diff options
Diffstat (limited to '28168-0.txt')
| -rw-r--r-- | 28168-0.txt | 914 |
1 files changed, 914 insertions, 0 deletions
diff --git a/28168-0.txt b/28168-0.txt new file mode 100644 index 0000000..22cb90f --- /dev/null +++ b/28168-0.txt @@ -0,0 +1,914 @@ +The Project Gutenberg EBook of Zywila, by Adam Mickiewicz + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Zywila + Powiastka z Dziejów Litewskich + +Author: Adam Mickiewicz + +Translator: Wladyslaw Mickiewicz + +Release Date: February 24, 2009 [EBook #28168] + +Language: Polish + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ZYWILA *** + + + + +Produced by Jimmy O'Regan (Produced from images kindly +made available by Google Books/Harvard University) + + + + + + + + + +ŻYWILA + + + +ŻYWILA + + +POWIASTKA Z DZIEJÓW LITEWSKICH + + +PRZEZ + +ADAMA MICKIEWICZA + +ODSZUKANA I WYDANA + +Z TŁÓMACZENIEM FRANCUZKIEM + + +PRZEZ + + +WŁADYSŁAWA MICKIEWICZA + + +Ozdobiona rycina. + + +PARYŻ +KSIĘGARNIA LUXEMBURGSKA + +16, ULICA DE TOURNON. +1866 + +Zabrania się przedruk. + + + +PRZEDMOWA. + +Przyjaciel lat dziecinnych ojca mojego, przypomniawszy sobie w tych +czasach, iż jeden z najpiérwszych jego utworów był drukowany w +ówczesnych pismach perjodycznych wileńskich, odszukał go i przysłał mi +kopję, którą podzielić się z publicznością poczytuję sobie za obowiązek. + +Jest to zaledwo szkic tylko, ale miłośnicy poezji jak miłośnicy sztuk +pięknych zawsze wyłączném uczuciem otaczali szkice ręką mistrzów +kreślone. Powiastkę dzisiejszą uważać można za pierwszy rys wielkiego +poematu. Żywila ukazała się bezimiennie, w Ne 123 Tygodnika Wileńskiego, +dnia 28 lutego 1819 r. (Ojciec mój wówczas zaledwo 20 rok życia kończył) +pisana językiem starodawnym, do tytułu dodaną była wskazówka, że podanie +wyjęto ze starożytnych rękopismów polskich, udzielonych redakcji przez +P. S. F. Z. Taż sama myśl natchnęła póżniéj Grażynę i Wallenroda, a +widać w niéj nawet tenże sam sposób obrobienia przedmiotu. + +Pod gniotem cenzury podejrzliwéj, poeci nasi często byli zmuszeni +uciekać się do roli bajko-pisarza który nie mogąc wprowadzić na scenę +ludzi, daru mowy zwierzętom udziela, i tak za pomocą przypowieści, +wykłada prawdy, lub rozwija uczucia, wygnane z dziedziny życia +politycznego. Z wyłącznym talentem i dowcipem używał tego sposobu Juljan +Niemcewicz. Ojciec mój, kreśląc obowiązki względem ojczyzny, nieraz +bohaterów poematów swoich szukał w odległych dość epokach, aby ich +słowa, zupełnie dla rodaków przezroczyste, w oczach nieprzyjaciela +zdawały się być tylko prostą historją. Takie utwory utrzymywały miłość +Ojczyzny i nienawiść obcego jarzma. + + Władysław Mickiewicz. + +Paryż, 21o maja 1886 r. + + + + +ZYWILA + + + +ŻYWILA. + +Grekowie i rzymskiéy historyey pisarze dosyć nam ku zbudowaniu podali, o +cnotliwych a prawie męzkiego serca białych-głowach, więc i Litwie naszéy +na podobnych nie zeszło przykładach; gdyby iedno kto w dzieiach ony +wypatrzyć, a złotém piórem okryślić chciał: ale wżdy widząc iż nikt o +tém iako żywo nie myśli, wziątem przed się ile ze mnie będzie, krótką +historyykę ze staroświeckich xiąg wyyętą, po prostu wam przełożyć. + +Około lata Pańskiego 1400, panowało w Nowogródku, Słonimie i Lidzie, +możne i potężne xiąże na imie Koryat, u tego za się była córka +iedynaczka: arcy-nadobna niewiasta; zwano ią Żywila, to iest Diana: gdyż +i gładkością prawie cudną boginiey tey równała się, i my słano +pospolicie, iż ku małżeńskim ślubom, znaczne wstręty miała; bo gdy +xiążęta, a pany możne z dalekich stron przysyłali posły, upraszaiąc ią +sobie ku małżeństwu, wszystkim stale wzbraniała się: stad wieść szła, iż +w panieńskim stanie do końca żywota bydź chce. Ano wcale inaksze były +tych uporów przyczyny. Xiężniczka Żywila od czasu nieiakiego rozmiłowała +się skrycie litwina Poraya, męża z rycerskiém sercem, który przez swe +wyśmienite przewagi woienne mocno był xięciu Koryatowi spodobany; i w +niebycie iego rząd nad wszém państwem sprawował, zkąd nie trudno mu było +z lubownicą swoią taiemne schadzki miewać, gdzieby miłości swoie +wynurzali i wzaiemnie się pocieszali. + +Stało się, iż krótko potém wrócił z woyny xiążę Koryat, i zasmucił się +niepomału, wielką w kochanéy córce swoiey upatruiąc przemianę. Ony łzy, +ony wzdychania, ony bladości, ony lękania się i drżenia ustawiczne przed +oycem, dały mu wszystko, iako było, wyrozumiéć. «Córko odrodna, zawołał, +na to przywiodła cię rozpusta a wszeteczność, iż zbańbiłaś na wieki dom +oycowski, idź precz z przed oblicza mego; i ty, i kto cię na tę niecnotę +zaprawił, śmiercią okrutna pomrzecie.» Jakoż, wytrąbiono z urzędu po +mieście, iź ktoby wymienił gamrata xięzniczki Żywili, abo o nim lice +iakowe powziął, bogato udarowan odeydzie. Alić trąbienie na świat +poszło, gdyż nikt nie był, coby o skrytych miłościach onych cóś +wiedział, abo wiedząc Koryatowi doniósł. Xiężniczka Żywila, była w +szczególném zamiłowaniu u sług i poddanych swoich, a na rycerza Poraya +który pokątnie nieszczęścia swego płakał, a na dworze w wesołą twarz +ubrać się umiał, żadne iako żywo nie przyszło podeyrzenie. + +Widząc tedy Koryat, iż wszystkie jego posłuchy i śledzenia, nieskutkuią, +a w iedno nic się obracają, mocno na córkę swoją nastawał, wielkie grozy +czyniąc; ale ona statecznie w cierpliwości stała. «Oycze móy, pry, znam +iżem winna znacznéy winy, karay mię, otoć iestem, znam iżem niegodna +znaleść u ciebie miłosierdzie; przed się drugiéy duszy niewinnéy gubić z +sobą nie mogę, abych ciężéy jeszcze Bogów nieobraziła.» Xiąże zatém +spuścił nieco z onych pierwszych srogości, iął się pochlebstwa, i złość +w mowie iedwabnéy przykrywaiąc, obiecował iéy dobrem słowem, iż grzech +przepuści; aby iedno wszetecznika, coby zacz był? mógł wiedzieć. + +Żywila milczała, łzami i szlochaniem odpowiadaiąc. Xiąże tedy +zagniewawszy się gniewem wielkim, kazał iedyną córę swoją, w łańcuchy +wsadzić i do lochu pod straż wrzucić, skąd miała bydź nie długo +wywiedziona do tracenia. + +I maż kto style? aby podołał opisać lamęty i ciężkie smętki a płacze, +które stąd po wszém mieście powstały; bo xiężniczkę Żywilę naród w +przedniey, iakoby bóstwo iakie miał uczciwości, i iakoby matkę kochaną +miłował, iż rada ubogie ludzie wspierała, a srogi przeciwko poddanym +umysł xiążęcy łagodziła. + +Szedł tedy lud w gromadach wielkich na dworzec pański, gorzko płacząc a +żebrząc miłości, ze strony ubogiéy xiężniczki. Przed się nic uprosić nie +możno. + +Onego czasu także, na pograniczu trwały woyny między ruskimi kniaziami a +Litwą. Iwan uźbierawszy siła woysk wszelakich, miasta ubiegał, ogniem i +mieczem następował; tak iż nim się o tém wieść rozbiegła, mnogość ludu a +krwie uczciwéy napsował, za się szybko nadciągnąwszy, niedaleko miasta +obozy rozłożył. + +Działo się to dniem przed świętami Peruna; nazaiutrz miano tracić +xiężniczkę Żywilę. + +Poray od Koryata z garstką przebranego rycerstwa słany był, ażeby +wstręty iakowe nieprzyjacielowi czynić, zaczemby obrony przyzwoite u +murów nastawiono. Ten, chociaż z daleko ogromnieyszym a srogim sobie +napastnikiem sprawę miał, przed się serca nietracąc, na ludzie iego bez +sprawy lada jako ciągnące, z taką mocą a gwałtem wielkim padł, iż ie na +głowę poraziwszy do kosza wegnał, i przyszłaby dnia owego zguba +ostateczna na Rusiny, gdyby noc potrzebie końca niedała. + +Poray nic nie mieszkaiąc, nieprzyiacioły woyski swemi obsaczył, sam do +miasta z radośną nowiną bieżał. Odprawowano w mieście wesele wielkie. +Koryat naprzeciw Poraya, z niemałym pocztem wyiechał, cześć mu wszolaką +wyrządzaiąc i obrońcą swoim zowąc, więc i do zamku społem na ucztę z +sobą zaprosił, a gdy się sami iedni znależli, Poray iako stał, upadł do +nóg xiążęcia, szerokiemi słowy wierność a stateczność swoią wywodząc: +«Atoć xiążę i panie móy, poraziłem nieprzyiacioły twoye porażką znaczną, +i dadzą li Bogowie do małego szczętu wygubić ich, w tém za się to za +nagrodę sowitą miéć chcę, abyś córki twéy iedynéy nie tracił, a mnie ią +z łaski swéy w małżeństwo oddał; za którą łaskę twoią, krwią i +maiętnością, ile ze mnie iest, odsługować niechybię.» Xiąże wmiast +dobroci niechęć pokazował, i takiemi słowy rzekł: «Porayu, napełniłeś +mię weselem i smętkiem; raduię się słysząc o tak zacnych posługach +twoich, a za się przecz wymagasz co iest nad moc moią? Owe święte a +wielkie przodki nasze, Xiążęta Litewskie, wiesz jako córek swoich +poddanym za mąż niedawali, a źle z tym jest, kto krwie swéy niedbały, na +lekkość ią puszcza; więc i z tym, kto się powodzeniem w pychę wbiia a +zbytnie wyżéy niż nań przystało, sięga. Lepak i to imo się puszczaiąc, +córka moia wyrodna domu xiążęcego godność iście splamiła... Wierzyć nie +chcę, abyś iéy do takowéy sromoty przywódcą był. Wżdy skądby się tak +nagła ku téy wszetecznicy miłość twoia wzięła? Nierozumiem. Zaś i z tych +gołych podeyrzeń oczyścić się musisz; na ten czas obaczę co z tém mam +czynić.» + +Po rozhoworze takowym, rozeszli się obadwa na pozór łaskawie, obadwa +gniewy wewnątrz złamali i pokryli. Poray niewdzięcznością pańską do +żywego poruszony, a prawie gromem rażony, przeczuł iż zło nad nim wisi, +zemstę przeto glęboko w sercu zasadzoną warzył. Xiąże też rozumiał o +Porayu iż krom wątpliwości, przez ów z xięźniczką nierząd i przez +rycerskie szczęście, stolicę pana swego chce posiąść. Dla tego +przemyślał iakoby mu żywot wzięty bydź mógł, teraz uczynić tego nie +śmieiąc, snać by się rozruch niestał pomiędzy ludem, który Poraya po +mieście obrońcą wykrzykiwał; zaczém ku wytłuczeniu do reszty +nieprzyyaciół, prawica Poraya ieszcze potrzebną była. + +Działo się to w noc przed świątkami Peruna; nazaiutrz miała bydź tracona +xiężniczka Żywiła. + +Iwan tymczasem porażony i ściśniony srodze, wyglądał rychło mu czas +ostateczny zabłyśnie i wszelkiéy nadziei próźen, biedził się, niewiedząc +iaką lepszą radę wziąść przed się. Gdy oto drabanci obozowi wbieżeli +mówiąc, iż mąż nieiaki, w czarnéy zbroiey do obozu iachał, a słuchania +xiążęcego prosi. Kazano go wpuścić. Szedł więc i rzekł: «Kniaziu Iwanie, +Poray iestem, którym ludzie twe dwakroć pobił i ciebie obsaczonego +zewsząd trzymam, a otoć przychodzę, oddać w ręce twe, miasto z xiążęciem +iego, i ze wszystkiemi dostatki i woyskiem iego. Masz mnie iedno +przysiądź przysięgą wielką, iż ludzi mieczem i ogniem psować nie +będziesz, a iż xiężniczka pewna, w mieście więziona, żoną mi dana bydź +musi ze wszelakiem bezpieczeństwem.» + +Już się zabierało na brzask przededniem świąt Peruna, a dnia onego miała +bydź tracona xiężniczka Żywila. + +Nagle hałas i zgiełk nad spodziw wielki rozszedł się po wszem mieście; +co żwawsi obywatele, zastawiaiąc się onéy gwałtownéy napaści, gardła +dali. Innych trwogą potłumiono, tak iż poddanność nieprzyiaciołom +uczynić musieli. + +Poray wybiia więzienie i znayduie (zgroza mówić) ulubioną swoią, bladą, +półżywą, na lichém posłaniu, ladaiako porzuconą, w ciemnice. Obaczywszy +Poraya, zemglała. + +Niesiono ią zatém na ulicę, aby iakokolwiek ocucić, a ducha iéy +przywołać. Ratowano, a ona się nieczuła; zbiegł się lud to widząc, i +stało się wołanie i krzyk wielki; ano przed się nieczuła. Nareszcie +wdzięczne oce otwieraiąc cudowała się mocno, widząc w około ciżbę ludu i +zbroyne męże nieprzyiacielskie. Na on czas Poray przystąpiwszy, rzekł: +«Złóż twoie boiażni naymilsza, to są boiownicy Iwana, zemściciela krzywd +naszych, którego opieka z nas nie zeydzie.» Żywila to usłyszawszy, +dobrze znowu nie zemglała, potém za się nagle miecz od boku Poraya +wychwyciwszy, tak silnie sztychem w piersi mu uderzyła, iż na skróś +przepadł, «Zdrayco, wołaiąc, tak li u ciebie małą była oyczyzna, iż ią +dla trochę téy gładkości zaprzedałeś? człowieku beze czci, tak li +odpłaciłeś za moie stateczne miłości? A za wy obywatelowie, przecz +stoicie iakoby nie do was mówiono, przecz nie obrócicie na tych oto +zbóyców gniewu i zemsty waszéy?» To mówiąc, z mieczem na nieprzyiacioły +blisko stoiące godziła; czém lud wszystek, iakoby kto ogniem po nich +rzucił, poruszony, dopadłszy co kto mógł, z broniami i mieczami, na +Rusiny, nic takowego niespodziewaiące się, bieżał. Wytępiono ich moc +wielką, po domach i ulicach, resztę żywcem brano a więziono. Żywila +przybiegłszy kędy Koryat z tarasu świéżo wypuszczony stał, «Oycze móy!» +zawołała i padła bez duszy. + +Pochowano ią pod Mendogową górą, kędy kopiec usypano i drzewa na +pamiątkę sadzono. Staruszkowie dziękuiąc Panu Bogu wszechmogącemu iż ich +na hańbę a urągowisko nieprzyiaciela niepodał, powtarzaią dziatkom swym +imię Żywili. + +KONIEC. + + + + +ZYWILA + +LÉGENDE LITHUANIENNE + +PAR +ADAM MICKIEWICZ + +RETROUVÉE ET PUBLIÉE, + +TEXTE ET TRADUCTION EN REGARD; + +PAR +LADISLAS MICKIEWICZ + +Avec une eau-forte + +PARIS + +LIBRAIRIE DU LUXEMBOURG +16 RUE DE TOURNON. +1866. + +Tous droits réservés. + + + + +PRÉFACE. + +Un ami d'enfance de mon père s'étant rappelé dernièrement que l'une de +ses premières productions avait été insérée dans une revue de Vilna, la +fit rechercher; et il vient de m'en envoyer une copie, que je crois +devoir communiquer au public. + +Ce n'est guère qu'une esquisse; mais les amis des belles-lettres, ainsi +que les amis des arts, ont toujours eu une curiosité pieuse pour les +esquisses des maîtres. On peut considérer le présent écrit comme le +canevas d'un poëme. Il a paru anonyme dans le no 123 du Tygodnik +Wilenski du 28 février 1819 (mon père n'avait alors que 20 ans). Le +style en est archaïque. Et le titre portait l'indication que la légende +était tirée d'anciens manus- crits polonais communiqués à la rédaction +par P. S. F. Z. C'est la même pensée qui a inspiré Grazyna, puis +Wallenrod, et c'est aussi le même procédé. + +Sous l'empire d'une censure ombrageuse, l'écrivain patriote s'est trouvé +souvent réduit au rôle du fabuliste qui, dans l'impossibilité de mettre +les hommes en scène, fait parler les animaux et trouve ainsi le moyen de +produire par l'apologue la vérité proscrite de la vie politique. Et +c'est ce que notre Niemcewicz exécuta avec tant de talent et d'esprit. +Adam Mickiewicz, afin d'exprimer les devoirs envers la patrie a parfois +choisi ses personnages à une époque assez éloignée pour que leurs +paroles, transparentes aux yeux des compatriotes, ne semblassent que de +l'histoire ancienne aux yeux de l'ennemi. Des créations pareilles ont +entretenu l'amour de la patrie polonaise et la haine de l'oppression +étrangère. + +Ladislas Mickiewicz. + +Paris, 21 Mai 1860. + + + + +ZYWILA + +Les Grecs et les Romains, dans leurs histoires, nous ont transmis, en +suffisance pour notre édification, des actes de femmes vertueuses et +d'un cœur quasi viril. Notre Lithuanie, elle aussi, ne manquerait point +de semblables exemples, si quelqu'un eût su les découvrir dans ses +fastes et les retracer d'une plume d'or: mais voyant, hélas! qu'il n'y a +pour y songer âme qui vive, j'ai pris à tâche, autant du moins que je le +puis, de vous présenter une courte légende tirée des anciennes +chroniques. + +Vers l'an du Seigneur 1400, il régnait à Nowogrodek, Slonim et Lida, un +riche et puissant prince nommé Koryat. Il avait une fille unique d'une +étonnante beauté et qu'on appelait Zywila, c'est-à-dire Diane; car, par +sa grâce merveilleuse, elle égalait presque cette déesse et l'on pensait +communément qu'elle éprouvait pour le mariage une vive répugnance; +vainement, en effet, des princes et de puissants seigneurs avaient-ils +envoyé de contrées lointaines leurs ambassadeurs demander sa main: à +chacun elle avait opposé le même constant refus. Cela donna lieu au +bruit qu'elle voulait demeurer jusqu'à la fin de ses jours dans l'état +de virginité. Mais son obstination tenait à de tous autres motifs. +Depuis un certain temps, la princesse Zywila s'était secrètement +énamourée du lithuanien Poray, homme au cœur héroïque, que ses éclatants +succès à la guerre avaient placé très-avant dans la faveur de Koryat, si +bien qu'en son absence c'est lui qui gouvernait l'empire. Aussi ne lui +était-il pas difficile de se ménager avec sa bien-aimée de fréquents et +mystérieux rendez-vous où ils s'exprimaient leur amour et se consolaient +mutuellement. + +Il advint que le prince Koryat, au retour d'une rapide expédition, +s'attrista grandementen remarquant un profond changement dans sa fille +chérie. Ces larmes, ces soupirs, ces pâleurs, ce trouble, ces frissons +continuels devant son père, lui révélèrent tout: « Fille dénaturée, +s'écria-t-il, voilà donc que l'inconduite et le désordre font fait +déshonorer pour toujours la maison paternelle; disparais de ma présence; +toi et celui qui t'a induite à mal, vous périrez d'une mort cruelle. » +On proclama officiellement par la ville, au son de la trompette, que +quiconque dénoncerait l'amant de la princesse, ou fournirait à cet égard +des indications, s'en retournerait richement récompensé. Mais autant en +emporta le vent, puisque personne ne savait rien de ces secrètes amours, +ou le sachant, ne les dévoila à Koryat. La princesse Zywila avait été +prise en singulière affection par ses serviteurs et sujets, et quant au +guerrier Poray, qui pleurait à la dérobée son malheur, il savait montrer +à la cour un joyeux visage et nul ne le soupçonnait. + +Koryat, voyant que toute sa surveillance et ses recherches demeuraient +infructueuses et n'aboutissaient à rien, tourna ses efforts contre sa +fille et n'épargna point la menace; mais la patience de celle-ci ne se +lassait pas. « Mon père, lui disait-elle, j'avoue que je mérite un lourd +châtiment; punis moi, me voici; je n'ignore pas que je suis indigne de +ta miséricorde; je ne puis pourtant entraîner dans ma perte une autre +âme innocente, de peur d'offenser les dieux plus grièvement encore. » Le +prince alors se départit un peu de ses premières rigueurs, et il essaya +de la prendre par la douceur; dissimulant sa colère sous de soyeuses +paroles, il lui promettait de lui pardonner sa faute, si seulement il +lui était donné de connaître le nom du séducteur. + +Zywila se taisait, ne répondant que par ses larmes et ses sanglots. Le +prince, transporté de fureur, ordonna d'enchaîner sa fille unique et de +la jeter sous bonne garde au fond d'un cachot d'où elle ne devait sortir +que pour être bientôt conduite au supplice. + +Qui pourrait décrire les lamentations, le violent chagrin et les larmes +dont fut remplie la ville entière: naguère la nation considérait la +princesse Zywila comme une déesse de l'honnêteté et l'aimait à l'égal +d'une mère adorée, car elle se plaisait à soulager le pauvre monde et +elle tempérait l'humeur du prince envers ses sujets. + +Le peuple en masse se pressait dans la cour du palais, pieurant +amèrement et mendiant pitié pour la pauvre princesse, sans pouvoir rien +obtenir. + +En ce même temps, les frontières étaient troublées par les incursions +que les princes ruthéniens faisaient en Lithuanie. Iwan, ayant rassemblé +force soldats de toute espèce, parcourait le pays, en promenant par les +villes le fer et le feu. Avant que la nouvelle ne s'en fût répandue, une +foule d'honnêtes habitants avaient déjà souffert, et lui, par une marche +rapide, s'était avancé jusqu'à la capitale, à proximité de laquelle il +établit son camp. + +Cela se passait la veille des fêtes de Perun: le lendemain devait avoir +lieu le supplice de la princesse Zywila. + +Poray fut détaché par Koryat avec une poignée de guerriers d'élite pour +arrêter l'ennemi, pendant qu'on ferait sur les remparts les préparatifs +nécessaires. Quoiqu'il eût affaire à un envahisseur cruel et de beaucoup +supérieur en nombre, il ne perdit pas courage, mais il fondit avec une +telle impétuosité sur les troupes qui avançaient sans ordre qu'il les +tailla en pièces et les rejeta derrière leurs retranchements de +chariots; cette journée aurait été témoin de la destruction totale des +Ruthéniens, si la nuit n'eût mis fin au combat. + +Poray, sans perdre de temps, enveloppa des siens l'armée ennemie, puis +courut de sa personne porter à la ville cette heureuse nouvelle. La +ville célébra de grandes réjouissances. Koryat alla au devant de Poray, +avec un nombreux cortége, et lui rendit toute sorte d'honneurs en le +proclamant son sauveur. Il l'invita à un banquet au château: dès qu'ils +furent seuls, Poray se laissa tomber de son long aux pieds du prince et +lui rappela en détails sa fidélité et sa constance: « Mon prince et +seigneur, voici que j'ai taillé ton ennemi en pièces et les dieux te +donneront de le détruire entièrement; je me regarderai comme amplement +récompensé si tu ne fais point périr ta fille unique, mais si au +contraire tu daignes me l'accorder pour femme; et en reconnaissance de +cette grâce, je te consacrerai mes biens et ma vie. » Le prince, au lieu +de lui témoigner de la bonté, laissa percer son mauvais vouloir et +répliqua en ces termes: « Poray, tu m'as à la fois rempli de joie et de +chagrin; je me réjouis à l'énumération de tes dignes services, mais tu +réclames une récompense qu'il n'est point en mon pouvoir d'accorder. Tu +sais que nos saints et grands ancêtres, les princes lithuaniens, ne +donnaient point leur fille en mariage à leurs sujets. Malheur à +quiconque, sans respect pour son sang, dispose de sa personne à la +légère! Malheur aussi à celui que le succès enorgueillit et auquel il +inspire de trop hautes visées! En laissant de côté ces considérations, +ma fille dénaturée a terni l'honneur de ma maison princière. Je me +refuse à croire que tu l'aies précipitée dans cette honte. Mais d'où +vient ton subit amour pour cette criminelle? Je ne le comprends pas. Il +faut que tu te laves de ce simple soupçon, et je verrai alors ce qu'il +me restera à faire. » + +Après cet entretien, ils se séparèrent; très-satisfaits en apparence, +ils dissimulaient tous deux leur fureur. Poray blessé au vif de +l'ingratitude de son maître et comme frappé de la foudre, pressentit +qu'un malheur était suspendu sur sa tête. C'est pourquoi il se résolut à +une vengeance que déjà il couvait au fond de son cœur. Le prince pensait +de son côté qu'évidemment, par cette relation coupable avec la +princesse, jointe à ses succès militaires, il voulait s'emparer de sa +propre capitale. Il réfléchit donc aux moyens de lui enlever la vie, +n'osant le faire à l'instant même, de peur qu'il ne s'en suivît un +mouvement parmi le peuple qui, dans la ville, acclamait Poray comme son +sauveur; de plus, jusqu'à l'entier écrasement de l'ennemi, le bras de +Poray lui était encore nécessaire. + +Cela se passait dans la nuit d'avant la fête de Perun: le lendemain +devait avoir lieu le supplice de la princesse Zywila. + +Pendant ce temps, Iwan, défait et étroitement resserré, s'attendait à +voir arriver le moment fatal; privé de tout espoir, il se tourmentait +sans savoir qu'entreprendre. Tout à coup les gardes du camp arrivent lui +dire qu'un guerrier couvert d'une noire armure est arrivé au camp et +réclame une audience du prince. Ordre fut donné de l'introduire. Il +s'avança et dit: « Kniaz Iwan, je suis Poray qui deux fois ai défait tes +soldats et par qui tu es cerné de toutes parts. Je viens remettre dans +tes mains la ville et son prince avec toutes ses richesses et son armée. +Il faut seulement que tu t'engages par un serment solennel à ne pas +anéantir la population par le fer et le feu, et à me donner pour femme +en toute sécurité certaine princesse détenue dans la ville. + +Déjà allait poindre l'aurore du jour de la fête de Perun, et ce jour-là +devait avoir lieu le supplice de la princesse Zywila. + +Soudain un fracas et un tumulte inattendus s'élèvent dans la ville; les +citoyens les plus énergiques périssent en s'opposant à cette violente +irruption; dominés par la crainte, les autres font leur soumission à +l'ennemi. + +Poray brise les portes de la prison et trouve, c'est honteux à dire, sa +bien-aimée, pâle, à moitié morte, abandonnée sur une couche grossière +dans un obscur cachot. A la vue de Poray, elle perdit connaissance. + +On la transporta dans la rue pour la faire revenir à elle et rappeler +ses esprits. On s'empressait autour d'elle, sans qu'elle sortit de son +évanouissement; à ce spectacle, le peuple accourut; il y eut des +plaintes et de grands cris: elle demeurait privée de sentiment. A la fin +elle ouvrit des yeux reconnaissants et fut étonnée de voir le peuple en +foule et des ennemis en armes. Poray s'approchant lui dit: « Bannis +toute crainte, ma très-chère, ce sont les guerriers d'iwan, les vengeurs +de nos offenses, dont la protection ne nous quittera plus. » A ces mots, +Zywila fut près de s'évanouir de nouveau; soudain elle tira du fourreau +le glaive de Poray et en dirigea la pointe contre sa poitrine avec tant +de force qu'elle le transperça d'outre en outre. « Traître, +s'écria-t-elle, la patrie était donc si peu de chose à tes yeux que tu +l'as vendue pour un peu de cette beauté; homme sans honneur, c'est ainsi +que tu m'as payée de mon constant amour! Et vous, citoyens, qui restez +immobiles, comme si cela ne s'adressait point à vous, ne tournerez-vous +pas contre ces brigands votre colère et vos vengeances? » En achevant +ces mots, elle se jeta avec son glaive sur l'ennemi le plus proche: à +cette vue, le peuple remué comme si on l'eût aspergé de flammes, et +prenant ce qui lui tombait sous la main, courut avec des armes et des +glaives sur les Ruthéniens qui ne s'attendaient à rien de semblable. On +en extermina un grand nombre dans les maisons et dans les rues; on prit +Iwan et l'on emprisonna le reste. Zywila accourut sur la terrasse où se +tenait Koryat qu'on venait de délivrer: « Mon père! » s'écria-t-elle, et +elle tomba sans vie. + +On l'enterra au pied de la montagne de Mendog; à cet endroit on éleva un +tumulus et l'on planta des arbres en souvenir. Les vieillards, en +rendant grâce à Dieu tout puissant de ne pas les avoir livrés à la honte +et aux moqueries de l'ennemi, répètent à leurs enfants le nom de Zywila. + +FIN. + + +Paris.—Typ. Rouge fréres, Dunon et Fresné, rue du Four-St-Germain, 43. + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Zywila, by Adam Mickiewicz + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ZYWILA *** + +***** This file should be named 28168-0.txt or 28168-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/8/1/6/28168/ + +Produced by Jimmy O'Regan (Produced from images kindly +made available by Google Books/Harvard University) + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |