Saĝe?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ne, ĉar ŝi donas la donacon de aflikto al tiu kies infanon ŝi +mortigas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu vi trovas la donacon de aflikto tiel valora?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Jes, sinjoro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(rigardas lin ekzamene)</span> Estas kvazaŭ du homoj en vi, islandano. Se +vi sidas inter la korta gvardio en ĝoja societo, vi kovras ĉiujn +viajn pensojn per jako kaj mantelo; sed sola kun vi, aspekte vi estas +el tiaj, kiajn oni dezirus elekti kiel amikojn. Kiel tio +klariĝas?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Kiam Vi iras por naĝi en la rivero, sinjoro, Vi ne malvestas Vin, +kie la preĝejvizitantoj preterpasas; sed Vi serĉas por Vi +kaŝejon.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kompreneble.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Mi havas la pudoron de la animo; tial mi ne malvestas min, kiam +multaj homoj estas en la halo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Hm. <span class="staging">(mallonga paŭzo)</span> Diru al mi, Jatgejr, kiel okazis, ke vi +fariĝis skaldo? Kiu instruis al vi poezion?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Poezion oni ne lernas, sinjoro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Oni ne lernas, ĉu? Kiel do okazis?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Mi ricevis la donacon de aflikto, kaj jen mi fariĝis skaldo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Nu, do estas la donaco de aflikto, kiun la skaldo bezonas?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +<em>Mi</em> bezonis la aflikton; estas aliaj, kiuj bezonas la ĝojon — aŭ +la dubon —</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ankaŭ la dubon?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Jes; sed la dubanto devas esti forta kaj sana.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj kiun vi nomas nesana dubanto?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Tiun, kiu dubas pri sia propra dubo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(malrapide)</span> Tio aspektas la morto.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Estas pli malbone; estas la krepusko.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(rapide, kvazaŭ skuante la pensojn el si)</span> Kie estas miaj armiloj! Mi +volas lukti kaj agi, — ne pensi. Kion vi volis informi al mi, kiam +vi envenis?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Mi volis informi kion mi observis en la loĝejo. La urbanoj kaŝe +parolas inter si; ili ridas spite kaj demandas ĉu ni scias certe, ke +reĝo Håkon estas okcidente; estas io pri kio ili ĝojas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ili estas Vikenanoj, kaj la Vikenanoj kontraŭas min.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ili mokas, ke la sankta ĉerko de reĝo Olaf ne povis esti portata al +la tingejo, kiam Vi elektiĝis reĝo; ili diras ke estas malbona +aŭguro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Venontan fojon kiam mi venos al Nidaros, la ĉerko <em>estu</em> elportata; +ĝi staru sub libera ĉielo, eĉ se mi tiru la Olaf-preĝejon en +ruinon, kaj vastigu la tingejon sur la grundon, kie ĝi staris!</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Forta faro estas tio; sed mi verkos kanton prie, same fortan kiel la +ago.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu vi havas multajn neverkitajn poemojn, Jatgejr?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ne, sed multajn nenaskitajn; ili semiĝas unu post la alia, ricevas +vivon, kaj tiam ili naskiĝas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj se mi, kiu estas reĝo kaj havas la potencon, se mi mortigus vin, +ĉu tiam ĉiu nenaskita poezia ideo en vi, mortus kune kun vi?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Sinjoro, estas granda peko mortigi belan ideon.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi ne demandas ĉu estas <em>peko</em>; sed mi demandas ĉu estas +<em>fareble</em>!</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Mi ne scias.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu vi neniam havis alian skaldon kiel amikon, kaj ke li priskribis +al vi grandan, belegan poemon, kiun li volis verki?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Jes, sinjoro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu vi ne deziris mortigi lin por preni lian ideon kaj mem verki la +poemon?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Sinjoro, mi ne estas malfekunda; mi havas proprajn infanojn; mi ne +bezonas ami tiujn de aliuloj. <span class="staging">(eliras)</span></p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(post paŭzo)</span> La Islandano certe estas skaldo. Li parolas la +profundan veron de Dio mem ne sciante, — <em>Mi</em> estas kiel malfekunda +virino. Tial mi amas la reĝan ide-infanon de Håkon, amas ĝin el la +plej ardanta amo de mia animo. Ho, se povus mi adopti ĝin! Ĝi +mortus inter miaj manoj. Kio estas pli bona, aŭ ke ĝi mortu inter +miaj manoj, aŭ ke ĝi kresku granda inter la liaj? Ĉu mi havos +pacon en la animo, se tio okazos? Ĉu povas mi rezigni? Ĉu povas mi +stari vidante, ke Håkon starigas al si tian postmortan reputacion! — +Kiel morte kaj malplene estas ene en mi, — kaj ĉirkaŭe. Neniu +amiko —; la Islandano! <span class="staging">(iras al la pordo kaj vokas:)</span> Ĉu la skaldo +foriris el la korto?</p> + +<p>HIRDANO<br> + +<span class="staging">(ekstere)</span> Ne, sinjoro, li staras en la antaŭhalo parolante kun la +gardanto.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Diru ke li envenu! <span class="staging">(iras malsupren al la tablo; post iom envenas +<b>Jatgejr</b>)</span> Mi ne kapablas dormi, Jatgejr; estas ĉiuj tiuj reĝaj pensoj, +kiuj tenas min maldorma, sciu.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Mi komprenas, ke estas pri la reĝaj pensoj kiel pri tiuj de la +skaldo. Ili plej alte flugas kaj plej bone kreskas, kiam estas +silento kaj nokto ĉirkaŭe.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu <em>tiel</em> estas ankaŭ pri tiuj de la skaldo?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Jes, sinjoro; neniu kanto naskiĝas sub taga lumo; ĝi povas esti +skribata en sunlumo; sed ĝi kreas sin en silenta nokta horo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiu donis al vi la donacon de aflikto, Jatgejr?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Tiu, kiun mi amis.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ŝi do mortis?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ne, ŝi perfidis min.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj sekve vi fariĝis skaldo?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Jes, sekve mi fariĝis skaldo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(kaptas lian brakon)</span> Kiun donacon bezonas <em>mi</em> por fariĝi reĝo?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ne tiun de la dubo; ĉar tiam Vi ne tiel demandus?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiun donacon bezonas mi?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Sinjoro, Vi ja <em>estas</em> reĝo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu vi ĉiun momenton estas certa, ke vi estas <em>skaldo</em>?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +<span class="staging">(momenton rigardas lin silente, kaj demandas:)</span> Ĉu Vi neniam +amis?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, iam, — fajre, belege kaj peke.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Vi havas edzinon.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ŝin mi prenis por naski al mi filojn.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Sed Vi havas filinon, sinjoro, — milda kaj belega filino.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Se mia filino estus filo, mi ne demandus al vi, kiun donacon mi +bezonus. <span class="staging">(ekkrie)</span> Mi devas havi iun ĉe mi, kiu obeas min sen mema +volo, — kiu absolute fidas min, kiu tenas sin tute al mi en bono kaj +malbono, kiu nur vivas por lumi kaj varmigi mian vivon, kiu devas +morti se mi falos. Donu al mi konsilon, Jatgejr skaldo!</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Aĉetu al Vi hundon, sinjoro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu ne homo servus?</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Por tia homo Vi devus longe serĉi.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(subite)</span> Ĉu vi volas esti tiu por mi, Jatgejr? Ĉu vi volas esti mia +filo? Vi ricevu la Norvegan kronon herede, — Vi ricevu landon kaj +regnon, se vi volas esti mia filo, vivi por mia vivotasko kaj fidi +min!</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Kaj kiun garantion metus mi, por ne hipokriti —?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Forĵetu vian taskon en la vivo; neniam plu verku; tiam mi kredos +vin!</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ne, sinjoro, — estus aĉeti la kronon tro multekoste.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Pripensu! Esti reĝo estas pli ol esti skaldo!</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Ne ĉiam.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Estas nur viaj neverkitaj kantoj, kiujn vi oferu!</p> + +<p>JATGEJR<br> + +La neverkitaj kantoj ĉiam estas la plej belaj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Sed mi <em>devas</em> — mi devas havi homon, kiu fidas min! Unu solan! Mi +tion sentas, — se mi tion havas, mi estos savita!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(rapide envenas)</span> Reĝo Skule, nun defendu Vin! Håkon Håkonsson +atingis kun sia tuta ŝiparo al Elgjarnes!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Al Elgjarnes —! Do li ne estas tre fore.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Nun surmetu ŝtalkirason! Se okazos vira falo ĉi nokte, mi ĝoje +estu la unua, kiu falos por Vi!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<em>Vi</em> kiu ne volis vivi por mi.</p> + +<p>JATGEJR<br> + +Viro povas fali por la vivotasko de aliulo; sed se li volas daŭre +vivi, li devas vivi por sia propra! <span class="staging">(eliras)</span></p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(senpacience)</span> Kion vi ordonas, ke ni faru, sinjoro? La Birkibejnoj +povas esti en Oslo ĝis horo!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Plej bone estus, se ni povus iri al la tombo de sankta Tomas Beckett; +li helpis multan, malĝojan kaj pentantan animon.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(pli forte)</span> Sinjoro, ne parolu freneze nun! La Birkibejnoj estos +super nin, mi diras!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Malfermu ĉiujn preĝejojn, ke ni povos rifuĝi tien kaj ricevi +gracon.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Vi povas frapi ĉiujn viajn malamikojn per unu bato, sed tamen Vi +volas rifuĝi en la preĝejojn!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, jes, tenu la preĝejojn malfermaj.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Estu certa, ke Håkon rompos la preĝejan pacon, kiam estas pri la +Vårbelgoj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Li ne faros; Dio ŝirmos lin kontraŭ tia peko; — Dio ĉiam ŝirmas +Håkon.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(en profunda kaj dolora kolero)</span> Tiu kiu aŭdus Vin paroli nun, li +devus demandi: Kiu estas reĝo en tiu ĉi lando?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(ridetas malĝoje)</span> Jes, Pål Flida, <em>tiu</em> estas la granda demando: +<em>Kiu</em> estas reĝo en ĉi tiu lando?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(petante)</span> Vi estas anime malsana ĉi-nokte, sinjoro; ke mi agu por +Vi.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, jes, tiel faru.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(elironte)</span> Unue mi volas rompi ĉiujn pontojn.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Frenezulo! Restu! — Rompi ĉiujn pontojn! Ĉu <em>vi</em> scias, kion <em>tio</em> +signifas? <em>Mi</em> provis; — gardu vin por tio!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Kion Vi do volas, sinjoro?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi volas paroli kun Håkon.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Li respondos Vin per la lango de la glavo!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Iru, iru, — vi scios mian volon poste.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ĉiu momento estas nun multekosta! <span class="staging">(kaptas lian manon)</span> Reĝo Skule, +ni rompu ĉiujn pontojn, batalu kiel lupoj kaj fidu la ĉielon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> La ĉielo ne fidas min; ankaŭ mi ne kuraĝas fidi la +ĉielon.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Mallonga fariĝis la sagao de la Vårbelgoj. <span class="staging">(eliras fone)</span></p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Cent sagacajn kapojn, mil armitajn brakojn mi estras; sed eĉ ne +<em>unu</em> karan, fidantan koron. Jen reĝa mizero; nek pli, nek +malpli.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +<span class="staging">(de la fono)</span> Ekstere staras longe vojaĝintaj homoj, kiuj petas +paroli kun vi, sinjoro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiuj estas?</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Virino kaj pastro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Enirigu la virinon kaj la pastron.</p> + +<p class="staging">(<b>Bård</b> eliras; <b>reĝo Skule</b> eksidas pensema dekstre; iom poste +envenas nigre vestita virino; ŝi portas longan virinan mantelon, +kapuĉon kaj densan vualon, kiu kaŝas la vizaĝon; <b>pastro</b> +akompanas ŝin kaj restas staranta apud la pordo.)</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiu estas vi?</p> + +<p>LA VIRINO<br> + +Iu, kiun vi amis.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(skuas la kapon)</span> Troviĝas neniu, kiu tiaĵon memoras. Kiu estas vi, +mi demandas?</p> + +<p>LA VIRINO<br> + +Iu, kiu amas vin.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Do vi certe estas unu el la mortintoj.</p> + +<p>LA VIRINO<br> + +<span class="staging">(proksimiĝas kaj diras mallaŭte kaj korege:)</span> Skule Bårdsson!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(ekstaras kun ekkrio)</span> Ingibjorg!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Ĉu vi nun rekonas min, Skule?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ingibjorg, — Ingibjorg!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Ho, ke mi rigardu vin, — rigardu vin longe, longe! <span class="staging">(kaptas liajn +manojn; paŭzo)</span> Vi bela, amata, perfida viro!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Forprenu la vualon; rigardu min per tiuj okuloj, kiuj iam estis +klaraj kaj bluaj kiel la ĉielo.</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Tiuj okuloj estis pluvpeza ĉielo dum dudek jaroj; vi ne rekonos +ilin, kaj vi neniam plu ilin vidos.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Sed via voĉo estas freŝa kaj mola kaj juna kiel tiam.</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Mi nur uzis ĝin por flustri <em>vian</em> nomon, kaj por premsigni vian +grandecon en junan koron, kaj por preĝi al la Dio de pekuloj pri +savo por ni du, kiuj amis en peko.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Vi faris?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Mi estis silenta, kiam mi ne parolis vortojn el amo pri vi; — tial +mia voĉo tenis sin freŝa kaj mola kaj juna.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Estas tuta vivo ekde tiam. Ĉiun belan memoron el tiu tempo mi perdis +kaj forgesis —</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Vi ja rajtis.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj dume vi, Ingibjorg, vi varma, fidela virino, sidis tie norde en +frosta soleco kaj kolektis kaj konservis!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Estis mia feliĉo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Vin mi povis forlasi, por gajni potencon kaj riĉecon! Se vi starus +kiel edzino ĉe mia flanko, fariĝus pli facile por mi fariĝi +reĝo.</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Dio estis al mi bona, ke tio ne okazis. Animo kiel la mia, bezonis +grandan pekon, por vekiĝi al pento kaj amendo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj nun vi venas —?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Kiel la vidvino de Andres Skjaldarband.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Via edzo estas morta?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Survoje al Jerusalemo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj li do pentofaris por la mortigo de Vegard.</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Ne estis tial, ke mia nobla edzo prenis la krucon.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ne tial?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Ne. Estis <em>mia</em> peko, kiun li prenis sur siajn fortajn, karajn +ŝultrojn; por <em>tiu</em> li iris por lavi ĝin pura en la rivero Jordano; por ĝi li +sangis.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Li ĉion sciis?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +De la unua momento. Kaj episkopo Nikolas tion sciis; ĉar por li mi +konfesis; kaj estis ankoraŭ unu, kiu estis eksciiĝinta, sed kiel +estas enigmo por mi.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiu?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Vegard Veradal.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Vegard!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Li flustris mokvorton pri mi en la orelon de mia edzo; Andres +Skjaldarband tiris sian glavon kaj mortigis lin surloke.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<em>Li</em> defendis tiun, kiun <em>mi</em> perfidis kaj forgesis. — Kaj kial vi +serĉas min nun?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Por oferi al vi la lastan.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kion vi aludas?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +<span class="staging">(montras al la <b>pastro</b>, kiu staras apud la pordo)</span> Rigardu lin! — +Peter, mia filo, venu!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Via filo —!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Kaj la <em>via</em>, reĝo Skule!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(duone eturdita)</span> Ingibjorg!</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(proksimiĝas en silenta movo kaj ĵetas sin surgenuen antaŭ +<b>Skule</b>)</span></p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Prenu lin! Li estis mia lumo kaj konsolo dum dudek jaroj; — nun vi +estas reĝo de Norvegio; la reĝa filo devas veni al sia heredaĵo; +mi ne plu rajtas havi lin.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(suprenlevas lin en sturma ĝojo)</span> Supren al mia koro, vi, kiun mi +tiel arde postsopiris! <span class="staging">(premas lin inter siaj brakoj, malkaptas lin, +rigardas lin kaj denove ĉirkaŭbrakas lin)</span> Mia filo! Mia filo! Mi +havas filon! Ha, ha, ha; kiu povas nun kontraŭstari min! <span class="staging">(iras al +<b>Ingibjorg</b> kaj kaptas ŝian manon)</span> Kaj vi, vi donas lin al mi, +Ingibjorg! Vi ne reprenos vian vorton? Vi ja donas lin al mi?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Peza estas la ofero, kaj apenaŭ estus mi ĝin alportinta, se +episkopo Nikolas ne estus sendinta al mi leteron kaj informon pri la +morto de Andres Skjaldarband. Estis la episkopo, kiu metis tiun pezan +oferon sur min, kiel pentofaro por mia peko.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Do la peko estas forviŝita; kaj de nun li estas sole mia; ĉu ne, +sole mia?</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Jes; sed unu postulon mi faras al vi.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉielon kaj teron, postulu kion ajn!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Li estas pura kiel ŝafido de Dio, nun kiam mi donas lin en viajn +manojn. Estas danĝera vojo, tiu kiu kondukas al la reĝa seĝo; ke +li ne damaĝu sian animon. Ĉu vi aŭdas, reĝo Skule, ne igu mian +infanon damaĝi sian animon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi promesas kaj ĵuras al vi!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +<span class="staging">(kaptas lian brakon)</span> De la unua faro, kiam vi komprenas, ke li +suferas damaĝon en sia animo, prefere lasu lin morti!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Prefere morti! Mi promesas kaj ĵuras!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Do en fido mi reveturos al Hålogalando.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, fidoplena vi povas forveturi.</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +Tie mi volas penti kaj preĝi, ĝis la Sinjoro vokos min. Kaj kiam ni +renkontiĝos ĉe Dio, li venos pura kaj senkulpa al sia patrino!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Pura kaj senkulpa! <span class="staging">(turnas sin al <b>Peter</b>)</span> Ke mi rigardu vin! Jes, +estas la trajtoj de via patrino kaj de mi; vi estas tiu, kiun mi +dolore postsopiris.</p> + +<p>PETER<br> + +Mia patro, mia granda, admirinda patro; ke mi vivu kaj luktu por vi! +Ke via tasko estu la mia, kaj ke via tasko estu kiu ajn, — mi tamen +scias, ke mi luktas por la ĝusta!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(kun krio el ĝojo)</span> Vi fidas min! Vi fidas min!</p> + +<p>PETER<br> + +Neskueble!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj ĉio estas bona; do certe mi estas savita! Aŭdu, deĵetu la +pastran mantelon! La ĉefepiskopo liberigu vin de la eklezia promeso; +la reĝa filo portu glavon, iru senhalte antaŭen al potenco kaj +honoro.</p> + +<p>PETER<br> + +Kune kun vi, mia alta patro! Kune ni iru!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(premas lin al si)</span> Jes, kune, ni du solaj!</p> + +<p>INGIBJORG<br> + +<span class="staging">(al si mem)</span> Ami, — ĉion oferi, — kaj forgesiĝi, — jen mia +sagao. <span class="staging">(eliras silente en la fono)</span></p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Granda reĝa faro estas nun farenda en Norvegio! Peter, mia filo, +aŭskultu! La tutan popolon ni veku kaj kunigu al unu; Vikenano kaj +Trondhejmano, Håleyg kaj Egdo, Opplandano kaj Sygno, ĉiuj fariĝu +kvazaŭ <em>unu</em> granda parencaro, — jen kredu, ke la lando +kreskos!</p> + +<p>PETER<br> + +Kia granda kaj kapturniga penso <em>tio</em> estas —!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu tiun vi kaptas?</p> + +<p>PETER<br> + +Jes — jes! — Klare —!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj vi fidas ĝin?</p> + +<p>PETER<br> + +Jes, jes; ĉar mi fidas vin!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(sovaĝe)</span> Håkon Håkonsson devas fali!</p> + +<p>PETER<br> + +Ĉar vi tion volas, estas ĝuste ke li falu.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kostos sangon; sed ne estas eviteble.</p> + +<p>PETER<br> + +Ne estas forĵetita la sango, kiu fluas por via tasko.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Via estu la tuta potenco, kiam mi estos firmiginta la regnon. Vi sidu +sur la reĝa seĝo, kun ringo ĉirkaŭ la frunto, kun la purpura +mantelo ŝvele vasta sur viaj ŝultroj; ĉiuj viroj en la lando klinu +sin por vi — <span class="staging">(sono de korno aŭdiĝas tre fore)</span> Ha! kio estas tio! +<span class="staging">(kun krio)</span> La militaro de la Birkibejnoj! Kion diris Pål Flida —? +<span class="staging">(rapidas al la fono)</span></p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(envenas kaj krias:)</span> <em>Nun</em> la horo estas super ni, reĝo Skule!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(konfuzita)</span> La Birkibejnoj! La armeo de reĝo Håkon! Kie ili +estas!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ili miriadas en miloj malsupren de Ejkaberg.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Sonorigu al armigo! Sonorigu, sonorigu! Konsilu; kie ni renkontu +ilin?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ĉiuj preĝejoj staras malfermaj por ni.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +La Birkibejnojn, mi demandas —!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Por ili ĉiuj pontoj kuŝas malfermaj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Fatala viro, kion vi faris!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Obeis mian reĝon.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mia filo! Mia filo! Ve al mi! Mi perdigis vian reĝecon!</p> + +<p>PETER<br> + +Ne, vi venkos! Tia granda reĝa penso ne mortos!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Silentu! <span class="staging">(sonoj de kornoj kaj krioj aŭdiĝas pli proksime)</span> Al +ĉevaloj; armigu vin! Estas nun pri pli ol vivo kaj morto de +viroj!</p> + +<p class="staging">(rapidas elen en la fono; la aliuloj postsekvas.)</p> + + +<h4 class="scenrubriko">STRATO en OSLO</h4> + + +<p class="staging">(Malaltaj lignaj domoj kun pordŝirmejoj ambaŭflanke. En la fono +la ĝardeno de la preĝejo St. Hallvard, enfermita per alta ŝtona +muro kun pordego. Maldekstraflanke ĉe la fino de la muro vidiĝas la +preĝejo, kies ĉefa enirejo staras malferma. Ankoraŭ estas nokto; +iom poste komencas la mateniĝo. La sturmsonorilo frapiĝas; tre fore +dekstre aŭdiĝas militkrioj kaj konfuza bruo.)</p> + +<p>LA KORNLUDISTO DE REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(venas de dekstre, sonorigas la kornon kaj krias:)</span> Prenu armilojn! +Prenu armilojn! ĉiuj viroj de reĝo Skule!</p> + +<p class="staging">(sonorigas denove kaj iras pluen; iom poste oni aŭdas lin +sonorigi kaj krii en la proksima strato.)</p> + +<p>VIRINO<br> + +<span class="staging">(venas ĉe dompordo dekstre)</span> Vi granda kompatema Dio, kio okazas?</p> + +<p>URBANO<br> + +<span class="staging">(kiu venis duone vestita el domo aliflanke de la strato)</span> La +Birkibejnoj estas en la urbo! Nun Skule ricevos pagon por siaj +kruelaĵoj.</p> + +<p>UNU EL LA VIROJ DE SKULE<br> + +<span class="staging">(venas kun kelkaj aliuloj portantaj mantelojn kaj armilojn surbrake, +el flanka strato de maldekstre)</span> Kie estas la Birkibejnoj!</p> + +<p>IU ALIA EL LA VIROJ DE SKULE<br> + +<span class="staging">(el domo dekstre)</span> Mi ne scias.</p> + +<p>LA UNUA<br> + +Tŝŝ! Aŭskultu! — Certe ili estas malsupre ĉe la Kaproponto.</p> + +<p>LA DUA<br> + +Do malsupren al la Kaproponto!</p> + +<p class="staging">(Ĉiuj rapidas elen dekstre; <b>urbano</b> venas kurante de la sama +flanko.)</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Hej, najbaro, de kie vi venas?</p> + +<p>DUA URBANO<br> + +De ĉe la Lo-rivero; tie estas terure.</p> + +<p>VIRINO<br> + +Sankto Olaf kaj Sankto Hallvard! Ĉu estas la Birkibejnoj, aŭ kiuj +estas?</p> + +<p>DUA URBANO<br> + +Jes certe estas la Birkibejnoj; reĝo Håkon kunestas; la tuta ŝiparo +kuŝigas sin ĉe la kajoj; sed mem li iris borden en la +Ejkaberg-haveneto kun siaj plej fortaj viroj.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Do li venĝos sin pro la perdo de viroj ĉe Låka!</p> + +<p>DUA URBANO<br> + +Jes, fidu tion!</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Jen vidu, — tie jam fuĝas la Vårbelgoj!</p> + +<p class="staging">(Aro de la viroj de Skule envenas fuĝante de dekstre.)</p> + +<p>UNU EL LA VIROJ<br> + +Enen en la preĝejon! Neniu povas kontraŭstari la Birkibejnojn, tiel +kiel ili sturmas antaŭen ĉi-nokte!</p> + +<p class="staging">(La aro ĵetas sin en la preĝejon kaj ŝlosas la pordon +interne.)</p> + +<p>DUA URBANO<br> + +<span class="staging">(rigardas eksteren dekstre)</span> Mi videtas standardon tre fore malsupre +en la strato; devas esti tiu de reĝo Håkon.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Vidu, vidu kiel la Vårbelgoj fuĝas!</p> + +<p class="staging">(Alia aro venas de dekstre.)</p> + +<p>UNU EL LA ARO<br> + +Ni savu nin en la preĝejon, kaj petu gracon!</p> + +<p class="staging">(Ili sturmas al la pordego.)</p> + +<p>PLURAJ VÅRBELGOJ<br> + +Estas ŝlosita; estas ŝlosita!</p> + +<p>LA UNUA<br> + +Do supren al Martestokke!</p> + +<p>LA DUA<br> + +Kie estas reĝo Skule?</p> + +<p>LA UNUA<br> + +Mi ne scias. Kuru! Jen mi vidas la standardon de la Birkibejnoj! <span class="staging">(Ili +fuĝas preter la preĝejon elen maldekstre.)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(venas de dekstre kun sia standardportanto, <b>Gregorius Jonsson, +Dagfinn Bonde</b> kaj pluraj aliaj viroj.)</span></p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Aŭskultu la militkrion! Skule arigas siajn virojn malantaŭ la +preĝeja ĝardeno.</p> + +<p>MALJUNA URBANO<br> + +<span class="staging">(vokas de sia pordo al <b>Håkon</b>:)</span> Gardu Vin, kara sinjoro; La +Vårbelgoj estas koleraj nun, ĉar ili batalas por la vivo!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu estas vi, maljuna Gutorm Erlingsson? Vi luktis kaj por mia patro +kaj por mia avo, vi.</p> + +<p>LA URBANO<br> + +Dio donu, ke mi povus lukti ankaŭ por Vi.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi estas tro maljuna por tio, kaj ne bezoniĝas; venas homoj de ĉiuj +flankoj.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(montras super la muron dekstren)</span> Jen venas la standardo de la duko!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +La duko mem! Li rajdas sian blankan batalĉevalon.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ni devas bari por li elirejon tra la pordo ĉi tie.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Sonorigu, sonorigu! <span class="staging">(La kornludisto sonorigas)</span> Pli bone ludis vi, +hundido, kiam vi ludis por mono sur la kajo en Bergen!</p> + +<p class="staging">(La ludisto sonorigas denove, sed pli forte ol la unuan fojon; +alvenas multaj homoj.)</p> + +<p>IU VÅRBELGO<br> + +<span class="staging">(de dekstre, fuĝante al la preĝejo, persekutata de Birkibejno)</span> +Ŝparu la vivon! Ŝparu la vivon!</p> + +<p>LA BIRKIBEJNO<br> + +Eĉ ne se vi sidus sur la altaro! <span class="staging">(morthakas lin)</span> Multekostan +mantelon aspekte vi havas; ĝin mi povos uzi. <span class="staging">(volas preni la +mantelon, sed eligas krion kaj forĵetas sian glavon.)</span> Sinjoro reĝo! +Neniun baton plu mi batos por vi!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Kaj tion vi diras en tia momento!</p> + +<p>LA BIRKIBEJNO<br> + +Ne pluan batalon!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(morthakas lin)</span> Ne, nun vi ja povas ŝpari vin!</p> + +<p>LA BIRKIBEJNO<br> + +<span class="staging">(montranta al la morta Vårbelgo)</span> Mi opiniis, ke mi faris sufiĉe, kiam +mi mortigis mian propran fraton. <span class="staging">(mortas)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +Lia frato!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ĉu? <span class="staging">(iras al la korpo de la Vårbelgo)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu vero?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Estas ja tiel.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(skuita)</span> Jen vidiĝas plej klare, kia milito tiu estas, kiun ni nun +faras. Frato kontraŭ frato, patro kontraŭ filo; — je Dio, la +ĉiopova, tio devas havi finon!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Jen la duko en akra lukto kontraŭ la aro de Knut jarlo!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Baru la pordegon por li ĉi tie, reĝanoj!</p> + +<p class="staging">(Interne de la muro vidiĝas la luktantoj. La <b>Vårbelgoj</b> trabatas +al si vojon maldekstren, pelante la Birkibejnojn futon post futo +malantaŭen. <b>Reĝo Skule</b> rajdas sian blankan batalĉevalon, kun +tirita glavo. <b>Peter</b> iras flanke de li kaj tenas la bridrimenon; en +la maldekstra mano alte levita krucifikso. <b>Pål Flida</b> portas la +standardon de <b>Skule</b>, kiu estas blua kun staranta ora leono sen +hakilo.)</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Morthaku senindulge! Ŝparu neniun! Venis nova tronpretendanto en +Norvegio!</p> + +<p>LA BIRKIBEJNOJ<br> + +Nova tronpretendanto li diras!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Skule Bårdsson, ni dividu la regnon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉio aŭ nenio!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Pensu pri la reĝino, via filino!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi havas filon, mi havas filon! Mi pensas pri neniu alia ol li!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ankaŭ mi havas filon; — se mi falos, li havos la regnon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mortigu la reĝidon kie vi trovos ĝin! Mortigu ĝin sur la trono; +mortigu ĝin ĉe la altaro; mortigu ĝin, mortigu ĝin inter la +brakoj de la reĝino!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jen vi eldiris vian juĝon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(hakas ĉirkaŭe)</span> Mortigu, mortigu senindulge! Reĝo Skule havas +filon! Mortigu, mortigu! <span class="staging">(La lukto moviĝas eksteren maldekstre.)</span></p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +La Vårbelgoj trahakas sin!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Jes, sed nur por fuĝi.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Jes, je la ĉielo, — la alia pordego staras malferma; jen ili jam +fuĝas!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Supren al Martestokke. <span class="staging">(ekkrias:)</span> Post ilin, post ilin, Knut jarlo! +Prenu venĝon por la vira falo ĉe Låka!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi aŭdis; li kondamnis mian infanon senpaca, — mian senkulpan +infanon, la elektitan reĝon post mi!</p> + +<p>LA REĜANOJ<br> + +Jes, jes, ni aŭdis!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj kia puno estas decidita por tia peko?</p> + +<p>LA VIROJ<br> + +La morto!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Do li devas morti! <span class="staging">(levas la manon por ĵuro)</span> Ĉi tie mi ĵuras: +Skule Bårdsson mortu, kie ajn kie li renkontiĝos sur nesankta +grundo!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Estas la devo de kiu ajn fidelulo faligi lin.</p> + +<p>BIRKIBEJNO<br> + +<span class="staging">(de maldekstre)</span> Nun fuĝas duko Skule!</p> + +<p>LA URBANOJ<br> + +La Birkibejnoj venkis!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kiun vojon?</p> + +<p>LA BIRKIBEJNO<br> + +Preter Martestokke, supren al Ejdsvoll; la plimulto havis siajn +ĉevalojn starantaj supre en la stratoj; alie eĉ ne unu forsavus sin +en vivo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Dankon al Dio pro la helpo ankaŭ ĉi tiun fojon! <em>Nun</em> la reĝino +povos libere veni surteren de la ŝiparo.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(montras dekstren)</span> Ŝi jam estas sur la tero, sinjoro; jen ŝi venas.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(al tiuj, kiuj staras plej proksime al li)</span> La plej peza restas; ŝi +estas kara filino; — aŭskultu, — eĉ ne vorto al ŝi pri la +danĝero, kiu minacas la infanon. Promesu al mi, ĉiuj kiel unu, +defendi la filon de via reĝo; sed ne lasu ŝin ion scii.</p> + +<p>LA VIROJ<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Ni promesas!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(venas kun sinjorinoj kaj sekvantaro de dekstre)</span> Håkon, mia edzo! La +ĉielo ŝirmis vin; vi venkis kaj estas nevundita.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jes, mi venkis. Kie estas la infano?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Sur la reĝa ŝipo, inter la manoj de fidindaj viroj.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Pluraj iru tien. <span class="staging">(kelkaj el la viroj iras.)</span></p> + +<p>MARGRETE<br> + +Håkon, kie estas — duko Skule?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Li prenis la vojon supren al la Opplandoj.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Do li vivas! — Mia edzo, ĉu mi rajtas danki Dion ĉar li vivas?</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(en doloriga lukto kun si mem)</span> Aŭskultu min, Margrete; vi estis por +mi fidela edzino, sekvis min en bono kaj malbono, vi estis nedireble +riĉa pri amo; — nun mi devas kaŭzi al vi pezan doloron; mi +nevolonte farus; sed mi estas reĝo, tial mi devas —</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(streĉe)</span> Ĉu rilatas al — la duko?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Jes. Ne povas fali sur min pli doloriga sorto, ol vivi mian vivon tre +fore de vi; sed se vi trovas ke tiel devas esti post tio, kion mi nun +diros al vi, — se ŝajnas al vi, ke vi ne plu eltenas sidi ĉe mia +flanko, ne plu povas vidi min sen fariĝi pala, — nu, do ni devas +disiĝi — vivi aparte ni ambaŭ, — kaj mi ne mallaŭdos vin pro +tio.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Disiĝi de vi! Kiel vi povas pensi tian penson! Donu al mi vian manon —!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ne tuŝu ĝin! — Ĝi ĵus leviĝis por ĵuro —</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Por ĵuro?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Por ĵuro, kiu nerompeble sigelis juĝon al morto.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(kun krio)</span> Mia patro! Ho, mia patro! <span class="staging">(Ŝancelas; kelkaj virinoj +alrapidas kaj subtenas ŝin.)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +Jes, Margrete, — kiel reĝo mi kondamnis vian patron al morto.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Do li certe faris pli gravan krimon, ol kiam li prenis reĝan +nomon.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Li faris; — kaj se vi nun trovas, ke ni devas disiĝi, do tio +okazu.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(pli proksime kaj kun forto)</span> Neniam ni povas disiĝi! Mi estas via +edzino, nenio alia en la mondo ol via edzino!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu vi estas sufiĉe forta? Ĉu vi komprenis ĉion? Mi kondamnis vian +patron.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mi aŭdis kaj komprenis ĉion. Vi kondamnis mian patron.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj vi ne postulas scii, kia estas lia peko?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Sufiĉas ja ke vi konas ĝin.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Sed estas al la <em>morto</em>, ke mi kondamnis lin!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(genuas antaŭ la reĝo kaj kisas lian manon)</span> Mia edzo kaj alta +sinjoro, vi juĝas juste!</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> +</div> + +<div class="acte"> +<h3 class="actehead">KVINA AKTO</h3> + + +<p class="staging">(Ĉambro en la reĝa korto en Nidaros. La enirpordo estas dekstre; +antaŭe sur la sama flanko estas fenestro. Maldekstre pli malgranda +pordo. Estas sombriĝo; <b>Pål Flida, Bård Bratte</b> kaj pluraj aliaj el +la plej altstaraj viroj staras ĉe la fenestro rigardante +supren.)</p> + +<p>HIRDANO<br> + +Kiel ruĝe ĝi lumas!</p> + +<p>IU ALIA<br> + +Ĝi streĉas sin trans la duonan ĉielon, kiel ardantan glavon.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Sankta reĝo Olaf, kion aŭguras tia terura signo?</p> + +<p>MALJUNA VÅRBELGO<br> + +Certe ĝi antaŭdiras la morton de granda estro.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +La morton de Håkon, Vi bonaj Vårbelgoj. Li kuŝas ekstere en la +fjordo kun la ŝiparo; ni povas atendi lin en la urbo ĉi-vespere; — +ĉi tiun fojon ni estas en la vico por venki!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Ne fidu tion; ne estas granda kuraĝo en la armeo nun.</p> + +<p>LA MALJUNA VÅRBELGO<br> + +Estas ja kompreneble; ekde la fuĝo de Oslo reĝo Skule enfermis sin, +kaj volas nek vidi nek paroli kun siaj viroj.</p> + +<p>UNUA HIRDANO<br> + +En la urbo estas homoj, kiuj ne scias ĉu li vivas aŭ estas +morta.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +La reĝo devas elveni, kiel ajn kiel malsana li estas. Parolu al li, +Bård Bratte, — estas pri la savo de ĉiuj.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Ne utilas; mi parolis al li antaŭe.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Do mi mem provu. <span class="staging">(iras al la pordo maldekstre kaj frapas)</span> Sinjoro +reĝo, Vi devas preni la estradon en propraj manoj; ne taŭgas kiel +nun estas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(interne)</span> Mi estas malsana, Pål Flida!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ĉu Vi povas aliaĵon atendi? Vi ja ne manĝis dum du tagoj; Vi devas +fortigi kaj flegi Vin —</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi estas malsana.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Je la ĉiopova, ne troviĝas ekskuzo. Reĝo Håkon alvelas ekstere sur +la fjordo, kaj estas atendinda ĉi tie en Nidaros kiam ajn.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Frapu lin por mi! Mortigu lin kaj la reĝan infanon.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Vi devas mem kunesti, sinjoro!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ne, ne, ne, — Vi estas pli certaj pri la venko, kiam <em>mi</em> ne +kunestas.</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(venas de dekstre; li estas armile vestita)</span> Estas maltrankvilo inter +la urbanoj; ili ariĝas grandnombre antaŭ la reĝa korto.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Se la reĝo ne parolos al ili, ili perfidos lin, kiam pleje +gravas.</p> + +<p>PETER<br> + +Do li devas paroli al ili. <span class="staging">(ĉe la pordo maldekstre)</span> Patro! La +Trondhejmanoj, viaj plej fidelaj viroj, retiras sin de vi, se vi ne +donas al ili kuraĝon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kion diris la skaldo?</p> + +<p>PETER<br> + +La skaldo?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +La skaldo, kiu mortis por mia tasko en Oslo. Oni ne povas doni, kion +oni ne mem posedas, li diris.</p> + +<p>PETER<br> + +Do vi eĉ ne povas fordoni la regnon; ĉar ĝi estas la mia post +vi!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Nun mi venos!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Dio estu laŭdata!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(elvenas ĉe la pordo; li estas pala kaj kaviĝinta, liaj haroj forte +griziĝis)</span> Ne rigardu min! Mi ne ŝatas, ke vi rigardu min, nun kiam +mi estas malsana! <span class="staging">(iras antaŭen al <b>Peter</b>)</span> Forpreni de vi la +regnon, vi diras? Granda Dio de la ĉielo, kion mi estis faronta!</p> + +<p>PETER<br> + +Ho, pardonu al mi; — mi ja scias, ke tio, kion vi faras, estas la +plej ĝusta.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ne, ne, ne ĝis nun; — sed mi volas esti forta kaj sana nun, — mi +volas agi.</p> + +<p>LAŬTAJ KRIOJ<br> + +<span class="staging">(ekstere dekstre)</span> Reĝo Skule! Reĝo Skule!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kio estas?</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +<span class="staging">(ĉe la fenestro)</span> La urbanoj ariĝas; la tuta reĝa korto estas plena +de homoj; — Vi devas paroli al ili.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu mi aspektas kiel reĝo; ĉu mi povas nun paroli!</p> + +<p>PETER<br> + +Vi devas, mia alta patro!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Bone, tiel okazu. <span class="staging">(iras al la fenestro kaj flankentiras la kurtenon, +sed malkaptas ĝin rapide, kaj ekretiras sin pro timo)</span> Jen denove +streĉas sin la ardanta glavo super mi!</p> + +<p>PETER<br> + +Ĝi antaŭdiras, ke la glavo de venko estas tirita por vi.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, se tiel nur estus. <span class="staging">(iras al la fenestro, kaj ekparolas:)</span> +Trondhejmanoj, kion vi volas; — staras ĉi tie via reĝo.</p> + +<p>URBANO<br> + +<span class="staging">(ekstere)</span> Foriru el la urbo! La Birkibejnoj volas mortigi kaj +bruligi, se ili trovos Vin ĉi tie.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ni ĉiuj devas kunteni. Mi estis por vi milda reĝo; mi ne multe +postulis militan imposton —</p> + +<p>VIRA VOĈO<br> + +<span class="staging">(malsupre inter la amaso)</span> Kion vi do nomas tiun sangon, kiu fluis ĉe +Låka kaj en Oslo?</p> + +<p>VIRINO<br> + +Redonu al mi mian fianĉon!</p> + +<p>KNABO<br> + +Redonu al mi mian patron kaj mian fraton!</p> + +<p>ALIA VIRINO<br> + +Redonu al mi miajn tri filojn, reĝo Skule!</p> + +<p>VIRO<br> + +Li ne estas reĝo; ĉar li ne honoriĝis kiel reĝo sur la ĉerko de +Sankta Olaf!</p> + +<p>MULTAJ VOĈOJ<br> + +Ne, ne. — li ne honoriĝis sur la ĉerko de Sankta Olaf!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(retiras sin malantaŭen de la kurteno)</span> Ne honoriĝis —! Ne +reĝo!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Malfeliĉe estis, ke la sankta ĉerko ne fariĝis elportata, kiam Vi +elektiĝis.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Se la urbanoj perfidas, ni ne povos teni nin en Nidaros, se la +Birkibejnoj venos.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj ili perfidos, tiom longe kiam mi ne estas honorigita sur la +sankta ĉerko.</p> + +<p>PETER<br> + +Do elportu la ĉerkon, kaj farigu vin honorigata nun!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(kapskue)</span> Kiel tio fariĝus?</p> + +<p>PETER<br> + +Ĉu ekzistas io ne farigebla kiam estas pri <em>li</em>? Sonorigu al tingo, +kaj elportu la ĉerkon!</p> + +<p>PLURAJ EL LA VIROJ<br> + +<span class="staging">(retiras sin)</span> Preĝeja rabo!</p> + +<p>PETER<br> + +Ne preĝeja rabo; — venu, venu! La kanonikoj estas bonvolemaj al +reĝo Skule; ili konsentos —</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ili ne faros; ili ne kuraĝas pro la ĉefepiskopo.</p> + +<p>PETER<br> + +Ĉu vi estas reĝanoj, kaj ne volas helpi, kiam estas pri tia granda +afero! Bone. Estas aliuloj tie malsupre, kiuj estos pli volemaj. Mia +patro kaj reĝo, la kanonikoj cedu; mi volas peti, mi volas petegi; +sonorigu al tingo; vi rajte portu vian reĝan nomon. <span class="staging">(rapidas elen +dekstre)</span></p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(ĝojege)</span> Ĉu Vi vidis lin! Ĉu Vi vidis mian gloran filon! Kiel +lumis liaj okuloj! Jes, ni volas ĉiuj lukti kaj venki. Kiel fortaj +estas la Birkibejnoj?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ne pli fortaj ol ke ni superos ilin, se la urbanoj tenos sin al +ni.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ili <em>tenu</em> sin al ni. Ni devas ĉiuj samopinii, kaj fini ĉi tiun +teruran luktadon. Ĉu vi do ne vidas la ĉielan signon, ke ni finu +ĝin? La ĉielo koleriĝas al la tuta Norvegio, pro la krimoj, kiuj +longe fariĝis. Ardantaj glavoj alte supre lumas ĉiun nokton; +virinoj falas kaj naskas en la preĝejoj; anima pesto ŝteliras al +pastroj kaj al gemonaĥoj, tiel ke ili kuras laŭ la stratoj kriante, +ke la lasta tago venis. Jes, je la ĉiopova, tio finiĝu per unu +bato!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Kion Vi ordonas, ke ni faru?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉiujn pontojn vi rompu.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Iru, kaj rompu ĉiujn pontojn!</p> + +<p class="staging">(Hirdano eliras dekstre.)</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉiuj viroj kunvenu en la Eyratingejo; eĉ ne unu Birkibejno metu +sian piedon en Nidaros.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Bone dirite, reĝo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiam la sankta ĉerko estos elportita, sonorigu al tingo. Kunvoku la +armeon kaj la urbanojn.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(al unu el la viroj)</span> Iru kaj igu la trumpetiston blovi en la stratoj. +<span class="staging">(la viro eliras.)</span></p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(parolas al la amaso elde la fenestro)</span> Tenu firme al mi, Vi +funebrantaj kaj plendantaj tie malsupre. Denove venu paco kaj lumo +super la landon, kiel en la unuaj belaj tagoj de Håkon, kiam la greno +donis rikolton du fojojn ĉiun someron. Tenu vin al mi; fidu min kaj +kredu al mi; tion mi ege bezonas. Mi atentos pri vi, kaj por vi mi +luktos; mi sangos kaj falos por Vi, se Vi postulas; sed ne perfidu +min, kaj ne dubu —! <span class="staging">(laŭta krio, kiel el timo, aŭdiĝas en la +amaso)</span> Kio estas <em>tio</em>?</p> + +<p>SOVAĜA VOĈO<br> + +Pentefaru, pentefaru!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +<span class="staging">(elrigardas)</span> Estas pastro, kiun la diablo obsedis!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Li ŝiras sian kapuĉon en ĉifonojn kaj vipas sin per skurĝo.</p> + +<p>LA VOĈO<br> + +Pentofaru, pentofaru; la lasta tago venis!</p> + +<p>MULTAJ VOĈOJ<br> + +Fuĝu; fuĝu! Veo super Nidaros! Tiel peka faro!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kio okazis?</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Ĉiuj fuĝas, ĉiuj forkuras, kvazaŭ sovaĝa besto venus inter +ilin.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, ĉiuj fuĝas — <span class="staging">(kun ekkrio el ĝojo)</span> Ha! ne gravas; — ni estas +savitaj; vidu, vidu, — la ĉerko de reĝo Olaf staras meze en la +reĝa korto!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +La ĉerko de reĝo Olaf!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Jes, je la ĉielo, — jen ĝi staras!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +La kanonikoj al mi estas fidelaj; tian bonan agon ili neniam antaŭe +faris!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Aŭdu; sonoriĝas al tingo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Nun mi do leĝe honoriĝos.</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(venas de dekstre)</span> Surprenu la reĝan mantelon; nun la sankta ĉerko +staras ekstere.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Do vi savis la regnon por mi kaj vi; kaj dekoble ni danku la piajn +kanonikojn, ke ili cedis.</p> + +<p>PETER<br> + +La kanonikojn, mia patro; — al ili vi neniun dankon ŝuldas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu ne <em>ili</em> vin helpis?</p> + +<p>PETER<br> + +Ili anatemis ĉiun, kiu kuraĝis tuŝi la sanktaĵon.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Do la ĉefepiskopo! Fine li do cedis.</p> + +<p>PETER<br> + +La ĉefepiskopo anatemis pli forte ol la kanonikoj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ho, mi vidas, ke mi daŭre havas fidelajn virojn. Vi staris ĉi tie +timemaj kaj cedis, Vi, kiuj devus esti al mi plej proksimaj, — kaj +tie malsupre en la amaso mi havas tiujn, kiuj kuraĝis preni sur sin +tian grandan pekon pro mi.</p> + +<p>PETER<br> + +Eĉ ne unu fidelan viron vi havas, kiu kuraĝis preni la pekon sur +sin.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉiopova Dio, ĉu okazis miraklo; — kiu elprenis la sanktaĵon?</p> + +<p>PETER<br> + +Mi, mia patro!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(kun ekkrio)</span> Vi!</p> + +<p>LA HOMOJ<br> + +<span class="staging">(retiras sin eviteme)</span> Preĝeja rabisto!</p> + +<p class="staging">(<b>Pål Flida, Bård Bratte</b> kaj kelkaj aliaj eliras.)</p> + +<p>PETER<br> + +La ago estis farenda. La fideleco de neniu homo estas fidinda antaŭ +ol vi estos leĝe honorita. Mi petis, mi petegis al la kanonikoj, +nenio helpis. Tiam mi rompis la preĝejan pordon; neniu kuraĝis +sekvi min. Mi saltis sur la ĉefaltaron, kaptis la tenilon kaj +kontraŭmetis la genuojn; estis kvazaŭ mistera potenco donis al mi +pli ol homajn fortojn. La ĉerko malfiksiĝis, mi tiris ĝin post mi +malsupren laŭ la preĝeja planko, dum la anatemo kraketadis kiel +ŝtormo alte supre sub la volboj; mi tiris ĝin el la preĝejo, ĉiuj +fuĝis kaj retiris sin for de mi; je veno meze en la reĝa korto, la +tenilo rompiĝis; jen ĝi estas. <span class="staging">(Tenas ĝin supre)</span></p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(silenta, terurfrapita)</span> Preĝejrabisto!</p> + +<p>PETER<br> + +Por vi; por via granda reĝa penso! Sed vi volas forviŝi la pekon.; +ĉio malbona vi volas forviŝi. Venos lumo kaj paco kun vi; brila +tago leviĝos sur la landon; — kio do gravas, se ventega nokto +antaŭiris?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Lumis kvazaŭ sanktula suno ĉirkaŭ via kapo, kiam via patrino venis +kun vi; — kaj nun ŝajnas al mi, ke mi vidas la anatemon fulmi.</p> + +<p>PETER<br> + +Patro, patro, ne pensu pri mi; ne timu por mia veo kaj bono. Estas ja +via volo, kiun mi plenumis; — kiel kalkuli tion al mi kiel +kulpon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi volis posedi vian fidon al mi, kaj via fido fariĝis peko.</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(sovaĝe)</span> Pro vi, pro vi! Tial Dio ne kuraĝas ion alian fari, ol +forlavi ĝin!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Pura kaj senpeka, mi promesis al Ingibjorg, — kaj li mokas la +ĉielon!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +<span class="staging">(envenas)</span> Ĉio en ribelo! La terura ago frapis viajn virojn kun timo; +ili fuĝas en la preĝejojn.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ili <em>eliru</em>, ili <em>devas</em> eliri!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +<span class="staging">(envenas)</span> La urbanoj ekstaris kontraŭ Vin; ili mortigas la +Vårbelgojn sur la stratoj kaj en la domoj, kie ajn kie ili povas +trovi ilin!</p> + +<p>HIRDANO<br> + +<span class="staging">(envenas)</span> Nun la Birkibejnoj velas supren en la riveron!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kuntrompetu miajn virojn. Neniu devas perfidi min nun!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Neeblas; la timo paralizis ilin.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(malespera)</span> Sed mi ne <em>povas</em> fali nun! Mia filo ne devas morti kun +morta kulpo sur sia animo!</p> + +<p>PETER<br> + +Ne pensu pri mi; vi estas la sola pri kiu gravas. Ni direktu nin +supren al Innherad; tie ĉiuj viroj estas fidelaj!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, fuĝo! Sekvu min, kiu ajn, kiu volas savi la vivon!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Kiun vojon?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Trans la ponton!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Vi estus devinta rompi ilin en Oslo, kaj nun vi devus lasi ilin stari +en Nidaros.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Tamen trans la riveron; — estas vivo kaj beateco savinda! Fuĝo! +Fuĝo! <span class="staging">(Li kaj <b>Peter</b> rapidas elen dekstre.)</span></p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Jes, pli bone tio, ol faliĝi de la urbanoj kaj la Birkibejnoj.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +En la nomo de Dio do, ni fuĝu. <span class="staging">(Ĉiuj sekvas <b>Skule</b>.)</span></p> + +<p class="staging">(Mallonga tempo la ĉambro estas malplena; aŭdiĝas fora kaj +obtuza bruo de la stratoj; poste sturmas aro de armitaj urbanoj enen +tra la pordo dekstre.)</p> + +<p>URBANO<br> + +Envenu! Ĉi tie li devas esti.</p> + +<p>IU ALIA<br> + +Mortigu lin!</p> + +<p>PLURAJ<br> + +Mortigu ankaŭ la preĝejrabiston!</p> + +<p>OPULO<br> + +Aliru singardeme; ili kontraŭmordas.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Ne estas danĝero; la Birkibejnoj jam estas supre en la strato.</p> + +<p>URBANO<br> + +<span class="staging">(venas)</span> Tro malfrue; — reĝo Skule fuĝis.</p> + +<p>PLURAJ<br> + +Kien? Kien?</p> + +<p>LA VENINTO<br> + +Enen en iu el la preĝejoj, mi opinias; ili estas plenaj de +Vårbelgoj.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Ni serĉu lin; grandan dankon kaj pagon reĝo Håkon donos al tiu +viro, kiu mortigas Skule.</p> + +<p>IU ALIA<br> + +Jen la Birkibejnoj.</p> + +<p>IU TRIA<br> + +Reĝo Håkon mem.</p> + +<p>MULTAJ EN LA ARO<br> + +<span class="staging">(krias)</span> Saluton al reĝo Håkon Håkonsson!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(envenas de dekstre sekvata de <b>Gregorius Jonsson, Dagfinn Bonde</b> kaj +multaj aliaj)</span> Jes, nun vi estas humilaj, vi Tronhejmanoj! Vi sufiĉe +longe kontraŭstaris min.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +<span class="staging">(surgenue)</span> Gracon, sinjoro; Skule Bårdsson premis nin severe!</p> + +<p>IU ALIA<br> + +<span class="staging">(ankaŭ genuante)</span> Li devigis nin, alie ni neniam estus lin +sekvintaj.</p> + +<p>LA UNUA<br> + +Li prenis nian havaĵon, kaj devigis nin batali por sia maljusta +afero.</p> + +<p>LA DUA<br> + +Aĥ, alta sinjoro, li estis skurĝo por siaj amikoj kiel por siaj +malamikoj.</p> + +<p>MULTAJ VOĈOJ<br> + +Jes, jes, — Skule Bårdsson estis skurĝo por la tuta lando.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Estus vera vorto, tiu.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Bone; kun vi urbanoj mi poste parolos; mi intencas puni severe, kion +vi krimis; sed unue estas io alia por pripensi. Ĉu iu scias kie +Skule Bårdsson estas?</p> + +<p>PLURAJ<br> + +Ene en iu el la preĝejoj, sinjoro!</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉu vi tion certe scias?</p> + +<p>LA URBANOJ<br> + +Jes, tie estas ĉiuj Vårbelgoj.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(mallaŭte al <b>Dagfinn Bonde</b>)</span> Ni devas trovi lin; postenigu gardojn +antaŭ ĉiujn preĝejojn en la urbo.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Kaj kiam li troviĝos, li estu senprokraste mortigata.</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Mortigata? Dagfinn, Dagfinn, kiel peza tio estas por +mi.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Sinjoro, Vi tion ĵuris solene en Oslo.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Kaj ĉiu homo en la lando postulos lian morton. <span class="staging">(turnas sin al +<b>Gregorius Jonsson</b>; neaŭdeble por la aliuloj)</span> Iru; vi iam estis lia +amiko; serĉu lin, kaj igu lin fuĝi el la lando.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(ĝoja)</span> Vi tion volas, sinjoro?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Pro mia pia, aminda edzino.</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Sed se li <em>ne</em> fuĝos; se li ne volos aŭ ne povos?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Je la nomo de Dio, tiam mi ne povos ŝpari lin; tiam mia reĝa vorto +staru valida. Iru!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +Mi iros kaj faros mian plej bonan. La ĉielo faru ke sukcesos. +<span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + +<p>HÅKON<br> + +Vi, Dagfinn Bonde, iru kun fidelaj viroj al la reĝa ŝipo; vi +konduku la reĝinon kaj la infanon supren al la monaĥejo +Elgisetro.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Sinjoro, ĉu vi opinias, ke tie ŝi estos sekura?</p> + +<p>HÅKON<br> + +Nenie ajn ŝi estos pli sekura. La Vårbelgoj enfermis sin en la +preĝejojn, kaj ŝi petegis; ŝia patrino estas en Elgisetro.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Jes, jes, mi scias.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Salutu la reĝinon kore de mi; kaj ankaŭ salutu sinjorinon Ragnhild. +Diru, ke tuj kiam la Vårbelgoj subigis sin kaj ricevis gracon, ĉiuj +sonoriloj en Nidaros sonoru, kiel signo, ke denove estas paco en la +lando. — Vi urbanoj morgaŭ staru respondece kaj ricevu vian punon, +ĉiu ope laŭ siaj faroj. <span class="staging">(eliras kun siaj viroj)</span></p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Veo al ni morgaŭ!</p> + +<p>DUA URBANO<br> + +Ni ekhavos grandan kalkulon.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Ni, kiuj tiom longe kontraŭstaris al Håkon, — kiuj kune salutis +Skule, kiam li prenis reĝan nomon.</p> + +<p>DUA URBANO<br> + +Kiuj donis al Skule kaj ŝipojn kaj armilaron, — kiuj aĉetis ĉiujn +havaĵojn, kiujn li rabis de la distriktestroj de Håkon.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Jes, veo al ni morgaŭ!</p> + +<p>IU URBANO<br> + +<span class="staging">(rapide eniras de maldekstre)</span> Kie estas Håkon? Kie estas la +reĝo?</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Kion vi volas pri li?</p> + +<p>LA ALVENINTO<br> + +Doni al li grandan kaj gravan mesaĝon.</p> + +<p>PLURAJ<br> + +Kiun?</p> + +<p>LA ALVENINTO<br> + +Tion mi nur diras al la reĝo mem.</p> + +<p>PLURAJ<br> + +Jes, diru, diru!</p> + +<p>LA ALVENINTO<br> + +Skule Bårdsson fuĝas supren al Elgisetro.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Neeblas! Li estas en unu el la preĝejoj.</p> + +<p>LA ALVENINTO<br> + +Ne, ne, li kaj la filo transiris la riveron en remilboato.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Ha, kaj ni povos savi nin el la kolero de Håkon.</p> + +<p>DUA URBANO<br> + +Jes, ni informu lin, kie estas Skule.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Ne! Pli bone ol tio; ni nenion diros, sed mem iru supren al Elgisetro +kaj faligu Skule.</p> + +<p>DUA URBANO<br> + +Jes, jes, — ni faru!</p> + +<p>TRIA URBANO<br> + +Sed ĉu ne multaj Vårbelgoj sekvis trans la riveron?</p> + +<p>LA ALVENINTO<br> + +Ne, estis nur malmultaj viroj en la boato.</p> + +<p>UNUA URBANO<br> + +Ni armos nin plej eble bone. Ho, nun la urbanoj estas savitaj! Ne +diru al iu, kion ni intencas; ni estas sufiĉe multnombraj, — kaj +jen supren al Elgisetro!</p> + +<p>ĈIUJ<br> + +<span class="staging">(mallaŭte)</span> Jes, supren al Elgisetro! <span class="staging">(Ili eliras maldekstre rapide +sed singardeme.)</span></p> + + +<h4 class="scenrubriko">PICEA ARBARO EN LA DEKLIVOJ SUPRE DE NIDAROS</h4> + + +<p class="staging">(Estas lunlumo; sed la nokto estas tiel nebula, ke la fono nur +malklare videtiĝas, kaj foje preskaŭ ne. Arbostumpoj kaj grandaj +ŝtonoj kuŝas ĉirkaŭe. <b>Reĝo Skule, Peter, Pål Flida, Bård +Bratte</b> kaj pluraj Vårbelgoj venas tra la arbaro de maldekstre.)</p> + +<p>PETER<br> + +Venu jen, kaj ripozu vin, mia patro!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, lasu min ripozi, ripozi. <span class="staging">(falglitas malsupren ĉe ŝtono)</span></p> + +<p>PETER<br> + +Kiel estas al vi?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi estas malsata! Malsana, malsana! Mi vidas la ombrojn de mortintaj +viroj.</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(eksaltas)</span> Havigu helpon, — panon al la reĝo.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Nun kiu ajn estas reĝo; ĉar estas pri la vivo. Ekstaru, Skule +Bårdsson; se vi estas reĝo, do ne kuŝu tie regante la landon.</p> + +<p>PETER<br> + +Se vi mokas mian patron, mi mortigos vin!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Mi mortiĝos same kiel; min Håkon neniam donos gracon; ĉar mi estis +lia distriktestro, kaj perfidis lin pro Skule. Ekpensu ion, kio povos +savi nin! Ne ekzistas tia senesperiga faro, kiun mi nun ne kuraĝus +fari.</p> + +<p>IU VÅRBELGO<br> + +Se ni nur povus ŝtelveni al la monaĥejo ĉe Holm.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Pli bone al Elgisetro.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +<span class="staging">(ekdiras subite)</span> Plej bone iri al la ŝipo de Håkon, kaj rabi la +reĝan infanon.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ĉu vi furiozas?</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Ne, ne, tio estas nia sola savo, kaj ankaŭ facile farebla. La +Birkibejnoj traserĉas ĉiun domon, kaj staras garde antaŭ la +preĝejoj; ili ne kredas, ke iuj el ni povis fuĝi, ĉar ĉiuj pontoj +estis rompitaj. Ne eblas ke multnombra ŝipanaro estas sur la ŝipoj; +se ni havas la tronpretendanton en nia potenco, Håkon devos doni al +ni pacon, aŭ lia ido mortu kun ni. Kiu volas kunveni por savi la +vivon?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ne mi, se ĝi saviĝus tiamaniere.</p> + +<p>PLURAJ<br> + +Ne mi! Ne mi!</p> + +<p>PETER<br> + +Ha, sed se estus por savo de mia patro!</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Se vi volas kuniri, do venu. Nun mi iras al la Hladakabo; tie estas +la aro, kiun ni renkontis ĉi tie sub la deklivo; estas la plej +sovaĝaj kuraĝuloj el ĉiuj Vårbelgoj; ili naĝis trans la riveron, +ĉar ili sciis, ke ili ne ricevus gracon en la preĝejoj. Tiuj uloj +certe kuraĝos viziti la reĝan ŝipon, jes ili! Kiu el vi do +kuniros?</p> + +<p>KELKIUJ<br> + +Mi, Mi!</p> + +<p>PETER<br> + +Eble ankaŭ mi; sed unue mi devas scii mian patron sub sekura +tegmento.</p> + +<p>BÅRD BRATTE<br> + +Antaŭ ol tagiĝos ni iros supren laŭ la rivero. Venu, jen estas +transa vojeto malsupren al Hlade. <span class="staging">(Li kaj kelkaj aliaj eliras +dekstre.)</span></p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(al <b>Pål Flida</b>)</span> Ne parolu al mia patro pri io el tio ĉi; li estas +anime malsana ĉi-nokte; ni devas agi por li. Estas savo en la faro +de Bård Bratte; antaŭ tagiĝo la reĝa infano estu inter niaj +manoj.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Por esti mortigata, mi pensas. Ĉu Vi ne vidas, ke tio estas peko —</p> + +<p>PETER<br> + +Ne povas esti peko; ĉar mia patro kondamnis ĝin en Oslo. Ĝi ja +tamen devas esti forigata; ĝi malhelpas mian patron; — mia patro +havas grandan reĝan penson por realigi; devas esti sensignife kiu +aŭ kiom da homoj falos por <em>ĝi</em>.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Malbeata estis por Vi la tago, kiam Vi sciiĝis, ke Vi estas la filo +de reĝo Skule. <span class="staging">(aŭskultante)</span> Tŝŝ; — ĵetu vin plate sur la +teron; venos homoj.</p> + +<p class="staging">(Ĉiuj ĵetas sin suben malantaŭ ŝtonojn kaj stumpegojn; trajno +parte de rajdantoj, parte de marŝantoj videtiĝas malklare tra la +nebulo inter la arboj; ili venas de la maldekstra flanko kaj eliras +dekstre.)</p> + +<p>PETER<br> + +Estas la reĝino.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Jes, jes; ŝi parolas kun Dagfinn Bonde. Tŝŝ!</p> + +<p>PETER<br> + +Ili iros al Elgisetro. La reĝido kunestas!</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Kaj la sinjorinoj de la reĝino.</p> + +<p>PETER<br> + +Kun nur kvar viroj! Ekstaru, ekstaru, reĝo Skule, — nun via regno +estas savita!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mia regno? Ĝi estas malluma, ĝi, — kiel tiu, kiun la anĝelo +starigis kontraŭ Dio.</p> + +<p class="staging">(<b>Aro de kanonikoj</b> venas de dekstre.)</p> + +<p>KANONIKO<br> + +Kiuj parolas tie? Ĉu estas la viroj de reĝo Skule?</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Reĝo Skule mem.</p> + +<p>KANONIKO<br> + +<span class="staging">(al Skule)</span> Dio estu laŭdata, ke ni renkontas Vin, kara sinjoro! Ni +informiĝis de iuj urbanoj, ke Vi iris la vojon supren, kaj ni estas +same malsekuraj en Nidaros, kiel Vi mem —</p> + +<p>PETER<br> + +Vi meritus la morton, Vi, kiuj ne permesis elporti la ĉerkon de +Olaf.</p> + +<p>KANONIKO<br> + +La ĉefepiskopo malpermesis tion; sed tamen ni volas servi al reĝo +Skule; ni ja ĉiam tenis nin al li. Jen ni kunprenis kanonikmantelojn +por Vi kaj la viroj! Surmetu ilin, kaj Vi facile enlasiĝos en unu el +la monaĥejoj, kaj povos peti gracon de Håkon.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, surmetu al mi kanonikmantelon; mi kaj mia filo devas stari sur +sanktigita grundo. Mi volas al Elgisetro.</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(mallaŭte al <b>Pål Flida</b>)</span> Zorgu ke mia patro sekure atingos —</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Ĉu vi ne memoras, ke estas Birkibejnoj en Elgisetro?</p> + +<p>PETER<br> + +Nur kvar viroj; tiujn vi facile majstros, kaj interne de la +monaĥejaj muroj ili ne kuraĝas tuŝi vin. Mi serĉos Bård +Bratte.</p> + +<p>PÅL FLIDA<br> + +Pripensu!</p> + +<p>PETER<br> + +Ne estas sur la reĝa ŝipo, sed en Elgisetro, ke la senpaculoj savu +la regnon por mia patro! <span class="staging">(eliras rapide dekstre)</span></p> + +<p>IU VÅRBELGO<br> + +<span class="staging">(flustrante al iu alia)</span> Ĉu vi iros al Elgisetro kun Skule?</p> + +<p>IU ALIA<br> + +Tŝŝ; ne; la Birkibejnoj ja estas tie.</p> + +<p>LA UNUA<br> + +Ankaŭ mi ne iros; sed nenion diru al la aliuloj.</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +Kaj nun antaŭen, du kaj du, — unu militisto kaj unu kanoniko —</p> + +<p>ALIA KANONIKO<br> + +<span class="staging">(sidanta sur arbostumpo malantaŭ la ceteraj)</span> Mi prenas reĝon +Skule.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu vi scias la vojon?</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +La vastan vojon.</p> + +<p>LA UNUA KANONIKO<br> + +Rapidu; ni disiĝu laŭ diversaj vojetoj, kaj kolektiĝu antaŭ la +monaĥeja pordego.</p> + +<p class="staging">(Ili foriras inter la arboj dekstre; la nebulo maldensiĝas, kaj +la kometo montras sin ruĝe brila en la nebuleta aero.)</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Peter, mia filo —! <span class="staging">(ekpaŝas malantaŭen)</span> Ha, jen la ardanta glavo +sur la ĉielo!</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +<span class="staging">(sidanta malantaŭ li sur la arbostumpo)</span> Kaj jen <em>mi</em>!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiu estas vi?</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +Malnova konatulo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Pli pala viro mi neniam vidis.</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +Sed vi ne konas min.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Estas vi, kiu volas akompani min al Elgisetro.</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +Estas mi, kiu volas akompani vin al la reĝa seĝo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu tion vi povas?</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +Mi povas, se vi mem volas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj per kiu rimedo?</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +Per la rimedo, kiun mi <em>antaŭe</em> uzis; — mi volas konduki vin sur +altan monton, kaj montri al vi ĉiujn glorojn de la tero.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉiujn glorojn de la tero mi antaŭe vidis en tentantaj revoj.</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +Estis mi, kiu donis al vi tiujn revojn.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kiu <em>estas</em> vi?</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +Sendito de la plej maljuna tronpretendanto en la mondo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +De la plej maljuna tronpretendanto en la mondo?</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +De la unua jarlo, kiu ekstaris kontraŭ la plej grandan regnon, kaj +kiu fondis regnon mem, kiu staros ĝis la tago de la lasta juĝo!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(kriante)</span> Episkopo Nikolas!</p> + +<p>LA KANONIKO<br> + +<span class="staging">(ekstaras)</span></p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Vi min rekonas? Ĝusta memoro,<br> + pro <em>vi</em> mi ĉi tien revenis.<br> + Samŝipe, samvente sub mia deĵoro<br> + dum jaroj kaj tagoj ni velis.<br> + Mi ŝtorman nokton en timo foriris;<br> + ungeg’ akcipitra animen metiĝis;<br> + petegis mi mesojn kaj sonorigadon,<br> + aĉetis mi preĝojn kaj monaĥan kantadon;<br> + mi pagis por sep, kaj dek kvar legiĝis;<br> + sed tamen mi ne tra la pord’ enlasiĝis.</div></div> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj nun vi venas de tie malsupre —?</p> + +<p>LA KANONIKO</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + De malsupre mi venas, sed ne el hazardo;<br> + de la regno, kiu ĉiam malbele pentriĝas.<br> + Ho, kredu, oni tie tute ne malboniĝas;<br> + Ne gravas tiu fama brulanta ardo.</div></div> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj mi aŭdas ke vi lernis poetikon, vi maljuna Bagla estro!</p> + +<p>LA KANONIKO</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Poetikon? Jes, kaj multegan latinon!<br> + Antaŭe ne estis mi latina spertulo;<br> + mi dubas ĉu troviĝas nun pli granda lertulo.<br> + Por tie supreniri al ŝtupo akceptinda,<br> + jes, eĉ por esti tie enen enlasinda,<br> + neceso nepra estas lerni latinon.<br> + Kiam sidas ĉe la tablo nur eruditaj uloj,<br> + progreso ja certas inter la spertuloj, —<br> + duona cento sin papoj nomigis,<br> + kardinaloj kvin cent, sep mil skaldoj registriĝis.</div></div> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Salutu vian majstron, kaj danku lin por bona amikeco. Diru al li, +ke li estas la sola reĝo, kiu sendas helpon al Skule la unua +el Norvegio!</p> + +<p>LA KANONIKO</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Aŭdu, reĝo Skule, kial estis mi sendata.<br> + Malsupre tie estas certa servistara rondo,<br> + kaj ĉiu havas sian distrikton en la mondo;<br> + ricevis Norvegion <em>mi</em>, ĉar al mi ja konata.<br> + Håkon Håkonsson ne estas viro por ni,<br> + ne ŝatas ni lin, ĉar ĉiam spitas nin li;<br> + vidu, <em>vi</em> devas regi, kaj <em>li</em> devas fali,<br> + <em>vin</em> ni devas reĝo kun krono instali.</div></div> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, donu al mi la kronon! Se <em>ĝin</em> mi havas, mi regos tiel, ke mi +povos min ree elaĉeti.</p> + +<p>LA KANONIKO</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Jes, poste ni povos kunparoli pri tio.<br> + Ĉi-nokte urĝas pri alia io.<br> + En Elgisetro dormas la reĝa infano; —<br> + se kaptos vi ĝin, vi havos venkon en la mano,<br> + kirliĝos kontraŭstaro kiel flokoj en vetero,<br> + jen vi estos reĝo, kaj gajniĝis la afero!</div></div> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu certe vi kredas, ke mi estos venkinto?</p> + +<p>LA KANONIKO</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Sopiras la norvegoj pacon por la lando;<br> + kun reĝo devas esti tronpretendanto,<br> + ido, la regnon de la patro heredanta;<br> + laciĝis la popol’ cent jarojn militanta.<br> + Ekstaru, reĝo Skule, ĉi-nokte okaziĝos;<br> + nun aŭ neniam la malamik’ faliĝos!<br> + Vidu ke lumiĝas, tie fore en la nordo,<br> + leviĝas la nebulo, vastiĝas hela klar’, —<br> + viciĝas nun ŝipo al ŝipa ar’, —<br> + kaj aŭdu nun bruon de militista hordo!<br> + Ĉion vi ricevos per liga konkordo,<br> + en sturmatak’ sur tero miloj batalantaj,<br> + veloj sur la fjordo, miloj brilantaj!</div></div> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj kia la konkordo?</p> + +<p>LA KANONIKO</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Por meti vin plej alten sur la mondan ŝtuparegon,<br> + nur volas mi, ke sekvu vi la propran aspiregon;<br> + kun urboj kaj kasteloj la land’ al vi doniĝos,<br> + se via fil’ post vi norvega reĝ’ fariĝos!</div></div> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(suprenlevas la manon, kvazaŭ al ĵuro)</span> Mia filo estu — +<span class="staging">(subite haltas kaj ekkrias en teruro:)</span> La preĝejrabisto! Ĉiu potenco +al li! Ha! nun mi komprenas vin; — vi volas lian animan perdon! Foriru de mi! +Foriru de mi! <span class="staging">(streĉas la brakojn al la ĉielo)</span> Ho kompatu min, +vi, al kiu mi nun vokas por helpo en mia plej akra mizero! <span class="staging">(falas surteren)</span></p> + +<p>LA KANONIKO</p> +<div class="verse"> +<div class="stanza"> + Damnite! Nun ja ĉio lerte glatiĝis;<br> + mi pensis ke certe li fine kaptiĝis,<br> + sed la lumo faris elkoran ŝakmovon,<br> + al <em>mi</em> ne konatan, — mi perdis la povon.<br> + Akceptite; ne urĝas. Nova ambicio!<br> + <i lang="la">Perpetuum mobile</i> en daŭra funkcio;<br> + potencon mi havas sur generacioj,<br> + potencon sur uloj lum-negaciaj;<br> + Norvegion mi estru laŭ mia paradigmo,<br> + kvankam trovas ili mian potencon enigmo!<br> + <span class="staging">(pli antaŭe)</span><br> + Sen mema vol’ al laboro vagantaj<br> + iras la norvegoj, sed kien ne sciantaj, —<br> + sulkiĝas la koroj, ŝtelglitas la sentoj,<br> + kiel flirtadas saliketoj en la ventoj, —<br> + samopinii nur pri <em>tio</em> ili povas,<br> + ke ĉiun grandecon renversi ili volas, —<br> + blazonoj el ĉifonoj en ĉiu valo<br> + leviĝas honore por fuĝo kaj falo, —<br> + laŭvoke mi kondukas al la fina frakaso, —<br> + mi, la Baglo, episkopo Nikolaso</div></div> + +<p class="staging">(Li malaperas en la nebulo inter la arboj.)</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(duone ekstaras post mallonga paŭzo, kaj ĉirkaŭrigardas)</span> Kie li +estas, tiu nigrulo? <span class="staging">(eksaltas)</span> Vojgvidanto, vojgvidanto, kie vi +estas? For! — Same bone; nun mi mem scikonas la vojon, kaj al +Elgisetro kaj plu antaŭen. <span class="staging">(eliras dekstre)</span></p> + + +<h4 class="scenrubriko">LA MONAĤEJA KORTO EN ELGISETRO</h4> + + +<p class="staging">(Maldekstraflanke situas la kapelo kun enirejo de la korto; el la +fenestroj lumas. Laŭ la kontraŭa flanko de la korto streĉas sin +kelkaj malaltaj konstruaĵoj; en la fono estas la muro de la +monaĥejo kun forta pordego, kiu estas ŝlosita. Estas klara nokto +kun lunlumo. Tri estroj de la Birkibejnoj staras apud la pordo; +<b>Margrete, sinjorino Ragnhild</b> kaj <b>Dagfinn Bonde</b> venas el la +kapelo.)</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(duone al si mem)</span> Reĝo Skule devis fuĝi en la preĝejon, vi diras! +Li, li, fuĝanta, petanta por paco ĉe la altaro, — petanta por la +vivo eble — ho ne, tion li ne faris; sed Dio punos vin, kiuj +kuraĝis lasi ĉion tiel evolui!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mia bona kara patrino, regu vin; vi ne scias, kion vi diras; estas la +aflikto, kiu parolas.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Aŭskultu, vi Birkibejnoj! Estus Håkon Håkonsson, kiu kuŝus ĉe la +altaro petegante al reĝo Skule por vivo kaj paco!</p> + +<p>BIRKIBEJNO<br> + +Maldece estas por fidelaj viroj aŭdi tiajn vortojn.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Klinu kapojn antaŭ la aflikto de edzino!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Reĝo Skule kondamnita! Gardu vin, gardu vin ĉiuj, kiam li revenos +al la potenco!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ĝin li neniam plu atingos, sinjorino Ragnhild.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Silentu, silentu!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Ĉu vi opinias, ke Håkon Håkonsson kuraĝos plenumi la juĝon, se li +kaptos la reĝon?</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Reĝo Håkon scias mem se reĝa ĵuro estas rompebla.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(al <b>Margrete</b>)</span> Kaj tian sangverŝanton vi sekvis en fido kaj amo! +Ĉu <em>vi</em> estas la infano de via patro! Ke la puno frapu —! Foriru +de mi, foriru de mi!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Beata estu via buŝo, kvankam vi nun malbenas min.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Mi devas iri al Nidaros, en la preĝejon por trovi reĝon Skule. Li +forsendis min, kiam li sidis en la feliĉo; tiam li ja ne bezonis +min; — nun li ne koleriĝos, ĉar mi venos. Malfermu la pordon por +mi, lasu min iri al Nidaros!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mia patrino, pro la kompato de Dio —</p> + +<p class="staging">(Frapiĝas forte sur la monaĥeja pordo.)</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Kiu frapas?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(ekstere)</span> Reĝo.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Skule Bårdsson!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Reĝo Skule!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mia patro!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Malfermu, malfermu!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ne malfermiĝos por senpaculoj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Estas reĝo, kiu frapas, mi diras; reĝo, kiu ne havas tegmenton +super la kapo; reĝo, kiu bezonas sanktan grundon, por esti sekura +pri sia vivo.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Dagfinn, Dagfinn, estas mia patro!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(iras al la pordo kaj malfermas luketon)</span> Ĉu vi venas kun multaj +viroj al la monaĥejo?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kun ĉiuj, kiuj estis fidelaj en la mizero.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Kiom estas <em>ili</em>?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Malpli ol unu.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Li estas sola, Dagfinn!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +La kolero de la ĉielo frapu vin, se vi neas al li sanktan +grundon!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +En la nomo de Dio do!</p> + +<p class="staging">(Malfermas; La Birkibejnoj altestime malkovras siajn kapojn; +<b>reĝo Skule</b> venas en la monaĥejan korton.)</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(lin ĉirkaŭbrakante)</span> Mia patro! Mia benita malfeliĉa patro!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(starigas sin sovaĝe inter li kaj la Birkibejnoj.)</span> Vi hipokritas +respekton por li, vi volas perfidi lin, kiel Judas. Ne kuraĝu +proksimi al li! Vi ne tuŝu lin, tiom longe kiom mi estas en +vivo!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Ĉi tie li estas sekura, ĉar li estas sur sankta grundo.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Kaj eĉ ne unu el ĉiuj viaj viroj kuraĝis akompani vin +ĉi-nokte!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj kanonikoj kaj hirdanoj akompanis min survoje; sed ili ŝteliris +for de mi unu post unu, ĉar ili sciis, ke estas birkibejnoj en +Elgisetro. Pål Flida estas tiu, kiu forlasis min kiel la lasta; li +akompanis min al la monaĥeja pordo; tie li donis al mi la lastan +manpremon, kaj dankis pro la tempo, kiam troviĝis Vårbelgoj en +Norvegio.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +<span class="staging">(al la Birkibejnoj)</span> Eniru vi estroj, kaj staru garde ĉe la reĝido; +mi devas iri al Nidaros, kaj raporti al la reĝo, ke Skule Bårdsson +estas en Elgisetro; en tia granda afero li devas mem agi.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ho, Dagfinn, Dagfinn, ĉu tion vi volas!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Malbone mi alie servus reĝon kaj landon. <span class="staging">(al la viroj)</span> Ŝlosu la +pordon post mi, atentu pri la infano, kaj ne malfermu por iu ajn +antaŭ ol la reĝo venos. <span class="staging">(mallaŭte al <b>Skule</b>)</span> Adiaŭ, Skule +Bårdsson, — kaj Dio donu al vi beatan finon.</p> + +<p class="staging">(Eliras tra la pordo; la Birkibejnoj fermas post li, kaj iras en +la kapelon)</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Jes, lasu Håkon veni; mi ne malkaptas vin; mi tenas vin tiel preme +kaj kare inter miaj brakoj, kiel mi neniam antaŭe tenis vin.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ho, kiel pala vi estas — kaj maljuniĝinta; vi frostas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi ne frostas, — sed mi estas laca, laca.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Do envenu, kaj ripozu —</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, jes; certe do baldaŭ estos la tempo ripozi.</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(el la kapelo)</span> Fine vi venis, frato!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Sigrid! Ĉu vi ĉi tie?</p> + +<p>SIGRID<br> + +Mi ja promesis, ke ni renkontiĝus, kiam vi bezonus min en via plej +alta mizero.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kie estas via infano, Margrete?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ĝi dormas en la sakristio.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Do la parencaro estas kolektita en Elgisetro ĉi-nokte.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Jes, kolektita post longaj erarvojaj tempoj.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<em>Nun</em> nur mankas al ni Håkon Håkonsson.</p> + +<p>MARGRETE kaj SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(kroĉas sin firme al li kun dolora ekkrio)</span> Mia patro! — Mia +edzo!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(rigardas ilin en emocio)</span> Ĉu vi amis min tiel alte, vi du? Mi +serĉis la feliĉon fore en la fremdejo, kaj ne atentis, ke mi havas +hejmon, kie mi povus trovi ĝin. Mi ĉasis amon tra peko kaj kulpo, +kaj neniam sciis, ke mi posedis ĝin laŭ la leĝo de Dio kaj la +homoj. — Kaj vi, Ragnhild, mia edzino, vi, kontraŭ kiu mi tiom +multe pekis, vi metas vin varme kaj mole al mi en la momento de +mizero, vi kapablas tremi kaj timi por la vivo de tiu viro, kiu +neniam ĵetis sunbrilon sur vian vojon.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Vi pekus! Ho, Skule, ne parolu tiel; ne kredu, ke mi iam kuraĝus +riproĉi vin! Mi ĉiam estis tro simpla por vi, mia alta edzo; ne +povas kuŝi kulpo sur iu faro de vi.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu vi tiel certe fidis min, Ragnhild?</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +De la unua tago, kiam mi vidis vin.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(vigle)</span> Kiam Håkon venos, mi volas peti gracon! Vi mildaj, karaj +virinoj, — ho, tamen estas bele vivi!</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(kun esprimo de timego)</span> Skule, mia frato! Veo al vi se vi +erarvojiĝos ĉi-nokte! <span class="staging">(Bruo ekstere; tuj poste iuj frapas la +pordon.)</span></p> + +<p>MARGRETE<br> + +Aŭdu, aŭdu! Kiuj estas tiuj, kiuj alsturmas!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Kiu frapas la pordon?</p> + +<p>VOĈOJ<br> + +<span class="staging">(ekstere)</span> La urbanoj el Nidaros! Malfermu! Ni scias, ke Skule +Bårdsson estas tie interne!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, li estas ĉi tie interne; — kion vi volas al li?</p> + +<p>BRUANTAJ VOĈOJ<br> + +<span class="staging">(ekstere)</span> Elvenu, elvenu! Vi mortu, vi diabla viro!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Kaj per tio vi urbanoj kuraĝas minaci?</p> + +<p>UNU SOLA<br> + +Reĝo Håkon kondamnis lin en Oslo.</p> + +<p>IU ALIA<br> + +Mortigi lin estas la devo de kiu ajn!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mi estas la reĝino; mi ordonas al vi foriri de ĉi tie!</p> + +<p>VOĈO<br> + +Estas la filino de Skule Bårdsson kaj ne la reĝino, kiu tiel +parolas.</p> + +<p>IU ALIA<br> + +Vi ne havas potencon super vivo kaj morto; la reĝo kondamnis +lin!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Eniru en la preĝejon, Skule. Pro la kompatema Dio, ne lasu la +sangverŝulojn proksimi al vi!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Jes, en la preĝejon; por tiuj ekstere mi ne volas fali. Mia edzino, +mia filino; estas kvazaŭ mi trovis pacon kaj lumon; ho, mi ne devas +perdi tion tiel rapide! <span class="staging">(volas rapidi en la kapelon)</span></p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(ekstere dekstre)</span> Mia patro, mia reĝo! <em>Nun</em> vi baldaŭ havos la +venkon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(kun krio)</span> <em>Li!</em> Li! <span class="staging">(falglitas sur la preĝejan ŝtuparon)</span></p> + +<p>URBANO<br> + +<span class="staging">(ekstere)</span> Vidu, vidu! la preĝejrabisto grimpas trans la monaĥejan +tegmenton!</p> + +<p>ALIULOJ<br> + +Ĵetu al li ŝtonojn! Ĵetu al li ŝtonojn!</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(aperas sur tegmento dekstre, kaj saltas malsupren en la korton)</span> +Bonvenon, mia patro!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(rigardas lin en teruro)</span> Vin — vin mi forgesis —! De kie vi +venas?</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(sovaĝe)</span> Kie estas la reĝido?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +La reĝido?</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(eksaltas)</span> De kie vi venas, mi demandas?</p> + +<p>PETER<br> + +De la Hladakabo; mi avertis al Bård Bratte kaj la Vårbelgoj, ke la +reĝido estas en Elgisetro ĉi-nokte.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Dio!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Tion vi faris! kaj nun?</p> + +<p>PETER<br> + +Li kolektas la aron denove, kaj ili iros supren al la monaĥejo. — +Kie estas la reĝido, virino?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(kiu ekstaris antaŭ la preĝeja pordo)</span> Ĝi kuŝas en la +sakristio!</p> + +<p>PETER<br> + +Same bone se ĝi kuŝus sur la altaro! Mi elportis la sanktejon de +Olaf, — mi ankaŭ ne timas serĉi la reĝidon!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(krias al <b>Skule</b>)</span> Li estas tiu, kiun vi amis tiel alte!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Patro, patro! Kiel povis vi forgesi nin ĉiujn pro li!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Li estis pura, kiel ŝafido de Dio, kiam la pentanta virino donis lin +al mi; — estas la fido en mi, kiu faris lin <em>tiu</em>, kiu li nun +estas.</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(sen lin aŭskultante)</span> La infano devas esti elportata! Mortigu ĝin, +mortigu ĝin inter la brakoj de la reĝino, — tiuj estis la vortoj +de reĝo Skule en Oslo!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Peko, peko!</p> + +<p>PETER<br> + +Sanktulo povus sekure tion fari, kiam mia patro tion diris! Mia patro +estas la reĝo! ĉar li posedas la grandan reĝan penson!</p> + +<p>LA URBANOJ<br> + +<span class="staging">(frapas al la pordo)</span> Malfermu! Elvenu, vi kaj la preĝejrabisto; alie +ni ekbruligos la monaĥejon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(kvazaŭ kaptita de forta decido)</span> La granda, reĝa penso! Jes <em>ĝi</em> +estas, kiu venenigis vian junan karan animon! Pura kaj senkulpa mi +devus redoni vin. Estas la fido al mi, kiu pelas vin tiel sovaĝe de +peko al peko, de morta kulpo al morta kulpo! Ho, sed ankoraŭ mi +povas savi vin; mi povas savi nin ĉiujn <span class="staging">(krias al la fono)</span> Atendu, +atendu, vi urbanoj tie ekstere; mi venos!</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(en teruro kaptas lian manon)</span> Mia patro, kion vi volas?</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +<span class="staging">(kroĉas sin al li kun krio)</span> Skule!</p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(fortiras ilin de li, kaj krias en sovaĝa, brila ĝojo:)</span> Lasu lin, +lasu lin, vi virinoj; — kreskas flugiloj ĉe lia penso nun!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(firme kaj forte al <b>Peter</b>)</span> Vi vidis en mi la ĉiele elektitan, — +<em>tiun</em> kiu realigus la grandan reĝan faron en la lando. Rigardu min +pli proksime, vi erarvojiĝinto! La reĝaj ĉifonoj, per kiuj mi +beligis min, ili estis pruntitaj kaj ŝtelitaj, — nun mi demetas +ilin unu post unu.</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(en timo)</span> Mia alta, glora patro, ne parolu tiel!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +La reĝa penso estas tiu de Håkon, ne la mia; sole li ricevis la +potencon de la Sinjoro, kiu povos fari ĝin vero. Vi fidis mensogon; +turnu vin for de mi, kaj savu vian animon.</p> + +<p>PETER<br> + +<span class="staging">(kun rompita voĉo)</span> La reĝa penso estas tiu de Håkon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi volis esti la plej alta en la lando. Dio, Dio; vidu, mi humiligas +min antaŭ vi, kaj staras kiel la plej simpla el ĉiuj.</p> + +<p>PETER<br> + +Forprenu min de la tero, Sinjoro! Punu min pro mia tuta kulpo; sed +prenu min for de la tero; ĉar ĉi tie mi nun estas senpaca! +<span class="staging">(glitfalas sur la preĝejan ŝtuparon)</span></p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi havis amikon, kiu sangis por mi en Oslo. Li diris: Viro povas fali +por la vivotasko de aliulo; sed se li daŭrigu vivi, li devas vivi +por sia propra. — Mi ne havas vivotaskon por kiu vivi; mi ankaŭ ne +povas vivi por tiu de Håkon, — sed mi povas fali por ĝi.</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Ne, ne, vi neniam faru!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(prenas ŝian manon, kaj rigardas ŝin milde)</span> Ĉu vi amas vian edzon, +Margrete?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Pli alte ol ĉio en la mondo.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Vi povis elteni, ke li eldiris super mi la kondamnon al morto; sed +ĉu vi ankaŭ povus elteni tion, ke li plenumu ĝin?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +Sinjoro de la ĉielo, donu al mi forton!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ĉu vi povus, Margrete?</p> + +<p>MARGRETE<br> + +<span class="staging">(mallaŭte en teruro)</span> Ne, ne, — ni devus disiĝi, — mi ne plu +kuraĝus vidi lin!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Vi estingus la plej belan lumon el <em>lia</em> vivo kaj el la via; — estu +trankvila, Margrete, — vi ne bezonos tion.</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Forvelu el la lando, Skule; mi akompanos vin kien ajn kaj kiom foren +vi volas.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(kapskuante)</span> Kun mokanta ombro inter ni? — Ĉi-nokte mi la unuan +fojon trovis vin; ne devas esti ombro inter mi kaj vi, mia silenta, +fidela edzino; — tial ankaŭ ne devas esti kuna vivo inter ni du sur +la tero.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Mia reĝa frato! Mi vidas, ke vi ne bezonas min; mi vidas, ke vi +scias, kiun vojon vi iru.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Estas viroj, kiuj kreiĝis por vivi, kaj viroj, kiuj kreiĝis por +morti. Mia volo ĉiam volis tien, kien la fingro de Dio ne montris; +tial mi neniam vidis la vojon klare antaŭ nun. Mian silentan hejman +vivon mi perfidis, ĝin mi ne povas regajni; kion mi pekis kontraŭ +Håkon, mi povos pagi liberigante lin de reĝa devo, kiu disigus lin +de la plej kara, kion li posedas. La urbanoj staras ekstere; mi ne +volas atendi reĝon Håkon! La Vårbelgoj estas proksimaj; tiom longe +kiom mi estos en vivo, ili ne formetos sian intencon; se ili trovos +min ĉi tie, mi ne povos savi vian infanon, Margrete. — Vidu, vidu, +supren! Vidu kiel ĝi paliĝas kaj malaperas, la ardanta glavo, kiu +estis tirita super mi! Jes, jes, — Dio parolis, kaj mi komprenis +lin, kaj lia kolero silentiĝis. Ne estas en la sanktejo de +Elgisetro, kie mi ĵetos min teren por peti gracon de tera reĝo; — +mi devas eniri en la altan preĝejon kun la stela volbo supere, kaj +estas al la reĝo de la reĝoj, ke mi petu gracon kaj savon por mia +vivotasko.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Ne kontraŭstaru lin! Ne kontraŭstaru al la voko de Dio! Tagiĝas; +tagiĝas en Norvegio, kaj tagiĝas en lia maltrankvila animo! Ĉu ni +terurigitaj virinoj ne staris sufiĉe longe en kaŝĉambroj, +terurfrapitaj kaj nin kaŝantaj en la plej mallumaj anguloj, +aŭskultante al la teruro, kiu fariĝis ekstere, aŭskultante al la +sangotrajno, kiu trairis la landon de unu fino al la alia? Ĉu ni ne +kuŝis palaj kaj ŝtoniĝintaj en la preĝejoj, kaj ne kuraĝis +elrigardi, kiel la disĉiploj de Kristo en Jerusalemo la grandan +Sanktan Vendredon, kiam la procesio iris al Golgato! Uzu viajn +flugilojn, kaj veo al tiuj, kiuj volas ligi vin nun!</p> + +<p>SINJORINO RAGNHILD<br> + +Iru en paco, mia edzo! Iru tien, kie neniu mokanta ombro staros inter +ni, kiam ni denove renkontiĝos. <span class="staging">(rapidas en la kapelon)</span></p> + +<p>MARGRETE<br> + +Mia patro, adiaŭ, adiaŭ, — milfoje adiaŭ! <span class="staging">(sekvas <b>sinjorinon +Ragnhild</b>)</span></p> + +<p>SIGRID<br> + +<span class="staging">(malfermas la preĝejan pordegon, kaj vokas enen:)</span> Ekstaru, ekstaru +ĉiuj virinoj! Kunvenu en preĝo; sendu mesaĝon supren kun kanto al +la Sinjoro, kaj informu lin, ke nun venas Skule Bårdsson pentante +hejmen de sia neobeema vago sur la tero!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Sigrid, mia fidela fratino, salutu reĝon Håkon de mi; diru al li, ke +eĉ en mia lasta momento mi ne scias, ĉu li estas la reĝe naskita, +sed ke mi neskueble scias: <em>Li</em> estas tiu, kiun Dio elektis.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Mi donos al li vian saluton.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj ankoraŭ unu saluton vi devas sendi. Sidas pentanta virino norde +en Hålogalando; diru al ŝi, ke ŝia filo iris antaŭe; li sekvis +min, kiam estis la plej granda danĝero por lia animo.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Mi faros.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Diru al ŝi, ke ne estis per la koro, ke li pekis; ŝi certe +renkontos lin denove pura kaj senkulpa.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Mi faros, — <span class="staging">(montrante al la fono)</span> Aŭdu, ili rompas la +ŝlosilon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(montras al la kapelo)</span> Aŭdu, tie ili kantas laŭte al Dio por savo +kaj paco!</p> + +<p>SIGRID<br> + +Aŭdu, aŭdu! Ĉiuj sonoriloj en Nidaros sonorigas —!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(ridetas malĝoje)</span> Ili sonorigas reĝon al la tombo.</p> + +<p>SIGRID<br> + +Ne, ili nun sonorigas vian ĝustan kronadon! Adiaŭ, mia frato; lasu +la purpuran mantelon de la sango flui vaste sur viaj ŝultroj; ĉiu +peko kovriĝu sub <em>ĝi</em>! Eniru, eniru en la grandan preĝejon, kaj +prenu la kronon de la vivo! <span class="staging">(rapidas en la kapelon)</span></p> + +<p class="staging">(Kantado kaj sonorigado daŭras dum la sekvo.)</p> + +<p>VOĈOJ<br> + +<span class="staging">(ekstere de la pordo)</span> <em>Nun</em> la ŝlosilo estas for! Ne devigu nin +rompi la preĝejan pacon!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Mi venos.</p> + +<p>LA URBANOJ<br> + +Kaj ankaŭ la preĝejrabisto elvenu!</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Ankaŭ la preĝejrabisto venos, jes! <span class="staging">(iras al <b>Peter</b>)</span> Mia filo, ĉu +vi estas preta?</p> + +<p>PETER<br> + +Jes, mia patro, mi estas preta.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +<span class="staging">(rigardas supren)</span> Dio, mi estas malriĉa viro, mi havas nur mian +vivon por doni; sed prenu ĝin, kaj savu la grandan reĝan penson de +Håkon. Jen nun, donu al mi vian manon.</p> + +<p>PETER<br> + +Jen mia mano, patro.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Kaj ne timu por tio, kio nun venos.</p> + +<p>PETER<br> + +Ne, patro, mi ne timas, kiam mi iras kune kun vi.</p> + +<p>REĜO SKULE<br> + +Pli sekuran vojon ni du neniam iris kune. <span class="staging">(Li malfermas la pordon; la +urbanoj staras amase ekstere kun levitaj armiloj.)</span> Jen ni estas; ni +venas libervole; sed ne haku lian vizaĝon.</p> + +<p class="staging">(Ili iras eksteren, manon en mano; la pordego alglitas.)</p> + +<p>VOĈO<br> + +Ne celumu, ne ŝparu; — haku ilin kie ajn!</p> + +<p>VOĈO de REĜO SKULE<br> + +Malhonore estas agi tiel al estroj!</p> + +<p class="staging">(Mallonga armilbruo; poste pezaj faloj; momenton ĉio fariĝas silenta.)</p> + +<p>VOĈO<br> + +Ili estas mortaj, ambaŭ! <span class="staging">(La reĝa korno aŭdiĝas.)</span></p> + +<p>ALIA VOĈO<br> + +Jen venas reĝo Håkon kun sia hirdo!</p> + +<p>LA AMASO<br> + +Saluton, Håkon Håkonsson; nun vi ne plu havas malamikojn!</p> + +<p>GREGORIUS JONSSON<br> + +<span class="staging">(haltas ĉe la mortintoj)</span> Mi tamen venis tro malfrue! <span class="staging">(iras en la +monaĥejan korton)</span></p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Malfeliĉe por Norvegio, se Vi estus pli frue veninta! <span class="staging">(elkrias)</span> Enen +ĉi tie, reĝo Håkon!</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(hezitante)</span> La korpo ĝene baras la vojon!</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Se Håkon Håkonsson volas antaŭen, li devas iri trans la korpon de +Skule Bårdsson!</p> + +<p>HÅKON<br> + +En la nomo de Dio do! <span class="staging">(tretas trans la korpon, kaj envenas)</span></p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Fine Vi povos iri al la reĝa tasko kun liberaj manoj. Tie interne Vi +havas tiujn, kiujn vi amas; en Nidaros la paco estas sonorigata en la +landon, kaj tie <em>li</em> kuŝas, kiu estis al Vi la plej kontraŭa el +ĉiuj.</p> + +<p>HÅKON<br> + +Ĉiuj juĝis lin malĝuste; estis enigmo pri li.</p> + +<p>DAGFINN BONDE<br> + +Enigmo?</p> + +<p>HÅKON<br> + +<span class="staging">(kaptas lian brakon, kaj diras malrapide:)</span> Skule Bårdsson estis de +Dio elpelito sur la tero; tio estis la enigmo pri li.</p> + +<p class="staging">(La kantado de la virinoj sonas pli laŭte el la kapelo; ĉiuj +sonoriloj daŭre sonoras en Nidaros.)</p> + +<p class="aktfino">Kurteno</p> + +</div> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of La Tronpretendantoj, by Henrik Ibsen + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA TRONPRETENDANTOJ *** + +***** This file should be named 26480-h.htm or 26480-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/6/4/8/26480/ + + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> + +</html> + |