5 files changed, 5300 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/28202-0.txt b/28202-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..7888109
--- /dev/null
+++ b/28202-0.txt
@@ -0,0 +1,5284 @@
+Project Gutenberg's Lucian - The complete works Volume 5, by Lucian
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Lucian - The complete works Volume 5
+
+Author: Lucian
+
+Translator: Ioannis Kondylakis
+
+Release Date: March 3, 2009 [EBook #28202]
+Last Updated: November 21, 2009
+
+Language: Greek
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LUCIAN - COMPLETE WORKS - VOL 5 ***
+
+
+
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinidis
+
+
+
+
+
+
+Note: Numbers in curly brackets relate to the footnotes that have been
+transferred at the end of the book.
+
+The Table of contents is not included in the book. It has been created
+to help the reader.
+
+A tentative correction in the text has been included within //. The tonic
+system has been changed from polytonic to monotonic.
+
+Σημείωση: Οι αριθμοί σε αγκύλες {} αφορούν στις υποσημειώσεις των
+σελίδων που έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου.
+
+Ο πίνακας περιεχομένων δεν υπάρχει στο βιβλίο. Δημιουργήθηκε προς
+διευκόλυνση του αναγνώστη.
+
+Ένα πιθανό λάθος στο κείμενο περιβάλλεται από δύο καθέτους //.  Ο
+τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό.
+
+
+ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
+  Ιππίας ή περί του λουτρού
+  Μακρόβιοι
+  Ο θάνατος του Περεγρίνου
+  Οι δραπέται
+  Περί του ηλέκτρου ή των κύκνων
+  Περί του οίκου
+  Πατρίδος εγκώμιον
+  Περί των διψάδων
+  Περί ορχήσεως
+  Ευνούχος
+  Βίος του Δημώνακτος
+  Χάρων ή επισκοπούντες
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
+
+
+
+
+ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ
+ΑΠΑΝΤΑ
+
+
+ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ
+
+ΙΩ. ΚΟΝΔΥΛΑΚΗ
+
+
+ΤΟΜΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ
+
+
+ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ
+
+ΑΠΑΝΤΑ
+
+
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ
+
+ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
+
+
+
+ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ
+
+
+
+ΑΠΑΝΤΑ
+
+
+ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ
+
+ΙΩ. ΚΟΝΔΥΛΑΚΗ
+
+
+ΤΟΜΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ
+
+
+ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ
+
+ΑΠΑΝΤΑ
+
+
+
+
+ΙΠΠΙΑΣ Ή ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΛΟΥΤΡΟΥ
+
+
+
+
+Εκ των σοφών εκείνοι προ πάντων, κατά την ιδέαν μου, είνε αξιέπαινοι
+όσοι δεν είπον και δεν έγραψαν μόνον ωραίους λόγους περί των
+πραγμάτων, αλλά και δι' έργων επραγματοποίησαν τας επαγγελίας των
+λόγων. Και όταν τις ασθενή δεν θα ζητήση, αν έχη νουν, εκείνους εκ
+των ιατρών οίτινες δύνανται να ομιλήσουν καλλίτερα περί της επιστήμης
+των, αλλ' εκείνους οίτινες έχουν εξασκηθή πρακτικώς εις αυτήν. Νομίζω
+δε ότι και περί μουσικών προκειμένου είνε καλλίτερος από τον
+δυνάμενον να κρίνη ρυθμούς και αρμονίας εκείνος ο οποίος δύναται και
+να ψάλλη και να παίζη όργανον. Περιττόν να σου είπω ότι εκ των
+στρατηγών εκείνοι ευλόγως εθεωρήθησαν ως οι άριστοι, οι οποίοι όχι
+μόνον ήσαν καλοί εις το να παρατάσσουν τα στρατεύματα και να
+συμβουλεύουν, αλλά και να πολεμούν επί κεφαλής των στρατευμάτων αυτών
+και να επιδεικνύουν ατομικήν ανδρείαν. Τοιούτοι δε, ως γνωρίζομεν, εκ
+μεν των παλαιών υπήρξαν ο Αγαμέμνων και ο Αχιλλεύς, εκ δε των
+μεταγενεστέρων ο Αλέξανδρος και ο Πύρρος. Αλλά προς τι λέγω ταύτα; Ο
+σκοπός μου δεν είνε να επιδείξω ιστορικάς γνώσεις, αλλά θέλω να είπω
+ότι και εκ των μηχανικών πρέπει να θαυμάζωνται εκείνοι οι οποίοι όχι
+μόνον εις την θεωρίαν διέπρεψαν, αλλά και μνημεία της τέχνης των και
+έργα αφήκαν εις τας επερχομένας γενεάς. Διά τούτο δε και εκείνοι οι
+οποίοι μόνον εις τους λόγους είνε δεινοί ορθώς ονομάζονται σοφισταί
+μάλλον ή σοφοί. Τοιούτος σοφός γνωρίζομεν εκ φήμης ότι υπήρξεν ο
+Αρχιμήδης και ο Κνίδιος Σώστρατος, εκ των οποίων ο μεν τελευταίος
+εβοήθησε τον Πτολεμαίον να κυριεύση την Μέμφιν χωρίς πολιορκίαν, αλλά
+μόνον διότι μετέστρεψε το ρεύμα του Νείλου και διήρεσε τον ποταμόν, ο
+δε άλλος επυρπόλησε τα πλοία των εχθρών διά της τέχνης του. Και ο
+Θαλής δε ο Μιλήσιος προ αυτών υπεσχέθη εις τον Κροίσον να περάση τον
+στρατόν του άβροχον από τον ποταμόν Άλιν και το κατώρθωσε στρέψας
+εντός μιας νυκτός τον ποταμόν, ώστε να διέρχεται όπισθεν του
+στρατοπέδου, ενώ δεν ήτο μηχανικός, αλλά σοφός ικανός και να επινοήση
+και να πείση. Είνε δε πολύ παλαιόν και γνωστόν το παράδειγμα του
+Επειού, όστις όχι μόνον επενόησε και κατεσκεύασε τον Δούριον ίππον,
+διά του οποίου οι Αχαιοί εισήλθον εις την Ίλιον, αλλά λέγεται ότι και
+εισήλθεν εις αυτόν μετά των άλλων. Μεταξύ τούτων είνε δίκαιον να
+αναφέρεται και ο Ιππίας ούτος ο σύγχρονος ημών, ο οποίος όχι μόνον
+εις τους λόγους είνε δεινός όσον οιοσδήποτε εκ των προϋπαρξάντων, όχι
+μόνον εις την αντίληψιν οξύς, αλλά και εις την διατύπωσιν σαφέστατος•
+τα δε έργα του είνε πολύ καλλίτερα των λόγων. Παν ό,τι ηδύνατο τις να
+περιμένη εκ της τέχνης του το επραγματοποίησε, ουχί δε επί θεμάτων
+εις τα οποία άλλοι προ αυτού είχον ευδοκιμήση, αλλ', όπως λέγουν οι
+γεωμέτραι, επί πάσης δοθείσης ευθείας κατορθώνει να κατασκευάζη
+ακριβώς το τρίγωνον. Ενώ εκ των άλλων έκαστος περιωρίσθη εις ένα
+κλάδον της επιστήμης και εις εκείνον μόνον διεκρίθη και όμως διά
+τούτο θεωρείται σπουδαίος, ο Ιππίας είνε και εις την μηχανικήν και
+εις την γεωμετρίαν πρώτος, προσέτι δε και εις την αρμονίαν και την
+μουσικήν διαπρέπει• και τόσον καλώς γνωρίζει εκάστην των τεχνών
+τούτων, ώστε να νομίζη τις ότι μόνον αυτήν εσπούδασε. Θα είχα δε
+ανάγκην πολλού χρόνου διά να εκθειάσω την θεωρίαν του περί των
+ακτίνων και ανακλάσεων και περί των κατόπτρων, προσέτι δε τας
+εργασίας του εις την αστρονομίαν, εις την οποίαν υπερέβη κατά πολύ
+όλους τους προγενεστέρους.
+
+Θα περιορισθώ να περιγράψω τα έργα αυτού τα οποία είδα επ' εσχάτων
+και τα οποία με κατέπληξαν. Πρόκειται δε περί κοινού και γνωστοτάτου
+πράγματος, περί κατασκευής λουτρού• αλλά και εις την εκτέλεσιν του
+έργου τούτου του τόσον κοινού έδειξε θαυμαστήν περίνοιαν και ευφυίαν.
+Το γήπεδον δεν ήτο επίπεδον, αλλά πολύ ανηφορικόν και επικλινές και
+εκατέρωθεν καθ' υπερβολήν χαμηλόν. Παραλαβών δε αυτό το κατέστησεν
+ισόπεδον και κατεσκεύασε βάσιν ασφαλεστάτην δι' όλον το έργον του•
+εξησφάλισε διά θεμελίων την ευστάθειαν των οικοδομημάτων και με
+αντηρίδας επικλινείς και συνεχομένας προς ασφάλειαν ενίσχυσε το όλον.
+Η δε οικοδομή όχι μόνον συμμετρίαν ύψους και βάσεως έχει, αλλά και
+προς τον σκοπόν της έγινε καταλληλοτάτη και υπό έποψιν εσωτερικού
+φωτισμού τελεία. Ο πυλών είνε υψηλός με κλίμακας πλατείας αίτινες
+έχουν μικράν κλίσιν, ώστε η ανάβασις να είνε αναπαυτική• εκ τούτου δε
+εισέρχεταί τις εις κοινόν προθάλαμον αρκετά ευρύν, ο οποίος έχει
+χώρον ικανόν διά τους υπηρέτας και ακολούθους και ευρίσκεται αριστερά
+των διαμερισμάτων της πολυτελείας• υπάρχουν δε αποχωρητήρια άνετα και
+κατάφωτα, λίαν κατάλληλα διά κατάστημα λουτρών. Έπειτα και
+συνεχόμενον προς αυτά υπάρχει διαμέρισμα περιττόν μεν διά το λουτρόν,
+αναγκαίον δε προς υποδοχήν των πλουσιωτέρων. Ακολούθως και κατά
+σειράν εκατέρωθεν ευρίσκονται δωμάτια διά να εκδύωνται οι λουσμένοι
+και αποθέτουν τα ενδύματά των, και μεταξύ αυτών αίθουσα με υψηλοτάτην
+οροφήν και φαιδρότατον φωτισμόν, εις την οποίαν υπάρχουν τρεις
+λουτήρες με ψυχρόν νερόν. Η αίθουσα αύτη είνε στρωμένη με Λακωνικόν
+μάρμαρον και στολίζεται υπό αγαλμάτων της αρχαίας τέχνης, εξ ων το
+μεν παριστά την Υγείαν, το δε τον Ασκληπιόν.
+
+Προχωρούντες εισερχόμεθα εις διαμέρισμα ελαφρώς θερμασμένον, όπου μας
+υποδέχεται θερμότης όχι τόσον υπερβολική ώστε να ενοχλή• και είνε
+επίμηκες και ωοειδές. Έπειτα δεξιά, υπάρχει αίθουσα λίαν φωτεινή και
+κατάλληλος διά να τρίβωνται και αλείφωνται με πάσαν άνεσιν οι
+ερχόμενοι εκ των γυμναστηρίων και έχει εκατέρωθεν εισόδους
+κοσμουμένας υπό Φρυγίου μαρμάρου. Αλλ' η ωραιοτέρα αίθουσα είνε
+εκείνη την οποίαν ευρίσκει κατόπιν ο εισερχόμενος, όπου δύναται να
+στέκεται ή να κάθηται ευχαρίστως και να παραμείνη επί πολύ χωρίς
+φόβον και να επιδοθή εις εγκυλισμούς ωφελιμωτάτους. Και αυτή
+αποστίλβει ολόκληρος από Φρύγιον μάρμαρον. Μετ' αυτήν υποδέχεται τον
+εισερχόμενον ο θερμός διάδρομος, ο οποίος είνε στρωμένος με Νομαδικόν
+λίθον. Η δε αίθουσα εις την οποίαν εισέρχεταί τις εκ του διαδρόμου
+τούτου είνε ωραιοτάτη και κατάφωτος και φαίνεται ως να καλύπτη και
+στολίζη τους τοίχους της πορφύρα. Υπάρχουν και εδώ τρεις κολυμβήθραι
+με θερμόν ύδωρ. Άμα δε λουσθή τις δύναται να μη επιστρέψη διά των
+αυτών διαμερισμάτων αλλά διά ταχυτέρας και βαθμιαίας επανόδου εις το
+ψυχρόν και από διαμέρισμα ελαφρώς θερμαινόμενον και λαμπρώς
+φωτιζόμενον.
+
+Εκτός τούτου τα ύψη των αιθουσών είνε παντού ανάλογα και τα πλάτη
+προς τα μήκη σύμμετρα και πανταχού επικρατεί πολλή χάρις και ηδονική
+ευμάρεια. Κατά τον καλόν Πίνδαρον «Αρχομένου έργου πρόσωπον χρη θέμεν
+τηλαυγές»• τούτο δε το πρόσωπον δίδει εις έν οικοδόμημα προ πάντων η
+ευφυής οικονομία του φωτισμού και η καλλή διάταξις των φωταγωγών. Ο
+δε αληθώς σοφός Ιππίας το μεν διαμέρισμα των ψυχρολουσιών κατεσκεύασε
+προς το μέρος του βορρά, χωρίς όμως και να το στερήση του μεσημβρινού
+αέρος, τα δε διαμερίσματα τα οποία έχουν ανάγκην θερμότητος
+ετοποθέτησε προς τον νότον, τον εύρον και τον ζέφυρον.
+
+Τι δε να είπω μετά τούτο περί των παλαιστρών και των κοινών
+ιματιοφυλακείων, τα οποία ευρίσκονται εγγύτατα εις το λουτρόν, ούτως
+ώστε ο μεταβαίνων εξ αυτών διά να λουσθή να μη βραδύνη και εκθέτη την
+υγείαν του εις κίνδυνον; Ας μη υποθέση δε κανείς ότι διά του λόγου
+προσπαθώ να αναδείξω έργον μικρόν και κοινόν• διότι όταν εις τα κοινά
+πράγματα ο τεχνίτης κατορθώνει να επινοή και να προσθέτη νέας
+καλλονάς, εγώ τουλάχιστον το θεωρώ όχι μικράς σοφίας έργον• τοιούτον
+δε κατέστησε και ο θαυμάσιος ημών Ιππίας το έργον του, το οποίον έχει
+πάντα τα προτερήματα του λουτρού, το χρήσιμον, το προσφυές, τον καλόν
+φωτισμόν, την συμμετρίαν, την προσαρμογήν εις το γήπεδον και την
+ασφάλειαν της χρήσεως. Εκτός δε τούτου ο αρχιτέκτων έχει προνοήση
+περί όλων και εφωδίασε το οικοδόμημα με δύο αφοδευτήρια, με θύρας
+πολλάς και δύο ωρολόγια, εξ ων το μεν λειτουργεί δι' ύδατος και με
+βοήν σημαίνει τας ώρας, το δε είνε ηλιακόν. Όταν δε ίδη τις ταύτα
+πρέπει να είνε όχι μόνον ανόητος, αλλά και αχάριστος ή μάλλον
+φθονερός διά να μη εκφράση τον πρέποντα έπαινον. Διά τούτο και εγώ
+όσον δύναμαι αντήμειψα διά του λόγου το έργον και τον τεχνίτην και
+δημιουργόν αυτού. Εάν δε ο θεός δώση ώστε και να λουσθώμεν ποτε εις
+αυτό, είμαι βέβαιος ότι και πολλοί άλλοι θα του κάμουν τους αυτούς
+επαίνους.
+
+
+
+ΜΑΚΡΟΒΙΟΙ
+
+
+
+Κατά παραγγελίαν την οποίαν έλαβα κατ' όναρ, εκλαμπρότατε Κυίντιλλε,
+σου προσφέρω ως δώρον την περί μακροβίων πραγματείαν μου. Το όνειρον
+είδα προ πολλού και το διηγήθην προς τους φίλους, όταν έδωκες όνομα
+εις τον δευτερότοκον υιόν σου• αλλά μη δυνάμενος να εννοήσω ποίους
+μακροβίους με διέτασσεν ο θεός να σου προσφέρω, περιωρίσθην τότε να
+ευχηθώ εις τους θεούς να δώσουν την μακροτέραν ζωήν εις σε και τα
+τέκνα σου• ενόμιζα δε ότι τούτο ήτο συμφέρον εις το ανθρώπινον γένος
+ολόκληρον, προ πάντων δε εις εμέ και όλους τους οικείους μου• διότι
+ενόμισα ότι το όνειρον εσήμαινε καλόν και δι' εμέ.
+
+Σκεπτόμενος δε έφθασα εις το συμπέρασμα ότι πρέπον ήτο να διατάξουν
+οι θεοί άνθρωπον καταγινόμενον εις τα γράμματα να σου προσφέρη κάτι
+τι σχετικόν με την τέχνην του. Και επειδή νομίζω ότι η ημέρα των
+γενεθλίων σου είνε η καταλληλοτάτη διά τοιούτον δώρον, σου προσφέρω
+την ιστορίαν εκείνων οίτινες έφθασαν εις βαθύ γήρας διατηρούντες
+πλήρη την υγείαν της ψυχής και αρτίας τας σωματικάς δυνάμεις. Ελπίζω
+δε ότι θα έχης διπλούν όφελος εκ του συγγράμματος τούτου• αφ' ενός
+μεν θα διατεθής ευθύμως και θα συλλάβης την ευχάριστον ελπίδα ότι και
+συ δύνασαι να ζήσης επί μακρόν, εξ άλλου δε θα διδαχθής εκ των
+παραδειγμάτων, από τα οποία προκύπτει ότι εκείνοι έφθασαν εις
+μακρότατον γήρας με πλήρη υγείαν όσοι επεμελήθησαν και του σώματος
+και της ψυχής των.
+
+Λοιπόν περί του Νέστορος του σοφωτάτου των Αχαιών ο Όμηρος λέγει ότι
+έζησεν επί τρεις γενεάς και συγχρόνως μας τον παρουσιάζει τέλεια
+εξησκημένον κατά τε την ψυχήν και το σώμα. Περί δε του μάντεως
+Τειρεσίου η τραγωδία μας λέγει ότι έζησε μέχρις έξ γενεών. Και είνε
+πιθανόν ότι άνθρωπος ως ο Τειρεσίας, αφιερωμένος εις τους θεούς και
+ζων με αγνότητα βίου, έγινε τόσον μακρόβιος. Όχι δε μόνον άτομα, αλλά
+και κατ' επαγγέλματα αναφέρονται ότι υπήρξαν μακρόβιοι εξ αιτίας της
+ζωής την οποίαν έζων, όπως εις την Αίγυπτον οι λεγόμενοι
+ιερογραμματείς, εκ των Ασσυρίων δε και Αράβων οι εξηγηταί των μύθων,
+εκ των Ινδών οι λεγόμενοι Βραχμάνες, οίτινες είνε καθ' ολοκληρίαν
+αφιερωμένοι εις την φιλοσοφίαν, και οι καλούμενοι Μάγοι, οίτινες
+έχουν το χάρισμα της μαντικής και είνε αφιερωμένοι εις την υπηρεσίαν
+των θεών, εις την Περσίαν και την Παρθικήν, εις την Βακτριανήν και
+την Χωρασμίαν, μεταξύ των Αρείων, των Σακών και των Μήδων και άλλων
+πολλών βαρβάρων. Ούτοι ζουν επί μακρόν και διατηρούνται υγιείς, διότι
+διά να εξασκούν την μαγείαν πρέπει να διαιτώνται και αυτοί με
+σωφροσύνην και εγκράτειαν. Υπάρχουν δε και έθνη όλα μακροβιώτατα,
+όπως οι Σήρες, περί των οποίων λέγεται ότι ζουν μέχρι τριακοσίων
+ετών• και άλλοι μεν αποδίδουν την μακροβιότητα ταύτην εις τον αέρα,
+άλλοι δε εις την φύσιν του εδάφους και άλλοι εις τον τρόπον κατά τον
+οποίον ο λαός ούτος ζη• λέγεται δε ότι όλοι οι Σήρες πίνουν μόνον
+νερόν. Και οι Αθώτες λέγεται ότι ζουν μέχρις εκατόν τριάκοντα ετών,
+και οι Χαλδαίοι υπερβαίνουν τα εκατόν. Οι τελευταίοι ούτοι
+μεταχειρίζονται ως τροφήν και κρίθινον άρτον, τον οποίον θεωρούν
+συντελεστικόν εις την οξύτητα της οράσεως• λέγεται δε ότι ένεκα της
+διαίτης ταύτης έχουν και τας άλλας αισθήσεις περισσότερον από τους
+άλλους ανθρώπους ισχυράς.
+
+Αυτά περί των μακροβίων κατά επαγγέλματα και έθνη, των οποίων η
+μακροβιότης αποδίδεται υπό άλλων μεν εις το κλίμα, υπό άλλων δε εις
+τον τρόπον του ζην και παρ' άλλων εις αμφότερα. Αλλ' εγώ ελπίζω να
+σου δώσω ευκολώτερα την ελπίδα της μακροβιότητος αν διά παραδειγμάτων
+σου παραστήσω ότι εις όλην την γην και εις όλα τα κλίματα έγιναν
+μακρόβιοι όσοι επεδίδοντο εις τας πρεπούσας ασκήσεις και εις την
+καταλληλοτέραν προς διατήρησιν της υγείας δίαιταν. Θα τους κατατάξω
+δε κατ' επαγγέλματα και πρώτους θα αναφέρω τους ηγεμόνας και
+στρατηγούς, εις αυτούς δε θα καταλέξω και εκείνον τον οποίον ανήγαγε
+σεπτή τύχη εις το ανώτατον αξίωμα του μεγάλου και θειοτάτου
+αυτοκράτορος προς ευτυχίαν της οικουμένης, ήτις υπακούει εις τους
+νόμους του. Ούτω δε και συ έχων υπ' όψει τους μακροβίους τούτους,
+οίτινες είνε της αυτής τάξεως και διάγουν τον αυτόν βίον με σε,
+ευκολώτερον θα ελπίσης γήρας υγιές και μακρόν και συγχρόνως θα
+παρακινηθής να εξασφαλίσης εις εαυτόν διά της διαίτης μακράν ζωήν και
+τελείαν υγείαν.
+
+Ο Πομπίλιος Νουμάς, ο ευτυχέστερος των βασιλέων της Ρώμης και ο
+περισσότερον ασχοληθείς εις την λατρείαν των θεών, αναφέρεται ότι
+έζησεν υπέρ τα ογδοήκοντα έτη. Ο δε Σέρβιος Τούλλιος, βασιλεύς και
+ούτος των Ρωμαίων, έζησεν επίσης υπέρ τα ογδοήκοντα έτη, κατά την
+ιστορίαν. Ο Ταρκύνιος, ο τελευταίος βασιλεύς των Ρωμαίων, εξορισθείς
+και αποσυρθείς εις την Κύμην, λέγεται ότι έφθασεν υγιέστατος εις τα
+ενενήκοντα και τα υπερέβη.
+
+Εις τους βασιλείς τούτους της Ρώμης θα προσθέσω και τους λοιπούς
+βασιλείς, οίτινες έφθασαν εις βαθύ γήρας, και έπειτα τους άλλους κατ'
+επαγγέλματα. Εν τέλει θα αναφέρω και τους λοιπούς Ρωμαίους οίτινες
+υπήρξαν μακρόβιοι, θα προσθέσω δε και εκείνους οίτινες εις την λοιπήν
+Ιταλίαν έζησαν επί μακρόν. Και η μαρτυρία της ιστορίας είνε ο
+καλλίτερος έλεγχος διά τα λεγόμενα παρ' εκείνων οίτινες συκοφαντούν
+το κλίμα της χώρας ταύτης, ούτω δε και ημείς δυνάμεθα βασιμώτερον να
+ελπίσωμεν ότι θα πραγματοποιηθούν αι ευχαί μας και θα ζήση ακόμη επί
+μακρόν και ευτυχής ο κύριος πάσης της γης και της θαλάσσης, όστις εις
+ηλικίαν προχωρημένην ανήλθεν εις τον θρόνον. {1}
+
+Λοιπόν ο Αργανθώνιος, ο βασιλεύς των Ταρτησσίων, λέγεται ότι έζησεν
+εκατόν πεντήκοντα έτη, όπως ο Ηρόδοτος ο ιστορικός και ο ποιητής
+Ανακρέων αναφέρουν• {2} αλλά τούτο θεωρείται παρά τινων μύθος. Ο
+Αγαθοκλής δε, ο τύραννος της Σικελίας, απέθανεν εις ηλικίαν
+ενενήκοντα ετών, όπως ο Δημοχάρης και ο Τίμαιος διηγούνται. Επίσης ο
+Ιέρων, ο τύραννος των Συρακουσίων, έγινεν ενενήκοντα ετών και
+απέθανεν από νόσημα, αφού εβασίλευσεν επί εβδομήκοντα έτη, καθώς ο
+Δημήτριος ο Καλλατιανός και άλλοι λέγουν. Ο Ατέας, ο βασιλεύς των
+Σκυθών, έπεσε μαχόμενος κατά του Φιλίππου παρά τον Ίστρον εις ηλικίαν
+ενενήκοντα ετών. Ο δε Βάρδυλις, ο βασιλεύς των Ιλλυριών, λέγεται ότι
+εμάχετο έφιππος, κατά τον εναντίον του Φιλίππου πόλεμον, εις ηλικίαν
+ενενήκοντα ετών. Ο Τήρης, ο βασιλεύς των Οδρυσών, καθ' ά λέγει ο
+Θεόπομπος, απέθανεν εις ηλικίαν ενενήκοντα δύο ετών. Ο δε Αντίγονος,
+ο μονόφθαλμος υιός του Φιλίππου, βασιλεύς των Μακεδόνων, μαχόμενος
+εις την Φρυγίαν εναντίον του Σελεύκου και του Λυσιμάχου, έπεσε πλήρης
+τραυμάτων, εξ ων απέθανεν εις ηλικίαν ογδοήκοντα και ενός ετών, όπως
+ιστορεί ο εκστρατεύσας μετ' αυτού Ιερώνυμος. Και ο Λυσίμαχος δε ο
+βασιλεύς των Μακεδόνων εφονεύθη εις την εναντίον του Σελεύκου μάχην
+ογδοηκοντούτης και αυτός, όπως διηγείται ο ίδιος ο Ιερώνυμος. Ο δε
+Αντίγονος ο υιός του Δημητρίου και εγγονός του Αντιγόνου του
+Μονοφθάλμου εβασίλευσεν επί τεσσαράκοντα έτη εις την Μακεδονίαν,
+έζησε δε ογδοήκοντα, όπως αναφέρει ο Μήδιος και άλλοι συγγραφείς.
+Ομοίως ο Αντίπατρος του Ιολάου, ο οποίος είχε μεγίστην επιρροήν και
+πολλών Μακεδόνων βασιλέων υπήρξεν επίτροπος, έζησεν υπέρ τα
+ογδοήκοντα έτη. Ο δε Πτολεμαίος ο Λάγου, βασιλεύς της Αιγύπτου και εκ
+των ευτυχεστέρων ηγεμόνων της εποχής του, έζησεν ογδοήκοντα τέσσαρα
+έτη, και δύο έτη πριν αποθάνη παρέδωκε την βασιλείαν εις τον υιόν του
+Πτολεμαίον τον επονομαζόμενον Φιλάδελφον, όστις μόνος εκ των αδελφών
+εκληρονόμησε την πατρικήν βασιλείαν.
+
+Ο Φιλέταιρος, καίτοι ευνούχος, ίδρυσε πρώτος την βασιλείαν της
+Περγάμου και την κατείχε μέχρι τέλους του βίου του, απέθανε δε
+ογδοηκοντούτης. Ο Άτταλος ο επονομασθείς Φιλάδελφος, ο οποίος υπήρξεν
+επίσης βασιλεύς της Περγάμου και προς τον οποίον μετέβη ο Σκηπίων ο
+στρατηγός των Ρωμαίων, απέθανεν εις ηλικίαν ογδοήκοντα δύο ετών. Ο
+Μιθριδάτης ο βασιλεύς του Πόντου, ο επιλεγόμενος Κτίστης και
+καταδιωχθείς υπό Αντιγόνου του Μονοφθάλμου, απέθανεν εις ηλικίαν
+ογδοήκοντα τεσσάρων ετών, όπως αναφέρουν ο Ιερώνυμος και άλλοι
+συγγραφείς. Ο Αριαράθης δε ο βασιλεύς των Καππαδοκών έζησεν
+ογδοήκοντα δύο έτη, ως ο Ιερώνυμος λέγει• θα έζει δε ακόμη
+περισσότερα ίσως, αν δεν συνελαμβάνετο και ανεσκολοπίζετο κατά την
+προς τον Περδίκκαν μάχην.
+
+Ο Κύρος ο βασιλεύς των Περσών, ο παλαιότερος, ως φαίνεται εις τους
+χρονολογικούς πίνακας των Περσών και των Ασσυρίων, προς τους οποίους
+φαίνεται συμφωνών και ο γράψας περί Αλεξάνδρου Ονηρίκριτος, όταν
+έγινεν εκατοντούτης εζήτησε να ίδη ένα έκαστον εξ εκείνων οίτινες
+υπήρξαν φίλοι του. Μαθών δε ότι οι πλείστοι εξ αυτών είχον φονευθή
+υπό του υιού του Καμβύσου και ότι ο Καμβύσης έλεγεν ότι τους
+εθανάτωνε κατά διαταγήν του πατρός του, τόσον ελυπήθη διότι του
+απεδόθησαν η ωμότης και αι παρανομίαι του υιού του, ώστε απέθανεν. Ο
+δε Αρταξέρξης, ο επονομασθείς Μνήμων και κατά του οποίου ο αδελφός
+του Κύρος εξεστράτευσε, απέθανεν εκ νοσήματος, ενώ εβασίλευεν εις την
+Περσίαν, εις ηλικίαν ογδοήκοντα έξ ετών, όπως δε ο Δείνων αναφέρει,
+ενενήκοντα τεσσάρων.
+
+Αλλος Αρταξέρξης βασιλεύς των Περσών, περί του οποίου ο ιστορικός
+Ισίδωρος ο Χαρακηνός {3} λέγει ότι εβασίλευσεν επί των ημερών του
+πατρός του, εδολοφονήθη κατ' εισήγησιν του αδελφού του Γωσίθρου εις
+ηλικίαν ενενήκοντα και τριών ετών. Ο Σινατρούκης, ο βασιλεύς των
+Πάρθων, ήτο ήδη ογδοηκοντούτης όταν εκλήθη εκ της χώρας των Σκυθών
+Σακαυράκων και ανηγορεύθη βασιλεύς• εβασίλευσε δε επτά έτη. Ο δε
+Τιγράνης ο βασιλεύς των Αρμενίων, κατά του οποίου επολέμησεν ο
+Λεύκουλος, απέθανεν εκ νοσήματος εις ηλικίαν ογδοήκοντα πέντε ετών. Ο
+Υσπασίνης, ο βασιλεύς του Χάρακος και των κατά την Ερυθράν θάλασσαν
+χωρών, απέθανεν επίσης εκ νοσήματος εις ηλικίαν ογδοήκοντα πέντε
+ετών. Ο δε Τήραιος, ο οποίος εβασίλευσε τρίτος μετά τον Υσπασίνην,
+απέθανεν εις ηλικίαν ενενήκοντα και δύο ετών εκ νοσήματος. Ο
+Αρτάβαζος, ο οποίος μετά τον Τήραιον εβασίλευσεν έβδομος, ανήλθεν εις
+τον θρόνον εις ηλικίαν ογδοήκοντα και έξ ετών, κληθείς εκ της
+Παρθικής. Και ο Μνασκίρης δε ο βασιλεύς των Πάρθων έζησεν ενενήκοντα
+έξ έτη.
+
+Επίσης ο Μασσινισσάς ο βασιλεύς των Μαυρουσίων έγινεν ενενήκοντα
+ετών. Ο δε Άσανδρος, ο υπό του σεπτού αυτοκράτορος από εθνάρχου
+αναγορευθείς βασιλεύς του Βοσπόρου, εις ηλικίαν ενενήκοντα ετών,
+διεκρίθη και ως έφιππος και ως πεζός πολεμιστής. Όταν δε είδε τους
+οπαδούς του ν' αποσκιρτούν προς τον Σκριβώνιον, απέθανεν εξ εκουσίας
+ασιτίας, αφού έζησεν ενενήκοντα και τρία έτη. Ο δε Γόαισος, περί του
+οποίου ο Ισίδωρος ο Χαρακηνός λέγει ότι επί των ημερών του εβασίλευεν
+εις την αρωματοφόρον χώραν των Ομανών {4}, απέθανεν εκ νοσήματος εις
+ηλικίαν εκατόν δέκα πέντε ετών.
+
+Τους βασιλείς τούτους αναφέρουν ως μακροβίους όσοι προ ημών έγραψαν.
+Επειδή δε και εκ των φιλοσόφων και των άλλων πεπαιδευμένων, όσοι
+έζησαν με κάποιαν περί της υγείας των επιμέλειαν, πολλοί έφθασαν εις
+βαθύ γήρας, θ' αναφέρω και εκ τούτων τους γνωστούς εκ της ιστορίας
+και θ' αρχίσω εκ των φιλοσόφων. Ο Δημόκριτος ο Αβδηρίτης φθάσας εις
+ηλικίαν εκατόν τεσσάρων ετών απέθανεν εξ εκουσίας ασιτίας. Ο
+Ξενόφιλος ο μουσικός, οπαδός της φιλοσοφίας του Πυθαγόρου, έζησεν
+υπέρ τα εκατόν πέντε έτη εις τας Αθήνας, ως λέγει ο Αριστόξενος. Ο
+Σόλων δε, ο Θαλής και ο Πιττακός, οίτινες υπήρξαν εκ των επτά
+λεγομένων σοφών, έζησαν έκαστος εκατόν έτη. Ο Ζήνων ο αρχηγός της
+Στωικής φιλοσοφίας έζησεν ενενήκοντα οκτώ έτη• μίαν ημέραν δε καθ' ην
+στιγμήν εισήρχετο εις την συνέλευσιν του λαού και προσκόψας έπεσεν,
+ανεφώνησε, Γη, τι με καλείς; και επιστρέψας εις την κατοικίαν του
+έμεινε χωρίς τροφήν και απέθανεν. Ο δε Κλεάνθης ο μαθητής και
+διάδοχος του Ζήνωνος ήτο ενενήκοντα και εννέα ετών ότε έπαθεν έλκος
+του χείλους και απελπισθείς απεφάσισε ν' αποθάνη εξ ασιτίας• αλλ' εν
+τω μεταξύ λαβών επιστολάς οπαδών του, έφαγε διά να δυνηθή να εκτελέση
+τα παραγγελλόμενα• έπειτα πάλιν παύσας να τρώγη απέθανεν εξ ασιτίας.
+
+Ο Ξενοφάνης ο υιός του Δεξίνου και μαθητής του φυσικού Αρχελάου
+έγινεν ενενήκοντα και ενός ετών• ο Ξενοκράτης ο μαθητής του Πλάτωνος
+ογδοήκοντα τεσσάρων• ο Καρνεάδης ο αρχηγός της νεωτέρας Ακαδημίας
+ογδοήκοντα πέντε• ο Χρύσιππος ογδοήκοντα ενός• ο Διογένης ο Στωικός,
+ο εκ Σελευκίας του Τίγριος, ογδοήκοντα οκτώ• ο Ποσειδώνιος ο εκ της
+Συριακής Απαμείας, πολίτης δε της Ρόδου, φιλόσοφος και ιστορικός,
+ογδοήκοντα τεσσάρων• ο Κριτόλαος ο Περιπατητικός υπέρ τα ογδοήκοντα
+δύο.
+
+Ο θείος Πλάτων απέθανεν εις ηλικίαν ογδοήκοντα και ενός ετών. Ο
+Αθηνόδωρος του Σάνδωνος ο Ταρσεύς Στωικός, όστις υπήρξε και
+διδάσκαλος του σεβαστού και θείου αυτοκράτορος και διά τούτο ούτος
+κατέστησεν ασύδοτον την πόλιν των Ταρσέων, απέθανεν εις ηλικίαν
+ογδοήκοντα δύο ετών εις την πατρίδα του, ήτις κατ' έτος του απονέμει
+τιμάς ως ημιθέου• ο δε Νέστωρ ο Στωικός, ο εκ Ταρσού διδάσκαλος του
+Καίσαρος Τιβερίου, έζησεν ενενήκοντα δύο έτη• και ο Ξενοφών ο υιός
+του Γρύλλου έζησεν υπέρ τα ενενήκοντα έτη.
+
+Ούτοι είνε εκ των φιλοσόφων οι περιφημότεροι μακρόβιοι. Από δε τους
+ιστορικούς ο Κτησίβιος εις ηλικίαν εκατόν είκοσι τεσσάρων ετών
+απέθανεν εις την σχολήν των Περιπατητικών, όπως αναφέρει εις τα
+χρονικά του ο Απολλόδωρος. Ο Ιερώνυμος δε, όστις έλαβε μέρος εις
+πολλούς πολέμους και υπέστη πολλούς κόπους και τραύματα, έζησεν
+εκατόν τέσσαρα έτη, ως λέγει ο Αγαθαρχίδης εις την εννάτην των
+Ασιατικών του ιστοριών, όπου θαυμάζει τον Ιερώνυμον διά την
+αρτιότητα, την οποίαν διετήρει εις τας ανδρικάς του δυνάμεις και όλας
+του τας αισθήσεις, και την ακμαίαν υγείαν. Ο Ελλάνικος ο Λεσβίος
+έζησεν ογδοήκοντα πέντε έτη, ομοίως δε και ο Φερεκύδης ο εκ Σύρου. Ο
+Τίμαιος ο Ταυρομενίτης έγινεν ενενήκοντα έξ ετών. Ο δε Αριστόβουλος ο
+Κασανδρεύς λέγεται ότι έζησεν υπέρ τα ενενήκοντα έτη, ως δε ο ίδιος
+αναφέρει εις την αρχήν του συγγράμματός του, εις ηλικίαν ογδοήκοντα
+τεσσάρων ετών ήρχισε να γράφη την ιστορίαν του. Ο δε Πολύβιος ο υιός
+του Λυκόρτα ο Μεγαλοπολίτης, επιστρέφων εκ του κτήματός του έφιππος,
+έπεσεν εκ του ίππου, και εκ τούτου ασθενήσας απέθανεν εις ηλικίαν
+ογδοήκοντα δύο ετών. Ο Υψικράτης ο Αμισηνός, ο οποίος υπήρξε
+συγγραφεύς πολλών και διαφόρων, έζησεν ενενήκοντα δύο έτη.
+
+Μεταξύ των ρητόρων ο Γοργίας, τον οποίον τινές αποκαλούν σοφιστήν,
+έγινεν εκατόν οκτώ ετών απέθανε δε και ούτος στερηθείς εκουσίως
+τροφής. Λέγεται ότι ερωτηθείς πώς κατώρθωσε να φθάση εις τόσον γήρας
+και να διατηρή την υγείαν και όλας του τας αισθήσεις, απήντησε• διότι
+ουδέποτε παρεσύρθην εις τα φαγοπότια των άλλων. Ο Ισοκράτης έγραψεν
+εις ηλικίαν ενενήκοντα έξ ετών τον πανηγυρικόν του• ήτο δε ενενήκοντα
+εννέα ετών ότε μαθών ότι οι Αθηναίοι ενικήθησαν υπό του Φιλίππου εις
+την μάχην της Χαιρωνείας, και λυπηθείς υπερβολικά, είπε τον στίχον
+του Ευριπίδου•
+
+    Σιδώνιόν ποτ' άστυ Κάδμος εκλιπών {5},
+
+τον οποίον προσήρμοζεν εις τον εαυτόν του• προειπών δε ότι η Ελλάς θα
+υπεδουλούτο, απέθανεν. Ο δε ρήτωρ Απολλόδωρος ο εκ Περγάμου, ο οποίος
+υπήρξε διδάσκαλος του σεπτού αυτοκράτορος και μετά του Ταρσέως
+Αθηνοδώρου του φιλοσόφου εξεπαίδευσεν αυτόν, έζησεν, όπως και ο
+Αθηνόδωρος, ογδοήκοντα έτη. Επίσης ο Ποτάμων, ρήτωρ αρκετά
+φημισμένος, έγινεν ενενήκοντα ετών. Ο τραγικός ποιητής Σοφοκλής,
+καταπιών ράγα σταφυλής, απεπνίγη εις ηλικίαν ενενήκοντα πέντε ετών.
+Τούτον κατά τα τέλη του βίου του ενήγαγεν ο υιός του Ιοφών εις το
+δικαστήριον επί γεροντική ανοία. Ο δε Σοφοκλής ανέγνωσε προς τους
+δικαστάς τον «Οιδίποτα επί Κολωνώ», διά να δείξη με το έργον του
+τούτο την πνευματικήν του υγείαν• και οι δικασταί αυτόν μεν
+υπερεθαύμασαν, τον δε υιόν του εχαρακτήρισαν εις την απόφασίν των ως
+παράφρονα. Ο δε Κρατίνος ο κωμωδιογράφος έζησεν επί ενενήκοντα επτά
+έτη και περί τα τέλη του βίου του δώσας προς παράστασιν την «Πυτίνην»
+και επιτυχών απέθανε μετ' ολίγον. Όπως ο Κρατίνος και ο κωμικός
+Φιλήμων έφθασεν εις ηλικίαν ενενήκοντα επτά ετών. Μίαν δε ημέραν, ενώ
+ενεπαύετο εις την κλίνην του, είδεν όνον ο οποίος εισήλθεν εις την
+οικίαν και ήρχισε να τρώγη τα σύκα τα οποία είχον ετοιμασθή δι' αυτόν
+και κατελήφθη υπό γέλωτος• καλέσας δε τον υπηρέτην του είπε προς
+αυτόν, και συγχρόνως εγέλα ακράτητον γέλωτα, να δώση εις τον όνον και
+οίνον, απεπνίγη δε υπό του γέλωτος και απέθανε. Και ο Επίχαρμος ο
+ποιητής κωμωδιών λέγεται ότι έζησεν επίσης ενενήκοντα και επτά έτη. Ο
+δε Ανακρέων ο λυρικός ποιητής, έγινεν ογδοήκοντα πέντε ετών και ο
+Στησίχορος ο επίσης λυρικός ποιητής απέθανεν εις την αυτήν ηλικίαν. Ο
+δε Σιμωνίδης ο Κείος έζησεν υπέρ τα ενενήκοντα έτη. Εκ των
+Γραμματικών ο Ερατοσθένης ο υιός του Αγλαού, ο Κυρηναίος, τον οποίον
+όχι μόνον γραμματικόν αλλά και ποιητήν δύναταί τις να ονομάση και
+φιλόσοφον και γεωμέτρην, έγινεν ογδοήκοντα και δύο ετών. Περί δε του
+Λυκούργου του νομοθέτου των Λακεδαιμονίων αναφέρεται ότι έζησεν
+ογδοήκοντα και πέντε έτη.
+
+Αυτοί είνε οι βασιλείς και οι σοφοί των οποίων ηδυνήθην να συναθροίσω
+εδώ τα ονόματα και την ηλικίαν• επειδή δε υπεσχέθην να αναφέρω καί
+τινας εκ των Ρωμαίων και των άλλων κατοίκων της Ιταλίας, οίτινες
+υπήρξαν μακρόβιοι, επιφιλάττομαι να σου κάμω και περί αυτών λόγον,
+σεβαστέ Κυίντιλλε, εις άλλην πραγματείαν {6}
+
+
+
+Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΕΓΡΙΝΟΥ {7}
+
+
+
+Ο Λουκιανός προς τον Κρόνιον, ευχόμενος ευτυχίαν. {8}
+
+Ο ταλαίπωρος Περεγρίνος ή, όπως αυτός ηρέσκετο να αυτονομάζεται, ο
+Πρωτεύς, έπαθεν ακριβώς ό,τι και ο Πρωτεύς του Ομήρου• {9} διότι αφού
+υπέστη μυρίας μεταμορφώσεις και περιπετείας, χάριν της διαφημίσεως•
+επ' εσχάτων μετεμορφώθη και εις πυρ• υπό τοσαύτης δοξομανίας
+κατείχετο. Και εκάη ο λαμπρός εκείνος άνθρωπος όπως ο Εμπεδοκλής, με
+την διαφοράν μόνον ότι ο μεν Εμπεδοκλής εφρόντισε να πέση κρυφίως εις
+τον κρατήρα του ηφαιστείου, ο δε ηρωικός Περεγρίνος εξέλεξε την
+μεγαλειτέραν των Ελληνικών πανηγύρεων και ανάψας όσον το δυνατόν
+μεγαλειτέραν πυράν, ανέβη εις αυτήν ενώπιον τόσων θεατών, αφού προ
+ολίγων ημερών είχεν εκφωνήση προς τους Έλληνας λόγον περί του
+μέλλοντος τολμήματός του. Φαντάζομαι, πόσον θα γελάσης δια την μωρίαν
+του γέροντος εκείνου και αναμφιβόλως ενώ θα γελάς θ' αναφωνής• τι
+ηλιθιότης, τι δοξομανία, και άλλα τα οποία συνειθίζομεν να λέγωμεν
+περί των ανθρώπων αυτού του είδους. Και συ μεν γελάς και λέγεις ταύτα
+εξ αποστάσεως και χωρίς κίνδυνον. Εγώ όμως τα είπα εκεί παρά την
+πυράν και προηγουμένως ακόμη ενώπιον πολυαρίθμων ακροατών, εκ των
+οποίων πολλοί επειράζοντο, διότι εθαύμαζον την παραφροσύνην του
+γέροντος. Ήσαν δε καί τινες οι οποίοι εγέλων επίσης, αλλά παρ' ολίγον
+να κατασπαραχτώ υπό των Κυνικών φιλοσόφων, όπως ο Ακταίων υπό των
+σκύλλων ή ο ανεψιός αυτού ο Πενθεύς υπό των μαινάδων.
+
+Άκουσε τώρα πώς εξετελέσθη το όλον δράμα. Γνωρίζεις τον ποιητήν του, 
+οποίος υπήρξε και ποίας περιπετείας έχει διέλθη εις όλην του την
+ζωήν, περιπετείας τραγικωτέρας και από εκείνας τας οποίας ανεβίβασαν
+εις την σκηνήν ο Σοφοκλής και ο Αισχύλος. Λοιπόν όταν έφθασα εις την
+Ήλιδα και περιεφερόμην εις το γυμναστήριον, ήκουσα κάποιον Κυνικόν να
+λέγη με φωνήν μεγάλην και βραχνήν τα συνήθη και τετριμμένα περί
+αρετής και να υβρίζη γενικώς πάντας• έπειτα αι φωνασκίαι του
+κατέληξαν εις τον Πρωτέα. Θα προσπαθήσω όσον δύναμαι να απομνημονεύσω
+ακριβώς εκείνα τα οποία έλεγε• συ δε θα τ' αναγνωρίσης ευκόλως, διότι
+πολλάκις παρέστης εις τας φωνασκίας των.
+
+Ευρέθη, είπεν, άνθρωπος ο οποίος ετόλμησε να είπη κενόδοξον τον
+Πρωτέα, ω γη, και ήλιε, και ποταμοί, και θάλασσα και προγονικέ θεέ
+Ηρακλή• τον Πρωτέα, ο οποίος εις την Συρίαν ερρίφθη εις τα δεσμά, ο
+οποίος εδώρησεν εις την πατρίδα του πέντε χιλιάδας τάλαντα, ο οποίος
+εξωρίσθη από την πόλιν των Ρωμαίων, τον εκλαμπρότερον του ηλίου, τον
+δυνάμενον ν' ανταγωνισθή και προς αυτόν τον Ολύμπιον Δία. Αποδίδουν
+εις κενοδοξίαν το ότι απεφάσισε να απέλθη εκ της ζωής δια πυρός.
+Μήπως ο Ηρακλής δεν απέθανε κατ' αυτόν τον τρόπον; Μήπως ο Ασκληπιός
+και ο Διόνυσος δεν εκεραυνοβολήθησαν; Μήπως επ' εσχάτων και ο
+Εμπεδοκλής δεν ερρίφθη εις τον κρατήρα του ηφαιστείου;
+
+Άμα είπε ταύτα ο Θεαγένης, διότι ούτω ο φωνασκός εκείνος ωνομάζετο,
+ηρώτησα ένα εκ των παρισταμένων, τι ενόει μ' εκείνα τα οποία έλεγε
+περί του πυρός και ποίαν σχέσιν έχουν ο Ηρακλής και ο Εμπεδοκλής προς
+τον Πρωτέα. Εκείνος δε μου απήντησεν ότι μετ' ολίγας ημέρας θ' αναβή
+εις πυράν ο Πρωτεύς εις την Ολυμπίαν δια ν' αποθάνη. Πώς, είπα, και
+δια ποίον λόγον; Εκείνος επεχείρησε να μου δώση εξηγήσεις, αλλ' ο
+Κυνικός εφώναζε τόσον δυνατά, ώστε ήτο αδύνατον ν' ακουσθή άλλος.
+Εξηκολούθησα λοιπόν να τον ακούω να συσσωρεύη μεγαλαυχίας επί
+μεγαλαυχιών και υπερβολάς φοβεράς περί του Πρωτέως• διότι προς τον
+Σινωπέα ή τον διδάσκαλον αυτού Αντισθένην ούτε κατεδέχετο να τον
+συγκρίνη, αλλ' ουδέ προς αυτόν τον Σωκράτην, μόνον δε τον Δία εκάλει
+εις συναγωνισμόν. Επί τέλους όμως απεφάσισε ν' αναγνωρίση κάποιαν
+ισότητα μεταξύ του Πρωτέως και του Διός και ούτω ετελείωσε τον λόγον
+του. Δύο, είπε, τέλεια δημιουργήματα είδεν ο κόσμος, τον Ολύμπιον Δία
+και τον Πρωτέα• πλάστης δε και τεχνίτης του μεν πρώτου υπήρξεν ο
+Φειδίας, του δε δευτέρου η Φύσις• αλλά τώρα το άγαλμα τούτο θα φύγη
+εις την αθανασίαν, φερόμενον επί του πυρός, και θα καταταχθή μεταξύ
+των θεών, αφήνον υμάς ορφανούς. Ωμίλει με τόσην σφοδρότητα, ώστε ο
+ιδρώς του έτρεχε κρουνηδόν• έπειτα ήρχισε να δακρύη γελοιωδέστατα και
+έσυρε τας τρίχας της κεφαλής του, προσέχων όμως να μη τας έλκη πολύ
+δυνατά, και επί τέλους τον απεμάκρυναν κλαίοντα τινές εκ των Κυνικών
+διά να τον παρηγορήσουν.
+
+Ευθύς μετ' αυτόν κατέλαβεν άλλος το βήμα πριν ή διαλυθή το πλήθος και
+ψυχρανθή η εντύπωσις εκ των λόγων του Θεαγένους. Και κατ' αρχάς εγέλα
+επί πολύ και εφαίνετο ότι εγέλα με πραγματικήν όρεξιν έπειτα ήρχισεν
+ως εξής• Αφού ο φαύλος Θεαγένης ετελείωσε τους βδελυρούς αυτού λόγους
+με τα δάκρυα του Ηρακλείτου, εγώ αντιθέτως θ' αρχίσω με τον γέλωτα
+του Δημοκρίτου. Και πάλιν εγέλα επί πολύ ούτως ώστε έκαμε και ημάς
+τους άλλους να τον μιμηθώμεν. Έπειτα σοβαρευθείς, Τι άλλο, είπε,
+πρέπει να πράξη τις, όταν ακούη λόγους τόσον γελοίους και βλέπη
+ανθρώπους γέροντας, οι οποίοι χάριν γελοίας δόξης είνε έτοιμοι να
+κάμουν τούμπες ενώπιον σας; Διά να μάθετε δε τι είνε το άγαλμα το
+οποίον θα πυρποληθή, ακούσατε να σας το περιγράψω εγώ, όστις εξ αρχής
+παρηκολούθησα και εγνώρισα τον βίον και τον χαρακτήρα του• έλαβα δε
+και πληροφορίας τινάς παρά των συμπολιτών του, οίτινες κατ' ανάγκην
+τον εγνώριζον. Λοιπόν το πλάσμα τούτο και δημιούργημα της φύσεως και
+του Πολυκλείτου ο κανών, {10} όταν μόλις εισήρχετο εις την ανδρικήν
+ηλικίαν, συνελήφθη εις την Αρμενίαν μοιχεύων και εδάρη ανηλεώς, επί
+τέλους δε κατώρθωσε να φύγη διά της στέγης, έχων ραφανίδα βυθισμένην
+εις τα οπίσθια. {11} Έπειτα διέφθειρε ωραίον νεανίσκον και ηναγκάσθη
+να πληρώση τρεις χιλιάδας δραχμάς εις τους γονείς του παιδίου,
+οίτινες ήσαν πτωχοί, διά να μη τον καταγγείλουν εις τον αρμοστήν της
+Ασίας. Τοιαύτα και παραπλήσια θα ηδυνάμην και άλλα να αναφέρω, αλλά
+τα παραλείπω, διότι ακόμη ήτο πηλός άπλαστος και δεν είχε δημιουργηθή
+τέλειον το άγαλμά μας. Αλλ' η διαγωγή του προς τον πατέρα του αξίζει
+να την ακούσετε, μολονότι όλοι γνωρίζετε και θα ηκούσατε πώς έπνιξε
+τον γέροντα, μη υποφέρων να τον βλέπη να ζη, αφού ήδη είχεν υπερβή το
+εξηκοστόν έτος. Έπειτα, επειδή το πράγμα εγνώσθη, κατεδικάσθη μόνος
+του εις εξορίαν και επλανάτο από χώρας εις χώραν. Τότε δε εμυήθη και
+εις την θαυμαστήν σοφίαν των Χριστιανών, των οποίων τους ιερείς και
+διδασκάλους εγνώρισεν εις την Παλαιστίνην... {12} Εντός ολίγου
+μάλιστα τους υπερέβη γενόμενος προφήτης και αρχηγός και πρόεδρος των
+συναθροίσεων αυτών και συγκεντρώσας πάσαν εξουσίαν και κύρος εις τας
+χείρας του. Όχι δε μόνον εξήγει και διεσαφήνιζε τα ιερά των βιβλία,
+αλλά και πολλά συνέγραφε και οι Χριστιανοί τον εθεώρουν ως θεόν και
+ως νομοθέτην τον μετεχειρίζοντο και προεστώτα τον ανεγνώριζον.
+Λατρεύουν δε ακόμη, τον μέγαν {13} εκείνον άνθρωπον, όστις εσταυρώθη
+εις την Παλαιστίνην, επειδή εισήγαγεν εις τον κόσμον αυτήν την νέαν
+θρησκείαν. {14} Τότε δε και συνελήφθη ένεκα τούτου ο Πρωτεύς και
+ερρίφθη εις τας φυλακάς, πράγμα το οποίον του έδωκεν όχι μικρόν κύρος
+διά το μέλλον και του εχρησίμευσεν εις την αγυρτείαν και την
+δοξομανίαν, αίτινες ήσαν αι μεγάλαι του αδυναμίαι.
+
+Αφού λοιπόν ερρίφθη εις τας φυλακάς, οι Χριστιανοί θεωρήσαντες το
+πράγμα ως κοινήν συμφοράν, εκίνησαν πάντα λίθον και κατέβαλαν πάσαν
+προσπάθειαν διά να τον αρπάσουν. Αλλ' επειδή τούτο ήτο αδύνατον, του
+παρείχον πάσαν άλλην περιποίησιν με εξαιρετικόν ζήλον και ενδιαφέρον.
+Από πρωίας έβλεπέ τις να περιμένουν προ της φυλακής γραΐδια, χήραι
+και ορφανά• οι δε πρόκριτοι των Χριστιανών, δωροδοκούντες τους
+δεσμοφύλακας, ελάμβανον την άδειαν να εισέρχωνται και να κοιμώνται
+μετ' αυτού εντός της φυλακής• εκόμιζον δε παντοειδή φαγητά και έλεγον
+προσευχάς, και ο λαμπρός Περεγρίνος (διότι ούτω ωνομάζετο ακόμη)
+εθεωρείτο υπ' αυτών ως νέος Σωκράτης. Αλλά και εκ των Ασιατικών
+πόλεων ήρχοντο αντιπρόσωποι των Χριστιανών διά να φέρουν εράνους και
+βοηθήματα, να συνηγορήσουν υπέρ του φυλακισμένου και να τον
+παρηγορήσουν. Είνε δε αξιοθαύμαστος η προθυμία την οποίαν δεικνύουν,
+όταν κανείς εκ των ομοθρήσκων αυτών πάθη τίποτε τοιούτον• δεν
+διστάζουν να προβούν εις οιανδήποτε θυσίαν. Λοιπόν και ο Περεγρίνος
+έλαβε τότε παρ' αυτών πολλά χρήματα διά την πρόφασιν της φυλακίσεως
+του και έκαμεν όχι μικρόν αποταμίευμα. Διότι οι ταλαίπωροι εκείνοι
+πιστεύουν ότι θα μείνουν αθάνατοι και ότι θα ζήσουν διά παντός, δι' ο
+καταφρονούν τον θάνατον και εκουσίως παραδίδονται πολλάκις εις αυτόν.
+Έπειτα ο πρώτος αυτών νομοθέτης τους έπεισεν ότι είνε αδελφοί πάντες
+μεταξύ των, άμα προσέλθουν εις την θρησκείαν του και απαρνηθούν τους
+Ελληνικούς θεούς, τον δε σταυρωμένον εκείνον διδάσκαλόν των
+προσκυνούν και ακολουθούν κατά τας εντολάς του. Και επειδή επίστευσαν
+τα τοιαύτα χωρίς να τα πολυεξετάσουν, καταφρονούν τα πάντα και παν
+ό,τι έχουν το θεωρούν κοινόν. Εάν λοιπόν παρουσιασθή κανείς μεταξύ
+αυτών απατεών και επιτήδειος άνθρωπος ικανός να τους εκμεταλλευθή,
+δύναται εντός ολίγου να γίνη πλούσιος εξαπατών τους απλοϊκούς
+εκείνους ανθρώπους.
+
+Αλλ' ο Περεγρίνος απελύθη υπό του τότε διοικητού της Συρίας, όστις
+ετίμα την φιλοσοφίαν και ενόησεν ότι ο Κυνικός εκείνος κατείχετο υπό
+τοιαύτης παραφροσύνης, ώστε ηδύνατο και τον θάνατον να δεχθή διά να
+διαφημισθή. Έκρινε λοιπόν ότι ούτε τιμωρίας ήτο άξιος και τον αφήκεν
+ελεύθερον.
+
+Ο δε Περεγρίνος επανελθών εις την πατρίδα του, εύρεν εξηρεθισμένους
+ακόμη τους συμπολίτας του διά τον φόνον του πατρός του και πολλούς
+τους διατεθειμένους να ανακινήσουν την εναντίον του κατηγορίαν. Είχον
+δε κατά την απουσίαν του διαρπαγή τα πλείστα εκ των πατρικών του
+κτημάτων και μόνον οι αγροί υπελείποντο, οι οποίοι είχον αξίαν
+δεκαπέντε περίπου ταλάντων• διότι η όλη περιουσία, την οποίαν ο γέρων
+αφήκεν, θα ήτο έως τριάκοντα ταλάντων και όχι, όπως ο γελοιωδέστατος
+εκείνος Θεαγένης έλεγε, πέντε χιλιάδων. Και αν επωλείτο όλη η πόλις
+των Παριανών{15} ομού με πέντε από τας γειτονικάς, με τους ανθρώπους,
+τα ζώα και όλα τα περιεχόμενα, δεν θα προήρχετο εκ της πωλήσεως
+τοιούτον ποσόν. Αλλ' η κατηγορία και το έγκλημα ήσαν θερμά ακόμη και
+ήτο προφανές ότι δεν θα διέφευγε την καταμήνυσιν. Ο λαός μάλιστα δεν
+απέκρυπτε την αγανάκτησίν του. Ήτο κρίμα, έλεγον, να χαθή κατ' αυτόν
+τον ασεβή τρόπον γέρων τόσον αγαθός. Ιδού δε τι επενόησεν ο σοφός
+ούτος Πρωτεύς διά ν' αντιμετωπίση πάντα ταύτα και πώς διέφυγε τον
+κίνδυνον. Εμφανισθείς εις την συνέλευσιν των Παριανών (είχε δε ήδη
+αφήση μακράν κόμην, εφόρει μανδύαν ρυπαρόν και είχε κρεμασμένην εις
+τον ώμον του πήραν, εκράτει ράβδον και εν γένει είχε παρασκευάση
+θεατρικήν την φιλοσοφικήν του εμφάνισιν), τοιουτοτρόπως εμφανισθείς
+εις τους συμπολίτας του, εδήλωσεν ότι παρεχώρει την περιουσίαν, την
+οποίαν ο μακαρίτης πατήρ του αφήκεν εις αυτόν, να γίνη όλη δημοσία.
+Άμα ήκουσε τούτο ο λαός, ο οποίος απετελείτο από ανθρώπους πτωχούς
+και χάσκοντας διά βοηθήματα, ήρχισε να φωνάζη ότι είνε φιλόσοφος, ότι
+είνε φιλόπατρις και να τον ανακηρύττη οπαδόν του Διογένους και του
+Κράτητος. Των δε εχθρών του το στόμα εκλείσθη• και αν κανείς
+επεχείρει να αναφέρη τον φόνον, θα ελιθοβολείτο αμέσως.
+
+Μετά τούτο επανέλαβε τον πλάνητα βίον, έχων ως στήριγμα και πόρον
+τους Χριστιανούς, υπό των οποίων παρακολουθούμενος είχεν όλα τα προς
+το ζην άφθονα. Επί τινα δε καιρόν ετρέφετο κατ' αυτόν τον τρόπον•
+αλλ' έπειτα έκαμε και προς εκείνους κάποιαν απιστίαν (νομίζω ότι τον
+είδον να τρώγη κάτι εξ εκείνων τα οποία θεωρούν απηγορευμένα), και
+επειδή έπαυσαν να τον βοηθούν και περιήλθεν εις ένδειαν, ενόμισεν ότι
+έπρεπε να ζητήση να του αποδοθούν τα πατρικά του κτήματα• επέδωκε
+λοιπόν αναφοράν και εζήτει παρά του αυτοκράτορος να διατάξη την
+απόδοσιν. Αλλ' επειδή και η πόλις ενήργησε δι' αντιπροσώπων της προς
+τον αυτοκράτορα, η αίτησις του Περεγρίνου έμεινεν άνευ αποτελέσματος
+και ο αυτοκράτωρ διέταξε να μένουν τα κτήματα εις την πόλιν, αφού
+εκείνος τα εδώρισε χωρίς κανείς να τον εξαναγκάση.
+
+Τότε ανεχώρησεν εις τρίτον ταξείδιον και μετέβη εις την Αίγυπτον
+πλησίον του Αγαθοβούλου• εκεί δε κατέγινεν εις την θαυμαστήν άσκησιν
+την οποίαν έκτοτε επιδεικνύει. Εξύριζε το ήμισυ της κεφαλής του,
+ήλειφε με λάσπην το πρόσωπόν του και ενώπιον πλήθους παρισταμένων
+ώρθωνε το αιδοίον του. Ήτο δε η επίδειξις αύτη μία εξ εκείνων τας
+οποίας οι Κυνικοί καλούν αδιαφόρους. Έπειτα εκτύπα και εκτυπάτο διά
+νάρθηκος {16} εις τα οπίσθια και άλλα πολλά τοιαύτα ασκητικά θαύματα
+επεδείκνυεν. Ούτω παρεσκευασμένος μετέβη από την Αίγυπτον εις την
+Ιταλίαν• άμα δε εξήλθεν από το πλοίον ήρχισε να υβρίζη τους πάντας
+και αυτόν τον αυτοκράτορα, καθότι εγνώριζεν ότι είνε πραότατος και
+ημερώτατος και η τόλμη του δεν θα είχε συνεπείας. Ο αυτοκράτωρ, ως
+ήτο επόμενον, ολίγον επειράζετο από τας βλασφημίας και δεν εθεώρει
+πρέπον να τιμωρήση διά λόγους άνθρωπον παρουσιαζόμενον ως φιλόσοφον
+και μάλιστα έχοντα ως έργον τας ύβρεις. Εκ τούτων δε ηύξανεν η φήμη
+του Περεγρίνου• μεταξύ μάλιστα των απλοϊκών ανθρώπων εθαυμάζετο η
+παραφροσύνη του, έως ου ο διευθύνων την αστυνομίαν της πόλεως,
+άνθρωπος συνετός, τον απέπεμψε διότι είχεν υπερβή τα όρια εις την
+κατάχρησιν της ανοχής, και του είπεν ότι η πόλις δεν είχεν ανάγκην
+τοιούτου φιλοσόφου. Αλλά και τούτο ακόμη συνετέλεσεν εις την φήμην
+του και εφέρετο εις όλων τα στόματα ως φιλόσοφος• εξορισθείς διά το
+θάρρος και την μεγάλην ελευθερίαν της γνώμης του. Τον συνέκρινον δε
+κατά τούτο προς τον Μουσώνιον, τον Δίωνα και τον Επίκτητον και τους
+άλλους όσοι υπέστησαν παρομοίαν καταδίωξιν διά την ανεξαρτησίαν του
+φρονήματος των.
+
+Επιστρέψας ούτω εις την Ελλάδα, άλλοτε μεν ύβριζε τους Ηλείους,
+άλλοτε δε παρεκίνει τους Έλληνας να επαναστατήσουν κατά των Ρωμαίων
+και άλλοτε άνθρωπον εξέχοντα διά την παιδείαν και τα αξιώματα, {17}
+όστις πολλάς ευεργεσίας έκαμεν εις την Ελλάδα και νερόν διωχέτευσεν
+εις την Ολυμπίαν και έπαυσαν οι πανηγυρισταί να φλέγωνται υπό της
+δίψης, κατηγόρει ως εκθηλύναντα τους Έλληνας, διότι έπρεπε ν' αφήση
+τους θεατάς των Ολυμπιακών αγώνων να εγκαρτερούν εις την δίψαν και
+μάλιστα ν' αποθνήσκουν πολλοί εξ αυτών εκ κακών νοσημάτων, τα οποία
+πριν ένεκα της ξηρότητος του τόπου επεκράτουν πολυπληθή• και ενώ
+έλεγε ταύτα έπινεν από το νερόν εκείνο. Και επειδή πάντες ώρμησαν
+εναντίον του, ενώ έλεγε ταύτα, και παρ' ολίγον να τον λιθοβολήσουν,
+επρόλαβε και κατέφυγεν εις τον ναόν του Διός. Ούτω εσώθη τότε• την δε
+επομένην Ολυμπιάδα απήγγειλλε προς τους Έλληνας λόγον, τον οποίον
+είχε συνθέση κατά τα προηγηθέντα τέσσαρα έτη, και έπλεκε το εγκώμιον
+εκείνου όστις είχε φέρη το νερόν εις την Ολυμπίαν, συγχρόνως δε
+απελογείτο διά την τότε φυγήν του.
+
+Αλλά τώρα ουδείς προσείχε πλέον εις αυτόν και δεν ήτο όπως πριν
+περίβλεπτος, διότι όλαι του αι επιδείξεις ήσαν παλαιαί και γνωσταί
+και δεν ηδύνατο να επινοήση τίποτε νέον διά να προξενήση κατάπληξιν
+και να προκαλέση εκ νέου την κοινήν προσοχήν και τον θαυμασμόν,
+πράγματα προς τα οποία έτρεφεν εξαρχής μέγαν έρωτα. Διά τούτο
+απεφάσισε το τελευταίον τούτο τόλμημα της πυράς και διέδωκε μεταξύ
+των Ελλήνων από της προηγουμένης Ολυμπιάδος ότι κατά την επομένην θα
+εκαίετο. Τώρα δε εκτελεί αυτήν του την επαγγελίαν και σκάπτει λάκκον,
+συγκομίζει ξύλα και υπόσχεται ότι θα δείξη θάρρος έκτακτον. Νομίζω
+όμως ότι καρτερικώτερον θα ήτο να περιμένη τον θάνατον και να μη
+δραπετεύση εκ της ζωής. Αλλ' αν ωρισμένως απεφάσισε ν' αποθάνη,
+έπρεπεν όχι διά του πυρός και κατά τοιούτον θεατρικόν τρόπον ν'
+απέλθη εκ της ζωής, αλλά να εκλέξη άλλον τινά εκ των μυρίων τρόπων
+του θανάτου.
+
+Εάν δε πάλιν προτιμά το πυρ διά να μιμηθή τον Ηρακλήν, διατί δεν
+πηγαίνει να καή αθορύβως επάνω εις όρος δασώδες και μόνος,
+παραλαμβάνων ένα, τον Θεαγέτην τούτον, λόγου χάριν, ως Φιλοκτήτην;
+Αντί τούτου όμως εξέλεξε την Ολυμπίαν κατά την ακμήν της πανηγύρεως
+και σχεδόν επί σκηνής θα καή, μολονότι είνε άξιος να το πάθη, μα τον
+Ηρακλέα, διότι αυτή είνε η ποινή η αρμόζουσα εις τους πατροκτόνους
+και τους αθέους. Αλλά τότε εβράδυνε πολύ, διότι έπρεπε προ πολλού να
+έχη ριφθή εις τον ταύρον του Φαλάριδος και τιμωρηθή ούτω κατ' αξίαν,
+όχι δε άμα ανοίξη το στόμα του εις την φλόγα ν' αποθάνη. Διότι, ως
+παρά πολλών ήκουσα, δεν υπάρχει θάνατος ταχύτερος από τον διά πυρός•
+αρκεί ν' ανοίξη ο καιόμενος το στόμα του και αποθνήσκει παρευθύς.
+
+Ο Πρωτεύς φαντάζεται ίσως ότι θα είναι επιβλητικόν το θέαμα ανθρώπου
+καιομένου εις τόπον ιερόν, όπου ουδέ να θάπτωνται επιτρέπεται όσοι
+αποθνήσκουν με φυσικόν θάνατον. Γνωρίζετε, υποθέτω, την ιστορίαν
+εκείνου όστις πάλαι ποτέ, θέλων να γίνη ένδοξος και μη δυνάμενος κατ'
+άλλον τρόπον να το επιτύχη, επυρπόλησε τον ναόν της Εφεσίας
+Αρτέμιδος. Παρόμοιόν τι εσκέφθη και αυτός τώρα. Τόση φιλοδοξία τον
+κατατρώγει.
+
+Αλλά διατείνεται ότι πράττει τούτο χάριν των ανθρώπων, διά να τους
+διδάξη να καταφρονούν τον θάνατον και να εγκαρτερούν εις τα
+δεινοπαθήματα. Εγώ όμως θέλω να ερωτήσω όχι εκείνον, αλλά σας, αν και
+οι κακούργοι θα ηθέλατε να διδαχθούν παρ' αυτού την καρτερίαν ταύτην,
+να περιφρονούν τον θάνατον, το πυρ και άλλα τοιαύτα βασανιστήρια.
+Είμαι βέβαιος όμως ότι δεν θα ηθέλατε. Πώς λοιπόν ο Πρωτεύς θα δυνηθή
+να κάμη αυτήν την διάκρισιν, ούτως ώστε να ωφελήση τους χρηστούς
+ανθρώπους διά του παραδείγματός του, να μη κάμη δε τους κακούς
+τολμηρότερους και πλέον επιρρεπείς εις τους κινδύνους; Ας υποθέσωμεν
+εν τοσούτω ότι θα έχη ως θεατάς μόνον εξ εκείνων εις τους οποίους το
+παράδειγμα θα είνε ωφέλιμον• αλλά και πάλιν θα σας ερωτήσω• θα
+ηθέλατε να μιμηθούν τα τέκνα σας τοιούτον παράδειγμα; Βεβαίως όχι.
+Αλλά προς τι ερωτώ τούτο, αφού ουδ' εκ των μαθητών του κανείς θα τον
+εμιμείτο; Μάλιστα δύναται κανείς να κατακρίνη τον Θεαγένην τούτον
+ότι, ενώ κατά τα άλλα μιμείται με ζήλον τον διδάσκαλον, δεν τον
+ακολουθεί και δεν τον συνοδεύει απερχόμενον, ως λέγει, προς τον
+Ηρακλέα και δεν ρίπτεται με την κεφαλήν εις την πυράν, διά να γίνη
+ούτω εντός ολίγου πανευδαίμων. Δεν αρκεί ότι τον μιμείται εις την
+πήραν, την βακτηρίαν και τον ρυπαρόν μανδύαν• αυτά είναι εύκολα και
+ακίνδυνα και δυνατά εις όλους• το σπουδαίον είναι να τον μιμηθή εις
+τα σοβαρά και τα σπουδαία και τα δύσκολα και αφού ανάψη πυράν από
+κλάδους συκής, όσον το δυνατόν χλωρούς, να πέση επ' αυτής και να
+πνιγή εις τον καπνόν. Διότι αυτός ο θάνατος δεν είναι μόνον του
+Ηρακλέους και του Ασκληπιού, αλλά και των ιεροσύλων και των φονέων,
+τους οποίους συχνά βλέπομεν να καταδικάζωνται εις τοιούτον θάνατον. Ο
+δε διά καπνού θάνατος, είνε και προτιμότερος, διότι είνε ο ιδιαιτέρως
+αρμόζων εις υμάς τους Κυνικούς. Ο Ηρακλής άλλως τε, και αν είναι
+αληθές ότι απέθανε κατ' αυτόν τον τρόπον, το έπραξε διότι κατείχετο
+υπό νόσου και, ως η τραγωδία λέγει, το αίμα του Κενταύρου τον
+κατέκαιεν. Αλλ' ο Πρωτεύς διά ποίαν αιτίαν ρίπτεται εις το πυρ; Ίσως
+διά να δώση το παράδειγμα της καρτερίας, όπως οι Βραχμάνες• διότι
+προς αυτούς τον παρωμοίασεν ο Θεαγένης, ως να μη είναι δυνατόν και
+μεταξύ των Ινδών να υπάρχουν κενόδοξοι και μωροί άνθρωποι.
+
+Αλλ' ουδ' εκείνους μιμείται, διότι εκείνοι δεν ρίπτονται εις το πυρ,
+όπως λέγει ο Ονησίκριτος ο ναύαρχος του Αλεξάνδρου, ο οποίος είδε τον
+Ινδόν Κάλανον να καίεται• αλλ' αφού ετοιμάσωσι την πυράν, μένουν
+πλησίον του πυρός ακίνητοι και επί τινα ώραν περιψήνονται• έπειτα
+ανεβαίνουν εις την πυράν με την αυτήν αταραξίαν και κατακλινόμενοι
+καίονται χωρίς να κάμουν την ελαχίστην κίνησιν πόνου ή φόβου. Αυτός
+δε τι τάχα μέγα θα πράξη διότι θα ριφθή εις την πυράν και θ' αποθάνη
+αμέσως αποπνιγόμενος υπό των φλογών; Ίσως μάλιστα και ελπίζει ν'
+αναπηδήση και διαφύγη ημίκαυστος, εκτός εάν, ως λέγουν, γίνη βαθεία
+και εντός λάκκου η πυρά. Υπάρχουν δε και οι λέγοντες ότι μετεμελήθη
+και διηγείται ότι του παρουσιάσθη κατ' όναρ ο Ζευς και απηγόρευσε να
+μιανθή ο ιερός χώρος. Αλλ' εγώ δύναμαι να ορκισθώ ότι ουδείς εκ των
+θεών θα δυσαρεστηθή εάν ο Περεγρίνος αποθάνη με κακόν θάνατον. Αλλά
+και αν θέλη, δεν του είνε πλέον εύκολον να υποχωρήση• διότι οι
+Κυνικοί μαθηταί του τον παρορμούν και τον ωθούν προς την πυράν και
+τον ενθαρρύνουν και δεν του επιτρέπουν ν' αποδειλιάση• εάν δε
+συμπαρασύρη εις την πυράν και δύο εξ αυτών, τούτο θα είνε η μόνη του
+καλή και ωραία πράξις.
+
+Ήκουσα ότι ούτε Πρωτεύς δεν θέλει να λέγεται πλέον, αλλά μετωνομάσθη
+Φοίνιξ, καθότι και το ινδικόν πτηνόν το οποίον ονομάζεται Φοίνιξ,
+λέγεται ότι, άμα φθάση εις βαθύ γήρας, αναβαίνει εις πυράν και
+καίεται. Εκτός τούτου διαδίδει διαφόρους φήμας και αναφέρει χρησμούς
+τινας παλαιούς κατά τους οποίους μετά θάνατον πρέπει να γίνη πνεύμα
+της νυκτός, θεός νυκτοφύλαξ. Και είνε φανερόν ότι επιθυμεί να του
+εγείρουν βωμούς και ελπίζει να του στήσουν χρυσούν ανδριάντα. Δεν
+είνε δε παράδοξον, μα τον Δία, να ευρεθούν μεταξύ των πολλών ανοήτων
+τινές οι οποίοι να βεβαιώσουν ότι εθεραπεύθησαν παρ' αυτού από
+τεταρταίους πυρετούς και ότι τον συνήντησαν εν καιρώ νυκτός ως θεόν
+νυκτοφύλακα. Οι δε φαύλοι ούτοι μαθηταί του δεν αμφιβάλλω ότι
+σχεδιάζουν να ιδρύσουν μαντείον και άδυτον εις τον τόπον της πυράς
+{18} διότι και ο Πρωτεύς ο υιός του Διός, ο κατά το όνομα προπάτωρ
+του σημερινού, προέλεγε το μέλλον. Προβλέπω δε ότι εντός ολίγου θα
+έχωμεν και ιερείς αυτού του νέου θεού, οίτινες θα μαστιγούνται, θα
+καυτηριάζωνται και άλλας τοιαύτας τερατουργίας θα πράττουν εις
+ανάμνησίν του• ίσως μάλιστα ιδρύσουν και νυκτερινήν τινα τελετήν και
+λαμπαδηφορίαν εις ανάμνησιν της ολοκαυτώσεώς του. Ο Θεαγένης, ως
+κάποιος φίλος μου ανήγγειλε, έλεγε προ ολίγων ημερών ότι υπάρχει και
+χρησμός ο οποίος προείπε ταύτα• και ο φίλος μου απεμνημόνευσε και μου
+επανέλαβε τον χρησμόν, ο οποίος είνε ο εξής•
+
+    Αλλ' οπόταν Πρωτεύς Κυνικών όχ άριστος απάντων,
+    Ζηνός εριγδούπου τέμενος, κατά πυρ ανακαύσας,
+    Ες φλόγα πηδήσας, έλθη ες μακρόν Όλυμπον,
+    Δη τότε πάντας υμάς, οι αρούρης καρπόν έδουσι,
+    Νυκτιπόλον τιμάν κέλομαι ήρωα μέγιστον,
+    Σύνθρονον Ηφαίστω και Ηρακλήι άνακτι. {19}
+
+Και αυτά μεν ήκουσεν ο Θεαγένης, ως λέγει, από την Σίβυλλαν. Εγώ δε
+θα αναφέρω ένα χρησμόν του Βάκιδος περί των αυτών πραγμάτων. Ο Βάκις
+πολύ ορθά προείπε τα εξής•
+
+    Αλλ' οπόταν Κυνικός πολυώνυμος ες φλόγα πολλήν
+    Πηδήση δόξης υπ' εριννύι θυμόν ορινθείς,
+    Δη τότε τους άλλους κυναλώπεκας, οί οι έπονται,
+    Μιμείσθαι χρη πότμον αποιχομένοιο λύκοιο.
+    Ός δε κε δειλός εών, φεύγη μένος Ηφαίστοιο,
+    Λάεσσι βαλέειν τάχα πάντας Αχαιούς,
+    Ως μη ψυχρός εών, θερμηγορέειν επιχειρή,
+    Χρυσώ σαξάμενος πήρην μάλα πολλά δανείζων,
+    Εν καλαίς Πάτραισιν έχων τρις πέντε τάλαντα. {20}
+
+Τι φρονείτε λοιπόν; Σας φαίνεται χειρότερος από την Σίβυλλαν
+χρησμολόγος ο Βάκις; Ώστε καιρός να εκλέξωσιν οι θαυμάσιοι ούτοι
+μαθηταί του Πρωτέως το μέρος εις το οποίον θα εξατμισθούν• διότι ούτω
+λέγουν την καύσιν. Αφού είπε ταύτα ο ρήτωρ εκείνος, όλοι οι
+παριστάμενοι ανεβόησαν• Να καούν τώρα αμέσως, είνε άξιοι να καούν.
+Και ο μεν ρήτωρ κατέβη γελών από του βήματος, «τον Νέστορα δε
+Θεαγένην ουκ έλαθεν ιαχή»• {21} αλλ' άμα ήκουσε την βοήν, έτρεξε και
+αναβάς εις το βήμα ήρχισε να κραυγάζη και να λέγη μυρία κακά περί του
+προλαλήσαντος, διότι δεν γνωρίζω το όνομα του λαμπρού εκείνου
+ανθρώπου. Εγώ τον αφήκα να ξελαρυγγίζεται και μετέβην να ίδω τους
+αθλητάς• διότι ελέγετο ότι οι Ελλανοδίκαι είχον ήδη έλθη εις το
+πλέθριον. {22}
+
+Και ταύτα μεν συνέβησαν εις την Ήλιδα. Όταν δε έφθασα εις την
+Ολυμπίαν, ο οπισθόδομος {23} ήτο πλήρης από τους κατηγορούντας τον
+Πρωτέα ή επαινούντας την πρόθεσίν του, ούτως ώστε και εις συμπλοκήν
+έφθασαν πολλοί εξ αυτών, έως ου ενεφανίσθη αυτός ο Πρωτεύς
+συνοδευόμενος από μεγάλου πλήθους, μετά τον αγώνα των κηρύκων, και
+ωμίλησε περί του εαυτού του, και διηγήθη τον βίον του και τους
+κινδύνους τους οποίους διέτρεξε και όσα υπέφερε χάριν της φιλοσοφίας.
+Ωμίλησε δε επί πολύ, αλλ' εγώ ολίγα ήκουσα μη δυνηθείς να πλησιάσω
+ένεκα του πλήθους των παρισταμένων. Έπειτα φοβηθείς να μη συντριβώ
+εις τόσον συνωστισμόν, όπως είδα πολλούς άλλους να το πάθουν,
+απεμακρύνθην, αφήσας τον μελλοθάνατον σοφιστήν ν' απαγγέλλη τον
+επιτάφιόν του. Μόνον τούτο τον ήκουσα να λέγη, ότι ήθελε να επιθέση
+χρυσούν στέφανον εις τον χρυσούν βίον του• διότι έπρεπεν ο ζήσας όπως
+ο Ηρακλής και ν' αποθάνη όπως ο Ηρακλής και ν' αναμιχθή με τον
+αιθέρα. Θέλω δε, είπε, και να ωφελήσω τους ανθρώπους, δεικνύων εις
+αυτούς πώς πρέπει να περιφρονούν τον θάνατον, και νομίζω ότι πρέπει
+όλοι οι άνθρωποι να μου χρησιμεύσουν ως Φιλοκτήται. Εκ των ακροατών
+οι μεν ανοητότεροι εδάκρυον και εφώναζαν• Χάριν των Ελλήνων πρέπει να
+μείνης εις την ζωήν, δεν θέλομεν ν' αποθάνης. Οι δε ανδρικώτεροι
+εκραύγαζαν• Να εκτελέσης την απόφασίν σου. Τούτο ετάραξεν όχι ολίγον
+τον γέροντα, όστις ήλπιζεν ότι όλοι θα ήσαν υπέρ αυτού και δεν θα τον
+άφηναν να καή, αλλά και παρά την θέλησίν του θα τον ηνάγκαζαν να
+ζήση. Αλλ' εκείνη η κραυγή, να εκτελέση την απόφασίν του, ήτο πολύ
+απροσδόκητος και τον έκαμε να ωχριάση ακόμη περισσότερον, καίτοι
+είχεν ήδη το χρώμα νεκρού και μάλιστα έτρεμεν ολίγον, ώστε έπαυσε να
+ομιλή.
+
+Εγώ δε, ως βέβαια συμπεραίνεις, εγέλων διότι ούτε άξιος οίκτου μου
+εφαίνετο ο άνθρωπος εκείνος, ο οποίος υπερέβη με την γελοίαν
+ματαιοδοξίαν του όλους τους κενοδόξους. Τον συνώδευον εν τοσούτω
+πολλοί και η φιλοδοξία του ικανοποιείτο, ενώ παρετήρει το πλήθος των
+θαυμαστών του, χωρίς να σκέπτεται ο άθλιος ότι και εκείνοι οίτινες
+οδηγούνται εις τον σταυρόν ή σύρονται υπό του δημίου ακολουθούνται
+υπό πολύ περισσοτέρων.
+
+Τέλος πάντων οι Ολυμπιακοί αγώνες ετελείωσαν και ήτον η ωραιοτέρα
+εορτή των Ολυμπίων εκείνη εξ όσων είδα εγώ, ο οποίος τετράκις έως
+τώρα παρέστην εις τα Ολύμπια. Επειδή δε ήτο δύσκολον να εύρη τις
+άμαξαν, καθ' ότι πολλοί συγχρόνως ανεχώρουν, καθυστέρησα χωρίς να το
+θέλω. Ο δε Πρωτεύς, ο οποίος πάντοτε ανέβαλλε την εκτέλεσιν της
+αποφάσεώς του, απεφάσισεν επί τέλους να δώση το θέαμα της καύσεώς του
+εν καιρώ νυκτός.
+
+Είς εκ των φίλων μου ήλθε και με παρέλαβε κατά το μεσονύκτιον και
+διηυθύνθημεν προς την Αρπίνην, όπου ήτον η πυρά. Το μέρος δε τούτο
+απέχει της Ολυμπίας περί τα είκοσι στάδια και ευρίσκεται προς
+ανατολάς, κατά το μέρος του ιπποδρόμου. Δεν εβραδύναμεν να φθάσωμεν
+και ευρήκαμεν πυράν ετοιμασμένην εις λάκκον βάθους μιας οργυιάς
+περίπου. Ήσαν δε τα ξύλα τα οποία έμελλον ν' αναφθούν δαδιά κατά το
+πλείστον αναμεμιγμένα με φρύγανα διά ν' ανάψουν ταχύτερα. Και όταν η
+σελήνη ανέτειλε (διότι έπρεπε και εκείνη να ίδη το ωραίον εκείνο
+θέαμα), ο Πρωτεύς παρουσιάσθη με τον συνήθη του ιματισμόν και μετ'
+αυτού οι επιφανέστεροι των Κυνικών• μεταξύ δε αυτών, η εκ Πατρών
+Κυνική εξοχότης, ο Θεαγένης, ο οποίος εκράτει δάδα και έπαιζε το
+πρόσωπον δευτεραγωνιστού. Δάδα εκράτει και ο Πρωτεύς. Κατέφθασαν και
+άλλοι εκ διαφόρων μερών και ήναψαν την πυράν, η οποία ευθύς ανέδωκε
+μεγάλην φλόγα, διότι, ως είπα, απετελείτο από δαδιά και φρύγανα•
+εκείνος δε, και τώρα σε παρακαλώ να συγκεντρώσης όλην σου την
+προσοχήν, απέθεσε την πήραν, τον μανδύαν και το Ηράκλειον ρόπαλον το
+οποίον εκράτει και έμεινε μόνον με υποκάμισον φοβερά ρυπαρόν. Έπειτα
+εζήτησε λιβανωτόν διά να το ρίψη εις την πυράν. Κάποιος του έδωκε και
+αφού το έρριψεν εις το πυρ εστράφη προς μεσημβρίαν—και τούτο δε το
+κίνημά του ήτο σχετικόν προς την κωμωδίαν—και είπε• «Πνεύματα μητρικά
+και πατρικά, δεχθήτε με εις τους κόλπους σας με αγάπην». Έπειτα
+επήδησεν εις την πυράν και δεν εφάνη πλέον, διότι αι φλόγες ήσαν
+μεγάλαι και αμέσως τον περιεκάλυψαν.
+
+Και πάλιν σε φαντάζομαι, αγαπητέ Κρόνιε, να γελάς διά το τέλος του
+δράματος. Εγώ δε όταν τον ήκουσα να επικαλήται τα μητρικά πνεύματα
+δεν παρεξενεύθην πολύ. Αλλ' όταν επεκαλέσθη και τα πατρικά, δεν
+ηδυνήθην να κρατήσω τον γέλωτα, ενθυμηθείς τα λεχθέντα περί του φόνου
+του πατρός του. Οι δε Κυνικοί οι οποίοι είχον περικυκλώση την πυράν
+δεν εδάκρυον, αλλά μόνον διά της σιωπής εξέφραζον κάποιαν λύπην και
+παρετήρουν εις την πυράν, έως ου εγώ αποκαμών να βλέπω την κωμωδίαν
+εκείνην είπα• «Είμεθα ανόητοι να καθήμεθα εδώ και να βλέπωμεν θέαμα
+όχι ευχάριστον, ένα γέροντα ψηνόμενον, και να γεμίζωμεν τους
+πνεύμονάς μας με οσμήν δυσάρεστον. Ή περιμένετε να έλθη κανείς
+ζωγράφος να μας ζωγραφίση, όπως εξεικονίζουν τους μαθητάς του
+Σωκράτους εις το δεσμωτήριον;» Οι Κυνικοί εθύμωσαν και ήρχισαν να με
+υβρίζουν, τινές δε και ύψωσαν τας βακτηρίας των. Αλλ' επειδή ηπείλησα
+ότι θα ήρπαζα μερικούς εξ αυτών να τους ρίψω εις την πυράν, διά ν'
+ακολουθήσουν τον διδάσκαλόν των, εσιώπησαν και ησύχασαν.
+
+Εγώ δε επιστρέφων έκαμνα διαφόρους σκέψεις περί του πάθους της
+φιλοδοξίας και συνεπέραινα ότι το πάθος τούτο είνε εκ των ισχυροτάτων
+και εκ των μάλλον ακαταγωνίστων, όχι πλέον δι' ανθρώπους οποίος ο
+Περεγρίνος, όστις και κατά τα άλλα υπήρξε παράφρων και έζησε βίον
+αλλόκοτον και άξιον να τελειώση εις την πυράν, αλλά και δι' ανθρώπους
+οίτινες θεωρούνται λίαν εξαιρετικοί. Καθ' οδόν συνήντησα πολλούς,
+οίτινες μετέβαινον να ίδουν και αυτοί την ολοκαύτωσιν, διότι ενόμιζον
+ότι θα τον προφθάσουν ζωντανόν. Πράγματι δε την προηγουμένην ημέραν
+είχε διαδοθή, ότι, αφού θα προσηύχετο προς τον ανατέλλοντα ήλιον—
+όπως, λέγεται, κάμνουν οι Βραχμάνες—θα ερρίπτετο εις την πυράν.
+Απέτρεπα λοιπόν τους περισσοτέρους εξ αυτών, λέγων ότι η θυσία είχε
+τελειώση, εκτός εάν ήσαν περίεργοι να ίδουν και μόνον το μέρος ή να
+προφθάσουν υπόλειμμα του πυρός. Αλλ' ευρήκα τον διάβολόν μου, φίλε
+μου, διότι ήμουν ηναγκασμένος να διηγούμαι εις όλους και ν' ακούω τας
+ερωτήσεις ανθρώπων οίτινες ήθελον να μάθουν πάσαν λεπτομέρειαν. Όταν
+λοιπόν έβλεπα κανένα έξυπνον του διηγούμην απλώς, όπως προς σε, όσα
+συνέβησαν• διά δε τους ηλιθίους και τους χαζούς έπλαττα μύθους, έλεγα
+λόγου χάριν εις αυτούς ότι άμα ήναψαν την πυράν και ερρίφθη εις αυτήν
+ο Πρωτεύς, έγινε πρώτον μέγας σεισμός και ήλθεν εκ των εγκάτων της
+γης βοή μεγάλη, έπειτα εκ του μέσου των φλογών επέταξε γυψ και
+διηυθύνθη προς τον ουρανόν, φωνάζων με ανθρωπίνην φωνήν• «Αφήκα την
+γην και αναβαίνω εις τον Όλυμπον». Οι ακούοντες κατελαμβάνοντο υπό
+φόβου και τρέμοντες εψιθύριζον προσευχάς, με ηρώτων δε ποίαν
+διεύθυνσιν ηκολούθησεν ο γυψ, προς ανατολάς ή προς δυσμάς, και εγώ
+εις απάντησιν έλεγα ό,τι μου επήρχετο εις την κεφαλήν.
+
+Όταν δε επέστρεψα εις την Ολυμπίαν, συνήντησα ένα ηλικιωμένον
+άνθρωπον, ο οποίος εφαίνετο σοβαρός και αξιόπιστος εκ του ήθους και
+της γενειάδος του, και τον ήκουσα να διηγήται περί του Πρωτέως ότι,
+αφού εκάη, τον είδε με λευκόν ένδυμα και ότι προ ολίγου τον αφήκε
+περιπατούντα εις την επτάφωνον στοάν {24}, γελαστόν και φέροντα επί
+κεφαλής στέφανον από κότινον. Κατόπιν ανέφερε και τον γύπα
+ορκιζόμενος ότι τον είδε με τα μάτια του να πετάξη εκ της πυράς,
+δηλαδή τον γύπα τον οποίον εγώ προ ολίγου είχα πετάξη διά να τον
+βλέπουν οι ηλίθιοι.
+
+Δύνασαι τώρα να φανταστής ποία θαύματα θα επακολουθήσουν ότι θα
+φάνουν μέλισσαι εις τον τόπον της πυράς και τέττιγες και κορώναι και
+αλλά τοιαύτα, όπως εις τον τάφον του Ησιόδου. Δεν αμφιβάλλω δε ότι
+και οι Ηλείοι και οι άλλοι Έλληνες, προς τους οποίους, ως λέγεται,
+έγραψε, θα του εγείρουν εντός ολίγου ανδριάντας. Ήκουσα τωόντι ότι
+έστειλεν επιστολάς προς όλας σχεδόν τας μεγάλας πόλεις, διά των
+οποίων διεβίβασε προς αυτάς τας τελευταίας του θελήσεις, ομού με
+διαφόρους παραινέσεις και κανόνας ηθικούς και πολιτικούς. Το έργον δε
+τούτο ανέθηκεν είς τινας εκ των μαθητών του, τους οποίους ωνόμασε
+νεκραγγέλλους και ταχυδρόμους του Άδου. Τοιούτον υπήρξε το τέλος του
+ταλαιπώρου Πρωτέως, ο οποίος εν βραχυολογία ουδέποτε εφρόντισε διά
+την αλήθειαν, παν ό,τι δε είπε και έπραξε πάντοτε απέβλεπεν εις την
+διαφήμισιν και τον θαυμασμόν του πλήθους, τόσον ώστε και εις το πυρ
+ερρίφθη, χωρίς να υπολογίση ότι δεν ήτο δυνατόν ν' απολαύση την
+δόξαν. Αφού θ' απέθνησκε δεν θα ηδύνατο ν' ακούη τους επαίνους. Πριν
+τελειώσω θα σου διηγηθώ κάτι τι ακόμη, διά να έχης να γελάς επί πολύ.
+Γνωρίζεις προ πολλού όσα συνέβησαν όταν εταξείδευσα με αυτόν από την
+Τρωάδα—διότι σου τα διηγήθηκα τότε αμέσως, κατά τον εκ Συρίας ερχομόν
+μου—και την άλλην καλοπέρασίν του εις το ταξείδι και τον ωραίον
+έφηβον, τον οποίον προσηλύτισεν εις τον κυνισμόν, διά να έχη και
+αυτός τον Αλκιβιάδην του, και πώς ετρόμαξεν, όταν μίαν νύκτα εις το
+μέσον του Αιγαίου εμαύρισεν ο ουρανός και έγινε φοβερά τρικυμία, και
+έκλαιε μετά των γυναικών αυτός ο θαυμαζόμενος και θεωρούμενος ως
+περιφρονών τον θάνατον. Αλλά και ολίγον προ του θανάτου του, προ
+εννέα περίπου ημερών, επειδή, νομίζω, έφαγε περισσότερον του δέοντος,
+κατελήφθη την νύκτα υπό εμέτων και σφοδροτάτου πυρετού. Αυτά μου
+διηγήθη ο ιατρός Αλέξανδρος, ο οποίος εκλήθη να τον εξετάση• μου είπε
+δε ότι τον εύρε να κυλίεται κατά γης, να βασανίζεται υπό πυρετού
+ανυποφόρου και να ζητή επιμόνως ψυχρόν ύδωρ• ο ιατρός όμως δεν του
+έδιδεν, αλλά του είπεν ότι, αν εξάπαντος επεθύμει ν' αποθάνη, ο
+θάνατος είχεν έλθη προς αυτόν μόνος του και δεν είχε παρά να τον
+ακολουθήση, χωρίς να φροντίζη περί πυράς. Ο Πρωτεύς όμως του
+απήντησεν ότι τοιούτος θάνατος δεν θα είχεν αξίαν, αφού θα ήτο όπως ο
+θάνατος όλων των άλλων και επομένως άδοξος. Αυτά μου είπεν ο
+Αλέξανδρος• αλλά και εγώ αυτός τον είδα προ ολίγων ημερών να έχη
+αλείψη με φάρμακον τον οφθαλμόν του, όστις εδάκρυζεν εκ της
+δριμύτητος του ιατρικού. Ως βλέπεις, ενόμιζε, φαίνεται, ότι ο Αιακός
+δεν υποδέχεται καλώς εις τον Άδην τους πάσχοντας τους οφθαλμούς και
+μη βλέποντας καλά. Έπραξε δηλαδή όμοιον προς άνθρωπον μέλλοντα να
+σταυρωθή, ο οποίος φροντίζει να θεραπεύση μικράν πάθησιν του δακτύλου
+του. Τι νομίζεις ότι θα έπραττεν ο Δημόκριτος εάν έβλεπε ταύτα; Θα
+ηδύνατο να γελάση όσον ήτο άξιος ο Πρωτεύς; Αλλά τόσος γέλως φαίνεται
+και της ευθυμίας του Δημοκρίτου ανώτερος. Γέλα εν τοσούτω και συ,
+φίλε μου, και μάλιστα όταν ακούσης τους άλλους να τον θαυμάζουν.
+
+
+
+ΟΙ ΔΡΑΠΕΤΑΙ
+
+
+
+Απόλλων, Ζευς, Φιλοσοφία, Ηρακλής, Ερμής, Άνθρωποι, Κύριος, Ορφεύς,
+Φυγάδες, Φιλοξενών.
+
+ΑΠΟΛΛΩΝ. Αληθεύουν τα λεγόμενα, πατέρα, ότι κάποιος γέρων ερρίφθη εις
+το πυρ και εκάη απέναντι του ναού σου εις την Ολυμπίαν; Ο άνθρωπος
+αυτός, ως λέγεται, ήτο πολύ επιτήδειος εις το να κάνη διάφορα
+πράγματα τα οποία να προκαλούν την προσοχήν και τον θαυμασμόν. Το
+γεγονός μας διηγήθη η Σελήνη, η οποία, ως μας είπε, τον είδε να
+καίεται.
+
+ΖΕΥΣ. Είνε πολύ αληθές δυστυχώς και είθε να μη συνέβαινε.
+
+ΑΠΟΛ. Τόσω καλός ήτον αυτός ο γέρων και τόσον άδικον ήτο ν' αποθάνη
+εις την πυράν;
+
+ΖΕΥΣ. Ίσως και τούτο, αλλ' εγώ ενθυμούμαι ότι τότε κατελήφθην υπό
+φοβεράς αηδίας, ένεκα της δυσοσμίας την οποίαν έφερε μέχρις εμού ο
+καπνός των ψηνομένων ανθρωπίνων σαρκών και αν δεν έφευγα αμέσως διά
+την Αραβίαν, φοβούμαι ότι θα μ' έπνιγεν ο βρωμερός εκείνος καπνός•
+και όταν ευρέθηκα μέσα εις τόσην ευωδίαν και τόσα αρώματα και
+αφθόνους αναθυμιάσεις λιβανωτού, μετά δυσκολίας η όσφρησίς μου
+απέβαλε το δυσάρεστον εκείνο αίσθημα. Τώρα δε ακόμη και μόνον η
+ανάμνησίς της με ανακατόνει.
+
+ΑΠΟΛ. Και διά ποίον λόγον, ω Ζευ, ο άνθρωπος εκείνος απέθανε κατ'
+αυτόν τον τρόπον; Ή τι καλόν ήλπιζε διά να πέση εις το πυρ και
+απανθρακωθή;
+
+ΖΕΥΣ. Την αυτήν ανοησίαν δεν έκαμε προηγουμένως και ο Εμπεδοκλής, ο
+οποίος επίσης ερίφθη εντός του ηφαιστείου εις την Σικελίαν;
+
+ΑΠΟΛ. Αλλ' εκείνος έπασχεν από παραφροσύνην• ο περί ου ο λόγος όμως
+ποίαν αιτίαν είχε διά να επιθυμήση τοιούτον θάνατον;
+
+ΖΕΥΣ. Θα σου ειπώ τι είπεν ο ίδιος όταν απελογήθη διά τον θάνατόν του
+προς τους συνηθροισμένους εις την Ολυμπίαν. Αν ενθυμούμαι καλά,
+είπε... Αλλά ποιά είνε αυτή που έρχεται με σπουδήν, ταραγμένη και
+δακρύουσα, η οποία φαίνεται ως να έχη πάθη μέγα αδίκημα; Αλλά την
+αναγνωρίζω• είνε η Φιλοσοφία• την ακούω που επικαλείται το όνομά μου
+και παραπονείται. Διατί, κόρη μου, κλαίεις; Και διατί αφήκες τον
+κόσμον και ήλθες εδώ; μήπως οι αμαθείς άνθρωποι πάλιν σ'
+επεβουλεύθησαν, όπως άλλοτε, όταν εφόνευσαν τον κατηγορηθέντα υπό του
+Ανύτου Σωκράτην, και διά τούτο δεν θέλεις να ζης πλέον μεταξύ αυτών;
+
+ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ. Τίποτε τοιούτον, πατέρα• εκείνοι, ο πολύς λαός δηλαδή, μ'
+ετίμων πολύ, μ' εσέβοντο και μ' εθαύμαζαν και σχεδόν μ' επροσκύνουν,
+μολονότι δεν πολυενόουν τους λόγους μου. Οι άλλοι όμως, πώς να τους
+είπω; οι λέγοντες ότι είνε σχετικοί και φίλοι μου, οι οποίοι φέρουν
+το όνομά μου, αυτοί με κακομετεχειρίσθησαν κατά τον χειρότερον
+τρόπον.
+
+ΖΕΥΣ. Οι φιλόσοφοι σ' εκακοποίησαν;
+
+ΦΙΛΟΣ. Όχι, πατέρα• και αυτοί εκακοποιήθησαν μαζή μου.
+
+ΖΕΥΣ. Ποίοι λοιπόν σ' επείραξαν, αφού ούτε τον λαόν, ούτε τους
+φιλοσόφους κατηγορείς;
+
+ΦΙΛΟΣ. Υπάρχουν τινές, ω Ζευ, μεταξύ του λαού και των φιλοσοφούντων,
+οι οποίοι κατά την ενδυμασίαν, το βλέμμα και το βάδισμα είνε όμοιοι
+προς ημάς• αξιούν δε ότι είνε οπαδοί μου, φέρουν ως τίτλον το όνομά
+μου και λέγουν ότι είνε μαθηταί και σύντροφοι και θιασώται μου. Ο
+βίος όμως αυτών είνε φαυλότατος, γεμάτος από αμάθειαν, θράσος και
+ασέλγειαν, πράγμα το οποίον αποτελεί όχι μικράν ύβριν εναντίον μου.
+Εξ αιτίας αυτών, πατέρα, έφυγα από τον κόσμον.
+
+ΖΕΥΣ. Τα παράπονά σου είνε σοβαρά, κόρη μου. Αλλά εις τι προ πάντων
+σ' επείραξαν;
+
+ΦΙΛ. θα ίδης αν είνε μικρά όσα μου έχουν κάμη. Ενθυμείσαι ότι βλέπων
+τον κόσμον πλήρη αδικίας και παρανομίας, διότι επλεόναζεν η αμάθεια
+και η κακουργία και τον συνετάρασσαν, ελυπήθης τους ανθρώπους τους
+πλανωμένους εις την άγνοιαν και με απέστειλες με την παραγγελίαν να
+φροντίσω ώστε να παύσουν ν' αδικούν ο είς τον άλλον, να βιαιοπραγούν
+και να ζουν όπως τα θηρία, να στραφούν δε προς την αλήθειαν και ν'
+αρχίσουν να συζούν ειρηνικώτερα. Μου είπες δε τα εξής. Τι πράττουν οι
+άνθρωποι και εις ποίαν κατάστασιν ευρίσκονται ένεκα της αμαθείας και
+συ το βλέπεις, κόρη μου• και επειδή τους λυπούμαι, εξέλεξα σε εξ όλων
+των θεών, ως μόνην δυναμένην να διορθώσης την κατάστασιν, και σε
+αποστέλλω να τους φέρης εις την ευθείαν οδόν.
+
+ΖΕΥΣ. Ενθυμούμαι ότι πολλά τοιαύτα σου είπα τότε• συ δε τώρα λέγε τι
+επηκολούθησε, πώς σε υπεδέχθησαν κατ' αρχάς όταν έφθασες και τι σου
+έκαμαν τώρα.
+
+ΦΙΛ. Κατ' αρχάς, πατέρα, δεν επήγα αμέσως εις τους Έλληνας, αλλ'
+ήρχισα από εκείνο το οποίον έκρινα δυσκολώτερον, την διδασκαλίαν των
+βαρβάρων διότι ενόμισα ότι οι Έλληνες ευκολώτερα θα υπήκουον και πολύ
+ταχέως θα εδέχοντο οιονδήποτε χαλινόν και θα υπετάσσοντο εις τον
+ζυγόν της δικαιοσύνης. Ήρχισα λοιπόν από τους Ινδούς, έθνος μέγιστον,
+και τους έπεισα χωρίς δυσκολίαν να κατέλθουν από τους ελέφαντας και
+να με ακούσουν• κατώρθωσα δε ώστε ολόκληρος φυλή, οι Βραχμάνες, οι
+οποίοι συνορεύουν με τους Νεχραίους και τους Οξυδράκας, να γίνουν
+οπαδοί μου όλοι και τώρα ζουν συμφώνως προς τους ιδικούς μου κανόνας
+και τιμώνται υπό όλων των περιοίκων λαών και αποθνήσκουν κατά τρόπον
+παράδοξον.
+
+ΖΕΥΣ. Ενοείς τους γυμνοσοφιστάς. Έχω ακούση πολλά περί αυτών και ότι
+ανεβαίνουν εις μεγάλην πυράν και υποφέρουν ατάραχοι να καίωνται,
+χωρίς να μετακινηθούν ή να δείξουν λιποψυχίαν. Αλλά τούτο δεν είνε
+και τόσον παράδοξον διότι και προ ολίγων ημερών είδα να γίνη το
+όμοιον εις την Ολυμπίαν. Υποθέτω δε ότι και συ θα παρίστασο, όταν
+εκαίετο ο γέρων εκείνος.
+
+ΦΙΛ. Ούτε επήγα, πατέρα, εις την Ολυμπίαν, διά τον φόβον των
+αναθεματισμένων εκείνων τους οποίους ανέφερα, διότι έβλεπα πολλούς εξ
+αυτών να πηγαίνουν διά να υβρίσουν τους συνερχομένους διά τους αγώνας
+και να γεμίσουν από θόρυβον τον οπισθόδομον του ναού με τας υλακάς
+των, ώστε δεν είδα και εκείνον πώς απέθανε. Μετά τους Βραχμάνας
+λοιπόν επήγα εις την Αιθιοπίαν αμέσως και απ' εκεί κατέβηκα εις την
+Αίγυπτον αφού δε συνανεστράφην τους ιερείς και προφήτας και τους
+εδίδαξα τα θεία, ανεχώρησα εις την Βαβυλώνα, διά να μυήσω εις την
+σοφίαν τους Χαλδαίους και τους Μάγους. Έπειτα επήγα εις την Σκυθίαν
+και εις την Θράκην κατόπιν, όπου ο Εύμολπος και ο Ορφεύς ήκουσαν την
+διδασκαλίαν μου• τους προαπέστειλα δε εις την Ελλάδα, τον μεν
+Εύμολπον διά να μυήση τους Έλληνας εις τα θεία, τα οποία είχε διδαχθή
+παρ' εμού άπαντα, τον δε Ορφέα διά να τους εξημερώση και εκπολιτίση
+διά της μουσικής• μετέβην δε και εγώ ευθύς κατόπιν. Κατ' αρχάς οι
+Έλληνες ούτε πολύ προθύμως με υπεδέχθησαν, αλλ' ούτε και με
+απεδίωξαν. Ολίγον δε κατ' ολίγον κατώρθωσα να κάμω και επτά μαθητάς
+{25} και ένα άλλον εκ Σάμου, άλλον εξ Εφέσου και τρίτον εξ Αβδήρων,
+{26} δηλαδή πολύ ολίγους. Έπειτα δεν γνωρίζω πώς μου προσεκολλήθη το
+γένος των σοφιστών, το οποίον ούτε ησπάζετο κατά βάθος την
+διδασκαλίαν μου, αλλ' ούτε και εντελώς την απέκρουεν, αλλ' όπως το
+γένος των Ιπποκενταύρων απετέλουν κάτι τι σύνθετον και μικτόν, μεταξύ
+αγυρτείας και φιλοσοφίας πλανώμενον, ούτε εις την άγνοιαν τελείως
+προσκολλώμενον, ούτε προς εμέ δυνάμενον να βλέπη ατενώς• αλλ' όπως οι
+ασθενείς την όρασιν, έβλεπον ασαφές και σκοτεινόν τι φάντασμα ή
+ενίοτε μόνον την σκιάν μου, και εν τοσούτω ενόμιζον ότι ενόουν τα
+πάντα ακριβώς. Ούτω ανεπτύχθη μεταξύ αυτών η ματαία εκείνη και
+περιττή φιλοσοφία, η κατά την γνώμην των ακαταγώνιστος, αι περίτεχνοι
+και ακατανόητοι και ανόητοι απαντήσεις, αι δυσνόητοι και
+λαβυρινθώδεις ερωτήσεις. Έπειτα, επειδή τους έφεραν εις αμηχανίαν και
+τους εξήλεγχον οι οπαδοί μου, εξωργίζοντο και συνωμότουν εναντίον
+αυτών και επί τέλους τους κατεμήνυον εις τα δικαστήρια και τους
+κατεδίκαζον να πίουν το κώνειον. Έπρεπεν ίσως τότε να φύγω αμέσως και
+μη ανεχθώ περισσότερον την συντροφειάν των αλλ' ο Αντισθένης, ο
+Διογένης και κατόπιν ο Κράτης και ο Μένιππος μ' έπεισαν να παραμείνω
+ακόμη ολίγον και είθε να μη τους ήκουα, διότι δεν θα επάθαινα τόσα
+κακά κατόπιν.
+
+ΖΕΥΣ. Εξακολουθείς να παραπονείσαι, χωρίς να μου λέγης τι σου έκαμαν.
+
+ΦΙΛ. Άκουσε λοιπόν, ω Ζευ, και θα ίδης πόσα υπέφερα από κάτι
+ανθρώπους βδελυρούς, ως επί το πολύ δούλους και εργάτας, οι οποίοι
+δεν είχον καμμίαν σχέσιν προς εμέ από της παιδικής των ηλικίας, διότι
+τους ημπόδιζον αι ασχολίαι των. Ως είπα ήσαν δούλοι, εργάται και
+τεχνίται και εδιδάσκοντο να ράπτουν υποδήματα, να κατεργάζωνται ξύλα,
+ή να πλύνουν και να ξένουν έρια, ώστε να δύνανται ευκολώτερα να τα
+κατεργάζωνται αι γυναίκες, να τα κλώθουν και να τα υφαίνουν.
+
+Αφού λοιπόν τοιαύτα εδιδάσκοντο κατά την παιδικήν των ηλικίαν, ουδέ
+κατ' όνομα εγνώριζον την ιδικήν μου διδασκαλίαν. Αλλ' όταν έφθασαν
+εις την ανδρικήν ηλικίαν και είδαν πως σέβεται ο λαός τους οπαδούς
+μου και πως ανέχονται οι άνθρωποι την ελευθεροστομίαν των, πως
+ευχαρίστως ακούουν τας συμβουλάς των και τας ακολουθούν και όταν τους
+επιπλήττουν συστέλλονται, ενόμισαν ότι τούτο ήτο όχι μικρά εξουσία.
+Εσκέπτοντο δε ότι να μάθη κανείς όσα απαιτούνται διά να γίνη
+φιλόσοφος απαιτεί πολύν καιρόν και εις αυτούς ήτο εντελώς αδύνατον αι
+δε τέχναι και ευτελείς είνε και κόπον πολύν απαιτούν και μόλις
+δύνανται να παρέχουν τα απαιτούμενα διά να ζήση τις. Είς τινας δε εξ
+αυτών και η δουλεία εφαίνετο βαρεία και, όπως τωόντι είνε, αφόρητος.
+Απεφάσισαν λοιπόν να ρίψουν την τελευταίαν άγκυραν, την οποίαν οι
+ναυτικοί ονομάζουν ιεράν• και προσωρμίσθησαν εις τον ευχάριστον
+λιμένα της οκνηρίας, συμπαραλαβόντες το θράσος, την αμάθειαν και την
+αναισχυντίαν, αίτινες αποτελούν τα κυριώτερά των εφόδια• και
+μελετήσαντες νέου είδους ύβρεις διά να τας έχουν προχείρους, αυτάς δε
+μόνον έχοντες εις το στόμα των ως δόγματα (δεν είνε λαμπρά εφόδια διά
+την φιλοσοφίαν;) ενδύονται και μεταμορφούνται ως φιλόσοφοι, όπως κατά
+τον Αίσωπον έπραξεν ο όνος εκείνος της Κύμης, ο οποίος περιτυλιχθείς
+με λεοντήν και εκπέμπων τραχύν ογκυθμόν υπεκρίνετο τον λέοντα• ίσως
+δε ευρέθησαν καί τινες οι οποίοι τον επίστευσαν. Το φιλοσοφικόν
+σχήμα, ως γνωρίζεις, είνε εύκολον εις απομίμησιν (εννοώ το
+εξωτερικόν) και δεν είνε πολύ δύσκολον να φορέση κανείς φιλοσοφικόν
+μανδύαν, να κρεμάση εις τον ώμον του μίαν πήραν, να κρατή ξύλον και
+να κραυγάζη, μάλλον δε να γκαρίζη ή να υλακτή και να υβρίζη τους
+πάντας. Ήσαν δε βέβαιοι ότι δεν διέτρεχον κανένα κίνδυνον, διότι θα
+τους εξησφάλιζεν ο προς το φιλοσοφικόν σχήμα σεβασμός. Ούτω απέκτων
+ευκόλως και την ελευθερίαν, παρά την θέλησιν του κυρίου των• και αν
+ούτος επεχείρει να τους επαναφέρη εις τα έργα των, θα τον
+εξυλοκόπουν. Θα είχον δε άρτον άφθονον και εκλεκτόν και όχι, όπως
+προηγουμένως, μαύρον και ξηρόν και ως προσφάγιον όχι παστόψαρον ή
+θύμον, {27} αλλά κρέατα παντοειδή και οίνον τον εκλεκτώτεοον και
+χρήματα παρ' οιουδήποτε θέλουν• διότι φορολογούν τον κόσμον ή, όπως
+αυτοί λέγουν, κουρεύουν τα πρόβατα. Έχουν δε πεποίθησιν ότι πολλοί
+δεν δύνανται ν' αρνηθούν ή εκ σεβασμού προς το φιλοσοφικόν των ένδυμα
+ή εκ φόβου προς την κακήν των γλώσσαν.
+
+Εσκέπτοντο δε ότι δεν είνε δύσκολον να εξισωθούν προς τους
+πραγματικούς φιλοσόφους, αφού ουδείς θα υπήρχεν ο δυνάμενος να τους
+διακρίνη, άμα θα κατώρθωνον να είνε όμοιοι κατά το εξωτερικόν. Διότι
+δεν δέχονται να υποβληθούν εις κανένα έλεγχον. Εάν κανείς απευθύνη
+προς αυτούς ερωτήσεις με τάξιν και ησυχίαν, δεν απαντούν, αλλ'
+αρχίζουν να κραυγάζουν και καταφεύγουν εις την ακρόπολίν των, την
+ύβριν, και είνε έτοιμοι να μεταχειρισθούν το ξύλον το οποίον κρατούν.
+Και αν μεν τους προκαλέσης να επιδείξουν τα έργα των, απαντούν διά
+πολλών λόγων, εάν δε θέλης να τους κρίνης από τους λόγους, σου λέγουν
+να εξετάσης τον βίον των.
+
+Λοιπόν η πόλις έχει γεμίση από τοιούτους απατεώνας και μάλιστα από
+τους διατεινομένους ότι είνε οπαδοί του Διογένους, του Αντισθένους
+και του Κράτητος και ως σήμα έχουν τον κύνα. Αλλά δεν μιμούνται
+καμμίαν από τας αρετάς, τας οποίας έχουν εκ φύσεως οι σκύλλοι, όπως η
+φρούρησις και η πίστις, η αγάπη προς τον κύριόν των και η
+ευγνωμοσύνη• εξ εναντίας έχουν όλα τα ελαττώματα των ζώων εκείνων, το
+γαύγισμα και την λαιμαργίαν, την ροπήν προς την αρπαγήν, την μεγάλην
+ασέλγειαν και την κολακείαν και κινούν την ουράν προς τον δίδοντα και
+περιτριγυρίζουν εις τας τραπέζας. Εις αυτά είνε τέλειοι.
+
+Αλλά θα ίδης τι μέλλει να συμβή εντός ολίγου. Όλοι οι τεχνίται θα
+φύγουν από τα εργαστήρια και θ' αφήσουν τας τέχνας των, όταν βλέπουν
+ότι αυτοί μεν κοπιάζουν και κακοπαθούν, από πρωίας μέχρις εσπέρας
+σκυμμένοι εις τας εργασίας των και μόλις κατορθώνοντες να ζουν εκ του
+κέρδους το οποίον έχουν, ενώ οι αργοί εκείνοι και αγύρται έχουν τα
+πάντα άφθονα και ζητούν τυραννικώς, λαμβάνουν δε ευκόλως• και
+οργίζονται εάν δεν λάβουν, δεν ευχαριστούν δε ουδέ όταν λαμβάνουν.
+Είνε επόμενον να φαίνωνται ταύτα εις τους πτωχούς εκείνους ανθρώπους
+ως ο χρυσούς αιών και να νομίζουν ότι το μέλι τρέχει εκ του ουρανού
+εις τα στόματα των ψευδοφιλοσόφων εκείνων.
+
+Δεν θα ήτο δε το πράγμα τόσον φοβερόν, εάν οι αγύρται εκείνοι
+περιωρίζοντο μόνον εις αυτά. Αλλ' ενώ έξω και δημοσία φαίνονται πολύ
+σοβαροί και σκυθρωποί, εάν επιτύχουν κανένα νέον ευειδή ή γυναίκα
+ωραίαν, εντρέπομαι να είπω τι κάνουν. Μερικοί απάγουν και τας
+γυναίκας εκείνων οίτινες τους φιλοξενούν, όπως ο εξ Ιλίου εκείνος
+νέος{28}, με την πρόφασιν να τας μυήσουν εις την φιλοσοφίαν και
+αυτάς. Έπειτα τας έχουν κοινάς μεταξύ των όλοι και λέγουν ότι
+ακολουθούν το δόγμα του Πλάτωνος, αγνοούντες πώς ο θείος εκείνος
+φιλόσοφος ενόει να είνε κοιναί αι γυναίκες. {29}
+
+Θα εχρονοτρίβουν πολύ αν ήθελα να διηγηθώ τι πράττουν εις τα συμπόσια
+και με ποίαν κτηνωδίαν μεθύουν. Και ενώ τοιαύτα πράττουν, κατακρίνουν
+την μέθην, την μοιχείαν, την λαγνείαν και την φιλαργυρίαν. Εις ουδέν
+άλλο υπάρχει τόση αντίθεσις όση μεταξύ των λόγων και των έργων αυτών.
+Ενώ λ. χ. λέγουν ότι μισούν την κολακείαν, δύνανται να υπερβούν και
+τον Γναθωνίδην ή τον Στρουθίαν εις την κολακείαν• ενώ παρακινούν τους
+άλλους να λέγουν την αλήθειαν, η ιδική των γλώσσα δεν δύναται να
+κινηθή χωρίς να ψευσθή. Εις τους λόγους των η ηδονή είνε εχθρός των
+και ο Επίκουρος πολέμιος, αλλ' εις την πραγματικότητα μόνον την
+ηδονήν επιδιώκουν. Κατά δε το ευερέθιστον και την διά το ελάχιστον
+και εύκολον οργήν υπερβαίνουν και τα μικρά παιδία και προξενούν πολύν
+γέλωτα εις τους θεατάς όταν διά την παραμικράν αιτίαν αναβράζει η
+χολή των και γίνωνται ωχροί και το βλέμμα των άγριον και μανιακόν, το
+δε στόμα των γεμίζη από αφρόν ή μάλλον από δηλητήριον. Σου εύχομαι να
+μη τύχης εκεί όταν ο βρωμερός εκείνος βόρβορος εκχύνεται. Τους
+ακούεις να λέγουν• Χρυσόν και άργυρον, μα τον Ηρακλέα, δεν επιθυμώ•
+ένας οβολός μου είνε αρκετός δια ν' αγοράσω λούπινα. Το ποτόν μου
+παρέχει η βρύση ή ο ποταμός Μετ' ολίγον δε ζητούν όχι οβολούς, ούτε
+ολίγας δραχμάς, αλλά περιουσίας ολοκλήρους. Ποίος λοιπόν έμπορος
+δύναται να κερδίση εκ του φορτίου του πλοίου του όσα αργυρολογούν
+αυτοί διά της φιλοσοφίας; Όταν δε συλλέξουν αρκετά και σχηματίσουν
+περιουσίαν, αποβάλλουν τον φιλοσοφικόν μανδύαν, αγοράζουν αγρούς
+ενίοτε δε και ενδύματα πολυτελή και νεαρούς δούλους με κόμην μακράν
+και ολόκληρα χωρία και διά παντός αποχαιρετούν την πήραν του
+Κράτητος, τον μανδύαν του Αντισθένους και τον πίθον του Διογένους. Οι
+δε απλοί άνθρωποι, βλέποντες αυτά, περιφρονούν την φιλοσοφίαν,
+νομίζουν ότι όλοι οι φιλόσοφοι είνε τοιούτοι και κατηγορούν εμέ διά
+τα μαθήματα τα οποία δίδω. Ούτω δε προ πολλού μου είνε αδύνατον και
+ένα μόνον εξ αυτών να προσελκύσω, αλλά ματαιοπονώ όπως η Πηνελόπη•
+και ό,τι υφαίνω μετ' ολίγον διαλύεται. Η δε Αμάθεια και η Αδικία με
+περιγελούν, διότι βλέπουν ότι η εργασία μου δεν φθάνει εις πέρας και
+οι κόποι μου αποβαίνουν ανωφελείς.
+
+ΖΕΥΣ. Ω θεοί! τι υποφέρει η καλή μας η Φιλοσοφία από τους
+κατηραμένους εκείνους. Πρέπει να σκεφθώμεν τι να πράξωμεν και πώς να
+τους τιμωρήσωμεν διότι ο κεραυνός δεν είνε αρκετός• φονεύει διά μιας
+και ταχέως.
+
+ΑΠΟΛ. Εγώ, πατέρα, θα σου είπω• και εγώ μισώ τους απατεώνας εκείνους,
+διότι είνε αφιλόμουσοι και θέλω να εκδικηθώ χάριν των Μουσών. Βεβαίως
+δεν είνε άξιοι του κεραυνού και της εκ μέρους σου τιμωρίας• αν θέλης,
+στείλε τον Ερμήν με πληρεξουσιότητα διά την τιμωρίαν των επειδή δε
+και αυτός καταγίνεται εις τα γράμματα, θα διακρίνη ευκόλως ποίοι εξ
+αυτών φιλοσοφούν ορθώς και ποίοι όχι. Και οι μεν πρώτοι θα
+επαινεθούν, οι δε άλλοι θα τιμωρηθούν, όπως εκείνος θ' αποφασίση
+τότε.
+
+ΖΕΥΣ. Καλά λέγεις, Απόλλων. Αλλά και συ, Ηρακλή, ακολούθησε, πάρετε
+δε μαζή σας και την Φιλοσοφίαν και πηγαίνετε χωρίς να βραδύνετε εις
+τον κόσμον. Να έχης δε υπ' όψιν ότι θα θεωρηθή ως ο δέκατος τρίτος
+και όχι ο μικρότερος άθλος σου αυτός, αν φονεύσης και εξαφανίσης τα
+θηρία εκείνα τα τόσον αισχρά και αναίσχυντα.
+
+ΗΡΑΚΛ. Θα επροτιμούσα, πατέρα, να καθαρίσω εκ νέου την κόπρον του
+Αυγείου παρά να πολεμήσω με αυτούς. Αλλ' αφού το θέλεις, πηγαίνωμεν.
+
+ΦΙΛ. Κ' εγώ δεν έχω καμμίαν διάθεσιν να επιστρέψω, αλλ' αφού το θέλει
+ο πατέρας, υπακούω.
+
+ΕΡΜ. Ας πηγαίνωμεν διά να προφθάσωμεν να τιμωρήσωμεν τουλάχιστον
+μερικούς σήμερον. Αλλά πού πρέπει να διευθυνθώμεν; Συ, Φιλοσοφία,
+γνωρίζεις πού θα τους εύρωμεν. Βέβαια εις την Ελλάδα.
+
+ΦΙΛ. Όχι Ερμή, εκεί είνε πολύ ολίγοι και αυτοί είνε από τους καλούς
+φιλοσόφους. Οι άλλοι δεν έχουν καμμίαν σχέσιν με την πενίαν της
+Αττικής, αλλ' εκεί όπου υπάρχει πολύς χρυσός ή μεταλλεία αργύρου
+πρέπει να τους ζητήσωμεν.
+
+ΕΡΜ. Λοιπόν πηγαίνωμεν κατ' ευθείαν εις την Θράκην.
+
+ΗΡΑΚΛ. Καλά λέγεις και θα σας οδηγήσω εγώ, διότι γνωρίζω καλά την
+χώραν των Θρακών, όπου πολλάκις επήγα. Ας πάρωμεν αυτόν τον δρόμον.
+
+ΕΡΜ. Ποίον εννοείς;
+
+ΗΡΑΚΛ. Βλέπετε αυτά τα δύο βουνά τα μεγαλείτερα και ωραιότερα εξ
+όλων; Το μεγαλείτερον είνε ο Αίμος, το δε απέναντι η Ροδόπη• κάτω δε
+και μεταξύ των εκτείνεται πεδιάς ευφορωτάτη, η οποία αρχίζει ευθύς
+από τους πρόποδας των δύο βουνών. Βλέπετε και τρεις λόφους, οι οποίοι
+μολονότι τραχείς δεν είνε άσχημοι, αλλ' υψούνται ως ακροπόλεις
+πλησίον της πόλεως, η οποία φαίνεται κάτω. Την διακρίνετε αυτήν την
+πόλιν;
+
+ΕΡΜ. Μα τον Δία, Ηρακλή, φαίνεται ως η μεγαλειτέρα και ωραιοτέρα από
+όλας τας πόλεις. Διακρίνω και ένα ποταμόν πολύ μεγάλον, ο οποίος
+διέρχεται πλησιέστατα και βρέχει τα τείχη της.
+
+ΗΡΑΚΛ. Είνε ο Εύρος, η δε πόλις εκτίθη υπό του Φιλίππου του γνωστού.
+Και ημείς τώρα επλησιάσαμεν εις την γην και επεράσαμεν τα νέφη• ώστε
+ας κατεβούμεν.
+
+ΕΡΜ. Μάλιστα. Αλλά τι πρέπει να πράξωμεν και πώς να ανιχνεύσωμεν τα
+θηρία;
+
+ΗΡΑΚΛ. Αυτό ανήκει εις εσέ, ω Ερμή, διότι είσαι κήρυξ και πρέπει ν'
+αρχίσης να διακηρύττης.
+
+ΕΡΜ. Αυτό δεν είνε δύσκολον, αλλά δεν γνωρίζω τα ονόματά των. Λοιπόν
+συ, Φιλοσοφία, λέγε ποίους να φωνάξω και τα γνωρίσματα ενός εκάστου.
+
+ΦΙΛΟΣ. Και εγώ ακριβώς δεν γνωρίζω τα ονόματά των, διότι ποτέ δεν
+τους συνανεστράφην αλλ' από την πεονεξίαν την οποίαν έχουν υποθέτω
+ότι αν τους φωνάξης Κτήσωνας ή Κτησίππους, ή Κτησικλέας, Ευκτήμονας ή
+Πολυκτήτους, θα επιτύχης.
+
+ΕΡΜ. Πολύ καλά. Αλλά ποίοι είνε εκείνοι και τι στέκονται και
+παρατηρούν; Τώρα έρχονται προς τα εδώ και φαίνονται ως να θέλουν να
+μας ερωτήσουν κάτι.
+
+ΑΝΘΡΩΠΟΙ. Μήπως ημπορείτε να μας πληροφορήσετε, παλληκάρια, ή συ καλή
+κυρά, αν έτυχε να δήτε τρεις κατεργαρέους να πηγαίνουν με μίαν
+γυναίκα που έχει κομμένα σύρριζα τα μαλλιά της, όπως αι Σπαρτιάτιδες,
+μίαν ανδρογυναίκα;
+
+ΦΙΛΟΣ. Πωπώ, τους ανθρώπους μου ζητούν.
+
+ΑΝΘΡ. Πώς τους ανθρώπους σου; Αυτοί που κυνηγούμεν είνε όλοι φυγάδες
+δούλοι. Αλλ' ημείς κυρίως ζητούμεν την γυναίκα, την οποίαν μας
+έκλεψαν.
+
+ΕΡΜ. Θα μάθετε μετ' ολίγον διατί και ημείς τους ζητούμεν• τώρα δε
+βοηθήσατέ μας εις το διαλάλημα• «Όποιος γνωρίζει που βρίσκεται ένας
+δούλος Παφλαγών, βάρβαρος από την Σινώπην, του οποίου το όνομα έχει
+σχέσιν με κτήματα και είνε ολίγον ωχρός, έχει κομμένα τα μαλλιά
+σύρριζα, τρέφει μεγάλα γένεια, έχει εις τον ώμον κρεμασμένην πήραν,
+φορεί μανδύαν, θυμώνει εύκολα, είνε αγράμματος, έχει φωνήν βραχνήν
+και υβρίζει— όποιος γνωρίζει που ευρίσκεται αυτός ο δούλος να μας
+πληροφορήση και θα λάβη ωρισμένην αμοιβήν».
+
+ΚΥΡΙΟΣ. Εννοώ ποιος είνε αυτός που ζητείς• αλλ' όταν τον είχα εγώ
+ωνομάζετο Κάνθαρος. Είχε δε τότε μαλλιά μεγάλα, εξύριζε να γένεια του
+και εγνώριζε την τέχνην την ιδικήν μου• τον είχα εις το γναφείον μου
+και έκοπτε το περιττόν χνούδι των μαλλίνων υφασμάτων.
+
+ΦΙΛΟΣ. Αυτός ακριβώς είνε ο δούλος σου. Τώρα όμως ομοιάζει με
+φιλόσοφον, διότι εφήρμοσεν εις την κεφαλήν του ό,τι άλλοτε έκανεν εις
+τα υφάσματα.
+
+ΚΥΡΙΟΣ. Τι αναίδεια! Ο Κάνθαρος έγινε φιλόσοφος;
+
+ΑΝΘΡ. Θα τους εύρωμεν όλους, αφού αυτή η γυναίκα τους γνωρίζει ως
+λέγει.
+
+ΦΙΛΟΣ. Ποιός είνε αυτός ο άλλος, Ηρακλή, που έρχεται, ο ωραίος, ο
+οποίος κρατεί κιθάραν;
+
+ΗΡΑΚΛ. Είνε ο Ορφεύς, ο οποίος υπήρξε συνταξειδιώτης μου εις την
+Αργώ, ο πλέον ευχάριστος από όλους τους κελευστάς. {30} Το άσμα του
+μας έκανε να μη αισθανώμεθα καθόλου τον κόπον της κωπηλασίας. Χαίρε,
+λαμπρέ και μουσικώτατε Ορφεύ• υποθέτω ότι δεν ελησμόνησες τον Ηρακλή.
+
+ΟΡΦ. Χαίρετε και σεις, Φιλοσοφία και Ηρακλή και Ερμή, και ετοιμάσατε
+την αμοιβήν την οποίαν υπόσχεσθε, διότι εγώ γνωρίζω πολύ καλά εκείνον
+τον οποίον ζητείτε.
+
+ΕΡΜ. Λοιπόν να μας δείξης, υιέ της Καλλιόπης, που είνε. Δεν πιστεύω
+δε να έχης ανάγκην από χρήματα, αφού είσαι σοφός.
+
+ΟΡΦ. Καλά είπες. Θα σας δείξω το σπίτι όπου κατοικεί, αλλ' όχι και
+τον ίδιον, διότι φοβούμαι τας ύβρεις του. Είνε φοβερά κακόγλωσσος και
+μόνον εις αυτό έχει ασκηθή.
+
+ΕΡΜ. Καλά, δείξε μας το σπίτι.
+
+ΟΡΦ. Είνε αυτό εκεί πλησίον. Εγώ απομακρύνομαι, διότι ούτε να με ίδη,
+ούτε να τον ίδω θέλω.
+
+ΕΡΜ. Για σταθήτε. Δεν είνε γυναικεία φωνή αυτή που απαγγέλλει στίχους
+του Ομήρου;
+
+ΦΙΛΟΣ. Βέβαια• αλλά ας ακούσωμεν τι λέγει.
+
+ΔΡΑΠ. Εχθρός γαρ μοι κείνος ομώς αΐδαο πύλησιν,
+
+    ός χρυσόν φιλέει μεν ενί φρεσίν, άλλο δε είποι. {31}
+
+ΕΡΜ. Λοιπόν τον Κάνθαρον πρέπει να μισής, ο οποίος
+
+    Ξεινοδόκον κακά ρέξεν, όκεν φιλότητα παράσχη {32}
+
+ΦΙΛΟΞΕΝΩΝ. Εις εμέ αναφέρεται αυτός ο στίχος, διότι εγώ τον
+εφιλοξένησα κι' αυτός επήρε τη γυναίκα μου και έφυγε.
+
+ΔΡΑΠ. Οινοβαρές κυνός όμματ' έχων, κραδίην δ' ελάφοιο
+
+    Ούτ' εινί πτολέμω εναρίθμιος, ούτ' ενί βουλή
+    Θερσίτ' ακριτόμυθε, κακών πανάριστε κολοιών
+    Μαψ, ατάρ ου κατά κόσμον εριζέμεναι βασιλεύσιν. {33}
+
+ΚΥΡΙΟΣ. Οι στίχοι αυτοί πολύ ταιριάζουν εις εκείνον τον αχρείον.
+
+ΔΡΑΠ. Πρόσθε κύων, όπισθεν δε λέων, μέσση δε χίμαιρα
+
+    Δεινόν αποπνείουσα, τρίτου κυνός αγρίου ορμήν. {34}
+
+ΦΙΛΟΞ. Αλλοίμονον, γυναίκα μου, τι θα έχης πάθη απ' αυτό το
+σκυλλολόγι. Ήκουσα ότι είνε και έγκυος απ' αυτούς.
+
+ΕΡΜ. Δεν το χαίρεσαι; Θα σου κάμη κανένα Κέρβερον ή Γηρυόνην, διά ν'
+αναγκασθή ο Ηρακλής αυτός να κάμη και άλλον άθλον. Αλλ' εξέρχονται,
+ώστε είνε περιττόν και να κτυπήσωμεν εις την θύραν.
+
+ΚΥΡΙΟΣ. Επί τέλους σε συνέλαβα, Κάνθαρε, τι σιωπάς; Ας ίδωμεν τι
+έχεις εις την πήραν• λούπινα ίσως ή κανένα κομμάτι ψωμί.
+
+ΕΡΜ. Α μπα, έχει χρυσόν.
+
+ΗΡΑΚΛ. Μη εκπλήττεσαι. Πρώτα, όταν ήτο εις την Ελλάδα έλεγεν ότι ήτο
+Κυνικός, εδώ όμως έγινεν οπαδός του Χρυσίππου. Αλλά μετ' ολίγον θα
+γίνη Κλεμάνθης, διότι θα κρεμασθή από τα γένεια διά την πολλήν του
+φαυλότητα. {35}
+
+ΚΥΡΙΟΣ. Κ' εσύ, παληάνθρωπε, είσαι ο Ληκυθίων ο δούλος μου, δραπέτης
+και συ• σε αναγνωρίζω πολύ καλά. Αλλά τι αστείον να γίνη φιλόσοφος
+και ο Ληκυθίων. Ποιος το εφαντάζετο;
+
+ΕΡΜ. Αυτός δε ο τρίτος δεν έχει κύριον;
+
+ΚΥΡΙΟΣ. Είνε δικός μου, αλλά τον αφίνω να πα να χαθή. Δεν τον θέλω.
+
+ΕΡΜ. Διατί;
+
+ΚΥΡΙΟΣ. Διότι είνε ξεπατωμένος και δι' αυτό τον ωνομάζαμεν Μυρωδάτον.
+
+ΕΡΜ. Ακούεις, Ηρακλή ανεξίκακε; Έπειτα εκρέμασε μίαν πήραν, επήρε
+βακτηρίαν και εχειροτονήθη φιλόσοφος. Και συ έλα να πάρης την γυναίκα
+σου.
+
+ΦΙΛΟΞ. Δεν την θέλω, διότι θα μου γεννήση κανένα βιβλίον από τα
+παλαιά.
+
+ΕΡΜ. Πώς βιβλίον;
+
+ΦΙΛΟΞ. Δεν ξέρεις ότι υπάρχει βιβλίον που ονομάζεται Τρικέφαλος; {36}
+
+ΕΡΜ. Καθόλου παράδοξον, αφού υπήρξε και κάποιος κωμικός με το όνομα
+Τριφάλλης. {37}
+
+ΗΡΑΚΛ. Εις εσέ τώρα, Ερμή, ανήκει να τους δικάσης.
+
+ΕΡΜ. Η γνώμη μου είνε η εξής• αυτή η γυναίκα, διά να μη γεννήση
+κανένα τέρας πολυκέφαλον, να επιστρέψη εις τον άνδρα της πίσω εις την
+Ελλάδα• αυτοί δε οι δύο φυγάδες να παραδοθούν εις τους κυρίους των
+και να εξακολουθήσουν να εργάζωνται εις τας εργασίας τας οποίας είχαν
+προηγουμένως• ο μεν ένας, ο Ληκυθίων, να πλύνη τα λερωμένα ενδύματα,
+αυτός δε ο Μυρωδάτος να ράπτη πάλιν τα σχισμένα ενδύματα, αλλ' αφού
+προηγουμένως μαστιγωθή με τσουκνίδαν. Όσον διά τον τρίτον, αυτός να
+παραδοθή εις τους αποψιλωτάς, διά να του αποσπάσουν τας τρίχας με
+ακάθαρτην και πρόστυχην πίσσαν, έπειτα να οδηγηθή εις τον Αίμον επάνω
+γυμνός και να τον αφήσουν εκεί, δεμένον από τα πόδια, επάνω στα
+χιόνια.
+
+ΔΡΑΠΕΤ. Ω δυστυχία μου, αλλοί, αλλοίμονον!
+
+ΚΥΡΙΟΣ. Τι είνε αυτά τα θεατρικά επιφωνήματα; Έλα τώρα, πήγαινε με
+τους μαδητάς, αλλά προηγουμένως ν' αποβάλης την λεοντήν, διά να φανής
+τι γάιδαρος είσαι.
+
+
+
+ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΥ Ή ΤΩΝ ΚΥΚΝΩΝ
+
+
+
+Προλαλιά.
+
+Είχα πιστεύση και εγώ εις τον μύθον, κατά τον οποίον το ήλεκτρον
+παράγεται εκ των δακρύων των αιγείρων, αίτινες ευρίσκονται εις τας
+όχθας του ποταμού Ηριδανού και θρηνούν τον Φαέθοντα. Κατά τον μύθον
+ήσαν αδελφαί του Φαέθοντος και από την θλίψιν των διά τον θάνατον του
+νέου εκείναι μετεμορφώθησαν εις δένδρα και αντί δακρύων εξακολουθούν
+να στάζουν ήλεκτρον. Ακούων τοιαύτα λεγόμενα παρά των ποιητών, είχα
+σκοπόν, άν ποτε μεταβώ εις τον Ηριδανόν, να σταθώ κάτω από μίαν
+αίγειρον και ν' ανοίξω το ένδυμά μου διά να δεχθώ ολίγα εκ των
+δακρύων και ούτω ν' αποκτήσω ήλεκτρον. Μου συνέβη δε τω όντι όχι προ
+πολλού καιρού και δι' άλλον σκοπόν να μεταβώ εις τα μέρη εκείνα και
+να ταξειδεύσω εις τον Ηριδανόν αλλά καίτοι παρετήρουν μετά πολλής
+προσοχής εις τα πέριξ, ούτε αιγείρους είδα, ούτε ήλεκτρον, αλλ' ούτε
+το όνομα του Φαέθοντος εγνώριζον οι εντόπιοι. Όταν δε εγώ εξήταζα και
+ηρώτων πότε θα φθάσωμεν εις τας αιγείρους αίτινες παράγουν το
+ήλεκτρον, οι ναύται εγέλων και μου έλεγον να είπω σαφέστερα τι ήθελα.
+Εγώ διηγήθην προς αυτούς τον μύθον, ότι ο Φαέθων υπήρξεν υιός του
+Ηλίου και όταν έφθασεν εις ηλικίαν εζήτησε παρά του πατρός του να του
+αφήση το άρμα διά να το διευθύνη, και αυτός μίαν ημέραν. Ο Ήλιος του
+έδωκε το άρμα, αυτός δε κατέπεσε και εφονεύθη• λέγεται δε ότι αι
+αδελφαί του τον εθρήνουν εδώ κάπου εις τας όχθας του Ηριδανού, όπου
+κατέπεσε, και μετεμορφώθησαν εις αιγείρους, εξακολουθούν δε να
+δακρύουν δι' αυτόν και τα δάκρυα των γίνονται ήλεκτρον.
+
+Ποίος ψεύστης και απατεών, μου έλεγον, σου τα διηγήθη αυτά; Ημείς
+ούτε κανένα αμαξηλάτην είδαμεν να πέση, ούτε τα δένδρα τα οποία
+λέγεις υπάρχουν εις τον τόπον μας. Αν υπήρχε δε ήλεκτρον εις αυτά τα
+μέρη, νομίζεις ότι ημείς θα εκωπηλατούμεν διά να παίρνωμεν δύο
+οβολούς και θα ετραβούσαμεν τα πλοία εναντίον του ρεύματος, ενώ θα
+ηδυνάμεθα να είμεθα πλούσιοι συλλέγοντες τα δάκρυα των αιγείρων; Οι
+λόγοι των δεν μ' επείραξαν ολίγον• και εσιώπησα εντραπείς, διότι
+αληθώς την έπαθα ως παιδίον, πιστεύσας εις τόσον απίθανα
+ψευδολογήματα των ποιητών, οι οποίοι ποτέ δεν αρέσκονται εις την
+αλήθειαν. Και ελυπούμην διότι διεψεύσθη μία ελπίς μου τόσον μεγάλη,
+ως να έχασα το ήλεκτρον εκ των χειρών μου, ενώ ήδη εσχεδίαζα με την
+φαντασίαν μου πώς και εις τι θα το μετεχειριζόμην.
+
+Αλλ' ακόμη περισσότερον επίστευα ότι θα εύρω εις τα μέρη εκείνα
+κύκνους πολλούς, κελαδούντας εις τας όχθας του ποταμού. Και πάλιν
+ηρώτησα τους ναύτας, διότι εξηκολουθούμεν να αναπλέωμεν τον ποταμόν•
+Αλλ' οι κύκνοι κελαδούν καμμιά φορά επί των όχθων του ποταμού δεξιά
+και αριστερά; Διότι λέγεται ότι άλλοτε ήσαν άνθρωποι τραγουδισταί και
+σύντροφοι του Απόλλωνος, έπειτα δε μετεμορφώθησαν εις πτηνά και
+εξακολουθούν ακόμη να ψάλλουν, μη λησμονήσαντες την μουσικήν.
+
+Αυτοί εγέλασαν και μου είπαν• Δεν θα παύσης τέλος πάντων να λέγης
+ψεύδη διά την χώραν μας και τον ποταμόν; Ημείς, αφότου ήμεθα παιδιά,
+εργαζόμεθα και ταξειδεύομεν εις τον Ηριδανόν, αλλά πολύ σπανίως
+βλέπομεν ολίγους κύκνους εις τα έλη του ποταμού, οι οποίοι κράζουν
+τόσον άσχημα και με τόσον ασθενή φωνήν, ώστε οι κόρακες και η
+καρακάξες να είνε Σειρήνες συγκρινόμενοι προς αυτούς• κύκνους όμως οι
+οποίοι να κελαδούν γλυκά, όπως συ λέγεις, ούτε εις το όνειρόν μας
+ηκούσαμεν, ώστε απορούμεν πώς εις τον τόπον σας έχετε τοιαύτας ιδέας
+περί της χώρας μας.
+
+Πολλά τοιαύτα λέγονται υπό των πιστευόντων εις εκείνους οίτινες τα
+πάντα μεγαλοποιούν, ώστε και εγώ τώρα φοβούμαι μήπως υμείς, οι προ
+ολίγου φθάσαντες και κατά πρώτην φοράν ακροώμενοι εμού, έρχεσθε με
+την ελπίδα ότι θα εύρετε εις τους λόγους μου ήλεκτρα και κύκνους και
+έπειτα θ' απέλθετε καταγελώντες εκείνους οίτινες σας είπον ότι θα
+εύρετε τοιαύτα πολύτιμα πράγματα εις τας διαλέξεις μου. Αλλά
+διαμαρτύρομαι ότι ούτε από υμάς κανείς, ούτε άλλος τις με ήκουσέ ποτε
+να καυχώμαι διά την ρητορικήν μου δεινότητα. Υπάρχουν άλλοι και όχι
+ολίγοι ρήτορες, από τους λόγους των όποιων στάζει όχι ήλεκτρον, αλλά
+χρυσός καθαρός και οι οποίοι είνε πολύ μελωδικώτεροι των μυθικών
+κύκνων. Ο ιδικός μου λόγος βλέπετε πόσον απλούς και πόσον πεζός είνε
+και ουδέν το μουσικόν έχει. Προσέξετε λοιπόν μήπως, ελπίζοντες
+υπερβολικά παρ' εμού, πάθετε όπως οι βλέποντες τα πράγματα τα
+ευρισκόμενα εντός του νερού• νομίζοντες δηλαδή ότι είνε όπως
+εφαίνοντο άνωθεν, διότι το φως διαθλώμενον τα εμεγέθυνε, λυπούνται
+όταν τα ανασύρουν και τα ευρίσκουν πολύ μικρότερα. Σας προλέγω ότι
+όταν θα χυθή το νερόν {38} και θ' αποκαλυφθούν όσα μέλλω να είπω να
+μη περιμένετε τίποτε μέγα, άλλως, εάν σας απατήσουν αι ελπίδες σας,
+μόνον εαυτούς να αιτιάσθε.
+
+
+
+ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ {39}
+
+
+
+Όταν ο Αλέξανδρος είδε τον ποταμόν Κύδνον ωραίον και διαυγή, με βάθος
+όχι επικίνδυνον και ρεύμα όχι πολύ ορμητικόν και εν καιρώ θέρους
+ψυχρόν, επομένως λίαν κατάλληλον διά κολύμβημα, μου φαίνεται ότι και
+αν ήτο βέβαιος ότι θα ησθένει, όπως ησθένησε, δεν θα κατενίκα την
+επιθυμίαν να λουσθή. Όταν δε ίδη κανείς οικίαν και κατά το μέγεθος
+μεγαλοπρεπή και κατά το κάλλος μοναδικήν, καταλαμπομένην υπό φωτός,
+απαστράπτουσαν εκ χρυσού και καταστόλιστον από τοιχογραφίας ανθηράς,
+δεν είνε φυσικόν να επιθυμήση να εκφωνήση λόγον εντός αυτής, αν τύχη
+να είνε εκ των καταγινομένων εις την ρητορικήν, να αναδειχθή εντός
+αυτής και διακριθή, να την γεμίση με την φωνήν του και καθ' όσον είνε
+δυνατόν να γίνη και αυτός μέρος του κάλλους της; Αν αρκεσθή μόνον να
+την παρατηρήση λεπτομερώς και αφού την θαυμάση απέλθη χωρίς να
+εκφράση τον θαυμασμόν του, χωρίς να την χαιρετήση και της απευθύνη
+μίαν προσφώνησιν, ως να είνε άλαλος ή σιωπά σκοπίμως εκ φθόνου, δεν
+θα είπετε ότι ο τοιούτος δεν είνε φιλόκαλος, ούτε αισθάνεται το
+ωραίον και δεν θ' αποδώσετε εις την διαγωγήν του πολλήν αγροικίαν και
+απειροκαλίαν; Βεβαίως είνε αμουσία να δεικνύη τις τοιαύτην αδιαφορίαν
+προς θεάματα τόσον ωραία και τόσον τερπνά και να μη εννοή ότι ο
+τρόπος της εκδηλώσεως του θαυμασμού προς το ωραίον δεν είνε ο αυτός
+διά τους απλούς ανθρώπους και διά τους μορφωμένους• διά τους απλούς
+ανθρώπους αρκεί να ίδωσι μόνον και να παρατηρήσουν, να περιφέρουν το
+βλέμμα και ν' αναβλέψουν προς την οροφήν, να χειρονομήσουν
+επιδοκιμαστικώς και ησύχως ν' απολαύσουν την ηδονήν του θεάματος,
+διότι φοβούνται μήπως δεν δυνηθούν να είπουν τι άξιον των βλεπομένων•
+αλλ' εκείνος ο οποίος βλέπει με έμπειρον και σοφόν βλέμμα τα ωραία,
+δεν θ' αρκεσθή, νομίζω, ν' απολαύση μόνον διά της οράσεως το τερπνόν,
+ούτε θα δυνηθή να μείνη άφωνος θεατής του κάλλους• αλλά θα προσπαθήση
+όσον δύναται και να το μελετήση και διά του λόγου ν' αποδώση την
+ηδονήν την οποίαν του παρέχει το θέαμα. Η δε απόδοσις δεν θα είνε
+μόνον έπαινος του οίκου — διότι τούτο ίσως αρμόζει μόνον εις τον
+νησιώτην εκείνον νέον όστις, ιδών το μέγαρον του Μενελάου και
+υπερβολικώς καταπλαγείς, παρέβαλε τον εκ χρυσού και ελέφαντος
+διάκοσμον αυτού προς τον ήλιον και τα άστρα, διότι μόνον αυτά
+εγνώριζε και τίποτε από τα θαυμάσια της γης — αλλ' ο σοφός και θα
+ομιλήση εντός αυτής και, αφού συγκαλέση τους επιφανεστέρους των
+πολιτών, θα κάμη επίδείξιν ρητορικήν και τούτο θα είνε μέρος του
+επαίνου.
+
+Νομίζω δε ότι είνε από τα πλέον ευχάριστα πράγματα μέγαρον τόσον
+ωραίον να ανοίγεται προς υποδοχήν λόγων ρητορικών και να πληρούται
+επαίνων και επευφημιών, να αντηχή δε, όπως τα σπήλαια, ήρεμα και να
+παρακολουθή τα λεγόμενα και να παρατείνη τους τελευταίους ήχους της
+φωνής και να επαναλαμβάνη τας τελευταίας λέξεις των περιόδων, ως
+προσεκτικός ακροατής, ο οποίος απομνημονεύει τα λεγόμενα και επαινεί
+τον ομιλούντα και τον ανταμείβει ούτω κατά τρόπον κολακευτικόν.
+Ομοίως αντιλαλούσιν εις τα αυλήματα των ποιμένων οι βράχοι και η φωνή
+επανέρχεται προς την αφετηρίαν της, αποδιδομένη υπό της ηχούς• οι δε
+απλοί άνθρωποι νομίζουν ότι η απάντησις έρχεται προς τους άδοντας ή
+κραυγάζοντας από κάποιαν παρθένον κατοικούσαν μεταξύ των κρημνών και
+κρυπτομένην εντός των πετρών.
+
+Εγώ τουλάχιστον φρονώ ότι και του ρήτορος η διάνοια εξυψούται
+αναλόγως της πολυτελείας του οίκου και την ψυχήν του αναπτερώνει του
+θεάματος η υποβολή. Διότι κάτι τι εκ του ωραίου εισδύει διά των
+οφθαλμών μέχρι της ψυχής και αφού στολίση τους λόγους τους εκπέμπει
+ευγενεστέρους. Πώς πιστεύομεν ότι η όψις των όπλων {40} επηύξησε το
+πολεμικόν μένος του Αχιλλέως εναντίον των Φρυγών και όταν εφόρεσε και
+εδοκίμασε την πανοπλίαν έγινεν ορμητικώτερος και ακράτητος εις την
+επιθυμίαν του πολέμου, και δεν θα παραδεχθώμεν ότι το κάλλος του
+περιβάλλοντος δεν συντελεί εις την διέγερσιν των ρητορικών
+χαρισμάτων; Εις τον Σωκράτην ήτο αρκετόν να κάθεται υπό πλάτανον
+ωραίον επί χλόης πυκνής και πλησίον πηγής διαυγούς παρά τον Ιλισσόν
+διά να ευρίσκη την ειρωνείαν την οποίαν εξέχυνεν εναντίον του Φαίδρου
+του Μυρνουσίου και να ελέγχη τα ρητορικά ελαττώματα του Λυσίου. Και
+εκεί εκάλει τας Μούσας και επίστευεν ότι θα ήρχοντο εις την μοναξίαν
+εκείνην διά να τον βοηθούν εις τας περί έρωτος ομιλίας του. Δεν
+εντρέπετο δε, άνθρωπος γέρων, να καλή παρθένους διά να λάβουν μέρος
+εις τας φιλοπαιδικάς διαλέξεις του• και ημείς θα νομίσωμεν ότι και
+απρόσκλητοι ακόμη δεν θα έλθουν εις μέρος τόσον ωραίον; Δεν
+προσφέρομεν εις αυτάς μόνον σκιάν και κάλλος πλατάνου, και αν ακόμη
+αντί της πλατάνου του Ιλισσού πρόκειται περί της χρυσής πλατάνου του
+βασιλέως των Περσών. Εκείνη μόνον διά την πολυτέλειάν της ήτο
+θαυμαστή• τέχνη δε ή κάλλος ή τέρψις ή συμμετρία και ευρυθμία δεν
+συνυπήρχον ούτε ενεμιγνύοντο με τον χρυσόν, αλλ' ήτο το θέαμα
+βαρβαρικόν, πλούτος μόνον, προκαλών τον φθόνον των βλεπόντων και την
+έπαρσιν των εχόντων. Έπαινος κανείς. Αλλ' ούτε εσκοτίζοντο οι
+Αρσακίδαι {41} διά τα ωραία πράγματα, ούτε χάριν της τέρψεως
+επεδείκνυαν την πολυτέλειάν των και δεν εφρόντιζον να κινήσουν εις
+έπαινον τους θεατάς, αλλά να τους εκπλήξουν• διότι δεν είνε
+φιλόκαλοι, αλλά φιλόπλουτοι οι βάρβαροι. Το κάλλος δε του οίκου
+τούτου δεν είνε δι' οφθαλμούς βαρβάρων, ούτε διά Περσικήν αλαζονείαν
+ή βασιλικήν καύχησιν, αλλ' ούτε και διά πένητας• έχει ανάγκην ευφυούς
+θεατού ο οποίος να μη βλέπη μόνον με τους οφθαλμούς, αλλά και η
+σκέψις να παρακολουθή την όρασιν. Ότι βλέπει προς το κάλλιστον μέρος
+της ημέρας — κάλλιστον δε και ποθεινότατον αυτής είνε η ανατολή — και
+μόλις ανατείλη ο ήλιος, τον υποδέχεται και πληρούται φωτός απλέτου
+άμα ανοιχθώσιν αι θύραι, ότι έχει την διεύθυνσιν των αρχαίων ναών,
+ότι αναλογεί το μήκος προς το πλάτος και αμφότερα ταύτα προς το ύψος,
+ότι τα παράθυρα είνε μεγάλα και ανοίγονται προς όλα τα σημεία του
+ορίζοντος και ανταποκρίνονται προς όλας τας ώρας του έτους,—πάντα
+ταύτα δεν είνε ευχάριστα και άξια επαίνων;
+
+Προσέτι δύναταί τις να θαυμάση εις την οροφήν το ωραίον μετά του
+απερίττου, το ανεπίλυπτον του διακόσμου και την συμμετρίαν και
+ευπρέπειαν των χρυσωμάτων, και ότι η χρήσις του χρυσού έγινε κατά
+τρόπον ώστε να μη υποπτεύη τις φειδώ, αλλά να διακρίνη φιλόκαλον
+λιτότητα, όπως εις γυναίκα σεμνήν και ωραίαν αρκεί διά ν' αναδείξη το
+κάλλος της ή λεπτόν περιδέραιον περί τον τράχηλον ή εις τον δάκτυλον
+δακτύλιος καλλιτεχνικός, ή ενώτια, ή πόρπη ή ταινία συγκρατούσα την
+κόμην και τοσούτον προσθέτουσα εις το κάλλος όσον εις το ένδυμα η
+πορφύρα. Εξ εναντίας αι εταίραι και μάλιστα αι ασχημότεραι εξ αυτών
+και το ένδυμα έχουν ολόκληρον πορφυρούν και ο τράχηλος των είνε
+κατακόσμητος με χρυσόν, διότι εις την πολυτέλειαν επιζητούν το
+θελκτικόν και τας ατελείας του κάλλους των προσπαθούν να καλύψουν και
+συμπληρώσουν διά του στολισμού. Διότι νομίζουν ότι και οι βραχίονες
+των θα γίνουν λαμπρότεροι όταν προσθέσουν εις αυτούς την λάμψιν του
+χρυσού, και η δυσμορφία του ποδός θα κρυφτή υπό του χρυσού υποδήματος
+και αυτό το πρόσωπον θα γίνη ερασμιώτερον βλεπόμενον ομού με λάμποντα
+κοσμήματα. Και εκείναι μεν ούτω σκέπτονται. Η δε σεμνή γυνή του
+χρυσού κάμνει χρήσιν εις τον στολισμόν της μετρίως και κατά το
+πρέπον• πιστεύω μάλιστα ότι δεν θα ησχύνετο και εντελώς ακόσμητον και
+γυμνόν να δείξη το κάλλος της.
+
+Λοιπόν και η οροφή του οίκου τούτου, ή μάλλον η κεφαλή, και καθ'
+εαυτήν μεν παρουσιάζει ευχάριστον όψιν, ο δε χρυσός την στολίζει
+τόσον, όσον και ο ουρανός κατά την νύκτα λαμπρύνεται υπό των άστρων
+κατά διαστήματα και φαίνεται ως σπαρμένος από πύρινα άνθη. Εάν δε ήτο
+ολόκληρος πυρ, δεν θα μας εφαίνετο ωραίος, αλλά φοβερός. Δύναταί τις
+δε και να παρατηρήση ότι εδώ ο χρυσός δεν είνε ανωφελής, ούτε μόνον
+διά την τέρψιν των οφθαλμών εγκατεσπαρμένος εις τον λοιπόν διάκοσμον,
+αλλ' εκπέμπει και ιδιαιτέραν λάμψιν και ολόκληρον τον οίκον λαμπρύνει
+με την ακτινοβολίαν του• διότι όταν το φως προσπίπτη επ' αυτού και
+των χρωμάτων, λάμπουν από κοινού και η ζωηρότης των διπλασιάζεται.
+
+Τα υψηλά και κορυφαία μέρη του οίκου είνε τοιαύτα, ώστε έχουν ανάγκην
+εγκωμιαστού όπως ο Όμηρος, διά να τον ονομάση υψόροφον, όπως τον
+θάλαμον της Ελένης, ή αιγλήεντα, όπως τον Όλυμπον. Τον δε άλλον
+διάκοσμον και τας ζωγραφιάς των τοίχων και των χρωμάτων τα κάλλη και
+την ζωηρότητα εκάστου, την τελειότητα και την φυσικότητα, ορθώς
+δύναταί τις να παραβάλλη προς την εαρινήν όψιν ευανθούς λειμώνος, με
+την διαφοράν ότι η μεν άνθησις εκείνη μαραίνεται και αποβάλλει το
+κάλλος, ενώ το έαρ τούτο είνε παντοτεινόν και ο λειμών αμάραντος και
+τα άνθη αθάνατα, καθότι μόνον η όρασις τα εγγίζει και δρέπει την
+ηδονήν του θεάματος.
+
+Τις λοιπόν δύναται να μη ενθουσιασθή βλέπων τόσα και τοιαύτα ωραία
+πράγματα και τις δεν θα παρακινηθή και υπέρ την δύναμίν του να
+ομιλήση εν μέσω αυτών, σκεπτόμενος ότι θα είνε μεγάλη εντροπή να φανή
+κατώτερος των αντικειμένων τα οποία βλέπει; Το θέαμα των ωραίων
+πραγμάτων θέλγει όχι μόνον τους ανθρώπους, αλλά και αυτά τα ζώα• και
+ο ίππος μου φαίνεται ότι με περισσοτέραν ευχαρίστησιν τρέχει εις
+μέρος επίπεδον και εις έδαφος μαλακόν, το οποίον δέχεται απαλά το
+πάτημα και ενδίδει ολίγον εις τον πόδα και δεν τον απωθεί με
+τραχύτητα. Τότε ο ίππος τερπόμενος αναπτύσσει όλον του τον δρόμον
+και, αφηνόμενος καθ' ολοκληρίαν εις την ορμήν του, αμιλλάται και προς
+το κάλλος της πεδιάδος. Το δε παγώνι, όταν αρχίζη η άνοιξις και
+ευρίσκεται εις λειμώνα, όπου τα άνθη ανοίγουν δροσερά και με
+χρωματισμούς ζωηρούς και ερασμίους, ανοίγει τα πτερά του και τα
+επιδεικνύει εις την λάμψιν του ηλίου, ανυψώνει την ουράν και την
+σχηματίζει εις κύκλον, επιδεικνύον τα ιδικά του άνθη και το έαρ των
+πτερών, ως αν ο λειμών το προκαλή εις άμιλλαν. Στρέφεται δε περί
+εαυτό και περιφέρεται και περιάγει εν πομπή τα κάλλη του. Τότε
+φαίνεται και θαυμασιώτερον υπό το φως, διότι τα χρώματά του
+μεταβάλλονται και μετατρέπονται και αλλάσσουν κάλλος. Τούτο δε
+συμβαίνει ιδίως εις τους κύκλους τους οποίους έχει εις τα άκρα των
+πτερών και τους οποίους περιβάλλουν οι χρωματισμοί της ίριδος. Ό,τι
+προ ολίγου εφαίνετο ως χαλκός, άμα ολίγον μετακινηθή, παρουσιάζει
+όψιν χρυσού, και εκείνο το οποίον εις το φως του ηλίου φαίνεται
+κυανούν, άμα σκιασθή, μεταβάλλεται εις πρασινωπόν• τόσον
+μεταχρωματίζεται εις το φως το πτέρωμά του. Ότι δε και η θάλασσα είνε
+ικανή να μας προκαλέση και μας κινήση εις επιθυμίαν όταν φαίνεται
+γαληνιαία, το γνωρίζετε και χωρίς να το είπω• και εντελώς χερσαίος
+και άπειρος των ταξειδίων αν είνε τις, πάντως επιθυμεί να εισέλθη εις
+πλοίον, ν' ακτοπλοήση ή ν' ανοιχθή εις το πέλαγος, μάλιστα εάν βλέπη
+ότι ο άνεμος είνε ούριος και ελαφρώς κολπεί το ιστίον, το δε πλοίον
+μαλακά και ελαφρά ολισθαίνει επί των κυμάτων.
+
+Λοιπόν και του οίκου τούτου το κάλλος είνε ικανόν και να εμπνεύση
+ρήτορα και να εξυψώση την ευφράδειάν του και κατά πάντα τρόπον να
+συντελέση ώστε ν' αναδειχθή. Εγώ τουλάχιστον πιστεύω και έχω περί
+τούτων πεποίθησιν• και εις τον οίκον τούτον ήλθα διά να ομιλήσω,
+ελκόμενος υπό του κάλλους του, ως υπό μαγείας ή Σειρήνος• ελπίζω δε,
+και αν μέχρι τούδε οι λόγοι μου ήσαν μέτριοι, να αναδειχθούν εδώ
+ωραίοι, καθότι το περιβάλλον θα χρησιμεύση εις αυτούς ως λαμπρόν
+ένδυμα.
+
+Αλλ' ενώ ωμίλουν, άλλος ρήτωρ, ουχί αξιοπεριφρόνητος, αλλά μάλιστα
+πολύ άξιος της προσοχής σας, ως διατείνεται, απεπειράτο να με διακόψη
+και αντικρούση τα λεγόμενα. Τώρα δε ότε έπαυσα λέγει ότι δεν είνε
+αληθή και απορεί πώς υποστηρίζω ότι κατάλληλον προς επίδειξιν
+ευφραδείας είνε το κάλλος οίκου κοσμημένου με χρώματα και χρυσόν, ενώ
+κατά την γνώμην του το εναντίον είνε αληθές. Αλλά μάλλον, αν θέλετε,
+αυτός ας σηκωθή και ας αναπτύξη τας ιδέας του ενώπιον υμών ως
+δικαστών και ας είπη διατί θεωρεί συντελεστικώτερον και ευνοϊκώτερον
+προς την ευγλωττίαν την απλότητα και την ασχημίαν του περιβάλλοντος.
+Ηκούσατε τους ιδικούς μου λόγους, ώστε δεν νομίζω αναγκαίον να
+δευτερολογήσω περί του αυτού θέματος. Αυτός δε ας ομιλήση τώρα και
+εγώ θα του παραχωρήσω την θέσιν μου και θα σιωπήσω.
+
+Ο προλαλήσας ρήτωρ, ω άνδρες δικασταί, είπε πολλούς και μεγάλους
+επαίνους δι' αυτόν τον οίκον και με την ευφράδειάν του τον εστόλισε•
+εγώ δε όχι μόνον δεν θα τον ψέξω, αλλά και νομίζω ότι πρέπει να
+υπερθεματίσω εις όσα εκείνος είπε. Διότι όσω ωραιότερος θα σας φανή,
+τόσον ακατάλληλος προς εκφώνησιν λόγου θ' αποδειχθή. Και εν πρώτοις,
+επειδή ο αντίπαλος ωμίλησε περί γυναικών, στολισμού και χρυσού, θα
+επιτρέψετε και εις εμέ να μεταχειρισθώ το αυτό παράδειγμα. Λέγω
+λοιπόν ότι ο πλούσιος στολισμός όχι μόνον δεν αναδεικνύει το κάλλος
+μιας ωραίας γυναικός, αλλά και εναντιούται εις την εντύπωσιν αυτού,
+καθότι πάντες όσοι την βλέπουν καταπλήσσονται υπό του χρυσού και των
+πολυτίμων λίθων, αντί να θαυμάζουν το χρώμα της γυναικός ή το βλέμμα
+ή τον τράχηλον, τον βραχίονα ή τους δακτύλους• ο θεατής παραβλέπτων
+ταύτα, στρέφει όλην του την προσοχήν εις τον σαρδικόν ή τον
+σμάραγδον, το περιδέραιον ή το βραχιόλι, είνε δε επόμενον εκείνη να
+λυπηθή βλέπουσα ότι παροράται και ότι οι στολισμοί της δεν αφήνουν
+τους θεατάς να την επαινούν, αλλ' υποβιβάζουν εις δευτέραν μοίραν το
+κάλλος της. Κατ' ανάγκην νομίζω ότι και ο επιδεικνύων λόγους εντός
+τόσων ωραίων οικοδομών θα πάθη το αυτό. Διότι εις το μέγεθος των
+πέριξ ωραίων πραγμάτων χάνεται το κάλλος των λόγων και αμαυρούται και
+εξαφανίζεται, όπως εάν εισαγάγη τις λύχνον εις πυρκαϊάν μεγάλην ή
+επιδείξη μύρμηκα επί ελέφαντος ή καμήλου.
+
+Πρέπει λοιπόν ν' αποφεύγη τοιούτον περιβάλλον ο ρήτωρ, καθότι εκτός
+των άλλων και η φωνή του ταράσσεται και χάνει την ευκρίνειαν και την
+καθαρότητα εις μέρος τόσον εύηχον, το οποίον αντιλαλεί και αντιφωνεί
+και αντιλέγει, και καλύπτει την φωνήν η ηχώ, όπως η σάλπιγξ τον ήχον
+των αυλών εάν συμπέσουν, ή τους κελευστάς η θάλασσα, όταν συνοδεύουν
+την κωπηλασίαν με άσμα συγχρόνως με τον θόρυβον του κύματος• διότι
+επικρατεί ο μεγαλείτερος ήχος και καλύπτει την ασθενεστέραν φωνήν.
+
+Αλλά και εκείνο το οποίον είπεν ο αντίπαλος, ότι ο ωραίος οίκος
+εμπνέει και ανυψόνει τον ρήτορα και τον παρακινεί έτι μάλλον εις την
+εκφώνησιν λόγου, μου φαίνεται ότι δεν είνε αληθές, αλλ' ότι μάλιστα
+συμβαίνει το εναντίον. Εκπλήττει δηλαδή και προξενεί συστολήν και
+συνταράσσει την σκέψιν και καθιστά δειλότερον τον ρήτορα, σκεπτόμενον
+πόσον θ' αποτύχη αν οι λόγοι του δεν φανούν όμοιοι προς το ωραίον
+περιβάλλον. Ουδείς άλλος δύναται να φανή τόσον δειλός όσον εκείνος ο
+οποίος, φορών ωραίαν πανοπλίαν, τρέπεται εις φυγήν προ των άλλων• τα
+ωραία όπλα καθιστούν φανερωτέραν την δειλίαν του. Τούτο δε νομίζω ότι
+υπελόγιζε και ο ρήτωρ εκείνος του Ομήρου, όστις περί ωραιότητος
+ελάχιστον εφρόντιζε, παρουσιάζετο δε ως απλοϊκός και εντελώς άπειρος
+άνθρωπος, διά να φαίνεται απροσδόκητον και επομένως να κάμνη
+περισσοτέραν εντύπωσιν το κάλλος των λόγων του. Άλλως τε δεν είνε
+δυνατόν παρά και η σκέψις του ρήτορος ν' απασχολείται υπό του
+θεάματος και η προσοχή του να περισπάται και ελαττούται, καθότι θα
+προσέχη περισσότερον εις το να βλέπη παρά να σκέπτεται και το θέαμα
+θα τον προσελκύη και δεν θα τον αφήνη να προσέχη εις τα λεγόμενα και
+δεν είνε δυνατόν παρά να φανή κατώτερος εαυτού, αφού το πνεύμα του θ'
+αντιπερισπάται υπό του κάλλους και του πλούτου των αντικειμένων τα
+οποία θα βλέπη. Παραλείπω ότι και οι παρόντες, οίτινες προσήλθον διά
+να τον ακούσουν εντός τοιούτου οίκου, από ακροατών θα γίνουν θεαταί
+και πρέπει να έχη κανείς το ρητορικόν θέλγητρον του Δημοδόκου ή του
+Φημίου, του Θαμύριδος ή του Αμφίωνος ή του Ορφέως, ώστε να δυνηθή ν'
+αποσπάση το πνεύμα αυτών από τα θεάματα. Έκαστος εξ αυτών ευθύς άμα
+εισέλθη και ευρεθή εν μέσω τόσον θαυμασίων θεαμάτων θα προσηλωθή εις
+αυτά και θα χάση πάσαν προσοχήν και ενδιαφέρον διά τους λόγους, εκτός
+αν είνε εντελώς τυφλός ή, όπως συνεδριάζει η βουλή του Αρείου Πάγου,
+η ακρόασις του λόγου γίνεται εν καιρώ νυκτός και εις το σκότος. Ότι
+δε η δύναμις των λόγων δεν δύναται να ανταγωνισθή προς το θέλγητρον
+της δράσεως μαρτυρεί και ο περί των Σειρήνων μύθος παρατιθέμενος εις
+τον περί των Γοργόνων• διότι αι πρώται κατεγοήτευον τους πλησίον
+πλέοντας διά των ασμάτων και της μελωδίας των, αλλ' η γοητεία αύτη
+είχεν ανάγκην διαρκείας τινός διά να φέρη αποτέλεσμα, το οποίον
+σημαίνει ότι δεν ήτο πανίσχυρος• υπάρχει δε και παράδειγμα ανθρώπου
+όστις κατώρθωσε να διέλθη χωρίς να παρασυρθή υπό του θέλγητρου του
+άσματος. Το κάλλος όμως των Γοργόνων ήτο ισχυρότατον, και θίγον την
+ψυχήν εις τα καιριώτατα, έφερεν αμέσως εις έκστασιν και αφασίαν τους
+βλέποντας, καθώς δε ο μύθος λέγει, και απελιθούντο υπό του θαυμασμού.
+Επομένως και εκείνο το οποίον είπε περί του παγονιού ο αντίπαλος
+νομίζω ότι συνηγορεί υπέρ της ιδέας μου• διότι και εκείνου το
+θέλγητρον υπάρχει εις την όψιν και όχι εις την φωνήν. Και αν τις
+παρουσιάση μίαν αηδόνα ή ένα κύκνον και τους βάλη να κελαδήσουν, ενώ
+δε κελαδούν παρουσιάση και παγόνι το οποίον να σιωπά, δεν έχω
+αμφιβολίαν ότι προς αυτό θα στραφή η ψυχή του θεατού, μη προσέχουσα
+πλέον εις τα άσματα εκείνων. Τόσον ακαταγώνιστος φαίνεται ότι είνε η
+διά της οράσεως τέρψις.
+
+Και αν θέλετε θα επικαλεσθώ την μαρτυρίαν ανδρός σοφού, όστις θα
+μαρτυρήση ότι πολύ επικρατέστερα των λεγομένων είνε τα βλεπόμενα.
+Λοιπόν, κήρυξ, κάλεσε τον εξ Αλικαρνασσού Ηρόδοτον τον υιόν του
+Λύξου• και επειδή ο σοφός εκείνος υπήκουσεν εις την πρόσκλησιν, ας
+παρουσιασθή και ας μαρτυρήση. Επιτρέψατέ του δε να ομιλήση. προς υμάς
+Ιονιστί κατά την συνήθειάν του• Όσα είπε προς υμάς, ω άνδρες
+δικασταί, ο ρήτωρ ούτος, διά ν' αποδείξη την υπεροχήν της δράσεως
+προς την ακοήν είνε αληθή• ώτα γαρ απιστότερα οφθαλμών τυγχάνει
+εόντα». Ακούετε τι λέγει ο μάρτυς και πώς εις την όρασιν αποδίδει τα
+πρωτεία• και πολύ δικαίως• διότι οι μεν λόγοι είνε πτερωτοί, δι' ο
+και λέγονται έπη πτερόεντα, και άμα εξέλθουν εκ του στόματος πετούν
+και φεύγουν• η τέρψις όμως των θεαμάτων είνε διαρκεστέρα και,
+παραμένουσα επί πολύ, κατορθώνει πάντως να υποτάξη τον θεατήν•
+
+Πώς λοιπόν να μη είνε δεινός ανταγωνιστής του ρήτορος οίκος τόσον
+ωραίος και αξιοθαύμαστος; Αλλά δεν ανέφερα ακόμη το μεγαλείτερον
+επιχείρημα, ότι δηλαδή και σεις οι δικασταί, ενώ ημείς ομιλούμεν,
+στρέφετε το βλέμμα σας προς την οροφήν και θαυμάζετε τους τοίχους και
+εξετάζετε τας τοιχογραφίας την μίαν μετά την άλλην. Και δεν πρέπει να
+εντρέπεσθε διά τούτο, διότι το πάθημά σας είνε εντελώς ανθρώπινον και
+τοσούτω μάλλον συγνωστόν καθ' όσον τα αντικείμενα τα οποία
+προσελκύουν την προσοχήν σας είνε τόσον ωραία και τόσον ποικίλα. Η
+τελειότης της τέχνης και η ακρίβεια με την οποίαν έχουν εξεικονισθή
+αυταί αι ιστορικαί παραστάσεις συνδυάζουν αληθώς το ωφέλιμον μετά του
+τερπνού, διότι μετά της τέρψεως δίδουν μαθήματα αρχαίας ιστορίας και
+έχουν ανάγκην θεατών σοφών. Και διά να μη μας εγκαταλείψετε εντελώς
+ημάς τους ρήτορας και στρέψετε εξ ολοκλήρου την προσοχήν σας εις τα
+θεάματα εκείνα, θα προσπαθήσω να σας τα περιγράψω διά του λόγου.
+Ελπίζω δε ότι θα ευχαριστηθήτε ακούοντες εκείνα τα οποία και
+βλέποντες θαυμάζετε. Ίσως δε και διά τούτο θα μ' επαινέσετε και θα με
+προτιμήσετε από τον αντίπαλον, καθότι κατ' αυτόν τον τρόπον θα
+διπλασιάσω την τέρψιν σας. Βλέπετε δε πόσον δύσκολον είνε το τόλμημά
+μου, να επιχειρήσω χωρίς χρώματα, χωρίς σχήματα και πίνακα να γράψω
+τοιαύτας εικόνας• διότι η ζωγραφική των λόγων είνε τέχνη με μικρά
+εφόδια.
+
+Δεξιά λοιπόν όπως εισερχόμεθα, η ιστορία ενός ήρωος εξ Άργους
+αναμιγνύεται προς γεγονός το οποίον συνέβη εις την Αιθιοπίαν• ο
+Περσεύς φονεύει το κήτος, ελευθερώνει την Ανδρομέδαν και μετ' ολίγον
+θα την νυμφευθή και θα την οδηγήση εις την Ελλάδα. Το επεισόδιον
+τούτο είνε συνέχεια της εκστρατείας του κατά των Γοργόνων. Και ο
+τεχνίτης εις μικρόν χώρον περιέλαβε πολλά αισθήματα, όπως την
+αιδημοσύνην και τον φόβον της παρθένου, ήτις εκ του ύψους του βράχου
+παρατηρεί την μάχην, και την ερωτικήν τόλμην του νέου και την φοβεράν
+όψιν του θηρίου. Και τούτο μεν ακολουθεί με ωρθωμένας τας ακάνθας του
+και ανοίγον φοβερόν στόμα• ο δε Περσεύς με την αριστεράν επιδεικνύει
+την κεφαλήν της Μεδούσης, με την δεξιάν δε διαπερά το θηρίον με το
+ξίφος του. Και το κήτος όσον μεν αντίκρυσε την Μέδουσαν απελιθώθη
+ήδη, όσον δε μένει εισέτι ζωντανόν κατακόπτεται διά του ξίφους.
+
+Κατόπιν της εικόνος ταύτης έρχεται η παράστασις μιας δικαιοτάτης
+τιμωρίας, την οποίαν ο ζωγράφος υποθέτω ότι παρέλαβεν από τον
+Ευριπίδην ή τον Σοφοκλήν, διότι και εκείνοι εζωγράφισαν παρομοίαν
+εικόνα. Οι δύο νέοι και φίλοι, ο εκ Φωκίδος Πυλάδης και ο θεωρούμενος
+ως αποθανών ήδη Ορέστης, εισέρχονται εις τα ανάκτορα και χωρίς να
+εννοηθούν φονεύουν τον Αίγισθον.
+
+Η Κλυταιμνήστρα έχει ήδη φονευθή και φαίνεται ημίγυμνος επί τινος
+κλίνης• οι δε θεράποντες όλοι, κατάπληκτοι διά τα γενόμενα, φαίνονται
+άλλοι μεν ότι κραυγάζουν, άλλοι δε ότι παρατηρούν γύρω διά να εύρουν
+μέρος να φύγουν. Αξιοπαρατήρητος δε είνε η λεπτότης του καλλιτέχνου
+όστις ό,τι υπάρχει ασεβές εις το γεγονός, το οποίον εξεικονίζει, το
+δεικνύει ως τετελεσμένον και ως τοιούτον το παρατρέχει και
+παρουσιάζει τους δύο νέους καθ' ην στιγμήν φονεύουν τον μοιχόν.
+
+Έπειτα φαίνεται θεός ωραίος εις εφηβικήν ηλικίαν, καταγινόμενος εις
+χαρίεσσαν παιδιάν. Ο Βράγχος καθήμενος επί πέτρας κρατεί υψηλά λαγόν
+και παίζει δεικνύων αυτόν προς τον σκύλλον του, ο οποίος φαίνεται
+έτοιμος να πηδήση εις ύψος και ν' αρπάση τον λαγόν. Παρίσταται δε εις
+την σκηνήν και ο Απόλλων, ο οποίος μειδιά τερπόμενος να βλέπη και το
+παιγνίδι του παιδιού και τας προσπαθείας του σκύλλου.
+
+Έπειτα πάλιν παρουσιάζεται ο Περσεύς εις τα προ του φόνου του κήτους
+κατορθώματά του και φαίνεται αποκόπτων την κεφαλήν της Μεδούσης, ενώ
+η Αθηνά τον σκεπάζει με την ασπίδα της. Ο Περσεύς κάμνει το
+ανδραγάθημα χωρίς να το βλέπη, διότι παρατηρεί την Γοργόνα επί της
+ασπίδος ως εις κάτοπτρον, γνωρίζων ότι, αν την ητένιζε κατ' ευθείαν,
+το αποτέλεσμα θα ήτο ν' απολιθωθή. Εις το άνω δε μέρος του μεσαίου
+τοίχου, του απέναντι της θύρας, υπάρχει ναός της Αθηνάς, εις τον
+οποίον η θεά παρίσταται δι' αγάλματος εκλεκτού λίθου, όχι όμως με
+πολεμικήν αμφίεσιν, αλλ' ως θεά πολεμική ησυχάζουσα. Μετ' αυτήν άλλη
+Αθηνά, όχι λιθίνη αυτή, αλλά ζωγραφιστή, την οποίαν καταδιώκει
+ερωτικώς ο Ήφαιστος, και αυτή φεύγει• εκ της διώξεως δε εκείνης
+εγεννήθη ο Εριχθόνιος.
+
+Έπεται άλλη εξεικόνισις μύθου αρχαίου. Ο τυφλός Ωρίων φέρει επί των
+ώμων του τον Κηδαλίωνα, ο οποίος του δεικνύει την οδόν προς το φως.
+Και ο ήλιος ανατείλας θεραπεύει την τύφλωσιν του Ωρίωνος, ο δε
+Ήφαιστος βλέπει τα τελούμενα εκ της Λήμνου. Εις άλλην εικόνα κατόπιν
+παρίσταται ο Οδυσσεύς υποκρινόμενος τον παράφρονα, διότι δεν ήθελε να
+συνεκστρατεύση με τους Ατρείδας• είνε δε παρόντες και οι πρέσβεις,
+οίτινες ήλθον να τον καλέσουν εκ μέρους των Ατρειδών. Η υπόκρισις της
+παραφροσύνης είνε πιθανή• ο Οδυσσεύς έχει ζεύξη το όχημα κατά τρόπον
+τόσον ανόητον, ώστε φαίνεται ότι δεν γνωρίζει τι πράττει• προδίδεται
+όμως εξ αιτίας του μικρού του τέκνου. Ο Παλαμήδης του Ναυπλίου,
+εννοήσας την πανουργίαν, αρπάζει τον Τηλέμαχον και ξιφουλκήσας
+απειλεί να τον φονεύση και εις την υπόκρισιν της παραφροσύνης
+αντιτάσσει την κωμωδίαν της οργής• ο δε Οδυσσεύς φοβηθείς παύει να
+υποκρίνεται τον τρελλόν• το πατρικόν φίλτρον υπερισχύει και τον
+επαναφέρει εις την αλήθειαν.
+
+Εις την τελευταίαν εικόνα παρίσταται η Μήδεια, διακαιομένη υπό της
+ζηλοτυπίας, βλέπουσα τα τέκνα της με βλέμμα άγριον και φαινομένη ότι
+κάτι κακόν σκέπτεται• κρατεί δε ήδη το ξίφος, τα δε δυστυχή παιδία
+κάθηνται γελώντα, ουδέν εκ των μελλόντων να γίνουν υποπτεύοντα,
+μολονότι βλέπουν το ξίφος εις τας χείρας της μητρός των.
+
+Λοιπόν, ω άνδρες δικασταί, δεν βλέπετε πώς όλα ταύτα προσελκύουν την
+προσοχήν του ακροατού και την συγκεντρώνουν εις το θέαμά των και
+αφήνουν μόνον τον ομιλούντα; Εγώ δε σας ανέφερα ταύτα όχι διά να
+θεωρήσετε τον αντίπαλον παράτολμον και θρασύν, αφού εξετέθη εις τόσον
+δύσκολον επιχείρησιν, και τον καταδικάσετε και τον μισήσετε και τον
+αφήσετε εις το μέσον του λόγου του, αλλά μάλλον διά να τον
+υποστηρίξετε και ει δυνατόν να τον ακούσετε με κλειστούς οφθαλμούς,
+έχοντες υπ' όψιν την δυσχέρειαν εις την οποίαν ευρίσκεται• διότι
+μόλις ούτω, αν του χρησιμεύσετε όχι ως δικασταί, αλλ' ως
+υποστηρικταί, θα δυνηθή να μη φανή παντάπασιν ανάξιος της πολυτελείας
+του οίκου. Μη εκπλαγήτε δε εάν κάμνω τοιαύτας παρακλήσεις χάριν
+αντιπάλου• η αγάπη μου προς τον οίκον τούτον είνε τόση, ώστε ήθελα
+και ο ρήτωρ όστις ομιλεί εντός αυτού ν' επιτύχη και διακριθή.
+
+
+
+ΠΑΤΡΙΔΟΣ ΕΓΚΩΜΙΟΝ
+
+
+
+Ότι ουδέν είνε γλυκύτερον της πατρίδος έχει λεχθή προ πολλού. Αλλ'
+όχι μόνον γλυκύτερον, αλλά και σεπτότερον και ιερώτερον δεν υπάρχει
+τίποτε άλλο. Διότι όλων, όσα οι άνθρωποι νομίζουν σεβαστά και ιερά, η
+πατρίς είνε η αιτία, η οποία και μας τα εδίδαξε και μας ανέθρεψεν εις
+την πίστιν και τον σεβασμόν αυτών. Οι περισσότεροι εκ των ανθρώπων
+θαυμάζουν τα μεγέθη, τας λαμπρότητας και τας πολυτελείς οικοδομάς των
+πόλεων, αλλά τας πατρίδας αγαπούν όλοι. Και δεν υπάρχει κανείς και εκ
+των πλέον τερπομένων εις τα ταξείδια και τα θεάματα, όστις να
+παρεσύρθη τόσον εις τον θαυμασμόν του δι' όσα θαυμαστά είδεν εις
+ξένας χώρας, ώστε να λησμονήση την πατρίδα του. Εκείνος δε ο οποίος
+υπερηφανεύεται διότι είνε πολίτης ευδαίμονος πόλεως, μου φαίνεται ότι
+αγνοεί ποίον σεβασμόν πρέπει να απονέμη εις την πατρίδα του. Εγώ
+τουλάχιστον τέρπομαι να τιμώ και αυτό το όνομα της πατρίδος μου.
+Διότι όταν συγκρίνωμεν διαφόρους πόλεις μεταξύ των, πρέπει να
+εξετάζωμεν το μέγεθος, το κάλλος και την αφθονίαν των χρησίμων
+πραγμάτων. Αλλ' όταν πρόκειται περί εκλογής, ουδείς θα προτιμήση αντί
+της πατρίδος του άλλην πόλιν ως λαμπροτέραν, αλλά θα ηύχετο μεν να
+ήτο και η πατρίς του ομοία με τας πλουσιωτέρας, προτιμά όμως αυτήν
+οιαδήποτε και αν είνε. Τούτο δε ακριβώς πράττουν και τα καλά τέκνα
+και οι χρηστοί πατέρες• διότι ούτε υιός καλός και ενάρετος δύναται να
+προτιμήση άλλον αντί του πατρός του, ούτε πατήρ δύναται να παραμελήση
+τον υιόν του και αντ' αυτού ν' αγαπήση άλλον ως τέκνον του• εξ
+εναντίας τόσον οι πατέρες τυφλούνται υπό του φίλτρου των, ώστε τα
+τέκνα των φαίνονται εις αυτούς τα ωραιότερα και ευρωστότερα και υπό
+πάσαν έποψιν καλλίτερα• εκείνος δε ο οποίος δεν βλέπει κατ' αυτόν τον
+τρόπον το τέκνον του, δεν μου φαίνεται να έχη οφθαλμούς πατρός.
+
+Της πατρίδος λοιπόν το όνομα είνε το πρώτον και οικειότατον εις
+όλους• διότι ουδέν μας είνε οικειότερον από τον πατέρα μας. Εάν δέ
+τις απονέμη εις τον πατέρα του τον δίκαιον σεβασμόν, όπως και ο νόμος
+και η φύσις προστάζουν, έπεται ότι πρέπει και την πατρίδα προ πάντων
+να σέβεται και αγαπά. Διότι και αυτός ο πατήρ ανήκει εις την πατρίδα
+και ο πατήρ του πατρός και όλοι οι πρόγονοι και μέχρι των πατρίων
+θεών φθάνει το όνομα. Και αυτοί οι θεοί αγαπούν τας πατρίδας των• ναι
+μεν εποπτεύουν όλα τα ανθρώπινα και θεωρούν ως κτήσεις αυτών όλην την
+γην και την θάλασσαν, αλλ' έκαστος εξ όλων των πόλεων προτιμά το
+μέρος εις το οποίον εγεννήθη. Ούτω αι πλέον σεβασταί πόλεις είνε
+εκείναι αίτινες υπήρξαν πατρίδες θεών, και αι ιερώτεραι νήσοι είνε
+εκείναι εις τας οποίας τιμάται η γέννησις θεών και αι πλέον ευάρεστοι
+λατρείαι εις τους θεούς είνε εκείναι αίτινες προσφέρονται εις την
+ιδιαιτέραν εκάστου πατρίδα. Αφού δε εις τους θεούς είνε τόσον
+αγαπητόν το όνομα της πατρίδος, πώς να μη είνε ακόμη περισσότερον εις
+τους ανθρώπους; Από την πατρίδα του είδεν έκαστος κατ' αρχάς τον
+ήλιον• καίτοι δε ο θεός ούτος είνε κοινός εις όλους, έκαστος όμως τον
+νομίζει ως θεόν πατρικόν, διότι κατά πρώτον τον είδεν από την πατρίδα
+του.
+
+Εις την πατρίδα του ήρχισε και να λαλή, διδαχθείς πρώτον την
+διάλεκτον του τόπου του, και εκεί εγνώρισε τους θεούς. Εάν δε κανείς
+εγεννήθη εις πατρίδα τόσω μικράν, ώστε ν' αναγκασθή να μεταβή εις
+άλλην προς ευρυτέραν εκπαίδευσιν, και την εκπαίδευσιν ταύτην οφείλει
+εις την πατρίδα του• διότι άνευ της πατρίδος του ουδέ το όνομα και
+την ύπαρξιν της πόλεως εκείνης θα εμάνθανε.
+
+Νομίζω ότι οι άνθρωποι πάσαν τέχνην και μάθησιν αποκτούν διά να
+γίνουν ούτω χρησιμότεροι εις την ιδιαιτέραν πατρίδα. Αποκτούν δε και
+περιουσίας παρακινούμενοι υπό της φιλοτιμίας να συνεισφέρουν και υπέρ
+των κοινών της πατρίδος αναγκών. Και τούτο κατά την γνώμην μου είνε
+καθήκον αυτών, διότι δεν πρέπει να φαίνωνται αχάριστοι, αφού εις την
+πατρίδα οφείλουν τας μεγίστας ευεργεσίας. Εάν θεωρούμεν καθήκον να
+αποδίδωμεν τας ευεργεσίας εις τα άτομα, κατά μείζονα λόγον οφείλομεν
+ν' ανταμείβωμεν τας προς ημάς ευεργεσίας της πατρίδος. Αι πόλεις
+έχουν νόμους τιμωρούντας τα τέκνα τα οποία φαίνονται αχάριστα προς
+τους γονείς• πρέπει λοιπόν και εις την κοινήν πάντων μητέρα, την
+πατρίδα, να ευγνωμονούμεν, διότι μας ανέθρεψε και διότι μας εδίδαξε
+τους νόμους.
+
+Δεν υπάρχει παράδειγμα ανθρώπου όστις μεταβάς εις άλλην πόλιν
+ελησμόνησε τον τόπον εις τον οποίον εγεννήθη. Αλλά και εκείνοι
+οίτινες δυστυχούν εις τα ξένα, συχνά ενθυμούνται την πατρίδα, ως το
+μέγιστον των αγαθών• και εκείνοι οι οποίοι ευτυχούν, μολονότι κατά τα
+άλλα είνε ευχαριστημένοι, θεωρούν ως μεγίστην στέρησιν ότι δεν
+κατοικούν εις την πατρίδα, αλλ' εις ξένην γην. Το ξενήτευμα φαίνεται
+ως όνειδος• διά τούτο δε και όσοι εις τα ξένα κατώρθωσαν να
+αναδειχθούν είτε διά του πλούτου, είτε διά της δόξης, είτε διά της
+παιδείας, είτε δι' ανδραγαθημάτων, βλέπομεν να σπεύδουν να επανέλθουν
+εις την πατρίδα και να νομίζουν ότι μόνον εκεί δύνανται να απολαύσουν
+καλλίτερα την ευτυχίαν των. Τοσούτω δε μάλλον επιθυμεί τις να
+επιστρέψη εις την πατρίδα του, όσω περισσότερον τιμάται μακράν αυτής.
+
+Και οι νέοι αγαπούν την πατρίδα• αλλά και οι γέροντες όσον αυξάνει η
+φρόνησίς των, τόσον διακαέστερος γίνεται ο προς την πατρίδα πόθος
+των. Πάντες οι γηράσαντες εύχονται και σπεύδουν ν' αποθάνουν εις την
+πατρίδα των• εκεί όπου ήρχισαν να ζουν θέλουν και να τελευτήσουν και
+να καταθέσουν το σώμα των εις την γην, ήτις τους ανέθρεψε και εις
+τους προγονικούς των τάφους. Εις όλους φαίνεται δυστύχημα μέγα να
+μένουν και μετά θάνατον εις την ξενητειάν και να κοιμώνται τον
+αιώνιον εις ξένην γην.
+
+Παρά των αυτοχθόνων δύναταί τις να μάθη πόσον οι γνήσιοι πολίται είνε
+αφωσιωμένοι εις την πατρίδα των. Οι ξένοι, ως νόθοι, ευκόλως
+μεταναστεύουν, ούτε γνωρίζοντες, ούτε αγαπώντες πατρίδος όνομα•
+έχοντες δε ως μέτρον ευτυχίας την ικανοποίησιν των τέρψεων του
+στομάχου των, θεωρούν ως πατρίδα πάντα τόπον, εις τον οποίον θα έχουν
+τα προς την ζωήν χρήσιμα. Αλλ' εκείνοι διά τους οποίους η πατρίς είνε
+αληθής μήτηρ, αγαπούν την γην όπου εγεννήθησαν και ανετράφησαν,
+αδιάφορον αν είνε μικρά και τραχεία και άγονος• και όταν δεν δύνανται
+να επαινέσουν την γονιμότητα και την ωραιότητα της γης, πάλιν δεν
+δυσκολεύονται να εύρουν λόγους διά να εγκωμιάζουν την πατρίδα των. Αν
+άλλοι υπερηφανεύωνται διά τας ευρείας πεδιάδας του τόπου των, διά
+τους λειμώνας και την ποικίλην φυτείαν αυτών, και αυτοί ευρίσκουν
+τρόπον να εγκωμιάσουν την πτωχήν πατρίδα• μη δυνάμενοι να την λέγουν
+ιπποτρόφον, την επαινούν ως κουροτρόφον.{42}
+
+Και νησιώτης αν είνε τις και δύναται να ευτυχή εις ξένην χώραν, πάλιν
+ποθεί να επανέλθη εις την πατρίδα του• και αθανασία αν του
+προσφέρουν, προτιμά ν'αποθάνη και να ταφή εις την πατρίδα του. Της
+πατρίδος ο καπνός θα του φανή λαμπρότερος από το πυρ της ξενητειάς.
+
+Τόσον δε πολύτιμον είνε γενικώς της πατρίδος το όνομα, ώστε και οι
+νομοθέται εις όλας τας χώρας ως μεγαλειτέραν τιμωρίαν επέβαλαν την
+εξορίαν. Δεν φρονούν δε μόνον οι νομοθέται ούτω, αλλά και οι
+διοικούντες στρατούς• και εις τας μάχας ως μεγίστην παρακίνησιν
+θεωρούν να λέγουν εις τους στρατιώτας ότι ο πόλεμος γίνεται χάριν της
+πατρίδος. Και ουδείς ο μη φιλοτιμούμενος εκ τούτου να πολεμήση καλώς.
+Το όνομα της πατρίδος και τον δειλόν μεταβάλλει εις ανδρείον.
+
+
+
+ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΔΙΨΑΔΩΝ
+
+
+
+Προλαλιά.
+
+Τα νότια μέρη της Λιβύης καλύπτονται υπό βαθείας άμμου και
+κατακαίονται υπό του ηλίου• είνε δε εις μεγάλην έκτασιν έρημα,
+εντελώς άγονα, πεδινά καθ' ολοκληρίαν, και ούτε χλόη, ούτε φυτά, ούτε
+νερόν υπάρχει• εάν δε πουθενά εις τα κοιλώματα των πετρών διατηρείται
+ολίγον εκ της βροχής, και τούτο είνε βορβορώδες και βρωμερόν, όσον δε
+και αν διψά ο άνθρωπος δεν δύναται να πίη. Διά ταύτα η χώρα είνε
+ακατοίκητος. Αλλά πώς να κατοικηθή όταν έχη κλίμα τόσον φρικτόν και
+είνε τόσον ξηρά και άφορος; Είνε τόσος ο καύσων και τόσον φλογερός
+και πεπυρακτωμένος ο αήρ και τόσον βράζει η άμμος, ώστε η χώρα εκείνη
+αποβαίνει εντελώς άβατος.
+
+Μόνον οι Γεράμαντες, λαός γειτονικός, εισχωρούν ενίοτε εις την έρημον
+ταύτην• είνε άνθρωποι σκηνίται, εύρωστοι και ευκίνητοι, ζώντες ως επί
+το πλείστον εκ της θήρας. Κυνηγούντες φθάνουν και μέχρι της ερήμου
+κατά το χειμερινόν ηλιοστάσιον, μάλιστα δε όταν έχη βρέξη και ο
+καύσων μετριάζεται, η δε άμμος ποτισθείσα γίνεται κάπως βατή.
+Θηρεύουν δε αγρίους όνους, στρουθοκαμήλους και μάλιστα πιθήκους και
+ενίοτε ελέφαντας• διότι αυτά μόνον τα ζώα αντέχουν εις την δίψαν και
+ανέχονται περισσότερον το υπερβολικόν καύμα του ηλίου. Αλλά και οι
+Γεράμαντες, άμα εξαντλήσουν τας τροφάς τας οποίας έχουν μεθ' εαυτών,
+επιστρέφουν αμέσως, φοβούμενοι μήπως η άμμος υπερθερμανθείσα καταστή
+δύσβατος και, μη δυνάμενοι να εξέλθουν, χαθούν ως εντός δικτύων μετά
+της λείας των. Τωόντι ο θάνατος αυτών είνε άφευκτος, εάν ο ήλιος,
+αφού απορροφήση τους υδρατμούς και καταξηράνη το έδαφος, γίνη
+φλογερώτερος, διότι εκ της υγρασίας, ήτις είνε τροφή του πυρός,
+ενισχύεται η θερμότης του.
+
+Αλλά πάντα όσα ανέφερα, ο καύσων, η δίψα, η ερημία και το ότι ουδέν
+έχει τις να περιμένη εκ της γης, θα σας φανούν ολιγώτερον ανυπόφορα
+και επικίνδυνα από εκείνο το οποίον θα αναφέρω• και διά τούτο η χώρα
+εκείνη είνε κατ' εξοχήν άξενος, και οι άνθρωποι πρέπει να την
+αποφεύγουν. Ερπετά διάφορα, υπερμεγέθη και πολυπληθή και τερατώδη
+κατά τας μορφάς και φοβερά δηλητηριώδη υπάρχουν εις την έρημον
+εκείνην και άλλα μεν φωλεύουν και ζουν εντός της άμμου, άλλα δε
+τρέχουν εις την επιφάνειαν, φύσαλλοι, ασπίδες, έχιδναι, κεράσται,
+βουπρήσται, ακοντίαι, αμφίσβαιναι και δράκοντες, προσέτι δε δύο ειδών
+σκορπιοί, εκ των οποίων οι μεν βαδίζουν κάτω εις το έδαφος και είνε
+υπερμεγέθεις και η ουρά των αποτελείται εκ πολλών σπονδύλων, οι δε
+άλλοι πετούν και είνε υμενόπτεροι, όπως αι ακρίδες, οι τέττυγες και
+αι νυκτερίδες. Πλήθος τοιούτων φρικτών πτηνών καθιστά απρόσιτον την
+Λιβύην εκείνην.
+
+Αλλά το φοβερώτερον εξ όλων των ερπετών, τα οποία τρέφει η άμμος,
+είνε η διψάς, όφις όχι πολύ μεγάλος, όμοιος με έχιδναν, του οποίου το
+δάγκωμα είνε βίαιον και το δηλητήριον φοβερόν, και αμέσως προξενεί
+τρομερούς και απαύστους πόνους. Καίει και σαπίζει τας σάρκας και
+ανάπτει τρομεράν φλόγα εις το σώμα, οι δε δηχθέντες κραυγάζουν ως να
+ευρίσκωνται εντός πυράς. Αλλ' ό,τι προ πάντων τους βασανίζει είνε
+δίψα υπερβολική, εξ ης ωνομάσθη και το ερπετόν. Διψούν τρομερά και το
+παραδοξότερον είνε ότι όσω πίνουν τόσω περισσότερον ανάπτει η δίψα
+των, την οποίαν και ολόκληρος ο Νείλος ή ο Ίστρος δεν δύνανται να
+σβύσουν, αλλά το νερόν παροξύνει την δίψαν αυτών όπως το έλαιον την
+πυράν.
+
+Τούτο εξηγούν οι ιατροί λέγοντες ότι το δηλητήριον του ερπετού είνε
+πυκνόν, όσον δε διαλύεται διά του ποτού, γίνεται, ως είνε επόμενον,
+υγρότερον και πλέον ευκίνητον και εις μεγαλειτέραν έκτασιν
+διαδίδεται. Εγώ δεν είδα κανένα ο οποίος να έπαθε τοιούτον δυστύχημα
+και να μη δόσουν οι θεοί να ίδω άνθρωπον ούτω βασανιζόμενον• αλλ'
+ούτε μετέβην εις την Λιβύην ποτέ και νομίζω ότι καλώς έπραξα. Αλλά
+γνωρίζω έν επίγραμμα, το οποίον ήκουσα παρά τινος φίλου, όστις το
+ανέγνωσεν επί της επιταφίου στήλης ανθρώπου όστις απέθανε κατ' αυτόν
+τον τρόπον. Επέστρεφα, μου διηγήθη, εκ της Λιβύης εις την Αίγυπτον
+και επορευόμην κατά μήκος της μεγάλης Σύρτιος, διότι άλλη οδός δεν
+υπήρχεν• εκεί δε συνήντησα παρά την ακτήν ένα τάφον βρεχόμενον υπό
+του κύματος, επί του οποίου υπήρχε στήλη με επιγραφήν διηγουμένην τον
+τρόπον καθ' όν απέθανεν ο εκεί ενταφιασθείς. Επί της στήλης υπήρχεν
+ανάγλυφον παριστών άνθρωπον όρθιον εντός λίμνης, όπως οι ζωγράφοι
+παριστούν τον Τάνταλον, ο οποίος ελάμβανε διά των χειρών ύδωρ
+προφανώς διά να πίη. Μία διψάς ήτο προσκεκολλημένη εις τον πόδα του,
+πολλαί δε γυναίκες αντλούσαι ύδωρ το έχυνον επ' αυτού. Πλησίον
+εφαίνοντο αυγά στρουθοκαμήλων, τας οποίας, ως είπον, κυνηγούν οι
+Γεράμαντες. Ιδού δε και το επίγραμμα το οποίον υπήρχεν επί της στήλης
+και το οποίον αξίζει να αναφέρω αυτολεξεί.
+
+«Πάσχω ως ο Τάνταλος• καιόμενος υπό του φρικτού δηλητηρίου, και την
+βάσανον της δίψης μου αδύνατον να καταπαύσουν του Δαναού αι
+θυγατέρες, αδιακόπως καταγινόμεναι ν' αντλούν ύδωρ».
+
+Υπήρχον δε και τέσσαρες άλλοι στίχοι, αναφέροντες πώς, ενώ αφήρει τα
+αυγά, εδήχθη υπό του ερπετού, αλλά δεν τους ενθυμούμαι πλέον. Διότι
+οι περίοικοι συλλέγουν τα αυγά εκείνα και τα εκτιμούν πολύ, όχι μόνον
+ως τροφήν αλλά και διότι τα μεταχειρίζονται ως σκεύη και ποτήρια αφού
+τα κενώσουν.
+
+Επειδή δεν υπάρχει χώμα αλλά άμμος παντού, η κατασκευή αγγείων
+κεραμεικών είνε αδύνατος. Τα δε μεγαλείτερα εκ των αυγών εκείνων
+χρησιμοποιούνται και ως καλύμματα της κεφαλής• το ήμισυ εκάστου εξ
+αυτών αρκεί διά να καλύψη την κεφαλήν. Εκεί λοιπόν παρά τα αυγά
+ενεδρεύουν αι διψάδες, και όταν πλησιάση άνθρωπος, εξέρχονται εκ της
+άμμου και τον δαγκώνουν, αυτός δε παθαίνει εκείνα τα οποία ανέφερα,
+και όσον πίνει τόσον περισσότερον διψά και ουδέποτε κατορθόνει να
+χορτάση νερόν.
+
+Σας διηγήθην ταύτα όχι διότι θέλω να συναγωνισθώ προς τον ποιητήν
+Νίκανδρον {43} και να σας δείξω ότι εμελέτησα την φύσιν των Λιβυκών
+ερπετών• τοιαύτη ασχολία θα ήρμοζε μάλλον εις ιατρούς, οίτινες πρέπει
+να γνωρίζουν ταύτα διά να δύνανται με την τέχνην των να τα
+καταπολεμούν• αλλά νομίζω (και σας εξορκίζω εις τον Φίλιον Δία να μη
+κατακρίνετε την παρομοίωσιν ως απρεπή διά την ανάμιξιν εις αυτήν
+θηρίων) ότι και εγώ παθαίνω αναφορικώς προς υμάς κάτι ανάλογον προς
+ό,τι παθαίνουν διά το νερόν οι δηχθέντες υπό της διψάδος. Όσον
+περισσότερον παρουσιάζομαι ενώπιον υμών, τόσω περισσότερον το
+επιθυμώ, η δίψα μου παροξύνεται και γίνεται ακατάσχετος και νομίζω
+ότι ουδέποτε θα κορεσθώ εξ αυτού του ποτού. Και πολύ δικαίως• διότι
+πού δύναμαι να εύρω ύδωρ τόσον διαυγές και καθαρόν; Ώστε συγχωρήσατε
+εάν, δηχθείς και εγώ εις την ψυχήν με το γλυκύτατον τούτο και
+υγιεινότατον δήγμα, πίνω απλήστως και κρατώ ανοικτόν το στόμα υπό τον
+κρουνόν• εύχομαι μόνον να μη εξαντληθή η προθυμία σας εις το να με
+ακροάσθε και με εγκαταλείψετε διψώντα εισέτι και έχοντα το στόμα
+ανοικτόν• η δίψα μου προς υμάς είνε άσβεστος, διότι, κατά τον σοφόν
+Πλάτωνα, τα καλά δεν προξενούν κόρον• «κόρος ουδείς των καλών».
+
+
+
+ΠΕΡΙ ΟΡΧΗΣΕΩΣ
+
+
+
+ΛΥΚΙΝΟΣ. Επειδή λοιπόν, Κράτων, τόσην δεινήν κατηγορίαν, εις την
+οποίαν φαίνεται ότι προ πολλού ήσο παρεσκευασμένος, εξήνεγκες κατά
+του χορού και της ορχηστικής εν γένει τέχνης και εναντίον ημών
+οίτινες τερπόμεθα εις το θέαμα τούτο, και είπες ότι αποδίδομεν
+μεγάλην σπουδαιότητα εις πράγμα τοσον γελοίον και γυναικώδες, άκουσε
+πόσον έσφαλες και πώς έκαμες το λάθος να κατηγορήσης έν από τα
+καλλίτερα πράγματα της ζωής. Αλλ' είσαι δικαιολογημένος, διότι
+συνείθισες να ζης πάντοτε ζωήν λιτήν και απέριττον και να θεωρής
+καλόν μόνον παν ό,τι είνε τραχύ, και ούτω εξ αγνοίας ενόμισες ότι και
+ο χορός είνε άξιος κατηγορίας.
+
+ΚΡΑΤΩΝ. Τι θέλεις να φρονώ, Λυκίνε, περί ενός ανθρώπου με ανδρικόν
+φρόνημα, ο οποίος μάλιστα καταγίνεται εις την παιδείαν και την
+φιλοσοφίαν και ο οποίος αφήνων αυτάς τας σοβαράς ασχολίας και την
+μελέτην των παλαιών συγγραφέων, κάθηται και ακούει αυλούς και βλέπει
+θηλυπρεπή άνθρωπον, ο οποίος φορεί ενδύματα μαλακά και τραγουδεί
+άσεμνα άσματα και μιμείται γύναια ερωτικά, όπως αι περιώνυμοι διά την
+ασέλγειαν αυτών Φαίδραι και Παρθενώπαι και Ροδόπαι, και όλα αυτά
+συνοδευόμενα με χειροκροτήματα και τερετίσματα και ποδοκροτήματα,
+πράγματα γελοιωδέστατα αληθώς και ελάχιστα πρέποντα εις άνδρα
+ελεύθερον και όμοιον με σε; Διά τούτο, όταν έμαθα ότι διέρχεσαι τον
+καιρόν σου εις τοιαύτα θεάματα, όχι μόνον εντράπηκα διά λογαριασμόν
+σου, αλλά και ελυπήθην, διότι αφήσας τον Πλάτωνα, τον Χρύσιππον και
+τον Αριστοτέλη, διασκεδάζεις, όπως εκείνοι οίτινες ξύουν τα ώτα των
+με πτερόν, ενώ υπάρχουν τόσα άλλα ακούσματα και θεάματα σπουδαία. Και
+αν δεν υπήρχον οι κυκλικοί αυληταί{44} και οι άδοντες σεμνά άσματα εν
+συνοδεία κιθάρας, υπάρχει η σοβαρά τραγωδία και η ευθυμοτάτη κωμωδία,
+αι οποίαι και εις τους αγώνας έχουν εισαχθή. Πρέπει να κάμης μακράν
+απολογίαν προς τους πεπαιδευμένους, εάν θέλης να μη σε αποκηρύξουν
+και σε εκδιώξουν εκ του ομίλου των σπουδαίων ανθρώπων. Αλλά το
+καλλίτερον είνε, κατά την γνώμην μου, ν' αρνηθής μίαν και καλήν και
+να λέγης ότι ουδόλως υπέπεσες εις τοιαύτην παρεκτροπήν. Αν
+εξακολούθησης όμως, υπάρχει φόβος να μεταβληθής εξ ανδρός εις Λυδήν ή
+Βάκχην, διά το οποίον δεν θα πταίης μόνον συ, αλλά και ημείς οι
+οποίοι δεν σε απεσπάσαμεν, όπως τον Οδυσσέα, εκ του λωτού διά να σ'
+επαναφέρωμεν εις τας προτέρας ασχολίας, πριν ή σε κατακυριεύσουν αι
+Σειρήνες του θεάτρου. Αλλ' ο εξ εκείνων κίνδυνος απηυθύνετο μόνον
+προς τα ώτα και μόνον κηρού είχε ανάγκην ο διερχόμενος πλησίον αυτών•
+συ δε όχι μόνον διά της ακοής, αλλά και διά των οφθαλμών φαίνεται ότι
+έχεις υποδουλωθή καθ' ολοκληρίαν.
+
+ΛΥΚΙΝ. Πωπώ, Κράτων, εξαγριωμένον και φοβερόν απέλυσες εναντίον μου
+τον σκύλλον σου. {45} Αλλά το παράδειγμα των λωτοφάγων και των
+Σειρήνων μου φαίνεται ότι δεν ταιριάζει παντάπασιν εις εκείνα που
+έπαθα, καθ' όσον δι' εκείνους οι οποίοι έτρωγον τον λωτόν και ήκουον
+τας Σειρήνας το αποτέλεσμα ήτο ολέθριον, ενώ εις εμέ όχι μόνον
+ευχάριστον είνε, αλλά και προς το καλόν μου συντελεί• διότι δεν
+περιπίπτω εις λήθην και άγνοιαν, αλλ' αν θέλης να σου είπω όλην την
+αλήθειαν, εκ του θεάτρου επανήλθα πολύ συνετώτερος και οξυδερκέστερος
+και δύναμαι να είπω, όπως ο Όμηρος, ότι ο βλέπων το θέαμα εκείνο
+
+    τερψάμενος νείται και πλείονα ειδώς. {46}
+
+ΚΡΑΤ. Κακό που έπαθες, Λυκίνε• όχι μόνον δεν εντρέπεσαι δι' αυτά,
+αλλά φαίνεσαι και υπερηφανευόμενος. Και το φοβερώτερον είνε ότι ούτε
+ελπίδα θεραπείας παρουσιάζεις, αφού τολμάς να επαινής πράγματα τόσον
+αισχρά και αξιοκαταφρόνητα.
+
+ΛΥΚΙΝ. Δεν μου λέγεις, Κράτων, αυτά τα οποία λέγεις περί ορχήσεως και
+των γινομένων εις το θέατρον, τα λέγεις κατόπιν ιδίας αντιλήψεως ή,
+χωρίς να γνωρίζης τα θεάματα εκείνα, τα κατηγορείς και τα ονομάζεις
+αισχρά και κατάπτυστα; Διότι εάν μεν τα είδες, ευρίσκεσαι εις την
+αυτήν θέσιν με εμέ, εάν δε όχι, πρόσεξε μήπως η κατηγορία σου είνε
+παράλογος και φανής ότι εξ επιπολαιότητος κατηγορείς πράγματα τα
+οποία δεν γνωρίζεις.
+
+ΚΡΑΤ. Αυτό μου έλειπε τώρα, με αυτά τα γένεια που έχω και τα ψαρά
+μαλλιά να πηγαίνω να κάθωμαι μεταξύ των γυναίων εκείνων και των
+ανοήτων θεατών, και μάλιστα να χειροκροτώ και να επευφημώ άνθρωπον
+ελεεινόν, ο οποίος χωρίς λόγον και απρεπέστατα χοροπηδά και λυγίζει
+το σώμα του.
+
+ΛΥΚΙΝ. Είσαι δικαιολογημένος, Κράτων, αφού δεν είδες ποτέ τοιούτον
+θέαμα. Αλλ' αν ήθελες να με ακούσης και να έλθης να ίδης μόνον
+δοκιμαστικώς, είμαι βέβαιος ότι του λοιπού θα έσπευδες προ των άλλων
+διά να καταλάβης θέσιν κατάλληλον, ώστε να βλέπης και ν' ακούης
+ακριβώς τα πάντα.
+
+ΚΡΑΤ. Να μη 'δω σωτηρία {47} άν ποτε φθάσω εις τοιούτον εξευτελισμόν.
+Πρέπει ν' αρχίσω να ξυρίζωμαι και να μαδώ τας τρίχας μου {48} διά να
+καταντήσω εις τοιαύτην αναξιοπρέπειαν• λυπούμαι δε και σε που σε
+βλέπω τόσον ξετρελλαμένον με αυτάς τας αηδίας.
+
+ΛΥΚΙΝ. Θέλεις ν' αφήσης, αγαπητέ μου, αυτάς τας ύβρεις και να μ'
+ακούσης να σου ομιλήσω περί ορχήσεως και διά τα καλά της και να σου
+αποδείξω ότι δεν είνε μόνον τερπνή, αλλά και οφελεί τους θεατάς, να
+σου παραστήσω πώς τους μορφώνει και τους διδάσκει και πώς ρυθμίζει
+τας ψυχάς των, γυμνάζουσα αυτάς δι' ωραίων θεαμάτων και εξαιρέτων
+ακουσμάτων και επιδεικνύουσα μίαν ωραίαν αρμονίαν μεταξύ ψυχής και
+σώματος; Το ότι η όρχησις εκτελεί πάντα ταύτα με μουσικήν και ρυθμόν,
+δεν είνε λόγος διά να κατακριθή, αλλά μάλλον να επαινεθή.
+
+ΚΡΑΤ. Δεν έχω καιρόν ν' ακούω ένα παράφρονα να επαινή το νόσημά του•
+αλλ' αφού επιμένεις να φλυαρήσης, δεν έχω δυσκολίαν να σου κάμω αυτήν
+την φιλικήν ευχαρίστησιν και να θέσω εις την διάθεσίν σου την ακοήν
+μου, καθότι δεν έχω ανάγκην κηρού {49}, διά ν' ακούω ανοησίας χωρίς
+να προσέχω εις αυτάς. Ώστε θα σιωπήσω και λέγε ό,τι θέλεις και ως να
+μη σε ακούη κανείς.
+
+ΛΥΚΙΝ. Ευχαριστώ, Κράτων, διότι αυτό ακριβώς ήθελα• είμαι δε βέβαιος
+ότι μετ' ολίγον δεν θα σου φαίνωνται ανοησίαι αυτά τα οποία θα σου
+είπω. Εν πρώτοις, μου φαίνεται, αγνοείς τελείως ότι η τέχνη της
+ορχήσεως ούτε χθεσινήν, ούτε προχθεσινήν έχει την καταγωγήν, ούτε από
+την εποχήν των προπατόρων μας ή των προπατόρων αυτών ήρχισε• αλλ'
+εκείνοι οι οποίοι έγραψαν τα αληθέστερα περί της αρχής της ορχήσεως
+λέγουν ότι αύτη συμπίπτει με την δημιουργίαν του παντός και ότι
+ανεφάνη συγχρόνως με τον αρχαιτότατον των θεών, τον Έρωτα. Η κίνησις
+των άστρων, η περιφορά των πλανητών περί τους απλανείς και η εύρυθμος
+αυτών σχέσις και η αρμονία είνε δείγματα της αρχεγόνου ορχήσεως.
+Ολίγον δε κατ' ολίγον αναπτυσσομένη και βελτιουμένη διά νέων
+προσθηκών, φαίνεται ότι έφθασε σήμερον εις την άκραν τελειότητα και
+κατέστη πολύμορφον και παναρμόνιον και πολύμουσον αγαθόν.
+
+Αναφέρεται ότι πρώτη η Ρέα εθέλχθη υπό της τέχνης ταύτης και εις μεν
+την Φρυγίαν έβαλε τους Κορύβαντας να χορεύσουν, εις δε την Κρήτην
+τους Κουρήτας, και δεν ωφελήθη ολίγον εκ της τέχνης αυτών, αφού διά
+του χορού των της έσωσαν τον Δία, ώστε και δικαίως ο Ζευς να ομολογή
+ότι οφείλει εις αυτούς σώστρα, διότι χάρις εις την όρχησίν των εσώθη
+από τους οδόντας του πατρός του.
+
+Εχόρευον δε ένοπλοι και εν τω μεταξύ εκρότουν τα ξίφη επί των ασπίδων
+και ανεπήδων κατά τρόπον ενθουσιώδη και πολεμικόν. Έπειτα οι
+επιφανέστεροι των Κρητών επιμελώς ασκηθέντες έγιναν άριστοι χορευταί,
+όχι μόνον οι απλοί πολίται αλλά και οι ανήκοντες εις ηγεμονικάς
+οικογενείας και πρωτεύοντες. Ο Όμηρος όχι διά να ψέξη, αλλά διά να
+επαινέση τον Μηριόνην, τον ωνόμασεν ορχηστήν, και τόσον ήτο γνωστός
+και διεκρίνετο ούτος διά την χορευτικήν του τέχνην, ώστε όχι μόνον οι
+Έλληνες εγνώριζον τούτο, αλλά και αυτοί οι Τρώες, καίτοι εχθροί• και
+υποθέτω ότι το εμάντευον βλέποντες την ευκινησίαν και ευρυθμίαν με
+την οποίαν επολέμει και την οποίαν είχεν εκ της ορχήσεως. Ιδού δε τι
+λέγουν τα Ομηρικά έπη•
+
+    Μηριόνη, τάχα κεν σε και ορχηστήν περ' εόντα
+    έγχος εμόν κατέπαυσε. {50}
+
+Εν τοσούτω δεν τον επέτυχε, διότι ο Μηριόνης, ως εξασκημένος εις τον
+χορόν, υποθέτω, ευκόλως διέφευγε τα ιπτάμενα εναντίον του ακόντια.
+
+Καίτοι έχω να αναφέρω και πολλούς άλλους εκ των ηρώων, οίτινες ήσαν
+γυμνασμένοι εις την όρχησιν και είχον αναγάγη αυτήν εις τέχνην, θεωρώ
+αρκετόν να αναφέρω μόνον τον Νεοπτόλεμον τον υιόν του Αχιλλέως, όστις
+διέπρεψεν ως χορευτής και επενόησε νέον είδος χορού, το ωραιότερον,
+τον εξ αυτού ονομασθέντα Πυρρήχιον.{51} Ο δε Αχιλλεύς μανθάνων ταύτα
+περί του υιού του έχαιρεν, υποθέτω, περισσότερον παρά διά το κάλλος
+και την άλλην ανδρείαν του. Τωόντι δε η ορχηστική τέχνη εκείνου
+συνετέλεσεν εις το να εκπορθηθή και καταστραφή η δυσπόρθητος πόλις
+των Τρώων.
+
+Οι Λακεδαιμόνιοι, οίτινες θεωρούνται ως οι ανδρειότεροι των Ελλήνων,
+εδιδάχθησαν παρά του Πολυδεύκους και Κάστορος να καρυατίζουν — είνε
+δε τούτο είδος ορχήσεως, το οποίον χορεύεται εις τας Καρύας της
+Λακωνικής— και πράττουν τα πάντα ρυθμικώς• και εις αυτόν ακόμη τον
+πόλεμον πορεύονται με ρυθμόν και κανονίζουν το βήμα των κατά τον ήχον
+του αυλού, ο οποίος δίδει και το πρώτον σύνθημα προς την μάχην.
+Κατώρθωναν δε να νικούν πάντοτε, οδηγούμενοι υπό της μουσικής και της
+ευρυθμίας. Αλλά και τώρα ακόμη δύνασαι να ίδης τους εφήβους των να
+εξασκούνται περισσότερον εις τον χορόν παρά εις την οπλομαχητικήν.
+Όταν παύσουν αγωνιζόμενοι εις το παγκράτιον και αλληλοκτυπούμενοι, αι
+ασκήσεις των τελειώνουν εις χορόν. Ο αυλητής κάθηται εις το μέσον
+αυτών και αυλεί και κροτεί με τον πόδα, {52} οι δε νέοι ακολουθούν
+αλλήλους εις γραμμήν και χορεύοντες λαμβάνουν διαφόρους στάσεις
+κινούμενοι ρυθμικώς, άλλοτε μεν πολεμικάς, άλλοτε δε ερωτικάς και
+βακχικάς. Και το άσμα, με το οποίον συνοδεύουν την όρχησιν, είνε
+επίκλησις προς την Αφροδίτην και τους Έρωτας, τους οποίους καλούν να
+λάβουν μέρος εις το άσμα και την όρχησιν αυτών, το δε άλλο άσμα —
+διότι δύο άσματα τραγουδούν— διδάσκει και πώς πρέπει να χορεύουν•
+εμπρός παιδιά το πόδι, λέγει το τραγούδι, κι' ας βράση ο χορός.
+Ανάλογα κάμνουν και οι χορεύοντες τον λεγόμενον όρμον. Ο δε όρμος
+είνε χορός κοινός των εφήβων και των παρθένων, οίτινες χορεύουν ο είς
+παρά τον άλλον και σχηματίζουν αληθώς όρμον.{53} Σύρει δε τον χορόν ο
+έφηβος και χορεύει επιδεικνύων διά των κινήσεων του πράξεις νεανικάς
+και όσα κατόπιν θα πράττη εις τον πόλεμον και ακολουθεί η παρθένος,
+υποδεικνύουσα εις τας άλλας να χορεύουν κοσμίως, τοιουτοτρόπως δε ο
+όρμος πλέκεται εκ σωφροσύνης και ανδρείας. Και αι γυμνοπαιδίαι {54}
+δε είνε επίσης Λακωνική όρχησις. Παραλείπω, διότι θα τα έχης
+αναγνώση, όσα ο Όμηρος λέγει περί της Αριάδνης εις τα περί ασπίδος
+και περί του χορού, εις τον οποίον ο Δαίδαλος την εξήσκησε, και δεν
+θα κάμω λόγον επίσης περί των δύο χορευτών, τους οποίους εκεί ο
+Όμηρος, αποκαλεί κυβιστήρας {55} και οίτινες ηγούνται του χορού. Εις
+το αυτό μέρος ο ποιητής λέγει• «Κούροι δ' ορχηστήρες εδίνεον {56}»,
+και τούτο ήτο η ωραιοτέρα παράστασις την οποίαν είχε κατασκευάση επί
+της ασπίδος ο Ήφαιστος. Διά τους Φαίακας είνε πολύ φυσικόν ότι
+ετέρποντο εις τον χορόν, καθότι ήσαν λαός φιλήδονος και απελάμβανον
+όλας τας ευτυχίας της ζωής. Παρέστησε δε ο Όμηρος τον Οδυσσέα
+θαυμάζοντα προ πάντων την ζωηρότητα με την οποίαν εκινούντο οι πόδες
+των εις τον χορόν. Αλλά και εις την Θεσσαλίαν τόσον εξετιμήθη η
+άσκησις του χορού, ώστε οι κάτοικοι απεκάλουν τους άρχοντας και τους
+αρχηγούς των προορχηστήρας.{57} Τούτο δε φαίνεται εις τας επιγραφάς
+των ανδριάντων, οίτινες εστήνοντο εις τους ανδραγαθούντας. Μία εκ των
+επιγραφών τούτων λέγει• Η πόλις εξέλεξε τον τάδε προορχηστήρα» {58},
+άλλη δε• «Εις τον Ειλατίωνα, επειδή καλώς εχόρευσεν εις την μάχην, ο
+δήμος εγείρει τον ανδριάντα τούτον». {59} Εκτός τούτου ουδεμία τελετή
+αρχαία γίνεται χωρίς όρχησιν. Ο Ορφεύς και ο Μουσαίος, οίτινες ήσαν
+εκ των αρίστων ορχηστών της εποχής των και οίτινες ίδρυσαν τας
+μυστικάς τελετάς, εθεώρησαν ότι θα ήτο πολύ ωραίον να γίνεται η
+μύησις εις τας τελετάς ταύτας με ρυθμόν και όρχησιν και ούτω
+ενομοθέτησαν. Απόδειξις δε των λόγων μου, διά να μη αναφέρω πράγματα
+τα οποία δεν επιτρέπεται να μάθουν οι αμύητοι, είνε το πασίγνωστον,
+ότι περί των αποκαλυπτόντων τα μυστήρια λέγεται κοινώς ότι
+εξορχούνται. Εις την Δήλον ούτε αι θυσίαι εγίνοντο χωρίς όρχησιν,
+αλλά και μετά μουσικής. Εσχηματίζοντο χοροί παίδων και εχόρευον υπό
+τους ήχους αυλού και κιθάρας, οι δε διακρινόμενοι εξ αυτών συνώδευον
+και με άσματα τον χορόν, και τα άσματα τα οποία εποιούντο διά τον
+χορόν εκαλούντο υπορχήματα, ήσαν δε πολυάριθμα. Αλλά διατί να αναφέρω
+μόνον τους Έλληνας, αφού και οι Ινδοί, όταν το πρωί εγείρωνται εκ του
+ύπνου, δεν προσεύχονται προς τον ήλιον, όπως ημείς οι οποίοι φιλούμεν
+την χείρα και νομίζομεν τούτο αρκετόν διά την προσευχήν εκείνην, αλλά
+στρεφόμενοι προς ανατολάς χαιρετούν τον ήλιον χορεύοντες και
+μιμούνται τον σιωπηλόν χορόν του θεού τούτου• τούτο δε είνε διά τους
+Ινδούς και προσευχή και χορός και θυσία και κατ' αυτόν τον τρόπον
+προσεύχονται εις τον ήλιον δις της ημέρας, κατά την πρωίαν και κατά
+την δύσιν.
+
+Οι δε Αιθίοπες και πολεμούν χορεύοντες και δεν ρίπτει βέλος ο Αιθίοψ—
+έχουν δε ως φαρέτραν την κεφαλήν των και περί αυτήν δένουν ακτινηδόν
+τα βέλη—εάν προηγουμένως δεν χορεύση και διά των χορευτικών κινήσεων
+απειλήση και προεκφοβίση τον εχθρόν. Αφού δε ωμιλήσαμεν περί Ινδιών
+και Αιθιοπίας, αξίζει να κατέλθωμεν και εις την γειτονικήν Αίγυπτον,
+διότι μου φαίνεται ότι ο παλαιός μύθος εννοεί ότι ο Αιγύπτιος Πρωτεύς
+δεν ήτο άλλο τι παρά χορευτής, δηλαδή μιμητικός άνθρωπος και ικανός
+να λαμβάνη διάφορα σχήματα και μορφάς, αφού και του ύδατος την
+υγρότητα εμιμείτο και του πυρός την ζωηρότητα εις την κίνησιν και του
+λέοντος την αγριότητα και της παρδάλεως την οργήν και του δένδρου την
+δόνησιν και εν γένει ό,τι άλλο ήθελεν. Ο μύθος όμως παραλαβών αυτόν
+τον παρέστησε κατά τρόπον παράδοξον, ότι τάχα μετεβάλλετο εις ό,τι
+εμιμείτο. Αλλά τούτο αρμόζει και εις τους σήμερον χορεύοντας, τους
+οποίους βλέπομεν ν' αλλάσσουν εις την στιγμήν μορφάς ακριβώς όπως ο
+Πρωτεύς. Πρέπει δε να υποθέσωμεν ότι και η Έμπουσα, ήτις ήλλασε
+μυρίας μορφάς, ήτο χορεύτρια και ο μύθος την παρεμόρφωσε κατ' αυτόν
+τον τρόπον.
+
+Μετά ταύτα δεν είνε δίκαιον να παρασιωπήσωμεν και την όρχησιν των
+Ρωμαίων, την οποίαν χορεύουν οι ευγενέστατοι εξ αυτών, οι λεγόμενοι
+Σάλιοι—είνε δε τούτο ιερατικόν όνομα—προς τιμήν του Άρεως και είνε
+χορός σεμνότατος και ιεροπρεπέστατος• Κάποιος δε μύθος της Βιθυνίας,
+ο οποίος ομοιάζει πολύ προς τας ιταλικάς παραδόσεις, λέγει περί του
+Πριάπου,• θεού πολεμικού και ενός εκ των Τιτάνων, υποθέτω, ή εκ των
+Ιδαίων Δακτύλων, οίτινες έργον είχον να διδάσκουν την χρήσιν των
+όπλων, ότι παρέλαβεν από την Ήραν τον Άρην, ο οποίος ήτο μεν ακόμη
+μικρός την ηλικίαν, αλλά σκληραγωγημένος και καθ' υπερβολήν ανδρείος,
+και πριν ή τον διδάξη να μάχεται με τα όπλα, τον κατέστησε τέλειον
+χορευτήν. Ως αμοιβήν δε έλαβε διά τούτο παρά της Ήρας το δικαίωμα να
+λαμβάνη το δέκατον των λαφύρων, τα οποία θα είχεν εκ του πολέμου ο
+Άρης. Όσον αφορά τας Διονυσικάς και Βακχικάς τελετάς, νομίζω ότι δεν
+περιμένεις να μάθης από εμέ ότι απετελούντο όλαι από χορούς. Ήσαν δε
+τρεις αι κυριώτεραι Διονυσιακαί ορχήσεις, ο κόρδαξ, η σικιννίς και η
+εμμέλεια, και οι θεράποντες του Διονύσου, οι Σάτυροι, έδωκαν εις
+αυτάς τα ονόματά των. Με αυτήν δε την τέχνην ο Διόνυσος υπέταξε τους
+Τυρηννούς, τους Ινδούς και τους Λυδούς και με στράτευμα εκ χορευτών
+ενίκησε φιλάς τόσον μαχίμους.
+
+Ώστε πρόσεξε, αγαπητέ μου, μήπως είνε ασέβεια να κατηγορής τέχνην
+θείαν, αφιερωμένην εις τα μυστήρια, εξασκηθείσαν υπό τόσων θεών και
+προς τιμήν αυτών εκτελουμένην, παρέχουσαν δε εκτός της τέρψεως και
+ωφέλειαν. Απορώ δε και πώς συ, ο οποίος τόσον, ως γνωρίζω, αγαπάς τον
+Όμηρον και τον Ησίοδον—διότι θα επιστρέψω πάλιν εις τους ποιητάς—
+τολμάς ν' αντιλογής προς εκείνους οίτινες υπέρ όλα επαινούν την
+όρχησιν. Διότι ο μεν Όμηρος, αναφέρων τα πλέον ευχάριστα και
+ωραιότερα των πραγμάτων, τον ύπνον, την ερωτικήν απόλαυσιν, το άσμα
+και τον χορόν, μόνον τον τελευταίον ωνόμασεν αμύμονα. {60} Ως λέγει,
+η τέρψις γεννάται εκ της μουσικής, και τα δύο δε ταύτα είνε ηνωμένα
+εις τον χορόν, το γλυκερόν άσμα και η αμύμων όρχησις• και συ τώρα
+φαίνεσαι ότι τον κατηγορείς δι' αυτήν του την γνώμην. Εις άλλο μέρος
+των ποιήσεών του λέγει•
+
+    Άλλω μεν γαρ έδωκε θεός πολεμήια έργα,
+    άλλω δ' ορχηστύν τε και ιμερόεσσαν αοιδήν• {61}
+
+διότι αληθώς είνε θελκτικώτατον το άσμα το οποίον συνοδεύει τον χορόν
+και κάλλιστον δώρον των θεών. Ο Όμηρος, διαιρών όλα τα πράγματα εις
+πόλεμον και ειρήνην, μόνον τα δύο ταύτα ως τα καλλίτερα φέρει εκ της
+ειρήνης εις αντίθεσιν προς τον πόλεμον.
+
+Ο δε Ησίοδος, ο οποίος δεν ήκουσε παρ' άλλου, αλλ' είδε με τα μάτια
+του μίαν αυγήν τας Μούσας να χορεύουν, λέγει περί αυτών ως μέγιστον
+εγκώμιον εις την αρχήν των ποιημάτων του ότι «περί κρήνην ιοειδέα
+πόσσ' απαλλοίσιν ορχεύνται»{62} και γύρω εις τον βωμόν του πατρός
+των. Αλλά συ σχεδόν ως άθεος υβρίζεις την τέχνην του χορού.
+
+Ο δε σοφώτατος Σωκράτης—εάν πρέπει να πιστεύσωμεν την περί αυτού
+γνώμην του μαντείου—όχι μόνον επαινετικώς εξεφράζετο περί της
+ορχηστικής, αλλά και ήθελε να την μάθη, αποδίδων μεγάλην τιμήν και
+σημασίαν εις την ευρυθμίαν και το θέλγητρον της μουσικής, εις την
+χάριν των κινήσεων και των σχημάτων του χορεύοντος, και δεν εντρέπετο
+εις το γήρας του να κατατάσση τον χορόν μεταξύ των σπουδαιοτέρων
+μαθημάτων. Αλλ' ήτο επόμενον ν' αποδίδη τοιαύτην σημασίαν εις την
+ορχηστικήν ο Σωκράτης, ο οποίος δεν εθεώρει ανάξιον του κόπου και τα
+μικρά να μανθάνη και εις τα διδασκαλεία των αυλητρίδων εσύχναζε και
+δεν εθεώρει άτοπον ν' ακούη κάτι τι σπουδαίον από μίαν εταίραν, την
+Ασπασίαν. Σημειωτέον δε ότι εκείνος εγνώρισε την τέχνην της ορχήσεως
+εις τας αρχάς της, όταν δεν είχεν αναπτυχθή και δεν είχε φθάση ακόμη
+εις το σημερινόν κάλλος• εάν δε έβλεπεν εκείνους οίτινες σήμερον την
+ανήγαγον εις τόσην τελειότητα, δεν αμφιβάλλω ότι θα παρέλειπε πάσαν
+άλλην ασχολίαν χάριν του θεάματος τούτου και προ παντός άλλου αυτό θα
+εδίδασκεν εις τους νέους.
+
+Μου φαίνεται ότι όταν επαινής την κωμωδίαν και την τραγωδίαν,
+λησμονείς ότι εις εκάστην εξ αυτών περιέχεται ιδιαίτερον είδος
+ορχήσεως, εις μεν την τραγωδίαν η εμμέλεια, εις δε την κωμωδίαν ο
+κόρδαξ, ενίοτε δε και τρίτον είδος ορχήσεως η λεγομένη σικιννίς. Αφού
+δε και εις την αρχήν της ομιλίας μας είπες ότι θεωρείς προτιμοτέραν
+από την όρχησιν την τραγωδίαν και κωμωδίαν, τους κυκλικούς αυλητές
+και την κιθάραν, τα οποία ως αποτελούντα μέρος των αγώνων απεκάλεσες
+σοβαρά, ας συγκρίνωμεν έκαστον εξ αυτών προς την όρχησιν. Αν θέλης
+όμως, ας παραλείψωμεν τον αυλόν και την κιθάραν, διότι αποτελούν την
+συνοδείαν της ορχήσεως. Αν εξετάσωμεν δε πρώτον την τραγωδίαν από το
+εξωτερικόν, θα ίδωμεν ότι είνε φρικτόν και φοβερόν θέαμα να βλέπωμεν
+άνθρωπον υπερύψηλον, ορθούμενον επί υποδημάτων υψηλών, ο οποίος φορεί
+προσωπίδα υψηλοτέραν της κεφαλής και ανοίγει στόμα υπερμέγεθες, ως να
+θέλη να καταπίη τους θεατάς. Παραλείπω τα επιθέματα τα οποία φορεί
+επί του στήθους και της κοιλίας διά να παρουσιάζη τεχνητόν πάχος και
+πρόσθετον όγκον, ώστε να μη φαίνεται δυσανάλογον προς το ύψος το
+πάχος του. Έπειτα κραυγάζει εκ του βάθους του τερατώδους εκείνου
+περιβλήματος και κινείται κατά γελοίον τρόπον, ενίοτε δε και άδει
+τους ιάμβους• και το οικτρότερον είνε ότι εις τας συμφοράς, τας
+οποίας διεκτραγωδεί, μόνον την φωνήν του παρέχει, διότι διά τα άλλα
+εφρόντισαν οι προ πολλού υπάρξαντες ποιηταί. Και εφόσον μεν
+υποκρίνεται την Ανδρομάχην ή την Εκάβην, το άσμα του είνε υποφερτόν
+αλλ' όταν παρουσιάζεται ως Ηρακλής και ψάλλει μόνος και, λησμονών
+ποίος είνε, ούτε την λεοντήν σέβεται, ούτε το ρόπαλον το οποίον
+φέρει, το πράγμα φαίνεται εις πάντα σωφρονούντα ως σολοικισμός.
+
+Αλλά και εκείνο διά το οποίον κατηγορείς την ορχηστικήν, ότι οι
+άνδρες μιμούνται τας γυναίκας, είνε κοινόν ελάττωμα και της τραγωδίας
+και της κωμωδίας• εις αυτάς μάλιστα υπάρχουν περισσότερα γυναικεία
+μέρη.
+
+Η δε κωμωδία θεωρεί μέρος της τέρψεώς της και την γελοιότητα των
+προσώπων της, όπως ο Δάων, ο Τιβίων και των μαγείρων τα πρόσωπα.
+Πόσον δε το εξωτερικόν του ορχηστού είνε κόσμιον και ευπρεπές είνε
+περιττόν να είπω, διότι και εις τους τυφλούς είνε φανερόν. Το δε
+προσωπείον αυτού είνε ωραίον και ανάλογον προς το δράμα το οποίον
+παίζει, δεν χάσκει δε όπως τα προσωπεία της τραγωδίας, αλλ' έχει
+κλειστόν το στόμα, διότι αντ' αυτού φωνάζουν πολλοί άλλοι. Άλλοτε οι
+χορεύοντες ήσαν συγχρόνως και τραγουδισταί• αλλ' επειδή όταν εχόρευαν
+η πνευστίασις εξησθένει και διέκοπτε την φωνήν και ασχήμιζε το άσμα,
+εθεωρήθη καλλίτερον να τραγουδούν άλλοι και άλλοι να χορεύουν. Αι δε
+υποθέσεις είνε κοιναί και ουδόλως διαφέρουν εις την τραγωδίαν και την
+όρχησιν παρά μόνον ότι εις την τελευταίαν είνε ποικιλώτεραι και
+τεχνικώτεραι και παρουσιάζουν μυρίας μεταβολάς. Δεν συμπεριλαμβάνεται
+δε εις τους αγώνας η όρχησις διά τον λόγον, υποθέτω, ότι οι
+αγωνοθέται εθεώρησαν το πράγμα τόσω μέγα και τόσω σεμνόν, ώστε δεν
+πρέπει να υποβάλλεται εις κρίσιν. Αλλ' εν τοσούτω μία πόλις εις την
+Ιταλίαν {63}, η καλλιτέρα των Χαλκιδικών αποικιών, έχει εισαγάγη και
+την όρχησιν εις τους αγώνας της διά να τους καταστήση λαμπροτέρους.
+
+Και τώρα θα δικαιολογηθώ διατί παρέλειψα να ομιλήσω περί των άλλων
+χορών, οίτινες είνε πολυάριθμοι, διά να μη νομίσης ότι εξ αγνοίας ή
+αμαθείας δεν τους ανέφερα. Δεν αγνοώ ότι πολλοί προ ημών, οίτινες
+έγραψαν περί ορχήσεως, εφρόντισαν προπάντων να αναφέρουν όλα τα είδη
+της ορχήσεως με τα ονόματα εκάστου και εκείνους εις τους οποίους
+αποδίδεται η επινόησίς των, νομίζοντες ότι ούτω δίδουν απόδειξιν της
+πολυμαθείας των.
+
+Αλλ' εγώ την φροντίδα περί των τοιούτων θεωρώ γελοίαν επίδειξιν
+πολυγνωσίας και την νομίζω μη αρμόζουσαν εις εμέ, διό και την
+παραλείπω. Άλλως τε πρέπει να έχης υπ' όψιν και να ενθυμήσαι ότι δεν
+πρόκειται εδώ να κάμω την γενεαλογίαν όλων των ορχήσεων, ούτε ανέλαβα
+να αναφέρω ονόματα χορών, εκτός των ολίγων περί των οποίων εις την
+αρχήν έκαμα λόγον, περιορισθείς εις τους γενικωτέρους. Επί του
+προκειμένου ο σκοπός μου ήτο να εξάρω την όρχησιν εις την σημερινήν
+της κατάστασιν και να δείξω όσα τερπνά και χρήσιμα περιλαμβάνει. Δεν
+ανεπτύχθη δε ευθύς εξ αρχής εις το σημερινόν της κάλλος, αλλά προ
+πάντων επί των ημερών του αυτοκράτορος Σεβαστού.{64} Αι παλαιαί
+ορχήσεις ήσαν ως ρίζαι και θεμέλια της ορχήσεως• ημείς δε τώρα
+ομιλούμεν περί του άνθους αυτής και του ωριμωτάτου καρπού, τα οποία
+σήμερον έχουν φθάση εις την άκραν αυτών τελειότητα. Διά τούτο ούτε
+περί της θερμαϋστρίδος {65}, ούτε περί του γεράνου {66} και άλλων
+ορχήσεων, αίτινες ουδόλως ταιριάζουν προς τον σημερινόν χορόν, θα
+ομιλήσω. Όχι εξ αγνοίας επίσης παρέλειψα τον Φρυγικόν χορόν, ο οποίος
+υποθέτει χορευτάς μεθυσμένους και κραιπαλώντας ή και αγροίκους, τους
+οποίους συνοδεύει μουσική αυλών, παιζομένων υπό γυναικών, και οίτινες
+κάνουν πηδήματα μεγάλα και επίπονα. Ο χορός ούτος εξακολουθεί ακόμη
+να χορεύεται εις τα εξοχικά μέρη, αλλ' ουδεμίαν σχέσιν έχει με την
+σημερινήν όρχησιν. Και ο Πλάτων εις τους Νόμους του επαινεί είδη τινά
+ορχήσεως, άλλα δε εντελώς αποκρούει και αποδοκιμάζει, διαιρών τα είδη
+των χορών κατά το τερπνόν και το χρήσιμον και απορρίπτων μεν τα
+ασχημότερα, επιδοκιμάζων δε και θαυμάζων τα άλλα.
+
+Αλλ' αρκετά είπα περί της ορχήσεως• διότι είνε απειροκαλία να
+παρατείνεται ο λόγος διά λεπτολογιών. Τώρα δε θα σου αναφέρω τι
+πρέπει να έχη ο χορευτής, πώς πρέπει ν' ασκηθή, τι να μάθη και πώς να
+τελειοποιηθή εις την τέχνην του, διά να εννοήσης ότι η ορχηστική δεν
+είνε εκ των ευκόλων τεχνών, αλλ' έχει ανάγκην τελείας παιδεύσεως, όχι
+μόνον εις την μουσικήν, την ρυθμικήν και την μετρικήν, αλλά μάλιστα
+και εις την ιδικήν σου φιλοσοφίαν, την φυσικήν και την ηθικήν. Την
+διαλεκτικήν εθεώρησεν ανάρμοστον εις εαυτήν, την ρητορικήν όμως δεν
+παρημέλησεν, αλλά σχετίζεται και με αυτήν εις την επίδειξιν του ήθους
+και του πάθους, την οποίαν και οι ρήτορες επιτηδεύουν. Και προς την
+ζωγραφικήν δε και την πλαστικήν δεν είνε άσχετος, αλλά και την
+ευρυθμίαν αυτών φαίνεται μιμουμένη, ούτως ώστε ούτε ο Φειδίας, ούτε ο
+Απελλής να φαίνωνται ανώτεροι αυτής.
+
+Αλλά προ πάντων προσπαθεί να έχη υπέρ αυτής την Μνημοσύνην και την
+θυγατέρα αυτής Πολύμνιαν και φροντίζει να μιμήται τας Μούσας όλας•
+διότι, όπως λέγει ο Κάλχας εις τον Όμηρον, ο χορευτής πρέπει να
+γνωρίζη τα παρελθόντα, τα μέλλοντα και τα παρόντα, ώστε να μη του
+διαφεύγη τίποτε, αλλά να τα έχη όλα πρόχειρα εις την μνήμην του. Ο
+κύριος σκοπός της ορχήσεως είνε η μίμησις και είνε επιστήμη
+παραστατική, εκφράζουσα τα διανοήματα και φανερώνουσα τα μη
+φαινόμενα• εκείνο δε το οποίον ο Θουκυδίδης είπεν επαινών τον
+Περικλέα είνε και του ορχηστού το μέγιστον εγκώμιον, δηλαδή να
+γνωρίζη τα πρέποντα και να δύναται να τα εκφράζη• έκφρασιν δ' επί του
+προκειμένου εννοώ την παραστατικότητα των κινήσεων.
+
+Όπως δε είπα ανωτέρω, η όρχησις αρύεται τας υποθέσεις της όλας εκ της
+αρχαίας ιστορίας και πρέπει να την έχη ο χορευτής πρόχειρον εις την
+μνήμην του και μετά χάριτος να αναπαριστά τας ιστορικάς υποθέσεις•
+αρχίζων από του χάους και της πρώτης του κόσμου δημιουργίας πρέπει να
+γνωρίζη πάντα τα γενόμενα μέχρι των χρόνων της Κλεοπάτρας της
+Αιγυπτίας. Η πολυμάθεια του ορχηστού πρέπει να περιλαμβάνη παρ' ημίν
+όλην αυτήν την ιστορικήν περίοδον και μάλιστα την μυθολογικήν, τον
+ακρωτηριασμόν του Ουρανού, την γέννησιν της Αφροδίτης, την
+Τιτανομαχίαν, την γέννησιν του Διός, την απάτην της Ρέας, την
+υποβολήν του λίθου εις τον Κρόνον αντί του γεννηθέντος Διός, την
+δέσμευσιν του Κρόνου και τον κλήρον τον οποίον έρριψαν οι τρεις
+αδελφοί. Έπειτα κατά σειράν την επανάστασιν των Γιγάντων, την κλοπήν
+του πυρός, την πλάσιν των ανθρώπων, την τιμωρίαν του Προμηθέως, την
+ισχύν και των δύο Ερώτων, {67} και κατόπιν πώς η Δήλος έπλεεν ως
+νήσος, πώς εγέννησεν η Λητώ, τον φόνον του Πύθωνος και την επιβολήν
+του Τιτυού {68}, και πώς ο Ζευς εύρε το κέντρον της γης διά της
+πτήσεως των αετών. {69}
+
+Έρχεται κατόπιν η ιστορία του Δευκαλίωνος και του κατακλυσμού, όστις
+συνέβη εις την εποχήν του και πώς μία κιβωτός διέσωσε λείψανον του
+γένους των ανθρώπων και πώς έγιναν εκ νέου άνθρωποι εκ λίθων. Έπειτα
+του Βάκχου η κατασπάραξις, της Ήρας ο δόλος και της Σεμέλης η
+κατάφλεξις, του Διονύσου και αι δύο γεννήσεις και όσα ιστορούνται
+περί Αθηνάς, περί Ηφαίστου και Εριχθονίου• και η περί της Αττικής
+φιλονεικία, το επεισόδιον του Αλειρροθίου {70} και η πρώτη δίκη η
+γενομένη εις τον Άρειον Πάγον, εν γένει δε όλη η μυθολογική ιστορία
+της Αττικής. Πρό πάντων πρέπει ο χορευτής να γνωρίζη την περιπλάνησην
+της Δήμητρος και την ανακάλυψιν της Κόρης{71}, την φιλοξενίαν του
+Κελεού και την ανακάλυψιν της γεωργίας υπό του Τριπτολέμου, της
+αμπελουργίας δε υπό του Ικαρίου• {72} το πάθημα της Ηριγόνης και όσα
+ιστορούνται περί Βορέου, περί Οριθνίας /Ωρειθυίας;/, περί Θησέως και
+Αιγέως. Προσέτι την υποδοχήν της Μηδείας και την εκ νέου φυγήν της
+εις την Περσίαν και τα περί των θυγατέρων του Ερεχθέως και του
+Πανδίωνος, τι έπαθαν και τι έπραξαν εις την Θράκην. Έπειτα έρχεται η
+ιστορία του Ακάμαντος και της Φυλλίδος {73} και η πρώτη αρπαγή της
+Ελένης και η ένεκεν αυτής εκστρατεία των Διοσκούρων κατά της πόλεως
+{74} το πάθημα του Ιππολύτου και η κάθοδος των Ηρακλειδών• διότι όλα
+αυτά ορθώς δύνανται να θεωρούνται ως ανήκοντα εις την ιστορίαν της
+Αττικής.
+
+Αυτά περί των Αθηναίων, ως δείγμα των πολλών τα οποία παραλείπω ν'
+αναφέρω. Έπειτα η ιστορία των Μεγάρων, ο Νίσος και η Σκύλλα και ο
+πορφυρούς πλόκαμος, η εκστρατεία του Μίνωος και η αχαριστία του προς
+την ευεργέτιδα. Κατόπιν το επεισόδιον του Κιθαιρώνος και τα
+δυστυχήματα των Θηβαίων και των Λαβδακιδών, η άφιξις του Κάδμου, η
+ανάπαυσις του βοός,{75} ο φόνος του όφεως και το φύτρωμα των σπαρτών
+ανθρώπων και πάλιν του Κάδμου η μεταμόρφωσις εις δράκοντα, η
+ανέγερσις του τείχους υπό τους ήχους της λύρας, η παραφροσύνη του
+τοιχοποιού, η καύχησις της Νιόβης και η εκ της λύπης σιγή της. Επίσης
+τα περί του Πενθέως και Ακταίωνος και του Οιδίποδος η ιστορία και τα
+περί Ηρακλέους μεθ' όλων των άθλων αυτού και της σφαγής των τέκνων
+του.
+
+Η Κόρινθος παρέχει επίσης εις τον ορχηστήν πλήθος μυθολογικών
+υποθέσεων, όπως η ιστορία της Γλαύκης και του Κρέοντος και προ αυτών
+του Βελλεροφόντου και της Σθενεβοίας, η μάχη του Ηλίου και του
+Ποσειδώνος, έπειτα δε η παραφροσύνη του Αθάμαντος και η εναέριος φυγή
+επί του κριού των τέκνων της Νεφέλης και η υποδοχή της Ινούς και του
+Μελικέρτου. Προς τούτοις η ιστορία των Πελοπιδών και των Μυκηνών και
+τα γενόμενα εντός αυτών και προ αυτών, ο Ίναχος και η Ιώ και ο
+φρουρός αυτής Άργος, ο Ατρεύς και ο Θυέστης και η Αερόπη• το χρυσούν
+δέρας και ο γάμος του Πέλοπος, ο φόνος του Αγαμέμνονος και της
+Κλυταιμνήστρας η τιμωρία• και ακόμη προ τούτων η εκστρατεία των επτά
+επί Θήβας, η υποδοχή των εξορίστων γαμβρών του Αδράστου και ο περί
+αυτών χρησμός, η διαταγή να μείνουν άταφοι οι πεσόντες και ο ένεκα
+τούτου θάνατος της Αντιγόνης και του Μενοικέως.
+
+Ο χορευτής πρέπει αναγκαίως να ενθυμήται και όσα συνέβησαν εις την
+Νεμέαν, τα περί Υψιπύλης και Αρχέμορος. Και προ αυτών πρέπει να
+γνωρίζη πως η Δανάη εφυλάσσετο διά να τηρήση την παρθενίαν της, την
+γέννησιν του Περσέως και τον άθλον αυτού κατά των Γοργόνων, προς τον
+οποίον συνδέεται και η Αιθιοπική διήγησις, και την ιστορίαν της
+Κασσιεπείας, της Ανδρομέδας και του Κηφέως, τους οποίους κατέταξε
+μεταξύ των άστρων η πίστις των μεταγενεστέρων. Πρέπει δε να γνωρίζη
+και τους αρχαίους θρύλους περί της Αιγύπτου και του Δαναού και την
+επιβουλήν κατά τον γάμον.
+
+Η Λακεδαίμων παρέχει όχι ολίγας τοιαύτας υποθέσεις, όπως η ιστορία
+του Υακίνθου και της αντιζηλίας Απόλλωνος και Ζεφύρου, ο φόνος του
+νέου διά του δίσκου και το άνθος το οποίον εφύτρωσεν εκ του αίματός
+του, και η επιγραφή η οποία υπήρχεν εις τα φύλλα του άνθους και
+εμοιρολόγει τον Υάκινθον, η ανάστασις του Τινδάρεω και η διά τούτο
+οργή του Διός κατά του Ασκληπιού. Προσέτι η αποδημία του Πάριδος και
+η αρπαγή της Ελένης, μετά την διά του μήλου κρίσιν. Πρέπει δε να
+συνδεθή η Σπαρτιατική ιστορία με την Τρωικήν, η οποία είνε μεγάλη και
+περιέχει απειρίαν προσώπων. Εκάστου των πεσόντων προ της Ιλίου ο
+θάνατος αποτελεί δράμα κατάλληλον διά την ορχηστικήν παράστασιν. Και
+πρέπει να ενθυμήται αυτά πάντοτε, μάλιστα ευθύς από της αρπαγής της
+Ελένης μέχρι των συμβάντων κατά την εκ της Τρωάδος επάνοδον των
+Ελλήνων, τας περιπλανήσεις του Αινείου και τον έρωτα της Διδούς, προς
+τα οποία δεν είνε άσχετα και τ' ανδραγαθήματα του Ορέστου εις την
+Σκυθίαν. Επίσης δεν είνε άσχετα και αταίριαστα προς τα Τρωικά και
+εκείνα τα οποία προ τούτων συνέβησαν, όπως η διαμονή εις την Σκύρον
+του Αχιλλέως, ο οποίος εφόρει ένδυμα κόρης, η παραφροσύνη του
+Οδυσσέως και η εγκατάλειψις του Φιλοκτήτου, όλη εν γένει η ιστορία
+της περιπλανήσεως του Οδυσσέως, η Κίρκη και ο Τηλέγονος, η διεύθυνσις
+των ανέμων υπό του Αιόλου και τα άλλα μέχρι της τιμωρίας των
+μνηστήρων• προ τούτων δε η επιβουλή εναντίον του Παλαμήδους και η
+οργή του Ναυπλίου, η μανία του Αίαντος και ο θάνατος του άλλου όστις
+εκεραυνοβολήθη επί των βράχων.
+
+Οι καταγινόμενοι εις τον χορόν έχουν ν' αντλήσουν πολλάς υποθέσεις
+και από την Ήλιδα, όπως την ιστορίαν του Οινομάου, τα περί Κρόνου και
+Διός και των πρώτων αθλητών των Ολυμπιακών αγώνων.
+
+Η μυθολογία δε της Αρκαδίας είνε πλουσία εις τοιαύτας υποθέσεις, εκ
+των οποίων αναφέρω την καταδίωξιν και την φυγήν της Δάφνης, την
+μεταμόρφωσιν της Καλλιστούς εις θηρίον, των Κενταύρων την μανιώδη
+μέθην, τα γενέθλια του Πανός, τον Έρωτα του Αλφειού και το υποβρύχιον
+ταξείδι {76}. Εάν περάσωμεν εις την Κρήτην, έχομεν να εύρωμεν κ' εκεί
+πάρα πολλά θέματα ορχήσεως, όπως η ιστορία της Ευρώπης, της Πασιφάης,
+των δύο Ταύρων, {77} του Λαβυρίνθου, της Αριάδνης, έπειτα την
+Φαίδραν, τον Ανδρόγεων, τον Δαίδαλον, τον Ίκαρον, τον Γλαύκον, την
+μαντικήν του Πολυίδου και τον Τάλλω τον χάλκινον άνθρωπον όστις
+περιεπόλει εις την Κρήτην.
+
+Αλλά και εις την Αιτωλίαν εάν περάσωμεν, θα ίδωμεν ότι και απ' εκεί
+έχει να παραλάβη πολλά η όρχησις, την Αλθαίαν, λ.χ. τον Μελέαγρον,
+την Αταλάντην, τον δαυλόν, την πάλην μεταξύ ποταμού και Ηρακλέους,
+την γέννησιν των Σειρήνων και την εμφάνισιν των Εχινάδων και την επ'
+αυτών εγκατάστασιν του Αλκμέονος μετά την παραφροσύνην του• έπειτα
+τον Νέσσον και την ζηλοτυπίαν της Δηιάνειρας, ήτις έγινεν αφορμή να
+καή επί της Οίτης ο Ηρακλής.
+
+Και της Θράκης η ιστορία περιέχει πολλά τα αναγκαία διά τον χορευτήν,
+τον Ορφέα και την κατασπάραξίν του και τας περιπετείας της κεφαλής
+του ήτις έψαλλεν επιπλέουσα ομού με την λύραν, τα περί των ορέων
+Αίμου και Ροδόπης και την τιμωρίαν του Λυκούργου.
+
+Έτι περισσότερα παρέχει η Θεσσαλία• τον Πελλίαν λ. χ., τον Ιάσονα,
+την Άλκηστιν, την εκστρατείαν των πεντήκοντα νέων και το πλοίον Αργώ
+με την λαλούσαν τρόπιδα. Εκτός τούτων τα γενόμενα εις την Λήμνον, τον
+Αιήτην, το όνειρον της Μηδείας, την κατασπάραξιν του Αψύρτου και όσα
+συνέβησαν κατά τον πλουν, έπειτα δε τα περί του Πρωτεσιλάου και της
+Λαοδαμείας.
+
+Αν πάλιν περάσης εις την Ασίαν, θα εύρης και εκεί πολλά τα δραματικά•
+εν πρώτοις εις την Σάμον το πάθημα του Πολυκράτους και την μέχρι
+Περσίας περιπλάνησιν της θυγατρός του• ακόμη δε αρχαιότερα την
+ακριτομυθίαν του Ταντάλου και το γεύμα το οποίον προσέφερεν εις τους
+θεούς, την κατακρεούργησιν του Πέλοπος και τον ελεφάντινον ώμον του.
+Εις την Ιταλίαν έχομεν τον Ηριδανόν και τον Φαέθοντα και τας
+αιγείρους αδελφάς του θρηνούσας και δακρυούσας ήλεκτρον. Πρέπει δε να
+γνωρίζη ο χορευτής και την ιστορίαν των Εσπερίδων και τα περί του
+φρουρού δράκοντος του χρυσού μήλου, τον μόχθον του Άτλαντος και την
+ιστορίαν του Γηρυόνου με την αρπαγήν των βοών εκ της Ερυθείας.
+
+Δεν πρέπει δε ν' αγνοή ο επιδιδόμενος εις την όρχησιν και τας
+διαφόρους μυθικάς μεταμορφώσεις ανθρώπων εις δένδρα, θηρία ή πτηνά
+και γυναικών εις άνδρας, όπως λέγεται περί του Καινέα, του Τειρεσίου
+και άλλων. Η Φοινίκη παρέχει εις τον χορευτήν την ιστορίαν του Μύρρα
+και το διπλούν Ασσυριακόν πένθος. Επίσης πρέπει να γνωρίζη ο χορευτής
+τα νεώτερα, όσα ο Αντίπατρος μετά την επικράτησιν των Μακεδόνων
+επεχείρησε και όσα ένεκα του έρωτος προς την Στρατονίκην έπραξεν ο
+Σέλευκος.
+
+Τα αναφερόμενα εις την Αίγυπτον πρέπει ο χορευτής να παραστήση κατά
+τρόπον συμβολικώτερον, ως αναγόμενα κατά το πλείστον εις τα μυστήρια
+της Αιγυπτιακής θρησκείας• εννοώ τον Έπαφον και τον Όσιριν και τας
+μεταμορφώσεις των θεών εις ζώα, προ πάντων δε τα περί των ερώτων
+αυτών και αυτού του Διός και των διαφόρων μεταμορφώσεών του.
+
+Ανάγκη να γνωρίζη και όλην την τραγωδίαν του Άδου, τας τιμωρίας και
+τας αφορμάς εκάστης και την μέχρι του Άδου φιλίαν του Πειρίθου και
+του Θησέως. Εν γένει δεν πρέπει ν' αγνοή τίποτε εκ των αναφερομένων
+υπό του Ομήρου και Ησιόδου και των αρίστων ποιητών, μάλιστα των
+τραγικών.
+
+Ταύτα πολύ ολίγα εκ των πολλών ή μάλλον των απειροπληθών σου αναφέρω,
+εκλέξας τα κυριώτερα και αφήνων τα άλλα τα οποία ψάλλουν οι ποιηταί
+και παριστούν οι ορχησταί και τα οποία δύνασαι κατ' αναλογίαν των
+ειρημένων να εύρης και μόνος. Ο ορχηστής πρέπει πάντα ταύτα να έχη
+πρόχειρα και αποταμιευμένα, διά να τα μεταχειρίζεται εις πάσαν
+ευκαιρίαν. Επειδή δε η τέχνη του είνε να μιμήται και επαγγέλλεται να
+εκφράζη διά κινήσεων όσα άδονται, πρέπει, όπως οι ρήτορες, να
+επιμελήται ώστε να είνε αι παραστάσεις του σαφείς και παν ό,τι
+παριστά να εννοήται χωρίς ανάγκην εξηγητών. Όπως ο Πυθικός χρησμός
+είπε, πρέπει ο βλέπων όρχησιν να εννοή και ν' ακούη και όταν ο
+χορεύων σιωπά.
+
+Κάτι τι σχετικόν λέγεται ότι συνέβη εις τον Δημήτριον τον Κυνικόν.
+Και αυτός, όπως συ, κατηγόρει την ορχηστικήν και έλεγεν ότι είνε
+προσθήκη περιττή εις την μουσικήν των αυλών, των συριγγών και των
+κυμβάλων και ότι ο χορευτής ουδέν προσθέτει εις την εντύπωσιν, αλλά
+κάνει κινήσεις παραλόγους και ματαίας, χωρίς κανέν νόημα, ότι δε οι
+άνθρωποι εγοητεύοντο υπό του πλουσίου ιματισμού του, υπό των ήχων του
+αυλού και της αρμονίας των τραγουδιστών και απέδιδον την γοητείαν εις
+τον ορχηστήν, ενώ αυτός ουδόλως συνετέλει εις την εντύπωσιν. Τότε
+κάποιος ορχηστής, περίφημος κατά τους χρόνους του Νέρωνος, ο οποίος,
+ως λέγεται, διεκρίνετο όχι μόνον διά την γνώσιν της ιστορίας και το
+κάλλος της ορχήσεώς του, αλλά και διά την νοημοσύνην του, έκαμε προς
+τον Δημήτριον μίαν λογικωτάτην πρότασιν, να τον ίδη ορχούμενον και
+έπειτα να τον κατηγορή• υπεσχέθη δε να χορεύση χωρίς συνοδείαν αυλού
+και ασμάτων. Και ούτω έπραξε• διέταξε τους κυμβαλιστάς και αυλητάς
+και τους τραγουδιστάς να σιωπήσουν και μόνος παρέστησε διά του χορού
+την ερωτικήν συνέντευξιν του Άρεως και της Αφροδίτης• έπειτα πώς τους
+επρόδωσεν ο Ήλιος, πώς τους επαγίδευσεν ο Ήφαιστος και τους
+εδέσμευσεν ομού και πώς εκάλεσε τους θεούς να τους ίδουν, και η μεν
+Αφροδίτη εντρέπετο, ο δε Άρης εταράχθη και ικέτευε, και όλα τα
+σχετικά με την ιστορίαν αυτήν. Τόσον δε κατεγοητεύθη υπό του θεάματος
+ο Δημήτριος, ώστε απηύθυνε τον μέγιστον των επαίνων προς τον ορχηστήν
+και ενθουσιασμένος του είπε• Δεν βλέπω μόνον, έξοχε άνθρωπε, αλλά και
+ακούω τας κινήσεις σου και μου κάνεις την εντύπωσιν ότι και με τα
+χέρια σου μιλείς.
+
+Αφού δε ευρισκόμεθα εις τους χρόνους του Νέρωνος, θα είπω και τι
+συνέβη μεταξύ ενός βαρβάρου και του ιδίου ορχηστού, το οποίον
+αποτελεί μέγιστον έπαινον διά την ορχηστικήν. Ένας βάρβαρος ηγεμών
+των περί τον Πόντων χωρών είχε μεταβή εις την Ρώμην διά να επισκεφθή
+κατά καθήκον τον Νέρωνα• Και συνέβη να ίδη τον χορευτήν εκείνον να
+χορεύη τόσον εκφραστικώς, ώστε αυτός, καίτοι δεν ενόει τα αδόμενα,
+διότι ατελώς εγνώριζε την ελληνικήν, εκατάλαβε τα πάντα. Όταν δε
+επρόκειτο να επιστρέψη εις την χώραν του, ο δε Νέρων τον απεχαιρέτα
+και του έλεγε να ζήτηση ό,τι ήθελε και υπέσχετο να του το δώση, Τον
+χορευτήν εκείνον, είπε, αν μου δώσης, τα μεγιστα θα μ' ευχαρίστησης.
+Και εις τι δύναται να σου χρησιμεύση; ηρώτησεν ο Νέρων. Έχω γείτονας
+βαρβάρους, οι οποίοι ομιλούν άλλην γλώσσαν και δεν μου είνε εύκολον
+να ευρίσκω διερμηνείς διά να συνεννοούμαι μετ' αυτών. Οσάκις λοιπόν
+θα έχω ανάγκην να έλθω εις συνεννόησιν με αυτούς, ο χορευτής θα
+δύναται να διερμηνεύη διά νευμάτων όσα θέλω να είπω. Τοιαύτη ήτο η
+εντύπωσίς του εκ της σαφηνείας και της εκφραστικότητας των μιμητικών
+κινήσεων του ορχηστού εκείνου.
+
+Κυριωτέρα δε φροντίς και ο σκοπός της ορχηστικής, ως είπα, είνε η
+υπόκρισις, την οποίαν οι ορχησταί επιτηδεύουν, όπως οι ρήτορες και
+μάλιστα οι απαγγέλλοντες τας λεγομένας μελέτας• διότι ο ρήτωρ τότε
+προ πάντων επιτυγχάνει όταν τα λεγόμενα προσαρμόζονται εις τα
+πρόσωπα, περί των οποίων πρόκειται, και δεν είνε ανάρμοστα εις τους
+ήρωας ή πένητας ή γεωργούς εις τους οποίους ο λόγος αναφέρεται, αλλά
+περί εκάστου παρουσιάζουν ό,τι χαρακτηριστικόν και εξαίρετον.
+
+Αλλά θα σου διηγηθώ και το λεχθέν υπό άλλου βαρβάρου περί του χορού.
+Ιδών ούτος ότι είχον ετοιμασθή πέντε προσωπίδες διά τον ορχηστήν,—
+διότι το δράμα το οποίον έμελλε να παρασταθή διά του χορού
+περιελάμβανε πέντε πρόσωπα — ηρώτησεν, επειδή έβλεπε ένα μόνον
+χορευτήν, ποίοι θα εχόρευον και θα υπεκρίνοντο τα λοιπά πρόσωπα• όταν
+δε έμαθεν ότι ο ίδιος θα υπεκρίνετο και θα εχόρευε τα πάντα, είπε•
+Δεν εφανταζόμην, φίλε μου, ότι έχεις ένα σώμα και πολλάς ψυχάς. Αυτά
+είπεν ο βάρβαρος. Ουχί αλόγως δε οι κατοικούντες εις την Ιταλίαν
+αποκαλούν τον ορχηστήν παντόμιμον, λαμβάνοντες αφορμήν εκ των έργων
+του. Είνε δε καλή και χρήσιμος εις τον ορχηστήν και η παραίνεσις του
+ποιητού• «Τέκνον μου, να μιμηθής το θαλάσσιον ζώον, το οποίον
+προσκολλάται εις τας πέτρας, και έπειτα φρόντισε να επισκεφθής όλας
+τας πόλεις και να γνωρίσης τα ήθη των». Ομοίως ο ορχηστής πρέπει να
+προσκολλάται και να εξοικειούται προς έκαστον εκ των θεμάτων τα οποία
+υποκρίνεται.
+
+Εν γένει δε η όρχησις επαγγέλλεται να υποκρίνεται και παριστά
+χαρακτήρας και πάθη, τώρα μεν τον έρωτα, έπειτα δε την οργήν, άλλοτε
+δε την παραφροσύνην και άλλοτε την θλίψιν και πάντα ταύτα εις τους
+διαφόρους αυτών βαθμούς. Και το θαυμασιώτερον είνε ότι παρουσιάζεται
+εντός της αυτής ημέρας οτέ μεν Αθάμας μαινόμενος, οτέ δε Ινώ
+φοβουμένη, άλλοτε Ατρεύς ο ίδιος και μετ' ολίγον Θυέστης, έπειτα
+Αίγισθος ή Αερόπη. Και όλους τούτους τους χαρακτήρας μόνον είς
+άνθρωπος υποδύεται.
+
+Τα άλλα θεάματα και ακούσματα επιδεικνύουν έκαστον μίαν πράξιν, είτε
+μουσική αυλού ή κιθάρας είνε, είτε άσμα ή τραγική δραματουργία, είτε
+κωμωδία• ο ορχηστής όμως περιλαμβάνει τα πάντα και η σύνθεσίς του
+είνε ποικίλη και ανάμικτος από όλας τας τέχνας και τα μέσα της
+τέχνης, από τον αυλόν, την σύριγγα, τον κτύπον των ποδών, του
+κυμβάλου τον κρότον, του ηθοποιού την απαγγελίαν και των τραγουδιστών
+την αρμονικήν πολυφωνίαν. Ενώ δε τα άλλα είνε έργα τα μεν της ψυχής,
+τα δε του σώματος, εις την όρχησιν το ψυχικόν και το σωματικόν
+στοιχείον αναμιγνύονται• διότι τα γινόμενα εκδηλούν σκέψεις και
+συγχρόνως επιδεικνύουν της σωματικής ασκήσεως την ενέργειαν, η δε
+τελειότης της ορχήσεως συνίσταται εις την σοφίαν των χειρονομιών και
+εις το να μη γίνεται καμμία κίνησις άνευ λόγου. Διά τούτο ο Λεσβώνας
+ο Μυτιληναίος, άνθρωπος σοφός και χρηστός, απεκάλει τους ορχηστάς
+χειροσόφους και μετέβαινε να τους βλέπη με την πεποίθησιν ότι θα
+επέστρεφεν εκ του θεάτρου καλλίτερος. Ο δε Τιμοκράτης ο διδάσκαλός
+του, όταν ποτέ κατά τύχην είδεν ένα ορχηστήν χορεύοντα, Οποίον θέαμα,
+είπε, μ' έχει στερήση ο προς την φιλοσοφίαν σεβασμός.
+
+Εάν δε είνε αληθή εκείνα τα οποία περί ψυχής λέγει ο Πλάτων, ο
+ορχηστής εκδηλώνει καλώς τα τρία μέρη αυτής, το θυμικόν, όταν
+υποκρίνεται οργιζόμενον, το επιθυμητικόν, όταν παριστά ερωτευμένους,
+και το λογικόν, όταν χαλιναγωγή τα διάφορα πάθη• το τελευταίον δε
+τούτο είνε κατεσπαρμένον εις όλα τα μέρη της ορχήσεως όπως η αφή είνε
+διανεμημένη εις όλας τας αισθήσεις. Όταν δε τόσον φροντίζη περί του
+κάλλους και της αρμονίας των σχημάτων, τι άλλο πράττει παρά
+πραγματοποιεί το λεχθέν υπό του Αριστοτέλους, όστις επαινών το κάλλος
+το θεωρεί ως έν εκ των τριών τα οποία αποτελούν την ευτυχίαν; {78}
+Ήκουσα και κάποιον όστις, θέλων να εξάρη εμφαντικώτερον την σιωπήν
+των προσώπων του ορχηστικού δράματος, έλεγεν ότι και αυτή συμβολίζει
+έν εκ των δογμάτων του Πυθαγόρου. {79}
+
+Ενώ δε εκ των άλλων έργων τα μεν υπόσχονται το τερπνόν, τα δε το
+χρήσιμον, μόνον η όρχησις παρέχει και τα δύο• είνε δε το χρήσιμον
+πολύ ωφελιμώτερον όταν συνοδεύεται υπό του τερπνού. Πόσον τωόντι
+πλέον ευχάριστον είνε να βλέπη τις χορόν παρά νέους πυγμαχούντας και
+καθημαγμένους, των οποίων το αίμα τρέχει, και άλλους παλαίοντας και
+κυλιομένους εις τον κονιορτόν, πράγματα τα οποία η όρχησις πολλάκις
+εκτελεί κατά τρόπον ακριβέστερον, ωραιότερον και τερπνότερον. Η
+συνεχής κίνησις του χορού, αι συστροφαί και αι περιστροφαί αυτού, τα
+πηδήματα και του σώματος οι υπτιασμοί διά μεν τους θεατάς είνε
+τερπνά, διά δε τους χορεύοντας υγιεινότατα• διότι εκ των ασκήσεων
+εκείνην εγώ τουλάχιστον θεωρώ ως την ωραιοτέραν και ευρυθμοτέραν, η
+οποία μαλάσσει το σώμα και το λυγίζει και το ελαφρώνει και του δίδει
+την ευκολίαν εις την αλλαγήν στάσεων και συγχρόνως του παρέχει όχι
+μικράν δύναμιν. Πώς λοιπόν να μη είνε κάτι τι παναρμόνιον η όρχησις,
+η οποία οξύνει την ψυχήν και εξασκεί το σώμα, τέρπει τους βλέποντας
+και διδάσκει πολλά εκ των παλαιών συμβάντων διά των αυλών και των
+κυμβάλων και της ευρυθμίας των μελών, διά της γοητείας των οφθαλμών
+και της ακοής;
+
+Αλλά και αν θέλης ν' ακούσης μίαν ωραίαν φωνήν, πού αλλού δύνασαι να
+εύρης συναυλίαν πολυφωνοτέραν και αρμονικωτέραν; Αλλ' εάν
+περισσότερον σου αρέσουν οι ήχοι του αυλού και της σύριγγος, και
+τούτους δύνασαι αφθόνως ν' απολαύσης εις την όρχησιν. Παραλείπω ότι ο
+χαρακτήρ σου θα βελτιωθή εις αυτά τα θεάματα, όταν θα βλέπης τους
+θεατάς να εκδηλούν μίσος κατά των κακών πράξεων και να δακρύουν διά
+τ' αδικήματα. Εν γένει το θέαμα είνε ηθοπλαστικόν διά τους θεατάς.
+
+Αλλ' ο μεγαλείτερος έπαινος διά τον χορόν είνε ότι κατορθώνει να δίδη
+εις τα μέλη συγχρόνως ευκαμψίαν και δύναμιν, πράγμα τόσον παράδοξον,
+ως εάν τις κατώρθωνε να ενώση εις έν σώμα την δύναμιν του Ηρακλέους
+και την αβρότητα της Αφροδίτης.
+
+Τώρα δε θα προσπαθήσω να σου υποδείξω διά του λόγου και οποίος πρέπει
+να είνε ο άριστος ορχηστής κατά τε την ψυχήν και το σώμα. Αλλ' όσον
+αφορά την ψυχήν, ανέφερα ήδη τα περισσότερα• ότι πρέπει να έχη
+μνημονικόν, να είνε ευφυής και νοήμων και οξύς εις την αντίληψιν και
+προ πάντων ταχύς εις το ν' αυτοσχεδιάζη, προσέτι δε να δύναται να
+κρίνη ποιήματα και άσματα, να διακρίνη τας καλλιτέρας μελωδίας και να
+διορθώνη τα πλημμελή και ελαττωματικά.
+
+Το δε σώμα του νομίζω ότι πρέπει να σου παρουσιάσω σύμφωνον προς τον
+κανόνα του Πολυκλείτου. Ούτε πάρα πολύ υψηλός πρέπει να είνε, ούτε
+πάρα πολύ μικρόσωμος και νανώδης, αλλ' εντελώς σύμμετρος, ούτε
+πολύσαρκος—πράγμα ανάρμοστον εις την όρχησιν και τας υποκρίσεις
+αυτής—ούτε καθ' υπερβολήν ισχνός, το οποίον ενθυμίζει τους σκελετούς
+και τους νεκρούς. Θα σου αναφέρω δε ποίας αποδοκιμασίας επροκάλεσαν
+τα ελαττώματα ταύτα μεταξύ θεατών ικανών να κρίνουν τα τοιαύτα. Οι
+Αντιοχείς είνε λαός ευφυέστατος και αγαπά εξαιρετικώς τον χορόν μετά
+τόσης δε προσοχής και ακριβείας παρακολουθούν τα τοιαύτα θεάματα,
+ώστε ουδέν σφάλμα δύναται να διαφύγη την προσοχήν των. Όταν δέ ποτε
+ενεφανίσθη επί της σκηνής μικρόσωμος ορχηστής και παρίστα τον Έκτορα,
+πάντες συγχρόνως ανεφώνησαν• Συ είσαι ο Αστυάναξ, ο Έκτωρ δε που
+είνε; Άλλοτε, όταν κάποιος καθ' υπερβολήν υψηλός επεχείρησε να
+παραστήση διά της ορχήσεως τον Καπανέα προσβάλλοντα τα τείχη των
+Θηβών, Διασκέλισε, του εφώναξαν το τείχος, δεν έχεις ανάγκην από
+κλίμακα. Εις άλλον παχύν και πολύσαρκον, ο οποίος επεχείρει να κάμη
+μεγάλα πηδήματα, εφώναξαν• Σε παρακαλούμεν μη μας χαλάσης την σκηνήν.
+Εξ εναντίας εις άλλον καθ' υπερβολήν ισχνόν εφώναξαν «Περαστικά», ως
+να ήτο άρρωστος. Αυτά δεν τα ανέφερα διά να γελάσωμεν, αλλά διά να
+σου δείξω ότι και λαοί ολόκληροι αποδίδουν μεγάλην σπουδαιότητα εις
+την ορχηστικήν και δύνανται να κρίνουν ορθώς τα καλά και τα
+ελαττώματα αυτής.
+
+Έπειτα πρέπει πάντως να είνε ευκίνητος ο χορευτής, να έχη το σώμα
+χαλαρόν και συγχρόνως στερεόν, ούτως ώστε να λυγίζεται όταν είνε
+ανάγκη και να στέκεται αλύγιστον οσάκις πρέπει. Ότι δε η όρχησις δεν
+στερείται και των αθλητικών κινήσεων, αλλ' έχει και τας ωραιοτέρας
+αθλητικάς στάσεις του Ερμού, του Πολυδεύκους και του Ηρακλέους,
+δύνασαι να το ίδης αν προσέξης εις εκάστην των ορχηστικών μιμήσεων.
+Κατά τον Ηρόδοτον, πλέον αξιόπιστος είνε η όρασις από την ακοήν• αλλ'
+εις την όρχησιν και η όρασις και η ακοή είνε αναγκαίαι.
+
+Τόσην δε επίδρασιν έχει εις την ψυχήν η όρχησις, ώστε, αν μεταβή
+κανείς ερωτευμένος εις το θέατρον, σωφρονίζεται βλέπων ποία κακά
+αποτελέσματα έχει ο έρως• εάν δε κατέχεται υπό λύπης, αναχωρεί εκ του
+θεάτρου φαιδρότερος, ως να έπιε φάρμακον το οποίον δίδει την λήθην ή
+όπως ο ποιητής το λέγει, νηπενθές και άχολον {80}. Απόδειξις δε ότι η
+όρχησις αναπαριστά τα αισθήματα των ανθρώπων και ότι οι θεαταί
+αναγνωρίζουν έκαστος τα αισθήματά του εις τα παριστώμενα είνε ότι οι
+βλέποντες δακρύουν πολλάκις οσάκις ο χορός παριστά τίποτε θλιβερόν.
+Και αυτή η βακχική όρχησις, η οποία συνειθίζεται και εκτιμάται προ
+πάντων εις την Ιωνίαν και τον Πόντον, καίτοι είνε σατυρική, τόσον
+έχει υποδουλώση τους εκεί ανθρώπους, ώστε κατά την ωρισμένην εποχήν
+αφήνουν πάσαν άλλην ασχολίαν και επί ημέρας κάθηνται και βλέπουν
+τιτάνας και κορύβαντας, σατύρους και βουκόλους ορχουμένους. Εκτελούν
+δε τους χορούς τούτους οι ευγενέστατοι και οι πρωτεύοντες εις εκάστην
+των πόλεων, και όχι μόνον δεν εντρέπονται διά τούτο, αλλά και
+υπερηφανεύονται περισσότερον παρά διά τας ευγενείας, τα αξιώματα και
+τα προγονικά των κατορθώματα.
+
+Αφού ωμίλησα περί των προτερημάτων των ορχηστών, άκουσε τώρα και τα
+ελαττώματά των. Και τα μεν σωματικά υπέδειξα ήδη• νομίζω δε ότι κατά
+τον αυτόν τρόπον δυνάμεθα να υποδείξωμεν και τα πνευματικά αυτών
+ελαττώματα. Πολλοί εξ αυτών από αμάθειαν — διότι αδύνατον να είνε
+όλοι σοφοί — περιπίπτουν εις μεγάλα σφάλματα κατά την όρχησιν. Και
+άλλοι μεν κάμνουν κινήσεις παραλόγους, αι οποίαι, κατά το λεγόμενον,
+δεν έχουν σχέσιν προς την χορδήν• {81} και άλλα λέγει η κίνησις του
+ποδός, άλλα δε ο ρυθμός. Άλλοι δε χορεύουν μεν κατά τον ρυθμόν, αλλά
+εις τα παριστώμενα συγχέουν τας εποχάς• και ως παραδείγματα θα
+αναφέρω πράγματα τα οποία είδα. Κάποιος ο οποίος εχόρευε την γέννησιν
+του Διός και συγχρόνως την τεκνοφαγίαν του Κρόνου, συνέχεε το θέμα
+του προς τα παθήματα του Θυέστου. Άλλος υποκρινόμενος την Σεμέλην
+κεραυνοβολουμένην, την παρωμοίαζε προς την Γλαύκην, η οποία είνε
+μεταγενεστέρα.
+
+Αλλά τα σφάλματα των τοιούτων δεν πρέπει ν' αποδίδωνται εις την
+όρχησιν, ούτε πρέπει εξ αιτίας αυτών να περιφρονούμεν την τέχνην,
+αλλ' αυτούς μεν να θεωρούμεν αμαθείς, να επαινούμεν δε εκείνους
+οίτινες χορεύουν κανονικώς και κατά τον ρυθμόν της τέχνης εκτελούν τα
+διάφορα θέματα. Εν γένει δε ο χορευτής πρέπει να καταβάλλη πάσαν
+φροντίδα, ώστε παν ό,τι εκτελεί να είνε εύρυθμον, εύσχημον,
+σύμμετρον, συνεπές προς εαυτό, μη δυνάμενον να παρερμηνευθή και
+κατακριθή, χωρίς καμμίαν έλλειψιν και αποτελούμενον εκ των αρίστων
+ασκήσεων• ο ίδιος δε να έχη την μνήμην οξείαν, να έχη γνώσεις μεγάλας
+και βαθείας και να γνωρίζη μεγάλως την ανθρωπίνην ψυχήν.
+
+Τότε ο έπαινος των θεατών θα είνε εντελής, όταν έκαστος εκ των
+παρακολουθούντων την όρχησιν αναγνωρίζει εις αυτήν τα αισθήματά του
+και ως εις καθρέπτην βλέπει τον εαυτόν του εις τον ορχηστήν και όσα
+πάσχει και όσα συνειθίζει να πράττη. Όταν οι θεαταί βλέπουν έκαστος
+τας κινήσεις της ψυχής των και αναγνωρίζουν εαυτούς, αισθάνονται
+τόσην τέρψιν, ώστε δεν δύνανται να κρατηθούν, αλλ' επαινούν και
+επευφημούν ενθουσιωδώς• διότι αποτέλεσμα του θεάματος εκείνου είνε το
+Δελφικόν «Γνώθι σεαυτόν»• απέρχονται δε εκ του θεάτρου, αφού έμαθαν
+ποία πρέπει να προτιμούν και ποία ν' αποφεύγουν και εδιδάχθησαν όσα
+προηγουμένως δεν εγνώριζαν.
+
+Όπως δε εις τους λόγους, και εις την όρχησιν συμβαίνει η λεγομένη
+κακοζηλία• δηλαδή οι ορχούμενοι υπερβαίνουν το μέτρον της μιμήσεως
+και την εντείνουν πέραν του δέοντος• εάν δε πρόκηται να παραστήσουν
+τι μέγα, το παριστούν υπερμέγεθες• εάν πρόκηται να παραστήσουν τίποτε
+αβρόν, γίνονται καθ' υπερβολήν θηλυπρεπείς, τα δε ανδροπρεπή ωθούν
+μέχρι του αγρίου και θηριώδους. Και ενθυμούμαι ότι είδα κάποτε ένα
+ορχηστήν, ο οποίος προηγουμένως εθεωρείτο εκ των καλών, ήτο δε τω
+όντι τεχνίτης και αληθώς άξιος να θαυμάζεται, αλλά δεν γνωρίζω πώς
+του συνέβη να εξωκείλη εις άσχημον υπόκρισιν διά της υπερβολικής
+μιμήσεως. Ορχούμενος τον Αίαντα, παράφρονα μετά την ήτταν, τόσον
+παρεξετράπη, ώστε αντί να φαίνεται ότι υπεκρίνετο την παραφροσύνην,
+ηδύνατο να νομισθή ότι είχε παραφρονήση ο ίδιος• ενός εκ των
+κρατούντων το μέτρον διά του σιδηρού υποδήματος κατέσχισε το ένδυμα,
+αρπάσας δε τον αυλόν ενός εκ των αυλητών, εκτύπησε δι' αυτού κατά
+κεφαλής τον Οδυσσέα, όστις εστέκετο πλησίον και υπερηφανεύετο διά την
+νίκην, και αν η περικεφαλαία δεν τον επροφύλλατεν, αλλ' εδέχετο
+ολόκληρον το κτύπημα η κεφαλή, θα εφονεύετο ο ταλαίπωρος Οδυσσεύς,
+διότι του έτυχε τοιούτος παράφρων ορχηστής. Αλλά και οι θεαταί όλοι
+συνεμερίζοντο την παραφροσύνην του Αίαντος και ανεπήδων και
+εκραύγαζον και έρριπτον τα ενδύματά των, καθότι οι μεν ήσαν απλοϊκοί
+και του όχλου άνθρωποι και δεν είχον αντίληψιν του μέτρου και του
+κοσμίου, ούτε ηδύναντο να διακρίνουν το κακόν από το καλόν και
+ενόμιζον τας υπερβολάς του ορχηστού ως τελείαν μίμησιν του πάθους, οι
+δε μορφωμένοι ενόουν μεν το άτοπον και δυσηρεστούντο διά τα γινόμενα,
+αλλά δεν ετόλμων να εκδηλώσουν την αποδοκιμασίαν των και μολονότι
+έβλεπον ότι τα γινόμενα δεν παρίστων την παραφροσύνην του Αίαντος,
+αλλ' ήσαν παραφροσύνη του ορχηστού, εχειροκρότουν και αυτοί,
+καλύπτοντες διά των επευφημιών την ασχημίαν της ορχήσεως. Δεν ηρκέσθη
+δε εις αυτά μόνον ο εξαίρετος εκείνος ορχηστής, αλλ' έπραξε και κάτι
+τι άλλο πολύ γελοιωδέστερον κατέβη εκ της σκηνής και εκάθισεν εις το
+μέσον του θεάτρου εις μίαν εκ των θέσεων των ωρισμένων διά τους
+συγκλητικούς, μεταξύ δύο πρώην υπάτων, οίτινες κατελήφθησαν υπό φόβου
+μήπως θα τους εμαστίγωνεν, όπως τον κριόν τον οποίον ο Αίας κτυπά.
+Και άλλοι μεν εθαύμαζον το πράγμα, άλλοι δε εγέλων και μερικοί
+υπώπτευον μήπως εκ της υπερβολικής μιμήσεως έπαθε πραγματικώς εκείνο
+το οποίον υπεκρίνετο. Αλλά λέγεται ότι και ο ίδιος, όταν συνήλθε,
+τόσον μετενόησε δι' όσα έπραξεν, ώστε εκ της λύπης του ησθένησε διότι
+ενομίσθη ότι αληθώς είχε παραφρονήση. Εξεδήλωσε δε και άλλως την
+μεταμέλειάν του, διότι όταν οι θαυμασταί του τον εκάλεσαν να χορεύση
+εκ νέου τον Αίαντα, παρουσίασεν άλλον ορχηστήν και είπε προς τους
+θεατάς• Είνε αρκετόν ότι παρεφρόνησα μίαν φοράν. Τον ελύπησε δε προ
+πάντων η επιτυχία ενός ομοτέχνου και αντιζήλου, όστις αναλαβών να
+χορεύση τον αυτόν Αίαντα, τόσον κοσμίως και με τόσην τέχνην υπεκρίθη
+την παραφροσύνην, ώστε επηνέθη διότι έμεινεν εντός των κανόνων της
+ορχήσεως και δεν παρεξετράπη εις υπερβολάς ασχήμους.
+
+Αρκούμαι εις αυτά, φίλε μου, εκ των πολλών τα οποία ηδυνάμην να σου
+είπω περί της αξίας της ορχήσεως, διά να μη αγανακτής και θεωρής
+ανεξήγητον την αγάπην την οποίαν τρέφω προς αυτήν. Εάν δε θελήσης να
+συμμερισθής μετ' εμού το θέαμα, είμαι βέβαιος ότι θα σε κατακτήση και
+η αγάπη σου προς τον χορόν θα φθάση μέχρι μανίας. Και δεν θα ευρεθώ
+εις την ανάγκην να σου είπω, όπως η Κίρκη•
+
+    Θαύμα μ' έχει ως ούτι πιών τάδε φάρμακ' εθέλχθης {82},
+
+διότι θα μαγευθής χωρίς συγχρόνως ν' αποκτήσης όνου κεφαλήν ή καρδίαν
+χοίρου• {83} αλλά το μεν πνεύμα σου θα γίνη ισχυρότερον, τόσον δε θα
+ευχαριστηθής, ώστε και εις άλλους θα δώσης να πίουν εκ του ποτού.
+Εκείνο που λέγει ο Όμηρος περί της χρυσής ράβδου του Ερμού, ότι και
+«ανδρών όμματα θέλγει ων εθέλει»,
+
+    τους δ' αύτε και υπνώοντας εγείρει, {84}
+
+τούτο εντελώς εφαρμόζεται και εις την όρχησιν, η οποία και τους
+οφθαλμούς θέλγει και το πνεύμα διεγείρει και εξυψώνει μέχρι των
+γεγονότων τα οποία αναπαριστά.
+
+ΚΡΑΤ. Τώρα, Λυκίνε, σε πιστεύω και σε ακούω με όλην μου την προσοχήν.
+Να ενθυμήσαι δε, φίλε μου, όταν θα πας εις το θέατρον, να κρατήσης
+και δι' εμέ μίαν θέσιν, διά να συμμερισθώ και εγώ την σοφίαν την
+οποίαν εκείθεν αποκομίζεις.
+
+
+
+ΕΥΝΟΥΧΟΣ
+
+
+
+ΠΑΜΦΙΛΟΣ. Από που έρχεσαι, Λυκίνε, και γιατί γελάς; Η αλήθεια είνε
+ότι πάντοτε είσαι εύθυμος, αλλά σήμερον η ευθυμία σου είνε, φαίνεται,
+τόσον εξαιρετική, ώστε δεν δύνασαι να κρατηθής.
+
+ΛΥΚΙΝΟΣ. Έρχομαι από την αγοράν, Πάμφιλε• θα γελάσης δε και συ ομοίως
+αν ακούσης την δίκην εις την οποίαν παρευρέθηκα, δίκην μεταξύ
+φιλοσόφων.
+
+ΠΑΜΦ. Και μόνον ότι φιλόσοφοι έχουν δίκας μεταξύ των είνε αρκετά
+γελοίον, διότι πρέπει, και αν η αφορμή της διενέξεώς των είνε
+σπουδαία, να λύουν τας διαφοράς των ειρηνικώς.
+
+ΛΥΚΙΝ. Πώς ήτο δυνατόν να δικασθούν ειρηνικώς άνθρωποι οι οποίοι άμα
+αντικρύσθησαν έρριψαν ο ένας εναντίον του άλλου ολοκλήρους αμάξας
+ύβρεων, φωνάζοντες και πεισματωδώς αντιλογούντες;
+
+ΠΑΜΦ. Μήπως, Λυκίνε, εφιλονείκουν περί φιλοσοφικών ζητημάτων, όπως
+συνήθως συμβαίνει όταν ανήκουν εις αντιθέτους σχολάς;
+
+ΛΥΚΙΝ. Καθόλου, αλλά κάτι άλλο συνέβαινε• διότι ήσαν ομόφρονες και
+της αυτής σχολής. Αλλ' εγίνετο δίκη πραγματική ενώπιον δικαστηρίου
+αποτελουμένου από τους επιφανεστέρους, πρεσβυτέρους και σοφωτάτους
+των πολιτών, ενώπιον των οποίων πας άλλος θα εντρέπετο να είπη την
+έλαχίστην άτοπον λέξιν και όχι να φθάση εις τόσην αναισχυντίαν.
+
+ΠΑΜΦ. Λοιπόν δεν μου λέγεις τώρα ποίον ήτο το αντικείμενον της δίκης,
+διά να μάθω και το αίτιον της τόσης σου ευθυμίας;
+
+ΛΥΚ. Ως γνωρίζεις, ο αυτοκράτωρ έχει ορίση μισθόν όχι μικρόν διά τους
+φιλοσόφους κατά σχολάς, τους Στωικούς, τους Πλατωνικούς και
+Επικουρίους, προσέτι δε και τους Περιπατητικούς, μισθόν ίσον δι'
+όλους. Άμα δε κανείς των μισθοδοτουμένων αποθάνη, ο αντικαταστάτης
+του εκλέγεται διά ψηφοφορίας κατόπιν διαγωνισμού υπό των
+επιφανεστέρων πολιτών και τα έπαθλα του αγώνος τούτου δεν είνε δέρμα
+βωδινόν, ούτε ένα σφακτόν, όπως εις τους ομηρικούς αγώνας, αλλά δέκα
+χιλιάδες δραχμαί κατ' έτος υπό τον όρον ο ούτω μισθοδοτούμενος να
+διδάσκη φιλοσοφίαν τους νέους.
+
+ΠΑΜΦ. Αυτά τα γνωρίζω, ήκουσα δε ότι και κάποιος εξ αυτών απέθανε προ
+ολίγου καιρού, ο είς εκ των Περιπατητικών, νομίζω.
+
+ΛΥΚ. Λοιπόν αυτή είνε, Πάμφιλε, η Ελένη διά την οποίαν οι δύο
+φιλόσοφοι εμονομάχουν. Αλλ' έως εδώ το μόνον γελοίον ήτο ότι, ενώ
+έλεγαν ότι είνε φιλόσοφοι και καταφρονούν τα χρήματα, έπειτα
+ηγωνίζοντο δι' αυτά ως υπέρ κινδυνευούσης πατρίδος, θρησκείας και
+τάφων προγονικών.
+
+ΠΑΜΦ. Το βέβαιον είναι ότι οι Περιπατητικοί δεν αποκλείουν εις τα
+δόγματά των την αγάπην των χρημάτων, αλλά θεωρούν τον πλούτον ως
+τρίτον αγαθόν.
+
+ΛΥΚΙΝ. Καλά λέγεις. Αυτά τωόντι λέγουν και επομένως ο πόλεμος των ήτο
+υπέρ των πατρίων. Αλλ' άκουσε τώρα και τα κατόπιν. Πολλοί ήσαν οι
+λαβόντες μέρος εις τους επιταφίους εκείνους αγώνας• αλλά την νίκην
+διεφιλονείκουν δύο, ο γέρων Διοκλής — ξέρεις ποιόν λέγω, εκείνον τον
+φιλόνεικον και θυμώδη—και ο Βαγώας ο θεωρούμενος ευνούχος. Κατ' αρχάς
+επέδειξεν έκαστος την ρητορικήν του δεινότητα και την γνώσιν των
+φιλοσοφικών δογμάτων, προ πάντων δε των Αριστοτελικών θεωριών•
+εφαίνοντο δε και οι δύο εξίσου δυνατοί. Αλλ' ο αγών δεν περιωρίσθη
+μόνον εις τας ιδέας• ο Διοκλής αφήσας την επίδειξιν των φιλοσοφικών
+του γνώσεων εστράφη προς το πρόσωπον του Βαγώα και ήρχισε να επικρίνη
+τον βίον αυτού• έπειτα δε και ο Βαγώας απαντών επετέθη προσωπικώς
+κατά του αντιπάλου του.
+
+ΠΑΜΦ. Αυτό είνε σωστό, Λυκίνε, και αυτά κυρίως έπρεπε να εξετασθούν
+εις τον διαγωνισμόν εκείνον και αν εγώ ήμουν κριτής, μου φαίνεται ότι
+αυτό κυρίως θα εξήταζα και θα έδιδα την ψήφον μου μάλλον εις εκείνον
+του οποίου ο βίος είνε χρηστότερος παρά εις εκείνον ο οποίος είνε εις
+τους λόγους δεξιώτερος και ικανώτερος εις τας συζητήσεις.
+
+ΛΥΚ. Καλά λέγεις και εις τούτο συμφωνώ μαζή σου. Αφού δε έρριψαν
+εναντίον αλλήλων όλας του κόσμου τας ύβρεις και τας κατηγορίας, ο
+Διοκλής είπεν εις το τέλος ότι ουδέ επιτρέπεται εις τον Βαγώαν να
+παρουσιάζεται ως φιλόσοφος και να διδάσκη φιλοσοφίαν και να διεκδική
+αμοιβάς δι' αυτήν, καθότι είνε ευνούχος. Έλεγε δε ότι όχι μόνον από
+την φιλοσοφίαν πρέπει να αποκλείωνται οι τοιούτοι, αλλά και από τους
+ναούς και από πάσαν συνέλευσιν ανθρώπων και πάσαν θρησκευτικήν
+τελετήν, καθότι είνε απαίσιοι και, αν κανείς εξερχόμενος τους
+συναντήση, είνε κακόν συναπάντημα. Ο ευνούχος, ως έλεγεν, ούτε
+άνδρας, ούτε γυναίκα είνε, αλλά κάτι τι σύνθετον και μικτόν και
+τερατώδες, έξω της ανθρωπίνης φύσεως.
+
+ΠΑΜΦ. Αληθώς το θέμα της συζητήσεως ήτο πρωτότυπον, αρχίζω δε και εγώ
+να διατίθεμαι ευθύμως από αυτήν την αλλόκοτην κατηγορίαν. Ο δε άλλος
+τι είπε; Εσιώπησεν ή διέψευσε την κατηγορίαν;
+
+ΛΥΚΙΝ. Κατ' αρχάς εφάνη ότι κατελήφθη υπό εντροπής και δειλίας, όπως
+συμβαίνει συνήθως εις τους ευνούχους, και επί πολύ εσιώπα και
+εκοκκίνιζε και ίδρωνεν επί τέλους δε με φωνήν λεπτήν και γυναικείαν
+απήντησεν ότι δεν είχε δίκαιον ο Διοκλής ν' αποκλείη από την
+φιλοσοφίαν ένα άνθρωπον διά τον λόγον ότι είνε ευνούχος, αφού και εις
+γυναίκας επιτρέπεται να διδάσκωνται και να διδάσκουν φιλοσοφίαν και
+ως παραδείγματα ανέφερε την Ασπασίαν, την Διοτίμαν και την Θαργηλίαν
+και κάποιον ακαδημαϊκόν Κελτόν, ευνούχον, ο οποίος ολίγον προ των
+ημερών μας είχε διακριθή ως σοφιστής εις την Ελλάδα. {85} Ο Διοκλής
+απήντησεν ότι και εκείνον, αν παρουσιάζετο και είχε τας αυτάς
+αξιώσεις, θα απέκλειε, χωρίς να λογαριάση την υπόληψιν την οποίαν
+είχε μεταξύ των πολλών. Ανέφερε δε και λόγους διαφόρους οίτινες είχον
+λεχθή και προς εκείνον υπό των Στωικών και των Κυνικών σκωπτόντων την
+σωματικήν του ατέλειαν.
+
+Το ζήτημα λοιπόν ετίθετο προς τους δικαστάς αν έπρεπε να γίνη δεκτός
+εις τον διαγωνισμόν ευνούχος αξιών να του ανατεθή η διδασκαλία των
+νέων. Και ο μεν Διοκλής έλεγεν ότι ο φιλόσοφος πρέπει να έχη και
+αρτιότητα σώματος και προ πάντων μεγάλην γενειάδα, η οποία να εμπνέη
+εις τους προσερχομένους διά να διδαχθούν εμπιστοσύνην και να είνε
+αξία των δέκα χιλιάδων δραχμών τας οποίας θα λαμβάνη από τον
+αυτοκράτορα• ο ευνούχος όμως είναι χειρότερος και του βακήλου• {86}
+διότι ο μεν βάκηλος υπήρξε και επ' ολίγον καιρόν εις την ζωήν του
+άνδρας, ενώ του ευνούχου απεκόπησαν ευθύς εξ αρχής τα ανδρικά
+γνωρίσματα και μετεβλήθη εις ζώον αμφίβολον, όπως αι κορώναι, αι
+οποίαι ούτε εις τας περιστεράς ούτε εις τους κόρακας συγκαταλέγονται.
+Ο δε άλλος αντέτεινεν ότι ο αγών δεν ήτο περί σωματικών προτερημάτων,
+αλλ' έπρεπε να εξετασθούν τα προσόντα του πνεύματος και του
+χαρακτήρος και η γνώσις των φιλοσοφικών δογμάτων• και εκάλει ως
+μάρτυρα τον Αριστοτέλην, όστις τόσον θαυμασμόν έτρεφε προς τον
+ευνούχον Ερμείαν, τον τύραννον της Ατάρνης, ώστε και θυσίας
+προσέφερεν εις αυτόν ως θεόν. Ετόλμησε δε ο Βαγώας και να προσθέση
+ότι ο ευνούχος είνε πολύ καταλληλότερος διά τους νέους διδάσκαλος,
+διότι δεν ηδύνατο να κινήση υποψίας, ούτε να κατηγορηθή ως ο Σωκράτης
+ως διαφθείρων τους νέους. Επειδή δε ο αντίπαλός του τον έσκωψε και
+διά το αγένειον πρόσωπόν του, έδωκε την εξής αστείαν, ως τουλάχιστον
+την ενόμιζεν, απάντησιν• Εάν πρέπει να κρίνωμεν τους φιλοσόφους από
+τα γένεια, τότε ο τράγος πρέπει να προτιμηθή από όλους.
+
+Επειτα παρενέβη εις την συζήτησιν κάποιος τρίτος—του οποίου το όνομα
+θα μου επιτρέψης ν' αποσιωπήσω—και είπε• Και όμως, ω άνδρες δικασταί,
+εάν εκδυθή αυτός ο έχων το πρόσωπον άτριχον και την φωνήν γυναικείαν
+και καθ' όλα τα άλλα ομοιάζων προς ευνούχον, θα παρουσιασθή πολύ
+ανδρικός. Αν δεν είνε ψευδή όσα λέγονται περί αυτού, και ως μοιχός
+συνελήφθη μίαν φοράν, «άρθρα εν άρθροις έχων» {87}, όπως λέγει ο
+νόμος του Σόλωνος• αλλά τότε καταφυγών εις τον ευνούχον, ως εις
+κρησφύγετον, απελύθη, διότι οι δικασταί επίστευσαν μάλλον εις την
+μορφήν του παρά εις την κατηγορίαν. Τώρα όμως μου φαίνεται ότι είνε
+έτοιμος ν' αλλάξη γνώμην χάριν του μισθού.
+
+Οι λόγοι ούτοι εκίνησαν γενικόν γέλωτα ως ήτο επόμενον. Ο δε Βαγώας
+περισσότερον εταράσσετο, ήλλασσε χρώματα και ελούετο υπό ψυχρού
+ιδρώτος. Ευρίσκετο εις αμηχανίαν, διότι και το έγκλημα της μοιχείας
+δεν ηδύνατο ν' αποδεχθή και την κατηγορίαν ταύτην εθεώρει χρήσιμον
+εις τον παρόντα αγώνα.
+
+ΠΑΜΦ. Αληθώς αστεία είνε όλα αυτά και φαντάζομαι ότι θα εγελάσατε
+πολύ οι παριστάμενοι. Αλλά πώς ετελείωσεν η υπόθεσις και τι
+απεφάσισαν οι δικασταί;
+
+ΛΥΚ. Δεν εσυμφώνησαν όλοι, αλλ' οι μεν ήσαν της γνώμης να τον
+εκδύσουν και να τον εξετάσουν όπως τους αγοραζομένους μούλους, διά να
+πεισθούν αν ηδύνατο να φιλοσοφή διά των όρχεων, οι δε άλλοι
+επρότειναν κάτι τι ακόμη αστειότερον, να καλέσουν γυναίκας εκ των
+εμπορευομένου τον έρωτα και να του επιβάλουν να συνευρεθή με μίαν εξ
+αυτών, να παρίσταται δε είς εκ των δικαστών, ο πρεσβύτερος και
+αξιοπιστότερος, διά να βεβαιωθή εάν φιλοσοφή. Έπειτα, επειδή όλων τα
+εντόσθια είχον αρχίση να πονούν από τους σπασμούς του γέλωτος,
+απεφάσισαν να παραπέμψουν την δίκην εις την Ιταλίαν. Τώρα δε, ως
+λέγεται, ο Διοκλής γυμνάζεται εις την ρητορικήν και ετοιμάζει την
+κατηγορίαν και ανακινεί την υπόθεσιν της μοιχείας. Πράττει δηλαδή
+ό,τι οι αδέξιοι δικηγόροι• διότι προσπαθών ν' αποδείξη ότι ο
+αντίπαλός του είνε ανήρ, ενεργεί κατά του συμφέροντός του. Ο δε
+Βαγώας εις άλλα, ως λέγεται, καταγίνεται• εξασκείται εις τον
+ανδρισμόν και έχει την υπόθεσίν του διηνεκώς ανά χείρας, ελπίζων ότι
+εις το τέλος θα νικήση, αν αποδείξη ότι δεν είνε κατώτερος των
+επιβητόρων όνων. Αυτή, φαίνεται, φίλε μου, θεωρείται ως η ορθοτέρα
+αντίληψις της φιλοσοφίας και ως αναμφισβήτητος απόδειξις. Ώστε και
+διά τον υιόν μου, ο οποίος είνε ακόμη πολύ μικρός, θα ευχηθώ να έχη
+όχι το πνεύμα, ούτε την γλώσσαν, αλλά το αιδοίον κατάλληλον διά την
+φιλοσοφίαν.
+
+
+
+ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΩΝΑΚΤΟΣ
+
+
+
+Και η καθ ημάς εποχή δεν υπήρξε παντελώς άγονος εις ανθρώπους
+σπουδαίους και αξιομνημονεύτους, όχι μόνον διά την υπερφυσικήν
+σωματικήν δύναμιν, αλλά και διά την τελείαν σοφίαν• εννοώ δε τον
+Βοιώτιον Σώστρατον, τον οποίον οι Έλληνες απεκάλουν και εθεώρουν
+Ηρακλήν, και κυρίως τον φιλόσοφον Δημώνακτα. Τους εγνώρισα και τους
+εθαύμασα, τον δεύτερον δε εξ αυτών, τον Δημώνακτα, και επί πολύ
+συνανεστράφην. Και όσον μεν διά τον Σώστρατον εις άλλο βιβλίον {88}
+έκαμα λόγον περί του τεραστίου αναστήματός του, περί της υπερβολικής
+του δυνάμεως, της υπαιθρίου επί του Παρνασσού ζωής του, πως εκοιμάτο
+επί των χόρτων και έζη αγρίαν ζωήν και έπραττεν έργα σύμφωνα προς το
+όνομά του φονεύων ληστάς, ανοίγων οδούς εις δύσβατα μέρη και
+κατασκευάζων γεφύρας εις τας επικινδύνους διαβάσεις.
+
+Είνε δε δίκαιον να γράψω τώρα και περί του Δημώνακτος το μεν διά να
+μεταδώσω όσον δύναμαι εις τους μεταγενεστέρους την μνήμην του, το δε
+διά να έχουν οι αγαθοί την φύσιν νέοι και προς την φιλοσοφίαν
+ρέποντες παράδειγμα τελείας αρετής και εκ της εποχής μας και να
+μιμούνται εκείνον όστις, ως εγνώρισα, υπήρξεν άριστος φιλόσοφος, και
+να μη αποβλέπουν αποκλειστικώς και μόνον εις τα αρχαία υποδείγματα.
+
+Ο Δημώναξ κατήγετο εκ Κύπρου, από οικογένειαν επιφανή, και διά την
+κοινωνικήν αυτής τάξιν και διά τον πλούτον. Αλλά περιφρονήσας πάντα
+ταύτα και ποθήσας αγαθά ευγενέστερα, επεδόθη εις την φιλοσοφίαν,
+χωρίς να παρακινηθή υπό του Αγαθοδούλου, ούτε του προ τούτου
+υπάρξαντος Δημητρίου, ούτε του Επικτήτου• ήκουσε μεν την διδασκαλίαν
+όλων τούτων, προσέτι δε και του Τιμοκράτους του Ηρακλεώτου, ανδρός
+σοφού διακρινομένου και κατά την ευφράδειάν και κατά την σοφίαν,
+αλλ'εξ ιδίας κλίσεως προς τα καλά και εμφύτου προς την φιλοσοφίαν
+αγάπης, ήτις εξεδηλώθη από της παιδικής του ηλικίας, κατεφρόνησεν όλα
+τα ανθρώπινα αγαθά και εξ ολοκλήρου αφωσιώθη εις την ελευθερίαν και
+την παρρησίαν. Υπήρξε δε ο βίος του ευθύς και τα ήθη του αγνά και
+ανεπίληπτα και διά τους άλλους ήτο υπόδειγμα ο χαρακτήρ του και η
+ειλικρίνεια των φιλοσοφικών του αρχών. Δεν έφθασε δε εις την
+φιλοσοφικήν ταύτην τελειότητα χωρίς παρασκευήν και μάθησιν, αλλά και
+τους ποιητάς εμελέτησε και τους περισσοτέρους εγνώριζεν από μνήμης
+και εις το λέγειν είχεν ασκηθή και τα φιλοσοφικά δόγματα εγνώριζε
+κατά βάθος. Είχε προσέτι γυμνάση το σώμα του και εξασκήση προς την
+καρτερίαν, η δε κυρία φροντίς αυτού ήτο να μη έχη ανάγκην κανενός•
+διά τούτο και όταν ενόησεν ότι δεν ηδύνατο πλέον να επαρκή εις
+εαυτόν, απήλθεν εκουσίως εκ της ζωής, αφήσας μεγάλην υπόληψιν εις
+τους αρίστους των Ελλήνων.
+
+Δεν περιωρίσθη δε εις έν είδος φιλοσοφίας, αλλ' αναμίξας διάφορα δεν
+εφαίνετο εις ποίον εξ αυτών έδιδε την προτίμησίν του• φαίνεται όμως
+ότι κάπως περισσότερον απέκλινε προς την Σωκρατικήν φιλοσοφίαν,
+μολονότι κατά το ένδυμα και την απλότητα του βίου εφαίνετο μιμούμενος
+τον Διογένην, χωρίς όμως να επιτηδεύη παράξενον τρόπον βίου διά να
+θαυμάζεται και κινή την περιέργειαν• Έζη όπως όλοι και συνανεστρέφετο
+τους πάντας με αφέλειαν, χωρίς την ελαχίστην έπαρσιν.
+
+Την ειρωνείαν του Σωκράτους δεν μετεχειρίζετο, αλλ' αι ομιλίαι του
+ήσαν πλήρεις αττικής χάριτος, ούτως ώστε οι συναναστρεφόμενοι αυτόν
+ούτε τον κατεφρόνουν ως χυδαίον, ούτε τας επιτιμήσεις του απέφευγον
+ως άγαν αυστηράς, αλλ' απήρχοντο καταγοητευμένοι, κοσμιώτεροι,
+ευθυμότεροι και αισιόδοξοι. Ουδέποτε τον είδε κανείς να φωνάζη, να
+φιλονεική με πείσμα ή ν' αγανακτή, και όταν ακόμη ευρίσκετο εις την
+ανάγκην να επιπλήξη κανένα• αλλά τα μεν σφάλματα κατέκρινε, προς δε
+τους σφάλλοντας ήτο επιεικής, μιμούμενος τους ιατρούς, οι οποίοι
+θεραπεύουν τα νοσήματα, αλλά δεν οργίζονται κατά των αρρώστων.
+Εφρόνει ότι το σφάλμα είνε ανθρώπινον, θείον δε ή άξιον ανθρώπου
+ισοθέου το να διορθώνη τους σφάλλοντας. Τοιούτον βίον ζων, διά μεν
+τον εαυτόν του δεν είχε καμμίαν ανάγκην, τους φίλους του όμως
+εβοήθει• και εις εκείνους μεν εξ αυτών οίτινες ενόμιζον ότι ευτυχούν
+υπενθύμιζεν ότι διά πρόσκαιρα αγαθά υπερηφανεύονται, εκείνους δε οι
+οποίοι εθλίβοντο ένεκα πενίας ή ελυπούντο δι' εξορίαν ή παρεπονούντο
+διά γήρας ή διά νόσημα, παρηγόρει με φαιδρότητα λέγων• Δεν βλέπετε
+ότι εντός ολίγου θα τελειώσουν αυτά τα οποία σας λυπούν, θα επέλθη δε
+λήθη και των ευτυχημάτων και των δεινοπαθημάτων και όλοι θα φθάσωμεν
+εις αιωνίαν ελευθερίαν; Εφρόντιζε να συμφιλιώνη αδελφούς διχονοούντας
+και να επαναφέρη την ειρήνην μεταξύ των γυναικών και των συζύγων.
+Συνέβη δε και ν' απευθύνη με ευφράδειαν παραινέσεις προς λαούς
+στασιάζοντας και να τους πείση να έλθουν εις μετριοπαθέστερα
+αισθήματα χάριν της πατρίδος. Τοιούτος ήτο ο τρόπος της φιλοσοφίας
+του, πράος και ήμερος και φαιδρός.
+
+Τον ελύπει μόνον ασθένεια ή θάνατος φίλου, διότι ως μέγιστον των
+ανθρωπίνων αγαθών εθεώρει την φιλίαν. Διά τούτο ήτο φίλος προς όλους
+και δεν υπήρχε κανείς τον οποίον να μη εθεώρει οικείον, αφού ήτο
+άνθρωπος. Δεν απέφευγε δε την συναναστροφήν κανενός και μόνον από
+εκείνους απεμακρύνετο των οποίων η διαφθορά τού εφαίνετο αθεράπευτος.
+Πάντα δε ταύτα έπραττε και έλεγε μετά χάριτος και καλωσύνης και, ως ο
+κωμικός ποιητής είπε, πάντοτε η πειθώ εκάθητο επί των χειλέων του.
+Διά τούτο και ο λαός όλος των Αθηνών και οι άρχοντες τον εθαύμαζον
+καθ' υπερβολήν και τον εθεώρουν ως πρόσωπον εξαιρετικόν. Το βέβαιον
+είνε ότι κατ' αρχάς ηνόχλει τους περισσοτέρους η ειλικρίνεια του και
+εκίνησεν εναντίον του μίσος όχι μικρότερον εκείνου το οποίον
+κατέστρεψε τον Σωκράτην, συνώμοσαν δε και κατ' αυτού διάφοροι Άνυτοι
+και Μέλητοι και του απέδιδον τας αυτάς κατηγορίας, ότι δεν τον είδε
+κανείς ποτε να προσφέρη θυσίαν και ότι μόνος εξ όλων δεν είχε μυηθή
+εις τα Ελευσίνια μυστήρια. Τότε εφόρεσε καθαρόν ένδυμα, έθεσε
+στέφανον επί της κεφαλής του και, εμφανισθείς με θάρρος εις την
+συνέλευσιν του λαού, απελογήθη διά τα μεν με γλυκύτητα, διά τα δε
+τραχύτερον ή όσον ήθελε. Διά την κατηγορίαν ότι δεν προσέφερέ ποτε
+θυσίαν εις την Αθηνάν είπε• Μη απορείτε, ω άνδρες Αθηναίοι, εάν δεν
+της προσέφερα θυσίαν έως τώρα, διότι ενόμιζα ότι δεν έχει ανάγκην από
+τας θυσίας μου. Διά δε την άλλην κατηγορίαν, την περί των μυστηρίων,
+είπεν ότι δεν ηθέλησε να μυηθή εις αυτά σκεπτόμενος ότι, αν μεν εις
+τα μυστήρια εγίνοντο πράξεις κακαί, δεν θα ηδύνατο να τας αποσιωπήση
+προς τους αμυήτους, αλλά θα τους απέτρεπεν από αυτά• εάν δε ήσαν
+καλά, θα τ' απεκάλυπτεν εις όλους εκ φιλανθρωπίας. Ώστε οι Αθηναίοι,
+ενώ είχον ετοιμασθή να τον λιθοβολήσουν, κατεπραΰνθησαν αμέσως και
+διετέθησαν συμπαθώς προς αυτόν, έκτοτε δε ήρχισαν να τον σέβωνται και
+έφθασαν να τον θαυμάζουν, καίτοι ο προς αυτούς λόγος του ήρχισε με
+τραχύ προοίμιον• Άνδρες Αθηναίοι, είπε, έρχομαι προς υμάς
+στεφανωμένος ως σφάγιον και δύνασθε να θυσιάσετε και εμέ, διότι προ
+πολλού δεν ετελέσατε θυσίας υπό αισίους οιωνούς.
+
+Τώρα θα αναφέρω τινά εξ όσων είπεν ευστόχως και ευφυώς• νομίζω δε
+πρέπον ν' αρχίσω από τον Φαβωρίνον {89} και εξ εκείνων τα οποία προς
+αυτόν είπεν ο Δημώναξ.
+
+Όταν ο σοφιστής εκείνος ήκουσε παρά τινος ότι ο Δημώναξ έσκωπτε τας
+ομιλίας του και μάλιστα τας μελωδίας τας οποίους παρενέβαλλεν εις
+αυτάς, και κατηγόρει τούτο ως θηλυπρεπές και ανάρμοστον εις την
+φιλοσοφίαν, μετέβη προς τον Δημώνακτα και του είπε ποίος ήτο αυτός ο
+οποίος εχλεύαζε τους λόγους του. Άνθρωπος, απήντησεν ο Δημώναξ, του
+οποίου τα ώτα δεν απατώνται. Επιμένοντος δε του σοφιστού και
+ερωτώντος τον Δημώνακτα• ποία εφόδια έχεις, συ ο αστείος διά να
+διατείνεσαι ότι είσαι φιλόσοφος; Όρχεις, απήντησεν ο Δημώναξ. Άλλην
+φοράν ο αυτός ηρώτα τον Δημώνακτα ποίον φιλοσοφικόν σύστημα προτιμά.
+Εκείνος δε απήντησε• ποίος σου είπεν ότι φιλοσοφώ; Και
+απομακρυνόμενος εγέλασε δυνατά• ερωτήσαντος δε του άλλου διατί γελά,
+Διότι θέλεις να διακρίνωνται οι φιλόσοφοι από τα γένεια, ενώ συ είσαι
+σπανός. Μίαν φοράν ο Σιδώνιος, ο οποίος υπήρξε σοφιστής εκ των
+ευδοκίμων εις τας Αθήνας, έλεγε περί του εαυτού του ότι εδοκίμασε και
+εγνώρισε πάσαν φιλοσοφίαν• αλλά μάλλον ας επαναλάβωμεν αυτούς τους
+λόγους του• εάν ο Αριστοτέλης με καλέση, έλεγε, θα τον ακολουθήσω εις
+το Λύκειον αν ο Πλάτων, θα μεταβώ εις την ακαδημίαν• αν ο Ζήνων, θα
+διατρίψω εις την Ποικίλην Στοάν αν ο Πυθαγόρας με καλέση, θα σιωπήσω.
+Τότε εσηκώθη εκ του μέσου των ακροατών ο Δημώναξ και του είπεν• Ο
+Πυθαγόρας λοιπόν σε καλεί.
+
+Όταν δε ο Πύθων, νεανίσκος ωραίος, και υιός πλουσίου Μακέδόνος, τον
+παρηνώχλει και του απηύθυνε μίαν ερώτησιν σοφιστικήν και επέμενε
+ζητών την λύσιν, Εκείνο το οποίον γνωρίζω, παιδί μου, του είπε, είνε
+ότι είσαι τετραπερασμένος. Επειδή δε ο νέος εθύμωσε διά το
+διφορούμενον εκείνο σκώμμα {90} και του είπεν απειλητικώς, θα σου
+δείξω τώρα αμέσως τον άνδρα, ο Δημώναξ εγέλασε και ηρώτησεν• ώστε
+έχεις άνδρα;
+
+Είχεν εμπαίξη ένα αθλητήν Ολυμπιονίκην, ο οποίος παρουσιάσθη με
+ένδυμα χρωματιστόν, ο δε αθλητής τον εκτύπησε με πέτραν εις την
+κεφαλήν, και το αίμα ήρχισε να τρέχη. Οι παρόντες ηγανάκτησαν, ως εάν
+αυτοί εκτυπήθησαν, και εφώναζαν να υπάγουν εις τον ανθύπατον, ο δε
+Δημώναξ, όχι, είπεν, εις τον ανθύπατον, αλλ' εις τον ιατρόν.
+
+Άλλοτε εύρε καθ' οδόν δακτύλιον και διά τοιχοκολλήσεως εις την αγοράν
+εζήτει εκείνον όστις τον έχασε να προσέλθη, να είπη το βάρος του
+δακτυλίου, το είδος και την σφραγίδα του δακτυλιολίθου διά να τον
+λάβη• μετέβη λοιπόν κάποιος ευειδής νεανίσκος, διατεινόμενος ότι
+αυτός απώλεσε τον δακτύλιον. Αλλ' επειδή ο Δημώναξ είδεν ότι
+εψεύδετο, του είπε• Πήγαινε, παιδί μου, και φύλαττε τον δακτύλιον
+σου, διότι δακτυλίδι δεν έχασες.
+
+Κάποιος Ρωμαίος γερουσιαστής, παρεπιδημών εις τας Αθήνας, παρουσίασεν
+εις τον Δημώνακτα τον υιόν του, νέον ωραιότατον, αλλά θηλυπρεπή και
+μαλθακόν, και του είπε• Σε χαιρετά ο υιός μου. Ωραίος είνε, είπεν ο
+Δημώναξ, άξιος σου και όμοιος προς την μετέρα του.
+
+Έλεγεν ότι κάποιος Κυνικός φιλόσοφος, ο οποίος είχεν ως ένδυμα δέρμα
+άρκτου, έπρεπε να ονομάζεται όχι Ονωράτος, όπως ελέγετο, αλλ'
+Αρκτεσίλαος.
+
+Ερωτηθείς υπό τινος πώς ορίζει την ευτυχίαν, απήντησεν ότι μόνον τον
+ελεύθερον θεωρεί ευδαίμονα. Αλλ' ελεύθεροι είνε πολλοί, είπεν ο
+άλλος. Εκείνον, είπεν ο Δημώναξ, θεωρώ ελεύθερον, όστις ούτε ελπίζει
+τι, ούτε φοβείται. Και πώς είνε δυνατόν τούτο, είπεν ο άλλος, αφού
+όλοι είμεθα δούλοι αυτών των δύο αισθημάτων; Και όμως, απήντησεν ο
+Δημώναξ, αν εξετάσης κατά βάθος τα ανθρώπινα πράγματα, θα ίδης ότι
+ούτε ελπίδος ούτε φόβου είνε άξια, καθότι πάντως θα λήξουν και τα
+λυπηρά και τα ευχάριστα.
+
+Ο Περεγρίνος ο Πρωτεύς τον επέπληττε, διότι ως επί το πλείστον εγέλα
+και έσκωπτε, και του έλεγε• Δημώναξ, δεν γίνεσαι ολίγον κυνικός;{91}
+Ο Δημώναξ του απεκρίθη• Και συ Περεγρίνε, δεν γίνεσαι ολίγον
+άνθρωπος;
+
+Όταν δε κάποιος φυσικός ωμίλει περί των αντιπόδων, ο Δημώναξ τον
+παρέλαβε και τον ωδήγησεν εις έν φρέαρ, δείξας δε την σκιάν ήτις
+εφαίνετο εις τον νερόν, ηρώτησε• Μήπως τοιούτους εννοείς τους
+αντίποδας;
+
+Αλλά και προς ένα όστις έλεγεν ότι ήτο μάγος και εγνώριζεν
+εξορκισμούς διά των οποίων ηδύνατο να πείση οιονδήποτε και να λάβη
+παρ' αυτού όσα ήθελε, Και εγώ, είπεν, είμαι ομότεχνός σου, και αν
+θέλης, ακολούθησε με εις την αρτοπόλιδα και θα ίδης ότι δι' ενός
+εξορκισμού και μικρού μαγικού μέσου θα την πείσω να μου δώση ψωμιά,
+εννοών ότι το νόμισμα είνε ισοδύναμον με εξορκισμόν.
+
+Όταν ο Ηρώδης ο περίφημος επένθει τον αγαπητόν του μαθητήν
+Πολυδεύκην, όστις απέθανε προώρως, και διέτασσε να του ετοιμάζουν
+όχημα και ίππους, ως εάν επρόκειτο ο νεκρός να τους μεταχειρισθή, και
+να παρασκευάζουν δι' αυτόν δείπνον, ο Δημώναξ μετέβη και του είπε•
+Σου φέρω επιστολήν από τον Πολυδεύκην. Ο Ηρώδης εχάρη, νομίζων ότι
+όπως οι άλλοι και ο Δημώναξ εκολάκευε τας ανοησίας της θλίψεώς του
+και είπε. Λοιπόν, Δημώναξ, τι ζητεί ο Πολυδεύκης; Παραπονείται ότι
+ακόμη δεν επήγες να τον εύρης. Ο ίδιος πενθών τον αποθανόντα υιόν του
+έμενε κατάκλειστος• τότε δε μετέβη προς αυτόν ο Δημώναξ και του είπεν
+ότι είνε μάγος και ηδύνατο να καλέση την σκιάν του υιού του εκ του
+άδου, εάν του ανέφερε και μόνον τρεις ανθρώπους οι οποίοι δεν
+έκλαυσαν ποτέ κανένα. Επειδή δε ο Ηρώδης ευρέθη εις απορίαν και επί
+πολύ δεν ηδύνατο να δώση απάντησιν— διότι δεν είχε, φαίνεται, κανένα
+τοιούτον ν' αναφέρη—Λοιπόν, γελοίε, του είπε, πώς νομίζεις ότι συ
+μόνος πάσχεις αφόρητα, ενώ βλέπεις ότι κανείς δεν είνε απηλλαγμένος
+θλίψεων;
+
+Έσκωπτε συνήθως και εκείνους οίτινες εις τας ομιλίας των
+μετεχειρίζοντο πολύ αρχαίας και ασυνήθεις λέξεις, προς ένα δε εκ
+τούτων, όστις εις ερώτησίν του απήντησεν εις υπεραττικίζουσαν
+γλώσσαν, είπεν• Εγώ, φίλε μου, σε ηρώτησα σήμερον και συ μου απαντάς
+από την εποχήν του Αγαμέμνονος.
+
+Όταν είς εκ των φίλων του τον εκάλεσε να μεταβούν εις τον ναόν του
+Ασκληπιού και προσευχηθούν, Πολύ κουφόν, είπε, νομίζεις τον
+Ασκληπιόν, εάν δεν δύναται να μας ακούση και απ' εδώ προσευχομένους.
+
+Όταν ποτέ είδε δύο φιλοσόφους αμαθεστάτους, οίτινες συνεζήτουν
+αλληλοϋβριζόμενοι και ο μεν απηύθυνεν ανοήτους ερωτήσεις, ο δε άλλος
+απήντα παραλόγως, Δεν σας φαίνεται, φίλοι μου, είπε προς τους
+παρισταμένους, ότι ο μεν είς εκ τούτων αμέλγει τράγον, ο δε άλλος
+κρατεί από κάτω κόσκινον διά να δεχθή το γάλα;
+
+Ο Αγαθοκλής ο περιπατητικός έλεγεν υπερηφανευόμενος ότι είνε ο μόνος
+και ο πρώτος εκ των διαλεκτικών• ο δε Δημώναξ του είπεν• Αλλ' αν,
+Αγαθοκλή, είσαι ο πρώτος, δεν είσαι ο μόνος, εάν δε είσαι ο μόνος δεν
+είσαι πρώτος.
+
+Όταν ο Κέθηγος ο πρώην ύπατος μεταβαίνων εις την Ασίαν ως πρεσβευτής
+προς τον πατέρα του, διήλθεν εξ Ελλάδος και έλεγε και έπραττε πολλά
+γελοία, κάποιος εκ των φίλων του Δημώνακτος είπε• Μέγα κάθαρμα είνε
+αυτός. Μα τον Δία, απήντησεν ο Δημώναξ, ούτε μέγα.
+
+Όταν δε είδε τον φιλόσοφον Απολλώνιον προπεμπόμενον υπό πολυαρίθμων
+μαθητών — ανεχώρει δε κληθείς υπό του βασιλέως εις Ρώμην διά να τον
+έχη σύντροφον και διδάσκαλον,— είπεν• Ιδού ο Απολλώνιος και οι
+Αργοναύται του. {92}
+
+Ερωτηθείς αν η ψυχή είνε αθάνατος, Όπως και όλα τα άλλα, απήντησε.
+Περί δε του Ηρώδου έλεγεν ότι εις αυτόν εφηρμόζετο το λεχθέν υπό του
+Πλάτωνος, ότι δεν έχομεν μίαν μόνον ψυχήν, διότι δεν θα ήτο η αυτή
+ψυχή ήτις παρέθετε γεύματα εις την Ρηγίλην και τον Πολυδεύκην, ως να
+ήσαν ζώντες, και η οποία συνέθετε τόσον ωραίους λόγους. {93} Ετόλμησε
+δέ ποτε και να ερωτήση δημοσία τους Αθηναίους, όταν ήκουσε την
+προκήρυξιν διά την τελετήν των Ελευσινίων μυστηρίων, διά ποίαν αιτίαν
+απέκλειον από τα μυστήρια ταύτα τους βαρβάρους, ενώ ο ιδρύσας αυτά
+Εύμολπος ήτο βάρβαρος και Θραξ.
+
+Παρεσκευάζετο μίαν φοράν να ταξειδεύση εν καιρώ χειμώνος και είς εκ
+των φίλων του, Δεν φοβείσαι, του είπε, μήπως ναυαγήση το πλοίον και
+σε φαν τα ψάρια; Και δεν θα ήτο αχαριστία, απήντησε, να μη θέλω να με
+φάγουν τα ψάρια, αφού εγώ τόσα ψάρια έχω φάγη;
+
+Ένα ρήτορα, ο οποίος πολύ κακώς ωμίλησε, συνεβούλευσε να μελετά και
+να γυμνάζεται• ο δε ρήτωρ είπε• Πάντοτε απαγγέλλω μόνος μου. Επόμενον
+λοιπόν είνε να ομιλής τόσον άσχημα αφού έχεις τόσον μωρόν ακροατήν.
+
+Ιδών δέ ποτε ένα μάντιν, όστις έδιδε τας μαντείας του επί πληρωμή,
+Δεν εννοώ, του είπε, διατί ζητείς πληρωμήν• εάν θέλης να πληρώνεσαι
+ως δυνάμενος να μεταβάλλης τα προωρισμένα υπό των Μοιρών, όσα και αν
+ζητήσης θα είνε ολίγα• εάν δε όλα θα γίνουν όπως ο θεός ώρισε, τι
+αξίαν έχει η μαντική σου;
+
+Όταν δε μίαν φοράν κάποιος Ρωμαίος, γέρων και σωματώδης, επεδείκνυε
+προς αυτόν την δεξιότητα του εις τους ξιφισμούς, κτυπών διά του
+ξίφους εις πάσσαλον, και τον ηρώτα πώς του εφαίνετο ως ξιφομάχος,
+Λαμπρός, του είπε, αν έχης ξύλινον ανταγωνιστήν.
+
+Αλλά και εις τας δυσκόλους ερωτήσεις είχε πολύ ευστόχους απαντήσεις•
+όταν δε κάποιος τον ηρώτησε διά να γελάση με την αμηχανίαν του• Εάν
+καύσω ξύλα χιλίων μνων, Δημώναξ, πόσων μνων καπνός θα γίνη; Ζύγισε,
+απήντησεν ο Δημώναξ, την στάκτην και όλον το υπόλοιπον θα είνε
+καπνός.
+
+Κάποιος Πολύβιος, πολύ απαίδευτος και σολοικίζων εις την γλώσσαν
+άνθρωπος, είπεν• Ο βασιλεύς μ' ετίμησε με την Ρωμαϊκήν πολιτείαν,
+θέλων να είπη με την Ρωμαϊκήν πολιτογράφησιν. Ο δε Δημώναξ του είπεν•
+Είθε να σ' έκαμνε μάλλον Έλληνα παρά Ρωμαίον.
+
+Ιδών ένα εκ των κομψευομένων υπερηφανευόμενον διά το πλάτος της
+πορφύρας, ήτις εστόλιζεν ως παρυφή το ένδυμά του, έσκυψε και του
+εψιθύρισεν εις το ους, εγγίσας το ένδυμά του• Αυτό πριν από σε το
+εφόρει πρόβατον και ήτο πρόβατον.
+
+Προκειμένου να λουσθή, εδίσταζε να εισέλθη εις το νερόν, επειδή ήτο
+καθ' υπερβολήν ζεστόν• κάποιος δε παριστάμενος τον κατηγόρησεν ως
+δειλόν. Δεν μου λες, είπεν ο Δημώναξ, εάν καώ, υπέρ πατρίδος θα το
+πάθω;
+
+Τι φρονείς περί του κάτω κόσμου; τον ηρώτησέ τις. Περίμενε, απήντησε,
+και άμα πάω θα σου γράψω.
+
+Κάποιος Άδμητος, ασήμαντος ποιητής, έλεγεν ότι έγραψε μονόστιχον
+επίγραμμα, το οποίον άφηνε παραγγελίαν να χαραχθή επί της στήλης του
+τάφου του• ιδού δε και το επίγραμμα:
+
+    Γαία λαβ' Αδμήτου έλυτρον, βη δ' εις θεόν αυτός {94}.
+
+Και ο Δημώναξ γελάσας είπε• Τόσον ωραίον είνε, Άδμητε, το επίγραμμα,
+ώστε ήθελα να είχεν ήδη χαραχθή.
+
+Όταν τις είδεν εις τας κνήμας του τα συνήθη του γήρατος αποτελέσματα,
+ηρώτησε• Τι είνε αυτά, Δημώναξ; Ο δε φιλόσοφος μειδιάσας, Ο Χάρων μ'
+εδάγκωσεν, είπεν.
+
+Ιδών ένα Λακεδαιμόνιον να μαστιγώνη τον δούλον του, Τι κάνεις εκεί;
+του είπεν• Ομότιμόν σου αναδεικνύεις τον δούλον; {95}
+
+Κάποια Δανάη είχε δίκην με τον αδελφόν της, και ο Δημώναξ της είπε•
+Μη φοβηθής να υποβληθής εις κρίσιν, αφού δεν είσαι η Δανάη η θυγάτηρ
+του Ακρισίου.
+
+Κατεδίωκε με τα σκώμματά του προ πάντων εκείνους οίτινες εφιλοσόφουν
+προς επίδειξιν και όχι χάριν της αληθείας• ιδών δε ένα Κυνικόν, όστις
+εφόρει φιλοσοφικόν τρίβωνα και είχε πήραν, αλλ' αντί βακτηρίας
+εκράτει γουδοκόπανον και εκραύγαζε λέγων ότι είνε οπαδός του
+Αντισθένους, του Κράτητος και του Διογένους, Μη ψεύδεσαι, του είπε,
+διότι είσαι μαθητής του Υπερίδου. {96} Όταν έβλεπε πολλούς των
+αθλητών να παραβαίνουν τους κανόνας και να δάκνουν κατά το αγώνισμα
+του παγκρατίου, έλεγε, Πολύ δικαίως οι εξυμνούντες τους σημερινούς
+αθλητάς τους αποκαλούν λέοντας.
+
+Έξυπνον δε και δηκτικόν ήτο και εκείνο το οποίον είπε προς τον
+ανθύπατον, ο οποίος ήτο εκ των θηλυπρεπών, οίτινες μαδούν τα σκέλη
+και το σώμα ολόκληρον. Κάποιος Κυνικός είχεν αναβή εις πέτραν και
+κατηγόρει τον άνθύπατον διά τούτο και τον απεκάλει κίναιδον, και ο
+ανθύπατος οργισθείς ήτο έτοιμος να διατάξη να τον μαστιγώσουν μέχρι
+θανάτου ή να τον εξορίση. Ο δε Δημώναξ παρατυχών παρεκάλεσε τον
+ανθύπατον να τον συγχωρήση, καθότι ήτο συνήθεια και κανών των Κυνικών
+να μεταχειρίζωνται θρασείαν γλώσσαν. Ας είνε, είπεν ο ανθύπατος, προς
+χάριν σου• αλλ' εάν το επαναλάβη, τι πρέπει να πάθη; Και ο Δημώναξ
+απήντησε• Διάταξε τότε να μαδηθή και αυτός.
+
+Όταν δε κάποιος, εις τον οποίον ο βασιλεύς ενεπιστεύθη την διοίκησιν
+στρατευμάτων και μιας χώρας εκ των μεγαλειτέρων, ηρώτησε τον
+Δημώνακτα πώς έπρεπε να κυβερνήση, Χωρίς θυμόν, απήντησεν ο
+φιλόσοφος. Να λέγης ολίγα και ν' ακούης πολλά.
+
+Όταν άλλος τον ηρώτησεν εάν και αυτός τρώγη τηγανίτες, Νομίζεις,
+είπεν, ότι η μέλισσες κατασκευάζουν το μέλι διά τους μωρούς;
+
+Ιδών δε εις την Ποικίλην Στοάν ανδριάντα του οποίου η χειρ είχε
+αποκοπή, Αργά, είπεν, οι Αθηναίοι ετίμησαν τον Κυναίγειρον με
+ανδριάντα.
+
+Όταν είδε τον Ρουφίνον τον Κύπριον — εννοώ τον χωλόν Περιπατητικόν —
+να περιπατή εις το Λύκειον, είπε• Δεν γνωρίζω τίποτε αναισχυντότερον
+από χωλόν Περιπατητικόν.
+
+Μίαν φοράν ο Επίκτητος τον επέπληττε και συγχρόνως τον συνεβούλευσε
+να συνάψη γάμον και να τεκνοποιήση. Αυτός δε του απέδωκε την
+επίπληξιν απαντήσας• Να μου δώσης μίαν από τας θυγατέρας σου,
+Επίκτητε. {97}
+
+Άξιον δε απομνημονεύσεως είνε και εκείνο το οποίον είπε προς τον
+Αριστοτελικόν φιλόσοφον Ερμίνον• διότι γνωρίζων ότι ήτο φαυλότατος
+και έπραττε παντός είδους κακά, τον ήκουε δε να έχη εις το στόμα του
+διηνεκώς τον Αριστοτέλην και τας Δέκα Κατηγορίας, {98} του είπεν•
+Ερμίνε, αληθώς είσαι άξιος δέκα κατηγοριών.
+
+Οι Αθηναίοι μιμούμενοι τους Κορινθίους εσκέπτοντο να ιδρύσουν και
+αυτοί θέατρον μονομάχων. Αλλ' εμφανισθείς ο Δημώναξ εις την
+συνέλευσιν είπε• Πριν λάβετε τοιαύτην απόφασιν, Αθηναίοι, πρέπει να
+καταλύσετε τον βωμόν του Ελέου.
+
+Όταν ποτέ μετέβη εις Ολυμπίαν, οι Ηλείοι εψήφισαν να του ιδρύσουν
+χαλκούν ανδριάντα, αλλ' αυτός τους απέτρεψεν ειπών• Ούτω θα φανήτε
+ότι υβρίζετε τους προγόνους σας, αφού μήτε εις τον Σωκράτην, μήτε εις
+τον Διογένην έστησαν εκείνοι ανδριάντα.
+
+Ήκουσα δε αυτόν να λέγη και προς ένα νομομαθή, ότι οι νόμοι
+κινδυνεύουν να είνε άχρηστοι, είτε διά τους κακούς, είτε διά τους
+χρηστούς γίνονται• διότι οι μεν καλοί δεν έχουν ανάγκην νόμων, οι δε
+κακοί δεν γίνονται καλλίτεροι υπό των νόμων. Εκ των στίχων δε του
+Ομήρου επανελάμβανε συνήθως τον εξής•
+
+    Κάτθαν' ομώς ότ' αεργός ανήρ ότε πολλά εοργώς.
+
+Τον Θερσίτην εθεώρει ως καλόν Κυνικόν ρήτορα. Ερωτηθείς δε μίαν
+φοράν, ποίος εκ των φιλοσόφων του αρέσει, είπε• Όλοι είνε θαυμαστοί•
+αλλ' εγώ λατρεύω τον Σωκράτην, θαυμάζω τον Διογένην και αγαπώ τον
+Αρίστιππον.
+
+Έζησεν εκατόν σχεδόν έτη, χωρίς νοσήματα και λύπας, χωρίς να ενοχλήση
+ή να ζητήση παρά κανενός τίποτε, χρήσιμος εις τους φίλους και ουδένα
+αποκτήσας ποτέ εχθρόν. Τόσην δε αγάπην έτρεφον προς αυτόν οι Αθηναίοι
+και όλοι οι Ελληνες, ώστε όταν διέβαινεν εσηκώνοντο οι άρχοντες, όλοι
+δε εσιώπων. Κατά δε τα τέλη του βίου του, όταν πλέον ήτο υπέργηρως,
+εδείπνει και εκοιμάτο απρόσκλητος εις οιανδήποτε οικίαν ήθελεν•
+εκείνοι δε οίτινες εδέχοντο την επίσκεψίν του, την εθεώρουν περίπου
+θείαν εμφάνισιν και ως ευτυχή οιωνόν. Όταν δε μετέβαινεν εις την
+αγοράν, αι αρτοπώλιδες εφιλονείκουν μεταξύ των, διότι εκείνη ήτις θα
+του έδιδεν άρτον, το εθεώρει ευτυχίαν και όλαι ήθελον να του δίδουν.
+Αλλά και τα παιδία τού προσέφερον οπωρικά και τον ωνόμαζον πατέρα.
+Όταν δέ ποτε συνέβη εις τας Αθήνας στάσις, εισήλθεν εις την
+συνέλευσιν του λαού και μόνον η εμφάνισίς του επέβαλε σιγήν. Ιδών δε
+ότι ειρήνευσαν, απήλθε χωρίς να είπη τίποτε.
+
+Όταν είδεν ότι δεν ηδύνατο πλέον να επαρκή εις τας ανάγκας της ζωής,
+είπε προς τους παρόντας φίλους του τους στίχους διά των οποίων οι
+κήρυκες αναγγέλλουν το τέλος των αγώνων•
+
+    Λήγει μεν αγών των καλλίστων
+    άθλων ταμίας, καιρός δε καλεί
+    μηκέτι μέλλειν {99}
+
+Και παραιτηθείς πάσης τροφής απήλθεν εκ του βίου φαιδρός, όπως
+πάντοτε εφαίνετο προς τους συναναστρεφομένους αυτόν.
+
+Μικρόν προ του θανάτου του, κάποιος τον ηρώτησε• Περί ταφής τι
+παραγγέλλεις; Μη σκοτίζεσθε δι' αυτό, είπε, διότι η οσμή θα με θάψη.
+— Και δεν είνε εντροπή, είπεν ο άλλος να γίνη το σώμα ενός τοιούτου
+ανθρώπου τροφή των ορνέων και των σκύλων; — Τόσω το καλλίτερον,
+απήντησεν ο φιλόσοφος, αν γίνω και μετά θάνατον χρήσιμος εις μερικά
+ζώα.
+
+Οι Αθηναίοι τον έθαψαν μεγαλοπρεπώς και διά δημοσίας δαπάνης και επί
+πολύ τον επένθησαν. Το δε λίθινον κάθισμα, όπου συνείθιζε να
+αναπαύεται οσάκις εκουράζετο, επροσκύνουν και εστόλιζον με στεφάνους
+προς τιμήν του φιλοσόφου, θεωρούντες ιεράν και την πέτραν επί της
+οποίας εκάθητο. Την κηδείαν του συνώδευσαν όλοι, μάλιστα οι
+φιλόσοφοι, οίτινες και εσήκωσαν και μετέφεραν το πτώμα του μέχρι του
+τάφου.
+
+Αυτά τα ολίγα εκ των πολλών του ανεκδότων απεμνημόνευσα• αλλά και εκ
+τούτων δύνανται οι αναγινώσκοντες να κρίνουν οποίος υπήρξεν ο
+άνθρωπος εκείνος.
+
+
+
+ΧΑΡΩΝ Ή ΕΠΙΣΚΟΠΟΥΝΤΕΣ
+
+
+
+Ερμής και Χάρων.
+
+ΕΡΜΗΣ. Τι γελάς, Χάρων, και διατί αφήκες το πλοίον σου και ήλθες εδώ,
+ενώ δεν συνειθίζεις νανεβαίνης εις τον επάνω κόσμον;
+
+ΧΑΡΩΝ Επεθύμησα, ω Ερμή, να ίδω πώς είνε τα πράγματα της ζωής και τι
+πράττουν οι άνθρωποι, αλλά προ πάντων τι χάνουν, όταν πεθαίνουν, και
+μας έρχωνται κάτω όλοι με κλάμματα• διότι κανείς δεν κάνει αυτό το
+ταξείδι χωρίς δάκρυα. Εζήτησα λοιπόν από τον βασιλέα του Άδου άδειαν
+μιας ημέρας και, όπως ο Θεσσαλός εκείνος νέος {100}, ανέβηκα εις το
+φως. Σε συναντώ δε εις κατάλληλον στιγμήν, διότι δεν αμφιβάλλω ότι θα
+μου χρησιμεύσης ως ξεναγός και θα με συνοδεύσης διά να μου δείξης τα
+καθέκαστα, ώστε να τα ίδω όλα.
+
+ΕΡΜ. Δεν έχω καιρόν, πορθμεύ• διότι έχω να εκτελέσω μίαν παραγγελίαν
+του Διός διά την γην• ξέρεις δε πόσον οξύθυμος είνε και φοβούμαι
+μήπως αν βραδύνω με καταδικάση να μένω παντοτινά κάτω εις το σκότος
+ή, όπως προ καιρού τον Ήφαιστον, μ' αρπάξη από το πόδι και με πετάξη
+κάτω, από τον ουρανόν κι' έπειτα θα χωλαίνω και θα γελούν και για
+μένα οι άλλοι.
+
+ΧΑΡ. Θα μ' αφήσης λοιπόν να γυρίζω εις την γην χωρίς να ξέρω πού
+πηγαίνω, ενώ είμαι φίλος σου και σύντροφος εις την μεταφοράν των
+νεκρών; Αλλ' έπρεπε να θυμάσαι, υιέ της Μαίας, τουλάχιστον ότι ποτέ
+δεν σ' έβαλα ν' αδειάζης νερό ή να τραβάς κουπί, αλλά σε αφίνω και
+ροχαλίζεις ξαπλωμένος στο κατάστρωμα, ενώ έχεις χέρια τόσον δυνατά, ή
+αν εύρης κανένα φλύαρον νεκρόν κάθεσαι και κουβεντιάζετε εις όλον το
+ταξείδι, εγώ δε, αν και γέρος, τραβώ μόνος και τα δύο κουπιά. Να
+χαρής τον πατέρα σου, αγαπητέ μου μικρέ Ερμή, μη μ' αφήσης, αλλ'
+οδήγησέ με να δω πώς ζουν οι άνθρωποι, διά να μη γυρίσω άπρακτος•
+διότι εάν συ δεν με βοηθήσης δεν θα διαφέρω από τυφλόν• όπως εκείνοι
+δεν βλέπουν και σκοντάφτουν εις το σκότος, ούτω και εγώ δεν καλοβλέπω
+εις το φως. Έλα λοιπόν, Κυλλήνιε, και δεν θα λησμονήσω ποτέ αυτήν την
+χάριν.
+
+ΕΡΜ. Θα γείνης αφορμή να φάω ξύλο• περί τούτου είμαι βέβαιος, αλλά τι
+να κάμω; Όταν ένας φίλος με παρακαλή τόσον επιμόνως, μπορώ ν'
+αποφύγω; Αλλά να ίδης όλα τα καθέκαστα ακριβώς είνε αδύνατον, Χάρων•
+διότι αυτό θ' απαιτούσε χρονοτριβήν πολλών ετών και εγώ έπειτα θα
+κηρυχθώ λιποτάκτης. Αλλά και συ θ' άναγκασθής να διακόψης τα έργα του
+θανάτου προς ζημίαν της εξουσίας του Πλούτωνος και επί πολύν καιρόν
+θα παύσης να μεταφέρης τους νεκρούς. Ο δε τελώνης Αιακός θα θυμώση,
+διότι δεν θα εισπράττη πλέον ούτε ένα οβολόν. Πρέπει να σκεφθούμε
+λοιπόν πώς θα δυνηθής να ίδης τα κυριώτερα από τα συμβαίνοντα εις την
+ζωήν.
+
+ΧΑΡ. Σε αφήνω να σκεφθής το καλλίτερον, διότι εγώ δεν γνωρίζω τίποτε
+και είμαι ξένος εις τον επάνω κόσμον.
+
+ΕΡΜ. Πρώτα πρώτα, Χάρων, πρέπει να εύρωμεν ένα ψηλό μέρος διά να ίδης
+απ' εκεί τα πάντα. Εάν σου ήτο δυνατόν ν' ανέβης εις τον ουρανόν, το
+πράγμα θα ήτο εύκολον• διότι έτσι θα έβλεπες από πάνω παν ό,τι
+συμβαίνει εις την γην. Αλλ' επειδή έχεις πάντοτε να κάμης με σκιάς
+και δεν σου επιτρέπεται να εισέλθης εις τα ανάκτορα του Διός, πρέπει
+να εύρωμεν κανένα υψηλό βουνό.
+
+ΧΑΡ. θυμάσαι, Ερμή, τι σας λέγω εις τα ταξείδιά μας; Όταν φυσήση
+δυνατός άνεμος και μας έρχεται από τα πλάγια εις το πανί και
+σηκώνονται κύματα μεγάλα, σεις από άγνοιαν της ναυτικής τέχνης
+φωνάζετε να μαζευθή το πανί ή να χαλαρωθή ολίγον η σκότα ή να
+τραβήξωμεν κατά τον άνεμον, αλλ' εγώ σας λέγω να μη ανησυχήτε, διότι
+γνωρίζω τι πρέπει να γείνη. Έτσι και συ τώρα κάνε ό,τι νομίζεις
+καλόν, ως να είσαι κυβερνήτης• εγώ δε ως επιβάτης θα υπακούω με
+σιωπήν και ησυχίαν εις όλας σου τας διαταγάς.
+
+ΕΡΜ. Καλά λέγεις• εγώ ξέρω τι πρέπει να γείνη και θα εύρω το
+κατάλληλον μέρος διά να επισκοπήσωμεν τα ανθρώπινα πράγματα. Λοιπόν ο
+Καύκασος είνε κατάλληλος ή μάλλον ο Παρνασσός• αλλά και από τους δύο
+καταλληλότερος είνε ο Όλυμπος. Αλλ' ο Όλυμπος μου ενθυμίζει μίαν
+καλήν ιδέαν, πρέπει όμως και συ να βοηθήσης και να κοπιάσης ολίγον.
+
+ΧΑΡ. Να διατάσσης μόνον και θα σε υπηρετήσω όσον δύναμαι.
+
+ΕΡΜ. Ο ποιητής Όμηρος λέγει ότι του Αλπέως οι γυιοί, οι οποίοι ήσαν
+δύο όπως ημείς, όταν ακόμη ήσαν παιδιά επεχείρησαν μίαν φοράν να
+ξερριζώσουν την Όσσαν και να την θέσουν επάνω εις τον Όλυμπον και
+έπειτα το Πήλιον επάνω εις αυτήν, διότι ενόμιζαν ότι κατ' αυτόν τον
+τρόπον θα εσχημάτιζαν κλίμακα αρκετήν διά να φθάσουν εις τον ουρανόν.
+Και εκείνα μεν τα παιδάρια ετιμωρήθησαν διά την αναίδειάν των ημείς
+δε — αφού δεν έχομεν κανένα κακόν ή ασεβή σκοπόν κατά των θεών —διατί
+δεν τους μιμούμεθα και να κυλίσωμεν διάφορα όρη και να τα θέσωμεν το
+ένα επί του άλλου, ώστε να κατασκευάσωμεν όσον το δυνατόν υψηλήν
+σκοπιάν;
+
+ΧΑΡ. Και θα δυνηθώμεν, Ερμή, μόνον οι δύο μας να σηκώσωμεν το Πήλιον
+και την Όσσαν;
+
+ΕΡΜ. Γιατί όχι, Χάρων; Ή έχεις την ιδέαν ότι είμεθα πλέον αδύνατοι
+από τα παιδαρέλια εκείνα, αφού μάλιστα είμεθα και θεοί;
+
+ΧΑΡ. Όχι• αλλά το πράγμα μου φαίνεται πολύ μεγάλο και δύσκολο.
+
+ΕΡΜ. Επόμενον είνε, διότι είσαι αμαθής, Χάρων, και δεν έχεις το
+χάρισμα το ποιητικόν. Ο θαυμάσιος όμως Όμηρος με δύο στίχους
+μεταφέρει και αλληλεπιθέτει τα βουνά και εις μίαν στιγμήν μας κάνει
+κλίμακα διά τον ουρανόν. Αλλ' απορώ πώς νομίζεις αυτά απίστευτα, αφού
+γνωρίζεις τον Άτλαντα, ο οποίος σηκώνει τον κόσμον με όλους ημάς εις
+τους ώμους του και είνε ένας μόνον. Θα έχης δε ίσως ακούση και περί
+του αδελφού μου του Ηρακλέους ότι αντικατέστησέ ποτε τον Άτλαντα
+εκείνον και του πήρε το φορτίον του διά να τον ξεκουράση ολίγον.
+
+ΧΑΡ. Τα ήκουσα και αυτά, αλλ' αν είνε αληθινά, συ, Ερμή, και οι
+ποιηταί το ξέρετε.
+
+ΕΡΜ. Αληθέστατα, Χάρων. Διότι διά ποίον λόγον άνθρωποι σοφοί θα
+εψεύδοντο; Λοιπόν ας ξεκουνήσωμεν την Όσσαν πρώτον, ακολουθούντες τας
+οδηγίας του ποιήματος και του αρχιτέκτονος,
+
+    αυτάρ επ' Όσση,
+    Πήλιον εινοσίφυλλον {101}.
+
+Βλέπεις, πόσον εύκολα και πόσον ποιητικώς τα εκαταφέραμεν; Τώρα θ'
+ανέβω να ίδω αν είνε ανάγκη να βάλωμεν και άλλο βουνό απάνω. Μωρέ,
+πόσον χαμηλότερα είμεθα ακόμη από τον ουρανόν• από τα ανατολικά μόλις
+φαίνεται η Ιονία και η Λυδία, από δε τα δυτικά παράλια δεν φαίνεται
+τίποτε πέραν της Ιταλίας και Σικελίας και από τον βορράν μόνον τα
+κάτω του Ίστρου διακρίνονται, προς νότον δε η Κρήτη ολίγον και αμυδρά
+φαίνεται. Πρέπει να μετακινήσωμεν και την Οίτην και έπειτα επάνω εις
+όλα αυτά να τοποθετήσωμεν και τον Παρνασσόν.
+
+ΧΑΡ. Έτσι να κάμωμεν. Πρόσεξε μόνον να μη υψώσωμεν το έργον μας πέραν
+του πιθανού και έπειτα καταρρεύση και συγκρημνισθώμεν, πληρώσωμεν δε
+την ευπιστίαν μας εις την οικοδομικήν του Ομήρου με τα κεφάλια μας
+που θα τσακισθούν.
+
+ΕΡΜ. Μη σε μέλει και όλα θα πάνε καλά. Μετακίνησε την Οίτην και επάνω
+εις αυτήν ας θέσωμεν τον Παρνασσόν. Και τώρα ανεβαίνω πάλιν διά να
+ίδω. Λαμπρά• βλέπω τα πάντα. Ανέβα τώρα και συ.
+
+ΧΑΡ. Δόσε μου το χέρι σου, Ερμή, διότι δεν μου είνε εύκολον να
+σκαρφαλώσω τόσο ψηλά.
+
+ΕΡΜ. Αφού θέλεις να δης τα πάντα, Χάρων, πρέπει και να κινδυνεύσης
+ολίγον. Όταν κανείς είνε περίεργος πρέπει να έχη και το θάρρος του
+κινδύνου. Κρατήσου από το χέρι μου και πρόσεξε να μην πατής εις τα
+ολισθηρά μέρη. Λαμπρά• ανέβηκες και συ. Αφού δε ο Παρνασσός έχει δύο
+κορυφάς, πάρε συ την μίαν και εγώ την άλλην και ας καθήσωμεν• τώρα δε
+κύτταζε γύρω και βλέπε.
+
+ΧΑΡ. Βλέπω μίαν εκτεταμένην ξηράν και μίαν μεγάλην λίμνην, η οποία
+την περιβρέχει, όρη και ποταμούς, μεγαλειτέρους από τον Κωκυτόν και
+τον Πυριφλεγέθοντα και ανθρώπους μικρούς—μικρούς και μερικές από της
+φωληές των.
+
+ΕΡΜ. Είνε πόλεις αυτές που νομίζεις φωληές.
+
+ΧΑΡ. Το ξέρεις, Ερμή, ότι δεν εκάμαμε τίποτε και ότι αδίκως
+μετεκινήσαμεν τον Παρνασσόν ομού με την Κασταλλίαν και την Οίτην και
+τα άλλα βουνά;
+
+ΕΡΜ. Διατί;
+
+ΧΑΡ. Δεν βλέπω τίποτε καθαρά απ' αυτό το ύψος. Η επιθυμία μου δεν ήτο
+να ίδω πόλεις και όρη μόνον όπως εις της ζωγραφιές, αλλά και
+ανθρώπους, και να διακρίνω τι κάνουν και ν' ακούσω τι λέγουν, όπως
+την πρώτην στιγμήν που με συνήντησες και με είδες να γελώ και με
+ηρώτησες γιατί γελούσα• είχα ακούση κάτι το οποίον μου εφάνη πολύ
+αστείον.
+
+ΕΡΜ. Τι;
+
+ΧΑΡ. Κάποιος είχε προσκληθή από ένα φίλον του εις γεύμα διά την
+επιούσαν, και ενώ έλεγε «μάλιστα, θα έλθω χωρίς άλλο», έπεσε μία
+κεραμίδα από την στέγην, τον βρήκε στο κεφάλι και τον αφήκε στον
+τόπο. Αυτό μου εφάνη πολύ αστείον, διότι έβλεπα ότι έδιδεν υπόσχεσιν
+την οποίαν δεν θα ηδύνατο να εκτελέση. Μου φαίνεται δε ότι καλλίτερα
+θα κάμωμεν να κατέβωμεν λίγο χαμηλότερα, διότι θέλω να βλέπω και ν'
+ακούω συγχρόνως.
+
+ΕΡΜ. Μη σε μέλει• και δι' αυτό θα φροντίσω• θα δανεισθώ από τον
+Όμηρον ένα εξορκισμόν διά να σε κάμω να βλέπης πολύ δυνατά. Να
+θυμάσαι μόνον άμα απαγγείλω τους στίχους να παύσης να αμβλυωπής και
+να βλέπης τα πάντα καθαρά.
+
+ΧΑΡ. Λέγε λοιπόν.
+
+ΕΡΜ. Αχλύν δ' αύ τοι απ' οφθαλμών έλον, ή πριν επήεν,
+
+    όφρ' ευ γινώσκης ημέν θεον ηδέ και άνδρα {102}.
+
+Λοιπόν βλέπεις τώρα;
+
+ΧΑΡ. Θαυμάσια. Μπροστά μου ο Λυγγεύς είνε στραβός. Και τώρα θα σε
+παρακαλέσω να μου απαντήσης εις μερικάς ερωτήσεις• θέλεις δε και εγώ
+να σου ομιλήσω με στίχους του Ομήρου, διά να μάθης ότι κάτι ξέρω και
+από Όμηρον;
+
+ΕΡΜ. Και πώς ξέρεις εσύ Όμηρον, που ήσουν πάντοτε ναύτης και
+κωπηλάτης;
+
+ΧΑΡ. Βλέπω ότι έχεις πολύ κακήν ιδέαν για μας τους ναυτικούς. Αλλ'
+εγώ, όταν πέθανε ο ποιητής και τον πήρα, τον ήκουα ν' απαγγέλλη πολλά
+εκ των ποιημάτων του και ενθυμούμαι ακόμη μερικά, μολονότι την ημέραν
+εκείνην είχαμε τρικυμίαν μεγάλην. Άμα ήρχισε να ψάλλη μίαν ωδήν, η
+οποία δεν ήτο πολύ αισία διά το ταξείδι, ο Ποσειδών εμάζευσε τα
+σύννεφα και ετάραξε την Αχερουσίαν. Την ανακάτεψε με την τρίαινάν του
+ως με κουτάλαν. Έγεινε δε μεγάλη ανεμοζάλη και σκότος εξ αιτίας των
+στίχων εκείνων και παρ' ολίγον να μας ανατρέψη το πλοίον και ο
+ποιητής έπαθε ναυτίαν και εξέρασε πολλάς ραψωδίας ομού με την Σκύλλαν
+και την Χάρυβδιν και τον Κύκλωπα. Από τόσα ξεράσματα δεν ήτο δύσκολον
+να διατηρώ ακόμη μερικά. Λοιπόν λέγε μου τώρα•
+
+    Τις γαρ όδ' ποτέ πάχιστος ανήρ ηύς τε μέγας τε,
+    έξοχος ανθρώπων κεφαλήν και ευρέας ώμους;
+
+ΕΡΜ. Είνε ο αθλητής Μίλων ο Κροτωνιάτης. Τον χειροκροτούν δε οι
+Έλληνες διότι εσήκωσεν εις τους ώμους του ταύρον και με το φορτίον
+τούτο διατρέχει το στάδιον.
+
+ΧΑΡ. Και δεν είνε δικαιότερον να χειροκροτούν εμένα, Ερμή, ο οποίος
+μετ' ολίγον θα σου συλλάβω αυτόν τον Μίλωνα και θα τον ρίψω εις το
+πλοιάριον, όταν θα νικηθή υπό του ακατανικήτου ανταγωνιστού, του
+θανάτου, και θα έλθη κάτω, χωρίς μάλιστα καλά καλά να καταλάβη πώς
+ενικήθη; Και τότε θα κλαίη ενθυμούμενος τους στεφάνους που λαμβάνει
+τώρα και τα χειροκροτήματα. Τώρα υπερηφανεύεται και νομίζει ότι είνε
+κάτι σπουδαίον, διότι κατορθώνει να σηκώνη ένα ταύρον και οι θεαταί
+τον θαυμάζουν διά τούτο. Τι να υποθέσωμεν; Φαντάζεται άρά γε ότι θ'
+αποθάνη μίαν ημέραν;
+
+ΕΡΜ. Πού να λογαριάζη θάνατον αυτός με την ζωήν και την δύναμιν που
+έχει!
+
+ΧΑΡ. Άφησ' τον και έχομε να γελάσωμεν όταν θα ταξειδεύη μαζή μας και
+όχι πλέον ταύρον, αλλ' ουδέ κουνούπι θα δύναται να σηκώση. Αλλά πες
+μου και τούτο•
+
+    Τις τ' άρ' όδ' άλλος ο σεμνός ανήρ;
+
+Από το ένδυμά του δεν φαίνεται να είνε Έλλην.
+
+ΕΡΜ. Είνε ο Κύρος, ο υιός του Καμβύσου, ο οποίος αφήρεσεν από τους
+Μήδους την κυριαρχίαν και την έδωκεν εις τους Πέρσας. Αυτός προ
+ολίγου καιρού ενίκησε τους Ασσυρίους και κατέκτησε την Βαβυλώνα• τώρα
+δε φαίνεται ότι παρασκευάζει εκστρατείαν εναντίον της Λυδίας, διά να
+καθαιρέση και τον Κροίσον και γίνη κύριος όλης της Ασίας. 
+
+ΧΑΡ. Και ο Κροίσος που είνε;
+
+ΕΡΜ. Κύτταξε εκεί που φαίνεται μία μεγάλη ακρόπολις με τριπλούν
+τείχος• είνε αι Σάρδεις• βλέπεις δε τώρα και τον Κροίσον ξαπλωμένον
+επάνω εις χρυσήν κλίνην και συνδιαλεγόμενον με τον Σόλωνα τον
+Αθηναίον. Θέλεις ν' ακούσωμεν τι λέγουν;
+
+ΧΑΡ. Μάλιστα.
+
+ΚΡΟΙΣΟΣ. Είδες, ω ξένε Αθηναίε, τα πλούτη μου και τους θησαυρούς και
+πόσον χρυσόν άκοπον έχω και την άλλην μου πολυτέλειαν. Τώρα σε
+παρακαλώ να μου πης ποίον εξ όλων των ανθρώπων νομίζεις ως τον πλέον
+ευτυχή.
+
+ΧΑΡ. Τι άρά γε θ' απαντήση ο Σόλων;
+
+ΕΡΜ. Μη ανησυχής και δεν θα πη τίποτε ανόητον.
+
+ΣΟΛΩΝ. Οι ευτυχείς, Κροίσε, είνε ολίγοι• εγώ δε ως τους πλέον
+ευτυχείς νομίζω τον Κλέοβιν και τον Βίτωνα, τους υιούς της Αργείας
+ιερείας.
+
+ΧΑΡ. Εννοεί βέβαια εκείνους οι οποίοι απέθανον συγχρόνως προ καιρού,
+αφού εζεύχθησαν εις την άμαξαν και έσυραν την μητέρα των μέχρι του
+ναού της Αρτέμιδος.
+
+ΚΡΟΙΣ. Ας παραδεχθώμεν ότι αυτοί έχουν τα πρωτεία της ευτυχίας.
+Δεύτερος ποίος έρχεται;
+
+ΣΟΛ. Τέλλος ο Αθηναίος, ο οποίος αφού έζησε καλώς, απέθανεν υπέρ της
+πατρίδος του.
+
+ΚΡΟΙΣ. Εγώ δε, κάθαρμα, δεν σου φαίνομαι ευτυχής;
+
+ΣΟΛ. Αυτό δεν θα φανή, Κροίσε, πριν φθάσης εις το τέλος του βίου σου•
+διότι μόνον ο θάνατος τα ξεκαθαρίζει αυτά τα ζητήματα και μόνον
+εκείνος είνε ευτυχής ο οποίος κατορθώνει να είνε μέχρι τέλους
+τοιούτος.
+
+ΧΑΡ. Εύγε, Σόλων, που δεν μας λησμονείς, αλλά λέγεις ότι το ζήτημα
+της ευτυχίας πρέπει να λύεται κοντά εις το πλοίον μου. Αλλά ποίοι
+είνε εκείνοι οι άνθρωποι, τους οποίους ο Κροίσος ξαποστέλλει κάπου,
+και τι σηκώνουν εις τους ώμους των;
+
+ΕΡΜ. Είνε πλίνθοι χρυσαί, τας οποίας αποστέλλει ως προσφοράς εις τον
+Πύθιον Απόλλωνα διά τους χρησμούς που μετ' ολίγον θα φέρουν την
+καταστροφήν του• διότι αγαπά και εκτιμά πολύ την μαντικήν.
+
+ΧΑΡ. Μπα! αυτό το κίτρινο πράγμα που στίλβει και έχει μίαν λάμψιν
+κοκκινωπήν είνε ο χρυσός; Τον έχω ακούση πολλάκις και τώρα μόνον τον
+βλέπω.
+
+ΕΡΜ. Αυτός είνε, Χάρων, περί του οποίου όλοι ομιλούν και όλοι τον
+επιδιώκουν.
+
+ΧΑΡ. Αλλά δεν βλέπω τι καλόν έχει αυτό το πράγμα, εκτός μόνον ότι
+δίδει βάρος εις αυτόν που το έχει.
+
+ΕΡΜ. Δεν ξέρεις πόσοι πόλεμοι έγιναν δι' αυτό, πόσαι επιβουλαί και
+ληστείαι, επιορκίαι και φόνοι, πόσα μακρυνά ταξείδια έγιναν χάριν
+αυτού και πόσοι άνθρωποι έχασαν την ελευθερίαν των εξ αιτίας του!
+
+ΧΑΡ. Δι' αυτό το μέταλλον, Ερμή, το οποίον πολύ ολίγον διαφέρει από
+τον χαλκόν; Τον χαλκόν τον γνωρίζω, διότι ως ξέρεις, λαμβάνω από
+έκαστον εκ των ερχομένων εις τον Άδην ένα οβολόν.
+
+ΕΡΜ. Ναι• αλλ' ο χαλκός είνε πολύς και δεν του αποδίδουν μεγάλην
+σημασίαν οι άνθρωποι, ενώ ο χρυσός είνε ολίγος και τον εξάγουν από
+πολύ βάθος οι μεταλλευταί. Από την γην όμως εξάγεται και αυτός, καθώς
+ο μόλυβδος και τα άλλα.
+
+ΧΑΡ. Πολύ ανοήτους μου παριστάς τους ανθρώπους, αφού τόσον αγαπούν
+αυτό το κίτρινον και βαρύ πράγμα.
+
+ΕΡΜ. Βλέπεις όμως ότι ο Σόλων εκείνος δεν φαίνεται να το αγαπά, αφού,
+ως είδες, εμπαίζει τον Κροίσον και τα πλούτη διά τα οποία ο βάρβαρος
+υπερηφανεύεται. Αλλά μου φαίνεται ότι κάτι θέλει πάλιν να τον
+ερωτήση. Ας ακούσωμεν.
+
+ΣΟΛ. Δεν μου λέγεις, Κροίσε, νομίζεις ότι ο Πύθιος Απόλλων έχει
+ανάγκην αυτών των πλίνθων;
+
+ΚΡΟΙΣ. Βέβαια• διότι δεν υπάρχει εις τους Δελφούς άλλο τοιούτον
+αφιέρωμα.
+
+ΣΟΛ. Ώστε φρονείς ότι ο θεός θα είνε ευτυχής αν μετά των άλλων
+αποκτήση και πλίνθους χρυσάς;
+
+ΚΡΟΙΣ. Διατί όχι;
+
+ΣΟΛ. Τότε, κατά την ιδέαν σου, Κροίσε, θα επικρατή πολλή πενία εις
+τον ουρανόν, αφού οι θεοί ευρίσκονται εις την ανάγκην να ζητούν
+χρυσόν από την Λυδίαν, αν επιθυμήσουν.
+
+ΚΡΟΙΣ. Και πού αλλού υπάρχει τόσος χρυσός όσος εδώ;
+
+ΣΟΛ. Δεν μου λες, σίδηρος δεν παράγεται εις την Λυδίαν;
+
+ΚΡΟΙΣ. Όχι πολύς.
+
+ΣΟΛ. Σας λείπει λοιπόν το καλλίτερον.
+
+ΚΡΟΙΣ. Πώς; είνε καλλίτερος ο σίδηρος από τον χρυσόν;
+
+ΣΟΛ. Αν μου απαντήσης χωρίς να θυμώνης, θα το εννοήσης.
+
+ΚΡΟΙΣ. Ερώτα, Σόλων.
+
+ΣΟΛ. Ποίοι είνε καλλίτεροι, εκείνοι οι οποίοι σώζουν άλλους ή οι
+σωζόμενοι παρ' εκείνων;
+
+ΚΡΟΙΣ. Βεβαίως οι σώζοντες.
+
+ΣΟΛ. Λοιπόν εάν ο Κύρος, όπως λέγεται ότι σχεδιάζει, εκστρατεύση
+εναντίον των Λυδών, τότε θα κατασκευάσης χρυσάς μαχαίρας διά τον
+στρατόν σου, ή θα σου χρησιμεύση ο σίδηρος;
+
+ΚΡΟΙΣ. Ο σίδηρος, εννοείται.
+
+ΣΟΛ. Επομένως, εάν δεν έχης σίδηρον, θα σου φύγη ο χρυσός και θα πάη
+αιχμάλωτος εις την Περσίαν.
+
+ΚΡΟΙΣ. Κουνήσου από τη θέσι σου, άνθρωπε.
+
+ΣΟΛ. Εύχομαι να μη συμβούν αυτά, αλλ' οπωσδήποτε ομολογείς ότι ο
+σίδηρος είνε καλλίτερος από τον χρυσόν.
+
+ΚΡΟΙΣ. Λοιπόν και εις τον θεόν θέλεις ν' αφιερώσω πλίνθους σιδηράς,
+να ζητήσω δε οπίσω τον χρυσόν;
+
+ΣΟΛ. Ούτε σιδήρου έχει ανάγκην ο θεός, αλλ' είτε χαλκόν, είτε χρυσόν
+αφιερώσης, θα γείνη λεία των ανθρώπων, των Φωκέων λόγου χάριν, των
+Βοιωτών ή των Δελφών, ή κανενός τυράννου ή ληστού, ο δε Απόλλων
+ολίγον ενδιαφέρεται διά τα χρυσά σου αφιερώματα.
+
+ΚΡΟΙΣ. Πάντοτε συ μου κατηγορείς τον πλούτον και τον φθονείς.
+
+ΕΡΜ. Βλέπεις, Χάρων, ότι ο Λυδός δεν ανέχεται την ειλικρίνειαν και
+την αλήθειαν των λόγων, αλλά του φαίνεται παράδοξον ότι άνθρωπος
+πτωχός δεν συστέλλεται και δεν φοβείται ενώπιόν του, αλλ' εκφράζει
+ελευθέρως την γνώμην του. Αλλά θα ενθυμηθή τους λόγους του Σόλωνος
+ολίγον βραδύτερον, όταν θα τον συλλάβη ο Κύρος και θα τον ρίψη εις
+την πυράν διότι ήκουσα προ ημερών την Κλωθώ να αναφέρη τα εις έκαστον
+μέλλοντα να συμβούν, μεταξύ δε αυτών ανεφέρετο και ότι ο Κροίσος θα
+αιχμαλωτισθή υπό του Κύρου, ο δε Κύρος θα φονευθή υπό της
+Μασσαγέτιδος εκείνης. Βλέπεις αυτήν την Σκυθίδα η οποία εκστρατεύει
+ιππεύουσα λευκόν ίππον;
+
+ΧΑΡ. Μάλιστα.
+
+ΕΡΜ. Είνε η Τόμυρις. Αυτή θα κόψη την κεφαλήν του Κύρου και θα την
+βάλη εις ασκόν γεμάτον από αίμα. Βλέπεις και τον υιόν του, εκείνον
+τον νέον; Είνε ο Καμβύσης• αυτός θα διαδεχθή εις τον θρόνον τον
+πατέρα του και, αφού κάμη μυρία σφάλματα εις την Λυβίαν και την
+Αιθιοπίαν, εις το τέλος θα τρελλαθή και θ' αποθάνη, αφού φονεύση τον
+ιερόν βουν Άπιν.
+
+ΧΑΡ. Τι αστεία πράγματα. Αλλά τώρα ποίος τολμά να ατενίση αυτούς τους
+τόσον αγερώχους; Και ποίος δύναται να πιστεύση ότι εκείνος μεν θα
+αιχμαλωτισθή, του δε άλλου η κεφαλή θα ριφθή εις ασκόν γεμάτον από
+αίμα; Εκείνος δε Ερμή, ποίος είνε, που φορεί μανδύαν από πορφύραν και
+διάδημα ηγεμονικόν και εις τον οποίον ο μάγειρος δίδει δακτύλιον μέσα
+από το ψάρι που ξεκοίλιασε,
+
+    Νήσω εν αμφιρύτη; βασιλεύς δε τις εύχεται είναι{103}.
+
+ΕΡΜ. Εύγε, Χάρων• βλέπω ότι αρχίζεις να εφαρμόζης ωραία τους
+Ομηρικούς στίχους. Αυτός που βλέπεις είνε ο Πολυκράτης ο τύραννος της
+Σάμου, ο οποίος νομίζει ότι είνε εις άκρον ευτυχής• αλλά και αυτός θα
+προδοθή εις τον σατράπην Οροίτην υπό του δούλου, τον οποίον βλέπεις
+παριστάμενον, και θ' ανασκολοπισθή ο δυστυχής και θα χάση την
+ευτυχίαν του εντός ολίγου. Και αυτά τα ήκουσα από την ΚλωΘώ.
+
+ΧΑΡ. Εύγε, Κλωθώ γενναία• κόπτε κεφαλάς και ανασκολόπιζε, διά να
+εννοήσουν ότι είνε άνθρωποι• ως τόσω δε ας υψηλοφρονούν διά να πέσουν
+από υψηλότερα και να αισθανθούν περισσότερον πόνον εις την πτώσιν
+των. Εγώ θα γελάσω τότε που θα βλέπω ένα έκαστον εξ αυτών γυμνόν εις
+το πλοίον μου και ούτε παρφύραν, ούτε τιάραν, ούτε θρόνον χρυσούν θα
+έχουν.
+
+ΕΡΜ. Τέλος πάντων η τύχη αυτών θα είνε τοιαύτη. Βλέπεις τώρα τον
+όχλον, εκ του οποίου άλλοι ταξειδεύουν, άλλοι πολεμούν, άλλοι
+δικάζονται ή γεωργούν, δανείζουν ή επαιτούν;
+
+ΧΑΡ. Βλέπω πλήθος πολυάσχολον και πολυτάραχον ζωήν και τας πόλεις των
+που ομοιάζουν με κυψέλλας, όπου έκαστος έχει το κεντρί του και τον
+πλησίον του κεντά, μερικοί δε μεγάλοι, ως σφήκες άγουν και φέρουν
+τους άλλους. Το δε άλλο πλήθος που πετά γύρω των αόρατον τι είνε;
+
+ΕΡΜ. Ελπίδες και φόβοι και μωρίαι και ηδοναί, φιλαργυρίαι και θυμοί
+και τα παρόμοια. Εκ τούτων η μωρία ζη κάτω μεταξύ των ανθρώπων, όπως
+και το μίσος, η οργή, η ζηλοτυπία, η αμάθεια, η στενοχωρία και η
+φιλαργυρία• αι δε ελπίδες και ο φόβος πετούν υπεράνω, και ο μεν
+επιπίπτει και τους συνταράσσει και τους κάμνει να μαζεύωνται και να
+τρέμουν, αι δ' ελπίδες πετούν πάνω από τας κεφαλάς των και φεύγουν
+και απομακρύνονται, οσάκις νομίση τις ότι δύναται να τας συλλάβη και
+τους αφήνουν με το στόμα ανοικτόν• δηλαδή παθαίνουν ό,τι βλέπεις τον
+Τάνταλον να πάσχη κάτω εις τον Άδην με το νερόν. Εάν δε προσέξης, θα
+ίδης και τας Μοίρας από πάνω να κλώθουν τα νήματα από τα οποία
+κρέμεται η τύχη εκάστου. Τα βλέπεις αυτά τα νήματα που κατεβαίνουν ως
+ιστοί αράχνης από ταδράκτια εις κάθε άνθρωπον;
+
+ΧΑΡ. Βλέπω κάτι κλωστές πολύ λεπτές, που εις πολλούς είνε μπλεγμένες
+και συνδέουν τον ένα με τον άλλον.
+
+ΕΡΜ. Αυτό σημαίνει ότι είνε γραμμένον ο ένας να φονεύση τον άλλον και
+ο άλλος να κληρονομήση εκείνον του οποίου το νήμα είνε μικρότερον.
+Κάτι τοιούτον σημαίνει αυτό το μπλέξιμον. Βλέπεις ότι όλοι κρέμονται
+από λεπτότατα νήματα• και ο μεν ένας έχει συρθή επάνω και μένει
+μετέωρος, μετ' ολίγον δε, όταν εκ του βάρους του θα κοπή η κλωστή, θα
+πέση και θα κάμη μέγαν κρότον• ο δε άλλος κρεμάμενος εις μικρόν ύψος
+και αν κρημνισθή θα πέση χωρίς κρότον και μόλις οι γείτονες θα πάρουν
+είδησιν από την πτώσιν του.
+
+ΧΑΡ. Πολύ αστεία αυτά, Ερμή.
+
+ΕΡΜ. Και όμως δεν δύνασαι να φαντασθής πόσον πράγματικώς είνε γελοία,
+Χάρων, και μάλιστα η μεγάλη σημασία την οποίαν αποδίδουν εις τα
+πράγματα και αι ελπίδες υπό των οποίων κατέχονται καθ' ον χρόνον
+επέρχεται και τους αρπάζει ο θάνατος. Ως βλέπεις, πολλοί αγγελιαφόροι
+και υπηρέται του περιπολούν μεταξύ αυτών, πυρετοί διαφόρων ειδών και
+φθίσεις και περιπνευμονίαι, φόνοι και ληστείαι, δηλητήρια και
+δικασταί και τύραννοι. Αυτά ουδόλως τα σκέπτονται εν όσω ευτυχούν,
+άμα δε η τύχη των μεταβληθή, αρχίζουν να κλαίουν και να οδύρωνται. Αν
+ευθύς εξ αρχής εσκέπτοντο ότι είνε θνητοί και ότι η ζωή των διαρκεί
+ολίγον και ως όνειρον, μετά το οποίον θα φύγουν εκ της ζωής και θ'
+αφήσουν τα πάντα επί της γης, θα ζούσαν φρονιμώτερα και ολιγώτερον θα
+ελυπούντο όταν θ' απέθνησκαν. Τώρα ελπίζοντες ότι αιωνίως θα ζουν και
+θ' απολαμβάνουν τα υπάρχοντά των, δυσφορούν όταν έρχεται ο υπηρέτης
+του θανάτου και τους δένει με τον πυρετόν ή με την φθίσιν και τους
+παίρνει, διότι ενόμιζαν ότι ποτέ δεν θ' απεσπώντο από την ζωήν. Τι θα
+έκαμνεν εκείνος ο οποίος οικοδομεί οικίαν με πολλήν σπουδήν και
+βιάζει τους εργάτας να τελειώσουν το ταχύτερον, εάν εμάνθανεν ότι
+μόλις την στεγάση θ' αποθάνη και θα την αφήση εις τον κληρονόμον του,
+χωρίς να προφθάση ο κακομοίρης να δειπνήση εντός αυτής; Εκείνος δε ο
+οποίος χαίρει διότι η γυναίκα του εγέννησεν αρσενικό παιδί και έχει
+καλέση διά τούτο τους φίλους του εις γεύμα και δίδει εις το παιδί το
+όνομα του πατρός του {104} θα έχαιρε, νομίζεις, αν εγνώριζεν ότι το
+παιδί εκείνο θ' αποθάνη όταν γίνη επτά ετών; Και η αιτία είνε ότι
+βλέπει μεν τον πατέρα ο οποίος είνε ευτυχής διότι ενίκησεν ο υιός του
+εις τους Ολυμπιακούς αγώνας, δεν βλέπει δε τον γείτονα ο οποίος
+κηδεύει το παιδί του και δεν φαντάζεται από ποίαν λεπτήν κλωστήν
+κρέμεται η ευτυχία διά την οποίαν χαίρει. Αλλά βλέπεις και εκείνους
+οι οποίοι φιλονεικούν διά σύνορα πόσοι είνε, και εκείνους που
+συναθροίζουν χρήματα, οι οποίοι πριν τ' απολαύσουν σύρονται εις τον
+θάνατον υπό των αγγελιαφόρων και των υπηρετών τους οποίους ανέφερα. •
+
+ΧΑΡ. Τα βλέπω όλα αυτά και σκέπτομαι και απορώ ποίαν ευχαρίστησιν
+ευρίσκουν εις την ζωήν και διατί λυπούνται τόσον διά την στέρησίν
+της. Και αυτοί οι βασιλείς των, οι οποίοι θεωρούνται οι πλέον
+ευτυχείς, εκτός του ότι και αυτοί έχουν αβεβαίαν και αμφίβολον την
+τύχην, ως είπες, έχουν εις την ζωήν των περισσοτέρας δυσαρεσκείας
+παρά τέρψεις, φόβους, ανησυχίας, μίση και επιβουλάς, θυμούς και
+κολακείας, διότι εις όλα αυτά υπόκεινται. Παραλείπω τας θλίψεις και
+τα νοσήματα και τα πάθη, τα οποία εξ ίσου με τους άλλους ανθρώπους
+κατέχουν και αυτούς. Αφού δε η ζωή αυτών είνε τόσον αξιοθρήνητος,
+εύκολον να φαντασθή κανείς τι είνε η ζωή των κοινών ανθρώπων. Ξέρεις
+πώς μου φαίνεται, Ερμή, ότι μοιάζουν οι άνθρωποι και η ζωή των όλη;
+Θα είδές ποτε τας φυσαλλίδας που σχηματίζει το νερόν το οποίον πέφτει
+από βρύσιν• λέγω εκείνας από τας οποίας σχηματίζεται ο αφρός• από
+αυτάς άλλες είνε μικρές και αμέσως διαλύονται και χάνονται και άλλες
+διαρκούν περισσότερον, με την προσθήκην δε και άλλων φουσκώνουν
+περισσότερον και αποκτούν μέγαν όγκον, αλλ' επί τέλους και αυταί
+σκάζουν, διότι δεν είνε δυνατόν να γείνη άλλως. Τοιαύτη είνε των
+ανθρώπων η ζωή• όλοι φουσκώνουν από αέρα πολύν ή ολίγον και οι μεν
+διαρκούν επ' ολίγον καιρόν, οι δε μόλις φανούν εξαφανίζονται• διότι
+όλοι είνε προωρισμένοι να σκάσουν ως φυσαλλίδες.
+
+ΕΡΜ. Η παρομοίωσίς σου, Χάρων, δεν είνε χειροτέρα από την παρομοίωσιν
+του Ομήρου, ο οποίος παρομοιάζει τους ανθρώπους με τα φύλλα του
+δένδρου.
+
+ΧΑΡ. Και όμως, Ερμή, ενώ είνε τοιούτοι, βλέπεις τι κάνουν και πώς
+συνερίζονται και φιλονεικούν μεταξύ των διά τα πρωτεία, τας τιμάς και
+τας περιουσίας, τα οποία μέλλουν ν' αφήσουν και μόνον ένα οβολόν να
+παραλάβουν και να έλθουν προς ημάς κάτω εις τον Άδην. Και αφού
+ευρισκόμεθα εδώ υψηλά, θέλεις να φωνάξω με όλην μου την δύναμιν και
+να τους συμβουλεύσω ν' αφήσουν τους αδίκους κόπους και να μη
+λησμονούν τον θάνατον; Θέλεις να φωνάξω• Ω ανόητοι, διατί χάνεσθε εις
+αυτά τα μάταια πράγματα; Παύσετε να κοπιάζετε• δεν θα ζήσετε αιωνίως•
+τίποτε από όσα νομίζετε σπουδαία δεν είνε παντοτεινόν, ούτε θα
+παραλάβετε τίποτε από αυτά μαζή σας όταν θ' αποθάνετε, αλλά θα φύγετε
+γυμνοί, αι δε οικοδομαί και τα κτήματα και ο χρυσός θα περιέλθουν εις
+άλλους και πάντοτε θ' αλλάσσουν κυρίους. Δεν νομίζεις ότι, αν φωνάξω
+αυτά και άλλα προς αυτούς, θα ωφεληθούν και θα γείνουν φρονιμώτεροι;
+
+ΕΡΜ. Είσαι πολύ αφελής. Δεν φαντάζεσαι πόσον η άγνοια και η απάτη
+τους διαφθείρει, και ούτε με τρύπανον δύνανται ν• ανοιχθούν τ' αυτιά
+των• με τόσον κερί τα έχουν βουλώση, όπως ο Οδυσσεύς έφραξε τα ώτα
+των συντρόφων του διά να μη ακούσουν το άσμα των Σειρήνων. Και να
+σκάσης να φωνάζης, δεν υπάρχει ελπίς να σ' ακούσουν. Εις τον κόσμον η
+άγνοια έχει το αυτό αποτέλεσμα το οποίον εις τον Άδην έχει το ύδωρ
+της Λήθης. Υπάρχουν όμως και ολίγοι οι οποίοι δεν εδέχθησαν να
+φράξουν τ' αυτιά των με κερί, αλλά τ' αφήκαν ανοικτά προς την
+αλήθειαν και βλέπουν καθαρά τα πράγματα και τα εννοούν όπως είνε.
+
+ΧΑΡ. Λοιπόν εις εκείνους να φωνάξωμεν.
+
+ΕΡΜ. Περιττόν να τους συμβουλεύσωμεν πράγματα που τα γνωρίζουν.
+Βλέπεις ότι έχουν χωρισθή από τους άλλους και καταγελούν τα
+συμβαίνοντα και δεν αρέσκονται κατ' ουδένα τρόπον εις αυτά, αλλ' είνε
+φανερόν ότι σκέπτονται να φύγουν εκ της ζωής το ταχύτερον και να
+έλθουν προς ημάς κάτω• διότι οι άνθρωποι τους μισούν, επειδή
+κατακρίνουν την αμάθειάν των.
+
+ΧΑΡ. Εύγε τους• βλέπω όμως, Ερμή, ότι είνε πολύ ολίγοι.
+
+ΕΡΜ. Είνε παράδοξον ότι είνε και τόσοι. Αλλά καιρός να κατέβωμεν.
+
+ΧΑΡ. Κάτι τι ακόμη επεθύμουν να μάθω, Ερμή, και διά να μου κάμης
+πλήρη την χάριν διά την οποίαν σε παρεκάλεσα, θέλω να μου δείξης τα
+μέρη εις τα οποία αποθηκεύουν και θάπτουν τα σώματα εκείνων που
+πεθαίνουν.
+
+ΕΡΜ. Τα ονομάζουν μνήματα και τάφους και μαυσωλεία. Βλέπεις πλησίον
+των πόλεων εκείνα τα αναχώματα, τας στήλας και τας πυραμίδας; Όλα
+αυτά είνε νεκροδοχεία.
+
+ΧΑΡ. Και δεν μου λες, διατί στεφανώνουν τους λίθους και τους χρίουν
+με αρώματα; Βλέπω και άλλους οι οποίοι έχουν ανάψη πυράν κοντά στους
+τάφους και έσκαψαν λάκκον και καίουν πολυτελή φαγητά, εις δε τον
+λάκκον χύνουν οίνον και μελίκρατα, ως δύναται κανείς να συμπεράνη.
+Δεν εννοώ, φίλε μου, τι δύνανται να ωφελήσουν αυτά τους ευρισκομένους
+εις τον Άδην.
+
+ΕΡΜ. Πιστεύουν ότι αι ψυχαί έρχονται από τον κάτω κόσμον και πετούν
+γύρω εις τας πυράς διά να δειπνούν με την κνίσαν και τον καπνόν,
+πίνουν δε από τους λάκκους το μελίκρατον.
+
+ΧΑΡ. Εκείνοι πίνουν που είνε μόνον σκελετοί και έχουν τα κρανία
+κατάξηρα; Αλλ' είνε γελοίον να σου το λέγω, αφού κάθε μέρα τους
+οδηγείς και τους ξέρεις. Γνωρίζεις επίσης ότι, αφού άπαξ έλθουν κάτω,
+δεν είνε δυνατόν πλέον να επιστρέψουν. Θα ήτο πολύ ευχάριστος η θέσις
+σου, Ερμή, και πολύ αναπαυτικόν το έργον σου εάν συ, που τους οδηγείς
+κάτω, ήσουν αναγκασμένος να τους επαναφέρης διά να πίνουν. Ω ανόητοι
+άνθρωποι, που δεν εννοείτε ποία σύνορα ανυπέρβλητα υπάρχουν μεταξύ
+των νεκρών και των ζώντων και ότι,
+
+    κάτθαν' ομώς ό τ' άτυμβος ανήρ ός τ' έλλαχε τύμβου,
+    εν δε ιή τιμή Ίρος κρείων τ' Αγαμέμνων•
+    Θερσίτη δ' ίσος Θέτιδος παις ηϋκόμοιο.
+    πάντες δ' εισίν όμως νεκύων αμενηνά κάρηνα,
+    γυμνοί τε ξηροί τε κατ' ασφοδελόν λειμώνα {105}.
+
+ΕΡΜ. Μπα! βλέπω ότι είσαι πολύ δυνατός εις τον Όμηρον. Αλλ' αφού μου
+ενθύμησες τον Αχιλλέα, θα σου δείξω τον τάφον του. Τον βλέπεις εκεί
+κοντά εις την θάλασσαν; Εκεί είνε το Σίγειον, ακρωτήριον της Τρωάδος•
+απέναντι έχει ταφή ο Αίας εις το Ροίτειον.
+
+ΧΑΡ. Δεν είνε μεγάλοι οι τάφοι των. Και τώρα δείξε μου τας περιφήμους
+πόλεις, περί των οποίων γίνεται λόγος και κάτω εις τον Άδην, την
+Νινευή του Σαρδαναπάλου, την Βαβυλώνα, τας Μυκήνας, τας Κλεωνάς και
+την Ίλιον. Από την τελευταίαν είχα άλλοτε πολλούς επιβάτας και επί
+δέκα έτη δεν μ' αφήκαν να τραβήξω έξω και να καλαφατήσω το πλοιάριον.
+
+ΕΡΜ. Η Νινευή, Χάρων, κατεστράφη προ πολλού και ούτε ίχνος αυτής
+σώζεται, ούτε δύναται κανείς να διακρίνη πού ήτο. Η δε Βαβυλών είνε
+εκείνη εκεί με τους ωραίους πύργους και το μέγα περιτείχισμα, η οποία
+και αυτή μετ' ολίγον καιρόν θα εξαφανισθή όπως η Νινευή• τας δε
+Μυκήνας και τας Κλεωνάς εντρέπομαι να σου δείξω, διότι είμαι βέβαιος
+ότι, άμα επιστρέψης εις τον Άδην, θα πνίξης τον Όμηρον διά τας
+υπερβολάς των ποιημάτων του. Φαίνεται όμως ότι άλλοτε ήσαν ευτυχείς,
+τώρα δε απέθαναν και αυταί• διότι αποθνήσκουν και αι πόλεις, όπως οι
+άνθρωποι και, το πλέον παράδοξον, οι ποταμοί• του Ινάχου λ. χ. ούτε η
+κοίτη φαίνεται πλέον εις το Άργος.
+
+ΧΑΡ. Και τι γίνονται τώρα οι μεγάλοι σου έπαινοι, Όμηρε, και τα
+πομπώδη ονόματα, Ίλιος ιρή και ευρυάγυια και εϋκτείμεναι Κλεωναί
+{106}; Αλλά δεν μου λες, ποίοι είνε εκείνοι που πολεμούν και διατί
+αλληλοσκοτώνονται; Τους διέκρινα ενώ μιλούσαμεν.
+
+ΕΡΜ. Είνε οι Αργείοι και οι Λακεδαιμόνιοι. Εκείνος δε ο ημιθανής είνε
+ο στρατηγός των τελευταίων Ορυάδας, ο οποίος επί του τροπαίου της
+νίκης γράφει με το αίμα του την επιγραφήν.
+
+ΧΑΡ. Και διατί πολεμούν;
+
+ΕΡΜ. Διά την πεδιάδα εις την οποίαν γίνεται η μάχη.
+
+ΧΑΡ. Ω της ανοησίας των! Λησμονούν ότι και αν ολόκληρον την
+Πελοπόννησον αποκτήση έκαστος εξ αυτών, θα λάβη παρά του Αιακού μόλις
+ενός ποδός τόπον• αυτήν δε την πεδιάδα άλλοτε άλλοι κατά καιρούς θα
+γεωργούν, οι οποίοι με το άροτρον θ' αποσπάσουν και θα καταρρίψουν το
+τρόπαιον.
+
+ΕΡΜ. Αυτά είνε τέλος πάντων• ημείς δε τώρα κατεβαίνωμεν και αφού
+επαναφέρωμεν τα όρη εις την προτέραν θέσιν ας επανέλθωμεν έκαστος εις
+το έργον του• μετ' ολίγον δε πάλιν θα έλθω κάτω με νεκρούς και θα
+συναντηθώμεν.
+
+ΧΑΡ. Σ' ευχαριστώ, Ερμή, και θα σε θεωρώ ευεργέτην. Χάρις εις εσέ
+έκαμα ταξείδι ωφέλιμον. Τι είνε οι δυστυχείς άνθρωποι! Φροντίζουν και
+ομιλούν διά τόσα και τόσα και μόνον περί του Χάρονος δεν γίνεται
+λόγος.
+
+
+
+ΔΙΑΛΕΞΙΣ ΜΕ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟΝ
+
+
+
+ΛΥΚΙΝΟΣ. Ότι είσαι ποιητής άριστος, Ησίοδε, και ότι το χάρισμα τούτο
+έλαβες παρά των Μουσών μετά της δάφνης, και συ το αποδεικνύεις διά
+των ποιημάτων σου—διότι όλα είνε ένθεα και σεμνά—και ημείς το
+πιστεύομεν. Έν μόνον είνε απορίας άξιον• διατί είπες ότι έλαβες το
+θεσπέσιον χάρισμα της ποιήσεως παρά των θεών διά να δοξάζης και
+εξυμνής τα παρελθόντα και προλέγης τα μέλλοντα. Το πρώτον εξεπλήρωσες
+εντελώς διηγούμενος την γέννεσιν των θεών μέχρι των αρχαιοτάτων εξ
+αυτών, δηλαδή του χάους, της γης, του ουρανού και του έρωτος, προσέτι
+δε και γυναικών αρετάς {107} και γεωργικάς συμβουλάς {108} και όσα
+αναφέρονται εις τας Πλειάδας και περί των εποχών της αροτριάσεως, του
+θερισμού και της ναυσιπλοίας και περί όλων εν γένει των τοιούτων. Το
+άλλο όμως το οποίον ήτο και χρησιμώτερον εις τους ανθρώπους πάρα πολύ
+και περισσότερον ωμοίαζε προς δώρον των θεών, δηλαδή την πρόρρησιν
+των μελλόντων, ουδόλως εξετέλεσες, αλλά καθ' ολοκληρίαν το
+ελησμόνησες και εις ουδέν μέρος της ποιήσεώς σου μιμείσαι τον
+Κάλχαντα, τον Τήλεμον, τον Πολύειδον ή τον Φινέα, οι οποίοι και χωρίς
+να λάβουν το χάρισμα τούτο παρά των Μουσών, όμως επροφήτευον και δεν
+εδυσκολεύοντο να προλέγουν το μέλλον εις τους έχοντας ανάγκην.
+
+Ώστε κατ' ανάγκην έν εκ των τριών τούτων πρέπει να υποθέσωμεν ότι σου
+συνέβη• ή ότι εψεύσθης, αν και είνε σκληρόν να το είπωμεν, ότι σου
+υπεσχέθησαν αι Μούσαι και την δύναμιν να προλέγης τα μέλλοντα• ή ότι
+αυταί μεν σου έδωσαν ό,τι υπεσχέθησαν, συ δε εκ φθόνου αποκρύπτεις
+και φυλάττεις διά τον εαυτόν σου το δώρον χωρίς να το μεταδίδης εις
+τους έχοντας ανάγκην• ή έγραψες μεν και τοιαύτα πολλά, αλλά δεν τα
+παρέδωκες εις τους ανθρώπους, τις οίδε διά ποίον άλλον καιρόν
+επιφυλάττων την χρήσιν αυτών. Διότι δεν τολμώ να είπω ότι αι Μούσαι
+εκ των δύο τα οποία σου υπεσχέθησαν το μεν σου εδώκαν, ανεκάλεσαν δε
+το άλλο ήμισυ της υποσχέσεως, δηλαδή την γνώσιν των μελλόντων,
+μολονότι αυτήν ξαναφέρει πρώτην το ποίημα εις την υπόσχεσιν.
+
+Παρά τίνος άλλου να ερωτήση κανείς και μάθη ταύτα, Ησίοδε, ή παρά σου
+του ιδίου; Όπως οι θεοί είνε «δοτήρες εάων» {109}, πρέπει και υμείς
+οι φίλοι και μαθηταί των να μας εξηγείτε μετά πάσης αληθείας παν ό,τι
+γνωρίζετε και να μας λύετε πάσαν απορίαν.
+
+ΗΣΙΟΔΟΣ. Θα ηδυνάμην, φίλε μου, ν' απαντήσω ευκόλως και εις όλα, ότι
+τίποτε εξ όλων των ποιημάτων μου δεν ανήκει εις εμέ, αλλά προέρχεται
+εκ των Μουσών και έπρεπε παρ' εκείνων να ζητής τον λόγον διά τον
+οποίον ελέχθησαν άλλα και άλλα παρελείφθησαν. Εγώ δι' όσα ιδιαιτέρως
+γνωρίζω, εννοώ το βόσκημα, την επίβλεψιν των ποιμνίων, το άρμεγμα και
+όλα εν γένει τα αναγόμενα εις τα έργα και τας ασχολίας των ποιμένων,
+δίκαιον είνε να απολογηθώ, αι δε θεαί παρέχουν τας δωρεάς των εις
+όσους θέλουν και καθ' όσον νομίζουν ότι είνε αρκεταί. Αλλ' όμως δεν
+δυσκολεύομαι και περί της ποιήσεως ν' απολογηθώ• νομίζω δηλαδή ότι
+δεν πρέπει ν' απαιτήτε παρά των ποιητών άκραν ακριβολογίαν και να
+είνε μέχρι συλλαβής εντελή όσα λέγουν• όχι να κρίνετε αυστηρώς αν εις
+τον δρόμον της ποιήσεως συμβή μικρά τις παράλειψις, αλλά να γνωρίζετε
+ότι και πολλά ημείς οι ποιηταί χάριν των μέτρων και της ευφωνίας
+παρεισάγομεν, αλλά δε και αυτή η ποίησις δεν γνωρίζω πώς παρεδέχθη,
+επειδή είνε στιλπνά και εύκολα εις την επανάληψιν. Συ δε μας αφαιρείς
+το μέγιστον εκ των αγαθών τα οποία έχομεν, δηλαδή την ελευθερίαν και
+την ποιητικήν άδειαν και τα μεν άλλα καλά της ποιήσεως δεν βλέπεις,
+αλλά παρατηρείς μικρολογήματά τινα, και μικροελαττώματα και επιζητείς
+αφορμάς διά να μας κατακρίνης. Αλλά δεν είσαι μόνος, ούτε κατ' εμού
+μόνον έχουν απευθυνθή τοιαύται κατηγορίαι, αλλά και πολλοί άλλοι
+καταφέρονται και κατά του ομοτέχνου μου Ομήρου και διά να τον
+κατηγορήσουν ευρίσκουν αφορμήν από τοιαύτα μικρολογήματα.
+
+Αλλά τέλος πάντων διά ν' αποκρούσω κατ' ευθείαν και διά μιας την
+κατηγορίαν, σε παραπέμπω ν' αναγνώσης τα «Έργα μου και τας Ημέρας»•
+εκεί δε θα ιδής πώς μαντικώς και προφητικώς προλέγω τα αποτελέσματα
+των ορθώς και εγκαίρως πραττομένων και τας ζημίας των παραλειπομένων.
+Εκεί θα ιδής ότι, εάν δεν ακολουθήσης τας συμβουλάς μου,
+
+    οίσεις εν φορμώ, παύροι δε σε θηήσονται {110},
+
+και όσα αγαθά απολαμβάνουν οι καλώς γεωργούντες. Δεν είνε λοιπόν αυτή
+χρησιμωτάτη εις τους ανθρώπους μαντική;
+
+ΛΥΚ. Ωμίλησες ως αληθής ποιμήν, θαυμαστέ Ησίοδε, και φαίνεσαι
+επιβεβαιών την έμπνευσιν των Μουσών, αφού ούτε ν' απολογηθής υπέρ των
+ποιημάτων σου δύνασαι. Αλλ' εγώ δεν επερίμενα αυτήν την μαντικήν παρά
+σου και των Μουσών. Εις αυτά είνε πολύ μαντικώτεροι από σας οι
+γεωργοί και άριστα δύνανται να μας προείπουν ότι, αν μεν βρέξη ο θεός
+τα σπαρτά θα είνε καλά, εάν δε επικρατήση ξηρασία και διψάσουν τα
+χωράφια, είνε αδύνατον ν' αποφύγωμεν την σιτοδείαν• επίσης ότι δεν
+πρέπει να σπείρωμεν κατά τα μέσα του θέρους, διότι η σπορά θα είνε
+όλως ανωφελής και ματαία, ούτε να θερίζωμεν χλωρά τα στάχια, άλλως θα
+εύρωμεν τον καρπόν αμέστωτον. Επίσης δεν είνε ανάγκη μαντείας διά να
+γνωρίζωμεν ότι, εάν δεν σκεπάσωμεν τον σπόρον και δεν ακολουθή τον
+γεωργόν υπηρέτης ο οποίος να σύρη το χώμα με δίκελλαν επ' αυτών, θα
+έλθουν τα πτηνά και θα φάγουν προκαταβολικώς όλην την ελπίδα του
+θέρους. Εάν αυτά ονομάση τις παραινέσεις και συμβουλάς, δεν θα
+ευρίσκεται έξω της αληθείας, αλλά μου φαίνεται ότι πάρα πολύ απέχουν
+της μαντικής, της οποίας έργον είνε να προλέγη τα άδηλα και παντελώς
+άγνωστα, όπως εκείνο το οποίον προείπον εις τον Μίνωνα, ότι το τέκνον
+του θα επνίγετο εις τον πίθον του μέλιτος, όπως η αποκάλυψις προς
+τους Αχαιούς της αιτίας διά την οποίαν ήτο ωργισμένος εναντίον των ο
+Απόλλων και ότι η πολιορκία του Ιλίου θα διήρκει δέκα έτη. Αυτά είνε
+μαντικά. Αλλ' αν θεωρηθούν μαντικά και εκείνα τα οποία ανέφερες, τότε
+και εγώ είμαι μάντις• διότι και χωρίς την βοήθειαν της Κασταλλίας και
+άνευ δάφνης και τρίποδος Δελφικού δύναμαι να προείπω και να
+προφητεύσω ότι, αν κανείς εξέλθη και περιπατή γυμνός εις ώραν ψύχους,
+βροχής ή χαλάζης, θα πάθη σοβαρόν κρυολόγημα και ότι — τούτο δε είνε
+έτι προφητικώτερον — θα επακολουθήση πυρετός, και άλλα πολλά τοιαύτα
+τα οποία και ν' αναφέρη τις είνε γελοίον.
+
+Ώστε άφησε τας τοιαύτας απολογίας και μαντείας• εκείνο δε το οποίον
+είπες κατ' αρχάς ίσως πρέπει να παραδεχθώμεν, ότι δεν είχες
+συνείδησιν και γνώσιν των λεγομένων, αλλά μία έμπνευσις θεία σου
+υπηγόρευε τους στίχους, χωρίς και εκείνη να έχη μεγάλην πεποίθησιν
+εις όσα έλεγεν• άλλως δεν θα εξετέλει τινάς εκ των υποσχέσεων και δεν
+θ' άφηνεν άλλας ανεκπληρώτους.
+
+
+
+
+ΤΕΛΟΣ Ε' ΤΟΜΟΥ
+
+
+
+
+Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν
+ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν
+συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη
+(ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος) σε
+δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του τόπου,
+στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο.
+Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο
+Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Θεόφραστος, ο
+Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται και σήμερα,
+στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, Μωραϊτίδη,
+Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, Καζαντζάκη,
+Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου,
+Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου
+τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη φορά, συστηματικά, στην
+Ελλάδα,
+
+
+
+
+
+ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΙΣ
+ΛΑΔΙΑΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε.
+ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ 22 - ΤΗΛ. 614.686, 634.506
+
+
+ΤΙΜΑΤΑΙ ΔΡΧ. 10
+
+
+{1} Ο αυτοκράτωρ Μάρκος Αυρήλιος.
+
+{2} Ο Λουκιανός έγραψε φαίνεται εκ μνήμης τον αριθμόν τούτον, διότι ο
+Ηρόδοτος λέγει ότι ο Αργανθώνιος έζησεν 120 έτη.
+
+{3} Έζη κατά τον πρώτον μ Χ. αιώνα.
+
+{4} Λαοί της ευδαίμονος Αραβίας, της οποίας η πρωτεύουσα πόλις
+ωνομάζετο Ομάνα.
+
+{5} Ευριπίδου, Αποσπάσματα «Φρύξου» : Την πόλιν της Σιδώνος
+εγκαταλιπών ποτε ο Κάδμος...
+
+{6} Και αν εγράφη το δεύτερον τούτο μέρος της περί Μακροβίων
+πραγματείας, δεν διεσώθη μέχρις ημών.
+
+{7} 165 μ. χ.
+
+{8} Ο Κρόνιος, προς ον η επιστολή αύτη απευθύνεται, ήτο πιθανώς
+φιλόσοφος Επικούρειος, άγνωστος εις ημάς άλλοθεν.
+
+{9} Οδυσσείας Δ: «Θα προσπαθήση να μεταμορφωθή εις όλα τα ερπετά όσα
+τρέχουν επί της γης, εις νερόν και το θεόδοτον πυρ».
+
+{10} Ο Πολύκλειτος είχε κατασκευάση άγαλμα του Ερμού τόσον τέλειον
+εις τας αναλογίας, ώστε ωνομάσθη Κανών.
+
+{11} Η ραφανίδωσις ήτο μία εκ των ποινών αίτινες εφηρμόζοντο κατά των
+μοιχών εις την Ελλάδα και ιδίως εις Αθήνας. Τους μοιχούς ταις
+ραφανίσιν ήλαυνον κατά τας έδρας• Ησύχιος. Ίδε Αριστοφ. «Νεφέλας»: Τι
+δ' ήν ραφανιδωθή γε πειθόμενός σοι, τέφρα τε τιλθή;
+
+{12} Ενταύθα το κείμενον είχε χάσμα.
+
+{13} Τινές θεωρούν πιθανωτέραν την γραφήν «μάγον» αντί «μέγαν».
+
+{14} Το μέρος τούτο παρουσιάζει ασυναρτησίαν, εξ ης δύναται τις να
+εικάση ότι η ευσέβεια των Χριστιανών αντιγραφέων επέφερε μεταβολάς
+εις το κείμενον και εξήλειψε περικοπάς τας οποίας εθεώρησε
+βλασφήμους.
+
+{15} Η πατρίς του Περεγρίνου ωνομάζετο Πάριον και έκειτο εις τον 
+Ελλήσποντον παρά την Λάμψακον.
+
+{16} Φυτόν της Αιγύπτου καλαμοειδές.
+
+{17} Ίσως εννοεί Ηρώδην τον Αττικόν.
+
+{18} Αι προβλέψεις του Λουκιανού επραγματοποιήθησαν εν μέρει• οι
+Παριανοί έστησαν ανδριάντας του Περεγρίνου, οίτινες εχρησμοδότουν και
+εθαυματούργουν.
+
+{19} Αλλ' όταν ο Πρωτεύς ο μέγιστος των Κυνικών ανάψη πυρ προ του
+ναού του εριγδούπου Διός και πηδήσας εις την φλόγα ανέλθη εις τον
+υψηλόν Όλυμπον, πρέπει πάντες εκ συμφώνου οι άνθρωποι να τον τιμούν
+ως μέγιστον ήρωα, φύλακα της νυκτός, σύνθρονον του Ηφαίστου και του
+Ηρακλέους.
+
+{20} Όταν ο πολυώνυμος Κυνικός πηδήση εις φλόγα μεγάλην, ωθούμενος
+υπό δοξομανίας, πρέπει τότε και οι κατεργαρέοι οίτινες τον ακολουθούν
+να μιμηθούν τον θάνατον του απερχομένου αρχικατεργάρη. Εάν δε κανείς
+εκ δειλίας προσπαθήση να αποφύγη τον θυμόν του Ηφαίστου, πρέπει
+πάντες οι Έλληνες να ρίψουν λίθους κατ' αυτού διά να μη μένη ψυχρός
+και όμως εξακολουθεί να λέγη φλογερούς λόγους και γεμίζη την πήραν
+του με χρυσόν αποκτώμενον διά της τοκογλυφίας εις την ωραίαν πόλιν
+των Πατρών, όπου έχει περιουσίαν δεκαπέντε ταλάντων.
+
+{21} Παρωδία στίχου της Ηλιάδος : Ο Νέστωρ ήκουσε την βοήν.
+
+{22} Διαμέρισμα ωρισμένον διά τους Ελλανοδίκας και άλλους επισήμους.
+
+{23} Οπισθία στοά του ναού του Διός.
+
+{24} Η στοά αυτή είχεν ηχώ επτάκις επαναλαμβάνουσαν την φωνήν
+
+{25} Τους επτά σοφούς.
+
+{26} Ενοεί τον εκ Σάμου Πυθαγόραν, τον εξ Εφέσου Ηράκλειτον και τον
+εξ Αβδήρων Δημόκριτον.
+
+{27} Θυμόμελι. είδος μίγματος εκ θύμου και μέλιτος
+
+{28} Ο Πάρις.
+
+{29} Πλάτ. Πολιτ. Ε. σελ. 459.
+
+{30} Οι κελευσταί έψαλλον ενθαρρύνοντες τους ερέτας, οίτινες
+εκωπηλάτουν κατά τον ρυθμόν του άσματος.
+
+{31} Μισώ όσον τον Άδην εκείνον όστις εις μεν την ψυχήν έχει την
+φιλαργυρίαν εις δε τους λόγους την περιφρόνησιν των χρημάτων.
+
+{32} Εις αμοιβήν της φιλοξενίας εφάνη αχάριστος εις τον φιλοξενούντα.
+
+{33} Μέθυσε, όστις έχεις την αναίδειαν του σκύλλου και την δειλίαν
+της ελάφου, άχρηστε εις τον πόλεμον και εις τα συμβούλια, Θερσίτη
+κακόγλωσσε, φλυαρέστερε όλων των φλυάρων, τολμάς ν' αυθαδιάζης προς
+τους βασιλείς;
+
+{34} Ησιόδ. Θεογονία : Έμπροσθεν κυνόμορφος, όπισθεν δε λέων και κατά
+το μέσον χίμαιρα αποπνέουσα φοβεράν δυσοσμίαν και έχουσα την λύσσαν
+αγρίου σκύλλου.
+
+{35} Εδώ ο Λουκιανός σχηματίζει δύο λογοπαίγνια, το μεν διά του
+ονόματος του Χρυσίππου, το δε διά του ονόματος του Κλεάνθους το
+οποίον διαστρέφεται επί τούτω εις Κλεμάνθην. Υπάρχει δε και γραφή
+Κρεμάνθης και Κρεμάντης.
+
+{36} Κωμωδία του Θεοπόμπου, ποιητού ολίγον μεταγενεστέρου του
+Αριστοφάνους, υπό τον τίτλον Τρικάρανος (Τρικέφαλος).
+
+{37} Κωμωδία του Αριστοφάνους, αναφερομένη υπό του Αθηναίου. Το όνομα
+σημαίνει τον έχοντα τρεις φαλλούς.
+
+{38} Υπαινίσσεται χαριτολογών την συνήθειαν της κλεψύδρας ήτις
+εκανόνιζε την διάρκειαν της ομιλίας των ρητόρων. Ίδε «Δις
+κατηγορούμενος».
+
+{39} Το σοφιστικόν ύφος του λόγου τούτου δίδει πολλάς υπονοίας ότι
+δεν είνε έργον του Λουκιανού.
+
+{40} Τα όπλα τα οποία, κατά τον Όμηρον, του εκόμισεν η μήτηρ του
+Θέτις.
+
+{41} Οι βασιλείς των Περσών.
+
+{42} Ότι παράγει καλά παλληκάρια.
+
+{43} Ο εκ Κολοφώνος Νίκανδρος ήτο συγχρόνως ποιητής, ιατρός,
+γραμματικός περίφημος και ιερεύς του Απόλλωνος κατά τους χρόνους του
+Αττάλου, τελευταίου βασιλέως της Περγάμου {154 π. Χ.) Εκ των
+πολυαρίθμων εμμέτρων και πεζών έργων του διεσώθησαν μόνον δύο
+ποιήματα, εκ των οποίων το μεν περιγράφει τα δηλητηριώδη ερπετά και
+υποδεικνύει φάρμακα κατά των δηγμάτων αυτών, το δε πραγματεύεται περί
+δηλητηρίων και αντιφαρμάκων.
+
+{44} Οι αυλούντες κυκλικά μέλη, τα οποία, όπως τα κυκλικά ποιήματα,
+περιελάμβανον ολόκληρον κύκλον της μυθολογίας.
+
+{45} Ο Κράτων ήτο κυνικός φιλόσοφος, εις τούτο δε αναφέρεται ο
+αστεϊσμός.
+
+{46} Επιστρέφει ευχαριστημένος και με γνώσεις περισσοτέρας.
+
+{47} Το κείμενον λέγει• «μη ώρασιν ικοίμην» δηλαδή κατά λέξιν• «να μη
+φθάσω εις τας ώρας», το οποίον κατά τον Σχολιαστήν σημαίνει, κάτι
+ανάλογον προς το σημερινόν «Να μη δω σωτηρία ψυχής».
+
+{48} Όπως συνείθιζον οι θηλυπρεπείς και διεφθαρμένοι, οι
+πιττούμεννοι. (Ίδε «Δραπέτας» και «Ψευδολογιστήν»).
+
+{49} Όπως οι διερχόμενοι πλησίον των Σειρήνων.
+
+{50} Λόγος του Αινείου: Μολονότι είσαι χορευτής, Μηριόνη, το δόρυ μου
+θα σε ξαπλώση κάτω.
+
+{51} Ο Νεοπτόλεμος ωνομάζετο Πυρρός, δηλαδή ξανθός.
+
+{52} Ο παίζων το όργανον εις τον χορόν και ο διευθύνων ορχήστραν
+είχον κρόταλον προσδεδεμένον εις τον πόδα με τον οποίον εκτύπων το
+μέτρον
+
+{53} Όρμος σημαίνει περιδέραιον. Ο χορός ούτος κατά τον μύθον,
+επενοήθη υπό του Δαιδάλου, και εχορεύθη υπ' εκείνων τους οποίους ο
+Θησεύς απηλευθέρωσεν εκ του λαβυρίνθου της Κρήτης.
+
+{54} Η γυμνοπαιδία, κατά τον Αθήναιον, ήτο αρκετά ομοία προς την
+τραγικήν όρχησιν την λεγομένην εμμέλειαν, είχον δε και τα δύο ταύτα
+είδη του χορού πολλήν σεμνότητα και ευγένειαν. Η γυμνοπαιδία
+εχορεύετο υπό δύο χορών ή δύο ομάδων χορευτών, εξ ων η μεν απετελείτο
+εξ εφήβων, η δε εξ ανδρών.
+
+{55} Κυβιστήρες ελέγοντο οι βαδίζοντες διά των χειρών και με την
+κεφαλήν προς τα κάτω προς επίδειξιν δεξιότητος.
+
+{56} Νεαροί χορευταί περιεστρέφοντο.
+
+{57} Δηλαδή ηγουμένους του χορού. σύροντας τον χορόν.
+
+{58} «Προύκρινε προορχηστήρα η πόλις».
+
+{59} «Ειλατίωνι την εικόνα ο δάμος ευ ορχησαμένω ταν μάχαν».
+
+{60} Άμεμπτον.
+
+{61} Εκ της Οδυσσείας : Εις άλλον μεν έδωκεν ο Ζευς την δύναμιν του
+πολέμου, εις άλλον δε την τέχνην του χορού και το θελκτικόν άσμα.
+
+{62} Τα αβρά των πόδια κινούνται με ρυθμόν πέριξ της κυανής πηγής.
+
+{63} Η Νεάπολις, αποικία των Κυμαίων.
+
+{64} Επί Αυγούστου εισήχθη εις την Ρώμην η παντομιμική όρχησις των
+περιφήμων χορευτών Βαθύλου και Πυλάδου.
+
+{65} Θερμαϋστρίς ήτο είδος χορού με βιαιοτάτας κινήσεις δι' ο και ο
+Αθήναιος την αποκαλεί χορόν μανιώδη.
+
+{66} Η επινόησις του χορού τούτου απεδίδετο εις τον Θησέα. Ελέγετο
+ότι ούτος μετά την εκ Κρήτης διάσωσίν του απέβη εις την Δήλον και,
+αφού προσέφερεν ευχαριστήριον θυσίαν, εχόρευσε μετά των νέων τους
+οποίους είχεν ελευθερώση εκ του Λαβυρίνθου χορόν του οποίου οι
+ελιγμοί παρίστων πώς εξήλθεν εκ του Λαβυρίνθου. Ο Πλούταρχος, όστις
+διηγείται ταύτα, λέγει ότι επί των ημερών του εξηκολούθουν οι
+κάτοικοι της Δήλου να χορεύουν ακόμη τον γέρανον.
+
+{67} Του Έρωτος και του Αντέρωτος. Ο πρώτος, κατά τον Πλάτωνα, ούτε
+πατέρα έχει ούτε μητέρα, κατά δε την κοινήν δοξασίαν, είνε υιός της
+Αφροδίτης και του Άρεως. Ο δεύτερος εγεννήθη εκ των ιδίων. Η Θέτις
+είχεν είπη εις την Αφροδίτην ότι το τέκνον το οποίον θα απέκτα δεν θα
+εμεγάλωνε ποτέ, καίτοι δεν θ' απέκτα άλλο. Αλλ' η Αφροδίτη απέκτησε
+και νέον υιόν εκ του Άρεως, τον οποίον ωνόμασεν Αντέρωτα.
+
+{68} Ο Τιτυός επεχείρησε να βιάση την Λητώ, με την οποίαν ήτο
+ερωτευμένος, και προσεπάθησε να την εμποδίση να καταφύγη εις την
+νήσον Δήλον, όπου εζήτει άσυλον διά ν' αποφύγη την καταδίωξιν της
+Ήρας και δυνηθή να γεννήση ησύχως το εκ του Διός τέκνον της. Ίδε τόμ.
+β' σελ. 13.
+
+{69} Ο Ζευς θέλων να εξακριβώση που ήτο τα κέντρον της γης, απέλυσε
+συγχρόνως δύο αετούς, τον μεν προς ανατολάς, τον δε προς δυσμάς,
+οίτινες επανελθόντες συνηντήθησαν εις τους Δελφούς.
+
+{70} Ο Αλειρρόθιος, υιός του Ποσειδώνος και της νύμφης Ευρύτης,
+εβίασε την Αλκίππην, θυγατέρα του Άρεως, όστις τον εφόνευσεν
+εκδικούμενος την τιμήν της θυγατρός του• ο Ποσειδών ενήγαγε τον Άρην
+εις τον Άρειον Πάγον, ενώπιον των δώδεκα θεών, οίτινες ηθώωσαν αυτόν.
+
+{71} Περσεφόνης.
+
+{72} Χωρικός της Αττικής, φιλοξενήσας τον Διόνυσον, όστις εις αμοιβήν
+της φιλοξενίας του έδωκεν ασκόν οίνου και τον εδίδαξε να καλλιεργή
+την άμπελον. Αλλ' ο οίνος υπήρξεν η αιτία του θανάτου του. Έδωκεν εις
+τους εργάτας του να πίουν, ούτοι δε καταληφθέντες υπό βακχικής μανίας
+και νομίζοντες ότι τους εδηλητηρίασε τον εφόνευσαν.
+
+{73} Ο Ακάμας ήτο υιός του Θησέως και της Φαίδρας και εραστής της
+Φυλλίδος.
+
+{74} Πόλις και άστυ κατ' εξοχήν εκαλούντο αι Αθήναι, όπως η Ρώμη,
+βραδύτερον δε το Βυζάντιον.
+
+{75} Οβιδίου «Μεταμορφώσεις» Γ', εις την αρχήν.
+
+{76} Διάλογοι θαλασσίων θεών τόμ. β' σελ. 5.
+
+{77} Εκείνου όστις ήρπασε την Ευρώπην και του άλλου τον οποίον
+ερωτεύετο η Πασιφάη.
+
+{78} Κατά τον Αριστοτέλην, η ευτυχία συνίσταται από τα πνευματικά
+χαρίσματα, το σωματικόν κάλλος και τον πλούτον.
+
+{79} Ο Πυθαγόρας υπέβαλε τους μαθητάς του εις πενταετή σιωπήν.
+
+{80} Ο Όμηρος εις την Οδύσσειαν.
+
+{81} Μηδέν προς την χορδήν.
+
+{82} Απορώ πώς χωρίς να πίης αυτά τα φάρμακα εμαγεύθης.
+83} Όπως οι σύντροφοι του Οδυσσέως.
+
+{84} Γοητεύει τους οφθαλμούς οιωνδήποτε ανθρώπων θέλει, εκτός δε
+τούτου και τους κοιμωμένους εξυπνά.
+
+{85} Ίδε περί αυτού κατωτέρω εις τον «Βίον του Δημώνακτος».
+
+{86} Βάκηλοι ελέγοντο οι ευνούχοι ιερόδουλοι της Κυβέλης και εν γένει
+οι ευνούχοι και θηλυδρίαι. Ίδε ανωτέρω «Ψευδολογιστήν» όπου λέγει:
+«Καν εί τις βάκηλον ή ευνούχον ίδοι».
+
+{87} Ο σχολιαστής λέγει περί της φράσεως ταύτης• «κακέμφατον τούτο
+και, ώς φασιν οι ιδιώται, φύσιν προς φύσιν».
+
+{88} Το έργον τούτο του Λουκιανού δεν διεσώθη.
+
+{89} Ούτος είνε ο ανωτέρω αναφερόμενος Κελτός σοφιστής. Περί αυτού
+ελέγετο ότι η φύσις τον είχε προικίση δι' αμφοτέρων των φύλων και ότι
+ήτο ερμαφρόδιτος. Άλλοι τον εθεώρουν απλώς ευνούχον. Έζησεν επί του
+αυτοκράτορος Αδριανού, με τον οποίον ήλθέ ποτε εις φιλονεικίαν πολύ
+ζωηράν, χωρίς ο Αδριανός να μνησικακήση εναντίον του. Διά τούτο ο
+Φαβωρίνος έλεγαν ότι εξεπλήσσετο δια τρία πράγματα• ότι ήτο Κελτός
+και ωμίλει Ελληνικά, ότι ήτο ευνούχος και κατηγορήθη διά μοιχείαν,
+ότι αντέτεινε προς ηγεμόνα και έζη ακόμη.
+
+{90} Δύσκολον ν' αποδοθή κατά λέξιν το λογοπαίγνιον. Κατά το κείμενον
+ο Δημώναξ είπε : «Εν οίδα, ότι περαίνει». Το τελευταίον δε ρήμα
+σημαίνει φθάνω εις συμπέρασμα και ασελγαίνω.
+
+{91} Ου κυνάς;
+
+{92} Ενόει ότι ο Απολλώνιος μετέβαινε διά να κατακτήση το χρυσούν
+δέρας.
+
+{93} Η Ρηγίλη ήτο σύζυγος του Ηρώδου. Απέθανε νεωτάτη, ο δε Ηρώδης
+ανήγειρε προς τιμήν της μνήμης της το Ωδείον, το οποίον ωνόμασε
+«θέατρον επί Ρηγίλη».
+
+{94} Η γη εκράτησε το σώμα του Αδμήτου, αυτός δε προς τον θεόν ανέβη.
+
+{95} Διότι οι ελεύθεροι Λακεδαιμόνιοι είχον ως άσκησιν την
+μαστίγωσιν.
+
+{96} Λογοπαίγνιον, όπως και το προηγούμενον περί της Δανάης• διότι το
+γουδοκόπανον ελέγετο ύπερον, είς δ' εκ των αρχαίων και γνωστοτέρων
+ρητόρων ελέγετο Υπερίδης.
+
+{97} Διότι και ο Επίκτητος ήτο άγαμος.
+
+{98} Τας δέκα διαιρέσεις ή τάξεις της λογικής.
+
+{99} Τελειώνει ο αγών, όστις περιλαμβάνει τα ευγενέστερα
+ανδραγαθήματα. Καιρός ν'απέλθωμεν• ας μη βραδύνωμεν.
+
+{100} Ο Πρωτεσίλαος.
+
+{101} Και έπειτα ας θέσωμεν επί της Όσσης, το δασώδες Πήλιον.
+
+{102} Σου αφήρεσα από τους οφθαλμούς το σκότος το οποίον τους
+εσκέπαζεν, ώστε να διακρίνης και τους θνητούς και τους θεούς.
+
+{103} Εις μίαν γην περιβρεχομένην υπό της Θαλάσσης. Φαίνεται ότι είνε
+βασιλεύς.
+
+{104} Την δευτέραν μετά την γέννησιν ημέραν εδίδετο εις το νεογνόν τα
+όνομα του πάππου του.
+
+{105} Παρωδία διαφόρων στίχων του Ομήρου: Ομοίως αποθνήσκουν και
+εκείνος ο οποίος έμεινεν άταφος και εκείνος ο οποίος έχει τάφον• ο
+πτωχός Ίρος εξισούται εις τον θάνατον με τον μέγαν Αγαμέμνονα και ο
+Θερσίτης με τον υιόν της καλλιπλοκάμου Θέτιδος. Πάντες έχουν ομοίως
+άσαρκα κρανία, γυμνοί δε και σκελετώδεις κάθηνται εις τον
+ασφοδελόσπαρτον λειμώνα.
+
+{106} Η ιερά και με πλατείας οδούς Ίλιος και αι καλοκτισμέναι Κλεωναί
+
+{107} Εις το ποίημα «Κατάλογος γυναικών», το οποίον απωλέσθη.
+
+{108} Εις το ποίημα «Έργα και Ημέραι».
+
+{109} Δοτήρες αγαθών.
+
+{110} θα εσοδεύσης εις το καλάθι και ολίγοι θα ίδουν την εσοδείαν
+σου.
+
+
+
+
+
+
+
+End of Project Gutenberg's Lucian - The complete works Volume 5, by Lucian
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LUCIAN - COMPLETE WORKS - VOL 5 ***
+
+***** This file should be named 28202-0.txt or 28202-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/2/8/2/0/28202/
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinidis
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/28202-0.zip b/28202-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..e9d3c96
--- /dev/null
+++ b/28202-0.zip
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..f01ef8b
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #28202 (https://www.gutenberg.org/ebooks/28202)