diff options
Diffstat (limited to '39069-0.txt')
| -rw-r--r-- | 39069-0.txt | 13322 |
1 files changed, 13322 insertions, 0 deletions
diff --git a/39069-0.txt b/39069-0.txt new file mode 100644 index 0000000..70b148a --- /dev/null +++ b/39069-0.txt @@ -0,0 +1,13322 @@ +The Project Gutenberg EBook of History of the Greek Revolution vol D, by +Spyridon Trikoupis + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: History of the Greek Revolution vol D + +Author: Spyridon Trikoupis + +Release Date: March 6, 2012 [EBook #39069] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HISTORY OF GREEK REVOLUTION, VOL D *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Thanks to George Canonis for +his major work in proofreading. + + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to +monotonic. The spelling of the book has not been changed +otherwise. Bold words are included in &; words in italics in _. In +various places the book had in the margin the notation of the +month that the event took place. I have placed the month within +brackets, somewhere near the notation, starting a new paragraph. +Footnotes have been converted to endnotes. + +Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε +μονοτονικό. Κατά τα άλλα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. +Λέξεις με έντονους χαρακτήρες περικλείονται σε &, ενώ λέξεις με +ιταλικούς χαρακτήρες σε _. Λείπουν οι σελίδες 274 – 275. Σε +διάφορα μέρη, στο περιθώριο, το βιβλίο είχε την ένδειξη του μήνα +του γεγονότος. Έβαλα την ένδειξη κάπου κοντά στην ένδειξη του +περιθωρίου, ξεκινώντας κάθε φορά καινούργια παράγραφο. Οι +υποσημειώσεις των σελίδων έχουν μεταφερθεί στο τέλος του βιβλίου. + + + + +ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΤΡΙΚΟΥΠΗ + +ΙΣΤΟΡΙΑ + +ΤΗΣ + +ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ + +ΕΚΔΟΣΙΣ ΤΡΙΤΗ + +ΕΠΙΘΕΩΡΗΘΕΙΣΑ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΘΕΙΣΑ ΥΠ' ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ + +ΤΟΜΟΣ Δ'. + + + «Καλλίστην παιδείαν ηγητέον προς αληθινόν βίον + την εκ της πραγματικής ιστορίας περιγιγνομένην εμ- + πειρίαν· μόνη γαρ αύτη χωρίς βλάβης από παντός + καιρού και περιστάσεως κριτάς αληθινούς αποτελεί + του βελτίονος.» + + Εκ των του ΠΟΛΥΒΙΟΥ. + + + +ΕΚΔΟΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΣΛΑΝΗΣ + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ + +ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΗΣ «ΩΡΑΣ» + +1888 + + + + +Π I Ν Α Ξ + + + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ξ'. + +Ο Νικόλαος αναγορεύεται αυτοκράτωρ πασών των Ρωσσιών. — Πολιτική +αυτού. — Πρωτόκολλον της 23 μαρτίου 1826. — Ψευδής ένωσις +Κωλεττικών και Πελοποννησίων. — Η εν Επιδαύρω γ' εθνική +συνέλευσις. — Χαρακτήρες των υπερισχυόντων εν αυτή, Ζαήμη, Λόντου +και Κολοκοτρώνη. — Η νέα κυβέρνησις.— Νέαι προσπάθειαι εις +ενθρονισμόν του δευτεροτόκου υιού του δουκός της Αυρηλίας, και +γνώμη του δουκός . . 1 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΑ'. + +Αι Σπέτσαι και η Ύδρα επαπειλούνται υπό του εχθρού. — Καταβολαί +εις στρατολογίαν. — Αποβίωσις του Π. Πατρών. — Μετάβασις της +κυβερνήσεως εις τον θαλασσόπυργον του Ναυπλίου — Επάνοδος Ιβραήμη +εις Πελοπόννησον και παθήματα των εν τη επαρχία Καλαβρύτων. — Ο +Κολοκοτρώνης στρατολογών. — Εκστρατείαι Ιβραήμη εις Μάνην και εις +άλλα μέρη . . 15 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΒ'. + +Κατά θάλασσαν μέχρι τέλους του έτους. — Άφιξις εις Ελλάδα του +ατμόπλου Καρτερίας, και της φρεγάτας Ελλάδος. — Φιλελληνισμός του +βασιλέως της Βαυαρίας. — Σκανδαλώδης διαγωγή του αυστριακού +ναυτικού. — Εμφύλιος πόλεμος εν τη επαρχία Κορίνθου. — Τα κατά την +Κρήτην . . 28 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΓ'. + +Εκστρατεία του Κιουταχή εις Αθήνας και άλωσις της πόλεως. — +Διορισμός του Καραϊσκάκη ως γενικού αρχηγού των κατά την +Ανατολικήν Ελλάδα στρατευμάτων. — Πολιορκία της ακροπόλεως. — Μάχη +του Χαϊδαρίου. — Συντυχία Καραϊσκάκη και Κιουταχή. — Είσοδος των +παρά τον Φαβιέρον εις την ακρόπολιν. — Εκστρατεία των +Θετταλομακεδόνων εις Ταλάντι . . 43 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΔ'. + +Εκστρατεία Καραϊσκάκη. — Τα εν τη απουσία αυτού κατά τας Αθήνας +και η εις Αττικήν επάνοδός του. . . 68 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΕ'. + +Μετάβασις της κυβερνήσεως εις Αίγιναν. — Ταραχαί εν Ναυπλίω και +Ύδρα. — Θαλάσσιοι εκστρατείαι εις Ωρωπόν και Βώλον . . 82 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΣΤ'. + +Διαφωνίαι περί την συγκρότησιν εθνικής συνελεύσεως. — Άφιξις του +στρατηγού Τσώρτση και του λόρδου Κοχράνου και διορισμός του μεν +εις την αρχιστρατηγίαν, του δε εις την στολαρχίαν. — Χαρακτήρ +Μιαούλη. — Η εν Τροιζήνι εθνική συνέλευσις. — Εκλογή Ιωάννου +Καποδιστρίου ως κυβερνήτου. — Αντικυβερνητική επιτροπή . . 89 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΖ'. + +Στρατοπέδευσις του Καραϊσκάκη εν Κερατσηνίω. — Μάχη του Μετοχίου +και άλλαι τινές συγκρούσεις. — Μετάβασις Κοχράνου και Τσώρτση εις +Πειραιά. — Τα κατά την Αττικήν μετά την εκεί μετάβασιν αυτών. — +Θάνατος Καραϊσκάκη και επιθεώρησις της επί του αγώνος διαγωγής +του. — Παράδοσις της ακροπόλεως Αθηνών . . 101 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΗ'. + +Μετάβασις της βουλής και της αντικυβερνητικής επιτροπής εις +Ναύπλιον. — Αλληλομαχία των φρουράρχων αυτού και αταξίαι εν Άργει. +— Ο αυστριακός ναύαρχος κανονοβολεί τα εν τω λιμένι Σπετσών πλοία. +— Εκστρατεία Ιβραήμη εις Ηλείαν και Αχαΐαν. — Κατάπλους του +βυζαντινού στόλου εις Νεόκαστρον και έκπλους του ελληνικού. — +Προσκύνησις Νενέκου καί τινων μερών της Πελοποννήσου. — Επάνοδος +Ιβραήμη εις Μεσσηνίαν διά Τριπολιτσάς. — Εκστρατεία Δελή-Αχμέτη +εις τας επαρχίας Βοστίτσης και Καλαβρύτων και άφιξις αυτού παρά τω +Ιβραήμη. — Ναυτικά κινήματα και κατορθώματα των Ελλήνων. — +Καταστροφή Μεσσηνίας διά πυρός και σιδήρου . . 125 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΘ'. + +Εξωτερική πολιτική. — Συνθήκη της 24 ιουνίου. — Ναυμαχία +Νεοκάστρου. — Aναχώρησις των πρέσβεων των συμμάχων εκ +Κωνσταντινουπόλεως . . 145 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ο'. + +Εκστρατείαι των Ελλήνων εις Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, εις +Κρήτην και Χίον . . 166 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΑ'. + +Προσπάθειαι Καποδιστρίου εν Ευρώπη υπέρ Ελλάδος μετά την εκλογήν +του. — Κατάβασις αυτού εις Ελλάδα και εγκαθίδρυσις της κυβερνήσεώς +του . . 179 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΒ'. + +Πειρατεία και εξάλειψις αυτής. — Τα κατά την Γραμβούσαν. — +Τακτοποίησις του ναυτικού και του στρατιωτικού. — Παράδοσις των +φρουρίων Ναυπλίου εις την κυβέρνησιν και αλλαγή φρουρών. — Πώλησις +προσόδων. — Διοικητικός οργανισμός της Ελλάδος. — Κατεδαφισμός +Τριπολιτσάς παρά του Ιβραήμη . . 188 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΓ'. + +Τα μεταξύ σουλτάνου και συμμάχων. — Κήρυξις πολέμου Ρωσσίας κατά +Τουρκίας. — Τα μεταξύ αυτών των συμμάχων . . 198 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΔ'. + +Το κατά την Χίον, την Δυτικήν Ελλάδα και την Κρήτην. — Φθορά μιας +τουρκικής κορβέττας και ενός δικατάρτου υπό το Μέλαν ακρωτήριον +(Καρά-Μπαμπάν). — Πανώλης εν Ελλάδι. — Αποστολή αρχιερέων εις +Ελλάδα παρά της μεγάλης εκκλησίας. — Χορηγήματα Ρωσσίας και +Γαλλίας. — Σύστασις επιτροπής γενικής διοικήσεως, περιοδεύοντος +του κυβερνήτου . . 204 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΕ'. + +Χαρακτήρ του κυβερνήτου και διαγωγή αυτού εν Ελλάδι. — Αίτια και +αρχή της αντιπολιτεύσεως. — Κουντουριώται — Τράπεζα, +Νομισματοκοπείον και Ορφανοτροφείον. — Εθνική εκπαίδευσις — Παύσις +πάσης αντικυβερνητικής εφημεριδογραφίας — Διαγωγή Βιάρου, αδελφού +του κυβερνήτου, και διάδοσις εντεύθεν της αντιπολιτεύσεως . . 214 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΣΤ'. + +Πλους του κυβερνήτου μέχρι των παραλίων της Δυτικής Ελλάδος. +Συνέντευξις των αρχηγών των συμμαχικών στόλων και του Ιβραήμη. — +Λειποταξία των εν Κορώνη Αλβανών. — Σύγκρουσις αυτών και των +Αράβων. — Συμβιβασμός εις ασφαλή έξοδον των Αλβανών εκ της +Πελοποννήσου. — Φόνος του Δελή-Αχμέτη. — Επάνοδος του κυβερνήτου +εις Αίγιναν. — Νέαι δυσαρέσκειαι . . 225 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΖ'. + +Εκστρατεία Γάλλων εις Ελλάδα. — Συνθήκη Κοδριγκτώνος και Μεχμέτ- +Αλή και απόδοσις αιχμαλώτων. — Επάνοδος εις Αλεξάνδρειαν του +Ιβραήμη και όλων των εν Πελοποννήσω αιγυπτίων στρατευμάτων. — +Έλευσις των τριών πρέσβεων εις Πόρον. — Τα μεταξύ των συμμάχων και +κοινοποιήσεις αυτών προς τον σουλτάνον. — Πρωτόκολλον της 4 +νοεμβρίου . . 231 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΗ'. + +Κυρίευσις του αμβρακικού κόλπου. — Πολεμικά συμβάντα εν Κρήτη. — +Αδράνεια των υπό τον Υψηλάντην στρατευμάτων. — Ανάκτησις όλης +σχεδόν της Ανατολικής Ελλάδος. — Κυρίευσις Βονίτσης. — Πανώλης εν +Καλαβρύτοις . . 237 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΘ'. + +Διάθεσις των εν Πόρω πρέσβεων προς τον κυβερνήτην. — +Διαπραγματεύσεις εις εφαρμογήν της συνθήκης. — Διαγωγή της Πύλης +και γνώμη των αυλών περί των εν Πόρω εργασιών των πρέσβεων. — +Εγκατάστασις τακτικών δικαστηρίων. — Συγκάλεσις εθνικής +συνελεύσεως. . . 246 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Π'. + +Διορισμός του Αυγουστίνου ως πληρεξουσίου τοποτηρητού του +κυβερνήτου κατά την στερεάν Ελλάδα. Πτώσις Αντιρρίου και +Ναυπάκτου. — Αναχώρησις του Κιουταχή εξ Ηπείρου αναδειχθέντος +αρχιβεζίρη. — Εξωτερική πολιτική και διαταγαί Αγγλίας περί λύσεως +των αποκλεισμών των δυτικών παραλίων της στερεάς Ελλάδος. — +Ανάκτησις Μεσολογγίου. — Τα μεταξύ κυβερνήτου και Γάλλων. — +Επάνοδος εις Γαλλίαν των γαλλικών στρατευμάτων. — Δάνειον ενός +εκατομμυρίου ρουβλίων παρά του αυτοκράτορος Νικολάου. — +Αγαθοεργήματα Αμερικανών . . 258 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΑ'. + +Περιοδεία του κυβερνήτου εν Πελοποννήσω — Τροπολογία του περί +εκλογής νόμου. — Αντιπροσωπίαι των επαρχιών επ' ονόματι του +κυβερνήτου. — Συγκρότησις της εν Άργει δ' εθνικής συνελεύσεως και +πράξεις αυτής . . 267 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΒ'. + +Εισβολή Ελλήνων εις Θήβας και συγκρούσεις αυτών και των εχθρών εν +τη πόλει ταύτη και παρά τω εν τη Αττική μονιδρίω του αγίου +Ιωάννου. — Μάχαι κατά τον Ανηφορίτην, τον Ωρωπόν και έξωθεν των +Θηβών. — Νέα εισβολή εχθρών εις την Ανατολικήν Ελλάδα. — Μάχη της +Πέτρας και έξοδος των εχθρών. Τέλος του υπέρ ανεξαρτησίας της +Ελλάδος πολέμου. — Χαρακτήρ Υψηλάντου. — Τα μετά την συνέλευσιν +του Άργους. — Νέα χορηγήματα Γαλλίας. — Όπλα δωρηθέντα παρά του +αυτοκράτορος της Ρωσσίας. — Προκαταβολή Εϋνάρδου επί του δανείου . +. 275 + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΓ'. + +Εξωτερικά. — Στένωσις της εν Πόρω υπό των πρέσβεων διαγραφείσης +οροθεσίας. — Η Ελλάς αναγορεύεται κράτος ανεξάρτητον υπό τον +Λεοπόλδον τον εκ του δουκικού οίκου του Σαξεκοπύργου . . 283 + +ΕΠΙΛΟΓΟΣ + +Χαρακτηριστικά της Ελληνικής επαναστάσεως . . 289 + +ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ . . 295 + +ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΔ'. + +Παραίτησις Λεοπόλδου . . 325 + + + + +IΣΤΟΡIΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ + + + + + 1825-26. + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ξ'. + + + + &Ο Νικόλαος αναγορεύεται αυτοκράτωρ πασών των Ρωσσιών. — + Πολιτική αυτού. — Πρωτόκολλον της 25 μαρτίου 1826. — Ψευδής + ένωσις Κωλεττικών και Πελοποννησίων. — Η εν Επιδαύρω γ' εθνική + συνέλευσις. — Χαρακτήρες των υπερισχυόντων εν αυτή, Ζαήμη, + Λόντου και Κολοκοτρώνη. Η νέα κυβέρνησις — Νέαι προσπάθειαι + εις ενθρονισμόν του δευτεροτόκου υιού του δουκός της Αυρηλίας, + και γνώμη του δουκός.& + + ΑΝΑΒΑΣ ο Νικόλαος επί τη αποβιώσει του Αλεξάνδρου εις τον + θρόνον της Ρωσσίας εν μέσω συνωμοσιών, στάσεων, αιματοχυσιών + και κινδύνων, απεφάσισε, παραλείπων το τουρκοελληνικόν ζήτημα, + να εξισάση τας προς την Πύλην ιδίας διαφοράς διά της μαχαίρας· + και κινήσας τα στρατεύματά του προς την Βεσσαραβίαν ειδοποίησε + την Πύλην διά του Μιντσιάκη, ότι πόλεμος επέκειτο, αν εντός έξ + εβδομάδων δεν επανήγε τα της Βλαχίας και Μολδαυίας εις την προ + του 1821 κατάστασιν, αν δεν απέλυε τους εν ειρκτή + αντιπροσώπους της Σερβίας, και αν δεν έστελλεν επί των ορίων + πληρεξουσίους προς εξίσασιν των άλλων εκκρεμών διαφορών. + + Όσον εμεσολάβουν παρά τω Αλεξάνδρω αι Δυνάμεις, το παν + εθυσιάζετο εις διατήρησιν της ειρήνης, και η αλαζών Πύλη + υλάκτει. Αλλ' αφ' ού ο νέος αυτοκράτωρ εκήρυξεν ότι απέρριπτε + πάσαν ξένην μεσολάβησιν, και ότι διά της μαχαίρας είχεν + απόφασιν να ικανοποιηθή, υπήκουσεν η Πύλης όλη έντρομος, και + τας ηγεμονείας εις την προ του 1821 κατάστασιν υπεσχέθη να + επαναφέρη εντός της προθεσμίας των έξ εβδομάδων και μετ' + ολίγον επανέφερε, και τους αντιπροσώπους της Σερβίας απέλυσε, + και πληρεξουσίους εις Ακερμάνην, πόλιν ρωσσικήν, έστειλε, και + συνθήκην οποίαν υπηγόρευσεν ο αντίπαλός της υπέγραψε. Τοιαύτην + οδόν βαδίσας ο νέος αυτοκράτωρ κατώρθωσε διά μιας ό,τι εις + μάτην ηγωνίσθησαν δι' όλης πενταετίας να κατορθώσωσιν ο γλυκύς + προκάτοχός του και αι μεσιτεύουσαι Δυνάμεις. + + Η δε Αγγλία, αν και απέρριψε την περί της προστασίας πράξιν, + δεν έπαυσε καταβάλλουσα πάσαν φροντίδα εις ειρήνευσιν της + Ελλάδος. Απεχωρίσθη των εν Πετρουπόλει συνδιαλέξεων επί του + ελληνικού ζητήματος, ως προείρηται, επί λόγω ότι ουδ' ητήσατό + τις των αντιφερομένων ουδ' εδέχετο την επί συμβιβασμώ + παρέμβασίν της· αλλ', αφ' ού η Ελλάς επεκαλέσθη την προστασίαν + της, εθεώρησεν ότι έλαβεν εύλογον αφορμήν εις επανάληψιν των + μετά της Ρωσσίας διακοπεισών επί του ζητήματος τούτου + διαλέξεών της, και επί της εις τον θρόνον αναβάσεως του + Νικολάου απέστειλε τον Βελλιγκτώνα, ίνα τον συγχαρή και + συνδιαλεχθή· απέστειλε και τον Στρατφόρδον Κάννιγγα πρέσβυν + εις Κωνσταντινούπολιν. + + Προθέμενος ο πρέσβυς ούτος να μάθη τι εβουλεύοντο οι Έλληνες + περί του μελετωμένου συμβιβασμού, κατήρεν επί του διάπλου + αντικρύ της Ύδρας, λήγοντος του δεκεμβρίου (1825), όπου είδεν + εν πρώτοις τον Μιαούλην και τον Τομπάζην ως ιδιώτας, και μετ' + αυτούς τον Μαυροκορδάτον και τον Ζωγράφον, σταλέντας παρά της + κυβερνήσεως. Αφ' ού δ' εγένετο μεταξύ αυτών πολύς λόγος + ανεπισήμως περί συμβιβασμού βάσιν έχοντος την αυτονομίαν της + Ελλάδος και απλήν υποτέλειαν εις την Πύλην, απέπλευσεν εις + Κωνσταντινούπολιν, όπου έτυχε λαμπράς αλλ' όχι και φιλικής + υποδοχής· δεν επρότεινε δε τι κατ' αρχάς περί Ελλάδος, διότι η + Πύλη έλεγε παρρησία ότι «ουδεμία ξένη μεσιτεία μεταξύ δεσπότου + και ραγιάδων ήτο δεκτή, και ουδεμία παρέμβασις ανεκτή»· ουδ' + επείθετο, ότι η Αγγλία επροτίθετο· κυρίως διά του + ελλληνοτουρκικού συμβιβασμού να την προφυλάξη του επικειμένου + ρωσσικού πολέμου. + + Αλλ', εν ώ αύτη εδυστρόπει, ο Βελλιγκτών ηύρε πρόθυμον τον + νέον αυτοκράτορα εις αναλαβήν των επί του προκατόχου του + διακοπεισών επί του τουρκοελληνικού ζητήματος αγγλορρωσικών + συνδιαλέξεων, και εις θερμήν σύμπραξιν προς ειρήνευσιν και + οριστικήν αποκατάστασιν της Ελλάδος. «Αν αρχίσωμεν, πρέπει και + να τελειώσωμεν», απεκρίθη ο αυτοκράτωρ προς τον προτείναντα + την ειρήνευσιν Βελλιγκτώνα. Υπό τον όρον τούτον υπέγραψαν αι + δύο αυλαί την 23 μαρτίου πρωτόκολλον διαλαμβάνον τα εξής. + + «Να εξαρτάται η Ελλάς από της οθωμανικής αυτοκρατορίας υπό + ετήσιον φόρον. + + «Να διοικήται υπό Αρχών της εκλογής της, συνευδοκούσης εις την + εκλογήν αυτών και της Πύλης. + + «Να απολαμβάνη, πάσαν θρησκευτικήν και εμπορικήν ελευθερίαν + και πλήρη εσωτερικήν αυτονομίαν. + + «Να πωλήσωσιν οι κάτοικοι της Ελλάδος Τούρκοι τας ιδιοκτησίας + των, και να εγκαταλείψωσι την γην εκείνην». + + Διά της αυτής πράξεως απεποιούντο αι δύο Δυνάμεις πάντα + ιδιοτελή σκοπόν και επειδή το ελληνικόν ζήτημα ούτε αγγλικόν + ήτον ούτε ρωσσικόν, αλλ' ευρωπαϊκόν, ζήτημα ανάγκης και όχι + προαιρέσεως, θυσιών και όχι ωφελειών, συνυπεσχέθησαν να + ζητήσωσιν επί τοις αυτοίς όροις την σύμπραξιν και των άλλων + μεγάλων Δυνάμεων. Ουδαμώς διέφερε το πρωτόκολλον τούτο, ως + προς τους πολιτικούς όρους, του προ διετίας υποβληθέντος και + μη παραδεχθέντος ρωσσικού σχεδίου. Αν δ' εγίνετο έκτοτε + δεκτόν, θα επρολαμβάνοντο τόσα παθήματα της εις πυρ και + σίδηρον εγκαταλειφθείσης εν τω μεταξύ τούτω ανθρωπότητος. Και + ταύτα μεν τα περί Ελλάδος εξωτερικώς τω καιρώ εκείνω· + εσωτερικώς δε είχαν ούτω. + + Πανάκειαν των δεινών της πατρίδος υπελάμβαναν οι πλείστοι των + Ελλήνων τας εθνικάς συνελεύσεις των, οι δε ειδημονέστεροι τας + εθεώρουν ευσχήμους τρόπους μεταπτώσεως της εξουσίας. + Επεκαλούντο οι αντάρται την συγκρότησιν της εθνικής + συνελεύσεως εις επάνοδόν των δι' αυτής εις τα πράγματα· την + απεποιούντο δε οι εν τοις πράγμασιν εις διατήρησιν της + εξουσίας. Αλλά κατά τας παρούσας περιστάσεις η συγκρότησίς της + ήτο τω όντι αναγκαία, διότι ο μέγας κίνδυνος της πατρίδος + απήτει μεταρρύθμισιν του πολιτικού συστήματος, και κυβέρνησιν + έχουσαν νόμιμον δύναμιν να διαπραγματευθή εξωτερικώς τα προς + σωτηρίαν. Η Αγγλία, μη δεχθείσα τα της προστασίας, ως παραίτια + αδικαιολογήτου πολέμου αυτής και της Πύλης, έσπευσε να + προσφέρη την ειρηνικήν μεσιτείαν της, και η Ελλάς, + κινδυνεύουσα να εξοντωθή, ηναγκάζετο να την δεχθή· αλλά δεν + εδύνατο βεβαίως ποτέ διά της ειρηνικής ταύτης μεσολαβήσεως να + ελπίση πλήρη και τελείαν ανεξαρτησίαν. Η μεσιτεία στηρίζεται + επί αμοιβαία των δεδομένων αυτήν παραχωρήσει. Την αρχήν ταύτην + έθεσεν, ως είδαμεν, ο Κάννιγγ ως βάσιν, και επί τη βάσει ταύτη + επρότεινε την μεσιτείαν της κυβερνήσεώς του· αλλά το σύνταγμα + της Ελλάδος ήτον ως προς τούτο αδυσώπητον· μόνη εθνική + συνέλευσις εδύνατο να μεταποιήση τον εν πλήρει ενεργεία + θεμελιώδη νόμον. Ώρισε και η εν Άστρει συνέλευσις την + συγκρότησιν τρίτης συνελεύσεως μετά διετίαν προς αναθεώρησιν + του συντάγματος. Διά τον διττόν τούτον λόγον, η κυβέρνησις δι' + εγκυκλίου της 25 σεπτεμβρίου εκάλεσε τας επαρχίας να εκλέξωσι + διπλασίους του αριθμού των βουλευτών πληρεξουσίους και + αποστείλωσιν αυτούς εις Ναύπλιον, ή όπου αλλού εκρίνετο + εύλογον προς έναρξιν εργασιών εθνικής συνελεύσεως κατά την 25 + δεκεμβρίου. Η προθεσμία παρήλθε, και οι πληρεξούσιοι δεν + εφάνησαν· εκλήθησαν και εκ δευτέρου, αρχομένου του ιανουαρίου + του 1820 εις Μέγαρα· αλλ' οι πληρεξούσιοι, επιρρεαζόμενοι υπό + των υπερισχυόντων Πελοποννησίων μάλλον ή υπό της κυβερνήσεως, + συνήλθαν εις Επίδαυρον, όπου είχε συγκροτηθή η πρώτη εθνική + συνέλευσις. + + Θερμήν έδειξαν προθυμίαν εις παραδοχήν της αγγλικής μεσιτείας + οι προ μικρού πρώτοι υπογράψαντες και ενεργήσαντες τα περί της + αγγλικής προστασίας Πελοποννήσιοι, και ησχολήθησαν σπουδαίως + εις άρσιν παντός προσκόμματος· αλλά μέγα πρόσκομμα εφαίνετο η + πολιτική των περί τον Κωλέττην, αγωνιζομένων εις ανύψωσιν της + Αυρηλιανής δυναστείας επί του θρόνου της Ελλάδος. + + Πολλήν κατέβαλαν οι αμνηστευθέντες φροντίδα ν' αποσπάσωσι τον + Κωλέττην του Κουντουριώτου, επί υποσχέσει να τον παραλάβωσι + συμμέτοχον της εξουσίας επί της προκειμένης συνελεύσεως, καθ’ + ήν η επιρροή των προηγγέλλετο παντοδύναμος. Αντέτεινε κατ' + αρχάς ο Κωλέττης· αλλά θεωρών την πτώσιν του συνάρχοντός του + βεβαίαν, ενέδωκε μυστικώς εις τας εισηγήσεις των μέχρι τούδε + αντιπάλων του, υπό τον όρον να συντελέσωσιν εις τον + ενθρονισμόν του δευτεροτόκου υιού του δουκός της Αυρηλίας. + Εκτελουμένου του σχεδίου τούτου, εματαιούντο τα της αγγλικής + προστασίας τα περί πολλού παρά τοις αμνηστευθείσιν· αλλ' + ούτοι, θεωρούντες ευλόγως αυτό ανεκτέλεστον, ως ουδ' αυτής της + γαλλικής κυβερνήσεως, ης απητείτο η αντίληψις, + συγκατατιθεμένης, συνήνεσαν, υπό τον όρον να αιτήσωσι + προηγουμένως την γνώμην και συμβουλήν αυτού του δουκός περί ων + επρόκειτο, προς αποφυγήν ενδεχομένης αποτυχίας. Εγκριθέντος δε + του όρου τούτου, εστάλη προς τον δούκα μυστικώς αναφορά + υπογραφείσα παρά των περί τον Κωλέττην καί τινων των + αγγλοφρονούντων αντιπάλων του Πελοποννησίων, και φέρουσα τας + εξής τέσσαρας ερωτήσεις. + + «Επετρέπετο να εκλέξη η Ελλάς ηγεμόνα μέλος τινός των + βασιλευόντων οίκων; + + «Εδέχετο την εκλογήν ο εκλεχθησόμενος ηγεμών; «Ποίον το + καταλληλότεροι σύνταγμα; «Θα ήρχετο εις αντίληψιν των Ελλήνων + ο συγγενής του ηγεμόνος βασιλεύς, και θα εμεσίτευε παρά ταις + άλλαις αυλαίς εις αναγνώρισιν της εκλογής αυτού και της + ανεξαρτησίας του έθνους;» + + Διαπαιδαγωγηθέντες τοιουτοτρόπως οι Κωλεττικοί υπό των + Πελοποννησίων, και προσδοκώντες να συναρχοντεύσωσι κατά τα + συνομολογηθέντα, ουδετερώθησαν επί της προκειμένης + συνελεύσεως, καθ' όσον μάλιστα εθεώρουν ατελεσφόρητον ην είχαν + περί πολλού οι νέοι φίλοι των αγγλικήν μεσιτείαν, ως μη + συναινούσης της Πύλης. + + Τρεις ήσαν οι εν τη συνελεύσει υπερισχύοντες, και οι τρεις + Πελοποννήσιοι, ο Ζαήμης, ο Λόντος και ο Κολοκοτρώνης. + + Οσάκις οι τρεις ούτοι άνδρες ωμονόουν, η φωνή των ήτο φωνή + όλης της Πελοποννήσου· οσάκις δε εδιχονόουν, εδιχονόει και όλη + η Πελοπόννησος· τους είδαμεν μεγάλας υπηρεσίας πατρίδι + πολλάκις προσενεγκόντας, ασεβή χείρα εις ανατροπήν των + καθεστώτων άραντας, και μεγάλα κακά προξενήσαντας· αλλ' + εξαλείψαντας μετά ταύτα τα δεινά πταίσματά των διά της παντός + επαίνου αξίας διαγωγής των, και σαλεύουσαν την Πελοπόννησον + επί Ιβραήμη γενναιοφρόνως υποστηρίξαντας. Κατεστράφησαν και οι + τρεις επί του δευτέρου εμφυλίου πολέμου, και ως εχθροί της + πατρίδος εστιγματίσθησαν· αλλά μετ' ολίγον ανηγέρθησαν υπό της + φοράς των πραγμάτων, ως σωτήρες παρά του πάσχοντος λαού + ανευφημίσθησαν, και την υπερτάτην Αρχήν ενεπιστεύθησαν, τους + παντοδυνάμους εχθρούς των καταισχύναντες. + + Ο Ζαήμης, ισχύοντος πατρός υιός ισχυρότερος, υπερείχεν όλων + των προεστώτων της Πελοποννήσου· διεκρίθη επί του αγώνος διά + την μετριοπάθειαν προς τους εχθρούς, την ειλικρίνειαν προς + τους φίλους και την προς τους δεομένους επιείκειαν· + εμεγαλοφρόνει ως ουδείς των προϊσταμένων της Ελλάδος, αλλά, + φύσει άτολμος, δεν εμεγαλοπραγμόνει· πανθομολόγητος ήτον η + σύνεσίς του και ακραιφνής ο πατριωτισμός του, αλλ' επισκίαζε + τας αρετάς ταύτας φιλόδοξος αλαζονεία, ωθήσασα αυτόν και εις + ανταρσίαν· ηγεμονικόν ήτο το βλέμμα του, το ήθος του ασιανόν, + αξιοπρεπές το σχήμα του και το βάδισμά του σεσοβημένον. «Τι + Ζαήμης τ' Ιβραήμης» έλεγαν οι βλέποντες αυτόν διερχόμενον· + ολίγη ήτον η μάθησίς του, αλλά πολλήν την εδείκνυεν ο ευρύς + νους του· έθελγε τους ακροατάς του διά της φυσικής του + ευγλωττίας, και εθέρμαινε τας καρδίας των διά των φιλογενών + προτροπών του· ο πατριωτισμός του δεν είχεν όρια τον Ισθμόν, + ώς τινων άλλων συμπολιτών του· πατρίς του ήτον όλη η Ελλάς, + και εις απολύτρωσιν όλης της Ελλάδος ηγωνίζετο τον καλόν + αγώνα· η αγενής διάκρισις αυτόχθονος και ετερόχθονος δεν + εισεχώρησεν εις την καρδίαν του· Έλληνας εξ ίσου εθεώρει + πάντας τους υπό τον ξένον ζυγόν πιστεύοντας εις Χριστόν + ομογενείς του· πρόθυμος έτρεχεν εις τους κινδύνους προς + εμψύχωσιν του λαού, αν και μη φιλοπόλεμος· τόσον δε απείχε του + επιδιώκειν στρατιωτικήν δόξαν, ώστ' εχλεύαζεν αυτός εαυτόν διά + την εν πολέμοις δειλίαν του· κινδυνευούσης της πατρίδος και + πρόεδρος αναγορευθείς της κυβερνήσεως ελησμόνησε την προς τον + Καραϊσκάκην δικαίαν έχθραν του, και χάριν της κοινής σωτηρίας + τω έδωκεν όσην εξουσίαν δίδει τις μόνον τοις πιστοίς φίλοις + του· «η πατρίς», είπε, «θέλω να σωθή, και ας μεγαλυνθή ο + εχθρός μου»· μετά την ακάθεκτον πρόοδον των Αιγυπτίων επάτησε + την Πελοπόννησον, αν και προγεγραμμένος, ειπών προς τους + συμπολίτας του ιδόντας αυτόν απροσδοκήτως· «ήλθα ν' αποθάνω + μεθ' υμών»· επληγώθη η φιλοτιμία του διότι το εν Ζακύνθω + συνταχθέν περί της αγγλικής προστασίας έγγραφον εθεώρει τον + Κολοκοτρώνην Πελοποννησιάρχην· αλλ' επειδή εν τοις δεινοίς + εκείνοις καιροίς ενομίζετο σωτήριον, το υπέγραψεν ειπών τω + Κολοκοτρώνη ενώπιον πολλών· «δεν θα σοι παρεχώρουν τα πρωτεία, + αν δεν έβλεπα κινδυνεύουσαν την πατρίδα»· διά τον αυτόν λόγον + καθυπέβαλεν αυθόρμητος εαυτόν υπό τας διαταγάς του αντιζήλου + του τούτου καθ' όλας τας επί του Ιβραήμη εκστρατείας· είχε τι + ιδιαίτερον χαρακτηριστικόν ο ανήρ ούτος· εν τη υπερηφανεία του + ήτον αξιαγάπητος· συμπολιτευόμενοι και αντιπολιτευόμενοι τον + ετίμων διά τον χαρακτήρα του και τας κοινωνικάς αρετάς του· + «πολλάκις αντεπολιτεύθην τον Ζαήμην», έλεγεν ο Κολοκοτρώνης, + «αλλά ποτέ δεν τον εμίσησα». + + Αναπόσπαστος του Ζαήμη και της αυτής αείποτε πολιτικής και των + αυτών προς όλην την Ελλάδα και προς όλους τους Έλληνας + φρονημάτων ήτον ο εξάδελφός του, Ανδρέας Λόντος, υιός εξόχου + πατρός, υπό της τουρκικής Αρχής επί δουλείας αποκεφαλισθέντος· + είχε χαρακτήρα όλως ιπποτικόν· πολλάκις εξετρέπετο εις άτοπα, + αλλ', ως αγαθός, πάντοτε επροθυμείτο να εξιλεόνη όσους + επίκραινε, ή να ικανοποιή όσους έβλαπτεν· απεχόμενος δε + συνήθως των πολιτικών ησπάζετο τον στρατιωτικόν βίον· ώστε της + δυάδος ταυτής ο μεν Ζαήμης δικαίως εθεωρείτο ο νους, ο δε + Λόντος ο βραχίων. Οι δύο δε ούτοι άνδρες διά την παντοτεινήν + ομοφροσύνην των ωνομάζοντο δι' ενός και του αυτού ονόματος· + «οι Ανδρέαι». + + Όσον διέπρεπεν ο Ζαήμης μεταξύ των πολιτικών, τόσον ο + Κολοκοτρώνης, γόνος και απόγονος τουρκομάχων και μαχίμων + ανδρών, διέπρεπε μεταξύ των πολεμικών· νέος ων έμαθε τα κοινά + γράμματα και, εις ένδειξιν της διαθέσεώς του προς ους και περί + ων έγραφε κατά τας επί της επαναστάσεως εκστρατείας του, + συνείθιζε διαφοροτρόπως να υπογράφη το αρκτικόν στοιχείον του + χριστιανικού ονόματός του, το Θ· μέγα μεν αγανακτών ή + οργιζόμενος, μικρόν δε ιλαρώς ή φιλικώς διακείμενος· αγρίαν + είχε την όψιν, αλλ' ήμερον την καρδίαν· ευφυώς εξηγείτο διά + παραβολών και μύθων· πολλή η προς αυτόν υπόληψις του λαού της + Πελοποννήσου, και πατρική η περί του λαού τούτου φροντίς του· + είτε ως κλέπτης είτε ως αρματωλός περιπλανώμενος εν + Πελοποννήσω, ή υπό ξένην εν τη Επταννήσω υπηρετών σημαίαν, + κατά νουν είχε την ελευθερίαν της πατρίδος και απεποιείτο να + στρατεύη εις τόπους όθεν δεν εδύνατο να βλέπη τα βουνά του· + ούτε εν ταις επιτυχίαις του υψηλοφρίνει ούτε εν ταις + αποτυχίαις του εταπεινούτο· κατηγορείτο ως μηδέποτε + εκστρατεύσας πέραν του ισθμού, αλλά πολλούς πολλάκις + απέστειλεν εις αντίληψιν των εκεί αγωνιζομένων· έρρεπεν εις + ταραχάς και ηγάπα ως ουδείς των πολεμικών ν' αναμιγνύεται εις + τα πολιτικά, εν οίς ουδέποτε ευδοκίμησεν, αγόμενος διά την + άγνοιάν του, αν και νουνεχής, υπό ιδιοτελών και δοκησισόφων· + μικράν επί τω θανάτω του αφήσας περιουσίαν, αν και + ολιγοδάπανος, έψευσε την κοινήν δόξαν, ότι αγνάς αρπαγής δεν + είχε τας χείρας. Δύο ήσαν, έλεγε, τα κατορθώματά του επί του + αγώνος· συνείθισε τους χωρικούς της Πελοποννήσου να μη φεύγωσι + βλέποντες Τούρκους και νικώμενοι να μη προσκυνώσι. Τοιαύτη + ήτον η εν τη συνελεύσει υπερισχύουσα και εν ομοφροσύνη + εργαζομένη τριανδρία. + + Τα δε κύρια έργα της συνελεύσεως ήσαν η αναθεώρησις του + συντάγματος και ο της Ελλάδος και Πύλης συμβιβασμός διά ξένης + μεσιτείας. Ο καιρός και η πείρα απέδειξαν, ότι το σύνταγμα + είχεν ανάγκην μεταρρυθμίσεως, και το κύριον ελάττωμά του ήτον + η επέμβασις της βουλής εις την εκτέλεσιν των νόμων, και η εξ + αιτίας της επεμβάσεως χαλάρωσις της νομοτελεστικής δυνάμεως· η + δε τοιαύτη επέμβασις, επιζήμιος εν καιρώ ειρήνης, κατήντα + θανατηφόρος εν καιρώ πολέμου. + + Προ της ενάρξεως της συνελεύσεως εδημοσιεύθη σχέδιον αναθέτον + διά τας δεινάς περιστάσεις του καιρού εκείνου πάσαν εξουσίαν, + εκτός της δικαστικής, εις προσωρινήν τριμελή επιτροπήν + ενεργούσαν τα καθήκοντα των υπουργών δι' ενός γενικού + γραμματέως, εκδίδουσαν ψηφίσματα τόπον επέχοντα προσωρινώς + νόμων, καταργούσαν τους πολυαρίθμους επάρχους, διοικούσαν διά + τεσσάρων υπαλλήλων Αρχών την στερεάν Ελλάδα, το Αιγαίον, την + Πελοπόννησον και την Κρήτην, και αυτήν και μόνην φροντίζουσαν + εσωτερικώς και εξωτερικώς τα εις σωτηρίαν και ευημερίαν της + πατρίδος. Το σχέδιον απήτει και την αποκοίμισιν του + συντάγματος μέχρις ου ετελεύτα συνήθως ο ετήσιος πόλεμος, και + ώριζε την επάνοδον των πληρεξουσίων εις επανάληψιν των + εργασιών των κατά τον νοέμβριον. Το σχέδιον τούτο εγένετο + αφορμή πολλών σκέψεων και λόγων καθ' όν καιρόν εδημοσιεύθη, + αλλά δεν ηύρε πολλούς των πληρεξουσίων υπερασπιστάς. Την 6 + απριλίου ήρχισεν η συνέλευσις τας τακτικάς εργασίας της υπό + την προεδρίαν του Πανούτσου Νοταρά εις διαρρύθμισιν της + πολιτείας επί τη βάσει του αντιπροσωπικού συστήματος· αλλά, + προτού προχωρήση, έμαθεν ό,τι προείδεν ο σχεδιογράφος, την + ψυχορραγίαν του Μεσολογγίου (α) Η είδησις αύτη κατεθορύβησε + την συνέλευσιν· τα σπουδαία έργα της απήτουν αταραξίαν νοός + και βαθείας σκέψεις, και ήδη ο κίνδυνος επέκειτο. Είδεν ότι η + σωτηρία της πατρίδος απήτει δικτάτορα, ή, εν ελλείψει αυτού, + δικτατορίαν. Υπό το κράτος τοιούτων περιστάσεων παρεδέχθη την + εν τω σχεδίω δημοσιευθείσαν περί δικτατορικής κυβερνήσεως + γνώμην, ήτησε τον γράψαντα την ανάπτυξίν του ως προς την κατά + τας επαρχίας εφαρμογήν του, και ώρισε την διάρκειαν της Αρχής + ταύτης μέχρι τέλους σεπτεμβρίου· αλλά παρεμόρφωσε το σχέδιον + χάριν φιλοτιμιών και προσωπικών συμφερόντων. Τα τρία κατ' αυτό + μέλη της νέας κυβερνήσεως έγειναν πέντε, τα πέντε επτά, τα + επτά εννέα και τα εννέα ένδεκα· ώστε η πολυμέλειά της + εχαλάρωσε την ενέργειάν της· εψηφίσθησαν δε μέλη της νέας + κυβερνήσεως ο Ανδρέας Ζαήμης, ο και πρόεδρος, ο Πετρόμπεης + Μαυρομιχάλης, ο Αναγνώστης Δηληγιάννης, ο Γεώργης Σισίνης, ο + Δημήτρης Τσαμαδός, ο Ανδρέας Χατζή-Αναργύρου, ο Αναγνώστης + Μοναρχίδης, ο Ανδρέας Ίσκος, ο Σπυρίδων Τρικούπης, ο Ιωάννης + Βλάχος και ο Παναγιώτης Δημητρακόπουλος· δεν συμπαρελήφθη εις + την νέαν κυβέρνησιν ο Κωλέττης, και ένεκα τούτου διελύθη η + Πελοποννησίων και Κωλεττικών ένωσις, ην χλευάζουσα η + δημοσιογραφία απεκάλει προσφυώς λυκοφιλίαν. Παρηγκωνίσθη και ο + Μαυροκορδάτος, δυσπιστούντων προς αυτόν των εν δυνάμει. + + Ως αν δεν ήρκουν δε ουδ' ένδεκα μέλη εις κατάρτισιν + κυβερνήσεως, κατέστησεν η συνέλευσις άλλην δεκατριμελή + επιτροπήν καλέσασα αυτήν «επιτροπήν της συνελεύσεως», εις ην + ανέθεσε την εκ νέου συγκάλεσιν των αυτών πληρεξουσίων περί τα + τέλη σεπτεμβρίου, την επεξεργασίαν των λογαριασμών του + υπουργείου της οικονομίας, του εθνικού ταμείου, και της επί + του δανείου εν Λονδίνω επιτροπής, την αντικατάστασιν των μελών + αυτής, και προ πάντων την περί συμβιβασμού του ελληνικού + έθνους και της Πύλης διαπραγμάτευσιν διά του εν + Κωνσταντινουπόλει Άγγλου πρέσβεως υπό τους εξής όρους. + + Να μη έχωσιν οι Τούρκοι μόνιμον κατοικίαν εν Ελλάδι. + + Να εγκαταλείψωσι τα υποχείριά των φρούρια. + + Να μη αναμιγνύεται η Πύλη ούτ' εκ πλαγίου ούτε κατ' ευθείαν + εις την εσωτερικήν κυβέρνησιν της Ελλάδος, πολιτικήν ή + εκκλησιαστικήν. + + Να έχη η Ελλάς τα εις εσωτερικήν και εξωτερικήν ασφάλειαν του + κράτους αναγκαία στρατεύματα και την εις υπεράσπισιν του + εμπορίου αναγκαίαν ναυτικήν δύναμιν. + + Να λάβωσιν απαραλλάκτως τα αυτά δικαιώματα και την αυτήν τύχην + η Πελοπόννησος, η Ανατολική και Δυτική Ελλάς, το Αιγαίον και η + Κρήτη· να λάβωσι δε τα αυτά δικαιώματα (καθ' όσον όμως τούτο + ήτο κατορθωτόν) και όσα άλλα μέρη έλαβαν όπλα, ή συνηνώθησαν + μετά της ελληνικής κυβερνήσεως. + + Να έχωσιν οι Έλληνες σημαίαν και το δικαίωμα του αποστέλλειν + και δέχεσθαι διπλωματικούς πράκτορας και κόπτειν νόμισμα. + + Να υπόκηται η Ελλάς, ως υποτελής τω σουλτάνω, εις ετήσιον + φόρον, ή να πληρώση άπαξ χρηματικήν τινα ποσότητα εις + παντοτεινήν απαλλαγήν αυτού. + + Να γένη ανακωχή, αρξαμένης της διαπραγματεύσεως. + + Να εγγυηθή η μεγάλη Βρεττανία τον συμβιβασμόν. + + Να δύναται η επιτροπή να τροπολογή τας ανωτέρω προτάσεις + έχουσα υπ' όψιν την πλειοτέραν ωφέλειαν της Ελλάδος, + φυλαττομένων όμως πάντοτε αμετατρέπτων των πέντε πρώτων + άρθρων, και να επικαλεσθή και άλλην αυλήν ή και όλας, αν η διά + του Άγγλου πρέσβεως διαπραγμάτευσις απετύγχανεν. + +Απρίλιος Και αύται μεν ήσαν αι οδηγίαι, ας υπέγραψεν η συνέλευσις την + 12 απριλίου· την δε 14 υπέγραψεν επιστολήν προς τον εν + Κωνσταντινουπόλει πρέσβυν της Αγγλίας δίδουσα την περί της + προκειμένης διαπραγματεύσεως απαιτουμένην πληρεξουσιότητα. + + Εν ώ δε κατεγίνετο εις τον συμβιβασμόν διά της μοναδικής + μεσιτείας της Αγγλίας, ανεγνώσθη επί συνεδριάσεως + διαμαρτύρησις του Δημητρίου Υψηλάντου κατά της περί του + συμβιβασμού πράξεως, ως παρανόμου και ανθελληνικής. + Αγανακτήσασα η συνέλευσις επί τη διαμαρτυρήσει ενός πολίτου + κατά της ομοφώνου αποφάσεως όλου του έθνους εστέρησε διά + ψηφίσματός της τον διαμαρτυρηθέντα παντός πολιτικού + δικαιώματος και τον απέκλεισε πάσης στρατιωτικής υπηρεσίας. + + Εκτός δε της συστάσεως των δύο επιτροπών, η συνέλευσις εψήφισε + δάνειον εκατόν χιλιάδων διστήλων εις μισθούς και τροφάς του + στόλου, εις εφοδιασμόν της φρουράς του Μεσολογγίου, εις + επισκευήν του φρουρίου, και εις τροφήν των έξωθεν αυτού + συγκροτηθησομένων στρατευμάτων· παρήγγειλε δε να + διαπραγματευθή τα δάνειον τούτο εν τω ιονίω κράτει και αποδοθή + μετά δύο έτη· διέταξε τα δέοντα και περί αυξήσεως του τακτικού + στρατού· επεκύρωσε τα δύο εν Αγγλία δάνεια· απαγόρευσε πάσαν + εκποίησιν εθνικής γης, και ηκύρωσε την ήδη κατά παράβασιν του + Λβ' ψηφίσματος της εν Άστρει εθνικής συνελεύσεως εις + εφοδιασμόν του Μεσολογγίου και εις αποστολήν ναυτικής δυνάμεως + προς αντίληψίν του γενομένην, αποζημιουμένων των αγοραστών· + εσύστησε πενταμελή πλημμελειοδικείου επιτροπήν, και εψήφισε τα + περί αποζημιώσεων των ναυτικών νήσων και βραβεύσεως των κατά + γην και θάλασσαν αγωνισθέντων ναυάρχων, πλοιάρχων, στρατηγών + και οπλαρχηγών. + + Εις άκραν παράλυσιν είχαν καταντήσει τω καιρώ εκείνω οι + τακτικοί. Μετά την εις τας νήσους καταφυγήν των διεβιβάσθησαν + εις Αθήνας· άλλα μη ευρόντες καλήν υποδοχήν παρά τω εκεί + ισχύοντι Γκούρα, τω άλλοτε φανέντι φιλοτακτικώ και ήδη + παρρησία αντενεργούντι, απήλθαν εις Σαλαμίνα στερούμενοι των + αναγκαίων. Εγκατέλειψαν την υπηρεσίαν και την Ελλάδα πολλοί + ξένοι αξιωματικοί, εν οίς και ο πολλά εις εξάσκησιν του + ιππικού μοχθήσας Ρεϋνόλδος, ον αντικατέστησεν ο εκ + Πορτουγαλλίας Αλμέιδας· η κακοβουλία δεν εφείσθη ουδ' αυτού + του Φαβιέρου επί της τελευταίας εκστρατείας και αποτυχίας του + τακτικού, και οι μεν τον κατηγόρουν ως ασυλλογίστως και + ριψοκινδύνως εκστρατεύσαντα, οι δε τον εσυκοφάντουν ως + διανοούμενον την δι' ελληνικών αιμάτων υποταγήν της Ευβοίας + εις την πατρίδα του· τον εσυκοφάντουν δε ως τοιούτον καθ' όν + καιρόν, πολλών Ελλήνων γαλλιζόντων, ο Φαβιέρος ουδ' εις αυτών + ουδ' εις του Ρόσχου τα σχέδια ανεμιγνύετο· αγανακτών δ' επί + τοις λεγομένοις, και μεμφόμενος την κυβέρνησιν ως μη + εκτελέσασαν όσα έδει υπέρ του τακτικού, παρητήθη της + υπηρεσίας· αλλά το νομοτελεστικόν, ούτινος η εξουσία ήτον εν + τω τελειούσθαι, δεν εδέχθη την παραίτησιν. Η δε συνέλευσις τον + εκάλεσεν εις Επίδαυρον, τον ήκουσεν επί συνεδριάσεως + απολογούμενον, τον εδικαίωσε, τω απέδωκε τας ευχαριστίας της + και τον έπεισε ν' ανακαλέση την παραίτησιν του· την δε 16 + απεπεράτωσε τα έργα της (β). + + Η δε αρτισύστατος κυβέρνησις εφρόντισε να εμβάση εις Ναύπλιον + προ της εκεί μεταβάσεώς της στρατιωτικήν δύναμιν υπό τον + Γενναίον υποπτεύουσα τον φρούραρχον Φωτομάραν, και την 18 + εισήλθε και αύτη· αλλ' απεποιήθη πάσαν πομπώδη υποδοχήν, ως + πενθηφορούσης της Ελλάδος επί τη πτώσει του Μεσολογγίου, αν + και σεμνυνομένης εφ’ οις η φρουρά του εμεγαλοπραγμόνησε (γ). + Διώρισε δε και γενικόν γραμματέα τον Ζωγράφον. + + Ουδέποτε κυβέρνησις της Ελλάδος ευρέθη έχουσα εν μέσω τόσω + δεινών περιστάσεων τόσω μικρούς πόρους· το δάνειον εξηντλήθη· + 60 μόνον γρόσια ευρέθησαν εν τω ταμείω· η Πελοπόννησος και όλη + η στερεά Ελλάς, υπό την μάχαιραν του εχθρού ή υπό την + φθοροποιάν χείρα του στρατιώτου και την φιλάρπαγα του + τοπάρχου, ουδεμίαν έδιδαν πρόσοδον· μόνον το Αιγαίον, μη + πάσχον όσα έπασχαν τα άλλα μέρη του κράτους, και ευαγωγότερον, + υπέσχετο χρηματικήν τινα βοήθειαν. Εις κορύφωσιν δε των + δεινών, εξ ών περιεστοιχίζετο η διοικητική επιτροπή, + υπερεπερίσσευσε και η εξωτερική ραδιουργία, ήτις, ευρούσα + λαβήν την περί προστασίας πράξιν και την αίτησιν της αγγλικής + μεσιτείας, κατέκρινε παρρησία την αγγλοφρονούσαν κυβέρνησιν ως + προδώσασαν την πατρίδα, και ενήργει διά θεμιτών και αθεμίτων + τρόπων την πτώσιν της εξ αυτής της συστάσεώς της. + + Εν τούτοις ήλθεν η απάντησις του δουκός της Αυρηλίας, εν είδει + υπομνήματος του στρατηγού Ρουμινή, λέγουσα, εις λύσιν των + τεσσάρων ερωτήσεων, ότι δεν θα παρωργίζοντο αι Δυνάμεις επί τη + εκλογή, καταλλήλου ηγεμόνος της Ελλάδος· ότι η συναίνεσις του + εκλεχθησομένου ηγεμόνος εκρέματο εκ της θέσεως αυτού και του + ελληνικού έθνους καθ' όν καιρόν θα εγίνετο η εκλογή· ότι το + γαλλικόν σύνταγμα ήτο το καταλληλότερον· και ότι εν τη παρούση + καταστάσει των πραγμάτων εν Ελλάδι ο συγγενής του νέου + ηγεμόνος βασιλεύς όχι μόνον δεν θα εβοήθει τους Έλληνας, αλλ' + ίσως θα ηναγκάζετο και ν' αποδοκιμάση την εκλογήν προς + απόδειξιν, ότι παρά γνώμην του αύτη εγένετο· το διεξοδικόν δε + τούτο υπόμνημα περιείχε και υγιείς συμβουλάς (δ). + + Εμάστιζε την ελληνικήν θάλασσαν η πειρατεία. Η κυβέρνησις + ώφειλε να παύση το κακόν. Υπέφερεν εξ αιτίας αυτού το + ελληνικόν εμπόριον και το των άλλων εθνών και προ της + επαναστάσεως· και το κύριον έργον του οθωμανικού στόλου, + εκπλέοντος άλλοτε τακτικώς κατ' έτος εις το Αιγαίον, ήτον η + εξάλειψις της πειρατείας. Αρξαμένης δε της επαναστάσεως, το + κακόν τούτο δεν ανεφάνη δι' όλης τριετίας· δεν ανεφάνη ουδ' + ότε κατεστράφησαν αι Κυδωνιαί και η Χίος, καθ' ήν περίστασιν + τόσοι ναύται έπεσαν εις δεινήν αμηχανίαν· και οι μεν αυτών + καταφυγόντες τήδε κακείσε, οι δε πλείστοι εις Ψαρά, επορίζοντο + γλίσχρως αλλά τιμίως τα προς το ζην· μετά την καταστροφήν δε + της Κάσσου και των Ψαρών η πειρατεία εγένετο πόρος των + παθόντων. Εις εξάπλωσιν αυτής συνήργησεν όχι ολίγον και η + αναιδής και αντιχριστιανική χρήσις της σημαίας τινών + χριστιανικών Δυνάμεων εις υπηρεσίαν των αγωνιζομένων Τούρκων + επί καταστολή των Ελλήνων, κινήσασα την αγανάκτησιν πάντων των + πολιτών της Ελλάδος. Και η κυβέρνησις και αι περιπλέουσαι το + Αιγαίον ναυτικαί μοίραι των ξένων Δυνάμεων επροθυμήθησαν + πάντοτε εις παύσιν της πειρατείας, αλλ' εις μάτην εκοπίασαν· + το δε βδελυρόν τούτο επιτήδευμα εξησκείτο και υπό την + πολεμικήν της Ελλάδος σημαίαν και υπό καταγωγικά έγγραφα. Η + διοικητική επιτροπή, περί πολλού ποιουμένη την ανάκτησιν της + πεσούσης υπολήψεως του έθνους και την υπεράσπισιν της υπό + ουδετέραν σημαίαν ναυτιλίας, απεφάσισεν, αν και στερουμένη + παντός πόρου, ν' απαρνηθή και αυτά τα επί της θαλάσσης νόμιμα + δίκαιά της· τούτου χάριν ηκύρωσε τα καταγωγικά έγγραφα και + εξέδωκε την 2 μαΐου αυστηροτάτας και τελεσφόρους εις παύσιν + της πειρατείας διαταγάς. + + Εν τούτοις επανήλθεν εις Ελλάδα ο απελθών εις Αγγλίαν Γόρδων, + φέρων λίρας στερλίνας 14,000, εκ των απομειναρίων του δευτέρου + δανείου, εξ ών εδόθη το τεταρτημόριον εις χρήσιν του τακτικού. + Θαρρυνθείς ο Φαβιέρος διά της χορηγίας ταύτης και διά της + αξιεπαίνου διαγωγής της συνελεύσεως, ανεκάλεσεν υπό τας + σημαίας εις Άριαν, όπου και εσκήνωσε, τους σκορπισθέντας + τακτικούς, συμπαρέλαβε το εν Ναυπλίω δεύτερον τάγμα, μετέφερεν + εις το αυτό χωρίον τους εν Σαλαμίνι, εκάθηρε τον + επιβουλευόμενον την αρχηγίαν του Ρόδιον και τους ομόφρονάς του + αξιωματικούς, και ησχολήθη μετ' ακαμάτου ζήλου εις την εκ νέου + διοργάνωσιν του πολλά παθόντος τακτικού. + + + + 1826 + + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΑ'. + + + + &Αι Σπέτσαι, και η Ύδρα επαπειλούνται υπό του εχθρού. — + Καταβολαί εις στρατολογίαν. — Αποβίωσις του Π. Πατρών — + Μετάβασις της κυβερνήσεως εις τον θαλασσόπυργον του Ναυπλίου. + — Επάνοδος Ιβραήμη εις Πελοπόννησον και παθήματα των εν τη + επαρχία Καλαβρύτων. — Ο Κολοκοτρώνης στρατολογών. — + Εκστρατείαι Ιβραήμη εις Μάνην και εις άλλα μέρη.& + + ΜΕΤΑ δε την πτώσιν του Μεσολογγίου εφημίζετο ότι ο εχθρός + εμελέτα να κινηθή κατά Σπετσών και Ύδρας εις εξόντωσιν των δύο + εστιών της ναυτικής δυνάμεως της Ελλάδος. Ομαλή και πανταχόθεν + βατή ούσα η νήσος των Σπετσών θα εκινδύνευεν εκ πρώτης + προσβολής· τραχεία δε και εκ φύσεως οχυρά η της Ύδρας θ' + αντείχεν έχουσα τον απαιτούμενον αριθμόν ανδρών προς + υπεράσπισιν· διά τούτο εις ασφάλειαν των κατοίκων της πρώτης + και εις ένωσιν όλης της ναυτικής δυνάμεως και ενδυνάμωσιν της + δευτέρας η κυβέρνησις εθεώρησεν αναγκαιοτάτην την μετοίκισιν + των Σπετσιωτών εις Ύδραν, και έστειλεν εις Σπέτσας τον + πρόκριτον αυτών και μέλος αυτής Ανδρέαν Χατσή-Αναργύρου επί τω + σκοπώ τούτω. Ο σκοπός ευωδώθη, η υπάρχουσα αντιζηλία και + διαίρεσις των νησιωτών εξηλείφθη ενώπιον του κινδύνου και + εδόθη το εν Ύδρα Καμίνι, παραθαλάσσιον της πόλεως προάστειον, + εις κατοικίαν των μετοίκων. Προθυμίαν πολλήν έδειξαν να + μεταβώσιν εις Ύδραν προς υπεράσπισιν και Κρανιδιώται και + Ποριώται· έσπευσε να στείλη και η κυβέρνησις στρατεύματα· τη + επιμόνω δε αιτήσει των προκρίτων της νήσου είχε διαβιβάσει και + ο Φαβιέρος μέρος του τακτικού ως είρηται. + + Κατ' εκείνον τον καιρόν έφθασαν εις Ναύπλιον οι οπλαρχηγοί και + στρατιώται της ενδόξου φρουράς του Μεσολογγίου συνέρρευσε μέγα + πλήθος και άλλων στρατιωτών, ώστε η πρωτεύουσα κατέστη αληθές + στρατόπεδον και θέατρον καθ' ημέραν αταξιών. Η κυβέρνησις + κατεγίνετο ν' απαλλάξη των δεινών τούτων την πόλιν, να + καταστήση χρησίμους τόσους στιβαρούς βραχίονας και να + περιθάλψη την γυμνήν και ανυπόδητον φρουράν του Μεσολογγίου + κινήσασαν τους πάντας εις θαυμασμόν διά τα ανδραγαθήματά της + και εις συμπάθειαν διά τα παθήματά της. Αλλ' η απορία του + ταμείου παρέλυεν όλας τας προσπαθείας της. Ο φιλελληνισμός + καλή τύχη της Ευρώπης και της Αμερικής εκορυφώθη, πεσόντος του + Μεσολογγίου, εγέμιζε τας κενάς του δημοσίου αποθήκας τροφών, + και η κυβέρνησις είχε πώς να θρέψη τους απόρους, αλλά δεν είχε + πώς άλλως να τους οικονομήση· προς τούτο εκάλεσεν εις εκούσιον + έρανον τους εν Ναυπλίω. Η φωνή της ήχησεν εις ώτα ακουόντων + συνήλθαν οι πολίται εις την πλατείαν της πόλεως· ο διδάσκαλος + Γεννάδιος εξιστόρησεν εις επήκοον πάντων την δεινότητα των + περιστάσεων, την παντελή του ταμείου αχρηματίαν, την δεινήν + της κυβερνήσεως αμηχανίαν εις εκστράτευσιν τόσων γενναίων + ανδρών, και συνεισέφερε πρώτος αυτός οκτώ λίρας στερλίνας, ό + εστιν ό,τι είχε· συνεκινήθησαν όλοι οι περιεστώτες ιδόντες την + γυμνότητα των υπέρ αυτών τόσα παθόντων και την πατρίδα + δοξασάντων, και αμιλλώμενοι τις να φανή ελευθεριώτερος, οι μεν + κατέθεσαν χρήματα και άλλα πολύτιμα είδη, πολλοί δε, εν οίς + και ο Υψηλάντης, επρόσφεραν τα χρυσά και αργυρά όπλα των. Την + ακόλουθον δε ημέραν εγένετο πάλιν λόγος επί της πλατείας περί + συλλογής των ιδιωτικών ίππων, και πρώτος ο πρόεδρος της + κυβερνήσεως Ζαήμης επρόσφερε τους εν τη φάτνη του, και το + παράδειγμα αυτού εμιμήθησαν αριζήλως οι λοιποί ιπποτρόφοι. + Τοιουτοτρόπως και αι κατεπείγουσαι της πατρίδος ανάγκαι διά + της αυτοπροαιρέτου ταυτής συνεισφοράς οπωσούν εθεραπεύθησαν, + και ίλη εκ του προχείρου εσυστήθη. Εν ώ δε ενηργούντο ταύτα εν + Ναυπλίω, η κυβέρνησις ηναγκάσθη να καταφύγη και εις διά + πειθούς ή και βίας πραγματοποίησιν δανείου εν τη λοιπή + επικρατεία, και έστειλεν επί τούτω εισπράκτορας και δύναμιν. + + Κατ' εκείνας τας ημέρας απέθανεν εν Ναυπλίω ο Π. Πατρών + Γερμανός, θύμα της επικρατούσης λοιμικής νόσου. Όλη η δόξα του + πρωταγωνιστού τούτου ανέτειλε και έδυσε ταις πρώταις ημέραις + της επαναστάσεως. + + Η τόση δε συρροή στρατευμάτων εν Ναυπλίω και αι ακατάπαυστοι + απαιτήσεις αυτών εμπόδιζαν την κυβέρνησιν να σκέπτεται και να + ενεργή όπως απήτουν αι δειναί περιστάσεις, και την ηνάγκαζαν + να μεθεδρεύση εις μέρος ησυχώτερον και ασφαλέστερον· συνέπεσεν + απροσδοκήτως και άλλο κακόν απαιτούν τούτο. Η κυβέρνησις, + εισελθούσα εις Ναύπλιον, επεκύρωσεν ως φρούραρχον τον + Φωταμάραν· αλλ' η φρουρά του Παλαμηδίου, υποκινηθείσα διά + ραδιουργιών, απεστάτησεν αίφνης κατά του αγαθού αλλ' ανικάνου + τούτου αρχηγού της, και αυτόν τον μεν έξωσε, παρέδωκε δε το + φρούριον εις χείρας του Γρίβα αντιπολιτευομένου την ενεστώσαν + κυβέρνησιν. Διά τους λόγους τούτους μετέβη η κυβέρνησις την 16 + Ιουνίου προσωρινώς εις τον θαλασσόπυργον Ναυπλίου, όπου ο + πρόεδρος και άλλα μέλη αυτής εξ αιτίας των επικρατούντων φόβων + ημερονυκτέρευαν. + + Μετά δε την άλωσιν του Μεσολογγίου ο μεν Ιβραήμης επανήλθεν + εις Πελοπόννησον, ο δε Κιουταχής ητομάζετο να στρατεύση εις + Αθήνας· απέπλευσαν δε και οι εχθρικοί στόλοι ο μεν βυζαντινός + εις Κωνσταντινούπολιν, ο δε αιγύπτιος εις Νεόκαστρον και + εκείθεν εις Αλεξάνδρειαν. + + Φθάσας δε ο Ιβραήμης εις Πάτρας διέταξε τον περιφερόμενον την + επαρχίαν της Γαστούνης Δελή-Αχμέτην να επανέλθη εκεί· αυτός + δε, παραλαβών την φρουράν των Πατρών ανέβη αμαχητί εις την + πόλιν των Καλαβρύτων, όπου δεν ηύρε ψυχήν, και κατακαύσας + αυτήν εστράτευσεν εις Κλοκινοχώρια. + + Υπεράνω των χωρίων τούτων, επί του Χελμού κειμένων, κατέφυγαν + επί της εις Καλάβρυτα εισβολής του Ιβραήμη χάριν ασφαλείας + πεντακισχίλιαι ψυχαί· συνήλθαν δε εις υπεράσπισιν αυτών + τετρακόσιοι οπλοφόροι υπό τον Σολιώτην και τον Πετμεζάν και + ωχυρώθησαν επί των υπωρειών. +Μάιος Επέπεσάν τινες των περί τον Ιβραήμην την 5 μαΐου α' ώραν μετά + την ανατολήν του ηλίου, έπαθαν ευρόντες γενναίαν αντίστασιν + και ωπισθοδρόμησαν· εφορμήσαντες δ' εκ νέου πολυαριθμότεροι + ηνάγκασαν τους Έλληνας ν' αναβώσιν εις Καστράκι και ν' + αγωνισθώσι νέον και βαρύν αγώνα, αλλ' οι εχθροί συνανέβησαν + και καταδιώκοντές τους, υπερίσχυσαν, και εδόθησαν εις σφαγήν + και αιχμαλωσίαν. Δεινά τα παθήματα των οικογενειών επί της + φυγής των και διά την καταδίωξιν και διά το κρημνώδες του + τόπου και το πάχος της χιόνος, ορεινού όντος του μέρους. + Πεντακόσιοι ελέγετο ότι απωλέσθησαν, οι μεν κατακρηνιζόμενοι, + οι δε εις την χιόνα βοθριζόμενοι. Αιχμαλωτίσας δε ο Ιβραήμης + υπερχιλίας ψυχάς επανήλθεν εις Καλάβρυτα, και αφήσας εκεί το + στράτευμά του παρέλαβε μόνον μίαν εκατοστύν ιππέων, ανέβη τον + άνωθεν των Ρογών λόφον, κατέβη εις τα Αλώνια της Ζαχλωρούς, + εσκοπίασε την μονήν του μεγάλου Σπηλαίου επί απόρθητου σχεδόν + θέσεως και υπό την υπεράσπισιν ισχυράς φρουράς κειμένην, + επανήλθεν αυθημερόν εις Καλάβρυτα και ώδευσε την επαύριον εις + Τριπολιτσάν, όπου έφθασε την 10 φέρων χίλια φορτώματα τροφών + διά την λιμώττουσαν φρουράν της. + + Καθ' όν δε καιρόν ανέβαινεν ο Ιβραήμης εις Τριπολιτσάν, + εξεστράτευσε προς τον Αλφειόν ο εν Μοθώνη Σουλεημάμπεης μετά + 2500 τακτικών εις εμπόδιον ίσως συρροής ελληνικών στρατευμάτων + επί της πορείας του κυρίου του. + + Αρχομένου δε του μαΐου, ανεχώρησεν εκ Ναυπλίου ο Κολοκοτρώνης, + και επορεύθη εις Μπουγιάτι, όπου συνέλεξεν ικανούς στρατιώτας + και συνήλθαν και διάφοροι οπλαρχηγοί· συλλέξας δε και ο + Γενναίος τους εν Ναυπλίω Τριπολιτσιώτας και άλλους + Πελοποννησίους επορεύθη και αυτός μετ' ολίγας ημέρας όπου ο + πατήρ του. Εξ όσων δε συνήχθησαν εκεί, 500 μετέβησαν εις + Καρύταιναν, όθεν οι κάτοικοι φοβηθέντες είχαν αναχωρήσει μετά + των ποιμνίων των εις τα όρη της Μάνης· ολίγοι δε αυτών + κατέφυγαν εις σπήλαια ή εις οχυρά μοναστήρια. + + Την δε 17 εξεστράτευσεν ο Ιβραήμης· και κατ' αρχάς μεν εβάδισε + την της Καρυταίνης οδόν, αλλ' ετράπη μετ' ολίγον εις την του + Μιστρά, διεσκόρπισε τους κατέχοντας το Μακρυπλάγι Έλληνας, + άφησεν εκεί φρουράν, και διά της οδού του Νησίου έφθασεν εις + τα μεσσηνιακά φρούρια, καύσας καθ' οδόν την Ανδρίτσαιναν· + στρατοπεδεύσας δ' εκτός της Μοθώνης εξ αιτίας της επικρατούσης + εκεί και εν Κορώνη λοιμικής νόσου διέμεινεν αργός ολόκληρον + μήνα. + + Αν και ανίκανοι εφάνησαν οι Πελοποννήσιοι αντιπαραταττόμενοι + προς τους εχθρούς των συστάδην, ικανοί όμως εδείχθησαν + βλάπτοντές τους σποράδην, ενεδρεύοντες, ή κλεπτοπολεμούντες· + 150 Άραβες, βόσκοντες τρεις ώρας μακράν της Κορώνης 185 + ίππους, εφονεύθησαν δι' ενέδρας σχεδόν όλοι και εζωγρήθησαν οι + ίπποι· πολλούς εχθρούς ο Νικήτας και άλλοι οπλαρχηγοί έφθειραν + πίπτοντες αίφνης επί τους αποσπωμένους του στρατεύματος κατά + την εις την Μεσσηνίαν κατάβασίν των· 35 σποράδην περιφερόμενοι + εσκοτώθησαν κατά το Παληονέρι· 70 κατά το Σούγελον του + Νεοκάστρου, και 16 μίαν φοράν και 30 άλλην κατά την Πέλοβαν· + αλλά τα μικρά ταύτα παθήματα μικρά παρενέβαλαν προσκόμματα εις + τα φθοροποιά και ευτυχή κινήματα του εχθρού. + + Αφ' ού δ' επάτησε και κατεπάτησεν ο Ιβραήμης την λοιπήν + Πελοπόννησον, ηθέλησε να εισβάλη και εις την Μάνην. + + Είδαμεν ότι επί της πτώσεως του Νεοκάστρου ο Ιβραήμης εκράτησε + παρά την σύμβασιν, τους εν αυτώ Γεωργάκην Μαυρομιχάλην και + Γιατράκον· τους απέλυσε δε καθ' όν καιρόν απελύθησαν οι εν + Ναυπλίω κρατούμενοι δύο πασάδες οι μη συνυπογράψαντες την επί + της πτώσεως αυτού σύμβασιν. Ο απολυθείς Μαυρομιχάλης, + εξαγοραζόμενος, ως είρηται ήδη, τον καιρόν, και προθέμενος να + προφυλάξη την πατρίδα του από πάσης εχθρικής επιδρομής, + εζήτησεν, επί της εν Πελοποννήσω ευτυχούς προόδου των + Αιγυπτίων και προ της εις Αιτωλίαν μεταβάσεώς των, και έλαβε + παρά του Ιβραήμη αμνηστήρια δι' εαυτόν και τους συγγενείς του, + και έκτοτε οι Μανιάται δεν εστράτευσαν εκτός των ορίων των, + κατακρινόμενοι υπό των λοιπών Ελλήνων ένεκα της φαινομένης + αδιαφορίας των. Την αμφίβολον δε ταύτην διαγωγήν των Μανιατών + αποδοκιμάζων και ο Ιβραήμης έστειλε την 29 εκ Μοθώνης προς τον + εν Μάνη διατρίβοντα Γεωργάκην Μαυρομιχάλην επιστολήν, δι’ ής + τον επέπληττε πικρώς ως μη τηρήσαντα την υπόσχεσίν του, τον + διέταττε να υπάγη εντός δέκα ημερών εις προσκύνησίν του + παραλαβών και τους λοιπούς εγκρίτους της Μάνης, και ηπείλει + καταστροφήν της πατρίδος των, αν δεν εισηκούετο (α). + + Λαβών την επιστολήν ο Γ. Μαυρομιχάλης έσπευσε να την + κοινοποιήση τοις εγκρίτοις των συμπατριωτών του, και + συναινέσει αυτών απεκρίθη τα εξής· + + «Από ημάς τους ολίγους Έλληνας της Μάνης και λοιπούς Έλληνας + ευρισκομένους εις αυτήν· + + «Προς τον Ιβραήμπασαν της Αιγύπτου. + + «Ελάβαμεν το γράμμα σου, εις το οποίον είδαμεν να μας + φοβερίζης ότι, αν δεν σου προσφέρωμεν την υποταγήν μας, θέλεις + εξολοθρεύσει τους Μανιάτας και την Μάνην· διά τούτο και ημείς + σε περιμένομεν με όσας δυνάμεις θελήσης. + + «Οι κάτοικοι της Μάνης γράφομεν και σε περιμένομεν». + + Η αλληλογραφία αύτη εθεωρήθη ως αφορμή πολέμου, και έκτοτε ο + μεν Ιβραήμης ητοιμάζετο εις εισβολήν, οι δε Μανιάται εις + αντίκρουσιν. + +Ιούνιος Την 21 Ιουνίου εκίνησαν επτακισχίλιοι, τακτικοί και άτακτοι, + πεζοί και ιππείς, κατά της Μάνης, και συγχρόνως εφάνησαν εν τω + μεσσηνιακώ κόλπω δύο βρίκια πολεμικά και διάφορα φορτηγά. Τα + πολεμικά εκανονοβόλησαν διάφορα παράλια της Λακωνίας, και + επροσποιούντο οι εν αυτοίς εχθροί ότι εμελέτων αυθημερόν + αποβίβασιν στρατευμάτων· αλλά κύριον σκοπόν είχαν να ελκύσωσι + την προσοχήν των Μανιατών προς τα κινδυνεύοντα δήθεν ταύτα + μέρη, ώστε να εύρωσιν οι διά ξηράς ερχόμενοι ελευθέραν την + δίοδον, δι' ής εσκόπευαν να πατήσωσι τον τόπον. Οδεύοντες επί + τω σκοπώ τούτω οι επτακισχίλιοι προς ανατολάς έφθασαν την + επαύριον εις τους πρόποδας των ορέων έμπροσθεν της πλησίον του + εν τω μεσσηνιακώ κόλπω λιμένος του Αρμυρού Βέργας, όπου + ευρόντες χιλίους Μανιάτας ετοίμους εις αντίστασιν εφώρμησαν + πλήρεις τόλμης, αλλά σφοδρώς και ευστόχως τουφεκισθέντες + ωπισθοδρόμησαν· εφώρμησαν και εκ δευτέρου και εκ τρίτου, αλλ' + απέτυχαν επίσης· εδοκίμησαν μετά την τριπλήν αποτυχίαν να + επιπέσωσιν όπισθεν, αλλά και κατά την δοκιμήν ταυτήν έπαθαν + και ηναγκάσθησαν να υποχωρήσωσι μετά δεκάωρον πάλην, καθ' ήν + έπεσαν 100 εξ αυτών, και 4 εκ των Μανιατών. Εν ώ δε ήρχιζεν η + μάχη εν Βέργαις, βλέποντες οι εχθροί όλην την δύναμιν της + Μάνης συγκεντρωθείσαν προς εκείνην την θέσιν, απεσπάσθησαν + 1500, και εμβάντες εις πλοία ελθόντα εις τον λιμένα του + Αρμυρού απέβησαν αυθημερόν εις Δηρόν, επάτησαν τα εκ δεξιών + χωρία, Πύργον και Χαριάν, και πυρ βαλόντες επροχώρησαν προς + την εξ αριστερών κωμόπολιν της Τσίμοβας· αλλά κανονοβοληθέντες + από του πύργου του Πικολάκη ωπισθοδρόμησαν προς τα Τσαλαπιανά + επί σκοπώ ν' αναβώσι, δι' εκείνου του μέρους εις την + κωμόπολιν. Έξωθεν των Τσαλαπιανών κείνται πύργοι· τούτους + καταλαβόντες ολίγοι Μανιάται εμπόδισαν την εις την κωμόπολιν + πρόοδον των εχθρών και τους ηνάγκασαν να επανέλθωσιν άπρακτοι + εις Δηρόν· αλλ' αυστηρώς επιπληχθέντες υπό του Ιβραήμη επί τη + οπισθοδρομήσει ως φυγόμαχοι επανήλθαν εις Τσαλαπιανά την + επαύριον προς κυρίευσιν της Τσίμοβας. Εν τοσούτω, γνωστού + γενομένου του κινδύνου διά κωδωνοκρουσίας, έδραμαν εις + υπεράσπισιν της κινδυνευούσης κωμοπόλεως οι κάτοικοι των πέριξ + χωρίων ένοπλοι, εν οίς και αρχιερείς και ιερείς, έδραμαν + δρεπανηφόροι και αι μεταξύ Τσίμοβας και Χαριάς θερίζουσαι + πολυάριθμοι Μανιάτιδες, παρηκολούθησε και ο καθ' οδόν ευρεθείς + Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης και οι περί αυτόν, μεταβαίνοντες εις + βοήθειαν των εν τω Αρμυρώ, και όλοι ομού, άνδρες, γυναίκες, + κληρικοί και λαϊκοί, προσέβαλαν τους εχθρούς, και φονεύσαντες + και αιχμαλωτίσαντες πολλούς, απώθησαν τους λοιπούς όλους μέχρι + θαλάσσης κακώς έχοντας. Καταδιωκόμενοι οι εχθροί κατέλαβαν την + παραθαλάσσιον οχυράν θέσιν Τσουμπάρι, και βοηθούμενοι υπό των + πλοίων αντέστησαν, αλλ' επί τέλους ηττήθησαν και ηναγκάσθησαν + να καταφύγωσι την 25 εις τα πλοία εν τοιαύτη βία, ώστε τινές + πεσόντες εις την θάλασσαν επνίγησαν. + + Οι δε εν Βέργαις απομείναντες εδοκίμασαν να κτυπήσωσι τους + νικητάς των εκ νέου την 24, αλλά και τότε απέτυχαν και + ανεχώρησαν και αυτοί την επαύριον εις Καλαμάταν πολλά + παθόντες. Εις βοήθειαν των Μανιατών εξεστράτευσαν δισχίλιοι + Πελοποννήσιοι υπό τον Κολοκοτρώνην, καθόντες δε καθ' οδόν την + τροπήν των εχθρών ανεστρατοπέδευσαν. + + Άνδρες εφάνησαν και αυταί οι δρεπανηφόροι Μανιάτιδες, και + άξιον μνήμης το εξής ανδραγάθημα μιας αυτών. Θερίζων ο γέρων + Βοζίκης τον επί της παραλίας αγρόν του συνελήφθη αίφνης υπό + δύο Αιγυπτίων. Καταγινομένων δε εις δέσμευσίν του, επέπεσεν η + συνθερίζουσα θυγάτηρ του, Πανώρηα, έκοψε διά του δρεπάνου της + τον λάρυγγα του ενός και βοηθουμένη υπό του πατρός της + εφόνευσε τον άλλον. + + Κατά τας ημέρας δε ταύτας ήσαν τινες Έλληνες ωχυρωμένοι εν + τοις παρά τον ποταμόν της Καρυταίνης σπηλαίοις, όπου ελθόντες + εχθροί τους επολιόρκησαν. Γενναίως αντέστησαν οι έγκλειστοι· + επιπεσόντων δε μετ' ολίγον και άλλων έξωθεν Ελλήνων, παθόντες + οι πολιορκηταί απεμακρύνθησαν. + + Ο δε Ιβραήμης, καταισχυνθείς εν τη εις Μάνην στρατεία του, + ώδευσε μετ' ολίγας ημέρας εις Τριπολιτσάν. Συνέπεσε να + ετοιμάζωνται οι Έλληνες εις προσβολήν της εχθρικής φρουράς του + Μακρυπλαγίου· αλλ' αίφνης ιδόντες τα υπό τον Ιβραήμη + στρατεύματα προχωρούντα επί των πεδιάδων του Λεονταρίου και + της Καρυταίνης παρήτησαν το σχέδιόν των και απεμακρύνθησαν. Οι + δε εχθροί εισήλθαν, μηδενός εναντιουμένου, εις Τριπολιτσάν + φέροντες πολλάς τροφάς. + + Ο δε Κολοκοτρώνης μετά την προς την Καλαμάταν στρατείαν του + επανήλθεν εις Ναύπλιον, έκλεισε καπηλεία και καφενεία, + επειθανάγκασεν όλους τους οπλοφορούντας να τον ακολουθήσωσι, + και παραλαβών διακοσίους ιππείς, τακτικούς και ατάκτους, τους + ετοποθέτησεν εν Βερβένοις, όπου συνήλθαν και άλλοθεν άλλοι + στρατιώται. Οι Τούρκοι συνείθιζαν να εξέρχωνται της + Τριπολιτσάς και να περιφέρωνται χορτολογούντες ή + τροφολογούντες. +Ιούλιος Τούτο παρατηρήσαντες οι εν Βερβένοις κατέβησαν εις την πεδιάδα + την νύκτα της 18 Ιουλίου, και κατέλαβαν οι μεν, εν οίς και ο + Νικήτας και το άτακτον ιππικόν υπό τον Χατζή-Μιχάλην, τας + Ρίζας, οι δε, εν οίς και οι τακτικοί ιππείς υπό τον Αλμέιδαν, + το χωρίον Μεχμέταγαν και ενέδρευαν. + + Ο δε Ιβραήμης, διατρίψας εν Τριπολιτσά ημέρας τινάς εις + ανάπαυσιν του στρατεύματός του, εξεστράτευσε την 18 διαιρέσας + εις τρία το στράτευμά του· και το μεν ώδευσε κατά το Νούδιμον, + το δε κατά την Κανδήλαν, το δε προς την Καρύταιναν, όπερ και + ηκροβολίσθη μετά των περί τον Γενναίον κατά τα λειβάδια του + Αρκουδορρεύματος· αρπάσαντα δε και τα τρία ανθρώπους, ζώα και + τροφάς, επανήλθαν μετά δύο ημέρας εις Τριπολιτσάν. Την αυτήν + ημέραν τρεις λόχοι Αράβων υπήγαν ανυπόπτως προς το χωρίον + Μεχμέταγαν, όπου ενέδρευαν Έλληνες. Ιδόντες ούτοι τους εχθρούς + ερχομένους εφώρμησαν· έδραμαν και οι κατέχοντες τας Ρίζας, + τους εκύκλωσαν, εφόνευσαν υπερδιακοσίους και επήραν δύο + σημαίας και έξ τύμπανα, ολίγην δε ζημίαν αυτοί έπαθαν. Οι δ΄ + εν Τριπολιτσά, μαθόντες το γεγονός, εξώρμησαν επί τους + Έλληνας, αλλά δεν τους επρόφθασαν αναβάντας τα όρη. + Επιστραφέντες δε εις την πόλιν άπρακτοι, και ακούσαντες ότι + συνήλθε στράτευμα ελληνικόν εις Αλωνίσταιναν, επεξήλθαν οι μεν + κατ' ευθείαν, οι δε διά του Λεβιδίου, έτρεψαν το στράτευμα + μετά μικρόν ακροβολισμόν, και μετά ταύτα υπήγαν όλοι ομού εις + Βυτίναν, την έκαυσαν, και επανήλθαν διά του Λεβιδίου εις + Τριπολιτσάν. Μετά την επιδρομήν ταυτήν έπεσεν ο Ιβραήμης εις + την επαρχίαν του Αγίου Πέτρου, και μη ευρών αντίστασιν έκαυσε + το Καστρί, τον Άγιον Πέτρον, τον Άγιον Ιωάννην, τα Καλύβια και + κατέβη εις το Άστρος· εκεί διήρεσε το στράτευμά του εις τρία, + και το μεν ώδευσε προς την Βαμβακούν κατά τον Μιστράν, το δε + προς την Αράχωβαν, το δε προς την Τσακονίαν και έκαυσε τον + Πραστόν· εσκόπευαν δε να συνεισβάλωσιν εις την Μάνην. + + Καθ' όν δε καιρόν ο Ιβραήμης έκαιε και έθυεν, έτυχε διατρίβων + ο Νικήτας κατά τους αντικρύ του Ναυπλίου Μύλους έχων υπό την + οδηγίαν του καί τινας της φρουράς του Μεσολογγίου, και την + συστηθείσαν προ ολίγου φάλαγγα των Ιώνων, και το σώμα των + Επταννησίων, έτρεξε κατόπιν του εχθρού και βλέπων αυτόν + επιστρέφοντα πανστρατιά προς το Άστρος, έδραμε και εισήλθε + μετά των περί αυτόν εις το επί της θέσεως εκείνης νεόκτιστον + φρούριον, όπου ως εις ασφαλή τόπον είχαν καταφύγει χίλιαι + διακόσιαι ψυχαί. +Αύγουστος Οι εχθροί, χίλιοι πεζοί και τριακόσιοι ιππείς, εφώρμησαν την 4 + αυγούστου, αλλ' απεκρούσθησαν εφώρμησαν και την επαύριον, αλλ' + απεκρούσθησαν επίσης και ανεχώρησαν άπρακτοι· προσέβαλαν και + την επάνωθεν του Καστριού μονήν του Προδρόμου, όπου + ενοσηλεύοντο ασθενείς και τραυματίαι, αλλά και εκείθεν + ανεχώρησαν άπρακτοι. Μετά την διττήν ταύτην αποτυχίαν, οι μεν + επανήλθαν εις Τριπολιτσάν, οι πλείστοι δε υπό την οδηγίαν του + Ιβραήμη έπεσαν εις την Λακεδαιμονίαν επί σκοπώ να εισβάλωσι + πάλιν εις την Μάνην διά της ανατολικής πλευράς του Ταϋγέτου· + παρηκολούθουν δε αυτούς δισχίλιοι Έλληνες υπό τον Νικήταν, τον + Πλαπούταν και τον Γενναίον φονεύοντες και ζωγρούντες τους + αποκοπτομένους του στρατοπέδου και περιφερομένους χάριν + λεηλασίας. Την δε 19 οι δισχίλιοι ούτοι συνήψαν μάχην μετά + τινος αποσπάσματος χιλίων ατάκτων πεζών και ιππέων έν τινι + στενοτοπία κατά τον Μπασαράν· εφόνευσαν 50, εζώγρησαν 17, + πολλούς ίππους και ημιόνους, και απέσπασαν των χειρών αυτών 40 + αιχμαλώτους, χιλιάδας αιγοπροβάτων, και 300 βόας. Οι εχθροί + απήντησαν επί της πορείας των άλλο αξιοσημείωτον πρόσκομμα. + Εντός του πύργου του Μεχμέτμπεη εκλείσθησαν υπό τινα ιερέα 30 + Έλληνες, δώδεκα ημέρας επολιορκήθησαν και καθ' ημέραν + εκανονοβολούντο, γενναίως εγκαρτερούντες· ιδόντες δε ότι + υπεσκάπτετο υπόνομος εξώρμησαν την νύκτα ξιφήρεις διά μέσου + των πολυαρίθμων εχθρών· τρεις μόνον εφονεύθησαν, εν οίς και ο + ιερεύς. + + Προχωρούντες δε οι εχθροί εις ον προέθεντο όρον, επάτησαν την + 21 την Μάνην, και διελθόντες τα χωρία της Αναβρυτής και του + Στορτσά διέβησαν την επί του Ταϋγέτου κακήν Σκάλαν, πλησίον + της επαρχίας Ανδρουβίστης· αλλά ευρόντες αντίστασιν + ωπισθοδρόμησαν, και αναβάντες επί της κορυφής του όρους + ηυλίσθησαν εν τη πεδιάδι του Μαχμούτμπεη· εκείθεν εστράτευσαν + την επαύριον και έφθασαν εις το στόμιον του Ευρώτα. + Ενδιατρίψαντες δε δύο ημέρας ανέβησαν τα Μπαρδουνοχώρια και + έπεσαν εις την επαρχίαν του Μαλευρίου, καίοντες κωμοπόλεις και + χωρία, θέλοντες δε να προχωρήσωσιν εις τα ενδότερα της Μάνης, + ώδευσαν την 27 προς το χωρίον Μανιάκοβαν. Εκεί ευρεθέντες ο + Παναγιώτης Κοσονάκος και οι περί αυτόν εκλείσθησαν εντός τινων + οικιών πολεμούντες γενναίως. Ήλθαν μετ' ολίγον εις βοήθειάν + των καί τινες άλλοι υπό τον Γεωργάκην Μαυρομιχάλην + περιφερόμενον επί στρατολογία· αλλ' οι εχθροί ήσαν πολλοί και + η θέσις όχι τόσον οχυρά· όλοι δε οι εκεί Έλληνες, + συμπεριλαμβανομένων και των περί τον Μαυρομιχάλην, ήσαν μόλις + 300· διά τούτο αφήσαντες το χωρίον μετέβησαν εις άλλην + παραπλήσιον οχυρωτέραν θέσιν. Κυριεύσαντες οι εχθροί το χωρίον + ώρμησαν και εις την άλλην θέσιν και επολέμησαν τους εκεί μέχρι + της εσπέρας, καθ' ήν, φανέντος του Ηλία Κατσάκου μετά 300 + εκλεκτών επιπεσόντων όπισθεν, ωπισθοδρόμησαν και επανήλθαν εις + την πεδιάδα του Πασαβά, επί σκοπώ να οδεύσωσιν εις τα χωρία + Σκυφιάνικα και Πολυάραβον· αλλά φοβούμενοι μη πάθωσι και εν τη + οδώ ταυτή εδίσταζαν. Εν μέσω δε του δισταγμού των Μπόσινάς τις + εκ των δευτερευόντων οπλαρχηγών της Μάνης, παρακολουθών τους + εχθρούς ως προσκυνήσας, ανεδέχθη, άλλος Εφιάλτης, να τους + οδηγήση εις τα ρηθέντα χωρία διά τινος αγνώστου μονοπατίου. + Επί του μονοπατίου τούτου κείται το χωρίον Δέσφινα, εντός δε + του πύργου του χωρίου ήσαν οι περί τον Θεοδωρήν Σταθάκον. Οι + εχθροί απέκλεισαν τον πύργον, και ο Μπόσινας εφώναζε μακρόθεν + λέγων, «Παραδοθήτε, συμπέθερε Σταθάκε, εις τον αυθέντην της + Μάνης· θα χαθήτε όλοι»· «και ποίος μας εγγυάται ότι δεν θα + κακοπάθωμεν, αν προσκυνήσωμεν;» απήντησεν ο Σταθάκος. «Εγώ + συμπέθερε», είπεν ο Μπόσινας· «κύτταξε μη μας φάγουν με + απιστιάν», επανέλαβεν ο Σταθάκος· «μη φοβάσθε», απεκρίθη ο + Μπόσινας, «εγώ σας δίδω τον λόγον μου, εγώ σας έχω εις τον + λαιμόν μου». «Σε πιστεύω, συμπέθερε», εφώναξεν ο Σταθάκος, + «έλα κ' έπαρε τα όπλα μου». Έτρεξεν ο Μπόσινας να επάρη τα + όπλα, και ο Σταθάκος τον ετουφέκισε και τον εφόνευσεν. Ιδόντες + οι Τούρκοι τον τόσον χρήσιμον φίλον φονευθέντα ώρμησαν εις τον + πύργον, τον έκαυσαν και συνέκαυσαν και όλους τους εν αυτώ. Εν + τοσούτω τα συμβάντα ταύτα ωφέλησαν, διότι φέροντα προσκόμματα + εις την ταχείαν πορείαν των εχθρών έδωκαν καιρόν τοις εν + Πολυαράβω να ετοιμασθώσιν εις αντίστασιν. Την δε 28 έφθασαν οι + εχθροί εις Πολυάραβον· τριακόσιοι ήσαν κατ' αρχάς οι + υπερασπισταί του· αλλ' ήλθαν μετά ταύτα εις αντίληψιν αυτών ο + Τσαλαφατίνος και ο Γιατράκος και μετ' ολίγον και ο Γεωργάκης + Μαυρομιχάλης και ο Ηλίας Κατσάκος, και έγειναν όλοι δισχίλιοι. + Μάχης δε κρατεράς γενομένης, έτρεψαν οι ολίγοι τους + πολυαρίθμους εχθρούς κακώς έχοντας· διακόσια εχθρικά πτώματα + έμειναν επί του πεδίου της μάχης, και επτά εζωγρήθησαν. + Εφονεύθησαν δε και εννέα Έλληνες, και άλλοι τόσοι επληγώθησαν. + Αξιοσημείωτον το εξής γυναικείον αρίστευμα· Η Ελένη + Αναειπόνυμφη, βαστώσα τα δύο ανήλικα τέκνα της και + καταδιωκομένη υπό τινος Αιγυπτίου, έφευγε προς το όρος του + Πολυαράβου. Επί της φυγής ελύθη η μακρά ζώνη της· ο Αιγύπτιος + έδραξε την συρομένην άκραν και επροσπάθει να κρατήση + τοιουτοτρόπως την φεύγουσαν· αλλ' αύτη, αφήσασα κατά γης τα + τέκνα, έδραξε την άλλην άκραν, όπου ευρίσκετο δεδεμένος ο + θησαυρός της, δέκα δίστηλα· αισθανθείσα δε ότι η ζώνη + ετεντώθη, απέλυσεν αίφνης την άκραν και πεσόντα ύπτιον τον + Αιγύπτιον ετραυμάτισε διά της ιδίας αυτού λόγχης, και έσωσεν + εαυτήν, τα τέκνα και τον θησαυρόν. + + Ηττηθέντες και φυγόντες εκείθεν οι εχθροί κατέβησαν την αυτήν + εσπέραν εις τα πεδινά του Μαλευρίου, την άλλην εις Έλος, +Σεπτέμβριος και την πρώτην εβδομάδα του σεπτεμβρίου + επανήλθαν κατησχυμένοι διά του Μιστρά εις Τριπολιτσάν. Χάρις + εις την ανδρίαν των Μανιατών, εις τον ένθερμον και ακάματον + ζήλον των αρχηγών αυτών και εις το δύσβατον και τραχύ του + τόπου, δις επάτησε την Μάνην, και δις κατησχύνθη ενώπιον + ολίγων ο Ιβραήμης· απένιψαν και οι Μανιάται τον ρύπον της προ + της εχθρικής εισβολής αδιαφορίας των. + + Επιστρέψας δε ο Ιβραήμης εις Τριπολιτσάν εξεστράτευσεν εκ νέου + την 8, και φθάσας εις Δάραν άφησεν εκεί έν σώμα εις συγκομιδήν + τροφών και καταστροφήν των πέριξ χωρίων· αυτός δε, παραλαβών + το πλείστον του στρατεύματος εισέβαλε την 18 εις τα χωρία της + επαρχίας Καλαβρύτων, Κατσάνην και Λιβάρτσι, και εστρατοπέδευσε + κατά την Ποταμιάν. Μαθών την εκστρατείαν ταύτην ο Λεχουρίτης, + παρέλαβε τους κατέχοντας την θέσιν του αγίου Γεωργίου + στρατιώτας του και όσους άλλους εδυνήθη, έδραμεν εις Σωποτόν, + και συνάξας τους χωρικούς κατέλαβε τας δύο θέσεις, άγιον + Αθανάσιον και Χόβολην, δι' ών εδύνατο ο εχθρός να εισβάλη εις + Σωποτόν. Την αυγήν της 14 εφάνησαν κατά την Χόβολην 250 + ιππείς, αλλά προσβληθέντες εστράφησαν εις το στρατόπεδον^ την + δε επιούσαν νύκτα υπήγαν 500 εις Τριπόταμον, και δεν ηύραν + αντίστασιν καί τινες μεν αυτών, εμβάντες είς τι νεοκτισθέν + μοναστήριον, εφόνευσαν τον κτήτορα αυτού και άλλους ιερωμένους + και λαϊκούς, τινές δε ανέβησαν εις Βερσόβι, αλλ' ευρόντες + αντίστασιν δεν εισήλθαν· αντίστασιν επίσης ηύραν και άλλοι εξ + αυτών θελήσαντες να πατήσωσι την Νάσιαν και το Σκούπι. Την δε + 15 χίλιοι εχθροί, πεζοί και ιππείς, εφάνησαν προς τους + πρόποδας του Μοστιτσίου και του Κλητορίου· και ολίγοι μεν + αυτών επρόφθασαν και εμβήκαν εις Κλητόρι, και λεηλατήσαντες + ολίγας οικίας ανεχώρησαν, οι δε λοιποί ευρόντες έμπροσθέν των + τους περί τον ακάματον Λεχουρίτην, αφήσαντας τον άγιον + Αθανάσιον και μεταβάντας εκεί, εμποδίσθησαν να εισέλθωσιν εις + Μοστίτσι. Οι εχθροί επροχώρησαν εις το γεφύρι του Αμπήμπαγα, + αλλ' ευρόντες την θέσιν εκείνην προκατειλημμένην, επέστρεψαν + εις Καρνέσι άπρακτοι. Την δε 18 εστράτευσαν προς την Χόβολην, + αλλ' επολεμήθησαν και κατεδιώχθησαν. Την δε επιούσαν εκίνησαν + επί τους απομείναντας κατά τον άγιον Αθανάσιον· τρις + εφώρμησαν, αλλά δεν εδυνήθησαν να τους σαλεύσωσι· πεσόντες + τελευταίον πεζοί και ιππείς, τακτικοί και άτακτοι, ως τυφλοί, + τους έτρεψαν και εισήλθαν εις Σωποτόν. Οι Έλληνες, τρέξαντες + δρομαίως, εφάνησαν αίφνης κατά τον άγιον Γεώργιον· εκείθεν + ετουφέκισαν σφοδρώς τους εν Σωποτώ και τους ηνάγκασαν να + εξέλθωσι μηδεμίαν φθάσαντας να καύσωσιν οικίαν. Οι Έλληνες + έμειναν εν τη αυτή θέσει του αγίου Γεωργίου, και κατέλαβαν και + την του αγίου Νικολάου αντικρύ του Σωποτού. Την δε 30 το πρωί + ώρμησαν χίλιοι εχθροί και επάτησαν εκ νέου το Σωποτόν· + επάτησάν τινες αυτών και την αγίαν Βαρβάραν, αλλ' ολίγην ώραν + ενδιέμειναν αποδιωχθέντες· επάτησαν όμως άλλα χωρία, έκαυσαν + το Βεζίνι, την Νάσιαν και το Σκούπι· υπήγαν και εις Βερσίτσι, + όθεν απεκρούσθησαν. Εν τω μεταξύ τούτω έφθασεν εις το + στρατόπεδον και το εν Δάρα απομείναν καθ' οδόν σώμα, αφ' ού + ηφάνισε και εκείνο πολλά χωρία. Συνάξαντες δε οι εχθροί + πολλούς καρπούς απεσκήνωσαν την 26 εκ της Ποταμιάς, μετέβησαν + εις Λούστραν, εσύναξαν και εκεί καρπούς, και καύσαντες τα καθ' + οδόν χωρία, επέστρεψαν την 29 εις Τριπολιτσάν. Μετ' ολίγας δε + ημέρας εκίνησάν τινες αυτών είς τινα των δυτικών χωρίων της + επαρχίας του Άργους, υπήγαν εις Άγιον Γεώργιον, και εις άλλα + χωρία της επαρχίας Κορίνθου, και καρπολογήσαντες επανήλθαν εις + Τριπολιτσάν. Επειδή δε επλησίαζεν ο χειμών και ουδαμού υπήρχεν + αξιόμαχον στρατόπεδον ελληνικόν, άφησεν ο Ιβραήμης εν + Τριπολιτσά δυνατήν φρουράν, και παραλαβών το λοιπόν στράτευμα + κατέβη προς τα μεσσηνιακά φρούρια και έφθασεν εις Μοθώνην την + 2 νοεμβρίου. + + + + 1826 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΒ'. + + + + &Τα κατά θάλασσαν μέχρι τέλους του έτους. — Άφιξις εις Ελλάδα + του ατμόπλου Καρτερίας, και της φρεγάτας Ελλάδος. — + Φιλελληνισμός του βασιλέως της Βαυαρίας. — Σκανδαλώδης διαγωγή + του αυστριακού ναυτικού. — Εμφύλιος πόλεμος εν τη επαρχία + Κορίνθου. — Τα κατά την Κρήτην.& + + ΛΗΓΟΝΤΟΣ δε του Ιουνίου εξέπλευσε του Ελλησπόντου η πρώτη + μοίρα του οθωμανικού στόλου υπό τον καπητανάμπεην, και την 1 + Ιουλίου εισέπλευσε τον λιμένα του Νεοκάστρου· συνίστατο δε εκ + 2 δικρότων και 20 φρεγατών, κορβεττών και βρικίων. Την δε + τελευταίαν ημέραν του Ιουνίου εξέπλευσε και η δευτέρα μοίρα + υπό τον καπητάμπασαν· συνίστατο και αύτη εκ 2 δικρότων, 27 + φρεγατών και κορβεττών, και 7 βρικίων, και εσκόπευε να + παραλάβη επί των παραλίων της Ασίας στρατεύματα και να τα ρίψη + εις την Σάμον. Εις ματαίωσιν των σχεδίων τούτων και επί τη + θερμή αιτήσει των Σαμίων, υποσχεθέντων εν μέρει την αναγκαίαν +Ιούλιος μισθοδοσίαν, εξέπλευσαν περί την 10 Ιουλίου των + λιμένων Ύδρας και Σπετσών 33 πολεμικά και 8 πυρπολικά υπό τον + Κολανδρούτσον και Σαχτούρην, και την 14 έφθασαν έξω της Σάμου, + και συνήντησαν 14 του τουρκικού στόλου· αλλ' ουδ' εναυμάχησαν + ουδ' εκανονοβολήθησαν την ημέραν εκείνην· ησύχασαν και την + επαύριον· δύο ώρας δε μετά την δύσιν του ηλίου ηκροβολίσθησαν + υπό το Κωρύκιον, και έρριψαν οι Έλληνες εις δύο φρεγάτας δύο + πυρπολικά, το του Μουσού και το του Σπαή, και παρ' ολίγον να + τας καύσωσι· τόσον δε τα πληρώματα των φρεγατών εφοβήθησαν, + ώστε πολλοί ερρίφθησαν εις την θάλασσαν, και οι μεν επνίγησαν, + οι δε συλληφθέντες εφονεύθησαν· μετά ταύτα διεχωρίσθησαν οι + στόλοι. Την δε ακόλουθον ημέραν εφάνη ολόσωμος ο εχθρικός + έξωθεν της Χίου, και ιδών τον ελληνικόν υπό το Καρλοβάσι + επλησίασε προ της μεσημβρίας, και εξέτεινεν υπό το ακρωτήριον, + Άμπελον, την μίαν των πτερύγων του πέραν του Καρλοβασίου, και + απέκλεισε δι' αυτής, βοηθεία του πνέοντος ολίγου άνεμου, τον + ελληνικόν στόλον εντός του πορθμού· μετ' ολίγον ήρχισε να πνέη + άνεμος απόγειος, ώστε τα εχθρικά πλοία, τα προ ολίγου + υπερήνεμα, ευρέθησαν αίφνης υπήνεμα και ετράπησαν. Δοθέντος δε + του σημείου ώρμησαν τα πυρπολικά εις αυτά φεύγοντα· ως + ταχυπλοώτερον δε το του Κανάρη προέπλευσε συνοδευόμενον υπό + τινων πολεμικών, και έχον έμπροσθέν του έν δίκροτον και μίαν + φρεγάταν. Εν ώ δε προσήγγιζε την πρύμνην της φρεγάτας, + κανονοβολούμενον και παρ' αυτής και παρά του παραπλέοντος + δικρότου, μία σφαίρα του διεπέρασε τα θαλασσεύοντα μέρη και το + εβύθισεν, ο δε Κανάρης και οι ναύται εμβάντες εις το εφόλκιον + ευρέθησαν εν μέσω δύο μεγάλων εχθρικών λέμβων· τρεις + εφονεύθησαν και δύο επληγώθησαν, εν οίς και ο Κανάρης ελαφρώς + εις την κεφαλήν και την αριστεράν χείρα. Η ναυμαχία της ημέρας + εκείνης διήρκεσε μέχρι της εσπέρας, καθ' ήν κατέπλευσεν ο + εχθρικός στόλος εις Μιτυλήνην, όπου διέμεινεν αργός ολόκληρον + μήνα. Την δε 15 αυγούστου απέπλευσε, και τα μεν των πλοίων + αυτού κατέπλευσαν εις Σουατσίκι, τα δε εις Άσπρα χώματα. Ο δε + ελληνικός, αδύνατος ων, παρετήρει μόνον τα κινήματά του. 37 + μεγάλα εχθρικά πλοία έπλευσαν την 18 προς την Χίον τα δε + ελληνικά ηναγκάσθησαν ν' αράξωσιν εξ αιτίας των εναντίων + ανέμων υπό την Ικαρίαν. Την 23 έφθασαν 20 υδραϊκά υπό τον + Μιαούλην εις τα νερά της Σάμου, όπου ηύραν και τα λοιπά, ώστε + έγειναν όλα τα ελληνικά 53· και τα μεν υπό τον Μιαούλην + ηγκυροβόλησαν υπό την Ικαρίαν, τα δε υπό τον Κολανδρούτσον και + Σαχτούρην προς το νησίδιον της Υψηλής. Την 27 ηνώθη πάλιν όλος + ο ελληνικός στόλος και έπλευσε προς την Χίον εις συνάντησιν + του εχθρικού· πυκνή ομίχλη εσκέπασε την νύκτα εκείνην τον + στόλον, και εξ αιτίας ταυτής διεσκορπίσθησαν τα πλοία, και + μόλις την επιούσαν περί την εσπέραν συνήχθησαν όλα έμπροσθεν + της Μιτυλήνης. Εκεί ηύραν πλέοντα τα 2 δίκροτα και 22 άλλα + πλοία του εχθρικού στόλου, εξ ών τα πλείστα φρεγάται. Περί το + μεσονύκτιον ηκροβολίσθησαν οι δύο στόλοι· την δε επαύριον + έπλεεν ο εχθρικός προς το βόρειον στόμιον του πορθμού, και + εφαίνετο ότι εσκόπευε ν' απομακρυνθή· παρέπλεε και ο + ελληνικός· αλλ', αντί ν' απομακρυνθή, εστράφη αίφνης, ώρμησε + θαρραλέως εις ολίγα ελληνικά πλοία προπλέοντα, επόδισεν όμως + μετ' ολίγον ιδών πλησιάζοντα τα άλλα. Εν τω μεταξύ τούτω + εφώρμησε το υπό τον Σπαήν πυρπολικόν, αλλά κατετρυπήθη και + εβυθίσθη, οι δε εν αυτώ διεσώθησαν όλοι, εμβάντες εις το + εφόλκιον. Εβλάφθη και το κατάρτιον του πυρπολικού του + Παρασκευά. Ο άνεμος ήτον άστατος και ολίγος, και το πλοίον του + Σαχίνη, ο Μιλτιάδης, έτυχε να ευρεθή πλησίον ενός των δύο + δικρότων απολειφθέντος των λοιπών πλοίων του στόλου· τέσσαρας + ώρας εκανονοβολείτο και αντεκανονοβόλει μονομαχών· κινδυνεύων + δε να βυθισθή, και μη δυνάμενος ν' απομακρυνθή, αντείχε + γενναίως. Έβλεπαν τα ελληνικά πλοία μακρόθεν, την μονομαχίαν, + αλλ', επικρατούσης νηνεμίας, μόλις επλησίασε το του Λεμπέση. + Επί τέλους το δίκροτον, προσκάλεσαν διά σημείου τας λέμβους + των άλλων πλοίων απεμακρύνθη ρυμουλκούμενον· ο δε Μιλτιάδης + διήλθε τον μακρόν και δεινόν αγώνα αβλαβής και δεδοξασμένος. + Οι στόλοι διέμειναν όλην την νύκτα απέναντι ο είς του άλλου· + την δ' επιούσαν αντιπαρετάχθησαν λίαν πρωί και εμάχοντο. Οι + Τούρκοι εφάνησαν ανώτεροι εαυτών· διότι, απόντος του ατόλμου + Τοπάλη επισκευάζοντος την παθούσαν ναυαρχίδα του, εκυβέρνα τον + στόλον ο έμπειρος και τολμηρός Ταχήρπασας. Εν τη ακμή δε της + μάχης, εν ώ η φέρουσα την σημαίαν του φρεγάτα και άλλα πλοία + ηγωνίζοντο να υπερηνεμίσωσι των ελληνικών και επιπεσώσι, + βοηθούντος του ανέμου, ο Σπαής, ο απολέσας την προτεραίας το + πυρπολικόν του, ίθυνεν άλλο εις την φρεγάταν^ αλλ' υπό την + βολήν των κανονίων αυτής έσπασαν τα κατάρτιά του, και οι + πυρποληταί κατέβησαν εις το εφόλκιον επί σκοπώ να καύσωσι το + πυρπολικόν και φύγωσιν· αλλ' ιδόντες 2 εχθρικάς λέμβους + κινουμένας εις σύλληψιν αυτού ανέβησαν πάλιν επί του + καταστρώματός του και τουφεκίζοντες τας απεμάκρυναν. Προς το + κέντρον δε της γραμμής επολέμουν ο ναύαρχος ο Ραφαλιάς, ο + Κριεζής, ο Παναγιώτας, ο Λεμπέσης και άλλοι· ήσαν παρ' αυτοίς + και τέσσαρα πυρπολικά, τα του Πολίτου, του Βώκου, του Μπούτη + και του Μπέσκου. Οι πυρποληταί ίθυναν και τα τέσσαρα εις τα + εχθρικά πλοία, αλλά των δύο εβλάφθησαν τα κατάρτια, το πυρ του + εχθρού έκαυσε το τρίτον, το δε τέταρτον, το του Μπέσκου, + έπεσεν εις την φρεγάταν και εκόλλησεν, αλλ' εξεκόλλησε διά της + επιτηδειότητος του πληρώματος αυτής και εκάη και αυτό εις + μάτην· την δε β' ώραν μετά μεσημβρίαν έπαυσεν η ναυμαχία. + Γενναίως ως πάντοτε ηγωνίσθη το ελληνικόν ναυτικόν κατά τας + δύο τελευταίας ναυμαχίας· αλλ' ουδέποτε τα πλοία του και τα + πληρώματα έπαθαν τόσην ζημίαν. Εκατόν εφονεύθησαν και + επληγώθησαν και τα πλείστα των πλοίων είχαν ανάγκην επισκευής. + Μεγάλην ζημίαν υπέστη και ο εχθρικός στόλος· εισέπλευσε δε τον + κόλπον της Σμύρνης απρόθυμος όσων έπαθε να επανέλθη εις τον + αγώνα. Μετ' ολίγας ημέρας εξέπλευσαν του Ελλησπόντου εις + ενίσχυσίν του εννέα φρεγάται. + + Αφ' ού δε απεμακρύνθη ο εχθρικός στόλος, και εφαίνετο ότι + εματαιώθησαν τα κατά της Σάμου σχέδιά του, συνήλθαν τα + ελληνικά πλοία εις Ψαρά και εκείθεν επανέπλευσαν τα πλείστα + εις τα ίδια. Έμεινε δε ο Μιαούλης μετά ένδεκα πολεμικών και + τριών πυρπολικών. Προπορευομένη η ναυαρχίς και συνοδευομένη + υπό δύο μόνον πολεμικών και δύο πυρπολικών, του Ρούφα και του + Πολίτη, ευρέθη αίφνης την 25 σεπτεμβρίου έξωθεν της Μιτυλήνης + εν μέσω του εχθρικού στόλου, εκυκλώθη, έπαθε πολλάς ζημίας, + έσπασε το πηδάλιόν της, και ηναγκάσθη να ποδίση και υψώση το + σημείον της αποχωρήσεως εις οδηγίαν των μακρόθεν ερχομένων + άλλων πλοίων· και τα μεν της συνοδίας της δύο πολεμικά την + παρηκολούθουν απομακρυνομένην, τα δε δύο πυρπολικά δεν + υπήκουσαν, έδεσαν τα πανία των, και ανέμεναν υπό το ακρωτήριον + της αγίας Μαρίας τα εχθρικά αρμενίζοντα κατόπιν υπό λεπτόν + άνεμον. Ο Μιαούλης διέταξε τα παρακολουθούντα δύο πλοία να + στείλωσι τας λέμβους των εις ρυμουλκίαν των δύο πυρπολικών, + υποθέσας ότι ηργοπόρουν διά την ολιγότητα του ανέμου. Ο Ρούφας + επείσθη, και εν ώ το σκάφος του ερρυμουλκείτο, εχθρική + κανονία, πεσούσα εν τω εφολκίω του, εφόνευσε τρεις και + επλήγωσε τέσσαρας· αλλ' ο Πολίτης δεν ηθέλησε να ρυμουλκήση + και απομακρυνθή μήτε να λύση τα πανία του, ως διετάχθη. Τούτο + βλέποντες οι εχθροί εξεμάνησαν, εκύκλωσαν το πλοίον του, και + επειδή κονονοβολήσαντές το ικανήν ώραν μήτε να το βυθίσωσιν + εδυνήθησαν μήτε να το καύσωσιν, έστειλαν εις άλωσιν αυτού + είκοσι λέμβους· αλλ' ο Πολίτης, εμβάς εις το εφόλκιόν του + φέρον έν κανόνι, έπεσεν ως τυφλός εις το μέσον και των είκοσι, + και κανονοβολών και τουφεκίζων ηνάγκασε και τας είκοσι να + ποδίσωσι. + + + Τούτου δε γενομένου, επανήλθεν εις το πλοίον του, έλυσε τα + πανία του, και ιστάμενος επί της πρύμνης του πλοίου του εν + μέσω τόσων εχθρικών πλοίων, και βαστών το ξίφος εις την + δεξιάν, εφώναζε χλευάζων και προκαλών τον στόλον όλον εις + μάχην. Τοιουτοτρόπως απεμακρύνθη θαυμαζόμενος και παρ' αυτών + των εχθρών διά την παράφρονα, ούτως ειπείν, τόλμην του. Αλλ' + ό,τι δεν έπαθε το πλοίον του Πολίτου, εκινδύνευσαν να το + πάθωσι τα του Σαχίνη και του Ζάκα. Εν ώ εκινδύνευε το του + Πολίτου, τα πλοία ταύτα παρευρεθέντα έδραμαν εις σωτηρίαν του· + αλλά μόλις επλησίασαν, έπαυσεν ο λεπτός άνεμος, υφ' όν έπλεαν, + και ευρέθησαν ακίνητα πλησίον της οθωμανικής ναυαρχίδας καί + τινος εχθρικής γολέττας· και η μεν ναυαρχίς ρυμουλκουμένη, η + δε γολέττα κωπηλατουμένη έβαλαν και τα δύο εις το μέσον· και + το μεν του Ζάκα ολίγα παθόν απεμακρύνθη, το δε του Σαχίνη, μη + δυνηθέν να απομακρυνθή, κατετρυπήθη κανονοβολούμενον· τόσω δε + πλησίον ευρέθη των εχθρών, ώστε οι εν αυτώ ήκουαν αυτούς + κραυγάζοντας να παραδοθώσιν· αλλά δύο εύστοχοι κανονίαι, η μεν + ανατρέψασα μίαν των εχθρικών λέμβων, η δε κόψασα σχοινία της + ναυαρχίδος, έβαλαν το πλήρωμα αυτής εις αταξίαν, και + τοιουτοτρόπως ελυτρώθη ο κινδυνεύων Μιλτιάδης ρυμουλκηθείς υπό + των εις αντίληψιν αυτού ελθουσών λέμβων των άλλων ελληνικών + πλοίων· αύτη ήτον η τελευταία ναυμαχία επί της εκστρατείας + ταυτής· και ο μεν οθωμανικός στόλος εισέπλευσεν, αρχομένου του + νοεμβρίου τον Ελλήσποντον, οι δε περί τον Μιαούλην + επανέπλευσαν εις τα ίδια, διασωθείσης και τρίτην φοράν της + κινδυνευούσης Σάμου. + + Η δε υπό τον καπητανάμπεην οθωμανική μοίρα διέμεινε τρεις + ολοκλήρους μήνας εν Νεοκάστρω. Την δε 9 οκτωβρίου δύο φρεγάται + αυτής και δώδεκα κορβέτται και βρίκια κατέπλευσαν εις Αρμυρόν + και Κυτριάς επί καταστροφή ενός και μόνου σπετσιωτικού πλοίου + και έξ πλοιαρίων της Μάνης εκεί καταφυγόντων· αλλ' ουδ' αυτά + εδυνήθησαν να καταστρέψωσι και επανέπλευσαν εις Νεόκαστρον· + μετ' ολίγον δε ανεχώρησεν ο καπητανάμπεης εις Ελλήσποντον, + αφήσας παρά τω Ιβραήμη τινά των πλοίων της μοίρας εκείνης υπό + τον Ριαλάμπεην. + + Προ πολλού ευρίσκετο ο κορινθιακός κόλπος υπεξούσιος των + εχθρών, και ελευθέρως μετεκομίζοντο εις Σάλωνα, Δομβρέναν και + Ψάθαν τροφαί και πολεμεφόδια εις χρήσιν αυτών. Ο Χρήστος + Παληογιάννης και ο Δημήτρης Μακρυγιάννης ηγόρασαν εν Αιγίνη εξ + ιδίων πολύκωπον αλιάδα, ην υπερισθμήσαντες ώπλισαν εν τω + κορινθιακώ κόλπω, και εμβιβάσαντες εις αυτήν μεν 27 ναύτας, + εις άλλα δε μικρά πλοιάρια 200 στρατιώτας, έπλευσαν όλοι ομού + εις τον λιμένα της Δομβρένας, όπου ελλιμένιζαν επτά εχθρικά + πλοία, επί σκοπώ να κυριεύσωσί τινα εξ απροόπτου, αλλ' + απέτυχαν και έφυγαν. Την νύκτα δε της 17 σεπτεμβρίου έπλευσε + μόνον η αλιάς εις τον λιμένα των Σαλώνων, και οι ναύται αυτής + επάτησαν αίφνης μίαν εχθρικήν γολέτταν 10 κανονιών και την + εκυρίευσαν· δύο μόνον εξ αυτών εφονεύθησαν και επτά + επληγώθησαν. Εξεμάνη ο Ιβραήμης μαθών το συμβάν, και έστειλεν + εις τον κόλπον ολόκληρον ναυτικήν μοίραν προς τιμωρίαν των + Ελλήνων και εξόντωσιν της μικράς δυνάμεώς των· αλλά τόση ήτον + η αναξιότης της μοίρας ταυτής, ώστε, αφ' ού πέντε μήνας + διέμεινεν η αρπαγείσα γολέττα εντός του κόλπου μηδέν παθούσα, + διεξέπλευσεν ασφαλώς εν σκοτεινή νυκτί και κατευοδώθη εις + Αίγιναν. + + Την 3 δε σεπτεμβρίου λίαν πρωί ηκούσθη εν τη πόλει του + Ναυπλίου ασυνήθης ήχος τροχηλασίας επί της θαλάσσης, και μετ' + ολίγον ηγκυροβόλησεν υπό αγγλικήν σημαίαν το πρώτον αυτόθι + φανέν ατμόπλουν, η Κ α ρ τ ε ρ ί α, 233 τόνων, και την + επιούσαν ύψωσε την ελληνικήν σημαίαν υπό τον κρότον των + κανονίων του, και εδόθη τω κυβερνήτη αυτού Χάστιγγι ο βαθμός + πλοιάρχου φρεγάτας. Αρχομένου δε του δεκεμβρίου κατέπλευσεν + εις Αίγιναν και η προ πολλού προσδοκωμένη φρεγάτα Ε λ λ ά ς, + 64 κανονίων, εφωδιασμένη δι' όλων των αναγκαίων, και παρεδόθη, + εν πρώτοις κατά διαταγήν της κυβερνήσεως τοις τρεις ναυάρχοις, + Ύδρας, Σπετσών και Ψαρών, και επί τέλους ετέθη υπό την + μοναδικήν κυβέρνησιν του Μιαούλη· έφερε δε εις το εθνικόν + ταμείον ο επ' αυτής καταβάς Κοντόσταυλος εις εξόφλησιν της εν + Αμερική ληψοδοσίας του δίστηλα 18,000 μέγα δώρημα τω καιρώ + εκείνω. + + Μετ' ολίγας δε ημέρας αφίχθη εις Ναύπλιον ο συνταγματάρχης + Ευδέκος και δώδεκα αξιωματικοί και υπαξιωματικοί, σταλέντες + εις υπηρεσίαν της Ελλάδος παρά του βασιλέως της Βαυαρίας, + όστις, ασπασθείς παρρησία και ενθουσιωδώς τον ελληνικόν αγώνα, + καθ' όν καιρόν άπαντες οι συνάδελφοί του τον απεδοκίμαζαν, + τινές δε και τον κατέτρεχαν, τον εξύμνει ως ποιητής, και τον + εξεικόνιζεν ως φιλότεχνος εν μια των στοών του Μονάχου. + + Eγνωστοποιήσαμεν ήδη τα της μέχρι τούδε προς τους Έλληνας + διαγωγής του αυστριακού ναυτικού· ερχόμεθα να γνωστοποιήσωμεν + τώρα και τα κατά το ενεστώς έτος υπεράλλοτε σκανδαλώδη. + + Πολλά κακά, και πολλάκις άδικα, έπασχαν τα υπό ουδετέραν + σημαίαν πλοία παρά των Ελλήνων, αλλά τρις χειρότερα έπασχαν τα + υπό την αυστριακήν διότι αυτόχρημα Τούρκους εθεώρουν οι + Έλληνες τους αυστριακούς και άδικον δεν είχαν· διά τούτο οι + μεν έχαιραν, οι δε αδιαφόρουν επί τη βλάβη αυτών. Αναιδής + ήτον, ως απεδείξαμεν, η διαγωγή του πολεμικού της Αυστρίας + ναυτικού, αλλ' αναιδέστεραι αι απαιτήσεις του. Ο Ακούρτης δεν + εσυστέλλετο ν' απαιτή αποζημιώσεις και δι' αυτά τα υπό + αυστριακήν σημαίαν πλοία τα παρά των Ελλήνων εν τη συνοδία του + οθωμανικού στόλου επί της ναυμαχίας του Καφηρέως αφαρπαγέντα + ως φέροντα προς τους εχθρούς πολεμικά παρεμπορεύματα ουδ' + έπαυε να βλάπτη αναιδώς όσον εδύνατο τους Έλληνας. Μεσούντος + του Ιουνίου, έπλεαν προς το ακρωτήριον της Μιτυλήνης δύο + ελληνικά πλοία εις κατασκόπευσιν του εχθρού. Παρατηρήσαντα τα + πλοία ταύτα ότι προσήρχετό τις κορβέττα υπό σημαίαν τουρκικήν + ανεκώχευσαν έτοιμα εις πόλεμον· αλλ' η κορβέττα πλησιάσασα + κατεβίβασε την τουρκικήν σημαίαν, ύψωσε την αυστριακήν, και, + μηδαμώς εις λόγους μετά των ελληνικών πλοίων ελθούσα, επέρριψε + πεπυρωμένας σφαίρας και δεν έπαυσε σφαιροβολούσα, έως ου + απεμακρύνθησαν. Τοιαύτη διαγωγή παρώργιζε τους περί των όλων + αγωνιζομένους Έλληνας κατά των υπό αυστριακήν σημαίαν + ναυτιλλομένων, οίτινες, αδίκως ή δικαίως πάσχοντες, + επεκαλούντο μεγάλη φωνή επί τω εις τα ίδια επανάπλω την + αντίληψιν της κυβερνήσεώς των· αύτη δε, επί σκοπώ να + ικανοποιήση τους παθόντας και προστατεύση την σημαίαν της + έστειλε το θέρος τούτο εις το Αιγαίον όλον σχεδόν τον στόλον + της υπό τον ναύαρχον Παυλούκην. Ο στόλος ούτος, εξ ενός + δικρότου, μιας φρεγάτας, μιας κορβέττας και δύο γολεττών, αντί + να πλεύση εν πρώτοις όπου έδρευεν η ελληνική κυβέρνησις, και + ζητήση ικανοποίησιν και αν δεν εισηκούετο, τότε να πράξη ό,τι + εμελέτα, έπλευσε κατ' ευθείαν εις Μύκωνον, απεβίβασε 500 + στρατιώτας και πυροβολιστάς και απήτησε ποσότητά τινα + χρημάτων, ην και έλαβεν εις αποζημίωσιν αυστριακού πλοίου + πειρατευθέντος, απειλήσας ότι θα έκαιε την πόλιν. Εν ώ δε + διέτριβεν εκεί, ηγκυροβόλησεν ανυπόπτως η ανήκουσα εις το + ελληνικόν τακτικόν πολεμική γολέττα. Ο πλοίαρχος αυτής, + Δεκρόζης, αφίχθη αμέσως κατά την τάξιν εις επίσκεψιν του + αυστριακού ναυάρχου. Ο ναύαρχος, γνώριμος αυτού, τον υπεδέχθη + ευνοϊκώς και τον εκάλεσεν εις το γεύμα· αλλ' εν ώ τον + εφίλευεν, έστειλεν εν αγνοία αυτού τας λέμβους, εκυρίευσε την + γολέτταν και διεμοίρασε τους αξιωματικούς της εις διάφορα των + πλοίων του στόλου· εξετάσας δε το ημερολόγιον και τα έγγραφα, + και ευρών τα πάντα εν τάξει, απέλυσε το πλοίον, τον πλοίαρχον + και τους αξιωματικούς· συγχρόνως έκαυσεν ως ληστρίδα μίστικον + ευρεθέν εκεί, και κατά παραγγελίαν του Χαμιλτώνος εφοπλισθέν + εις καταδίωξιν πειρατών. Την δε 9 Ιουλίου αφίχθη εις Τήνον, + όπου ευρίσκοντο δύο πολεμικά πλοία ελληνικά εν υπηρεσία της + επί της εισπράξεως του βιαίου δανείου επιτροπής, το μεν του + Λαλεχού, το δε του Κυριακού, και την επαύριον καλέσας εις το + δίκροτον τα μέλη της επιτροπής και τους πλοιάρχους, τοις + εδηλοποίησεν ότι εθεώρει τα εν εθνική υπηρεσία εκείνα πλοία ως + εθνικά, και ότι είχεν απόφασιν να τα κατάσχη δι' ά έπραξαν + άλλοι Έλληνες αδικήματα μη σεβασθέντες την σημαίαν του + αυτοκράτορός του. Απήντησεν η επιτροπή, ότι τα πλοία ήσαν + κτήματα ιδιωτών ότι διά τοιαύτης πράξεως ηδικείτο τα έθνος, + ελαττουμένης της μικράς ναυτικής δυνάμεώς του εν καιρώ + κινδύνου· ότι μη έχουσα την εκτελεστικήν εκείνην δύναμιν δεν + εδύνατο η επιτροπή να εισπράξη το δάνειον· ότι αν είχεν ο + ναύαρχος απαιτήσεις αποζημιώσεων ώφειλε να τας γνωστοποιήση τη + ελληνική κυβερνήσει και ότι ουδείς των άλλων ναυάρχων, εχόντων + παρομοίας, επεχείρησέ ποτε τοιούτον τι εις βλάβην όλου του + έθνους. «Αισθάνομαι όσα λέγετε», απεκρίθη ο Παυλούκης, και + λυπούμαι ως άνθρωπος, αλλ' ως ναύαρχος αυστριακός οφείλω ν' + αναγκάσω τους Έλληνας να υπολήπτωνται την αυλήν μου»· και + ταύτα ειπών, έστειλε λέμβους ωπλισμένας και εκυρίευσε τα δύο + ελληνικά πλοία· την δε επαύριον εζήτησεν εις εξαγοράν αυτών + όσα χρήματα απήτει εις αποζημίωσιν· και τα μεν του Κυριάκου + εξηγοράσθη αυθημερόν, το δε του Λαλεχού μετά ταύτα. Την δε + επαύριον, καθ' ήν έτυχε να διαβή εκείθεν η πλέουσα προς την + Σάμον μοίρα του Σαχτούρη, επέρασεν απέμπροσθεν της πρώρας της + αυστριακής ναυαρχίδας, εκατόν οργυιάς μακράν αυτής, το πλοίον + του Φωκά, ο Θεμιστοκλής, ανήκον εις την ρηθείσαν μοίραν. Ύβριν + εθεώρησεν ο Παυλούκης την τοιαύτην πορείαν του ελληνικού + πλοίου απέμπροσθεν της πρώρας του, ύψωσεν αμέσως σημεία τινα, + και ευθέως όλος ο στόλος εκανονοβόλησε τον αυθάδη Θεμιστοκλή + ως εχθρικόν πλοίον, και επιρρίπτων πεπυρωμένας σφαίρας και + βομβίδας του ετρύπησε τα δύο κατάρτια, έσπασε την πρύμνην της + λέμβου του, και το πλοίον ηναγκάσθη να ποδίση εις Σύραν προς + επισκευήν και εμποδίσθη από της εις βοήθειαν της κινδυνευούσης + Σάμου εκστρατείας. Ο Παυλούκης, αφ' ού διά τοιούτους λόγους + εκολόβωσε το ελληνικόν ναυτικόν κατά την κρίσιμον εκείνην + ώραν, ειδοποίησεν εγγράφως όχι την ελληνικήν κυβέρνησιν, ως + ώφειλεν, αλλά τους προκρίτους της Ύδρας, περί του σκοπού της + αποστολής του· δεν εσκόπευε, τοις είπε, να επιφέρη βλάβην ή + ενόχλησιν οιανδήποτε εις ελληνικά πλοία, μικρά ή μεγάλα, + καταγινόμενα εις εμπόριον ή εις αλιείαν, μηδέ και εις αυτά τα + ένοπλα τα έχοντα τακτικά της κυβερνήσεώς των έγγραφα, αν δεν + έβλαπταν πλοία υπό αυστριακήν σημαίαν, αν δεν ηνόχλουν ή δεν + ήρπαζαν τα πλέοντα υπό πολεμικήν συνοδίαν, και αν περιωρίζοντο + εις το να κρατώσι μόνον τα φέροντα απηγορευμένα εν καιρώ + πολέμου είδη, οσάκις ταύτα απεπειρώντο να εισέρχωνται εις + αποκλεισμένους υπό ελληνικών πλοίων τουρκικούς λιμένας. Κατά + την έννοιαν της κοινοποιήσεως ταύτης, δι’ ής το δικαίωμα του + κρατείν τα υπό αυστριακήν σημαίαν φορταγωγά πλοία περιωρίζετο + μόνον εις τα παραβιάζοντα τους αποκλεισμούς, επετρέπετο να + μεταφέρωνται υπό την σημαίαν ταύτην ανεπηρεάστως στρατεύματα + τουρκικά προς απόβασιν εις οιονδήποτε ελληνικόν μέρος, + πολεμοφόδια, τροφαί, αποσκευαί, ή χρήματα, εις τουρκικά + στρατόπεδα, και πάσα τουρκική ιδιοκτησία, από τόπου εις τόπον. + Εκοινοποίησε δε προς τοις άλλοις ο ναύαρχος, ότι εθεώρει + ένοχον και αξιόποινον όλην την νήσον εξ ής έπλεε πειρατικόν τι + πλοίον· και ταύτα εκοινοποίει, εν ώ ούτε αυτός ούτε άλλος τις + ηγνόει, ότι πλήθη των καταστραφέντων λαών, συγκεντρωθέντα είς + τινας νήσους, αναγκαζόμενα να ζώσιν επί τη ρομφαία των, και + ισχυρότερα των φιλησύχων κατοίκων των νήσων εκείνων, όχι μόνον + δεν υπήκουαν την τοπικήν Αρχήν, αλλά και κατεπίεζαν και αυτούς + τους εντοπίους. Υπό τοιούτους όρους προθέμενος ο Παυλούκης να + ενεργήση τα της αποστολής του, ανεχώρησεν εκ Τήνου, αφ' ού + έπραξε τα ανωτέρω· αλλά, πριν αναχωρήση, έγεινεν + αυτοχειροτόνητος προστάτης των του δυτικού δόγματος πολιτών + Ελλήνων και τιμωρός αυθαίρετος αυτών, και, προειδοποίησεν + εγγράφως τους προκρίτους της νήσου ότι, αν εν τη απουσία του + εκακοποιούντο ή εζημιούντο οι καθολικοί, αυτός επί τη επανόδω + του όχι μόνον θα ικανοποίει τους παθόντας και ζημιωθέντας, και + θα επαίδευε τους πταίσαντας, αλλά θα ετιμώρει και αυτούς τους + προκρίτους ως υπευθύνους περί της ασφαλείας εκάστου καθολικού· + υπέσχετο δε τοις προκρίτοις την φιλάνθρωπον και γενναίαν + προστασίαν του εν καιρώ ανάγκης, αν απεδεικνύοντο διά της + διαγωγής των άξιοι αυτής. Και ταύτα μεν όσα ενήργησεν εν Τήνω. + +Αύγουστος Την δε 11 αυγούστου εμφανισθείς μεθ' όλου του στόλου έμπροσθεν + της Νάξου απήτει παρά του κοινού γρόσια 8500 ως τιμήν ειδών + υπό τινων εντοπίων και παρεπιδημούντων ξένων πειρατευθέντων, ή + από πειρατών αγορασθέντων· απήτει και ικανοποίησιν, διότι + υβρίσθη ο εκεί αυστριακός πρόξενος, και ητιμάσθη η επί του + προξενείου σημαία· προσαπήτει και όρκον περί ασφαλείας εις το + εξής των προξένων, των δυτικοφρόνων, και των υπό ξένην + υπεράσπισιν κατοίκων της νήσου· και επειδή δεν εισηκούσθη, + απεβίβασε την επαύριον 800 στρατιώτας και κανόνια, και + πολιορκών την πόλιν διά ξηράς και θαλάσσης, την εκανονοβόλει, + μήτε εις γυναίκας μήτε εις ασθενείς μήτε εις παιδία έξοδον + επιτρέπων. Διεκήρυξε δε την αυτήν ημέραν και ο αρχηγός της επί + της ξηράς δυνάμεως Ζιμβούργος προς τους Ναξίους τα αυτά, και + απήτει προς τοις άλλοις και τα όπλα των κατοίκων. Αντέτειναν + απαξάπαντες οι Νάξιοι εις τον αφοπλισμόν· αλλ' υπήγαν εις την + οικίαν του αυστριακού αντιπροξένου υπό στρατιωτικήν συνοδίαν, + εζήτησαν συγγνώμην ωρκίσθησαν περί της ασφαλείας των προξένων + και των επί της νήσου δυτικοφρόνων, και ύψωσαν την αυστριακήν + σημαίαν. Τούτων γενομένων, εξέδωκεν ο Ζιμβούργος δευτέραν + διακήρυξιν, δι’ ής δικαιολογών την απαίτησιν των όπλων ως + αφορώσαν την ησυχίαν της νήσου, επέτρεπε την απ' ανατολής + μέχρι δύσεως του ηλίου κοινωνίαν της πόλεως και των χωρίων, + και περιώριζε την οργήν και την εκδίκησίν του εις μόνους τους + μετελθόντας τα της πειρατείας. Αφ' ού δε επληρώθησαν όσα + χρήματα απητούντο, η μεν ναυαρχίς απέπλευσε την 22, τα δε + λοιπά πλοία μετά δύο ημέρας· δεν έπαυσε δε ο ναύαρχος επί της + εν Νάξω διατριβής του υβρίζων τους εντοπίους ως αποστάτας κατά + του νομίμου βασιλέως των, και προτρέπων αυτούς να επικαλεσθώσι + το έλεός του και να επανέλθωσιν εις την οδόν του καθήκοντος + προ της εξολοθρεύσεώς των. + + Δίκαιον αναμφιβόλως ο ναύαρχος είχε να υποχρεώση τους άρπαγας + εις την απότισιν όσων ήρπασαν και να τους τιμωρήση· αλλά διατί + να παιδεύση ολόκληρον αθώαν πόλιν; μήπως δεν ήξευρε διά του + προξένου ότι πάντη ανίσχυρος ήτον ή κοινότης να παιδεύση τους + ενόχους, ως καταπιεζομένη υπό των εμφιλοχωρούντων Κρητών, και + ως έχουσα αυτή ανάγκην υπερασπίσεως; εν ποίω δε δικαιώματι + έπραξεν ο ναύαρχος ό,τι έπραξεν υπέρ του προξένου; ο πρόξενος + ήτον εντόπιος και κάτοικος της Νάξου, ό εστι πολίτης Έλλην· + ούτε συνθήκην, δι' ής εδύνατο να εγκαθιστά προξένους εν Ελλάδι + είχεν η Αυστρία, ουδ' άλλην πολιτικήν σχέσιν· εξ εναντίας + εφέρετο προς αυτήν εχθρωδώς και απανθρώπως. Πώς εδύνατο λοιπόν + επί τοιαύτης γης ν' απαιτή την ύψωσιν της σημαίας της και την + εγκαθίδρυσιν των προξένων της; εν ποίω δε δικαιώματι εκηρύχθη + υπέρμαχος των της δυτικής εκκλησίας Ναξίων, όλων πολιτών + Ελλήνων; και υπηκόους του σουλτάνου αν τους εθεώρει, ο + σουλτάνος ανεγνώρισε προστάτριαν αυτών μόνην την Γαλλίαν, και + υπό την προστασίαν ταύτης, αν και παρεξηγουμένην, και όχι ποτέ + της Αυστρίας, πολλάκις αντέτειναν οι δυτικόφρονες του Αιγαίου + εις την απότισιν των νενομισμένων φόρων. Ούτω πολιτευομένου + του ναυτικού της Αυστρίας προς την Ελλάδα, έπταιεν η + καταδιωκομένη και υβριζομένη Ελλάς, διότι δεν εσέβετο την + σημαίαν της ως εσέβετο τας των άλλων Δυνάμεων, και διότι την + εθεώρει ως εχθράν της; + + Αποπλεύσας ο Παυλούκης της Νάξου κατήρεν εις Ναύπλιον, όπου + έδρευεν η κυβέρνησις· εκεί συνέλαβεν υποψίας ότι οι Έλληνες + εμελέτων να τον καύσωσι· διά τούτο και το πλήρωμά του έντρομον + εγρηγόρει πάσαν νύκτα, και τα εισερχόμενα και εξερχόμενα + ελληνικά πλοία κατεσκοπεύοντο. Τοιούτον σκοπόν συνέλαβαν τω + όντι τινές των Ελλήνων· αλλ' η κυβέρνησις ειδοποιηθείσα τους + απέτρεπεν. Ο δε Παυλούκης, είτε φοβηθείς, είτε αισθανθείς + πόσον αξιόμεμπτος ήτον η διαγωγή του, εφάνη έκτοτε + συγκαταβατικώτερος, εκάλεσεν εις γεύμα μέλη τινά της + κυβερνήσεως και έστερξε ν' αναθεωρηθώσιν υπό μικτής επιτροπής + Ελλήνων και Αυστριακών αποφάσεις τινές του θαλασσίου + δικαστηρίου· αλλά και μετά τα ευμενέστερα ταύτα δείγματα της + διαγωγής του έν των υπό την οδηγίαν του πλοίων έπραξεν εν τη + νήσω των Θερμιών κατ' εντολήν αυτού ό,τι έπραξεν αυτός εν + Νάξω. + + Προ πέντε ετών είχε ναυαγήσει κατά το ακρωτήριον της νήσου + εκείνης, άγιον Δημήτριον, σουηδικόν πλοίον, και το φορτίον + αυτού διήρπασάν τινες των κατοίκων του χωρίου Σύλλακα. Ο + υποπρόξενος της Αυστρίας, ο και υποπρόξενος της Σουηδίας, + απήτησε πολλάκις την αποζημίωσιν, αλλ' ουδέποτε εισηκούσθη. + Την δε 30 αυγούστου ηγκυροβόλησε το αυστριακόν βρίκι, ο Ω ρ ί + ω ν, εν τω λιμένι των Θερμιών, και ο κυβερνήτης αυτού, + Αλβέρτης, απήτησε την αποζημίωσιν εντός 24 ωρών. Οι κάτοικοι + του χωρίου εζήτησαν προθεσμίαν μακροτέραν. Την επιούσαν νύκτα + είδαν οι ποιμένες της νήσου ενόπλους βαδίζοντας προς το + χωρίον, τους εξέλαβαν ως ληστάς και έδωκαν είδησιν φωνάζοντες. + Ήκουσαν την φωνήν οι χωρικοί, και οι μεν άνδρες εξήλθαν + ένοπλοι την νύκτα ως επί ληστάς και ετουφεκίσθησαν, αι δε + γυναίκες έτρεξαν εις τα όρη προς ασφάλειαν· εγνώσθη μετ' + ολίγον ότι οι αποβάντες ήσαν αυστριακοί, και ότι έφεραν επί + της ξηράς κανόνια εις σωφρονισμόν των απειθούντων· απεδόθη δε + άνευ περαιτέρω αναβολής η ζητουμένη αποζημίωσις. Τοιουτοτρόπως + διεσώθη το κινδυνεύον ολόκληρον χωρίον διά την ανομίαν και + αδικίαν τριών και μόνων ατόμων. + + Λήγοντος δε του σεπτεμβρίου, επανήλθεν ο Παυλούκης εις + Ναύπλιον, και ηύρεν εκεί το υπό αυστριακήν σημαίαν εμπορικόν + πλοίον, Μαγδονάλδον, υπό δίκην. Το ληίσαν τον Μαγδονάλδον + ελληνικόν είχε τακτικά έγγραφα, και ούτε παραβίασίς τις υπήρχε + των νενομισμένων, ούτε παρατυπία· αλλ' ο Παυλούκης, επί λόγω + ότι η ελληνική κυβέρνησις δεν είχε το δικαίωμα να επισκέπτεται + τα υπό αυστριακήν σημαίαν πλοία, το επήρε βία. Διεμαρτυρήθη η + κυβέρνησις διά την ενώπιον αυτής αυθαίρετον ταύτην πράξιν και + απήτησε να μη διακόψη την κατά τους εν πλήρει ενεργεία νόμους + δίκην του πλοίου· αλλ' εκείνος εκώφευσεν εις την δικαίαν + ταύτην φωνήν. Τοιαύτα ήσαν τα άθλα κατά το ενεστώς έτος του + αυστριακού ναυτικού, δι' α εγόγγυσεν όλη η Ελλάς, και ωργίσθη + όλη η Ευρώπη. + + Αν η κοινή καταδρομή του Ζαήμη και του Κολοκοτρώνη τους ήνωσεν + ως είδωμεν, η πτώσις των αντιπάλων και η ιδία ανόρθωσις τους + διήρεσε. Γενικός αρχηγός των όπλων της Πελοποννήσου ήτον ήδη ο + Κολοκοτρώνης, τοιούτος διέμεινε και μετά την εγκαθίδρυσιν της + νέας κυβερνήσεως και δεν προσέκτησεν ό,τι ενόμιζεν αυτώ ανήκον + επί της νέας διανομής της εξουσίας, υπέρ ης τόσον εμόχθησεν. + Ένεκα τούτου αποσπασθείς του Ζαήμη απέσπασε και άλλους, εν οίς + και τον Αναγνώστην Δηληγιάννην, μέλος της διοικητικής + επιτροπής, και η διαίρεσις των επαρχιών ενισχύθη εκ νέου. Αι + επαρχίαι της Κορίνθου και της Βοστίτσης είλκυσαν κυρίως την + προσοχήν της νέας αντιπολιτεύσεως διά τα πλούσια εισοδήματά + των και της μεν πρώτης επαρχίας αρχηγός ήτον ο στρατηγός + Ιωάννης Νοταράς, υπαρχηγός δε ο αντιστράτηγος και εξάδελφος + αυτού Παναγιώτης Νοταράς· της δε δευτέρας αρχηγός ο στρατηγός + Λόντος, υπαρχηγός δε ο αντιστράτηγος Μελετόπουλος. Τους δύο + τούτους αντιστρατήγους ελκύσαντες οι περί τον Κολοκοτρώνην + διήγειραν κατά των στρατηγών υπό το δέλεαρ της αρχηγίας των + επαρχιών. Αλλ' η διαίρεσις εισεχώρησε μάλλον εις την της + Κορίνθου, όπου την υπέθρεψε και η περί νυμφεύσεως ωραίας και + ευγενούς νεάνιδος της επαρχίας εκείνης αναφανείσα αντιζηλία + του στρατηγού και του αντιστρατήγου. Η διαίρεσις αύτη εξέκλινε + τον αύγουστον εις αλληλομαχίαν, και οι δύο αντίζηλοι νεανίαι, + ευρόντες και άλλους συμμάχους, άφρονας ως αυτούς, συνήψαν εν + Σοφικώ, χωρίω της επαρχίας των, μάχην, καθ' ήν νικήσαντες οι + περί τον Ιωάννην Νοταράν έσφαξαν αθώους, ελεηλάτησαν και + κατέστρεψαν το χωρίον, και έκαυσαν το πλείστον μέρος του + πευκοφύτου δάσους του, όθεν ρητινολογούντες οι χωρικοί + επορίζοντο κατ' έτος τα προς το ζην· κατέστρεψαν δε και άλλα + χωρία γυμνώσαντες τους κατοίκους. Το πυρ της εν τη επαρχία της + Κορίνθου αλληλομαχίας εγγύς ήτο να διαδοθή και εις άλλας + επαρχίας της Πελοποννήσου, αλλ' η διοικητική επιτροπή έσπευσε + να το σβέση εν αυτή τη εστία του, και επί τω σκοπώ τούτω + μετέβησαν εις την επαρχίαν εκείνην ο πρόεδρός της, τα μέλη + αυτής Πετρόμπεης και Δηληγιάννης, και ο αντιπρόεδρος της + επιτροπής της συνελεύσεως Πορφύριος· μετέβη εκεί και ο + Κολοκοτρώνης μεταμεληθείς δι' όσα ενήργησεν εις έξαψιν των + παθών. Συσκέψεως δε γενομένης διετέθησαν τα της επαρχίας όπως + η περίστασις απήτει, απεπέμφθησαν οι δύο αντίζηλοι νεανίαι εις + τα στρατόπεδα, και τοιουτοτρόπως πολλά παθούσα η επαρχία της + Κορίνθου διεσώθη από της παντελούς καταστροφής. + + Αφ' ού δε οι προσκυνήσαντες οπλαρχηγοί Κρήτες ερρίφθησαν, ως + προείπαμεν, εις σκοτεινήν φυλακήν, ηναγκάσθησαν πολλοί να + προτιμήσωσι χάριν ασφαλείας τον κλεπτικόν πόλεμον. Διά του + τρόπου τούτου επιδρομαί συχναί εις πολλάς της Κρήτης επαρχίας + εγίνοντο, και εχθροί κατεστρέφοντο, και χωρία ελαφυραγωγούντο· + αλλά μετά την κυρίευσιν της Γραμβούσης ηύρισκαν οι οπλοφόροι + Χριστιανοί καταφύγιον εκεί, και προμηθευόμενοι ευκόλως των + αναγκαίων εγίνοντο τολμηρότεροι, επιφοβώτεροι και + συστηματικώτεροι. Την 1 οκτωβρίου εξεστράτευσαν κατά πρώτην + φοράν εκείθεν προς τα Χανιά 150 διά θαλάσσης και άλλοι τόσοι + διά ξηράς· και οι μεν διά θαλάσσης συνέλαβαν δύο αλιάδας + αυτάνδρους, εγέμισαν τα πλοιάρια ζώων και άλλων λαφύρων, + εσκότωσαν 17 εχθρούς, εν οίς και τον υιόν του Χασάμπεη + Τουκμετσόγλου, και έφεραν 6 αιχμαλώτους εις Γραμβούσαν. Οι δε + διά ξηράς ήρπασαν ζώα ικανά έξωθεν των Χανιών, και εφόνευσαν + και τον υιόν του Φανέραγα. Εξεστράτευσεν εις καταδίωξιν και + τιμωρίαν αυτών ο Μουσταφάπασας, και επροχώρησε μέχρι της + Γραμβούσης, αλλά δεν τους επρόφθασε, και φονεύσας τρεις άλλους + καθ' οδόν επέστρεψεν εις Χανιά. Καθ' ήν δε ημέραν + εξεστράτευσεν, επέδραμάν τινες των εν ταις υπωρείαις της + Μαλάξας Χριστιανών μέχρι των πυλών του τείχους, εγύμνωσαν τα + βυρσοδεψεία, ήρπασαν ζώα, εφόνευσάν τινας και επανήλθαν εις τα + ίδια αβλαβείς. Την αυτήν νύκτα κατέβησαν 10 Κεφαλιανοί εις τας + αλικάς, εκυρίευσαν μίαν αλιάδα, και διέβησαν εν αυτή + απέμπροσθεν του φρουρίου της Σούδας αβλαβείς. Ο δε + Μουσταφάπασας, βλέπων τας γενομένας συγχρόνως πολλαχόθεν + επιδρομάς, λεηλασίας και σφαγάς, εφρόντισε να εφοδιάση το + φρούριον όσον τάχιον των αναγκαίων, και να το προετοιμάση εις + πολιορκίαν. + + Λήγοντος δε του οκτωβρίου, Τούρκοι τινές των εν Κανδάνω + περιεφέροντο εις συλλογήν ελαιών· επέδραμαν οι Έλληνες, τους + επρόφθασαν επανερχομένους εις τα ίδια, τους εκτύπησαν, + εφόνευσαν και ηχμαλώτισάν τινας και έτρεψαν τους άλλους. + Μικραί συγκρούσεις συνέβησαν και αλλού εις βλάβην ως επί το + πλείστον των οθωμανών. + + + + 1826-27 + + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΓ'. + + + + &Εκστρατεία του Κιουταχή εις Αθήνας και άλωσις της πόλεως — + Διορισμός του Καραϊσκάκη ως γενικού αρχηγού των κατά την + Ανατολικήν Ελλάδα στρατευμάτων. — Πολιορκία της ακροπόλεως — + Μάχη του Χαϊδαρίου. — Συντυχία Καραϊσκάκη και Κιουταχή. — + Είσοδος των περί των Φαβιέρου εις την ακρόπολιν. — Εκστρατεία + των Θετταλομακεδόνων εις Ταλάντι.& + + Η ΑΛΩΣΙΣ του Μεσολογγίου επέφερε την καταστροφήν του αγώνος + καθ' όλην την Δυτικήν Ελλάδα. Οι λαοί όλων των επαρχιών + εκείνου του μέρους επροσκύνησαν· ο δε Κιουταχής εκδυθείς την + λεοντήν και ενδυθείς την αλωπεκήν, τους μεν των εχόντων + επαρχίας οπλαρχηγών εφείλκυσε και παρέλαβεν εις την υπηρεσίαν + του, τους δε ουδετέρωσεν· +Ιούνιος αφήσας δε ικανήν φρουράν εν Μεσολογγίω εξεστράτευσε τον + ιούνιον εις Αθήνας, επάτησε, μηδενός εναντιουμένου, την Φωκίδα + και Βοιωτίαν, και την 28 ηυλίσθη εν Θήβαις. Δεκακισχίλιοι + ιππείς και πεζοί υπελογίζοντο οι συνεκστρατεύσαντες, και εξ + είκοσι κανονίων και έξ βομβοβόλων συνίστατο το πυροβολικόν· + προνοητικότερος δε του Δράμαλη εξησφάλισε διά στρατιωτικής + κατοχής καταλλήλων μεταξύ θέσεων την ελευθέραν κοινωνίαν του + στρατού του μετά της Ευβοίας και του κορινθιακού κόλπου, όθεν + έμελλε να πορίζεται τα χρειώδη. Εν ώ δε εστράτευεν ούτος εις + Αθήνας, επάτησε και ο Καρύστιος Ομέρ-πασας την Αττικήν μετά + χιλίων· και αυτός μεν κατέλαβε το Καπανδρίτι 7 ώρας απέχον των + Αθηνών, οι δε περί αυτόν ιππείς επροχώρησαν εις Πειραιά, + έκαυσαν τας θημωνιάς, ήρπασαν ποίμνια και επανήλθαν εις το + στρατόπεδον. Επί δε της επιδρομής ταύτης ο Βάσσος και ο + Κριεζώτης ευρίσκοντο κατά την Κάζαν και τα Δερβενοχώρια, όπου + μαθόντες τα κατά τον Πειραιά ανεστράφησαν, και την 20 + εστρατοπέδευσαν κατά το χωρίον Λυόσιαν μίαν ώραν μακράν του + εχθρού· την δε επαύριον, δύο ώρας προ της ανατολής του ηλίου, + έστειλαν 100 εις ενέδραν των εχθρών εξερχομένων συνήθως προς + θερισμόν. Οι σταλέντες εφόνευσαν 2, αλλ' επέδραμαν 200 ιππείς + και τους απέκρουσαν· επρόφθασαν εν τούτοις και οι άλλοι + Έλληνες, και ούτως οι ιππείς επανήλθαν εις τα ίδια. Την δε + επαύριον επρότειναν οι Τούρκοι συνδιάλεξιν, και εισακουσθέντες + έστειλαν δύο υποπλαρχηγούς υποσχόμενοι τω Κριεζώτη και τω + Βάσσω μεγάλας αμοιβάς, αν επροσκύνουν· απορριψάντων δε αυτών + τας προτάσεις, επεστράτευσαν πανστρατιά την 24 λίαν πρωί, + αντεπεστράτευσαν και οι Έλληνες, επολέμησαν όπου και την + προτεραίαν, και επληγώθησαν εξ αυτών 7, οι δε Τούρκοι + επανήλθαν εις το στρατόπεδον· γνωσθέντος δε του ερχομού του + Κιουταχή εις Θήβας, ανεχώρησαν οι περί τον Βάσσον και τον + Κριεζώτην εις Ελευσίνα. + + Αρχομένου του μαΐου, είχε διορισθή ο Γκούρας αρχηγός των κατά + την Ανατολικήν Ελλάδα συστηθησομένων στρατοπέδων, και είχε + διαταχθή να μη αναμείνη τους εχθρούς προ των πυλών των Αθηνών· + αλλ' αυτός, μη φροντίσας να φυλάξη ουδ' αυτήν την επαρχίαν του + απάτητον, εκλείσθη εν τη ακροπόλει μετά 300 μισθωτών, και επί + λόγω εξοικονομήσεως τούτων εβασάνισέ τινας των κατοίκων της + επαρχίας αργυρολογών και αποταμιεύων· έστειλε δε επί φορολογία + και εις Σαλαμίνα, όπου ήσαν Αθηναίοι, τον κακούργον οπαδόν + του, Μάνδαλον, όστις διά δεινών κακώσεων εξετέλεσε τα της + εντολής του. Υπό τοιούτον αρχηγόν οι επιρρεπείς εις την + αταξίαν στρατιώται του έπραξαν, πριν κλεισθώσιν, όσα αισχρόν + και λέγειν κατά των δυστυχών χωρικών και τους έφεραν εις + τοιαύτην απόγνωσιν, ώστε επί της μικράς εισβολής του Ομέρπασα + τα δύο χωρία Χασιά και Μενίδι επροσκύνησαν και υπεδέχθησαν + τους ολίγους εχθρούς ως λυτρωτάς των, δολοφονήσαντες και τον + οπλαρχηγόν των Μελέτην Βασιλείου τον πρώτον καλέσαντα αυτούς + και τους λοιπούς κατοίκους της Αττικής εις τα όπλα και πιστώς + αθλήσαντα μέχρι τέλους. Οι δε Αθηναίοι, αν και απεστρέφοντο + τον φρούραρχόν των διά τας καταπιέσεις του, εφάνησαν κατά την + κρίσιμον ταύτην ώραν χάριν της πατρίδος εις άκρον ανεκτικοί. + Εκτός ολίγων καταφυγόντων εις Σαλαμίνα, διέμειναν εν τη πόλει + όχι μόνον οι δυνάμενοι να οπλοφορώσιν ή άλλως πως να ωφελώσιν, + όλοι 1000, αλλά και πάμπολλαι γυναίκες και παιδία. Εκλείσθησαν + εντός αυτής και άλλοι 100 άλλων μερών οπλοφόροι υπό τον Στάθην + Κατσικογιάννην, τον Διονύσιον Ευμορφόπουλον και τον Γεώργην + Φωκάν· ώστε όλοι οι οπλοφορούντες εν τη πόλει και τη ακροπόλει + επί της εισβολής του εχθρού ήσαν 1400. + + Την δε 29 η προφυλακή του εν Θήβαις αυλισθέντος την προτεραίων + εχθρικού στρατού εκ δισχιλίων πεζών και χιλίων ιππέων υπό τον + Μουστάμπεην αφίχθη εις Καπανδρίτι, και ηνώθη μετά των υπό τον + Ομέρ-πασαν· την δε επαύριον εφάνησαν ιππείς έξωθεν των Αθηνών + περιφερόμενοι^ ιδόντες αυτούς οι εν τη πόλει εξώρμησαν και + τους ηνάγκασαν ν' αναχωρήσωσι. +Ιούλιος Την 1 δε Ιουλίου τινές των εισβαλόντων εχθρών επροχώρησαν εις + Μεσόγεια, και ευρόντες αντίστασιν κατά το Λιώπεσι + ωπισθοδρόμησαν· την δ' επαύριον περί το δειλινόν εφάνησαν οι + εχθροί εκ νέου έξω της πόλεως ερχόμενοι διά των Αμπελοκήπων· + αλλά κανονοβοληθέντες και εκ της ακροπόλεως και εκ των + κανονοστασίων του κάτω τείχους ωπισθοδρόμησαν. Την δε + υστεραίαν όλον το κατά το Καπανδρίτι στράτευμα κατέλαβε το + μοναστήριον του Πετράκη, και τους κήπους των Πατησίων, των + Σεπωλίων, και του Χασακή. Οι Έλληνες ενισχύθησαν την επιούσαν + νύκτα εμβάντων εις την πόλιν 150 οπλοφόρων εκ Σαλαμίνος + ελθόντων, και κατέλαβαν την 5 τον λόφον του Μουσείου, οι δε + Τούρκοι την Πνύκα, την αγίαν Τριάδα και την αγίαν Μαρίναν· την + νύκτα δε της 6 κατέλαβαν οι αυτοί και τον άγιον Αθανάσιον τον + παρά τον ναόν του Θησέως. Την δε 10, εν ώ οι περί τον + Κριεζώτην και Βάσσον ήσαν εστρατοπεδευμένοι εν Ελευσίνι, + εφάνησαν αίφνης επερχόμενοι διά της οδού των Θηβών 2,000 + εχθροί, πεζοί και ιππείς, υπό τον Ασλάμπεην. Οι Έλληνες άφησαν + τα οχυρώματά των, προϋπήντησαν τους εχθρούς προς το Θριάσιον + πεδίον, επολέμησαν και τους ηνάγκασαν να οπισθοδρομήσωσιν. + Επανήλθαν οι εχθροί εις το πεδίον της μάχης και την επαύριον· + αλλά και τότε απεκρούσθησαν. Την δε επιούσαν οι μεν πεζοί + έκαυσαν την Μάνδραν και την Μαγούλαν, οι δε ιππείς υπήγαν + πάλιν όπου επολέμησαν την προτεραίαν, αλλά καταπολεμηθέντες + ετράπησαν, καταλιπόντες τας σκηνάς και αποσκευάς των, και την + νύκτα επανέκαμψαν εις το στρατόπεδον κακώς έχοντες. Οι δε + εκτός των Αθηνών εχθροί, ορμήσαντες την 11, εκυρίευσαν τον + λόφον του Μουσείου, και ανήγειραν προμαχώνας. Την 12 εξήλθαν + οι Έλληνες των τειχών υπό τον Γκούραν, και κατεδίωξαν τους + εχθρούς μέχρι του μοναστηρίου του Πετράκη. Την αυτήν ημέραν ο + συνεκστρατεύων υπό τον Κιουταχήν Μουχτάρμπεης Κιαφτέσης έγραψε + τω γνωρίμω του Γκούρα, προτρέπων αυτόν να παραδώση την πόλιν + και την ακρόπολιν εις αποφυγήν της αφεύκτου των εν αυταίς + καταστροφής, και υποσχόμενος ωφελείας και τιμάς, αλλ' η + πρότασις απερρίφθη. Την δε 13 εξορμήσαντες οι εν τη πόλει, εν + οίς, και ο Μακρυγιάννης, και προσβαλόντες τους εχθρούς + εφόνευσαν δύο· υπήγαν και εις τα αλώνια του Γερανίου, όπου + ήτον ολίγος σίτος αναλώνιστος, και τον έκαυσαν· θέλων δε τις + των εχθρών να σβέση, την φλόγα, συνεκάη. Την νύκτα επεχείρησαν + οι εχθροί να καταλάβωσι την θέσιν του ναού του ολυμπίου Διός + και οχυρωθώσιν υπό την υπεράσπισιν των στηλών του, αλλά + τουφεκισθέντες απεμακρύνθησαν· την δε επαύριον εισήλθεν εις + την πόλιν εκ Σαλαμίνος ο επί της πολιορκίας του Μεσολογγίου + διακριθείς υπονομοποιός Κώστας μετά 3 συνεργατών και 70 + Αθηναίων. Την 15 παραφυλάξαντές τινες των Ελλήνων κατά τον + ναόν του ολυμπίου Διός εφόνευσαν 2 ιππείς και επήραν τους + ίππους των. Την αυτήν ημέραν εφάνη ανυψωμένον εχθρικόν + κανονοστάσιον εν Γερανίω, και άλλο την ακόλουθον νύκτα κατά + την αγίαν Μαρίναν· επετέθησαν δε τέσσαρα καζάνια, και έκτοτε ο + πόλεμος εγένετο σοβαρώτερος. Την 16 ήλθεν ο Κιουταχής εκ + Θηβών, όπου άφησε τρισχιλίους οπισθοφυλακήν, και + εστρατοπέδευσεν εν Πατησίους· την αυτήν ημέραν σφοδρώς + κανονοβολούντες οι εχθροί έρριψαν μέρος ενός των δύο δυτικών + πύργων του τείχους· την επιούσαν έβλαψαν και τον άλλον πύργον, + οι δε Έλληνες επεσκεύασαν την νύκτα τα βλαφθέντα μέρη· + κατεσκεύασαν και έν κανονοστάσιον κατά την ενορίαν των αγίων + Αναργύρων προσβάλλον το εν Γερανίω εχθρικόν. Την 31 έστειλαν + οι εν Ελευσίνι κατά τον Πειραιά 7 στρατιώτας εις κατασκόπευσιν + των εχθρών· αλλ' έπεσαν οι σταλέντες εις χείρας αυτών και είς + εφονεύθη αμυνόμενος. Μαθών δ' εκ των συλληφθέντων ο Κιουταχής + ότι οι έξωθεν Έλληνες έτοιμοι ήσαν να εκστρατεύσωσιν εις λύσιν + της πολιορκίας των Αθηνών, επεμελήθη να κυριεύση όσον τάχιον + την πόλιν εξ εφόδου. + + Το τείχος της πόλεως ήταν όλον ημελημένον και πολλαχού σαθρόν, + είχε και πολλήν έκτασιν· ο δε ολίγος αριθμός των υπερασπιστών + αυτού ήτον ως προς την έκτασιν δυσανάλογος. Εικοσιτέσσαρες + πύργοι περιέκειντο, αλλ' οι πλείστοι άοπλοι, οι δε ένοπλοι δεν + είχαν ειμή ανά έν κανόνι, και τούτο πολλάκις δύσχρηστον· διά + τα αίτια ταύτα η πόλις ήτον ευάλωτος. +Αύγουστος Δύο ημέρας προ της εφόδου, ό εστι την 1 και 2 αυγούστου, + έρριψαν οι εχθροί επί το τείχος όσας κανονίας δεν έρριψαν καθ' + όλον το διάστημα της πολιορκίας, και κατηδάφισαν τόσα μέρη, + ώστε δεν επρόφθαναν οι υπερασπισταί του να τα επισκευάζωσι. Το + πρωί δε της 3 ώρμησαν όλοι πολλαχόθεν αλαλάζοντες, επάτησαν + την πόλιν διά των κατηδαφισμένων μερών, και μετά μικράν + αντίστασιν την εκυρίευσαν όλην· 12 Έλληνες εφονεύθησαν, 30 + επληγώθησαν, και 10 άνδρες και 40 γυναίκες ηχμαλωτίσθησαν, + όλοι δε οι λοιποί διεσώθησαν εις την ακρόπολιν. Την δε + επαύριον κατέβησαν αίφνης τινές των εν τη ακροπόλει προς το + ανατολικόν μέρος της πόλεως, εμβήκαν είς τινα οικίαν, την + έκαυσαν, εφόνευσαν 13 και εζώγρησαν 5· εφονεύθησαν δε και 2 εξ + αυτών και επληγώθησαν 8. Είς δε των ζωγρηθέντων Τούρκων + ελέγετο ότι ήτον ο αρχιπυροβολιστής του εχθρικού στρατοπέδου, + όστις και συμπαρελήφθη εν τω τάγματι των Ελλήνων πυροβολιστών. + + Η δε κυβέρνησις, μαθούσα ότι ο Γκούρας εκλείσθη εν τη + ακροπόλει, εφρόντισε ν' αντικαταστήση άλλον αρχηγόν των κατά + την Ανατολικήν Ελλάδα στρατοπέδων. Τα όμματα πολλών των μελών + της κυβερνήσεως έπεσαν εξ αρχής επί τον Καραϊσκάκην μεταβάντα + εις Ναύπλιον μετά την άλωσιν του Μεσολογγίου· τούτον συνίστα + και η κοινή γνώμη ως τον αξιώτερον να διοικήση κατά την + στερεάν Ελλάδα πολυάριθμον στράτευμα, και ν' ανεγείρη τα + πεπτωκότα μέρη· αλλ' ανίκητος ενομίζετο η κατ' αυτού απέχθεια + του προέδρου της κυβερνήσεως Ζαήμη δι’ άς καταδρομάς και + περιφρονήσεις υπέφερε παρ' αυτού ο οίκος του επί του δευτέρου + εμφυλίου πολέμου. Ο ανήρ όμως ούτος τόσην πατριωτικήν ανοχήν + έδειξε προς τους εχθρούς του κινδυνευούσης της πατρίδος, ώστε + γενομένου λόγου επί του κυβερνητικού συμβουλίου περί διορισμού + γενικού αρχηγού, πρώτος αυτός εξεστόμισεν ότι ούτε αξιώτερον + ούτε καταλληλότερον άλλον εθεώρει παρά τον Καραϊσκάκην. + Επευφημησάντων δε όλων των μελών, μετεπέμφθη την επαύριον ο + Καραϊσκάκης εις τον θαλασσόπυργον, και ο Ζαήμης λαβών πρώτος + τον λόγον τω ανήγγειλε περιποιητικώ τω τρόπω ό,τι περί αυτού + εβουλεύθη η κυβέρνησις την προτεραίαν. Κατενύχθη ο Καραϊσκάκης + επί τοις λόγοις του προέδρου, απήντησε φιλοφρόνως και + ευγνωμόνως, υπεσχέθησαν αμφότεροι παντελή λήθην των + παρελθόντων και εναγκαλισθέντες εφιλήθησαν, και το φίλημά των + δεν ήτο φίλημα Ιούδα. Συλλέξας δε ο νεοχειροτόνητος αρχηγός + όσους εδυνήθη εν Ναυπλίω εξεστράτευσε μετά 600 την 19 Ιουνίου + εις Ελευσίνα, όπου ήσαν ήδη τα τάγματα του Βάσσου, του + Πανουργιά και του Κριεζώτη, και όπου διετάχθησαν να συνέλθωσι + και άλλα άλλων οπλαρχηγών· εγένετο και πάσα φροντίς εις + προμήθειαν τροφών, ων δεν εστερείτο η κυβέρνησις χάρις εις τον + γενναίον φιλελληνισμόν των χριστιανικών λαών· επειδή δε πας + φόβος εχθρικής αποβάσεως εις Σπέτσας και Ύδραν εξέλειψεν ήδη, + διετάχθη και ο Φαβιέρος να συνεκστρατεύση εις στερεάν Ελλάδα. + + Διά την επικρατούσαν εν Ναυπλίω αταξίαν έστησε προ μικρού ο + φιλέλλην ούτος την σταθεράν διαμονήν του στρατού του εν τη + κατά την Πελοπόννησον χερσονήσω των Μεθένων, και έφερεν εκεί + όλας του τας αποθήκας, αφήσας δύο λόχους εις φρουράν του + Ναυπλίου· επροτίμησε δε το μέρος εκείνο ως παραθαλάσσιον, ως + μακράν των πολιτικών και στρατιωτικών θορύβων, και ως κείμενον + εν μέσω Ύδρας, Αθηνών, Ναυπλίου και ισθμού της Κορίνθου· την + φύσει δε οχυράν εκείνην θέσιν εδυνάμωσεν έτι μάλλον ανεγείρας + επί των δύο λόφων του ισθμού της δύο οχυρωμάτια. Καθ’ άς δε + ημέρας διετάχθη να εκστρατεύση, έφθασαν εις Μέθενα εκ + Μασσαλίας 70 φιλέλληνες υπό τον Ιταλόν συνταγματάρχην Πίζαν· η + δε γενναία συνδρομή της εν Παρισίοις φιλελληνικής Εταιρίας + επρομήθευε πρό τινος καιρού όχι μόνον τα εις τροφήν του + τακτικού στρατού αλλά και τα εις λοιπήν εξοικονόμησιν των + ευρωπαίων εθελοντών επί τη προτροπή του κόμητος Δαρκούρτου, + μέλους και αντιπροσώπου αυτής, επισκεφθέντος κατ' εκείνον τον + καιρόν την Ελλάδα εις πλήρη και ακριβή γνώσιν των αναγκών + αυτής. Υπό τοιαύτας αισίας περιστάσεις εδέχθη προθύμως ο + Φαβιέρος την διαταγήν της κυβερνήσεως, +Αύγουστος και παραλαβών το α' και το β' των ταγμάτων εκ χιλίων ανδρών, + τον υπό τον Πίζαν λόχον των φιλελλήνων, 70 ιππείς ανίππους, + και 4 ορεινά κανόνια, εξεστράτευσεν αρχομένου του αυγούστου + εις Ελευσίνα, όπου ηύρεν εστρατοπεδευμένους 2500 ατάκτους υπό + διαφόρους και υπό την γενικήν αρχηγίαν του Καραϊσκάκη. Το + εσπέρας δε της 5 ανεχώρησαν όλοι και έφθασαν περί το + μεσονύκτιον εις Χαϊδάρι, και άλλοι μεν κατέλαβαν τον εκεί + περιτετοιχισμένον κήπον κείμενον εν μικρά τινι κοιλάδι και + μίαν ήμισυ ώραν απέχοντα των Αθηνών, άλλοι δε εχαρακώθησαν επί + των δεξιόθεν και αριστερόθεν του κήπου λόφων· το δε τακτικόν + ηυλίσθη εκ δεξιών του κήπου έχον κατά μέτωπον την πόλιν και + όπισθεν το όρος. + + Την 6, ανατέλλοντος του ηλίου, επρόκυψαν εκ του ελαιώνος + δισχίλιοι εχθροί, πεζοί και ιππείς, έλκοντες δύο κανόνια + ελαφρά· και οι μεν πεζοί και οι πλείστοι των ιππέων προσέβαλαν + τα εξ αριστερών του κήπου χαρακώματα, όπου ήσαν τα τάγματα του + Κριεζώτου, του Περραιβού, του Στέφου, και το των Επταννησίων· + τινές δε υπήγαν προς τα εκ δεξιών. Έδραμε κατά των επί τα + αριστερά πεσόντων τα α' τάγμα, ετράπησαν μετά μικράν + αντίστασιν οι εχθροί και ηρπάγησαν και τα πολεμεφόδιά των· + έδραμε και ο λόχος των φιλελλήνων κατά των προς τα δεξιά + εχθρών και τόσον επροχώρησεν, ώστε ευρέθη μόνος πολεμών προς + τριπλασίους· αλλά διά της περί τον πόλεμον εμπειρίας του, διά + της καρτεροψυχίας του και διά του ακαταπαύστου πυρός, + απέκρουσεν ευτυχώς τας επανειλημμένας προσβολάς των εχθρών, + και τους έτρεψε μετ' ολίγον εις φυγήν, ελθόντων δύο λόχων του + β' τάγματος εν τη ακμή της μάχης. Εθάρρυνεν η επιτυχία αύτη + τον τακτικόν στρατόν, και ο Φαβιέρος, θεωρήσας αρμόδιον τον + καιρόν εις συγκρότησιν γενικής μάχης, διέταξεν όλους τους υπό + την οδηγίαν του να καταβώσιν εις την πεδιάδα, και βαδίσωσι + κατευθύ προς την πόλιν· παρήγγειλε δε και τω Καραϊσκάκη να + διατάξη τους ατάκτους να συνακολουθήσωσιν· αλλά, τούτου μη + συγκατατεθέντος, είτε διότι εθεώρει το κίνημα παράτολμον, είτε + διότι ήξευρεν ότι οι άτακτοι δεν συνηκολούθουν ως μη έχοντες + την έξιν του μάχεσθαι εν τοις πεδίοις πεζοί προς ιππείς, + ηναγκάσθη να οπισθοδρομήση. Οι Έλληνες επήραν την ημέραν + εκείνην δύο σημαίας και εφόνευσαν και επλήγωσάν τινας· + εφόνευσαν και ένα των αξιωματικών του ιππικού και ήρπασαν τον + ίππον του· εφονεύθησαν δε και 8 εξ αυτών, και επληγώθησαν 20, + εν οίς 5 φιλέλληνες· εθλάσθησαν και οι άξονες των δύο + υποστατών και εστάλησαν εις Σαλαμίνα προς επισκευήν. Την αυτήν + ημέραν επρόβαλεν ο Καραϊσκάκης να μεταφέρωσι τον στρατόν εις + Πειραιά προς ευχερεστέραν προμήθειαν διά θαλάσσης πολεμεφοδίων + και τροφών· αλλ' ο Φαβιέρος αντέτεινε λέγων, ότι ο σκοπός της + εκστρατείας ήτο να λύσωσι την πολιορκίαν, και όχι να + χρονοτριβώσι στρατοπεδεύοντες μακράν των εχθρών, και + αμυνόμενοι μάλλον ή βλάπτοντες· αντεπρόβαλε δε να κινηθώσι την + επαύριον επί τους εχθρούς· αλλ' η γνώμη του δεν έγεινε δεκτή, + και αναγκασθείς να ενδώση διέταξε τους συν αυτώ να κινήσωσι το + μεσονύκτιον· αλλά δύο εκ της ακροπόλεως, διαφυγόντες την + προσοχήν των εχθρών, ήλθαν εις το στρατόπεδον προ του + μεσονυκτίου αναγγέλλοντες ότι οι Τούρκοι ητοιμάζοντο ν' + αναχωρήσωσιν. Η αγγελία αύτη ανέτρεψε το σχέδιον της εις + Πειραιά μεταβάσεως του στρατού. Η 7 του μηνός διήλθεν + απόλεμος, μη φανέντος του εχθρού, όχι διότι ητοιμάζετο ν' + αναχωρήση, αλλά διότι ανεμένετο ο Καρύστιος Ομέρ-πασας προ + μικρού απελθών εις Εύβοιαν, όστις και έφθασε την αυτήν εσπέραν + μεθ' ικανών ιππέων. Την δε επαύριον το πρωί εφάνη ο Κιουταχής + ερχόμενος προς το Χαϊδάρι μετά πεντακισχιλίων πεζών και χιλίων + ιππέων. Ο Φαβιέρος έστειλε πάραυτα το α' τάγμα και τους + ανίππους ιππείς έλκοντας τα δύο σώα κανόνιά του εις κατάληψιν + ομαλού τινος και επιμήκους λόφου· αλλ', εν ώ ανέβαιναν ούτοι + αφ' ενός, ανέβαιναν αφ' ετέρου και οι εχθροί ιππείς· το δε εν + μέσω ύψος του λόφου εμπόδιζε τους αναβαίνοντας να ίδωσιν + αλλήλους, ώστε αφίχθησαν και οι μεν και οι δε εις την κορυφήν + του λόφου μηδαμώς προσδοκώντες να συναπαντηθώσι. Πρώτοι δ' + επυροβόλησαν οι τακτικοί και εφόνευσάν τινας, αλλ' ο εις + τετράγωνον σχηματισμός αυτών, καθ' όν έν μόνον μέτωπον έβλεπε + τους εχθρούς, τοις ήτον επιβλαβής· συνέβη δε και το δυστύχημα + να πληγωθή ο διοικών το τάγμα Ροβέρτος, Γάλλος, και να + θλασθώσιν οι άξονες των υποστατών· τα συμβάντα ταύτα + επροξένησαν δειλίαν και αταξίαν εις το τάγμα, το τετράγωνον + διερράγη, και οι εχθροί εισεχώρησαν διά των κενών· αλλά + δραμόντες οι του β' τάγματος και οι περί τον Καραϊσκάκην και + Κριεζώτην, έστησαν την ορμήν των εχθρών και επροφύλαξαν το + κινδυνεύον τάγμα από του παντελούς αφανισμού του· 38 + στρατιώται και είς των τυμπανιστών εφονεύθησαν και + ηχμαλωτίσθησαν. Ο εχθρός, κυριεύσας τον λόφον όλον, εχαράκωσε + την κορυφήν του, και διαιρέσας τας δυνάμεις του έρριψε την μεν + ιππικήν και μικρόν μέρος της πεζικής επί το οχύρωμα του Στέφου + και του Περραιβού, όπου και ο Λέκκας, όλην δε την άλλην + πεζικήν προς τον μεταξύ του οχυρώματος τούτου και του όρους + λόφον, όν κατείχεν ο Κριεζώτης· και οι μεν περί τον Στέφον, + Περραιβόν και Λέκκαν αντέκρουσαν τους εφορμήσαντας και τους + ηνάγκασαν να οπισθοδρομήσωσιν· οι δε κινηθέντες προς τον + λόφον, ευρόντες τα κάτω ανώχυρα, επροχώρησαν μέχρι της κορυφής + αυτού· αλλ' εκεί φθάσαντες ηύραν πολλήν αντίστασιν, και δις + εφορμήσαντες απεκρούσθησαν· τόσον δε εκ του σύνεγγυς εμάχοντο, + ώστε, αντί να τουφεκοβολώνται, επετροβολούντο και + διεξιφίζοντο. Ετράπη μετ' ολίγον επί τους Έλληνας και το + αποκρουσθέν εκ του άλλου οχυρώματος ιππικόν, και ο κίνδυνος + αυτών ηυξήθη, και η θέσις όλου του ελληνικού στρατοπέδου + κατέστη επισφαλής, διότι, αν υπερίσχυαν οι εχθροί και + εκυρίευαν τον λόφον όλον, θα κατελάμβαναν και τα νώτα του + στρατοπέδου. Ταύτα παρατηρήσας ο Φαβιέρος έστειλε προς τον + λόφον τα δύο τάγματα και τους φιλέλληνας· ώρμησαν και οι + γενναίως ανθιστάμενοι επί του λόφου άτακτοι, και ούτως οι + εχθροί πολλά παθόντες ωπισθοδρόμησαν· μετά ταύτα, τα δύο + στρατόπεδα περιωρίσθησαν εις ακροβολισμούς. Πολεμικού δε + συμβουλίου γενομένου, απεφασίσθη το μεν τακτικόν να καταλάβη + τον κήπον και τα χαρακώματα, οι δε άτακτοι να πέσωσι μετά την + δύσιν του ηλίου εις το επί του λόφου εχθρικόν χαράκωμα. + Ελθούσης της ώρας, οι μεν άτακτοι εξήλθαν του κήπου και των + χαρακωμάτων και εισήλθαν οι τακτικοί αλλ' αντί να κινηθώσιν οι + άτακτοι προς τον λόφον, υπεχώρησαν προς το όρος φοβηθέντες και + απειθήσαντες εις τας διαταγάς των αρχηγών. Οι εχθροί, + βλέποντες τα κινήματα των Ελλήνων και την υποχώρησιν των + ατάκτων, περιέκλεισαν τον κήπον. Εφοβήθησαν οι τακτικοί + ιδόντες εαυτούς απροσδοκήτως εν μέσω πολυαρίθμου εχθρικού + ιππικού, ετράπησαν εις φυγήν, και καλή τύχη εξ αιτίας του + σκότους και του μεταξύ του κήπου και του όρους μικρού + διαστήματος διεξέφυγαν την παντελή καταστροφήν των. Ολίγοι εξ + αυτών εφονεύθησαν, αλλά πολλοί αδύνατοι στρατιώται + αποπλανηθέντες εξ αιτίας του σκότους συνελήφθησαν· συνελήφθη + και ο χαριέστατος και πεπαιδευμένος λοχαγός του πυροβολικού + Ίβος, καί τινες πυροβολισταί φιλοτιμούμενοι να σώσωσι τα + κανόνιά των^ συνελήφθη και ο Χατσή-Λάμπρος Κορομηλάς· οι + πλείστοι δε του στρατού έχασαν τα σκεύη των· έμειναν και 20 + περίπου πληγωμένοι εκ των διαφόρων σωμάτων εντός του εν τω + κήπω πύργου και έγειναν και αυτοί, ως και οι λοιποί οι + συλληφθέντες, θύματα της ωμότητος των εχθρών (α). Μεσούσης δε + της νυκτός, έφθασαν τακτικοί και άτακτοι εις Ελευσίνα· + φοβηθέντες δε μήπως οι εχθροί τους καταδιώξωσι και εκεί, + μετέβησαν όλοι την επαύριον, εκτός των περί τον Καραϊσκάκην + και τον Κριεζώτην, εις Σαλαμίνα κακώς έχοντες. + + Εκείνας τας ημέρας ελλιμένιζεν έξωθεν του Πειραιώς η γαλλική + ναυαρχίς. Την επαύριον της μάχης του Χαϊδαρίου υπήγαν εις + επίσκεψιν του ναυάρχου Δεριγνή ο Κιουταχής και ο Ομέρ-πασας. + Κατόπιν αυτών υπήγε και ο Καραϊσκάκης. Ο ναύαρχος, αφ' ού τον + υπεδέχθη, τον ωδήγησεν ενώπιον των πασάδων καθημένων επί του + καταστρώματος. Εξεπλάγη και ο Καραϊσκάκης ευρεθείς + απροσδοκήτως εν παρουσία των πασάδων, εξεπλάγησαν και οι + πασάδες ευρεθέντες απροσδοκήτως εν παρουσία του Καραϊσκάκη. Ο + Καραϊσκάκης τους εχαιρέτησε και εκάθησεν· εκείνοι δε τον + αντεχαιρέτησαν αγερώχως κλίναντες απλώς τας κεφαλάς των και μη + ανεγερθέντες. Η συνομιλία έγεινεν αλβανιστί. Ο Κιουταχής + επέπληξεν ευμενεί τω τρόπω τον Καραϊσκάκην ως απιστήσαντα προς + την Πύλην, και τω είπεν ότι, αν επροσκύνει, θα τω έδιδε το + λαμπρότερον καπιτανάτον. «Ότε σ' εζήτησα», απεκρίθη ο + Καραϊσκάκης, «καπιτανάτον, δεν εισηκούσθην· έκτοτε απεφάσισα + να το κερδίσω διά της σπάθης μου, και, Θεού θέλοντος, θα το + κερδίσω»· εμειδίασεν ο Κιουταχής και εσιώπησεν. Οι πασάδες + ανεχώρησαν από της ναυαρχίδος πρώτοι· απέμεινε δέ τις Αλβανός, + όστις επανέλαβεν εξ ονόματος του Κιουταχή προς τον Καραϊσκάκην + ιδιαιτέρως ως γνώριμός του όσα τω είπεν ο Κιουταχής παρρησία, + αλλά και ούτος ήκουσεν όσα και ο αυθέντης του· η συνέντευξις + αύτη των πασάδων και του Καραϊσκάκη έλαβε χώραν κατά + συγκυρίαν. + + Μετά δε την εν Χαϊδαρίω αποτυχίαν, οι πλείστοι των εν τη + ακροπόλει υπομισθίων του Γκούρα, φοβούμενοι τα δεινά μακράς + και στενής πολιορκίας, βουλήν έβαλαν να δραπετεύσωσι διά + νυκτός παρά γνώμην του φρουράρχου. Ειδοποιηθείς ούτος περί + τούτου και θέλων να τους εμποδίση, ανήγγειλε τοις εχθροίς + άνωθεν μεγαλοφώνως την μελετωμένην έξοδον, και οι στρατιώται + φοβηθέντες μη πέσωσιν εις χείρας αυτών γρηγορούντων + εμποδίσθησαν· αλλά δράξαντές τινες αυτών άλλην ευκαιρίαν + εδραπέτευσαν, και έτοιμοι ήσαν να δραπετεύσωσι και πολλοί + άλλοι. Ένεκα τούτου, εδειλίασε και αυτός ο Γκούρας, και + παρήγγειλε μυστικώς να σταλώσι πλοία εις τους τρεις πύργους + προς μετακόμισιν όλων των πολιορκουμένων, αν η ανάγκη το + εκάλει. Είπαμεν, ότι πλήθη γυναικών και παιδίων εκλείσθησαν εν + τη ακροπόλει επί της κυριεύσεως της πόλεως. Εξ αυτών + απεπέμφθησαν την νύκτα της 12 ασφαλώς εις Σαλαμίνα 300, + συναπεπέμφθησαν καί τινες άχρηστοι άνδρες· ώστε λήγοντος του + αυγούστου δεν ήσαν έγκλειστοι ειμή 800 ένοπλοι Αττικοί, 250 + ακόλουθοι του φρουράρχου, 80 ακόλουθοι των άλλων οπλαρχηγών, + και 500 γυναίκες και παιδία, όλοι ψυχαί 1630· ήσαν και ενός + έτους τροφαί, αλλ' ολίγα πολεμεφόδια· έκειντο δε επί των + τειχών 14 κανόνια και 3 βομβοβόλοι. + + Οι δ' εχθροί, ανεγείραντες επί του λόφου του Μουσείου + πυροβολοστάσιον και επιθέσαντες κανόνα@ και βομβοβόλους, + ώρμησαν σωρηδόν την 15 μετά το δειλινόν ίνα κυριεύσωσι τον υπό + την ακρόπολιν ναόν του αγίου Γεωργίου. Τον ναόν τούτου + κατείχαν Έλληνες, οίτινες προϊδόντες το συμβάν τον + υπενόμευσαν^ επί σκοπώ δε ν' απατήσωσι τους ορμήσαντας εχθρούς + των και τους φέρωσιν εντός αυτού θαρραλέους, υπεκρίθησαν + αντίστασιν, ετουφέκισαν ικανήν ώραν και μετά ταύτα υπεχώρησαν + ως μη δυνάμενοι δήθεν να τον υπερασπίσωσιν. Οι εχθροί + απατηθέντες εμβήκαν οι μεν εις τον ναόν, οι δε εις τας πέριξ + οικίας, και αίφνης ανετράπη ο ναός, συνανετράπησαν και αι + οικίαι, και συναπωλέσθησαν πάμπολλοι εχθροί· επληγώθησαν δε + και 15 Έλληνες, εξ ών είς απέθανεν. Οι εχθροί έπαθαν μετ' + ολίγας ημέρας άλλην βαρείαν βλάβην· έμαθεν ο εν Ελευσίνι + στρατοπεδεύων Καραϊσκάκης ότι 500 εφύλατταν κατά τα Σκούρτα + επί των μεθορίων της Βοιωτίας και Μεγαρίδος αποτεταμιευμένας + τροφάς, και απέστειλε την 23, 1200 υπό τον Γεώργην Χελιώτην. Ο + οπλαρχηγός ούτος εξετέλεσεν ευτυχώς τα της αποστολής του· + επιπεσών αιφνιδίως εφόνευσεν ικανούς, διεσκόρπισε τους + λοιπούς, ελαφυραγώγησε, και την επαύριον έφερεν εις Ελευσίνα + ολόκληρα ποίμνια και αγέλην ημιόνων. + + Εκείνας τας ημέρας έπεσεν εις χείρας των Ελλήνων επίσημός τις + αναφορά του Κιουταχή προς τον αρχιβεζίρην, και ιδιόχειρος + επιστολή αυτού πρός τινα Αλήαγαν@, ο εστί προς τον σουλτάνον + καλυπτόμενον, κατά την κοινήν γνώμην, υπό το όνομα τούτο. + Έλεγε δε η αναφορά, ότι το φρούριον των Αθηνών, ωκοδομημένον + εφ' υψηλής και τραχείας πέτρας, ούτε υπόνομον υπεδέχετο ούτε + έφοδον εφοβείτο· ότι πολυάριθμα στρατεύματα των απίστων + συνηθροίσθησαν κατά τον ισθμόν, και 20 και 30 πλοία των + περιέπλεαν· ότι δεν ευκαίρει να εφορεύη τα της πολιορκίας των + Αθηνών, και αναγκαίον εθεώρει να παρευρίσκεται πάντοτε + τολμηρός και εμπειροπόλεμος βεζίρης οποίος ο Καρύστιος Ομέρ- + πασας· ότι επεσκεύασε δέκα μύλους πέριξ των Αθηνών, και + ηναγκάζετο εις φύλαξιν αυτών να διατηρή ανά 80 και 100 + στρατιώτας, και ότι ητοίμασεν επτά σχεδόν χιλιάδων εκλεκτόν + στρατόν εις αποστολήν προς τον ισθμόν της Πελοποννήσου, αλλά + δεν τον έστειλεν εισέτι δι' έλλειψιν τροφών. + + Εψεύδετο ο Κιουταχής λέγων ότι ηναγκάζετο να διατηρή + ιδιαιτέρας φρουράς εις φύλαξιν των μύλων, διότι ούτοι ήσαν + τόσον πλησίον του στρατοπέδου, ώστε δεν είχαν χρείαν ιδίας + φρουράς· δεν επεσκεύασε δε ειμή πέντε· ουδέ περιέπλεαν 20 και + 30 πλοία κατ' εκείνα τα νερά, αλλά 3 μόνον. + + Η δε ιδιαιτέρα του επιστολή, δι' ής απεκάλει τον άγνωστον + Αλήαγαν «ζωοποιόν του αυθέντην», επανελάμβανε τα αυτά, και + έλεγεν εν τέλει, ότι αναγκαιοτάτην εθεώρει την σύμπραξιν άλλου + βεζίρη, όπως δυνηθή αυτός να προκαταλάβη τα προς τον ισθμόν + στενά, εν όσω το εμπειροπόλεμον στράτευμα της στερεάς Ελλάδος + ευρίσκετο εν Πελοποννήσω εξ αιτίας του κατά την Κόρινθον + επικρατούντος εμφυλίου πολέμου· διότι, αν εξήρχετο και αυτό + εις ενίσχυσιν του τακτικού, εματαιούντο όλοι οι κόποι του, + εκινδύνευαν τα στρατεύματά του, και ουδείς θα διέμενε ραγιάς· + αν δε διετηρείτο η στερεά Ελλάς υποτεταγμένη, υπέσχετο να + εξουσιάση την Πελοπόννησον εντός δύο μηνών. + + Εν τούτοις, δεν έπαυεν ο Κιουταχής να στενοχωρή τους εν τη + ακροπόλει κανονοβολών και βομβοβολών καθ' ημέραν. Εξαιτίας της + οχυράς θέσεώς της οι έγκλειστοι δεν εφοβούντο έφοδον· + εβλάπτοντο όμως κανονοβολούμενοι και βομβοβολούμενοι διά το + πετρώδες έδαφος και την στενήν περιφέρειάν της· εφοβούντο δε + κυρίως την αφαίρεσιν των εν τω παρατειχίσματι πηγαδίων και της + επί του Οδυσσέως ανακαλυφθείσης πηγής· διά τούτο προσείχαν εις + φύλαξιν αυτών, και ιδόντες τους εχθρούς ανοίγοντας τάφρον εις + κατασκευήν υπονόμων υπό το παρατείχισμα επέπεσαν την 26, τους + απεδίωξαν, ήρπασαν τους επενδύτας και τα εργαλεία των και + επανήλθαν εις την ακρόπολιν. Επίμονοι οι εχθροί εις τον σκοπόν + των επανέλαβαν τας υπονομικάς εργασίας των, έσκαψαν βαθείαν + τάφρον αρχομένην από των προπόδων του Αρείου πάγου και + εκτεινομένην προς την μεσημβρινήν πλευράν του παρατειχίσματος + και ήνοιξαν και τρεις υπονόμους υπό το θέατρον του Ηρώδου· +Σεπτέβριος αλλ' οι περί τον Μακρυγιάννην, οι φυλάσσοντες το παρατείχισμα, + έτρεψαν την νύκτα της 13 σεπτεμβρίου τους εργαζομένους εις + φυγήν, ένωσαν την τάφρον, κατέστρεψαν τας υπονόμους, εφόνευσαν + και εζώγρησάν τινας και επανήλθαν εις τα ίδια φέροντες τα προς + μετακόμισιν χωμάτων καλάθια των εργαζομένων. Είς των Ελλήνων + εφονεύθη και είς επληγώθη, όστις απέθανε μετ' ολίγας ημέρας. + Την νύκτα δε της 17 οι Τούρκοι ώθησαν εις κυρίευσιν της πηγής + και απεκρούσθησαν· την δε 19 ανέκτησαν την τάφρον όθεν + απεδιώχθησαν την 13· αλλ' ο προσεκτικός και άοκνος + υπονομοποιός Κώστας προείδε την συμβάσαν ανάκτησιν της θέσεως + εκείνης, και προλαβών διώρθωσε μίαν των καταστραφεισών + υπονόμων, ενέθεσε πυρίτιδα και την εσκέπασεν ώστε δεν + εφαίνετο· προς δε το μεσονύκτιον, καθ' ήν ώραν ειργάζοντο οι + εχθροί ανοίγοντες την παραχωθείσαν τάφρον, μετέδωκε το πυρ διά + τινος αφανούς αγωγού και κατέστρεψε και τους εργάτας και τους + φυλάττοντας αυτήν· εκραγείσης δε της υπονόμου έπεσαν οι + Έλληνες επί τους εχθρούς και τους απεμάκρυναν· θα εκυρίευαν δε + και τα πλειότερα πυροβολοστάσια αυτών, αν η λειποταξία τινών + των περί τον Γκούραν δεν έβαλλεν εις αταξίαν τους λοιπούς. Εν + τοσούτω, και η προλαβούσα και η εσχάτη αύτη λειποταξία + αποκατέστησαν απολύτως αναγκαίαν την εις την ακρόπολιν είσοδον + άλλων στρατιωτών. + + Μετά την πτώσιν του Μεσολογγίου διωργανίσθη εκ νέου σώμα των + Επταννησίων, και αρχηγός ανηγορεύθη ο εν τη ακροπόλει + ιθακήσιος Ευμορφόπουλος. Ούτος και ο Γκούρας έγραψαν τη + επιτροπή των Επταννησίων και τη κυβερνήσει επικαλούμενοι την + εις την ακρόπολιν ταχείαν άνοδον του σώματος τούτου, + εξαπέστειλαν δε προς τον αυτόν σκοπόν και τον συναγωνιστήν των + και συγγενή του Γκούρα Μαμούρην. Οι Επταννήσιοι υπήκουσαν + προθύμως, και συνοδευόμενοι υπό τινων Μεγαρέων και άλλων + απέβησαν την 12 είς τι μέρος της Αττικής κατά την Αλικήν, και + οδοιπορούντες υπό την οδηγίαν του Μαμούρη έφθασαν πλησίον της + ακροπόλεως, αφ' ού ενύκτωσεν· αλλ' οι συνοδοιπόροι των, + δειλιάσαντες καθ' οδόν, δεν συνακαλούθησαν· κατέλαβε δε τους + Επταννησίους και το φως της σελήνης, διά τούτο μετέβησαν + αυτονυκτί εις Καράν αναβαλόντες εις την ακόλουθον νύκτα την + εις την ακρόπολιν άνοδον· αλλ' ιδόντες εκείθεν τα χαρακώματα + των εχθρών, νομίσαντες το μέρος δι' ού έμελλαν να εισέλθωσιν + αδιάβατον, και υποπτεύσαντες ότι τους είδαν οι εχθροί, + ωπισθοδρόμησαν την επελθούσαν νύκτα προς το μέρος όπου + απέβησαν, και, ευρόντες εκεί τους καθ' οδόν εγκαταλιπόντας + αυτούς συνοδοιπόρους, επέρασαν όλοι την 14 εις Σαλαμίνα, όπου + συμπαρέλαβαν 120 Στερεοελλαδίτας, προς 100 και 150 γρόσια + στρατολογηθέντας, εμβήκαν όλοι, ως 250, υπό την οδηγίαν του + Μαμούρη εις το πλοίον του Χατσή-Αλεξανδρή, και απέπλευσαν εξ + Αμπελακίων την 27 περί την γ' ώραν της νυκτός· συνέπλεαν δε + και οι περί τον Κριεζώτην, σκοπεύοντες να προστατεύσωσι την + απόβασιν αυτών, αν παρενέπιπτέ τι πρόσκομμα. Την η' ώραν + έφθασαν παρά την Μουνυχίαν, όπου μη ευρόντες εχθρόν απέβησαν + ανεμπόδιστοι· χωρισθέντες δε από των περί τον Κριεζώτην, + μεινάντων επί του πλοίου, ώδευσαν προς το φρούριον. Έν + τέταρτον της ώρας μακράν αυτού ιδόντες οι προπορευόμενοι + ικανούς ιππείς βαδίζοντας την αυτήν οδόν παρεμέρισαν και + έπεσαν κατά γης· διέβησαν μετ' ολίγον την αυτήν οδόν και άλλοι + εχθροί· υπό το σκότος δε της νυκτός ούτε οι πρώτοι ούτε οι + δεύτεροι είδαν τους προς την ακρόπολιν οδεύοντας· αλλ' ούτοι + φοβηθέντες εστράφησαν, οι μεν οπισθοδρομούντες εις τον τόπον + της αποβάσεώς των, οι δε αναβαίνοντες τον Υμηττόν. Οι Τούρκοι, + νοήσαντές τους εκ της ποδοβολής, τους κατεδίωξαν σποράδην, + διαρκούσης της νυκτός· ημέρας δε γενομένης, εφάνησαν οι + πλείστοι των φυγόντων προς το παραθαλάσσιον, ανακαλούντες διά + σημείων το απάραν ήδη πλοίον και φέρον τους περί τον + Κριεζώτην. Το πλοίον επανέπλευσε και παρέλαβε τους επί του + παραθαλασσίου σώους· εκ δε των λοιπών, επτά εκλείσθησαν εν τη + προς τους τρεις Πύργους μικρά εκκλησία, και εξ αυτών οι έξ + απωλέσθησαν· ο δε έβδομος, ο Ανδρέας Κόνταρης, ριφθείς εις την + θάλασσαν γυμνός, διεσώθη εις το πλοίον. Περιφερόμενοι οι + εχθροί επορεύθησαν και προς την Αλικήν εις ανίχνευσιν άλλων, + και ηύραν επί νησιδίου πλησίον της ξηράς 22. Ούτοι οχυρωθέντες + επολέμησαν θαρραλέως και ευτυχώς δι' όλης της ημέρας· νυκτός + δε γενομένης, ήλθαν τινες των εν τω πλοίω επί δύο λέμβων και + τους έσωσαν· αφ' ού δε οι μη εκτελέσαντες το σκοπούμενον + συνήχθησαν εις Σαλαμίνα ευρέθησαν 30 ολιγώτεροι. Τοιουτοτρόπως + απέτυχεν η εις ενίσχυσιν της φρουράς της ακροπόλεως δευτέρα + αύτη απόπειρα· οι δε έγκλειστοι, εν ώ εζήτουν έξωθεν βοήθειαν, + έπαθαν αίφνης το εξής πάθημα. + + Την 30 σεπτεμβρίου διενυκτέρευεν ο Γκούρας έξω του + παρατειχίσματος παρατηρών τα κινήματα των εχθρών, εμποδίζων + την επικρατούσαν λειποταξίαν των στρατιωτών, και τουφεκίζων εκ + διαλειμμάτων τα πλησίον εχθρικά χαρακώματα. Τουφεκίσαντος δε + προς το μεσονύκτιον, εχθρός τις οδηγηθείς υπό του εν τη εστία + αναλάμψαντος πυρός, μη διαδοθέντος και εντός του σωλήνος, + εσφαιροβόλησε τον Γκούραν εις τον μήλιγγα και τον έρριψε + νεκρόν· οι δε περί αυτόν στρατιώται μετεκόμισαν το σώμα του + αταράχως εντός του παρατειχίσματος, και το πρωί το ανεβίβασαν + εις την ακρόπολιν και το έθαψαν έμπροσθεν του παρθενώνος, αφ' + ού ετελέσθησαν τα νενομισμένα. Η γυνή του έδειξεν επί τω + θανάτω του και φρόνησιν και γενναιότητα· ιδούσα τους + στρατιώτας κλαίοντας, «Τι κλαίετε»; τοις είπε, «σεις + εθανατώσατε τον άνδρα μου λειποτακτούντες· αν σας τύπτη τα + συνειδός ως αιτίους της χηρείας μου, αλλάξατε διαγωγήν, και μη + θελήσετε να φονεύσετε και την γυναίκα του τα αυτά πράττοντες»· + κατενύχθησαν οι παρεστώτες επί τοις λεγομένοις, ωρκίσθησαν επί + του Ευαγγελίου και της εικόνος του Χριστού να φυλάξωσι πίστιν + εις την γυναίκα του αρχηγού των μαχόμενοι, και ετήρησαν τον + όρκον των. Καθ' όλον δε το διάστημα της πολιορκίας της πόλεως + και της ακροπόλεως μέχρι του θανάτου του Γκούρα ερρίφθησαν υπό + μεν των πολιορκούντων 6325 κανονόσφαιραι και βόμβαι, υπό δε + των πολιορκουμένων 1191· οι δ' εντός της ακροπόλεως + φονευθέντες εν τω διαστήματι τούτω ελογίσθησαν εκατόν. + + Έχοντες δε πάντοτε κατά νουν οι πολιορκηταί την αφαίρεσιν του + νερού, εμελέτησαν να κυριεύσωσιν εξ εφόδου την έμπροσθεν της + πηγής οχυρωθείσαν θέσιν του Λεονταρίου, και οι Αλβανοί + ανεδέχθησαν τον αγώνα. Οι Έλληνες υπώπτευσαν το μελετώμενον + και υποσκάψαντες υπόνομον την προετοίμασαν εις έξαψιν καθ' ήν + στιγμήν θα επάτουν την θέσιν εκείνην οι εχθροί. +Οκτώβριος Πριν δ' εξημερώση η 6 Οκτωβρίου, ώρμησαν οι Αλβανοί, + προηγουμένου εφίππου του φρουράρχου των Αθηνών. Προθέμενοι οι + Έλληνες να παγιδεύσωσι τους εχθρούς απεμακρύνθησαν μετά μικράν + αντίστασιν, βαλόντες πυρ εις την υπόνομον· αλλ' υγρανθείσης + της πυρίτιδος εκ της πολυκαιρίας, η υπόνομος δεν εξερράγη· οι + δ' Έλληνες, κυλίοντες βόμβας, ηνάγκασαν τους εχθρούς να + εγκαταλείψωσι την θέσιν εκείνην, διότι διαρρηγνύμεναι προ των + ποδών αυτών εθανάτωσάν τινας, εν οίς και τον φρούραρχον. Μετά + την αποτυχίαν ταύτην απεφάσισαν οι αρχηγοί να επιχειρήσωσι δι' + εφόδου την άλωσιν του παρατειχίσματος, και υπεσχέθησαν + πλουσίας αμοιβάς τοις προαιρουμένοις ν' αναδεχθώσι την + ανάβασιν· την ανεδέχθησαν οι Γκέγκαι μυκτηρίζοντες τους + Αλβανούς ως αναξίους φανέντας εις κυρίευσιν του Λεονταρίου· + αφ' ού δε ητοιμάσθησαν, ώρμησαν αίφνης την 7 περί την δ' ώραν, + εκυρίευσαν έν των πλησίον του παρατειχίσματος οχυρωμάτων και + κατέλαβαν και το στόμα υπονόμου τινός, καθ' ήν ώραν συνέπεσε + να ενευρεθή ο υπονομοποιός Κώστας επιτηρών την κατασκευήν της. + Ιδών δε ο το παρατείχισμα φυλάττων Μακρυγιάννης τον κίνδυνον + του υπονομοποιού, εξήλθεν εις αντίληψίν του παραλαβών τους + περί αυτόν Αθηναίους. Εξήλθαν μετ' ολίγον καί τινες άλλοι, και + συγκροτήσαντες δίωρον μάχην, κανονοβολούντων και + βομβοβολούντων και των εν τη ακροπόλει, απεδίωξαν τους + εχθρούς, και διέσωσαν τον κινδυνεύοντα πολύτιμον συναγωνιστήν + των. Επιμένοντες οι εχθροί εις την εκτέλεσιν του σκοπού των + κατέφυγαν προς αποφυγήν του πυρός υπό τας στοάς του θεάτρου + καιροφυλακτούντες να εισπηδήσωσιν· αλλ' οι Έλληνες, κρεμώντες + άνωθεν βόμβας, αναμμένων των φυτιλίων, και ρίπτοντες και άλλας + εμπρηστικάς ύλας, έβλαψαν πολλούς και ηνάγκασαν τους λοιπούς, + ελθούσης της νυκτός, να εξέλθωσι των στοών δρομαίοι· τέσσαρες + αυτών έπεσαν επί της εξόδου των^ οι δε φιλέκδικοι Αλβανοί, οι + ονειδισθέντες έτι τη εις κυρίευσιν του Λεονταρίου αποτυχία, + βλέποντες άνωθεν του Μουσείου όσα υπέφεραν οι υπό τας στοάς + καταφυγόντες συνάδελφοί των Γκέγκαι, αντί να κινηθώσιν εις + συμπάθειαν, εκάγχαζαν εμπαίζοντές τους. Πολλαί βόμβαι και + κανονόσφαιραι ερρίφθησαν την ημέραν εκείνην επί την ακρόπολιν, + δέκα Έλληνες εφονεύθησαν και πολλοί επληγώθησαν, εν οίς και ο + Μακρυγιάννης εις την κεφαλήν. Την δε επιούσαν νύκτα ήναψεν ο + Κώστας την υπόνομον, εν ή ευρέθη επί της εφόδου, ώρμησαν οι + Έλληνες μετά την εκραγήν αυτής, και οι εχθροί έπαθαν και την + ημέραν εκείνην. + + Εν ώ δε οι εν τη ακροπόλει ηγωνίζοντο ευτυχώς τον αγώνα τον + καλόν και ερριψοκινδύνευαν, τα ελληνικά στρατεύματα εκάθηντο + αργά τήδε κακείσε, και οι αρχηγοί των εφιλονείκουν ανοήτως + προς αλλήλους· τινές δε αυτών, οι αφρονέστεροι, υπεστήριζαν + τον εν τη επαρχία της Κορίνθου εκραγέντα αισχρόν πόλεμον. Εις + διατήρησιν της ακροπόλεως εχρειάζετο απαραιτήτως να εισέλθη + νέα δύναμις· αλλά δις εματαιώθη η απόπειρα της εισόδου των + Επταννησίων, διότι η περιφρουρούσα την ακρόπολιν εχθρική + γραμμή εφαίνετο αδιάσπαστος. Έπρεπε ν' αναγκασθή ο Κιουταχής + δι' άλλων αλλού κινημάτων των Ελλήνων να ολιγοστεύση την εκεί + παραφυλάττουσαν πολλήν δύναμιν, ώστε να δυνηθώσιν οι Έλληνες + να εισδύσωσιν. Εθεώρησε και ο Φαβιέρος αρμόδιον τον καιρόν + εκείνον να πέση εξ απροόπτου εις Θήβας, όπου εφέδρευαν πάντοτε + εχθροί. Διά τον διττόν τούτον σκοπόν απεφασίσθη τα στρατεύματα + να κινηθώσι, και ο μεν Φαβιέρος, παραλαβών τα δύο τάγματα εκ + 1000 στρατιωτών, τας δύο ίλας εξ 80 ιππέων, τον λόχον του + πυροβολικού εξ άλλων τόσων κανονοβολιστών, τον λόχον των + φιλελλήνων και 4 κανόνια ελαφρά, μετέβη εις Μέγαρα, + συμπαρέλαβε και άλλους 600 ελαφρούς υπό τον Καλλέργην και τον + Στέφον, και αναχωρήσαντες όλοι εκείθεν έφθασαν την νύκτα της 9 + εις Ασωπόν ποταμόν, μίαν ήμισυ ώραν μακράν της πόλεως των + Θηβών. Μετά δύο ημέρας εξεστράτευσαν και οι περί τον + Καραϊσκάκην προς αντιπερισπασμόν των περί την ακρόπολιν + εχθρών, και φθάσαντες περί την ε' ώραν της νυκτός κάτωθεν του + Μενιδίου ετουφέκισαν. Ο δε Κριεζώτης, ο Μαμούρης και ο Τσουράς + μετά των περί αυτούς και μετά τινων Επταννησίων, όλων 300, + εμβάντες εις το πλοίον του Χατσή Αλεξανδρή και εις άλλα + πλοιάρια, απέπλευσαν την αυτήν ημέραν καθ' ήν εξεστράτευσεν ο + Καραϊσκάκης εξ Αμπελακίων επί σκοπώ να εισδύσωσιν εις το + φρούριον. Αλλ' εν ώ ανεπαύοντο οι περί τον Φαβιέρον + αναμένοντες την ανατολήν της σελήνης ίνα πέσωσιν εις Θήβας, + ήλθαν προς αυτόν ο Καλλέργης και ο Στέφος αναγγέλλοντες ότι οι + στρατιώται των ελειποτάκτησαν. Ο Φαβιέρος, επιμένων εις τον + σκοπόν του, απεφάσισε να κινηθή έχων μόνους τους τακτικούς· + αλλ' η λειποταξία των ατάκτων εψύχρανε την ζέσιν των τακτικών, + εξ ών ελειποτάκτησάν τινες υπό το σκότος της νυκτός· ώστε ο + Φαβιέρος ηναγκάσθη να επανέλθη άπρακτος και αγανακτών εις + Μέγαρα. + + Οι δε περί τον Κριεζώτην και λοιπούς οπλαρχηγούς έφθασαν εις + το παράλιον των τριών Πύργων μετά το μεσονύκτιον, ό εστιν αφ' + ού ετουφέκισαν οι εν Μενιδίω και είλκυσαν προς εκείνο το μέρος + τινάς των εχθρών. Αποβάντες δε επί της ξηράς ώδευσαν + ανενόχλητοι προς την ακρόπολιν, έως ου έφθασαν υπό το + Μουσείον· τότε η φυλακή της θέσεως εκείνης, ακούσασα + ποδοβολήν, ηρώτησε δις τους ερχομένους ποίοι ήσαν· μη λαβούσα + δε απάντησιν ετουφέκισεν· αλλ' έως ου εξυπνήσωσιν οι άλλοι επί + τω τουφεκισμώ, οι περί τον Κριεζώτην και λοιπούς οπλαρχηγούς + έδραμαν και ανέβησαν σώοι όλοι και αβλαβείς εις την ακρόπολιν + προς ανεκλάλητον χαράν των εν αυτή· την δε ακόλουθον νύκτα + άναψάν τινα υπόνομον ετοίμην, εξώρμησαν μετά την έκρηξιν + αυτής, εδίωξαν τους εχθρούς από του προς την ακρόπολιν + περιχαρακώματος, και κατηδάφισαν πολύ μέρος αυτού· μαχόμενοι + δε υπό το σκότος της νυκτός και αγνοούντες ως νεήλυδες τους + συνεξορμήσαντας συναδέλφους των, εθανάτωσαν τρεις εξ αυτών και + επλήγωσαν οκτώ. + + Αφ' ού δε οι τριακόσιοι εισήλθαν εις την ακρόπολιν, οι Τούρκοι + εβάθυναν την μεταξύ του Μουσείου και του παρατειχίσματος + τάφρον εις εμπόδιον πάσης εις το εξής διοδείας, ανύψωσαν + χώματα, και επεσώρευσαν κλάδους δένδρων επί των χειλέων. + Ησχολήθησαν δε και εις κατασκευήν νέας υπονόμου προς ανατροπήν + του παρατειχίσματος· αλλ' οι Έλληνες υπέσκαψαν ανθυπόνομον, + και έτοιμοι να εφορμήσωσιν επί τη εκραγή, άναψαν δις την 24 + προς το μεσονύκτιον το φυτίλιον, αλλ' εσβέσθη· τότε εξώρμησαν, + απήλασαν τούς εχθρούς από των + + προς το παρατείχισμα οχυρωμάτων, εφόνευσάν τινας, και + συνέλαβαν και 16 εργάτας· αλλ' έπαθαν και αυτοί όσην ζημίαν + δεν έπαθαν άλλοτε· εννέα εθανατώθησαν, και οκτώ επληγώθησαν. + + Ο δ' εχθροί ματαιωθέντων εκ νέου των εις κυρίευσιν του + παρατειχίσματος έργων του, επανέστρεψε την προσοχήν του επί το + περικλείον την πηγήν τείχισμα και επεχείρησε να το υποσκάψη, + αρξάμενος από του ναού της Υπαπαντής. Αλλ' ο πολυμήχανος + Κώστας, ανθυπανομεύσας, εματαίωσε πάλιν τα σχέδιά του. + Απελπισθέντες τότε οι εχθροί του να επιτύχωσι δι εκείνου του + μέρους, ητοίμασαν άλλην υπόνομον δέκα οργυιάς μακράν, ενέθεσαν + 2800 οκάδας πυρίτιδος, και την 10 νοεμβρίου α' ώραν μετά το + μεσονύκτιον, αφ' ού εκανονοβόλησαν τρις, και έδωκαν το σημείον + ν' απομακρυνθώσιν οι επί του Αρείου-πάγου και οι περί τον ναόν + της Υπαπαντής, όπου το φυτίλιον της προετοιμασθείσης υπονόμου, + οικείοι των, και αφ' ού συνήχθησαν πάμπολλοι επί του Μουσείου + ίνα ίδωσιν εξ ύψους το αποβησόμενον, και επί τη καταστροφή του + τειχίσματος εφορμήσωσιν εις κυρίευσιν της ακροπόλεως, έβαλαν + πυρ εις την υπόνομον· ήσαν δε τόσον βέβαιοι ότι το ήμισυ της + ακροπόλεως θα κατεκυλίετο και θα κατεπλάκονε μέρος της πόλεως, + ώστε πολλοί των εν ταύτη απεμακρύνθησαν. Εσείσθη τω όντι η + ακρόπολις επί τη εκρήξει, αλλά δεν επήλθεν η προσδοκωμένη + καταστροφή, διότι ο προνοητικός Κώστας επρόλαβε και ήνοιξε + πέριξ αυτής δώδεκα λάκκους εννέα οργυιάς βαθείς, δι' ών η + υπόνομος εξεθύμανε. Την δε 19 εφάνησαν επί του Αρείου-πάγου + δύο δυστυχείς Έλληνες σουβλισμένοι απέναντι της ακροπόλεως. + Εφρύαξαν οι εν αυτή επί τη φρικτή ταύτη θέα και συλλαβόντες + τους εγκλείστους Τούρκους, όλους 18, τους εκρέμασαν την νύκτα + της 23 πέριξ της ακροπόλεως μηδέν πταίσαντας, εν οίς και τον + άλλοτε συλληφθέντα αρχιπυροβολιστήν του Κιουταχή καί τινα + Αλβανόν, Ισούφ Δεβένην, διοικητήν άλλοτε του Λιδωρικίου, + καλοκάγαθον άνδρα, αναιδώς χλευασθέντα προ του θανάτου και + σκληρώς βασανισθέντα. Τοιουτοτρόπως τα φρικτόν και + ασυλλόγιστον ανοσιούργημα του Κιουταχή επί βλάβη των Ελλήνων, + έπεσεν επί τας αθώας κεφαλάς των δυστυχών ομοπίστων του. + + Εν τούτοις, ο εχθρός υπέσκαψεν άλλην υπόνομον προς την + Υπαπαντήν, και το εσπέρας της 24 την άναψεν· αλλά και αυτήν ο + Κώστας εξησθένισεν· εσείσθησαν εν τοσούτω επί τη εκρήξει και + ταύτης τα πέριξ, εσείσθη ολίγον και η ακρόπολις, έπεσαν τοίχοι + τινων των πλησίον της Υπαπαντής οικιών καί τινες άνθρωποι + απωλέσθησαν. Μετά τας αλλεπαλληλους ταύτας αποτυχίας οι εχθροί + έπαυσαν υπονομεύοντες. + + Εν τοσούτω η λύσις της πολιορκίας ούτε κατωρθούτο ούτε + κατορθωτή εφαίνετο διά των αμέσων προσβολών· και ο μεν + Κωλέττης εστάλη εις Σκόπελον, Σκιάθον και Σκύρον προς σύναξιν + των εν εκείναις ταις νήσοις διεσπαρμένων θετταλομακεδόνων και + κατοχήν των Θερμοπυλών, και συνεπεστάλησαν και δύο πλοία, το + του Λεμπέση και το του Κυριακού· ο δε Καραϊσκάκης ανεδέχθη να + εκστρατεύση εις άλλας επαρχίας της Ανατολικής Ελλάδος προς + αποδίωξιν των εν αυταίς οθωμανικών φρουρών και εμψύχωσιν και + ανέγερσιν των υποταχθέντων λαών· έπλευσαν δε και δύο γολέτται, + η του Ανδριανού και η του Δημήτρη Κριεζώτη, εις τον ερετριακόν + κόλπον προς εμπόδιον της εις το εν Αθήναις εχθρικόν + στρατόπεδον δι' εκείνου του μέρους σιταγωγίας. Και τα μεν δύο + ταύτα πλοία απεβίβασαν εις Κάλαμον ους έφεραν στρατιώτας επί + καταστροφή των εκεί μύλων του εχθρικού στρατοπέδου· απέκλεισαν + δε εν τω λιμένι του Ωρωπού τρία εχθρικά πλοία εκπλεύσαντα της + Χαλκίδος και καταφυγόντα εκεί δια τον φόβον των ελληνικών. + Καθ’ άς δε ημέρας το του Κριεζώτη πλοίον απέκλειε την + Κάρυστον, επέπλευσαν μία εχθρική γολέττα και μία λεύκα + ένοπλοι, αλλ' έδραμεν εις βοήθειάν του η εν Ωρωπώ γολέττα του + Ανδριανού, και τα εχθρικά πλοία φοβηθέντα κατέφυγαν εις + Μάρμαρι, απεβίβασαν οι εν αυτοίς τα κανόνιά των, και κατέλαβαν + δυνατάς θέσεις εις υπεράσπισιν των πλοίων· απεβίβασαν και οι + ημέτεροι κανόνια και στρατιώτας, και ώρμησαν διά ξηράς και + θαλάσσης κατά των εναντίων· αλλ' ήλθαν και άλλοι Τούρκοι, και + οι αποβάντες Έλληνες επανήλθαν εις τα πλοία των, απολέσαντες + δύο συναγωνιστάς. + +Νοέμβριος Ο δε Κωλέττης και 1500 θετταλομακεδόνες, ους συνέλεξεν + αποπλεύσαντες την 3 νοεμβρίου αφίχθησαν την 5 εις Ταλαντονήσι + επί των υπό τας διαταγάς αυτού δύο πολεμικών πλοίων και πολλών + άλλων πλοιαρίων των οπλαρχηγών. Συμπαρηκολούθουν δε καί τινες + φιλέλληνες, εν οίς και ο Βουτιέρος, αρχηγός 80 τακτικών, ους + εστρατολόγησεν, ώπλισε και εμίσθωσε διά χρημάτων του εν Ρωσσία + φιλογενούς Καλλέργη. Οι Θετταλομακεδόνες ήσαν υπό διαφόρους + οπλαρχηγούς· δύο δε υπερείχαν, ο Καρατάσος και ο Γάτσος· αλλ' + οι δύο ούτοι δύο ημέρας εφιλονείκουν περί της αρχηγίας· διά + τούτο οι μεν περί τον Γάτσον απέβησαν, οι δε περί τον + Καρατάσον έμειναν εν τοις πλοίοις, μη θέλοντες να συμπράξωσιν. + + Υπήρχαν εν Ταλαντίω εχθρικαί αποθήκαι και 200 Τούρκοι + φυλάττοντες αυτάς. Εις άλωσιν αυτών εξεστράτευσαν οι περί τον + Γάτσον την νύκτα της 8· αλλ’, εν ώ επλησίαζαν οδεύοντες παρά + τους πρόποδας των βουνών, εξεφανερώθησαν το πρωί επί της από + Λεβαδείας οδού χίλιοι ιππείς και πεζοί υπό τον Μουστάμπεην + σταλέντες παρά του Κιουταχή μαθόντος την εκστρατείαν ταύτην. + Κατεταράχθησαν οι μηδέν τοιούτον προσδοκώντες Έλληνες, και οι + μεν έφυγαν οι δε ετοποθετήθησαν εν τοις παρακειμένοις λόφοις· + ο δε Γάτσος και 30 στρατιώται εκλείσθησαν εν παλαιά τινι + εκκλησία. Επεξήλθαν οι εν Ταλαντίω εχθροί, ο πόλεμος ήρχισε + σποράδην, και οι Έλληνες έπαθαν πολλήν ζημίαν. Εφονεύθησαν οι + αρχηγοί, Άγγελος, Καλαμίδας, Κοντός, Χαμακιώτης, και 37 + στρατιώται· εφονεύθη και ο Σακκελίωνος, ο άλλοτε αρειοπαγίτης· + συνελήφθη δε ζων και ο Θανάσης Εμμανουήλ Παπάς· τα δε πτώματα + όλων των φονευθέντων έμειναν υποχείρια των εχθρών, και μόλις + διεσώθησαν οι πληγωθέντες 32, εν οίς και ο Βελέντσας. Ο δε + Γάτσος και οι συν αυτώ εχάνοντο και εκείνοι, αν δεν επρόφθαναν + οι περί τον Αποστολάραν και τον Τσάμην Καρατάσον να τους + λυτρώσωσι. Μετά την ήτταν ταύτην όλοι οι Θετταλομακεδόνες + επανήλθαν εις τα πλοία των, και ολιγωρούντες τας διαταγάς του + Κωλέττου απέπλευσαν εις τα ίδια και διεσκορπίσθησαν. + + Αφειδώς καταναλώσαντες την πυρίτιδα οι εν τη ακροπόλει των + Αθηνών εις συνεχείς πυροβολισμούς και κατ' εξοχήν εις + υπονομικάς εργασίας, και φοβούμενοι μη, παραταθείσης της + πολιορκίας, υποστώσι παντελή στέρησιν αυτής, επεκαλέσθησαν, + μεσούντος του νοεμβρίου, την αντίληψιν της κυβερνήσεως. Το + έργον αποστολής πυρίτιδος ήτο δεινόν· τάφροι και χάρακες + εζώννυαν την ακρόπολιν και οι εχθροί περικαθήμενοι ηγρύπνουν + μετά την επιτυχή είσοδον των περί τον Κριεζώτην και λοιπούς + οπλαρχηγούς. Πρόθυμος η κυβέρνησις εις αντίληψιν των + πολιορκουμένων έστρεψε τα όμματά της προς τον Φαβιέρον και + μετεκαλέσατο αυτόν, καθήμενον αργόν εν Μεθένοις ως μη θέλοντα + να συμπολεμή μετά των ατάκτων μετά την εκ της λειποταξίας των + αποτυχίαν της εις Χαϊδάρι και Θήβας εκστρατείας του, και ως μη + δυνάμενον να επιχειρήση τι επί του παρόντος διά μόνων των + τακτικών του. Ο Φαβιέρος ανεδέχθη το επικίνδυνον τούτο έργον, + και επιστρέψας εις Μέθενα παρέλαβε 430 εκ των εκλεκτοτέρων + στρατιωτών του, 60 πυροβολιστάς και 40 φιλέλληνας, όλους 530, + και κατασκευάσας ισαρίθμους σάκκους έβαλεν εν ολίγοις μεν + αυτών ανά 500 πυρολίθους, εν τοις πολλοίς δε ανά οκτώ οκάδας + πυρίτιδος. +Δεκέμβριος Αφ' ού δε τα πάντα ητοιμάσθησαν, + απέπλευσαν οι 530 την 28 υπό την οδηγίαν του αρχηγού των επί + του πλοίου του Χατσή-Αλεξανδρή, κατευωδώθησαν την 1 + δεκεμβρίου, νυκτός γενομένης, εις τους τρεις Πύργους, άφησαν + σχεδόν όλοι εν τω πλοίω τα σκεύη των, διότι σκοπόν είχαν, αφ' + ού φέρωσι τα πελεμεφόδια εις την ακρόπολιν, ν' αναχωρήσωσιν, + ενωτοφόρησεν έκαστος των αξιωματικών και των στρατιωτών + ανεξαιρέτως τον σάκκον του, και προ του μεσονυκτίου εκίνησαν + προς την ακρόπολιν. Το κινδυνώδες τούτο επιχείρημα ήτο και + κατ' άλλον λόγον κινδυνωδέστατον, διότι οι σάκκοι ήσαν + κατεσκευασμένοι εκ λεπτού πανίου, και αν είς άναπτε καθ' οδόν, + όλοι θ' άναπταν και θα έκαιαν τον στρατόν οδεύοντα εις πυκνήν + φάλαγγα. Ένεκα τούτου, εξαιρέσας ο Φαβιέρος τους + συνακολουθούντας φιλέλληνας και τους πυροβολιστάς, διέταξε να + μη φέρη άλλος γεμάτον τουφέκι. Έτυχε δε και η νυξ εκείνη όλη + σεληνόφωτος. Τοιούτοι κίνδυνοι περιεστοίχιζαν τους υπό τον + Φαβιέρον, βαθεία δε σιωπή εβασίλευεν επί της οδοιπορίας των· + κρότοι μόνον αραιών τουφεκιών, ακουόμενοι μακρόθεν, διέκοπταν + εκ διαλειμμάτων την βαθείαν σιωπήν. Μετά δίωρον πορείαν + έφθασαν υπό τον λόφον του Μουσείου, ό εστιν επί της όχθης της + τάφρου. Επροπορεύοντο δε της φάλαγγος και κατείχαν τας πλευράς + αυτής οι φιλέλληνες και οι πυροβολισταί. Καθ' ήν δε στιγμήν + έφθασαν υπό τον λόφον, τους είδαν οι εφιστάμενοι δύο φύλακες + και ηρώτησαν τίνες ήσαν· εκείνοι δεν απεκρίθησαν· ηρώτησαν + πάλιν ούτοι τίνες ήσαν· εχλεύασαν οι ερωτηθέντες· ετουφέκισαν + τότε οι χλευασθέντες και ήρχισεν εν τω άμα πολλαχόθεν πολύς + τουφεκισμός. Ο δε Φαβιέρος ξιφουλκήσας «β ή μ α-σ υ μ π λ ο κ + ή ς», εφώναξε μεγαλοφώνως προς τους τυμπανιστάς, και «ε μ π ρ + ό ς-π α ι δ ι ά-ε μ π ρ ό ς» προς τους στρατιώτας. Έκρουσαν + αμέσως τα τύμπανα οι τυμπανισταί, ηλάλαξαν οι στρατιώται, και + πλήρεις θάρρους και ενθουσιώντες έδρασαν προς την τάφρον τριών + μέτρων βάθος και πέντε πλάτος έχουσαν, διέσχισαν τους + φυλάττοντας αυτήν υποχωρήσαντας επί τη ορμή των και διέβησαν + υπό βαρύν τουφεκισμόν. Ακουσθέντος του κρότου των τυμπάνων εν + τη ακροπόλει, εξώρμησαν οι εν αυτή εις αντίληψιν των + ερχομένων, και ούτως εισήλθαν οι περί τον Φαβιέρον εις το + παρατείχισμα φέροντες τα επώμια φορτία των. Οκτώ εφονεύθησαν + επί της εισελεύσεως και δεκατέσσαρες ελαφρώς επληγώθησαν, εν + οίς και ο Φαβιέρος και ο Πίσσας. Ο δε Ροβέρτος, θλασθέντος του + ποδός του υπό τουφεκοβολής, έπεσε κατά γης μεταξύ της τάφρου + και των ελληνικών χαρακωμάτων. Εκεί ευρόντες αυτόν τινες των + εχθρών επεχείρησαν να τον αποκεφαλίσωσιν· αλλ' ούτος, και + χαμαί κείμενος, υπεράσπισεν εαυτόν ανδρείως αντιπαλαίων ικανήν + ώραν διά του ξίφους, έως ου τινες των εξελθόντων, ακούσαντες + τας φωνάς και την κλαγγήν των όπλων, έδραμαν, τον ελύτρωσαν + φέροντα επί του σώματος εικοσιέξ πληγάς, και τον απεκόμισαν + εις την ακρόπολιν, όπου απέθανε μετά έξ ημέρας. Η τολμηρά αύτη + εκστρατεία υπερύψωσε το τακτικόν και τον φιλοκίνδυνον αρχηγόν + του. + + Αλλ' όσον εχάρησαν οι έγκλειστοι, ιδόντες τους τακτικούς + αναβάντας, τόσον ελυπήθησαν μαθόντες ότι θ' ανεχώρουν. + Θέλοντες δε να τους αποτρέψωσι, τοις έλεγαν ότι θα + συνανεχώρουν και αυτοί· αλλ' ο Φαβιέρος δεν μετεπείσθη, και + δικαίως· φόβος δεν ήτο να κινδυνεύση η ακρόπολις δι' έλλειψιν + υπερασπιστών, αλλά δι' έλλειψιν τροφών και όσον πλειότεροι + ήσαν οι εν αυτή, τόσον ταχύτερον εφθείροντο αι τροφαί. Έβλεπεν + ο Φαβιέρος την έξοδόν του όχι μόνον αβλαβή αλλά και ωφέλιμον, + καθ' όσον εδύνατο να φέρη έξωθεν αντιπερισπασμόν· αλλ' η + έξοδός του, γρηγορούντων των εχθρών νύκτα και ημέραν, ήτο + σχεδόν αδύνατος. Πλησίον της προς την ακρόπολιν όχθης της + τάφρου ήσαν οικίαι τινές κατεχόμεναι υπό των Τούρκων. Σκεφθείς + ο Φαβιέρος ότι, αν εκυρίευε τας οικίας εκείνας, ήνοιγε την διά + της τάφρου δίοδόν του, διότι ηναγκάζοντο οι εχθροί υπό το πυρ + των κατεχόντων αυτάς ν' απομακρυνθώσι, παρέλαβέ τινας + τακτικούς και ατάκτους, και εξήλθε κατ' εκείνο το μέρος την 6, + όρθρου βαθέως, εις κυρίευσιν αυτών. Συνεξήλθαν και οι περί τον + Κριεζώτην και τον Ευμορφόπουλον κατά το μέρος της αγίας + Παρασκευής και της Πλάκας εις αντιπερισπασμόν, απεδίωξαν τους + πλησίον εχθρούς, έδραμαν περαιτέρω, επάτησαν οικίας της + πόλεως, εφόνευσάν τινας εχθρούς, και, ημέρας γενομένης, + επανήλθαν εις την ακρόπολιν φέροντες λάφυρα· τινές δε αυτών, + μη προφθάσαντες να εισέλθωσι, κατέφυγαν εις το προς ανατολάς + σπήλαιον, υπεράσπισαν εαυτούς πανήμεροι, και την επελθούσαν + νύκτα διεσώθησαν και αυτοί αβλαβείς εις την ακρόπολιν. Οι δε + περί τον Φαβιέρον, πεσόντες αίφνης εις ας εσκόπευαν να + κυριεύσωσιν οικίας, τας επάτησαν, αλλ' απεκρούσθησαν και + επανήλθαν άπρακτοι εις την ακρόπολιν· δύο εξ αυτών εφονεύθησαν + και πέντε επληγώθησαν, εν οίς και ο υπολοχαγός Γεωργάκης + Καρατσάς. Επειράθησαν και την 19 και την 23 να εξέλθωσιν, αλλά + και τότε απέτυχαν και ενδιέμειναν άκοντες μέχρι τέλους της + πολιορκίας υπέρ τους άλλους υπό του ψύχους πάσχοντες ως μη + έχοντες επενδύτας. Την δε 25 επρόβαλε τοις εν τη ακροπόλει ο + Κιουταχής να παραδοθώσιν υπό ωφελίμους όρους· απορριφθείσης δε + της προτάσεως, ητοιμάσθη εις άλωσιν του παρατειχίσματος δι' + εφόδου, συνέλεξεν επί του Μουσείου πολλά στρατεύματα την 6 + ιανουαρίου, και εκανονοβόλει την Χρυσοσπηλαιώτισσαν· αλλ' η + επιτυχής κανονοβολή των πολιορκουμένων εματαίωσε τα + μελετώμενα. Κατέχοντες οι Τούρκοι την Υπαπαντήν επεβουλεύοντο + δι' υπονόμων το περιτείχισμα της πηγής είκοσι μόλις οργυιάς + απέχον. Αναγκαίαν εξ αιτίας τούτου θεωρήσαντες οι Έλληνες την + κυρίευσιν της Υπαπαντής, άναψαν την επιούσαν νύκτα + υποσκαφείσαν τινα πρό τινων ημερών υπόνομον, επάτησαν την + εκκλησίαν, και τους μεν των εν αυτή φονεύσαντες, τους + πλείστους δε διασκορπίσαντες, και παν το ευρεθέν αρπάσαντες + επανήλθαν εις την ακρόπολιν φοβηθέντες να την κρατήσωσι· + πολλήν βλάβην επέφερε και η υπόνομος εκραγείσα. Εν τω μεταξύ + δε τούτω διέταξεν ο Φαβιέρος και ετρύπησαν δύο των κατά γης + σπονδύλων και εμβαλόντες πυρίτιδα και ανάψαντες φυτίλιον τους + εκύλισαν εις την πόλιν, οίτινες εκραγέντες κατεδάφισάν τινας + σαθράς οικίας. Μετά τινας δε ημέρας έπαθαν αι ωραίαι τέχναι + πάθημα ανήκεστον. Ο Γκούρας μετεσχημάτισε τον ναόν του + Ερεχθέως εις οίκημα της γυναικός και των συγγενών του. Εις + προφύλαξίν των δε από των επιρριπτομένων βομβών εσώρευσεν επί + της οροφής πολύ χώμα· αλλ' ό,τι έπραξεν εις προφύλαξιν + συνετέλεσεν εις καταστροφήν. Κανονοβολούντος την νύκτα της 12 + του εχθρού, είς των κιόνων του ναού και το επιστύλιον ετέρου + έσπασαν, και η μέγα βάρος φέρουσα οροφή πεσούσα εθανάτωσεν + ένδεκα, εν οίς και την σύζυγον του Γκούρα. + + + + 1826-27 + + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΔ'. + + + + &Εκστρατεία Καραϊσκάκη — Τα εν απουσία αυτού κατά τας Αθήνας, + και η εις Αττικήν επάνοδός του.& + +Οκτώβριος ΜΕΣΟΥΝΤΟΣ του Οκτωβρίου ηύξησε το εν Ελευσίνι υπό τον + Καραϊσκάκην στρατόπεδον εις 4500· οι συγκροτούντες αυτό ήσαν + οι εμπειροπολεμώτεροι των Ελλήνων, εν οίς και τα λείψανα της + ενδόξου φρουράς του Μεσολογγίου, και ο επ' ανδρία μεταξύ των + Πελοποννησίων οπλαρχηγών διακρινόμενος Νικήτας, και ικανοί + Σουλιώται, αν και απαρεσκόμενοι να συνεκστρατεύωσιν υπό μη + Σουλιώτην. Επροσπάθησεν ο Καραϊσκάκης να πείση και τον + Φαβιέρον να συνακολουθήση· αλλά δι' ά διηγήθημεν ήδη μεταξύ + τακτικών και ατάκτων επί των δύο εκστρατειών εις Χαϊδάρι και + Θήβας συμβάντα δεν εισηκούσθη· μετεχειρίσθη έπειτα πλαγίους + τρόπους ίνα του αποσπάση τους ιππείς και επέτυχεν· αλλά + δραμόντες οι αξιωματικοί κατόπιν τους επανήγαγαν υπό την + σημαίαν των. + + Προετοιμασίας δε ο Καραϊσκάκης τα της εκστρατείας του άφησεν + εις φύλαξιν της Ελευσίνος και Σαλαμίνος και εις συστολήν των + πολιορκητών της ακροπόλεως τον Βάσσον μετά των περί αυτόν και + τους Δεβενοχωρίτας, και την 25 εξεστράτευσε μετά 3000, και + οδεύων διά Κουντούρων και Κάζας έφθασε το εσπέρας της 27 εις + Δοβρέναν. Ιδόντες δε αυτόν ερχόμενον οι εν τω χωρίω εκείνω 300 + εχθροί, εκλείσθησαν εντός τριών δυνατών πύργων. Οι Έλληνες + επάτησαν το χωρίον, και αρπάσαντες 35 ίππους και ημιόνους και + διάφορα σκεύη των εχθρών εξήλθαν και επορεύθησαν αυτονυκτί εις + το πλησίον χωρίον, Κακόσι· την δε επαύριον επανήλθαν εις + Δοβρέναν, και μετακομίσαντες έν κανόνι από τινος εν τω λιμένι + του χωρίου πλοίου εκανονοβόλουν τους πύργους. Την αυτήν ημέραν + ήλθαν εκ Θηβών ιππείς τινες προς βοήθειαν των εν Δοβρένα + πολιορκηθέντων, και αντικρουσθέντες έφυγαν άπρακτοι· την δε 30 + απεστάλησαν 180 στρατιώται υπό τον Γιαννάκην αδελφόν του + Οδυσσέως εις Ζαγαράν, αλλ' οι εχθροί επιπεσόντες αίφνης + εφόνευσαν 20, διεσκόρπισαν τους λοιπούς, και συνέλαβαν και τον + δυστυχή αρχηγόν αυτών ασθενούντα και τον εφόνευσαν. +Νοέμβριος Την 2 νοεμβρίου ήλθαν εκ δευτέρου προς βοήθειαν των + πολιορκουμένων 300 ιππείς, αλλ' ετράπησαν και τότε· την + επαύριον προς το εσπέρας ήλθαν 1000 ιππείς και πεζοί υπό τον + Μουστάμπεην, φέροντες τροφάς εις χρήσιν των εν τοις πύργοις + αποκλεισθέντων, και διενυκτέρευσαν εν τη μονή της + Μακαριώτισσας μίαν ώραν μακράν της Δοβρένας· ανατείλαντος δε + του ηλίου, εισήλθαν εις το χωρίον, και ιδόντες τους Έλληνας + ελθόντας κατόπιν αυτών και οχυρωθέντας πλησίον επεξήλθαν· και + κατ' αρχάς μεν τους απώθησαν πληγώσαντες 5 εξ αυτών· μετά + ταύτα δε ωπισθοδρόμησαν και εκλείσθησαν εντός των οικιών του + χωρίου· η μάχη διήρκεσε μέχρι της εσπέρας, και προ του τέλους, + ήλθε βοήθεια εις τους εχθρούς εξ Αθηνών. Μετά δύο δε ή τρεις + ημέρας εστράτευσεν ο Μουστάμπεης εις Ταλαντονήσι, γνωστής + γενομένης της εκεί αποβάσεως των Θετταλομακεδόνων· απέμειναν + δε οι κατέχοντες τους πύργους καί τινες άλλοι εν τω χωρίω, οι + πλείστοι ιππείς. Την δε 11 ήλθεν εις το ελληνικόν στρατόπεδον + το άτακτον ελληνικόν ιππικόν υπό τον Χατσή-Μιχάλην· νυκτός δε + γενομένης, υπήγεν ο Σουλτάνης μετ' ολίγων στρατιωτών εις τας + αμπέλους της Δοβρένας προς ένεδραν· εξήλθαν του χωρίου 15 + Τούρκοι ιππείς, και συναπαντήσαντες τους ενεδρεύοντας + ετουφεκίσθησαν. Ακούσαντες άλλοι Έλληνες τον τουφεκισμόν + έτρεξαν κατ' εκείνο το μέρος· έτρεξαν και άλλοι Τούρκοι, + επολέμησαν, εσκοτώθησαν 22 Τούρκοι και 7 Έλληνες, και + επληγώθησαν εξ αμφοτέρων 10. Εθρήνησεν ο στρατός την ημέραν + εκείνην τον θάνατον του Σουλτάνη, ενός των ανδρειοτέρων της + φρουράς του Μεσολογγίου, τετράκις πληγωθέντος. Ο δε + Καραϊσκάκης μη θέλων να χρονοτριβήση περαιτέρω εις κυρίευσιν + των τριών πύργων, ανεχώρησε την νύκτα της 14 πανστρατιά, και + φθάσας εις Χώστια ενδιενυκτέρευσεν. Οδεύσας δε δι' όλης της + επελθούσης ημέρας έφθασε περί την α' ώραν της νυκτός εις το + μοναστήριον του Δομπού, όπου αφήσας 100 στρατιώτας υπό τον + Νικολόν Μπαρμπιτσώτην ανεχώρησε την επαύριον. Την αυτήν ημέραν + υπήγαν προς το μοναστήριον 1000 Τούρκοι πεζοί και ιππείς, οι + μεν εκ Θηβών, οι δε εξ Αθηνών, και προσέβαλαν τους Έλληνας· + προς το εσπέρας δε υπήγαν εις το μετόχιον του μοναστηρίου, + διενυκτέρευσαν, και την επαύριον ανεχώρησαν εις Λεβαδείαν· την + ακόλουθον ημέραν υπήγαν πάλιν 80 ιππείς κατά των εν τω + μοναστηρίω. Ούτοι ιδόντες τόσον ολίγους υπώπτευσαν στρατήγημα + και κατ' αρχάς δεν επεξήλθαν· βεβαιωθέντες δε ότι δεν ήσαν + άλλοι, εξώρμησαν, εφόνευσάν τινας και κατεδίωξαν τους λοιπούς + μέχρι του μοναστηρίου των Ταξιαρχών. + + Οι δε περί τον Καραϊσκάκην, αναχωρήσαντες εκ του μοναστηρίου + του Δομπού, έφθασαν την 18 εις Δίστομον. Εκείθεν απεστάλησαν + ως προφυλακή 400 υπό τον Γεώργην Βάγιαν, τον Γαρδικιώτην + Γρίβαν και τον Μήτρον Βάγιαν ίνα καταλάβωσι την Αράχωβαν, + χωρίον επί της κατωφερείας του Παρνασού, δι' ού θα διήρχετο το + εχθρικόν στράτευμα οδεύον, καθώς επληροφορήθησαν οι Έλληνες, + προς τα Σάλωνα κατεχόμενα υπό των Τούρκων και πολιορκούμενα + υπό των περί τον Δυοβουνιώτην και τον Πανουργιάν. Την 17 + διέβησαν 2000 Τούρκοι το Ζεμενόν υπό τον Μουστάμπεην, τον + αδελφόν αυτού Καρυοφίλμπεην, τον Ελμάζμπεην και τον + Κεχαγιάμπεην· την δε 18, γ' ώραν της ημέρας, εφάνησαν + ερχόμενοι προς την Αράχωβαν. Ιδόντες δε αυτούς οι εν τω χωρίω + Έλληνες έσπευσαν να οχυρωθώσιν εντός της εκκλησίας καί τινων + οικιών. Εν τούτοις εισήλθαν εις το χωρίον και οι εχθροί, + κατέλαβαν οικίας και ωχυρώθησαν, ώστε οι μεν Έλληνες + κατέχοντες το έν μέρος του χωρίου, οι δε Τούρκοι το άλλο + ήρχισαν αυθημερόν τον πόλεμον. Ηκούσθησαν μετ' ολίγον έξωθεν + του χωρίου πολλαί τουφεκίαι, και εφάνησαν ερχόμενοι οι περί + τον Καραϊσκάκην. Οι εχθροί φοβηθέντες μη αποκλεισθώσι και + ευρεθώσιν εντός διττού πυρός, βλέποντες και τον καιρόν γλυκύν, + εξήλθαν αυθόρμητοι του χωρίου, και ετοποθετήθησαν επί τινος + λόφου παρά το χωρίον. Αφ' ού δε έφθασαν και οι περί τον + Καραϊσκάκην, ο μη παύσας πόλεμος εγένετο σφοδρότερος και + διήρκεσε μέχρι της δύσεως του ηλίου, καθ' ήν ώραν, πνεύσαντος + ψυχρού ανέμου, εισήλθαν οι υπό τον Καραϊσκάκην εις το χωρίον + προς διανυκτέρευσιν, και ο αρχηγός κατέλυσεν εν τη εκκλησία ως + πλησιεστέρα των εχθρών, αγρυπνών εις τα κινήματα αυτών και + διατάττων τα εικότα. Οι εχθροί διενυκτέρευσαν όλοι επί του + λόφου εν υπαίθρω υπό τον απροσδόκητον παγετόν της νυκτός· + απεμακρύνοντο δε αβλαβώς και ανενοχλήτως, αν ήθελαν, + αυτονυκτί· αλλά δεν κατεδέχθησαν να φύγωσιν απέμπροσθεν των + εχθρών και εζήτησαν παρά του Κιουταχή βοήθειαν. Την επαύριον + εξήλθαν του χωρίου πολλοί των Ελλήνων, και κατέλαβαν τας + στενοτοπίας, δι' ών εδύναντο οι εχθροί να φύγωσιν. Ήρχισε + πάλιν ο πόλεμος και επανελήφθη και την επιούσαν. Εν τούτοις, ο + δριμύς χειμών εγίνετο καθ' ώραν δριμύτερος, οι δε + υπαιθριάζοντες Τούρκοι, υποφέροντες το υπερβολικόν ψύχος, + υπέφεραν και έλλειψιν τροφής, διότι, μη προσδοκώντες καθ' οδόν + όσας απήντησαν δυσκολίας δεν εφρόντισαν να προμηθευθώσι των + αναγκαίων επί της οδοιπορίας των και ηναγκάσθησαν να έλθωσι + την 20 εις λόγους συμβατικούς, προβάλλοντες να επανακάμψωσιν + ανενόχλητοι, παραδίδοντες τα μη εις την οδοιπορίαν των + αναγκαία ζώα και άλλα τινά πράγματα και ανταλλάττοντες + ομήρους. Αλλ' οι περί τον Καραϊσκάκην τους εζήτησαν τα όπλα, + τα χρήματά των και πάντα τ' άλλα εκτός μιας και μόνης + ενδυμασίας· απήτησαν δε να τοις παραδοθώσι και τα Σάλωνα και η + Λεβαδεία. Οι Τούρκοι δεν συγκατετέθησαν θεωρούντες τοιούτου + συμβιβασμού προτιμότερον τον πόλεμον· έμαθαν δε συγχρόνως ότι + ήρχετο την αυτήν ή την επιούσαν ημέραν εξ Αθηνών το ζητηθέν + στράτευμα. Αλλά το στράτευμα, πειραθέν να διαβή την ομαλωτέραν + οδόν του Ζεμενού, εμποδίσθη, έπαθε, προκαταλαβόντων των + Ελλήνων την θέσιν εκείνην, και ηναγκάσθη να διέλθη την + ορεινοτέραν της μονής της Ιερουσαλήμ· φθάσαν δ' εκεί υπό + βαρύτατον χειμώνα, δεν εδυνήθη να προχωρήση, ώστε η ελπίς της + βοηθείας εματαιώθη. Την νύκτα δε της 22, διαρκούντος του + πολέμου, ο επαινετός διά την ανδρίαν και επαινετώτερος διά την + στρατηγικήν του ικανότητα Μουστάμπεης επληγώθη κατακέφαλα, και + αισθανθείς ότι η πληγή του ήτο θανατηφόρος, παρεκάλεσε τον + αδελφόν του Καρυοφίλμπεην, εν ώ εψυχομάχει, να του κόψη, αφ' + ού εξέπνεε, την κεφαλήν, ίνα μη πέση εις χείρας των απίστων. Ο + θάνατος του αρχηγού τούτου, η παντελής έλλειψις των τροφών, η + επικρατούσα και καθ' ώραν επικρατεστέρα γινομένη δριμύτης του + χειμώνος και η εξ αιτίας ταύτης απόκλεισις εν τη μονή της + Ιερουσαλήμ των ερχομένων εις βοήθειαν έρριψαν εις άκραν + αθυμίαν τους εχθρούς και τους ηνάγκασαν να προβάλωσι νέον την + επαύριον συμβιβασμόν υπό δεκτοτέρους όρους, αλλά δεν + εισηκούσθησαν. Θεόθεν και ανθρωπόθεν πολεμούμενοι, και μη + βλέποντες άλλην σωτηρίας οδόν, απεφάσισαν να φύγωσιν αρχομένης + της νυκτός διά της οδού της μονής της Ιερουσαλήμ επ' ελπίδι να + εύρωσιν αντίληψιν παρά τοις εκεί συναδέλφοις των· αλλά + επτακόσιοι Γκέγκαι, οι θερμουργότεροι του στρατοπέδου· οι και + προ της ημέρας εκείνης γνωμοδοτήσαντες ότι εντιμότερον ήτο να + ριψοκινδυνεύσωσι διά φυγής ή ν' αναστρατοπεδεύσωσι διά + συνθήκης, παραβάντες τα προαποφασισθέντα εξεκίνησαν περί το + δειλινόν, μη προειδοποιήσαντες τους άλλους. Το παράκαιρον + τούτο κίνημα έβαλεν άνω κάτω το εισέτι ανέτοιμον εις + αναχώρησιν στρατόπεδον των εχθρών, ώστε έκαστος δεν εφρόντιζε + πλέον ειμή περί της ιδίας σωτηρίας. Εν μέσω τοιαύτης ταραχής, + αθυμίας, και ασκέπτου κινήσεως των εχθρών, επέπεσαν οι Έλληνες + κατέχοντες θέσεις έμπροσθεν και όπισθεν αυτών, άλλους + ζωγρούντες και άλλους φονεύοντες. Εζώγρησαν και τον γηραιόν + και υπέρπλουτον Κεχαγιάμπεην· μη συμβιβαζόμενοι δε ποίος των + συλλαβόντων να τον κρατήση, τον εφόνευσαν εις μάτην φωνάζοντα + ότι αυτός ήτον ο Κεχαγιάμπεης και έτοιμος να εξαγοράση διά + πλουσιωτάτων λύτρων την ζωήν του. Αλλ' η φθορά, ην επροξένησεν + ο ελληνικός βραχίων, ήτο μικρά ως προς ην επροξένησεν η οργή + του χειμώνος. Εν ώ φεύγοντες οι εχθροί υπό τον κατάψυχρον και + σφοδρόν βορέαν εβοθρίζοντο εις την χιόνα, επέπιπταν πυκναί και + αδιάκοποι νιφάδες και τους επλάκοναν· διήρκεσεν η χιονορριπή + αύτη έως ου έφθασαν εις την μονήν της Ιερουσαλήμ, ώστε καθ' + όλην την τετράωρον οδόν, την μεταξύ της ρηθείσης μονής και του + λόφου, εφ' ού απεκλείσθησαν επτά ημέρας, ευρέθησαν διαλυθείσης + της χιόνος εκατοστύες εχθρικών πτωμάτων. Τοιαύτα πάσχοντες + μόλις το ήμισυ των αναχωρησάντων διεσώθη εν τη μονή, και οι + πλείστοι ηκρωτηριασμένοι· πολλαί δε σημαίαι, πάμπολλοι ίπποι + και όλαι αι αποσκευαί των έγειναν λάφυρα των Ελλήνων, εξ ών 8 + μόνον εσκοτώθησαν, και 9 επληγώθησαν. Η νίκη αύτη ανεπτέρωσε + τας ελπίδας των Ελλήνων· η δε κυβέρνησις επανηγύρισε την 24 ως + ημέραν ανεγέρσεως της προ ολίγου πεσούσης στερεάς Ελλάδος. + + Την επιούσαν δε της μάχης συλλέξαντες οι περί τον Καραϊσκάκην + 300 κεφαλάς ανήγειραν εξ αυτών, κατά την επικρατούσαν βάρβαρον + συνήθειαν, επί τινος λόφου εκτός του χωρίου κωνοειδή πύργον + και επέγραψαν τα εξής. + + «Τρόπαιον των Ελλήνων κατά των βαρβάρων Οθωμανών, ανεγερθέν + κατά το 1820 έτος νοεμβρίου 24 εν Αράχωβα». Τας δε κεφάλας του + Μουστάμπεη και Κεχαγιάμπεη έστειλαν εις την κυβέρνησιν. + + Μετά δε τα περί ων ο λόγος συμβάντα, ο Καραϊσκάκης απέστειλε + τους υπό τον Δράκον και Βέικον Σουλιώτας εις πολιορκίαν των + Σαλώνων, απέστειλε καί τινας ίνα καταλάβωσι την Βελίτσαν, και + κατόπιν αυτών εξεστράτευσε και αυτός προς το αυτό χωρίον, όπου + έφθασε την 29. Εσκόπευε δε διά του κινήματος τούτου να + εμποδίση την από Θεσσαλίας σιταγωγίαν, και προσβάλη τους + κατέχοντας την Δαύλιαν, την Ιερουσαλήμ και την Φοντάναν + εχθρούς. Φθάσας εις Βελίτσαν ειδοποιήθη, ότι 500 εχθροί υπό + τον Μεχμέτπασαν, υιόν του Πασόμπεη, και τον Χασάμπεην Κόρζαν, + συνοδεύοντες 2000 ζώα κομίζοντα εις το εχθρικόν στρατόπεδον + των Αθηνών τροφάς και άλλα αναγκαία, ανεχώρησαν εκ Ζητουνίου, + και θα διέβαιναν την επαύριον διά της Φοντάνας και του + Τουρκοχωρίου. +Δεκέμβριος Επί τη ειδήσει ταύτη έτρεξε και κατέλαβε την 7 δεκεμβρίου το + Τουρκοχώρι. Την επαύριον ήλθαν οι Τούρκοι μηδόλως + υποπτεύοντες, ότι εχθροί κατείχαν το χωρίον. Οι Έλληνες, + προμαχούντος του Καραϊσκάκη, επέπεσαν αίφνης, τους + διεσκόρπισαν απροετοιμάστους, τους κατεδίωξαν έως εις + Βοδονίτσαν, εφόνευσαν 30 και επήραν υπέρ τα 1000 σκευοφόρα + ζώα. Την ημέραν εκείνην επολέμησεν ο Καραϊσκάκης κατά πρώτην + φοράν έφιππος, και τόσον ευχαριστήθη, ώστε έκτοτε δεν ήθελεν + να πολεμή πεζός. Μετά δε τα περί ων ο λόγος κατορθώματα, ο + Καραϊσκάκης και οι περί αυτόν επροχώρησαν προς το Πατρατσίκι· + αλλ' εξ αιτίας της πολλής δριμύτητος του χειμώνος και της + διαδοθείσης φήμης ότι ο Ομέρ-πασας ητοιμάζετο να εκστρατεύση + εις λύσιν της πολιορκίας των Σαλώνων, επανήλθαν εις Αράχωβαν + και εκείθεν εξεστράτευσαν εις Λιδωρίκι προς ανόρθωσιν του + αγώνος και κατ' εκείνο το μέρος. Εκείθεν εστάλη έν σώμα επί τω + αυτώ σκοπώ εις την επαρχίαν των Κραββάρων υπό τον Ξύδην και + τον Καλύβαν, και προσαπεστάλη μετ' ολίγον και άλλο υπό τον + Μακρήν. Οι οπλαρχηγοί ούτοι εξεπλήρωσαν άριστα τα της + αποστολής των, απέκλεισαν τους Τούρκους εν Λομποτινά, και + πολεμήσαντες δύο ημέρας τους συνέλαβαν ζώντας και τους έπεμψαν + εις την κυβέρνησιν. + + Οι δε περί τον Καραϊσκάκην, φθάσαντες εις την κωμόπολιν του + Λιδωρικίου, και μαθόντες, ότι εν τω χωρίω Ομέρ-εφέντη + ευρίσκοντο 1500 Τούρκοι υπό τον Βελήαγαν οδεύοντες από της + Δυτικής Ελλάδος εις Αθήνας, επεστράτευσαν, τους απώθησαν πέραν + του Μόρνου, και εις τόσον φόβον τους έβαλαν και τόσον τους + κατεφρόνησαν, ώστε 10 μόνον ιππείς υπό τον Χατσή-Μιχάλην + κατεδίωξαν πολλούς αυτών μέχρι της πύλης σχεδόν της Ναυπάκτου. + + Εξ αιτίας δε της ευτυχούς περιοδείας του Καραϊσκάκη εις τα + ενδότερα της Ανατολικής Ελλάδος, τόσον εταράχθη ο Κιουταχής, + ώστε έβαλε κατά νουν να εκστρατεύση αυτός· +Ιανουάριος αλλά φοβηθείς την λύσιν της πολιορκίας της ακροπόλεως εν τη + απουσία του, απέστειλε 2000 πεζούς και 500 ιππείς υπό τον + Ομέρ-πασαν και τον Καρυοφίλμπεην. Το πρωί της 17 Ιανουαρίου + εφάνη η προφυλακή της εχθρικής ταύτης δυνάμεως αίφνης έξωθεν + του Διστόμου. Το χωρίον τούτο κατείχαν 400 Σουλιώται υπό τον + Νότην Μπότσαρην, τον Μπαϊρακτάρην, τον Κάσκαρην, τον Αντώνην + Γεωργαντάν, τον Μπούσγον και τον Μήτρον Τριανταφύλλου. Ούτοι + εξήλθαν και ηκροβολίσθησαν· αλλ' ιδόντες μετ' ολίγον το λοιπόν + στράτευμα των εχθρών ερχόμενον ωπισθοδρόμησαν εις τα + οχυρώματα, και εκάλεσαν τους πολιορκούντας τα Σάλωνα Σουλιώτας + εις βοήθειαν. Την ακόλουθον αυγήν ήρχισεν ο πόλεμος, και οι + Τούρκοι κατέλαβαν πλησίον του χωρίου τοιαύτας θέσεις, ώστε + μόλις τα νώτα των Ελλήνων ήσαν ασφαλή· περί δε την μεσημβρίαν + της 19 ώρμησαν κατά μέτωπον δεξιόθεν και αριστερόθεν τυφλοίς + όμμασιν εις κυρίευσιν των οχυρωμάτων των Ελλήνων· πολλοί αυτών + έπεσαν, αλλ' αψηφούντες τον θάνατον υπερίσχυσαν, εκυρίευσαν τα + ασθενέστερα οχυρώματα, επροχώρησαν εις τα μέσα του χωρίου, και + έπεσαν σωρηδόν επί το υπό τους Σουλιώτας ισχυρότερον οχύρωμα + το επί του λόφου του προφήτου Ηλίου. Πανταχόθεν κυκλωθέντες οι + εντός του οχυρώματος και σφοδρώς προσβαλλόμενοι εθεώρησαν την + ώραν εκείνην ως την τελευταίαν της ζωής των, και έπεσαν και + αυτοί ως μαινόμενοι επί τους εχθρούς προς εκδίκησιν μάλλον του + αίματός των, ή προς σωτηρίαν· καλή τύχη, επρόφθασεν εκ + Σαλώνων, διαρκούσης της αντιστάσεως, ο Δράκος μετά 200 + εκλεκτών, και, συμμαχομένων και των Λεβαδιτών, απεδιώχθησαν + του λόφου οι εχθροί, ωπισθοδρόμησαν και οι λοιποί βλέποντες + αυτούς καταδιωκομένους, και ούτως εσώθησαν οι ως θηρία μάλλον + ή ως άνθρωποι τόσον ολίγοι προς τόσον πολλούς πολεμήσαντες + Σουλιώται· 80 εχθροί έπεσαν και άλλοι τόσοι επληγώθησαν· + εφονεύθησαν δε 2 μόνον Σουλιώται και επληγώθησαν 8, εν οίς και + ο Μπότσαρης. + + Ο δε Καραϊσκάκης, μαθών ότι πολλοί εχθροί είχαν εκστρατεύσει + εις Δίστομον, έτρεξεν εις βοήθειαν των εκεί ολίγων Ελλήνων, + και φθάσας εις Βελίτσαν τοις παρήγγειλε διά τινος + γραμματοφόρου να εξέλθωσιν εις συνάντησίν του, όταν ακούσωσι + τουφεκισμόν· διαβάς δε την γ' ώραν της νυκτός της 20 την + Σχιστήν οδόν, ανέβη το πλησίον όρος, και εκάθησε παρατηρών τας + παρακειμένας των εχθρών σκηνάς και συλλογιζόμενος πόθεν να + διέλθη· αφ' ού δε συνήχθησαν όλοι οι στρατιώται του, τοις + είπεν ότι, αντί να εισέλθωσιν εις το χωρίον διά των πλαγίων + οδών, προτιμότερον εθεώρει να διέλθωσι διά των εχθρικών + σκηνών, κοιμωμένων των εχθρών· παρήγγειλε δε να έχωσι μεν + έτοιμα τα όπλα των, αλλά να μη τα μεταχειρισθώσιν εκτός + ανάγκης, και να προσπαθήσωσι να διαβώσιν ησύχως διά των + εχθρών, ώστε, ει δυνατόν, να μη τους νοήσωσιν. Επήνεσαν όλοι + το τολμηρόν σχέδιον του αρχηγού και τον τρόπον της εκτελέσεως, + και ακολουθούντες αυτόν, προπορευόμενον ως οδηγόν, έφθασαν + αφανείς εις το εχθρικόν στρατόπεδον και επροχώρησαν εις το + κέντρον. Εκεί φθάσαντας τους ενόησαν οι όπισθεν Τούρκοι και + ανεκραύγασαν· εταράχθησαν όλοι οι εχθροί επί τη κραυγή, έπεσαν + εις αταξίαν, και έντρομοι διά το απροσδόκητον, και + υποπτεύοντες νυκτομαχίαν, οι μεν έτρεχαν υπό της μιας σκηνής + εις την άλλην, οι δε ετουφέκιζαν μη ηξεύροντες ποίον, και + άλλοι παρεμέρουν εις ασφάλειάν των. Εν τούτοις οι Έλληνες + ώδευαν εν μέσω του εχθρικού στρατοπέδου, προσέχοντες μη + εμπλεχθώσιν υπό το σκότος εις τα σχοινία των σκηνών. + Εξεπλάγησαν οι έγκλειστοι ακούσαντες ταραχή και τουφεκισμούς + εν τω εχθρικώ στρατοπέδω, διότι ο προς αυτούς σταλείς + γραμματοφόρος, φοβηθείς, δεν υπήγεν εις το χωρίον· δράξαντες + δε τα όπλα παρετάχθησαν εις μάχην. Εν τοσούτω διέβησαν οι περί + τον Καραϊσκάκην δι' όλου του στρατοπέδου, και εισήλθαν εις + Δίστομον σώοι και αβλαβείς, εκτός ενός εις τα σχοινιά των + σκηνών περιπλεχθέντος και την επαύριον φονευθέντος. Η τόσον + επικίνδυνος, αλλά και τόσον ευτυχής νυκτερινή αύτη εκστρατεία, + δεικνύει την αξίαν του Καραϊσκάκη. + + Μετά δε την εις το χωρίον είσοδον των περί αυτόν εγίνοντο καθ' + ημέραν ακροβολισμοί. Οι Έλληνες εφρούρουν το παρακείμενον + Στείρι. Τινές των εκεί ιδόντες ζώα των εχθρών βόσκοντα μακράν + του εχθρικού στρατοπέδου, έτρεξαν την 31 εις αρπαγήν των· + εξώρμησαν οι πλησιέστεροι Τούρκοι προς καταδίωξιν των αρπάγων, + έτρεξαν πολλοί Έλληνες εις υπεράσπισιν και ετουφεκίσθησαν· + ακουσθέντος του τουφεκισμού, εκινήθησαν τα στρατόπεδα + αμφοτέρων των μερών, και ούτω συνήφθη μάχη. Μεταξύ των + πολεμούντων Τούρκων και Ελλήνων έκειντο δύο λόφοι και οι δύο + αμφίπεδοι· οι Έλληνες κατέλαβαν αυτούς και επολέμουν ευτυχώς· + αλλ' αίφνης ήκουσαν ήχον στρατιωτικών τυμπάνων, και είδαν + στρατιώτας φορούντας ευρωπαϊκήν ενδυμασίαν, βαστώντας + λογχοφόρα όπλα και βαδίζοντας βήμα τακτικόν. Οι επιφανέντες + ούτοι ήσαν λείψανα δύο τακτικών ταγμάτων εκ των εν + Κωνσταντινουπόλει συγκροτηθέντων μετά την καταστροφήν των + γενιτσάρων. Πεντακισχίλιοι ήσαν οι συγκροτούντες τα δύο ταύτα + τάγματα ότ' εξεστράτευσαν· αλλά πεντακόσιοι απελείφθησαν εξ + αιτίας της καθ' οδόν λειποταξίας. Η απροσδόκητος αύτη και + νεοφανής επικουρία, διότι πρώτην φοράν εφαίνετο τακτικόν υπό + σημαίαν τουρκικήν εν Ελλάδι, εφόβισε τους Έλληνας και τους + έτρεψεν εις φυγήν· οι δε Τούρκοι θαρρυνθέντες κατεδίωξαν τους + εχθρούς των μέχρι του Διστόμου· αλλά, χάρις εις την ανδρίαν + και την περί τας μάχας εμπειρίαν του Καραϊσκάκη, δεν έπαθαν οι + Έλληνες όσην ζημίαν άλλως θα επάθαιναν· δύο μόνον εφονεύθησαν, + έξ επληγώθησαν, και είς ηχμαλωτίσθη, ο Γριβογεώργης, όστις + μετά τινα καιρόν εδραπέτευσεν· εκινδύνευσε και ο Καραϊσκάκης + και επληγώθη ελαφρώς εις την δεξιάν. +Φεβρουάριος Την 3 Φεβρουαρίου εκίνησαν μόνοι οι τακτικοί κατά των Ελλήνων. + Θαύματα επροσδόκων οι άτακτοι Τούρκοι, αλλ' ώδινεν όρος και + έτεκε μυν. Οι τακτικοί, μηδέν γενναίον πράξαντες, + οπισθοδρόμησαν χλευαζόμενοι παρά των προ ολίγου θαυμαζόντων + αυτούς. Την δε 5 έπεσαν οι Έλληνες επί τους εχθρούς διά νυκτός + απροσδοκήτως και τους έβλαψαν μεγάλως. Οι εχθροί βλέποντες, + ότι εβλάπτοντο μάλλον ή έβλαπταν, και φοβούμενοι μη εξ αιτίας + του χειμώνος πάθωσιν όσα έπαθαν οι κατά την Αράχωβαν, + ακούσαντες δε ότι εξήρχοντο και άλλοι Έλληνες, διέλυσαν την + νύκτα της 6 το στρατόπεδον, και φεύγοντες έντρομοι + εγκατέλειψαν τροφάς, σκηνάς, πολεμεφόδια και το μόνον παρ' + αυτοίς επί της εκστρατείας κανόνι· άφησαν και οι εν Σαλώνοις + εχθροί το φρούριον και έφυγαν φοβηθέντες εφόρμησιν των + Ελλήνων· έφυγαν κυριευθέντες υπό πανικού φόβου και οι + φρουρούντες την Δαύλιαν και την Ιερουσαλήμ, έφυγαν καί τινες + άλλοι, εκ Ναυπάκτου διαβιβασθέντες εις το παράλιον των Σαλώνων + επί υποθέσει ότι φίλοι κατείχαν την πόλιν εκείνην· ώστε από + του αμβρακικού κόλπου μέχρι των Αθηνών δεν εφαίνετο, αρχομένου + του φεβρουαρίου, οθωμανική σημαία ειμή εντός των παραθαλασσίων + και ωχυρωμένων πόλεων Βονίτσης, Μεσολογγίου και Ναυπάκτου· τας + δε κατά τα διάφορα άλλα μέρη της στερεάς Ελλάδος τουρκικάς + φρουράς αντικατέστησαν ελληνικαί. + + Εν ώ δε διήρκει η εκστρατεία του Καραϊσκάκη, οι εν τη + ακροπόλει δεν έπαυαν μηνύοντες, ότι δεν εδύναντο ν' ανθέξωσι + περαιτέρω, και επεκαλούντο την συνδρομήν των έξω εις απαλλαγήν + των. Ο δε αναδεχθείς την περί συμβιβασμού Ελλήνων και Τούρκων + μεσιτείαν πρέσβυς της Αγγλίας ουδ' εκείνος έπαυε γράφων, ότι, + αν έπιπτεν η ακρόπολις, εξηρείτο παντός συμβιβασμού όλη η + στερεά Ελλάς, ως όλη δουλωθείσα. Τα αίτια ταύτα ηνάγκασαν την + κυβέρνησιν, εν ώ ο Καραϊσκάκης απησχόλει μακράν των Αθηνών + χιλιάδας εχθρών, ν' ασχοληθή εις την κατ' ευθείαν λύσιν της + πολιορκίας της ακροπόλεως. + + Πρό τινων εβδομάδων είχε φθάσει εις Ελλάδα ο εν Γαλλία εντίμως + υπηρετήσας συνταγματάρχης Μπούρμπαχης, Κεφαλλήν, επί σκοπώ να + υπηρετήση την κοινήν πατρίδα. Ούτος, στρατολογήσας αδεία της + κυβερνήσεως και διά των φιλελληνικών βοηθημάτων 800 + στρατιώτας, εστράτευσε, λήγοντος του δεκεμβρίου, προς + ενδυνάμωσιν του κατά την Ανατολικήν Ελλάδα Στρατοπέδου του + Καραϊσκάκη· αλλά διαταγή της κυβερνήσεως μετέβη εις Ελευσίνα, + όπου εστρατοπέδευεν ο Βάσσος. +Ιανουάριος Μεσούντος δε του Ιανουαρίου, μετέβη εκεί και ο Παναγιώτης + Νοταράς μετά 1200 μισθωτών και συνεπαρχιωτών του, ώστε το + στρατόπεδον εκείνο συνεπληρώθη εις 3000· συνήχθησαν και εις + Σαλαμίνα κατά διαταγήν της κυβερνήσεως 1900 υπό τον Ιωάννην + Νοταράν, τον Μακρυγιάννην και τον Καλλέργην, και 400 τακτικοί + υπό τον ταγματαρχών Ιγγλέσην, εν οίς καί τινες ιππείς άνιπποι. + + Την νύκτα της 21 εξεστράτευσαν οι εν Ελευσίνι και μετά + τετράωρον οδοιπορίαν έφθασαν εις Χασιάν, και την αυγήν + εκίνησαν οι πλείστοι προς το Μενίδι, όπου ήτο φρουρά τουρκική· + και ολίγοι μεν αυτών υπήγαν πλησίον του χωρίου, οι δε λοιποί, + μείναντες όπισθεν αυτών, εκρύβησαν καραδοκούντες. Οι Τούρκοι, + ιδόντες τους ολίγους και αγοούντες ότι ήσαν και άλλοι αφανείς, + εξήλθαν και τους εδίωκαν· αλλά πεσόντες μετ' ολίγον εις το + μέσον των πολλών και προσβληθέντες ετράπησαν και εκλείσθησαν + εν τη εκκλησία του Μενιδίου. Τρέχοντες δε και οι καταδιώκοντες + αυτούς Έλληνες κατόπιν αυτών, εισήλθαν και ούτοι εις το αυτό + χωρίον, αλλά, μη δυνηθέντες να κυριεύσωσι την εκκλησίαν, + ανεχώρησαν, εσπέρας γενομένης, εις Χασιάν. + + Την δε 24, γ' ώραν της νυκτός, απέπλευσε το εν Σαλαμίνι + στράτευμα υπό τας διαταγάς όλον του φιλέλληνος Γόρδωνος, και + τα μεσονύκτιον έφθασεν εις Φάληρον· είχε δε εις υπηρεσίαν του + την Καρτερίαν, τρία βρίκια πολεμικά, πέντε κανονοφόρους, και + έν μίστικον· είχε και πυροβολοστιχίαν εκ 15 κανονίων 3 μέχρι + 14 λίτρων ολκής υπό την διεύθυνσιν 25 φιλελλήνων και 50 + Ψαριανών, όλων εμπείρων πυροβολιστών. Διακόσιοι Τούρκοι + κατείχαν καθ' όλον εκείνο το παραθαλάσσιον μίαν και μόνην + θέσιν, το μοναστήριον του αγίου Σπυρίδωνος· διά τούτο οι + φθάσαντες εις το Φάληρον απέβησαν ανενοχλήτως αυτονυκτί και + κατέλαβαν την άνωθεν του λιμένος της Μουνυχίας Καστέλλαν, την + αυτήν θέσιν, ην και οι Λακεδαιμόνιοι επί του πελοποννησιακού + πολέμου, και ο Θρασύβουλος επί των τριάκοντα τυράννων, και οι + διάδοχοι του Αλεξάνδρου κατέλαβαν εις κυρίευσιν των Αθηνών. + Πριν δε φωτίση, περιετάφρευσαν την θέσιν, και έστησαν 5 + κανόνια δεξιόθεν. Οι δε εν τη ακροπόλει ιδόντες αυτούς και + πλησθέντες χαράς και ελπίδων επανηγύρισαν κανονοβολήσαντες. + Την επαύριον εκίνησαν οι αποβάντες εις κυρίευσιν του + μοναστηρίου, μετέπλευσε και η Καρτερία εκ του Φαλήρου εις τον + λιμένα του Πειραιώς, εκανονοβόλησε το μοναστήριον σφοδρώς, + και, αφ' ού κατηδάφισε μέρος αυτού, ώρμησαν 500 υπό τον + Ιωάννην Νοταράν επί σκοπώ να το πατήσωσιν· αλλ' απεκρούσθησαν + και επανήλθαν εις την Καστέλλαν, πληγωθέντων επί της + εφορμήσεως του υπολοχαγού Σνεϊτσβείνου καί τινος υπαξιωματικού + του πυροβολικού. Μετά την σύγκρουσιν ταύτην κατέβη ο Κιουταχής + εν συνοδία πολλών ιππέων, και, αφ' ού παρετήρησε την θέσιν των + Ελλήνων, ανέβη εις το εν Πατησίοις στρατόπεδον. Την επαύριον + ήρχισεν εκ νέου η Καρτερία να κανονοβολή το μοναστήριον, και, + διαρκούντος του κανονοβολισμού, κατέβασαν πολλοί ιππείς και + πεζοί υπό τον Κιουταχήν έλκοντες δύο μεγάλα κανόνια, και + στήσαντες αυτά επί τινος υψώματος έβλαψαν την Καρτερίαν και + την ηνάγκασαν να απομακρυνθή· μετά δε την απομάκρυνσιν αυτής + επεσκέφθη ο Κιουταχής το μοναστήριον, ενέθεσε κανόνια και μίαν + βομβοβόλον, και, τοποθέτησας 300 πεζούς επί τινος λόφου, + επανήλθεν αυθημερόν εις το στρατόπεδον. + + Οι δε εν Χασιά Έλληνες, ων ο αριθμός ηυξήθη εις 3500, + επροχώρησαν την 25 εις Καματερόν πλησίον του Χαϊδαρίου. Οι + οπλαρχηγοί αυτών, όντες και οι τρεις ισότιμοι και απ' αλλήλων + ανεξάρτητοι, διεφώνουν. Ο Βάσσος και ο Νοταράς, οι γνωρίζοντες + τον τρόπον πολεμείν των Ελλήνων, εγνωμοδότουν ν' αποφεύγωσι + πάσαν τακτικήν μάχην, και να βλάπτωσι τους εχθρούς σποράδην· + αλλ' ο μεγάθυμος Κεφαλλήν, Μπούρμπαχης, ο μήτε γνώσιν μήτε + πείραν έχων εισέτι των μεθ' ών εστράτευεν, ήτον εναντίας + γνώμης, ην επί τέλους παρεδέχθησαν άγοντες και οι άλλοι + οπλαρχηγοί· και ούτος μεν κατέβη μετά των στρατιωτών του εις + την πεδιάδα, εκείνοι δε ετοποθετήθησαν μακράν έν τρίτον μιλίου + όπισθεν αυτού επί των ριζωμάτων του όρους. Την 27, + ανατείλαντος του ηλίου, 2000 πεζοί και 600 ιππείς έχοντες 2 + κανόνια εστράτευσαν προς το Καματερόν υπό την οδηγίαν του + Κιουταχή και έστησαν τα κανόνια κατά των ταγμάτων του Βάσσου + και του Νοταρά, οι δε πεζοί και ιππείς ώρμησαν εις την + προφυλακήν, ό εστι εις το τάγμα το Μπούρμπαχη. Γενναίως + αντέστη η προφυλακή υπό την οδηγίαν τόσω γενναίου ανδρός· + αλλ', ανίσου ούσης της πάλης εξ αιτίας του πεζικού επί της + πεδιάδος ιππικού, ηττήθη κατά κράτος· δε ήλθε δε το όπισθεν + της προφυλακής στράτευμα προς βοήθειάν της· αλλ' ετράπη εις + φυγήν, εν ώ διήρκει η μάχη. 300 Έλληνες εφονεύθησαν, εν οίς + και ο Μπούρμπαχης, δύο αξιωματικοί Γάλλοι και ο χειρουργός του + τάγματος. Οι εχθροί, ιδόντες τον πανικόν φόβον των εις φυγήν + τραπέντων, τους κατεδίωξαν πέραν της Ελευσίνος, κατέλαβαν την + θέσιν εκείνην και τους ηνάγκασαν να καταφύγωσιν εις Σαλαμίνα. + + Ο δε Κιουταχής, επαρθείς επί τη νίκη ταύτη και θεωρήσας αυτήν + κρίσιμον διά την πολλήν φθοράν και την φυγήν των Ελλήνων και + ικανήν ν' απελπίση τους εν τω φρουρίω, τοις έστειλεν αυθημερόν + διά τινος αιχμαλώτου επιστολήν προτρεπτικήν εις προσκύνησιν· + περιμείνας δε απάντησιν δύο ημέρας και μη λαβών, κατέβη την + εσπέραν της 29 εις το παραθαλάσσιον, παραλαβών πολλήν δύναμιν + πεζήν και ιππικήν, επί σκοπώ να προσβάλη τους κατέχοντας την + Καστέλλαν. Ούτοι, όντες έτοιμοι εις αντίστασιν, ανεβίβασαν τα + λοιπά κανόνια και τα έστησαν, τα μεν εξ αριστερών, τα δε επί + του κέντρου· και επειδή η προς τον Πειραιά πλευρά ήτον η + ασθενεστέρα, ετοποθέτησαν δύο πλοία, το μεν προς τον μυχόν του + λιμένος του Πειραιώς, το δε προς το λιμενόστομον της Μουνυχίας + εις υπεράσπισιν αυτής· και τα μεν δεξιά της θέσεως κατείχαν οι + Αθηναίοι υπό τον Μακρυγιάννην, τα δε αριστερά οι περί τον + Καλλέργην και οι άνιπποι ιππείς, το δε κέντρον οι περί τον + Ιωάννην Νοταράν, εφέδρευαν δε οι τακτικοί, και απεμακρύνθησαν + του παραθαλασσίου και όλα τα πλοιάρια, ώστε ουδείς εδύνατο να + φύγη. Την επαύριον οι εχθροί, πλήρεις τόλμης και υπό την + προστασίαν του πυρός 6 κανονίων μετακομισθέντων εκ του + στρατοπέδου την προτεραίαν, έπεσαν επί τα ελληνικά οχυρώματα, + και πέντε ώρας επέμεναν, ποτέ εις το έν ποτέ εις το άλλο + τάφρευμα ορμώντες εν μέσω πυρός 40 κανονίων, των μεν από της + ξηράς των δε από των πλοίων σφαιροβολούντων· αλλά γενναίως + πάντοτε αποκρουόμενοι ηναγκάσθησαν επί τέλους να φύγωσι κακώς + έχοντες, επιπεσόντων των τακτικών, και εξορμησάντων 250 + Αθηναίων. Υπερτριακόσιοι ελογίσθησαν οι φονευθέντες και + πληγωθέντες Τούρκοι, εν οίς και πολλοί αξιωματικοί, 60 δε ή 70 + Έλληνες· έπαθε πολλήν βλάβην και η Καρτερία υπό την εύστοχον + βομβοβολήν των εν τω μοναστηρίω. Οι εχθροί δεν επεχείρησαν + δευτέραν έφοδον, αλλά κατέβαλαν πάσαν φροντίδα εις + αποκλεισμόν, εγείροντες οχυρώματα έμπροσθεν του μοναστηρίου, + επί του παλαιού θεάτρου και επί των προς τον Ιλισσόν ριζωμάτων + του λόφου· ένεκα δε τούτου συνέβαιναν καθ' ημέραν + κανονοβολισμοί, τουφεκισμοί και φόνοι· επειδή δε οι Έλληνες, + υδρεύοντες εν τη κατά το Φάληρον πηγή, τη επί της κατωφερείας + του λόφου, ήτις μόνη είχε πόσιμον οπωσούν νερόν, εβλάπτοντο + υπό του πυρός των εχθρών, 300 υπό τον Καλλέργην κατέλαβαν + τρεις πυργίσκους παρά τας εκβολάς του Ιλισσού, κατηδάφισαν το + άνω μέρος αυτών, επέτρωσαν το κάτω, και ανοίξαντες τας + συνήθεις πολεμίστρας ητοιμάσθησαν εις πόλεμον. Την δε 20 + φεβρουαρίου πολλοί εχθροί ώρμησαν πολλάκις εις κυρίευσιν των + πυργίσκων εξ εφόδου, αλλά πάντοτε απεκρούσθησαν και πολλήν + ζημίαν έπαθαν^ περί δε την εσπέραν στήσαντες δύο κανόνια + ηνάγκασαν τους εγκλείστους να φύγωσι την νύκτα φέροντας εις + Καστέλλαν μίαν εχθρικήν σημαίαν και 35 κεφαλάς, ως τρόπαια της + εν τη ημέρα νίκης των, αλλά και πολλήν βλάβην παθόντας, + φονευθέντων 10 εξ αυτών και πληγωθέντων 20. Μετά δε την + κυρίευσιν των πυργίσκων οι εχθροί ανήγειραν έν πυροβολοστάσιον + επί των εκβολών του Ιλισσού, και άλλο επί της άκρας της + Μουνυχίας, και προσβάλλοντες δι' αυτών τα ερχόμενα εις Φάληρον + πλοία εμπόδιζαν πολλάκις την έξωθεν μετακόμισιν των εις χρήσιν + του ελληνικού στρατού τροφών και άλλων αναγκαίων. + + Ο δε Καραϊσκάκης, μετά τα λαμπρά και απροσδόκητα κατά την + στερεάν Ελλάδα κατορθώματά του, επανήλθε την 28 φεβρουαρίου + εις Ελευσίνα κατά προτροπήν της κυβερνήσεως εις αντίληψιν της + κινδυνευούσης ακροπόλεως. + + + + 1826-1827 + + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΕ'. + + + + &Μετάβασις της κυβερνήσεως εις Αίγιναν. — Ταραχαί εν Ναυπλίω + και Ύδρα. — Θαλάσσιοι εκστρατείαι εις Ωρωπόν και Βώλον.& + + ΑΙ αναγκάσασαι την κυβέρνησιν αταξίαι να περιορισθή εν τω κατά + το Ναύπλιον θαλασσοπύργω, την ηνάγκασαν μετά ταύτα ν' + απομακρυνθή ολοτελώς του αργολικού κόλπου. Εζήτει τόπον + ελεύθερον πάσης στρατιωτικής και οχλικής συρροής, και παρά τα + στρατόπεδα, ώστε να ημπορή και ταύτα να επιτηρή, και εν ανέσει + να εργάζεται· τοιούτον ηύρε την Αίγιναν, όπου κατεστάθησαν οι + Ψαριανοί μετά την καταστροφήν της πατρίδος των, και παρείχαν + τα πιστά διά την προς την τάξιν αφοσίωσίν των· διά τους λόγους + τούτους μετέβη εκεί την 11 νοεμβρίου και έτυχε καλλίστης + υποδοχής. + + Εν όσω διέμενεν η κυβέρνησις εν Ναυπλίω, αι εν αυτώ δύο + στρατιωτικαί Αρχαί, η μεν του Παλαμηδίου υπό τον Γρίβαν, η δε + της Ακροναυπλίας υπό τον Φωτομάραν, ανεξάρτητοι η μία της + άλλης και αντίζηλοι, δεν εστασίαζαν και δεν διετάρατταν την + πόλιν, συστελλόμεναι· αλλά μετά την απομάκρυνσιν της + κυβερνήσεως αφηνίασαν oλοτελώς, κατήντησαν εις αλληλομαχίαν + και παρ' ολίγον κατέστρεψαν και αυτήν την πόλιν μικρής αφορμής + δοθείσης. Μεθύοντες μίαν ημέραν στρατιώται των δύο τούτων + φρουράρχων διεπληκτίσθησαν· ο διαπληκτισμός των απλών + στρατιωτών έγεινε μετ' ολίγον διαπληκτισμός των αρχηγών, και ο + είς εζήτει ικανοποίησιν παρά του άλλου ή μάλλον αφορμήν να + βλάψη τον άλλον, η δε επί τη εις Αίγιναν μεταβάσει της + κυβερνήσεως συστηθείσα ως προσωρινή διοίκησις του Ναυπλίου + επιτροπή ωλιγωρείτο. +Δεκέμβριος Την 3 δεκεμβρίου, αι κανονοβολαί του ενός φρουρίου κατά του + άλλου ανήγγειλαν, ότι οι κάτοικοι του Ναυπλίου ήσαν εις το + εξής υπό το κράτος της βίας και ηνάγκασαν τους πλείστους, ως + αν υπήρχε φόβος εχθρικής επιδρομής, ν' αναχωρήσωσιν από τόπον + όπου ο αδύνατος εκινδύνευε να γίνη θύμα του δυνατού· εξ αιτίας + τούτου ήλθαν εις συναίσθησιν οι δύο αντίζηλοι οπλαρχηγοί και + έπαυσαν αλληλομαχούντες. + + Δεινή στάσις συνέβη εκείναις ταις ημέραις και εν Ύδρα. Μετά + την πτώσιν του Μεσολογγίου ο λαός της έζη εν αργία και επείνα· + η κυβέρνησις δεν είχε πώς να κινήση τον στόλον· τινές ήρπασαν + τα πλοία, ακόντων των κτητόρων, και μετήρχοντο την πειρατείαν· + αλλά και η αισχρά αύτη βιομηχανία δεν ήτον ακίνδυνος εξ αιτίας + των εις καταστολήν αυτής και τιμωρίαν των μετερχομένων αυτήν + περιφερομένων εις την ελληνικήν θάλασσαν πλοίων των Δυνάμεων. + Εν μέσω της κοινής ταύτης αμηχανίας και απορίας ο λαός της + Ύδρας εφαίνετο εμβλέπων ως και άλλοτε εις το βαλάντιον των + προκρίτων. Οι πρόκριτοι ήσαν διηρημένοι· οι μεν ήσαν + κουντουριωτικοί, οι δε αντικουντουριωτικοί. Ούτοι ήσαν οι + ασθενέστεροι, και εγόγγυζαν ως υπέρ τους άλλους + φορολογούμενοι· ένεκα τούτου τινές αυτών απεμακρύνθησαν· αλλ' + αι δειναί περιστάσεις απήτουν την εν Ύδρα παρουσίαν όλων των + προκρίτων. Δύο εξ αυτών, ο Βασίλης Μπουντούρης, μέλος της + επιτροπής της συνελεύσεως, και ο Δημήτρης Τσαμαδός, μέλος της + κυβερνήσεως, διατρίβοντες ένεκα της δημοσίας υπηρεσίας των εν + Αιγίνη, προσκληθέντες να μεταβώσιν εις Ύδραν, παρήκουσαν + φοβηθέντες όχι μόνον μη υποβληθώσιν εις υπέρ την δύναμίν των + καταβολάς, αλλά και μη κακοπάθωσιν. Οι δύο ούτοι καί τινες των + ομοφρόνων αυτών φοβούμενοι μη αρπάση τα πλοία των ο λαός επί + πειρατεία, τα είχαν φέρει μετά την τελευταίαν ναυτικήν + εκστρατείαν εις Πόρον. Η υφαίρεσις των πλοίων εκίνησεν έκτοτε + τον λαόν εις οργήν κατ' αυτών αλλ' η παρακοή των εις την + πρόσκλησιν του κοινού τον εξηγρίωσεν. Εφοβήθησαν οι εν Ύδρα + ομόφρονες των εν Αιγίνη μη κακοπάθωσι και αυτοί εξ αιτίας των + απόντων και των παρακουσάντων, και έφυγαν διά νυκτός οι μεν + εις Αίγιναν οι δε εις Πόρον ήσαν δε οι δύο Τομπάζαι, ο + Μιαούλης και ο Δημήτρης Βούλγαρης. Οι δε εναπομείναντες + Κουντουριώται, ιδόντες ότι εις μάτην ηγωνίσθησαν να + επαναγάγωσιν εις Ύδραν τους απόντας, και ότι έφυγαν και οι + άλλοι, απεφάσισαν να φύγωσι κρυφίως και αυτοί, ίνα μη υποστώσι + μόνοι εξ αιτίας της απουσίας εκείνων όλον το βάρος· αλλ' ο + λαός υπώπτευσε τον σκοπόν των και τους παρεφύλαττεν. Έτυχε να + φανή εκείνας τας ημέρας έξωθεν της Ύδρας αγγλική φρεγάτα, και + ν' αράξη εξ αιτίας του σφοδρού ανέμου εν τω λιμένι των + Σπετσών. Οι Κουντουριώται, υποθέσαντες ότι ήτον η του + Χαμιλτώνος, τω έγραψαν παρακαλούντες τον θερμώς ή να επαναφέρη + εις Ύδραν επί κοινή αντιλήψει του κινδυνεύοντος τόπου τους + άλλους προκρίτους, ους επροστάτευεν ιδιαιτέρως ως αγγλίζοντας, + ή να έλθη εις λύτρωσιν και αυτών· ο πλοίαρχος της φρεγάτας + ανέγνωσε το προς τον Χαμιλτώνα γράμμα και ήλθεν έμπροσθεν της + Ύδρας εις παραλαβήν των· αλλ' ούτοι καί τινες άλλοι σχετικοί + αυτών, εν ώ διεύθυναν τα βήματά των προς το παραθαλάσσιον, + συνελήφθησαν και απεκομίσθησαν εις τας οικίας των ανενόχλητοι. + Η Αγγλία, αναδεχθείσα τον συμβιβασμόν Ελλήνων και Τούρκων περί + πολλού είχε να μη παραλυθώσι τα ελληνικά, διότι τότε ο + συμβιβασμός δεν ευωδούτο· διά τούτο ο Χαμιλτών, όστις ησθένει + τας ημέρας εκείνας εν Σμύρνη, λαβών το γράμμα των + Κουντουριωτών, και μαθών και άλλοθεν την αθλίαν κατάστασιν των + κατά την Ύδραν, κατέπλευσεν εις Ύδραν, παρέλαβεν επί της + φρεγάτας του τους εκεί προκρίτους άκοντας, δώσας λόγον τιμής + να τους επαναφέρη ασφαλώς εις Πόρον, αν δεν εσυμβιβάζοντο μετά + των συμπατριωτών αυτών, συμπαρέλαβε και τον εν τη αυτή νήσω + ιδιωτεύοντα Μαυροκορδάτον, και έπλευσε την 9 εις Ύδραν. Φθάσας + δ' εκεί είδε την πολλήν καταφοράν του λαού κατά των προκρίτων + του κόμματός του, και υποπτεύσας ότι τον υπεκίνουν οι + Κουντουριώται, εσκέφθη και την ορμήν αυτού να περιστείλη και + τους υποκινούντας αυτόν να φοβίση· και έδραξε την εξής αιτίαν. + + Διά τας κατά θάλασσαν δεινάς αταξίας η δημογεροντία της Ύδρας + είχεν υποσχεθή τω Χαμιλτώνι να μη επιτρέψη τον απόπλουν + ουδενός των εν τω λιμένι πλοίων εκτός των εις εθνικήν + υπηρεσίαν αποστελλομένων, και τούτων φερόντων έγγραφα. Αλλ' ο + πλοίαρχος Ζάκας, ο διοικών το τρικάταρτον των Κουντουριωτών, + ναυτολογήσας εν Ύδρα απέπλευσε τον νοέμβριον ανεφοδίαστος + εγγράφων, συνέλαβε δύο Ιόνια πλοία, τα έφερεν εις Ύδραν και τα + εξεφόρτωσε. Μαθών ο Χαμιλτών το γεγονός καθ' ήν ημέραν έφθασεν + εις Ύδραν, επέπληξε την δημογεροντίαν, και απήτησε να τω + παραδοθώσι τα φορτία, το τρικάταρτον και ο πλοίαρχος αυτού. Η + δημογεροντία, η και άλλοτε ιδούσα τον συγκαταβατικόν Χαμιλτώνα + απαιτούντα αλλά μη επιμένοντα, δεν επεμελήθη να τον + ικανοποιήση· αλλ' οι καιροί δεν ήσαν οι αυτοί, και ο Χαμιλτών + είχε κατ' εκείνην την περίστασιν πολιτικούς λόγους να δείξη + πολλήν αυστηρότητα· διά τούτο λαβών πρόφασιν την παράβασιν της + προς αυτόν δοθείσης υποσχέσεως και την παρακοήν της + δημογεροντίας, απέστειλε την επαύριον κανανοφόρους εις + αφαρπαγήν του εν τω λιμένι πλοίου των Κουντουριωτών και των + αυτόθι άλλων υδραϊκών πλοίων επί λόγω αποζημιώσεως όσων + ηρπάγησαν, και εις εμπόδιον άλλων κατά θάλασσαν αταξιών. Προς + ευόδωσιν δε της αφαρπαγής έπλεαν όπισθεν των κανονοφόρων δύο + φρεγάται, μία κορβέττα και έν βρίκι. Ο λαός της Ύδρας, όστις + και ηγάπα και εφοβείτο τον Χαμιλτώνα, ιδών τα κινήματά του + ουδεμίαν έδειξε διάθεσιν αντιστάσεως· πάμπολλοι μάλιστα + κατέβησαν εις το παραθαλάσσιον ως απλοί θεωροί, ώστε τα + αγγλικά πλοία, μεγάλα και μικρά, δεν ευρέθησαν εις ανάγκην να + κανονοβολήσωσιν. Αλλ' οι επί του πλοίου των Κουντουριωτών, + επυροβόλησαν μίαν των κανονοφόρων, και εντεύθεν έλαβαν αφορμήν + οι εν αυταίς Άγγλοι ν' αντιπυροβολήσωσι και επλήγωσαν δέκα + Υδραίους, εν οίς και τον ανδρείον πυρπολητήν Πολίτην, + ιστάμενον απλούν θεατήν επί του παραθαλασσίου. Μετά το λυπηρόν + τούτο συμβάν, οι Άγγλοι αφήρπασαν όλα τα εν τω λιμένι πλοία, + μηδενός εναντιουμένου, όπως ευρέθησαν, τα μεν άνευ πηδαλίων, + τα δε άνευ αρμένων, τα δε άνευ αγκυρών· αλλά καλή τύχη + επεκράτησεν άκρα νηνεμία δι' όλης εκείνης της ημέρας και της + επελθούσης νυκτός, και τα πλοία δεν έπαθαν. Την δε επιούσαν + ήλθαν επί τη προσκλήσει του Χαμιλτώνος οι Κουντουριώται και + άλλοι εις την φρεγάταν, διελέχθησαν μετά των εν αυτή + προκρίτων, αλλά δεν εσυμβιβάσθησαν· δεν ηθέλησαν δε οι + Κουντουριώται ν' αναχωρήσωσιν εξ Ύδρας ως άλλοτε, διότι, αφ' + ού συνελήφθησαν, εθαρρύνθησαν εκ της προς αυτούς ευμενούς + διαγωγής του λαού· δεν ηθέλησαν δε ουδέ οι του άλλου κόμματος + πρόκριτοι ν' αποβώσιν εις Ύδραν φοβούμενοι έτι μάλλον την + οργήν του λαού μετά τα κατά την προτεραίαν συμβάντα, + αποδιδόμενα παρά πολλών εις τας παρά τω Χαμιλτώνι υπενεργείας + αυτών, και επανήλθαν εις Πόρον. Ο δε Χαμιλτών, καταπραϋνθείς, + απέλυσεν όλα τα πλοία, εκτός του βρικίου του Μιαούλη σταλέντος + επί τη αιτήσει αυτού εις Πόρον, και του πλοίου των + Κουντουριωτών όπερ σταλέν εις Μάλταν και δικασθέν κατεδικάσθη + και επωλήθη· έπαυσε και να ζητή τον Ζάκαν, ετοποθέτησεν εν + Πόρω μίαν φρεγάταν εις ασφάλειαν των εκεί πλοίων μη τύχη και + αφαρπαγώσιν, είπε προς όλους ειρηνικούς λόγους, επλήρωσε + χρηστών ελπίδων τας καρδίας ως εγγιζούσης της αποκαταστάσεως + της πατρίδος, και περιέστειλεν οπωσούν την κατά των απόντων + προκρίτων ορμήν του λαού. Και ταύτα μεν τα κατά την Ύδραν. + + Αφ' ού δε τα πολεμικά κινήματα των Ελλήνων εις λύσιν της + πολιορκίας της ακροπόλεως των Αθηνών απέτυχαν κατά το Χαϊδάρι, + το Καματερόν και τον Πειραιά, η κυβέρνησις ησχολήθη εκ νέου να + εμποδίση την εκ Θετταλίας και Ευβοίας εις το πολιορκούν την + ακρόπολιν στρατόπεδον σιταγωγίαν, και εθεώρησεν αναγκαίον να + κλείση τας Θερμοπύλας και διακόψη πάσαν σχέσιν Ευβοίας και + Αττικής διά της κατοχής του Ωρωπού, διότι εν ταις + παραθαλασσίοις αποθήκαις αυτού απεταμίευαν οι Τούρκοι τας εξ + Ευβοίας και άλλοθεν εις χρήσιν του στρατοπέδου των Αθηνών + στελλομένας τροφάς· εκήρυξε δε συγχρόνως η κυβέρνησις και τον + αποκλεισμόν των παραλίων του ερετριακού κόλπου, του μαλιακού, + και όλης της Ευβοίας. Εις κυρίευσιν δε του Ωρωπού απέστειλε, + λήγοντος του Φεβρουαρίου, την Ελλάδα υπό τον Μιαούλην, την + Καρτερίαν υπό τον Χάστιγγα, και τον Νέλσωνα υπό τον + Παπανικολήν, και συναπέστειλε και 500 στρατιώτας υπό τον + Ζακύνθιον Πέταν εκ των εν Σαλαμίνι καθημένων μετά την εν + Καματερώ τροπήν· επέβη δε επί της φρεγάτας ως αρχηγός της κατά + θάλασσαν και ξηράν ταύτης εκστρατείας ο συνταγματάρχης + Εϋδέκος. Την 3 μαρτίου δύο ώρας προ της δύσεως του ηλίου + έφθασαν τα ελληνικά πλοία έμπροσθεν του λιμένος του Ωρωπού και + ηύραν δύο φορτηγά υπό σημαίαν τουρκικήν τροφοφόρα· και η μεν + Καρτερία εκυρίευσεν αμφότερα, η δε Ελλάς, κανονιοβολούσα + σφοδρώς, κατεσίγασε το επί της παραλίας κανονοστάσιον, έκαυσε + τα ξύλινα περιφράγματά του και μικράν τινα αποθήκην + πολεμεφοδίων, εφόνευσέ τινας, και αφ' ού απεμακρύνθησαν όλοι + οι φυλάσσοντες την θέσιν εκείνην, ητοιμάσθησαν αι λέμβοι των + πλοίων εις αποβίβασιν των στρατιωτών και του αρχηγού αυτών + Εϋδέκου υπό την ισχυράν προστασίαν του πυρός της φρεγάτας και + του ατμόπλου, και υπό το κράτος του καταλαβόντος τους εχθρούς + πανικού φόβου. Αλλ' ο Εϋδέκος, επί λόγω ότι δεν είχε λέμβους + ικανάς ν' αποβιβάση διά μιας όλους τους στρατιώτας έμπροσθεν + του εχθρού υπό το σκότος της νυκτός, ανέβαλε την αποβίβασιν + εις την επαύριον αλλά και τότε αυτός μεν δεν απέβη, οι δε + στρατιώται απεβιβάσθησαν υπό τον γενναίον Πέταν· + συναπεβιβάσθησαν και 100 ναύται και επολέμησαν· μη + προφθάσαντες δε να οχυρωθώσιν ως έπρεπεν, ούσης ημέρας, + επανήλθαν το εσπέρας εις τα πλοία κατά διαταγήν του αρχηγού, + αφήσαντες τους εχθρούς κατόχους της θέσεως· δύο Έλληνες + εφονεύθησαν και έξ επληγώθησαν και οι μεν στρατιώται + μετεκομίσθησαν επί του Νέλσωνος εις τον Πειραιά, το δε + ατμόπλουν έφερε τον αρχηγόν και τας δύο λείας εις Πόρον. + Έμεινε δε η φρεγάτα εν τω ερετριακώ κόλπω εις διακοπήν της + κοινωνίας Αττικής και Ευβοίας. Αύτη υπήρξεν η πρώτη και + τελευταία εκστρατεία του Εϋδέκου καθ' όλον το μακρόν διάστημα + της εν Ελλάδι διατριβής του. + + Κατ' εκείνον δε τον καιρόν μετέβη εκ νέου ο Κωλέττης εις + Σκόπελον, και συνάξας ικανούς Θετταλομάγνητας τους διεβίβασεν + εις Ταλάντι επί κατοχή των Θερμοπυλών. Αλλά, πριν + εκστρατεύσωσιν εις τον προς ον όρον, έπεσαν ως Άρπυιαι επί την + Θάσον, η εκστρατεία διελύθη, και ο Κωλέττης επανήλθεν εις + Αίγιναν άπρακτος, ως και επί της προλαβούσης εκστρατείας του· + χάρις όμως εις το παρακολουθούν αυτόν πλοίον, τρέψαν εις φυγήν + έν εχθρικόν, διεκόπη, αφ’ ής ώρας έφθασεν εκεί, πάσα κοινωνία + Βώλου και Ευβοίας· αλλά παρελθόντος του μηνός δι' όν το πλοίον + εφωδιάσθη των αναγκαίων και εμισθοδοτήθησαν οι ναύται, + απεμακρύνθη και αυτό, και η κοινωνία έμεινεν ελευθέρα, ως και + πρότερον. + + Μετά τινας δε ημέρας εξέπλευσαν εις διακοπήν της κοινωνίας των + αυτών μερών το τρικάταρτον ο Θεμιστοκλής υπό τον Ραφαλιάν, το + δικάταρτον ο Άρης υπό τον Κριεζήν, δύο γολέτται η υπό τον + Σωτηρίου Ασπασία και η υπό τον Νέγκαν Παναγία, και η Καρτερία + υπό τον Χάστιγγα, τον και αρχηγόν της μοίρας. +Απρίλιος Την εσπέραν της 8 απριλίου η μοίρα αύτη έφθασεν εις το στόμα + του κόλπου του Βώλου· και ο μεν Άρης και ο Θεμιστοκλής + ελλιμένισαν εντός τουφεκοβολής έμπροσθεν κανονοστασίου επί της + εισόδου του λιμένος του Βώλου, και διά σφοδρού κανονοβολισμού + το κατεσίγασαν, τα δε λοιπά πλοία έπλευσαν προς τον μυχόν, + όπου ηύραν οκτώ τουρκικά δικάταρτα φορτηγά υπό την προστασίαν + των κανονοστασίων της πόλεως, και τα πλείστα αυτών έχοντα τα + πανία λυτά· εξ αυτών ανείλκυσαν υπό τα εχθρικόν πυρ πέντε, + φορτωμένα τροφών και πολεμεφοδίων εις χρήσιν του κατά τας + Αθήνας εχθρικού στρατοπέδου, και τα απέστειλαν εν συνοδία της + Ασπασίας εις Πάρον· έκαυσαν και δύο, και έσπασαν του ογδόου, + επί της ξηράς ριφθέντος, το εμπροσθινόν κατάρτιον. Εκείθεν + έπλευσαν εις τον λιμένα των Τρικέρων, όπου ηύραν έν πολεμικόν + δικάταρτον υπό τουρκικήν σημαίαν. Τα πλοίον τούτο έκειτο προς + τον μυχόν εν μέσω υψηλών βράχων υπό την προστασίαν του πυρός + ενός κανονοστασίου και δυνατού τινος τάγματος Αλβανών + τοποθετημένων όπισθεν των βράχων. Περί το μεσονύκτιον της 10 + εδοκίμασαν οι περί τον Χάστιγγα να κυριεύσωσι το πλοίον, αλλ' + απέτυχαν αποκρουσθέντες υπό των προστατευόντων αυτό Αλβανών· + απέτυχαν κινηθέντες εις κυρίευσιν αυτού και την επαύριον· + ιδόντες δε ότι δεν εδύναντο να το ανελκύσωσι, το έκαυσαν διά + πυρίνων σφαιρών. Δύο ναύται Έλληνες εφονεύθησαν επί της + εκστρατείας ταύτης και τέσσαρες επληγώθησαν. + + + + + 1827 + + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΣΤ'. + + + + &Διαφωνίαι περί την συγκρότησιν εθνικής συνελεύσεως. — Άφιξις + του στρατηγού Τσώρτση, και του λόρδου Κοχράνου και διορισμός + του μεν εις την αρχιστρατηγίαν, του δε εις την στολαρχίαν. — + Χαρακτήρ Μιαούλη. — Η εν Τροιζήνι εθνική συνέλευσις. — Εκλογή + Ιωάννου Καποδιστρίου ως κυβερνήτου. — Αντικυβερνητική + επιτροπή.& + + ΔΙΗΓΟΥΜΕΝΟΙ τα κατά την εν Επιδαύρω γ' εθνικήν συνέλευσιν + είπαμεν ότι, αναβαλούσα αύτη τας εργασίας της τον απρίλιον, εξ + αιτίας της πτώσεως του Μεσολογγίου, εψήφισε να συνέλθωσιν οι + αυτοί πληρεξούσιοι, λήγοντος του σεπτεμβρίου, ή και ταχύτερον, + εις ό,τι μέρος θα εκαλούντο παρά της επιτροπής της + συνελεύσεως. Κατά το ψήφισμα τούτο και διά τας δεινάς της + πατρίδος περιστάσεις εκλήθησαν οι πληρεξούσιοι εις Πόρον + τελευτώντος του αυγούστου, προς εξακολούθησιν των εργασιών + των, αλλά δεν συνήλθαν· παρήλθε και όλος ο σεπτέμβριος και + ουδείς πληρεξούσιος ουδέ τότε μετέβη εις Πόρον· πολλοί δε + αυτών εκήρυξαν τον τόπον εκείνον ακατάλληλον. Η επιτροπή + εκάλεσεν εκ νέου τους πληρεξουσίους εις τον αυτόν τόπον, + αρχομένου του οκτωβρίου· αλλά παρήλθεν όλος ο οκτώβριος και + ουδείς ουδέ τότε υπήκουσεν. Αφ' ού δε απεφάσισαν να μεταβώσιν + αι δύο επιτροπαί εις Αίγιναν, εκλήθησαν και εκ τρίτου οι + πληρεξούσιοι όχι ως πρότερον εις Πόρον αλλ' εις Αίγιναν. + Είδαμεν, ότι το ζήτημα του τόπου έφερε και άλλοτε το έθνος εις + διαίρεσιν· αλλ' επί της παρούσης περιστάσεως εγένετο + σοβαρώτερον, και οι μεν μετά της εν Αιγίνη εδρευούσης + κυβερνήσεως πολιτευόμενοι συνήλθαν εις Αίγιναν, οι + αντιπολιτευόμενοι εις Ερμιόνην (Καστρί) κατά πρότασιν του + Κολοκοτρώνη. Ο αρχηγός ούτος, ο τόσα παθών και φυλακισθείς υπό + του Κουντουριώτου επί του εμφυλίου πολέμου συμμαχήσας τότε + μετά του Ζαήμη κατ' εκείνου, συνεμάχησεν επί της συνελεύσεως + ταύτης μετά του Κουντουριώτου κατά του Ζαήμη. Αλλ' η περί του + τόπου διαίρεσις εγέννησε και υποδιαίρεσιν του κόμματος των + αντιπολιτευομένων· διότι, εν ώ οι περί τον Κολοκοτρώνην + εκάλουν τους περί τον Κουντουριωτών και λοιπούς ομόφρονάς των + νησιώτας εις Ερμιόνην, ούτοι εκάλουν εκείνους εις Πόρον, όπου + ίσχυαν· αλλά, επιμένοντος του Κολοκοτρώνη, παρεδέχθησαν επί + τέλους ως τόπον της συνελεύσεως την Ερμιόνην φοβούμενοι μη + υπερισχύσωσιν εξ αιτίας της διαιρέσεως οι εν Αιγίνη αντίπαλοί + των. Εκτός δε της δυσκολίας του τόπου, ανεφύη και άλλη + βαρυτέρα, η περί πληρεξουσίων. Οι μεν εν Αιγίνη επέμεναν να + συνέλθωσιν οι διακόψαντες εν Επιδαύρω τας εργασίας των· τούτο + δε εβοήθει τους σκοπούς των, διότι οι πλείστοι εκείνων + αιγίνιζαν· οι δε άλλοι άφησαν ελευθέρας τας επαρχίας να + στείλωσι τους αυτούς ή άλλους. Αυθαιρέτως ενήργουν οι εν + Ερμιόνη και περί του τόπου και περί των προσώπων· διότι, + ψηφίσασα η εν Επιδαύρω συνέλευσις την αναβολήν των εργασιών + της, συνεψήφισε και την συγκάλεσιν παρά της επιτροπής αυτής + των αυτών πληρεξουσίων εις ό,τι μέρος εκείνη έκρινεν + ασφαλέστερον· απέκειτο δε αναμφιβόλως εις τους πληρεξουσίους, + συμπληρωθέντος του απαιτουμένου αριθμού όπου συνεκαλούντο, να + μείνωσιν εκεί, η να μεταβώσιν αλλού· ώστε οι εν Αιγίνη + ενήργουν εννόμως· αλλ' έδωκαν και δείγμα πολλής μετριότητος + στείλαντες πρεσβείαν προς τους αντιπάλους των υπέρ ενώσεως, + και γνωμοδοτούντες περί μεν του ζητήματος των αυτών ή άλλων + πληρεξουσίων ν' αναβληθή πάσα συζήτησις έως ου συνέλθωσιν οι + αντιφερόμενοι εις ένα και τον αυτόν τόπον, και τότε όλοι ομού + να λύσωσι το ζήτημα τούτο· περί δε του τόπου να ευρεθή τρίτος, + διότι, εν όσω απήτουν οι μεν την Αίγιναν οι δε την Ερμιόνην, + συνέλευσις δεν συνεκροτείτο, αλλά να ευρεθή τοιούτος τόπος + όπου ο πληρεξούσιος, αν δεν έβλεπε τον καπνόν, να ήκουε καν + τον κρότον των κατά της ακροπόλεως κανονίων. Διά τοιούτων + οδηγιών εφωδιασμένη η πρεσβεία ανεχώρησε την 20 Ιανουαρίου εις + Ερμιόνην, αλλ' επανήλθεν άπρακτος, αποκριθέντων των εκεί + παιδαριωδώς, ότι δεν απεφάσισαν εκείνοι αλλά το έθνος τόπον + συνελεύσεως την Ερμιόνην. Έσπευσαν και τα στρατόπεδα της + στερεάς Ελλάδος να υποστηρίξωσι την ορθήν και πατριωτικήν + πρότασιν των εν Αιγίνη· +Φεβρουάριος αλλ' οι εν Ερμιόνη ουδ' αυτά εισήκουσαν, και επιμένοντες εις + όν προέθεντο εξ αρχής σκοπόν ήρχισαν τας τακτικάς των + συνεδριάσεις την 11 φεβρουαρίου υπό την προεδρίαν του Σισίνη. + Ηγανάκτησαν οι εν Αιγίνη επί τη τοιαύτη παρεκτροπή παντός + καθήκοντος, συνηγανάκτησαν και τα στρατόπεδα, και την 27 + έγραψαν διά του γενικού αρχηγού των Καραϊσκάκη τοις εν Αιγίνη + να μη ενδώσωσιν, ειμή αν οι εν Ερμιόνη συγκατετίθεντο εις + τρίτον τόπον, και τούτον εντεύθεν της Επιδαύρου πλησίον των + στρατοπέδων. Αισχρόν και παιδαριώδες ήτο να αλληλομαχώσιν οι + Έλληνες περί του τόπου των συζητήσεων, κινδυνευούσης της + πατρίδος. Αλλ' εν μέσω της αλληλομαχίας ταύτης, ήτις + κορυφωθείσα μετά την έναρξιν των εν Ερμιόνη συνεδριάσεων + ηπείλει εμφύλιον πόλεμον, έφθασεν εις Ερμιόνην ο αντιστράτηγος + Ριχάρδος Τσώρτσης. + + Καθ' όν καιρόν οι Άγγλοι εκυρίευσαν τας πλείστας των ιονίων + νήσων, ο ανήρ ούτος εσύστησεν εν Ζακύνθω δύο ελαφρά τάγματα εξ + Ελλήνων· κατετάχθησαν δε ως αξιωματικοί ο Κολοκοτρώνης, ο + Αναγνωσταράς, ο Πλαπούτας, ο Νικήτας, ο Βλαχόπουλος και άλλοι + οπλαρχηγοί διαπρέποντες επί της ενεστώσης επαναστάσεως, + οίτινες και προσηλώθησαν ιδιαιτέρως τον Τσώρτσην, διότι + ιδιαιτέρως και αυτός τους ηγάπα και τους επροστάτευε. + Γενομένης δε της ειρήνης, διελύθησαν τα δύο ταύτα τάγματα· ο + δε Τσώρτσης μετέβη εις υπηρεσίαν του βασιλέως της Νεαπόλεως, + όπου υψώθη εις βαθμόν αντιστρατήγου και κατέστη εν μια των + μεσημβρινών του βασιλείου επαρχιών «άλλος εγώ». Αλλ' ο + πολυχρόνιος αυτού χωρισμός ούτε την εις αυτόν αφοσίωσιν των + άλλοτε συναγωνιστών του Ελλήνων επηρέασεν, ούτε την προς + αυτούς αγάπην αυτού εψύχρανε· διά τους λόγους τούτους και διά + τας εξ αιτίας της αιτηθείσης αγγλικής προστασίας και μεσιτείας + πολιτικάς σχέσεις των δύο εθνών, η διοικητική επιτροπή έσπευσε + να καλέση τον Τσώρτσην εις την ελληνικήν υπηρεσίαν συναινέσει + του Κολοκοτρώνη και των άλλων ομοφρόνων του οπλαρχηγών. + Προθύμως εδέχθη την πρόσκλησιν ο Τσώρτσης, και αναχωρήσας εξ + Ιταλίας κατευωδώθη την 26 εις Χέλι αντικρύ των Σπετσών. + Γνωσθείσης δε της αφίξεως αυτού, έδραμαν αυθωρεί ο + Κολοκοτρώνης και άλλοι των εν Ερμιόνη εις υπάντησίν του, τον + εδεξιώθησαν φιλοφρονέστατα, τον ονόμασαν πατέρα και ευεργέτην, + τον συνώδευσαν την επαύριον εις Ερμιόνην, και τον εθεώρησαν + έκτοτε ως πολεμικόν αρχηγόν των· αλλ' εκείνος, πληροφορηθείς + περί της επικρατούσης διαιρέσεως, τοις είπε να τον θεωρώσιν ως + απλούν περιηγητήν εν όσω δεν ωμονόουν. Διέτριβε πρό τινων + ημερών εν Ερμιόνη ο Χαμιλτών καταγινόμενος να φέρη τους εκεί + εις συναίσθησιν της κακής διαγωγής των. Οι σφοδροί και σοβαροί + λόγοι αυτού, η συνεργεία του Τσώρτση και η προτροπή του εν + Κωνσταντινουπόλει πρέσβεως της Αγγλίας υπέρ ομονοίας, εξ ής + και μόνης έγραφεν ότι εξήρτητο η ευόδωσις της υπέρ Ελλάδος + μεσιτείας του, υπερίσχυσαν, και απεφασίσθη να συνέλθωσιν οι + πληρεξούσιοι αμφοτέρων των κομμάτων εις Τροιζήνα (Δαμαλά) προς + εξίσασιν των περί συνελεύσεως διαφορών. + +Μάρτιος Εν τούτοις, έφθασε την 5 μαρτίου εις Πόρον επί του ατμόπλου + Μονόκερω και ο προ πολλού ως σωτήρ περιμενόμενος Κοχράνης, και + κατέπλευσεν εις Αίγιναν, όπου έδρευεν η κυβέρνησις· έφερε δε + εις χρήσιν των εκστρατειών του δίστηλα εκατόν χιλιάδας, εξ ών + τα μεν ήσαν βοηθήματα των εν Ευρώπη φιλελληνικών Εταιριών, τα + δε απομεινάρια του αγγλικού δανείου. Τόση δε ήτον η επιθυμία + και η ανάγκη της παρουσίας αυτού εν Ελλάδι, ώστε, αφ' ότου + έμαθαν οι Έλληνες ότι ανεχώρησεν εξ Αγγλίας και περιέπλεε την + Μεσόγειον, έστειλαν πλοίον εις ανεύρεσιν και επιτάχυνσίν του· + διά τούτο ανεκλάλητος χαρά ενέπλησε τας καρδίας όλων, μαθόντων + την άφιξίν του· πρεσβείαι δε προς τον σωτήρα τούτον της + πατρίδος και συγχαρητήρια εστέλλοντο πανταχόθεν· απέστειλε + προς τούτον μεταβάντα εξ Αιγίνης εις Πόρον και η εν Ερμιόνη + συνέλευσις πρεσβείαν φέρουσαν την εξής επιστολήν. + + «Η Ελλάς σε συγχαίρει διά την εις τας θαλάσσας της παρουσίαν + σου· αι ευχαί των Ελλήνων εκπληρούνται διά τούτο, και αι + ελπίδες των ανυψούνται περί της καλής εκβάσεως του ιερού + αγώνος των. + + «Το ελληνικόν έθνος συνηγμένον ενταύθα εις γ' εθνικήν + συνέλευσιν επιθυμεί την παρουσίαν σου, και σε προσκαλεί + αποστέλλον τον γενικόν αρχηγόν των όπλων της Πελοποννήσου Θ. + Κολοκοτρώνην, τον Κ. Κανάρην, τον Ν. Μπότασην, τον στρατηγόν + Κίτσον Τσαβέλλαν και τον κόμητα Α. Μεταξάν, διά να αποδώση τας + ευχαριστίας του εις τον υπέρ των δικαίων του ζήλον σου». + + Ο Κοχράνης, ον η γνώσις της επαράτου διαιρέσεως έθλιψε και + εθορύβησεν αφ' ότου επάτησε την ελληνικήν γην, κατεταράχθη + ιδών ενώπιόν του απολλυμένης της πατρίδος τους άνδρας, ους η + οικτρά φωνή της εκάλει εις τα πεδία της μάχης προς + υπεράσπισιν, και πλήρης αγανακτήσεως έγραψε μετά τινας + περιποιητικούς λόγους τους εξής επιπληκτικούς προς τους εν + Ερμιόνη, πληρεξουσίους. + + «Ελυπήθην ιδών τους ανδρειοτέρους και περιφημοτέρους + αξιωματικούς της Ελλάδος καταγινομένους εις τον σχηματισμόν + πολιτικής συνελεύσεως και δαπανώντας τον καιρόν των εις + συζητήσεις περί του τόπου αυτής, εν ώ ο εχθρός καταπατά + ακωλύτως όλην την γην σας, εξουσιάζει τα τρία τέταρτα των + φρουρίων και πολιορκεί την πρωτεύουσαν της ελληνικής + πολιτείας. Αι Αθήναι κινδυνεύουν τον έσχατον κίνδυνον· και εν + ώ ο γενναίος Φαβιέρος μετ' ολίγων ηρώων ενθουσιώντων διά την + αυτονομίαν έδραμεν εις βοήθειαν των ανδρείων υπερασπιστών + αυτής, οι αξιωματικοί της Ελλάδος δεν παύουν καταγινόμενοι εις + μικροπρεπείς συζητήσεις περί πολιτικών πραγμάτων. Αν η σκιά + του Δημοσθένους εζωοποίει εκ νέου την εν ταύτη τη νήσω κόνιν + του μεγάλου εκείνου ανδρός, θα ηκούετε εκ του στόματός του + μεταβάλλοντος μόνον τα ονόματα των ανδρών και των τόπων τον + πρώτον του κατά του Φιλίππου λόγον, και θα εμανθάνετε από ένα + συμπολίτην σας ειδήμονα της ιστορίας και βαθείαν γνώσιν έχοντα + του ανθρώπου οποία έπρεπε να είναι η διαγωγή σας. Σας + παραγγέλλω λοιπόν να αναγνώσετε τον λόγον αυτόν εν πλήρει + συνεδριάσει· συνιστώ δε ιδιαιτέρως προς τους διέποντας την + τύχην της Ελλάδος μίαν μίαν τας συμβουλάς του· και επειδή + τοιούτου ανδρός οι λόγοι είναι τόσον κατάλληλοι εις τας + σημερινάς σας περιστάσεις, ασυγχώρητος οιηματίας θα εφαινόμην, + αν άλλο τι σας έλεγα ειμή τους λόγους αυτού. + + «Αν τοίνυν, ω άνδρες Αθηναίοι, και υμείς επί της τοιαύτης + εθελήσητε γενέσθαι γνώμης νυν, επειδήπερ ου πρότερον, και + έκαστος υμών, ου δει και δύναιτ' αν παρασχείν αυτόν χρήσιμον + τη πόλει, πάσαν αφείς την ειρωνείαν έτοιμος πράττειν υπάρξη, ο + μεν χρήματ' έχων εισφέρειν, ο δ' εν ηλικία στρατεύεσθαι, + συνελόντι δ' απλώς αν υμών αυτών εθελήσητε γενέσθαι και + παύσησθε αυτός μεν ουδέν έκαστος ποιήσειν ελπίζων, τον δε + πλησίον πάνθ' υπέρ αυτού πράξειν· και τα υμέτερ' αυτών + κομιείσθε, αν Θεός θέλη, και τα κατερραθυμημένα πάλιν + αναλήψεσθε, κακείνον τιμωρήσεσθε». + + Τοιαύτα γράψας ο Κοχράνης τοις εν Ερμιόνη εκήρυξε παρρησία, + ότι ούτε απέβαινεν, ούτε ενήργει τι υπέρ Ελλάδος, εν όσω οι + Έλληνες δεν ωμονόουν. Ο αξιέπαινος ούτος τρόπος του πράττειν + και λαλείν του Κοχράνου απεπεράτωσε το έργον της ενώσεως, + συνήλθαν εις Τροιζήνα και οι εν Ερμιόνη και οι εν Αιγίνη, + έγειναν δεκτοί όλοι οι πληρεξούσιοι παλαιοί και νέοι ως μέλη + της συνελεύσεως, και την 19 ήρχισαν αι διακοπείσαι εργασίαι + της. Συγχρόνως μετέβη και η κυβέρνησις εις Πόρον μίαν ώραν + απέχοντα της Τροιζήνος. Οι δε πληρεξούσιοι, περί πολλού + ποιούμενοι την καθησύχασιν του επί τη διαιρέσει αυτών + οργισθέντος Κοχράνου, έσπευσαν να τον ειδοποιήσωσιν ότι + ηνώθησαν. Αλλ' ο Κοχράνης, δικαίως θεωρών πάσαν πολιτικήν + συζήτησιν και άκαιρον και επιβλαβή ψυχορραγούσης της + ακροπόλεως, τοις απεκρίθη, ότι, καθ' ήν είχε μακράν πείραν των + εν επαναστάσει εθνών, αι εξημμέναι συζητήσεις ήσαν ολέθριοι, + ότι άχρηστοι ήσαν οι νόμοι οσάκις ήσαν ανίσχυροι, ότι + επιβλαβέστατον το νομοθετείν και μη ενεργείν εν καιρώ πολέμου, + και ότι τότε μόνον ήτο δυνατόν να σωθή η Ελλάς, ότε η + συνέλευσις εψήφιζε τα εις απολύτρωσιν της ακροπόλεως και την + εις Αθήνας συγκάλεσιν των πληρεξουσίων· άλλως, έβλεπεν ότι η + Ελλάς απόλλυται· επειδή δε συνέβησαν νέαι αναβολαί, τοις + έγραψε πάλιν, ότι, επειδή αι συμβουλαί του δεν εχρησίμευαν ως + αποτεινόμεναι προς ανθρώπους εμποδίζοντας την πρόοδον των + πραγμάτων και έχοντας απόφασιν να μη αλλάξωσι διαγωγήν, αυτός + ανεχώρει, αν μέχρι της εσπέρας δεν ενηργούντο τα δέοντα· τοις + επρότεινε δε να συστήσωσι κυβέρνησιν εκατονταήμερον, και ν' + αναβάλωσι τα λοιπά εις αρμοδιώτερον καιρόν. Η συνέλευσις + εφοβήθη επί τη απειλή της αναχωρήσεώς του και απεφάσισε να + πραγματοποιήση τας ευχάς του ψηφίζουσα μόνα τα κατεπείγοντα + ανυπερθέτως. + + Είδαμεν, ότι, μόλις συνεκροτείτο κυβέρνησις, και ήθελαν οι + εναντίοι της να την καταστρέψωσιν· ουδείς δε των εις ους + περιήλθεν αλληλοδιαδόχως επί της επαναστάσεως η εξουσία εφάνη + άξιος να την διατηρήση. Το συμφέρον της πατρίδος απήτει να + συγκεντρωθή εις ενός και μόνου χείρα όλη η νομοτελεστική + εξουσία, η μέχρι τούδε εις πολλών διανεμομένη· αλλά τοιαύτης + Αρχής και της γενικής εμπιστοσύνης των άξιον άνδρα δεν + ηύρισκαν οι Έλληνες εντός της Ελλάδος, διά τούτο έστρεψαν το + βλέμμα εις τον Ιωάννην Καποδίστριαν, τον άλλοτε διαπρέψαντα ως + υπουργόν της ρωσσικής αυτοκρατορίας, διάγοντα τότε ιδιωτικόν + βίον εν Ελουηττία, και πλήρη πατριωτισμού πάντοτε φανέντα· + τόσον δε εξ αιτίας των εμφυλίων παθών και αντιζηλιών επέμεναν + εις το να φέρωσιν έξωθεν κυβερνήτην, ώστε εψήφισαν, αν δεν + ήρχετο ο Καποδίστριας, να ζητήσωσιν άλλον αντ' εκείνου εκτός + πάντοτε της Ελλάδος. Τα δε πολεμικά των ήσαν ως και τα + πολιτικά των· πολυαρχία επεκράτει εν τω στρατιωτικώ της + Ελλάδος. Ο Κολοκοτρώνης υπερίσχυεν όλων των πολεμικών της + Πελοποννήσου· ο δε Καραϊσκάκης απέκτησεν επί της τελευταίας + του εκστρατείας πολλήν και δικαίαν φήμην· αλλ' ησθάνοντο και ο + είς και ο άλλος ότι δεν ήσαν οι άνθρωποι της γενικής + στρατιωτικής Αρχής της Ελλάδος· και αμφότεροι επρότειναν + αυθόρμητοι ν' αναδείξη η συνέλευσις τον Τσώρτσην αρχιστράτηγον + όλης της Ελλάδος. Κατά θάλασσαν επρώτευεν ο Μιαούλης, + + Αδιαφιλονείκητος είναι η αξία ανδρός, ον τιμούν και αυτοί οι + αντίπαλοι· τοιούτος ήτον ο Μιαούλης. Διχονοούσα η υπερήφανος + Ύδρα τον ετίμα όλη. Απρόθυμος εφάνη κατ' αρχάς προς τον αγώνα, + ως παρ' αγνώστων κινηθέντα και ως ανώτερον της δυνάμεως των + Ελλήνων, διετέλεσεν οικουρών την πρώτην εξαμηνίαν, εξέπλευσε + μετά ταύτα ως απλούς πλοίαρχος και ηρίστευσεν ως ναύαρχος. + Αρχομένου δε του δευτέρου έτους, εξέπλευσεν ως ναύαρχος, και + την μέχρι τούδε παραφυλακτικήν διαγωγήν του ελληνικού στόλου + ως προς τον τουρκικόν μετήλλαξεν αυτός πρώτος εις επιθετικήν. + Ουδείς νοημονέστερος και ευτολμότερος αυτού εν μάχαις ή + μετριοφρονέστερος εν νίκαις· εις ουδέν ελογίζετο όσα έπραττεν + αναλογιζόμενος τι ώφειλε να πράξη· μεγίστην πεποίθησιν είχαν + οι Έλληνες εις αυτόν, αλλ' αυτός ηγνόει την αληθή αξίαν του, + και εν μέσω των θριάμβων του πάντοτε εδίσταζεν αν ο μέγας αγών + θα ευδοκίμει· ουδέποτε εσπουδάρχησε και κατά χρέος μάλλον ή + κατά προαίρεσιν εναυάρχησεν· η Αρχή εζήτησε πάντοτε αυτόν και + ουδέποτε αυτός την Αρχήν. Πάντες οι επισκεπτόμενοι τον άνδρα + τούτον ξένοι τον εθαύμαζαν διά την λιτότητα του βίου και την + μετριοφροσύνην του, οι δε παρευρεθέντες εν ταις ναυμαχίαις του + ναυτικοί τον ευφήμουν διά την ευτολμίαν και την ναυαρχικήν + αυτομάθειάν του. Πολλάκις οι περί τα πολιτικοί ασχολούμενοι + και τα της πατρίδος προς το ίδιον συμφέρον ή προς φιλαρχίαν + διαπραττόμενοι τροποποιούν ασυστόλως εις επίτευξιν του + ποθουμένου ας πρεσβεύουν αρχάς, συναγωνιστάς παραδέχονται τους + ανταγωνιστάς, και σωτήρας σήμερον της πατρίδος καλούν ους + ολετήρας εκάλουν χθες και το ανάπαλιν, παρέχοντες σκανδαλώδες + και επονείδιστον παράδειγμα παλιμβουλίας και κακής χρήσεως + πολιτικής επιρροής· επανέρχονται δε αναιδώς, αν τοις συμφέρη, + εις τα πρώτα, προσάπτοντες τοις άλλοις τα επί της ιδιοτελούς + ενώσεως των πολιτικά αυτών ανομήματα. Τοιούτος δεν ήτον ο + Μιαούλης, την αυτήν πολιτικήν αείποτε επολιτεύθη, ουδέποτε + μετεποίησεν επ' ιδιοτελεία τους φίλους εις εχθρούς ή τους + εχθρούς εις φίλους, ουδ' εφαντάσθη να επιρρεάση τα της + πατρίδος διά της κατά θάλασσαν υπεροχής του· εθνωφελή δε + θεωρών εν τη περιστάσει ταύτη την στολαρχίαν του Κοχράνου + πρόθυμος απεδύθη πολυετή και πολυένδοξον αρχηγίαν, και φαιδρός + κατέβη εις τάξιν πλοιάρχου ως απαλλαττόμενος μάλλον βάρους ή + ως στερούμενος Αρχής (α). + + Εν ώ δε ουδένα των Ελλήνων δυσηρέστησαν οι διορισμοί του + Κοχράνου ως στολάρχου και του Τσώρτση ως αρχιστρατήγου, η + εκλογή του Καποδιστρίου ως επταετούς κυβερνήτου δυσηρέστησε + πολλούς των πολιτικών, αλλ' ουδείς ετόλμησε να εκφράση + εναντίαν γνώμην, διότι και η ανάγκη και η επιθυμία του έθνους + ήσαν υπέρ αυτής. Την εκλογήν ταύτην, κυρίως προελθούσαν παρά + των πλείστων των εν Ερμιόνη πληρεξουσίων, υπεστήριξαν παρ’ + ελπίδα και οι πολλήν επιρροήν επί της συνελεύσεως έχοντες + Άγγλοι Κοχράνης και Τσώρτσης. Εξ αιτίας δε των δεινών + περιστάσεων ουδ' ο μοίραρχος Άγγλος Χαμιλτών, ουδ' ο εν + Κωνσταντινουπόλει πρέσβυς της Αγγλίας την απεδοκίμασαν. «Μας + χρειάζεται προ παντός μία Ελλάς»· έγραφεν ο πρέσβυς· εφρόνουν + δε και αυτός και ο μοίραρχος, ότι ο Καποδίστριας θ' + απεποιείτο· του φρονήματος τούτου ήτο και η κυβέρνησίς των. + + Την δε 29 μαρτίου παρέστη εν μέσω της συνελεύσεως ο Κοχράνης + ως στόλαρχος, και δείξας εκ νέου, συνεδριαζόντων των + πληρεξουσίων, την ανάγκην της ομονοίας και της κατά ξηράν και + θάλασσαν ταυτοχρόνου εκστρατείας έθεσε την δεξιάν του επί της + λαβής του ξίφους του και είπεν, «Ορκίζομαι να υπηρετήσω πιστώς + την Ελλάδα και να χύσω υπέρ αυτής το αίμα μου, αν φανή και η + Ελλάς πιστή εις εαυτήν». Αφ' ού δε ωρκίσθη, ανύψωσε την + στολαρχικήν σημαίαν επί της Ελλάδος, εν ή και ο Μιαούλης ως + πλοίαρχος. Την δε 2 απριλίου εσυστήθη τριμελής επιτροπή + κληθείσα αντικυβερνητική επιτροπή, εντολήν έχουσα να διοική + τον τόπον μέχρι της αφίξεως του κυβερνήτου κατά τους όρους του + συντάγματος· διωρίσθησαν δε μέλη αυτής, αποποιηθέντων πολλών + άλλων, ο Γεωργάκης Μαυρομιχάλης, ο Γιαννούλης Νάκος και ο + Μαρκής Μιλαήτης· ανεγνώσθη δε αυθημερόν και αναφορά της + παυσάσης διοικητικής επιτροπής διαλαμβάνουσα τα επί της + διοικητικής αυτής περιόδου συμβάντα. Την δε επαύριον, ημέραν + του Πάσχα, ωρκίσθησαν τα μέλη της αντικυβερνητικής επιτροπής + ενώπιον της συνελεύσεως επί του σταυρού τον ακόλουθον όρκον. + + «Ορκίζομαι εις το όνομα της τρισυποστάτου Θεότητος και εις την + γλυκυτάτην πατρίδα, πρώτον μεν ή να ελευθερωθή το ελληνικόν + έθνος, ή με τα όπλα εις τας χείρας ν' αποθάνω χριστιανός και + ελεύθερος· έπειτα δε να υποτάσσωμαι μ' όλην την πίστιν εις τον + παρόντα νόμον της πατρίδος ό,τι λογής αι τρεις εθνικαί + συνελεύσεις του 1822, του 1823 και του 1827 παρέδωκαν εις το + ελληνικόν έθνος». + + Ο δε Τσώρτσης, πριν αναδεχθή την αρχιστρατηγίαν και ορκισθή, + ενόμισε καθήκον να διασκεδάση τας επικρατούσας ψευδείς φήμας + ότι είχε ξένην υποστήριξιν και ότι έφερε χρήματα προς + ενίσχυσιν του αγώνος· είπε δε προς τοις άλλοις, ότι δεν + εθεώρει πλέον την ακρόπολιν των Αθηνών υπερασπίσιμον. Αλλ', + επιμενούσης της συνελεύσεως εις ό,τι περί αυτού εψήφισε, + παρέστη ενώπιόν της καθ' ήν ημέραν ωρκίσθη η αντικυβερνητική + επιτροπή, και ώμοσε και αυτός επί του σταυρού και του ξίφους + του τον εξής όρκον. + + «Ορκίζομαι ενώπιον του υπερτάτου Όντος και της εθνικής των + Ελλήνων συνελεύσεως να υπηρετήσω εις τον κατά των Τούρκων + αγώνα των υπό την σημαίαν των και διά το συμφέρον της Ελλάδος, + να πείθωμαι εις τους καθεστώτας νόμους της και να υπακούω εις + τας διαταγάς της διοικήσεώς της». Η δε συνέλευσις εξέδωκεν 24 + ψηφίσματα. Τα τέσσαρα πρώτα, αν και εξεδόθησαν εν Ερμιόνη, + έγειναν πασίδεκτα. Το πρώτον τούτων έλεγεν ότι η ελληνική + επικράτεια συνίστατο εξ όλων των λαβουσών όπλα επαρχιών, ότι + ήτον αδιαίρετος, και ότι τα του αγώνος αγαθά ήσαν κοινά· + εξεδόθη δε διότι, εν ώ η διοικητική επιτροπή ηγωνίσθη + ειλικρινώς και αριζήλως επ' ωφελεία της στερεάς Ελλάδος και + κατώρθωσε δι' ών εσύστησε στρατοπέδων την ανόρθωσίν της, δεν + έπαυάν τινες υποκινούντες ταραχάς εν μέσω και αυτών των + στρατοπέδων επί λόγω ότι ενήργει μυστικώ τω τρόπω, διά της + επιτροπής της συνελεύσεως, επί του προκειμένου συμβιβασμού, + την αποκοπήν της στερεάς από της λοιπής Ελλάδος εις ανταλλαγήν + άλλων αγαθών επ' ωφελεία μόνης της Πελοποννήσου· το δεύτερον + ψήφισμα απέβλεπε την αμφίβολον νομιμότητα των πλείστων των εν + Ερμιόνη πληρεξουσίων, και ηκύρονε τα της Επιδαύρου, το + απαιτούν την εκ νέου συγκάλεσιν των εκεί συνελθόντων + πληρεξουσίων· το τρίτον απέδιδεν εις τον Υψηλάντην τα πολιτικά + του δικαιώματα, άτινα του αφήρεσεν η εν Επιδαύρω συνέλευσις· + και το τέταρτον ενομιμοποίει την μετάβασιν των εν Ερμιόνη + πληρεξουσίων εις Τροιζήνα. Τα δ' εκδοθέντα εν Τροιζήνι κατά + την χρονολογικήν τάξιν αυτών διελάμβαναν, την στολαρχίαν του + Κοχράνου, την εκλογήν του Καποδιστρίου ως κυβερνήτου της + Ελλάδος, την αρχιστρατηγίαν του Τσώρτση, την αμοιβήν των κατά + θάλασσαν υπηρετούντων, τον διορισμόν των μελών της + αντικυβερνητικής επιτροπής και συγκάλεσιν άλλης συνελεύσεως, + αν ο Καποδίστριας δεν ήρχετο, την σύστασιν εθνικού στόλου, την + αμοιβήν της φρουράς της ακροπόλεως των Αθηνών και τον τρόπον + της αμοιβής, την εύρεσιν τρίτου δανείου παρά του κυβερνήτου + διστήλων πέντε εκατομμυρίων επί υποθήκη εθνικής γης, την + διάταξιν περί των φρουρίων και των οχυρωμάτων, την εύρεσιν + πόρων εις διατήρησιν του υπό τον αρχιστράτηγον στρατιωτικού, + την επικύρωσιν του επιδιορθωθέντος συντάγματος και απαγόρευσιν + παντός επί οιαδήποτε προφάσει και περιστάσει νομοθετήματος και + πάσης πράξεως παρά τους όρους αυτού, τα καθήκοντα της + αντικυβερνητικής επιτροπής μέχρι της αφίξεως του κυβερνήτου, + την κατάργησιν του ανεκκλήτου ποινικού δικαστηρίου συστηθέντος + επί της διοικητικής επιτροπής και επιθεώρησιν των αποφάσεών + του, την μετάβασιν της κυβερνήσεως εις Ναύπλιον, την εκλογήν + του Νικολάου Ρενιέρου ως προέδρου της βουλής, την βράβευσιν + δι' εθνικής γης μετά τον πόλεμον των καταταχθησομένων + στρατιωτών υπό την ελληνικήν σημαίαν, τον οργανισμόν + στρατιωτικής δυνάμεως και την διαίρεσιν αυτής εις στρατεύματα + δυνάμει εις στρατεύματα ενεργεία και εις πολιτικά, τον + συνοικισμόν των έξωθεν ερχομένων, τον ιδιαίτερον συνοικισμόν + Σμυρναίων επί του ισθμού της Κορίνθου και την ακύρωσιν της + παρά τους νόμους και τας διατυπώσεις εκποιήσεως εθνικών + κτημάτων απ' αρχής της α'. περιόδου μέχρι τέλους της γ'. επί + αποζημιώσει των αγοραστών. + + Η συνέλευσις, εν ώ απηγόρευσε παν επί οιαδήποτε προφάσει και + περιστάσει νομοθέτημα και πάσαν πράξιν παρά τους όρους του + συντάγματος, διετήρησε και ας περί συμβιβασμού διά της + μεσιτείας της Αγγλίας έθεσεν η της Επιδαύρου βάσεις, καθ' άς η + Ελλάς καθίστατο υπόφορος· ώστε παρεδέχθη δυο αντικειμένας + αρχάς· και απαγορεύουσα πάσαν παράβασιν του συντάγματος + εσάλευεν η ιδία αύτη τα θεμέλιά του. Εξήλειψεν από του + συντάγματος και το-π ρ ο σ ω ρ ι ν ό ν, ως αν ετέθησαν τα της + Ελλάδος επί σταθερών βάσεων, εν ώ ο κίνδυνος ήτο περί των + όλων. Το δε σύνταγμα ήτο μεν ακριβέστερον και φιλογενέστερον + του προγενεστέρου, αλλ' έμεινεν ανεφάρμοστον· αφιερούτο δε εις + την πίστιν της βουλής, του κυβερνήτου και του δικαστικού + κλάδου, εις την εύνοιαν του λαού και τον πατριωτισμόν παντός + Έλληνος, απέκλειε τον κλήρον πάσης πολιτικής υπηρεσίας κατά + τους ιερούς κανόνας, και διήρει την επικράτειαν εις θέματα. + Έστειλεν η συνέλευσις και προσκλητήρια προς τον Καποδίστριαν· + επεκαλέσθη την αντίληψιν των εις Χριστόν πιστευόντων λαών και + των δυνατών της Ευρώπης· ανήγγειλε προς το έθνος τα + ουσιωδέστερα των έργων της· εκάλεσεν εις τα όπλα άνδρας, + γυναίκας, γέροντας και παιδία· τοις είπεν ότι αλλού δεν + ηύρισκαν ασφάλειαν ειμή εις το σύνηθες σύνθημά των, + «ελευθερίαν ή θάνατον», εξέφρασε την ευγνωμοσύνην του έθνους + προς τον βασιλέα της Βαυαρίας, τον πρόεδρον των ομοσπόνδων + Πολιτειών της αρκτώας Αμερικής, τον Γεώργιον Κάννιγγα, τον + Εϋνάρδον, άλλους φιλέλληνας και πολλούς εκτός της Ελλάδος + Έλληνας, επολιτογράφησέ τινας τω φιλελλήνων, και την 5 μαΐου + κατέπαυσε των έργων αυτής. + + Διηρημένη ήτο και η παρούσα συνέλευσις ως και η του Άστρους· + συνήρχετο όμως όλη εις ένα και τον αυτόν τόπον, και + συνειργάζετο υπό την σκιάν του παρά την κώμην των Δαμαλών και + υπό των ναμάτων της Ιπποκρήνης ποτιζομένου λεμονώνος· δεν ήσαν + δε, ως οι εν Άστρει, εις πολιτικούς και πολεμικούς, αλλ' εις + Πελοποννησίους και Στερεοελλαδίτας διηθημένοι· διότι, ως + προανεφέραμεν, το ζήτημα του καιρού τούτου ήτον η εις τον + συμβιβασμόν συμπερίληψις ή μη της στερεάς Ελλάδος· έκλιναν + προς τους Στερεοελλαδίτας και οι Νησιώται. Τόσον δε ήσαν οι + πλείστοι των πληρεξουσίων του ενός και του άλλου μέρους + εξημμένοι και δύσπιστοι προς αλλήλους, ώστε εν μια των + τελευταίων συνεδριάσεων, λογοτριβής γενομένης, εξώκειλαν και + εις άτοπα· ο δε ηπειρώτης οπλαρχηγός Κίτσος, ελθών εις το + μέσον βαστών και σείων κατά πρόσωπον του Κολοκοτρώνη κλάδον + δένδρου, τον ύβρισεν ως άνανδρον και μηδαμινόν. Αγανακτήσαντες + οι Πελοποννήσιοι εφώναξαν «ε ι ς-τ α-ό π λ α». «Ε ι ς-τ α-ό π + λ α» εφώναξαν και οι Στερεοελλαδίται, διηρέθησαν όλοι οι + πληρεξούσιοι εις δύο στρατόπεδα, εξήλθαν του λεμονώνος οι μεν + Πελοποννήσιοι εξ ενός, οι δε Στερεοελλαδίται εξ άλλου μέρους· + οι μεν έτρεξαν και εκλείσθησαν εν ταις οικίαις, οι δε + κατέλαβαν οχυράς θέσεις, όλοι ητοιμάσθησαν εις πόλεμον, και αν + μία πιστολία έπιπτεν, ο τόπος της συνελεύσεως θα εγίνετο τόπος + αίματος· αλλ' οι μετριώτεροι των πληρεξουσίων, πεσόντες εις το + μέσον, καθησύχασαν τα δεινά ταύτα (β). Τοιαύτη ήτον η αρχή και + τοιούτον το τέλος της εν Τροιζήνι συνελεύσεως· ήρχισε και + ετελείωσεν εν διχονοίαις, δυσπιστίαις και ταραχαίς. + + + + 1827 + + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΖ'. + + + + &Στρατοπέδευσις του Καραϊσκάκη εν Κερατσηνίω. — Μάχη του + Μετοχίου και άλλαι τινές συγκρούσεις. — Μετάβασις Κοχράνου + Τσώρτση εις Πειραιά — Τα κατά την Αττικήν μετά την εκεί + μετάβασιν αυτών. — Θάνατος Καραϊσκάκη και επιθεώρησις της επί + του αγώνος διαγωγής του. — Παράδοσις της ακροπόλεως Αθηνών.& + + Ο δε Καραϊσκάκης είχε μόλις χίλιους καθ' όν καιρόν επανήλθεν + εις Ελευσίνα, διότι διέσπειρε τους λοιπούς εις διαφόρους + θέσεις της στερεάς Ελλάδος· αλλ' εντός τεσσάρων ημερών + ετριπλασιάσθη ο αριθμός, προστεθέντων των εν Σαλαμίνι ταγμάτων + του Βάσσου, των Νοταράδων και άλλων οπλαρχηγών, και + συνεπληρώθη τα ιππικόν εις εκατόν, ενωθέντων καί τινων + τακτικών. +Μάρτιος Την δε εσπέραν της 2 μαρτίου εκίνησαν όλοι οι μεν διά ξηράς οι + δε διά θαλάσσης, και την επαύριον ετοποθετήθησαν διά νυκτός εν + Κερατσηνίω παραθαλασσία θέσει παρά τω λιμένι Φωρών επί του + πορθμού της Σαλαμίνος δύο μίλια μακράν του Πειραιώς προς + δύσιν, και ωχυρώθησαν. Πρωίας δε γενομένης, επήλθαν οι παρά τα + Κερατσήνι κατέχοντες θέσεις εχθροί και ηκροβολίσθησαν· περί δε + την μεσημβρίαν κατέβησαν και άλλοι πεζοί και ικανοί ιππείς εκ + Πατησίων, αλλ' όλοι απεκρούσθησαν. Την δε επαύριον, + ανατείλαντος του ήλιου, ήλθεν ο Κιουταχής συνεπιφέρων + πολυάριθμον πεζικόν, τετρακοσίους ιππείς και κανόνια, και + ελπίζων να ρίψη τους εχθρούς του εις την θάλασσαν. + + Έμπροσθεν των οχυρωμάτων των Ελλήνων επί θέσεως πεδινής έκειτο + μετόχιον ασκεπές και περιτετοιχισμένον· το μετόχιον τούτο + εθεωρήθη διά την θέσιν του χρήσιμον προπύργιον των ελληνικών + οχυρωμάτων, και εντός αυτού ετοποθετήθησαν 250 εκλεκτοί + στρατιώται υπό τους οπλαρχηγούς Θανάσην Τούσαν, Γαρδικιώτην + Γρίβαν, και άλλους. Επειδή δε η θέσις ήτο λίαν επικίνδυνος, + εθάρρυνεν ο Καραϊσκάκης τους στρατιώτας μοιράσας αυτοίς + χρήματα και υποσχεθείς πλουσιωτέρας αμοιβάς, αν ηρίστευαν. Οι + εχθροί έστησαν εν πρώτοις τα κανόνια παρά το μετόχιον εντός + τουφεκοβολής και ρίψαντες διά σφοδρού κανοβολισμού τους + τοίχους του διηρέθησαν, και οι μεν επέπεσαν επ' ελπίδι ν' + αφαρπάσωσι τους εν αυτώ όλους ζώντας, οι δε ώρμησαν επί τους + κατέχοντας τας άλλας θέσεις Έλληνας, ίνα εμποδίσωσι πάσαν + επιβοήθειαν· το δε ιππικόν παρακολούθει το πεζικόν. Αλλ' η + καρτερία των εν τω μετοχίω εφάνη ανωτέρα παντός επαίνου. + Πολεμούντες όπισθεν των ερειπίων και υπό την σκέπην δύο + χωματίνων οχυρωμάτων ανεγερθέντων την νύκτα εκ του προχείρου + εκτός του μετοχίου, ανεχαίτισαν την ορμήν και των + πεζομαχούντων και των ιππομαχούντων. Εξέπληξε την ημέραν + εκείνην και αυτούς τους εχθρούς η αφοβία του υπό τον Χατσή- + Μιχάλην ιππικού αντιπαραταχθέντος, αν και τόσον ολίγου, προς + το πολυάριθμον εχθρικόν και εμποδίσαντος ευτυχώς την πρόοδόν + του· ηρίστευσαν και οι κατέχοντες τας άλλας θέσεις Έλληνες· έν + μόνον οχύρωμα έχασαν, αλλά μετ' ολίγον το ανέκτησαν, ώστε + πολεμούντες οι εχθροί κατ' αρχάς επί βλάβη, κατήντησαν να + πολεμώσιν επί αμύνη και ηναγκάσθησαν να απομακρυνθώσι την β' + ώραν μετά μεσημβρίαν κακώς έχοντες· πολλοί εξ αυτών + εφονεύθησαν και επληγώθησαν· εκ δε των Ελλήνων εφονεύθησαν 3 + και επληγώθησαν 20. + + Οι Έλληνες, εμψυχωθέντες επί τη νίκη ταύτη, έβαλαν κατά νουν + να προσβάλωσι τους προς τον Πειραιά εχθρούς, και 1000 εξ αυτών + ετοιμάσαντες την 17 δεμάτια σχοίνων υπήγαν την νύκτα κατά + διαταγήν του Καραϊσκάκη εις ανέγερσιν οχυρώματος· αλλ' εν ώ + ειργάζοντο, ηκούσθη κρότος· οι πλείστοι υπέθεσαν, ότι ήσαν + καλπάσματα ίππων και έγειναν εν τω άμα άφαντοι· αλλ' ο + ακουσθείς κρότος ήτο κάλπασμα ενός και μόνου ίππου φέροντος + εις κατασκευήν του οχυρώματος πτυάρια και αξίνας· μαθόντες δε + καθ' οδόν οι λειποτάκται την αληθή του φόβου των αιτίαν + επανήλθαν και ετελείωσαν το έργον των. Οι δε Τούρκοι, ιδόντες + την επαύριον το ανεγερθέν οχύρωμα, και νοήσαντες τον σκοπόν, + επεχείρησαν την επιούσαν νύκτα ν' ανεγείρωσι και ούτοι άλλο + πλησίον αυτού. Εφόρμησαν οι Έλληνες, ίνα τους εμποδίσωσιν, + αλλ' απέτυχαν και έπαθαν, φονευθέντων τριών και πληγωθέντων + πολλών. Μετά την αποτυχίαν ταύτην, επεχείρησαν να ανεγείρωσιν + άλλο διά νυκτός πλησίον του τουρκικού· αλλά, φονευθέντος ενός + των εργατών και πληγωθέντος άλλου, άφησαν οι λοιποί τα πτυάρια + και τας αξίνας και επανήλθαν εις το στρατόπεδον άπρακτοι. + Εφονεύθησαν δε κατά τον ακροβολισμόν εκείνης της νυκτός ο + οπλαρχηγός της Ερμιόνης Μίτσας και ο εκ Στεμνίτσης Μηλιώνης· + έκτοτε παρητήθησαν οι Έλληνες των τοιούτων επιχειρήσεων. + + Είπαμεν, ότι η παρουσία του Κοχράνου έβαλεν εις μεγάλην + κίνησιν όλην την Ελλάδα. Εν ώ εκινδύνευεν η Ελλάς, ο ανήρ + ούτος δεν έπαυε κομπορρημονών ότι θα επανωρθούτο η βυζαντινή + αυτοκρατορία, και θ' ανυψούτο η ελληνική σημαία επί της αγίας + Σοφίας· αφ' ού δε ωρκίσθη ενώπιον των εν Τροιζήνι πληρεξουσίων + και ανεδέχθη την υπηρεσίαν, εξέδωκε προκήρυξιν της αυτής + εννοίας (α). + + Αλλ', εν ώ τοιαύτα εκομπορρημόνει, γράμματα στελλόμενα + επανειλημμένως παρά των εν ακροπόλει ελεεινολόγουν την αθλίαν + κατάστασίν των, εξετραγώδουν τας εκ του χειμώνος κακοπαθείας + και ασθενείας, την στέρησιν ιατρών και ιατρικών, την σπάνιν + πολεμεφοδίων και τροφών, και έλεγαν, ότι έπιπτεν αφεύκτως η + ακρόπολις, αν εντός ολίγων ημερών δεν ήρχετο έξωθεν βοήθεια + εις λύσιν της πολιορκίας, ή τουλάχιστον εις αλλαγήν της + πασχούσης φρουράς και εις εξαγωγήν των γυναικών, παιδιών και + αδυνάτων. Αντήχησαν αι λυπηραί αύται ειδήσεις καθ' όλην την + Ελλάδα, και ποτέ η φωνή των πασχόντων Στερεοελλαδιτών δεν + ηκούσθη τόσον εις τα ώτα των Πελοποννησίων· όσον επί του + κινδύνου της ακροπόλεως. Εκτός των προ καιρού εκστρατευσάντων + Κορινθίων υπό τους Νοταράδας, εξεστράτευσαν αλληλοδιαδόχως επί + τη ειδήσει ταύτη 2500 υπό τον Γενναίον, τον Χρύσανθον Σισίνην, + και άλλους άλλων επαρχιών της Πελοποννήσου οπλαρχηγούς· + εμίσθωσε και ο Κοχράνης 1000, τους πλείστους Υδραίους και + Σπετσιώτας, και τους έθεσεν υπό την οδηγίαν του ταγματάρχου + Ουρκουάρτου εις βοήθειαν της ακροπόλεως· εστρατολογήθησαν και + εν Νάξω 200 Κρήτες υπό τον Καλλέργην μεταβάντα εκεί από του + στρατοπέδου· συνεξεστράτευσαν και όλοι οι εν Σαλαμίνι + Στερεοελλαδίται· μετέβησαν εις το στρατόπεδον κατά προτροπήν + του αρχιστρατήγου και οι καθήμενοι δι' αντιζηλίας άπρακτοι εν + Περαχώρα, Λουτρακίω και Καλαμακίω, Σουλιώται· συνηγωνίζοντο + και 180 τακτικοί υπό τον Ιγγλέσην και 26 φιλέλληνες· παρήσαν + και δύο ίλαι η μεν υπό τον Αλμέιδαν, η δε υπό τον Χατσή- + Μιχάλην· ώστε οι εν Αττική συνελθόντες πεζοί και ιππείς + συνηριθμούντο την 10 απριλίου εις 10,000· χάρις δε εις την + συνδρομήν των φιλελληνικών εταιριών, το στρατόπεδον δεν + έπασχεν έλλειψιν τροφών· εδαπάνησε και ο Κοχράνης μέρος όσων + έφερε χρημάτων εις διατήρησιν αυτού. + +Μάρτιος Καθημερινοί σχεδόν ακροβολισμοί Ελλήνων και Τούρκων συνέβαιναν + περί τας Αθήνας. Την δε 22 παραλαβών ο Καραϊσκάκης το ιππικόν + και ικανούς πεζούς υπό τον Μπούσγον εκίνησε προς το μέρος του + Δαφνίου, ως πλησιέστερον της ακροπόλεως, εις εμψύχωσιν των + πολιορκουμένων· και τους μεν πεζούς ετοποθέτησεν εντός του + στενώματος, αυτός δε μετά του ιππικού κατέλαβε τον ελαιώνα. Ο + Κιουταχής ήλθε την αυτήν νύκτα πλησίον της θέσεως εκείνης μεθ' + ικανών πεζών και ιππέων και έμεινεν αφανής όπισθεν των λόφων, + εφ' ών έκειντο τα αντικρύ του μετοχίου οχυρώματά του, σκοπεύων + ίσως να πέση την επαύριον αίφνης επί τους εν μετοχίω· αλλ' + ιδών απροσδοκήτως πλησίον αυτού το ελληνικόν ιππικόν επέπεσε + και έστειλε και μέρος του στρατεύματός του κατά των περί τον + Μπούσγον. Ούτοι προσβληθέντες αίφνης απεμακρύνθησαν, και οι + εχθροί κατέλαβαν το στένωμα. Ωπισθοδρόμησε προς το στένωμα και + το υπό τον Καραϊσκάκην ιππικόν ως αδύνατον ν' αντισταθεί, + σκοπεύον να επανέλθη δι' εκείνης της οδού εις το εν Κερατσηνίω + στρατόπεδον· αλλά ευρόν παρ' ελπίδα την θέσιν προκατειλημμένην + συνήψε τρίωρον μάχην, ελθόντων και άλλων Ελλήνων και Τούρκων + εις επικουρίαν των μαχομένων. Οι Έλληνες διέβησαν το στένωμα + και επανήλθαν εις το στρατόπεδον, αλλά 19 εσκοτώθησαν και + επληγώθησαν, και 14 ίπποι έπεσαν· έπαθαν και οι εχθροί δεινά + παθήματα. Επί του αυτού σχεδόν μέρους συνέβη, αρχομένου του + απριλίου, και άλλη μάχη φονικωτέρα της περί ης ο λόγος αφορμήν + λαβούσα εκ της ανεγέρσεώς τινων οχυρωμάτων. Έπεσαν και κατά + ταύτην 20 Έλληνες, εν οίς και ο Βασίλης Δαγκλής, και + επληγώθησαν 10 εφονεύθησαν και επληγώθησαν και 18 ίπποι και + διεκρίθη υπέρ πάντα άλλον ο Καραγεώργης Βούλγαρος ιππομαχών + μόνος προς πολλούς ιππείς και αριστεύων· έπαθαν και οι Τούρκοι + πολλήν ζημίαν. + + Οι δε έγκλειστοι δεν έπαυαν γράφοντες, ότι η ακρόπολις έπιπτε + δι' έλλειψιν των αναγκαίων, αν εντός ολίγου δεν εβοηθείτο, και + κατηνάγκασαν τας πολιτικάς και πολεμικάς Αρχάς της Ελλάδος να + μη μεταχειρισθώσι τους ασφαλεστέρους τρόπους εις σωτηρίαν + αυτής ως βραδυτέρους, αλλά τους επικινδυνοτέρους ως + ταχυτέρους. Εσχεδίαζεν ο αρχιστράτηγος να φέρη σωτήριον + ανταγωνισμόν δι' αποστολής στρατευμάτων και πλοίων εις τα + παράλια της Αλβανίας και ν' αναγκάση τοιουτοτρόπως τους + πολιορκούντας την ακρόπολιν Αλβανούς να τρέξωσιν εις + υπεράσπισιν των οικιών και συγγενών των· ο Καραϊσκάκης + επεθύμει πάντοτε να καταληφθώσι τα στενά των Θερμοπυλών και ο + Ωρωπός, και κοπή η μετά του στρατοπέδου του Κιουταχή κοινωνία + Θεσσαλίας και Ευβοίας, όθεν εστέλλοντο εις το στρατόπεδον αι + τροφαί και τα άλλα αναγκαία. Αλλά και τα δύο ταύτα σχέδια + εγκατελείφθησαν ως μη ικανά να φέρωσι ταχύ αποτέλεσμα, εξ ού + και μόνου, κατά το γράφειν των εγκλείστων, εκρέματο η σωτηρία + της ακροπόλεως. + +Απρίλιος Την 7 απριλίου κατήρεν έξωθεν του Φαλήρου ναυτική μοίρα, ό + εστι δικάταρτά τινα και η φρεγάτα Ελλάς, φέρουσα τον + αρχιναύαρχον και τον αρχιστράτηγον, οίτινες απέβησαν εις + επίσκεψιν του εν τω στρατοπέδω του Κερατσηνίου Καραϊσκάκη· + επροπορεύετο δε αυτών ελληνική σημαία. Ο Κοχράνης ελάλησε + πολλά διά του διερμηνέως περί της ταχείας λυτρώσεως της + ακροπόλεως, επέμεινεν εις το να πέσωσιν οι Έλληνες όσον τάχιον + εις το εχθρικόν στρατόπεδον προς λύσιν της πολιορκίας, ή + αντικατάστασιν της φρουράς και εισαγωγήν των αναγκαίων, και + μεταξύ λόγων, εμπήξας εις την γην την παρ' αυτώ σημαίαν, είπε + στραφείς προς τους στρατιώτας, «Στρατιώται, όστις εξ υμών + στήσει επί της ακροπόλεως την σημαίαν ταύτην θα λάβει γέρας + χίλια δίστηλα, το δε συνοδεύον τον σημαιοφόρον σώμα + δεκακισχίλια»· μετά την συνέντευξιν ταύτην επανήλθαν ο + στόλαρχος και ο αρχιστράτηγος εις τα πλοία ευφημούμενοι. + + Την δε επαύριον απέβησαν εις Φάληρον οι υπό την οδηγίαν του + Ουρκουάρτου, και συμπαραλαβόντες και τους εκεί υπό τον + Μακρυγιάννην Αθηναίους εκίνησαν προς τα εχθρικά οχυρώματα, και + πολεμούντες επλησίασαν εντός πιστολίας· τόσον δε εφοβήθησαν οι + εχθροί, ώστε έσπευσαν να φέρωσιν εντός του μοναστηρίου τους + έξωθεν βόσκοντας ίππους και άλλα ζώα. Κατά τον ακροβολισμόν + τούτον διαρκέσαντα μέχρι της νυκτός επληγώθησαν 11 Έλληνες. Εξ + εκείνης δε της ημέρας μέχρι της 13 καθημερινοί συνέβαιναν + ακροβολισμοί. Οι δε υπό τον Μακρυγιάννην Αθηναίοι, οι υπό τον + Ιγγλέσην τακτικοί και άλλοι, πλήρεις όλοι ζήλου επροχώρησαν + οχυροποιούντες υπό την υπεράσπισιν του πυρός ελαφρών τινων + κανονίων μέχρι των άκρων του ελαιώνος, προσβάλλοντες και + προσβαλλόμενοι. Την δε 13 χωρίς τινος προμελέτης και εκ μικράς + αιτίας εγένετο σημαντική μάχη. 30 στρατιώται απέβησαν εις το + μεταξύ των λιμένων της Μουνυχίας και του Πειραιώς ακρωτήριον + παρά τον τάφον του Θεμιστοκλέους μετά μεσημβρίαν, και + βοηθούμενοι υπό δύο κανονοφόρων προσέβαλαν εχθρούς τινας + πλησίον της θέσεως εκείνης ωχυρωμένους. Η ολίγων κατ' αρχάς + μάχη εγένετο μετά μικρόν πολλών, και ο Κοχράνης, όστις έτυχε + να ευρεθή την ώραν εκείνην επί της ξηράς και να παρατηρή διά + του τηλεσκοπίου τας θέσεις των εχθρών, ιδών τα γινόμενα και + ενθουσιασθείς, ανέλαβε την αρχηγίαν των παρευρεθέντων + στρατιωτών και ακολουθούμενος παρ' αυτών επροχώρησε προς το + μοναστήριον εκθέτων εαυτόν υπέρ πάντα άλλον εις το πυρ των + εχθρών και καλών τους λοιπούς Έλληνας εις γενικήν μάχην. Η + φωνή του ηκούσθη, και το παράδειγμά του ηλέκτρισεν όλους. + Ώρμησαν οι εν τω Φαλήρω, ώρμησαν και οι εν Κερατσηνίω, + αμιλλώμενοι όλοι ποίοι να φανώσιν ενώπιον τοιούτου ανδρός + ανδρειότεροι των άλλων, επυροβόλησαν συγχρόνως και τα + κανονοστάσια, και άλλα μεν των εχθρικών οχυρωμάτων επάτησαν εξ + εφόδου οι Έλληνες, άλλα δε εγκατέλειψαν οι κατέχοντες αυτά + έμφοβοι, ώστε εν μιας ώρας διαστήματι 9 εχθρικά οχυρώματα + έμεναν υπεξούσια των Ελλήνων, και οι εν αυτοίς εχθροί οι μεν + επανήλθαν εις τα περί την πόλιν στρατόπεδον φεύγοντες, οι δε + κατέφυγαν εις το μοναστήριον· 60 Τούρκοι και 8 Έλληνες ήσαν οι + πεσόντες και παθόντες την ημέραν εκείνην. Μετά την μάχην + ταύτην κατέλαβαν οι Έλληνες όλην την γραμμήν, από Φαλήρου + μέχρι των υψωμάτων του Κορυδαλού, έχοντες εν τω μέσω μόνους + εχθρούς τους εν τω μοναστηρίω, ως 300, αποχωρισθέντας των + άλλων. Τούτου δε γενομένου, μετέφερεν ο Καραϊσκάκης την σκηνήν + του εκ Κερατσηνίου εις Πειραιά· τόσον δε εχάρη και τόσας + ελπίδας συνέλαβεν επί τη νίκη ταύτη ο πρωταίτιος αυτής + Κοχράνης, ώστε κοινοποιών τα κατά την ημέραν εκείνην συμβάντα + τη αντικυβερνητική επιτροπή έλεγεν ότι, αν την επαύριον + εφέροντο οι Έλληνες όπως την ημέραν εκείνην, η πολιορκία + ελύετο. Τω όντι, ο ακράτητος ούτος ανήρ επρόβαλε να κινήσωσι + την επαύριον τα στρατεύματα προς την ακρόπολιν· αλλ' ο + Τσώρτσης και ο Καραϊσκάκης ηναντιώθησαν, μη θέλοντες να + ριψοκινδυνεύσωσι τα πάντα· ο Καραϊσκάκης μάλιστα είπεν, ότι + ούτε βήμα θα επροχώρει, εν όσω οι εχθροί κατείχαν το + μοναστήριον. Δυσηρεστήθη ο Κοχράνης, αλλ' ηναγκάσθη να + παραδεχθή την ορθήν ταύτην γνώμην, και την 14 εκίνησαν οι + Έλληνες επί τους εν τω μοναστηρίω, έφεραν πλησιεστέρον τα + κανόνιά των, μετέφεραν εις Πειραιά την φρεγάταν και άλλα πλοία + και προσέβαλαν το μοναστήριον διά ξηράς και θαλάσσης όλην την + ημέραν κανονοβολούντες και τουφεκίζοντες. Οκτακοσίας κανονίας + έρριψε μόνη η φρεγάτα, ανέτρεψε την οροφήν του μοναστηρίου και + μέρος των τοίχων του, και εφαίνετο ότι έθαπτε τους εγκλείστους + υπό τα επισυσσωρευόμενα ερείπια. Αλλ' όσον μέγας ήτον ο + κίνδυνος, τόσον μεγάλη εφάνη και η ανδρία των κινδυνευόντων· + δις και τρις ώρμησαν οι Έλληνες να κυριεύσωσιν εξ εφόδου το + καταστραφέν μοναστήριον, αλλ' οι 300 γενναίως τους απέκρουσαν· + είναι δε άπορον πώς ο δραστήριος Κιουταχής, καθήμενος αργός εν + τω στρατοπέδω του, και βλέπων τους ατρομήτους πολεμιστάς του + αγωνιώντας, δεν έτρεξεν εις βοήθειαν. Την νύκτα έγεινεν επί τη + αιτήσει της φρουράς του μοναστηρίου ανακωχή, και υπήγαν δύο εξ + αυτής εις την ναυαρχίδα προς συμβιβασμόν, αλλά δεν + εσυμβιβάσθησαν· διότι οι μεν εζήτουν να επανέλθωσιν εις το εν + Αθήναις στρατόπεδόν των φέροντες τα όπλα και τα πράγματά των, + ο δε στόλαρχος τοις εχάριζε μόνον την ζωήν. Διαρκούσης δε της + ανακωχής, ηυτομόλησαν προς τους Έλληνας εκ των εν τω + μοναστηρίω 30 Χειμαριώται Χριστιανοί, συναινούσης όλης της + φρουράς διά την σπάνιν των τροφών. Αλλ' όσον αξιέπαινος εφάνη + η τουρκική φρουρά του μοναστηρίου μαχομένη, τόσον ημαύρωσε την + δόξαν της επί της ανακωχής φονεύσασα τον προς αυτήν σταλέντα + παρά του Ουρκουάρτου και φέροντά τινας επί συμβιβασμώ + προτάσεις· επυροβόλησε δε μετά ταύτα και τους εν τω πλοιαρίω + της ναυαρχίδος φέροντι υπό λευκήν σημαίαν τον γραμματέα του + στολάρχου. Η διττή αύτη ανόσιος πράξις διήγειρε δικαίαν + αγανάκτησιν κατά των εν τω μοναστηρίω. Εφρύαττε δε κατ' εξοχήν + ο Κοχράνης, ο προτού θαυμάζων την ανδρίαν των, εκάλει τους + Έλληνας εις έφοδον και εξολόθρευσίν των ως παρασπόνδων, και + δεν ήθελε πλέον ν' ακούη συμβιβασμόν· και επειδή οι Έλληνες + δεν επέπιπταν, τους επέπληττε, τους ύβριζεν ως ανάνδρους και + ηπείλει ότι, αν δεν εκυρίευαν αμέσως το μοναστήριον, θ' + ανεχώρει. Ηγανάκτησαν οι οπλαρχηγοί υβριζόμενοι· ηγανάκτησε + και αυτός ο Καραϊσκάκης και στραφείς προς τους οργήν πνέοντας + συναδέλφους του, «βλέπω» , τοις είπεν, «ότι κακά θα τα πάμε με + τούτους τους φράγκους· φοβούμαι πως θα μας χάσουν με την + αβασταγιά τους· αλλά πρέπει να τους οικονομήσωμεν». Ο Κοχράνης + δεν ανεχώρησεν ως ηπείλησεν, αλλ' εγκοτών, διότι δεν + εισηκούετο, απεχωρίσθη και εκάθητο εντός του πλοίου του· αν + είχεν όμως υπομονήν μίαν ημέραν, η απλή πολιορκία ήρκει εις + την άνευ εφόδου και άνευ παραμικρού πυροβολισμού πτώσιν του + μοναστηρίου, διότι μόλις είχαν οι έγκλειστοι μιας ημέρας + τροφήν, και η συγκοινωνία αυτών και του στρατοπέδου των ήτο + διακεκομμένη. Αλλ' ο ανυπόμονος λόρδος εθεώρει μίαν ημέραν ως + ολόκληρον έτος, διά τούτο την επαύριον περί την μεσημβρίαν + ήρχισαν εκ νέου προς ευχαρίστησίν του οι κατά του μοναστηρίου + κανονοβολισμοί, ανεγερθέντος εφ' εσπέρας άλλου κανονοστασίου. + Οι Τούρκοι κατεστενοχωρηθησαν και εζήτησαν εκ νέου + συμβιβασμόν. Αποχωρισθέντος του Κοχράνου, ανέλαβε την + διεύθυνσιν των πραγμάτων ο αρχιστράτηγος, ανήρ μέτριος και + ειδήμων του τρόπου του πολεμείν των Ελλήνων. Ούτος έδωκεν + άδειαν τω Καραϊσκάκη να διαπραγματευθή τα του συμβιβασμού και + δεχθή τους όρους ους απέρριψε προ ολίγου ο Κοχράνης. Επ' + αυτοίς τοις όροις εγένετο ο συμβιβασμός, και την 16 ο + Καραϊσκάκης, αφ' ού παρέλαβε τας σημαίας των υποσπόνδων, τους + κατέταξε μετά την μεσημβρίαν έμπροσθεν του μοναστηρίου κατά το + προς την ξηράν μέρος, και εις ασφάλειαν έβαλε τους ιππείς + μεταξύ αυτών και του κατέχοντος τας πλησίον θέσεις ελληνικού + στρατεύματος· ησφάλισε δε και τας άλλας πλευράς των, και εν τω + κέντρω ετέθησαν επί τη αιτήσει των υποσπόνδων ο Καραϊσκάκης, ο + Τσαβέλλας, ο Βάσσος και άλλοι οπλαρχηγοί ως όμηροι. Κατά τον + τρόπον τούτον ήρχισαν οι υπόσπονδοι να βαδίζωσι τακτικώς προς + το στρατόπεδόν των· αλλά μόλις απεμακρύνθησαν ολίγα βήματα, + και χιλιάδες στρατιωτών Ελλήνων επάτησαν το κενωθέν + μοναστήριον επ' ελπίδι λαφυραγωγίας· μη ευρόντες δε εν αυτώ + ό,τι επροσδόκων, παρηκολούθουν τους αναχωρούντας πονηρά + βουλευόμενοι. Αφ' ού δ' έφθασαν οι υπόσπονδοι εις το παρά τω + λιμένι αλίπεδον, ήπλωσέ τις των Ελλήνων χείρα εις αρπαγήν της + σπάθης ενός αυτών· ούτος τον απέκρουσεν· ο Έλλην δεν παρητήθη + του σκοπού του, ο Τούρκος επιστόλισε τον Έλληνα, και ο Έλλην + ετουφέκισε τον Τούρκον. Τότε οι παρακολουθούντες και ζητούντες + αφορμήν καταστροφής και λαφυραγωγίας προσέβαλαν αδιακρίτως + τους μηδέν πταίσαντας υποσπόνδους τουφεκίζοντες· + αντετουφέκισαν και ούτοι, και η ταραχή και η σύγχυσις + διεχύθησαν παντού εν τω άμα. Ο Καραϊσκάκης και οι λοιποί + αρχηγοί, οι εν μέσω των πασχόντων εχθρών, έτρεχαν φωνάζοντες + εις συστολήν των φονέων, αλλ' ούτε τους ήκουέ τις ούτε + εσυλλογίζετο ότι εκινδύνευαν ως υποχείριοι των αδίκως + θανατουμένων και ως εγγυηταί της ζωής των. Καταδιωκόμενοι, + φονευόμενοι και αμυνόμενοι όπως εδύναντο οι Τούρκοι, έφθασαν + πλησίον των δύο τελευταίων οχυρωμάτων του ελληνικού + στρατοπέδου κατεχομένων του μεν παρά Σουλιωτών υπό τον Κώσταν + Μπότσαρην, του δε παρά Πελοποννησίων υπό τον Νικήταν· όχι δε + μακράν των οχυρωμάτων τούτων διέμενεν η προφυλακή του + τουρκικού στρατοπέδου κατέχουσα λόφον ωχυρωμένον διά κανονίων. + Και οι μεν περί τον Μπότσαρην και Νικήταν αφήσαντες εντός των + οχυρωμάτων τινάς των στρατιωτών έτρεξαν μετά των λοιπών προς + λύτρωσιν των πασχόντων απωθούντες τους ανηλεείς καταδιώκτας· + αλλ' οι κατέχοντες τον λόφον εχθροί, βλέποντες την ορμήν και + την απείθειαν των Ελλήνων και υποπτεύοντες μη ορμήσωσι και επ' + αυτούς, εκανονοβόλουν αδιακρίτως επί του σωρού φονεύοντες + εχθρούς και φίλους· εντεύθεν επερίσσευσε το κακόν, και έως ου + έφθασαν οι καταδιωκόμενοι εις τον λόφον, όπου ηύραν σωτηρίαν, + 200 εξ αυτών εθυσιάσθησαν υπό το πυρ εχθρών και φίλων. + + Ημέρα αγανακτήσεως και βαρυθυμίας ήτο διά τους αρχηγούς και + τους οπλαρχηγούς του ελληνικού στρατοπέδου η βδελυρά εκείνη + ημέρα, και παρ' ολίγον έφερε την διάλυσιν όλου του + στρατοπέδου. Ο Κοχράνης, όστις εκάθητο άπρακτος εν τω πλοίω + του, διέταξε να αποχωρισθώσι του ελληνικού στρατοπέδου επί της + εξόδου των υποσπόνδων όλοι οι υπό τας οδηγίας του + Υδραιοσπετσιώται, διό και δεν συνεμέθεξαν της μιαράς πράξεως· + περί πολλού δε ποιούμενος να γένη πασίγνωστον, ότι αθώος ήτο + του παρασπόνδως χυθέντος αίματος, εκήρυξεν ότι ουδείς των περί + αυτόν ενείχετο εν τη μιαιφονία, ουδ' αυτός εν τη συνθήκη· ο + Τσώρτσης έπεσε και αυτός εις άκραν αθυμίαν και υποπτεύων άλλα + τοιαύτα και θέλων να προφυλάξη την υπόληψίν του έστειλε την + παραίτησίν του κατακρίνων πικρώς το γεγονός· ο δε + συναγωνιζόμενος Γόρδων ανεχώρησε διά την αιτίαν ταύτην από του + στρατοπέδου· παρητήθησαν της υπηρεσίας και άλλοι δευτερεύοντες + φιλέλληνες· ηρρώστησεν εκ της υπερβολικής θλίψεώς του και ο + Καραϊσκάκης· ο δε Κιουταχής μαθών τα γενόμενα, «ο Θεός» είπε, + «δεν θ' αφήσει την μιαιφονίαν ατιμώρητον». + + Εν τούτοις κατήντησαν τα πάντα εις άκραν παράλυσιν εξ αιτίας + της βδελυράς ταύτης πράξεως. Εξετάσεως δε γενομένης εις + εύρεσιν των πρωταιτίων, εφυλακίσθη ο πάντη αμέτοχος της + μιαιφονίας Ιωάννης Νοταράς φωραθέντων ως πρωταιτίων αυτής + τινών των στρατιωτών του. Μετά πολλάς δε εξηγήσεις και + κοινοποιήσεις της κυβερνήσεως εις καταπράυνσιν του + αρχιστρατήγου και του στολάρχου, απεφάσισαν όλοι να παραδώσωσι + το γεγονός εις την λήθην, και ήρχισαν εκ νέου να φροντίζωσι + περί της σωτηρίας της ακροπόλεως· έσπευσαν δε προ παντός άλλου + να στείλωσι προς τους εγκλείστους αγγελιαφόρον εις εμψύχωσίν + των. + + Μετά την πτώσιν του μοναστηρίου, ο Κοχράνης επέμενεν έτι + μάλλον εις το πρώτον του σχέδιον, ό εστι να πέση το ελληνικόν + στρατόπεδον εις το εχθρικόν άνευ αναβολής, ώστε αν δεν το + διεσκόρπιζε και δεν έλυε διά μιας την πολιορκίαν, να ήνοιγε + καν την οδόν της ακροπόλεως προς αντικατάστασιν της φρουράς + και εισαγωγήν των αναγκαίων· αλλ' ο Καραϊσκάκης απεδοκίμαζε το + σχέδιον τούτο και κατ' αρχάς και τότε ως δυνάμενον, αν + απετύγχανε, να φέρη την καταστροφήν όλου του ελληνικού + στρατοπέδου, και επισπεύση μάλλον ή εμποδίση την πτώσιν της + ακροπόλεως· έλεγε δε εις υποστήριξιν της γνώμης του, ότι η + άγουσα εις αυτό από των τριών πύργων, όπου επρόκειτο ν' αποβή + το εις ανάβασιν στράτευμα, ήτο μεν η συντομωτέρα οδός, αλλ' + ήτο και η κινδυνωδεστέρα, ως όλη πεδινή, όλη άδενδρος, και όλη + επιτηδειοτάτη εις τα κινήματα του πολυαρίθμου εχθρικού + ιππικού· ότι, εν ώ επρόκειτο να εισαγάγωσι τροφήν εις την + πεινώσαν ακρόπολιν και πυρίτιδα, το στρατόπεδον μόλις είχε την + εις καθημερινήν του χρήσιν αναγκαίαν τροφήν, η δε πυρίτις, + ούσα εξ ής ελαφυραγώγησαν τα ελληνικά πλοία εσχάτως εν τω + κόλπω του Βώλου, ήτο κακίστης ποιότητος, και ότι εν ώ + αναγκαίον ήτο να οχυρωθώσι διά μιας πλησίον της ακροπόλεως οι + μέλλοντες να εκστρατεύσωσιν, αν εμποδίζετο παρά των εχθρών η + εις αυτήν ανάβασις, ο ενυπάρχων αριθμός πτυαρίων και αξινών + ήτο πάντη ανεπαρκής. Τοιαύτα έλεγεν ο Καραϊσκάκης εις + ματαίωσιν του ολεθρίου τούτου σχεδίου, και τας ορθάς του + ταύτας παρατηρήσεις υπεστήριζε θερμώς και ο αρχιστράτηγος. + Αλλ' ο Κοχράνης δεν έδιδεν ώτα ακοής και ό,τι έλεγεν ήθελε και + να γίνεται. Εις μάτην η συνέλευσις τω έδωκεν εξουσίαν μόνον + επί της θαλάσσης· αυτός ήρπασε και την επί της ξηράς· «όπου + εγώ άρχω» έλεγε, «πάσα αρχή παύει»· πρό τινων ημερών τον + εζήτησαν πλοία εις μετακομιδήν μέρους των εν Πειραιεί + στρατευμάτων κατά τον Ωρωπόν εις αντιπερισπασμόν, αλλ' + απέρριψε την αίτησιν αποκριθείς, ότι τα υπό την οδηγίαν του + πλοία ήσαν πάντοτε έτοιμα να μετακομίσωσι στρατεύματα + πλησιέστερον του εχθρού, όχι μακρύτερον. Επειδή δε ενόησεν ότι + οι Έλληνες επροσδόκων παρά της θαυματουργού του αντιλήψεως την + σωτηρίαν των, κατεχράτο της προς αυτόν υπολήψεως αυτών και, + οσάκις αντέτεινέ τις εις τας ορέξεις του, ηπείλει ν' + αναχωρήση, ό εστι κατά τας τότε ιδέας των ανθρώπων ν' αφήση + την Ελλάδα να χαθή. Τοιούτος ήτον ο Κοχράνης, άγων και φέρων + κατά το δοκούν τα πράγματα και εις ουδέν λογιζόμενος την + γνώμην των ειδημονεστέρων του. + + Δεκτού γενομένου διά τους ανωτέρω λόγους του τολμηρού τούτου + σχεδίου, οι Έλληνες κατεγίνοντο σπουδαίως εις εκτέλεσιν. Η + άνοδος εις την ακρόπολιν επρόκειτο να γένη διά του μέρους των + τριών πύργων, δι' ού ανέβησαν άλλοτε ευτυχώς οι περί τον + Φαβιέρον· αλλ' εθεωρήθη συγχρόνως αναγκαίον να προκαταληφθώσι + πολεμικαί τίνες θέσεις προς το άλλο μέρος πλησιεστέρον όσον + δυνατόν των κατεχόντων τον ελαιώνα εχθρών εις αντιπερισπασμόν. + Επί τω σκοπώ τούτω έπεσάν τινες των Ελλήνων εις την πεδιάδα + την επ' αριστερά της από Πειραιώς εις Αθήνας λεωφόρου την + νύκτα της 18, και τοποθετηθέντες τινές αυτών εις προφύλαξιν + από ενδεχομένης επιδρομής των κατά το μέρος του Δαφνίου + φυλαττόντων εχθρών, εγκατεσκεύασαν έν οχύρωμα· κατεσκεύασαν + και άλλο την ακόλουθον νύκτα πλησιεστέρον της πόλεως και το + εδυνάμωσαν διά δύο κανονίων· κατεσκεύασαν και τρίτον επί της + εισόδου του ελαιώνος, και τοιουτοτρόπως απήλασαν τους εχθρούς + εξ όλης σχεδόν της μεταξύ του ελαιώνος και του Πειραιώς + πεδιάδος. Τοιαύτα έργα ήσαν εις άκρον ωφέλιμα, διότι δι' αυτών + επροχώρουν οι Έλληνες προς την πόλιν προφυλαττόμενοι· αλλ' η + σπάνις των εις οχύρωσιν εργαλείων εμπόδιζε την ταχείαν + πρόοδον· δεν εθεωρούντο δε ουδέ ανάλογοι αι εργασίαι αύται + προς την επικειμένην ανάγκην. Την 21 συνεσκέφθησαν εκ δευτέρου + οι οπλαρχηγοί υπό την προεδρίαν του Καραϊσκάκη περί του + σχεδίου της εις την ακρόπολιν αναβάσεώς των· αλλ' ουδείς και + τότε, εκτός του Μακρυγιάννη, ηγόρευσεν υπέρ αυτού· και + στρατηγοί και στρατιώται απηρέσκοντο φοβούμενοι δικαίως το + πολυάριθμον ιππικόν του εχθρού· αλλ' έπρεπε να γένη το θέλημα + του Κοχράνου· διά τούτο προσδιώρισαν επί του συμβουλίου τα εις + ανάβασιν προς την ακρόπολιν σώματα, ώρισαν εις τούτο την νύκτα + της 22, ειδοποίησαν διά του αρχιστρατήγου τον Κοχράνην, τω + παρήγγειλαν να έχη έτοιμα τα πλοία του επί μεταβιβάσει των + στρατιωτών την ορισθείσαν ώραν εις τους τρεις πύργους, και + διέταξαν όλα τα στρατεύματα να ησυχάσωσιν όλην την ημέραν της + 22 και απέχωσι παντός ακροβολισμού. Εχάρη χαράν μεγάλην ο + Κοχράνης μαθών τα αποφασισθέντα, και συγχαίρων τους + παρεστώτας, «θα γευματίσωμεν λοιπόν», είπε, «την 23 εν τη + ακροπόλει!» + + Δεξιά της από του Πειραιώς εις την πόλιν των Αθηνών λεωφόρου + όχι μακράν της θαλάσσης ήσαν τρία οχυρώματα εχθρικά· το + δυνατώτερον αυτών, το και πλησιεστέρον του Φαλήρου, ήτο μάνδρα + επί τόπου πεδινού· τινές των κατά το Φάληρον Κρητών, αφ' ού + έφαγαν και έπιαν, εκίνησαν την 22 παρά την δοθείσαν διαταγήν + κατά των εν τη μάνδρα εχθρών. Ακουσθείς ο τουφεκισμός + εφείλκυσε πολλούς, και ο ακροβολισμός κατήντησε μετ' ολίγον + μάχη· επέδραμαν σωρηδόν οι κατά το Φάληρον εις υπεράσπισιν των + οικείων και εδοκίμασαν να κυριεύσωσιν εξ εφόδου την μάνδραν· + αντεπέδραμαν και πολλοί Τούρκοι ιππείς και πεζοί των κατά το + Δαφνί προς αντίκρουσιν αυτών· έδραμαν και διάφοροι άλλοι + οπλαρχηγοί Έλληνες επί σκοπώ να επαναγάγωσι τους στρατιώτας + εις τας θέσεις των· αλλ' ο πόλεμος όχι μόνον δεν έπαυεν, αλλ' + επί μάλλον εξήπτετο. Ο πάντοτε φιλάσθενος και υπέρ το σύνηθες + ασθενών τότε Καραϊσκάκης, όστις έτυχε να πίη την ημέραν + εκείνην ιατρικόν, εκοιμάτο καθ' ήν ώραν εγίνετο η μάχη· + εξυπνήσας δ' εκ της πολλής ταραχής και του σφοδρού + τουφεκισμού, και αναβάς τον ίππον του, έδραμε προς το πεδίον + της μάχης συνοδευόμενος υπό πολλών εφίππων αξιωματικών και του + ατάκτου ιππικού· σκοπεύων δε να καταπαύση τον πόλεμον και + επαναφέρη τους Έλληνας εις τας θέσεις των περιεφέρετο και + διέταττε τους πολεμούντας Έλληνας να υποχωρήσωσι και + ετοιμασθώσιν εις την προσεχή νυκτερινήν ανάβασιν προς την + ακρόπολιν· αλλ', εν ώ εχώρει προς την μάνδραν, ετουφεκοβολήθη· + ησθάνθη ότι η βολή ήτο βαρεία, αλλά διέμεινεν έφιππος έως ου, + επανελθόντων εις τα ίδια των στρατιωτών, επανήλθε και αυτός + εις την σκηνήν του. Ηρίστευσε την ημέραν εκείνην το ελληνικόν + ιππικόν συναντήσαν ίλην του εχθρικού· 17 Έλληνες εφονεύθησαν + και επληγώθησαν· επληγώθησαν και ο Νικήτας, ο Λεχουρίτης, ο + Μπαϊρακτάρης και ο Άγγλος Βιτκόμπος, και απεκόπη η δεξιά του + Παναγιώτη Χρυσανθοπούλου, του και Κακλαμάνου, υπασπιστού του + Χατσή-Μιχάλη. + + Αφ' ού δ' επανήλθεν ο Καραϊσκάκης εις την σκηνήν του, τον + κατεβίβασαν από του ίππου οι περί αυτόν χειροκράτητον, τον + εψηλάφησεν ο χειρουργός και ηύρεν ότι επληγώθη θανασίμως εις + τον βουβώνα· τότε τον μετέφεραν εις το εν τω Φαλήρω πλοίον του + αρχιστρατήγου, και στρώσαντες τάπητα επί του εδάφους του + δωματίου τον απέθεσαν εν μέσω των οικείων του. Ο Καραϊσκάκης, + αν και ο χειρουργός του απέκρυψε την αλήθειαν, ενόησεν ότι όχι + μόνον η πληγή του ήτο θανατηφόρος, αλλ' ότι ολιγόωρος ήτο και + η ζωή του· δι' ό εκάλεσεν του πλοίου αμέσως τον πνευματικόν, + εξωμολογήθη, μετέλαβεν, εζήτησε συγχώρησιν παρ' όλων των + περιεστώτων και παρήγγειλε να τον θάψωσιν εν τη κατά την + Σαλαμίνα εκκλησία του αγίου Δημητρίου· αφ' ού δε ετέλεσε τα + νενομισμένα ως χριστιανός, ελάλησε προς τους περιεστώτας και + ως πατριώτης και ως πατήρ. Και ως πατριώτης μεν είπε να μη + δειλιώσι, να έχωσι τας ελπίδας των εις την εξ ύψους αντίληψιν, + να δοξάσωσι και εις το εξής την πατρίδα καθώς την εδόξασαν + μέχρι τούδε, και να ήναι βέβαιοι ότι η Ελλάς, όσα και αν πάθη, + θ' αποτινάξει επί τέλους τον ζυγόν. Ως πατήρ δε παρήγγειλε να + συστήσωσιν εξ ονόματός του εις την αγάπην και προστασίαν της + κυβερνήσεως τα τέκνα του· διετήρησε δ' εν μέσω δριμυτάτων + πόνων τας φρένας του υγιείς και τον λόγον του ακραιφνή μέχρι + της γ' ώρας μετά το μεσονύκτιον· την δε δ' εξέπνευσε, και την + επαύριον μετεκομίσθη ο νεκρός εις Σαλαμίνα και ετάφη όπου + παρήγγειλεν. Οι δε εν Τροιζήνι πληρεξούσιοι, μαθόντες το μέγα + δυστύχημα, κατέβησαν απαξάπαντες εις την παραλίαν αντικρύ του + Πόρου, μετέβησαν εκεί και τα μέλη της αντικυβερνητικής + επιτροπής, και ετελέσθησαν όσον δυνατόν μεγαλοπρεπή μνημόσυνα. + Τοιούτον περιστατικόν αφήρπασεν εκ μέσου του στρατοπέδου τον + Καραϊσκάκην, καθ' ήν ώραν είχεν η πατρίς τόσην ανάγκην αυτού. + + Είδαμεν τον άνδρα τούτον ένα των λαμπρών προμάχων της + πατρίδος, αρχομένου του αγώνος· αλλά τα στίγματα της δουλείας + και αι εκ νεαράς ηλικίας κακαί έξεις δεν εξαλείφονται εν μια + ημέρα· διά τούτο τον είδαμεν μετ' ολίγον παρεκτραπέντα του + προς την πατρίδα καθήκοντος και ορεγόμενον επαρχιακής Αρχής + υπό τουρκικήν εξουσίαν. Και εν τούτοις και εν άλλοις + επιλήψιμος ήτον η διαγωγή του, και επιλήψιμον την ωμολόγει + παρρησία και αυτός. Παρέτυχαν εν τω θαλασσοπύργω του Ναυπλίου, + καθ' ήν ώραν ανεδείχθη γενικός αρχηγός, μέλη τινά της + επιτροπής της συνελεύσεως, εν οίς και ο διά την εμβρίθειάν του + και τον χαρακτήρα του τιμώμενος Βασίλης Μπουντούρης· ούτος + αποτεινόμενος προς τον νεοχειροτόνητον αρχηγόν «δεν έκαμες» , + τω είπεν «έως ώρας το χρέος σου προς την πατρίδα, Καραϊσκάκη· + ο θεός να σε φωτίση να το κάμης εις το εξής». «Δεν το + αρνούμαι», απεκρίθη ευπαρρησιάστως ο Καραϊσκάκης, «όταν θέλω + γίνομαι άγγελος, και όταν θέλω γίνομαι διάβολος · έχω απόφασιν + να γένω εις το εξής άγγελος» και τω όντι, αναδειχθείς γενικός + αρχηγός ησθάνθη διά όλον το μεγαλείον της υψηλής του αξίας, + προσηλώθη αναποσπάστως εις την εθνικήν του δόξαν, διεκρίθη ως + ουδείς άλλος, και εν μέσω δεινής απορίας εφείλκυσε πλήθη + πεινώντων και γυμνητευόντων και τους ωδήγησεν εις την δόξαν, + όχι θεραπεύων αλλά χαλινών τας ορέξεις των και απαγορεύων τας + καταχρήσεις των· αναφαίνεται δε η αξία του ανδρός έτι μάλλον, + όταν αναπολήση τις οποία τα κατά την στερεάν Ελλάδα, καθ' ήν + ημέραν παρέλαβε την Αρχήν, και οποία, καθ' ήν ημέραν + ετελεύτησεν· εξασθενήσαντα τον αγώνα ανέρρωσε, και πεσούσαν + την στερεάν Ελλάδα ανήγειρεν· ουδείς δε αυτού αποθανόντος + άξιος διάδοχος εφάνη, και η δι' αυτού ανεγερθείσα στερεά Ελλάς + μετέπεσεν εις δουλείαν. Εθαύμαζαν τον Καραϊσκάκην και αυτοί οι + πολέμιοι· «ένα Ρεσίτην» (τον Κιουταχήν), έλεγαν, «έχουν οι + Τούρκοι, και ένα Καραϊσκάκην οι Έλληνες· δύο λέοντες πολεμούν, + και άδηλον τις θα καταβάλει τον άλλον». Πολλοί οι επί του + αγώνος διακριθέντες κατά την στερεάν Ελλάδα οπλαρχηγοί· αλλ' ο + Καραϊσκάκης ανεδείχθη στρατηγικώτερος πάντων και αρχικώτερος. + + Εν ώ δε εψυχομάχει, και όλον το στρατόπεδον ήτον εν άκρα + αθυμία, ο Κοχράνης, επιμένων εις την εκτέλεσιν του σχεδίου + του, συνήθροισεν, ελθούσης της εσπέρας, τους εγκριτωτέρους + οπλαρχηγούς εν Μουνυχία και τους ηρώτησεν αν ήσαν έτοιμοι να + κινήσωσιν. Ήτον η πρώτη φορά καθ' ήν έλειπεν ο γενναίος και + συνετός Καραϊσκάκης από του συμβουλίου, και η εκ της απουσίας + τοιούτου πολεμάρχου κατήφεια εκάλυπτε τα πρόσωπα των παρόντων + οπλαρχηγών ειδότων ότι μετ' ολίγας ώρας απεχωρίζοντο αυτού διά + παντός· ουδείς απεκρίθη κατ' αρχάς εις την ερώτησιν του + Κοχράνου, τινές δε και υπεψιθύρισαν ότι υπέθεσαν ότι εκλήθησαν + εις ακρόασιν παραμυθητικών λόγων εκ στόματος του στολάρχου διά + το μέγα δυστύχημά των· αλλ', επαναλαβόντος του Κοχράνου την + αυτήν ερώτησιν, απεκρίθησαν ότι δεν ήσαν έτοιμοι, ότι το + στράτευμα ήτον εις αταξίαν, ότι άλλοι κατεγίνοντο να θάψωσι + τους φονευθέντας, άλλοι να περιποιηθώσι τους πληγωθέντας, και + ότι όλοι επεθύμουν να μη αποχωρισθώσι του αρχηγού των εν όσω η + ψυχή δεν απεχωρίζετο του σώματός του, και να λάβωσι + τουλάχιστον καιρόν να τον ασπασθώσι τον τελευταίον ασπασμόν. + Ωργίσθη ο Κοχράνης ακούσας ταύτα και επανήλθεν εις το πλοίον + του απειλών κατά την συνήθειάν του ν' αναχωρήση. Αλλ' οι + οπλαρχηγοί θεωρούντες ότι η αναχώρησίς του θα επέφερε την + διάλυσιν του στρατοπέδου και την πτώσιν της ακροπόλεως, + έσπευσαν διαπρεσβεύσαντες να τον δυσωπήσωσιν, υποσχεθέντες ότι + εκινούντο αφεύκτως την επαύριον. Τω όντι την επαύριον + συνήχθησαν όλοι οι οπλαρχηγοί υπό την σκηνήν του Βάσσου, + παρέστη και ο αρχιστράτηγος, και απεφασίσθη να επιβιβασθώσι το + εσπέρας εις τα πλοία· διωρίσθη δε προσωρινός αρχηγός των + απομενόντων στρατευμάτων ο Τσαβέλλας, και παρηγγέλθη να κινηθή + προς την πόλιν διά του ελαιώνος εις αντιπερισπασμόν, καθ' ήν + ώραν εκινούντο οι άλλοι διά του μέρους των τριών πύργων προς + την ακρόπολιν. Και ούτοι μεν, ως προσδιωρίσθησαν, + συνηριθμούντο 3000, εν οίς και οι τακτικοί και οι φιλέλληνες· + οι δε απομένοντες υπό τον Τσαβέλλαν 7000, εν οίς και οι + ιππείς. Βασιλεύσαντος δε του ηλίου, ήρχισαν να επιβιβάζωνται + οι 3000 οι μεν εν τω λιμένι της Μουνυχίας, οι δε εν τω του + Φαλήρου· ήσαν δε υπό τους οπλαρχηγούς, Μακρυγιάννην, Βάσσον, + Ιωάννην Νοταράν, Παναγιώτην Νοταράν, Καλλέργην, Χριστόδουλον + Ποριώτην, Κώσταν Μπότσαρην, Βέικον, Δράκον, Γεώργην Τσαβέλλαν, + Ντούσαν, Νικολόν Ζέρβαν, και τον Ιγγλέσην επί των τακτικών· + όλοι δε οπλαρχηγοί και στρατιώται, μηδενός εξαιρουμένου, ήσαν + πεζοί, και έκαστος αυτών ενωτοφόρει τα αναγκαία πολεμεφόδιά + του και διήμερον τροφήν. + + Ήσαν σχεδόν μέσαι νύκτες, και επιβιβασμένοι δεν ήσαν εισέτι + όλοι διά την σπάνιν των αναγκαίων λέμβων· σκοτεινή δε ήτον η + νυξ εκείνη και άκρα νηνεμία επεκράτει καθ' ήν ώραν απέπλευσαν + της Μουνυχίας και του Φαλήρου, ώστε μόλις περί την ώραν μετά + το μεσονύκτιον έφθασαν εις τους τρεις πύργους και απέβησαν + ατάκτως υπ' ουδενός αρχηγίαν· ώστε απέτυχεν εξ αυτής της αρχής + το σχέδιον της προς την ακρόπολιν νυκτερινής και αφανούς + αναβάσεώς των. Ατάκτως και ανάρχως αποβάντες, ατάκτως και + ανάρχως εστράτευσαν· και οι μεν πλείστοι των Σουλιωτών και οι + Κρήτες ετοποθετήθησαν παρά τον λόφον του Μουσείου εν μια και + τη αυτή θέσει· όπισθεν δε αυτών επί μιας και της αυτής γραμμής + αλλ' επί τριών χωριστών θέσεων ετοποθετήθησαν οι περί τους + Νοταράδας, οι Αθηναίοι και οι τακτικοί έχοντες δύο κανόνια· + όπισθεν δε της γραμμής ταύτης οι περί τον Βάσσον, όπισθεν δε + αυτών οι περί τον Μπότσαρην, και όπισθεν τούτων οι άλλοι μέχρι + του προς τον αιγιαλόν ναού του αγίου Γεωργίου, ον κατέλαβαν οι + περί τον Ποριώτην· ώστε οι οπισθινοί απείχαν τρία μίλια των + εμπροσθινών και ήσαν όλοι διασκορπισμένοι εις 13 θέσεις· μη + έχοντες δε ειμή 120 πτυάρια και αξίνας, και αναγκαζόμενοι διά + το κατεπείγον της ώρας να οχυρωθώσιν όλοι συγχρόνως, + μετεχειρίζοντο εις εξόρυξιν οι μεν τακτικοί τας λόγχας των οι + δε άτακτοι τα κοντάριά των. + + Μόλις έφεξε και είδεν η εχθρική σκοπιά τα των Ελλήνων και + έσπευσε να ειδοποιήση το στρατόπεδον. Ανατείλαντος δε του + ηλίου, συνεσωρεύθησαν πάμπολλοι εχθροί, πεζοί και ιππείς, + πολλαχόθεν περί την πόλιν και προς τον όχθον του Μουσείου. Ο + Κιουταχής δεν ήθελε να πιστεύση ότι τόσον ολίγοι, όσοι + εφαίνοντο οι επερχόμενοι, ήλπιζαν να λύσωσιν αυτοί μόνοι την + πολιορκίαν, και ενόμιζεν ότι επρόκειτο και οι εν Πειραιεί και + οι εν Κερατσηνίω απολειφθέντες να κινηθώσι ταυτοχρόνως, να + εξορμήσωσι δε και οι εν τη ακροπόλει· διά τούτο έμεινεν + ακίνητος, παρατηρών τι τέξεται η επιούσα ώρα, καταβιβάζων + ακαταπαύστως εκ Πατησίων στρατεύματα, κανονοβολών άνωθέν τινος + λόφου κειμένου μεταξύ του ναού του Ολυμπίου Διός και του + Υμηττού τα ελληνικά οχυρώματα, και αντικανονοβολούμενος υπό + των τακτικών. Περί δε την μεσημβρίαν, ό εστιν αφ' ού είδεν ότι + ουδείς των υπό τον Τσαβέλλαν ή των εν τη ακροπόλει εκινείτο, + διέταξε την εξ εφόδου κυρίευσιν του παρά τον λόφον του + Μουσείου οχυρώματος. Το οχύρωμα τούτο, ασθενές και χαμηλόν ως + εκ του προχείρου κατασκευασθέν, έκειτο εν κακίστη θέσει, διότι + είχεν έμπροσθεν του λόφον. Οι εχθροί, 2000 πεζοί και 600 + ιππείς, συρρεύσαντες όπισθεν του λόφου, αφανείς και + ανενόχλητοι, ανεφάνησαν αίφνης και ώρμησαν εν πρώτοις οι πεζοί + εις το οχύρωμα· αλλά πολλοί αυτών υπό τον πυροβολισμόν των εν + αυτώ έπεσαν, και οι λοιποί υπεχώρησαν. Διαρκούσης δε της + εφορμής, οι ιππείς κατέλαβαν την δεξιάν πλευράν του + οχυρώματος· και αφ' ού είδαν την αποτυχίαν των πεζών, + απολύσαντες όλοι διά μιας τους ίππους των εισεπήδησαν ξιφήρεις + και αλαλάζοντες· επανήλθαν τότε και οι υποχωρήσαντες πεζοί και + εισεπήδησαν και αυτοί. Οι Έλληνες μόλις επρόφθασαν και + εκένωσαν τα τουφέκιά των και τον τουφεκισμόν διεδέχθη + διαξιφισμός φονικώτατος· 350 ήσαν οι Έλληνες· 2 μόνον + εζωγρήθησαν, ο Δράκος και ο Καλλέργης, θραυσθέντων του + βραχίονος του πρώτου και του ποδός του δευτέρου· 25 δε + διεσώθησαν φεύγοντες, οι δε λοιποί όλοι εχάθησαν, σφάζοντες, + σφαζόμενοι και υπό των ίππων ποδοπατούμενοι. Μετά την + καταστροφήν των εν τω πρώτω οχυρώματι οι Τούρκοι ώρμησαν εις + τας επί της ακολούθου γραμμής τρεις θέσεις και έτρεψαν τους εν + αυταίς εις φυγήν. Εξ αυτών μόνοι οι τακτικοί αντέστησαν· 156 + εκ των 186 γενναίως μαχομένων απωλέσθησαν, εν οίς και ο άξιος + αυτών αρχηγός, 4 δε εκ των 20 φιλελλήνων διεσώθησαν. Η δε + τροπή των επί της γραμμής ταύτης επέφερε την τροπήν όλων. + Έλληνες και Τούρκοι έτρεχαν προς τον αιγιαλόν, οι μεν + διώκοντες οι δε διωκόμενοι· οι πεζοί έπιπταν υπό το ξίφος των + ιππέων, και η πεδιάς εστρώθη πτωμάτων· στρατηγός ή στρατιώτης, + ουδείς εφρόντιζε πλέον πώς ν' αντισταθή, αλλά πώς να φύγη· + πλην και αυτή η φυγή ήτο λίαν επικίνδυνος, διότι οι ιππείς + επρόφθαναν τους πεζούς φεύγοντας. Ετράπησαν εις φυγήν και ο + μετά τον στρατόν αποβάς Τσώρτσης, και ο βραδύτερον αποβάς + Κοχράνης, και εις την θάλασσαν εμπεσόντες διεσώθησαν προ + παντός άλλου εις τας λέμβους. Φεύγοντες οι Έλληνες προς τον + αιγιαλόν ήλπιζαν να εύρωσιν εκεί ετοίμους τας λέμβους εις + επιβίβασιν· αλλά διά τον φόβον του πυρός των εχθρών ίσταντο + αύται μακράν, και οι Έλληνες επεσωρεύοντο εις τον αιγιαλόν + τείνοντες εις μάτην χείρας προς αυτάς· πολλοί δε ερρίπτοντο + εις την θάλασσαν, και άλλοι μεν διεσώζοντο εν αυτοίς, άλλοι δε + επνίγοντο· όλοι δε οι εις τον αιγιαλόν συσσωρευθέντες ίσως θα + εχάνοντο, αν δεν τους επροστάτευαν αι κανονοβολαί των πλοίων, + κρατούσαι μακράν οπωσούν του αιγιαλού τους ανηλεείς Δελήδας. + Εν τη επικινδύνω δ' εκείνη ώρα οι οπλαρχηγοί Ντούσας και + Ζέρβας ελαμπρύνθησαν δι' αξίων ιστορικής μνήμης + ανδραγαθημάτων. Ο Ντούσας φθάσας εις τον αιγιαλόν, και μαθών + την καταστροφήν τόσων γενναίων συμπατριωτών του, «δεν θέλω», + είπεν, «ουδ' εγώ να ζω», και αναβάς τον ίππον ενός Δελή, όν + πιστολίσας έρριψε κατά γης, έτρεξεν εν μέσω των εχθρών και + έγεινεν άφαντος θύων και απολύων. Ο δε Ζέρβας ρίψας και αυτός + κατά γης άλλον Δελήν, ανέβη τον ίππον του και περιέτρεχε μόνος + εμποδίζουν τας φονικάς προόδους πολλών εχθρών. Υπό τοιαύτην + αγωνίαν έμειναν οι Έλληνες κατά τους τρεις πύργους έως ου + ενύκτωσε, καθ' ήν ώραν πλησιάσασαι αι λέμβοι τους παρέλαβαν + και τους έφεραν εις τα πλοία, τα δε πλοία τους μετεκόμισαν + τους μεν εις Φάληρον τους δε εις Πειραιά. + + Τούτου γενομένου, ο μεν Κοχράνης απέπλευσε του Πειραιώς, οι δε + Τούρκοι επανήλθαν την αυτήν εσπέραν εις τας θέσεις των + απάγοντες 200 αιχμαλώτους, εν οίς και τον Καλλέργην και τον + Δράκον. Την επαύριον ευχαρίστησεν ο Κιουταχής το στράτευμά + του, εφιλοδώρησε πλουσίως τους ορμήσαντας εις το πρώτον + οχύρωμα, είπεν ότι η νίκη των ήτον έργον Θεού διά την απιστίαν + των Ελλήνων, αινιττόμενος το ανοσιαύργημα κατά των εν τω + μοναστηρίω, και διέταξε να φέρωσιν αυθημερόν όλους τους + αιχμαλώτους εις τον καφάσμπασην, ίνα αποκεφαλισθώσι προς + εξιλασμόν των προ ολίγου παρασπόνδως θανατωθέντων. Η διαταγή + του εξετελέσθη· δύο μόνον των αιχμαλώτων μόλις υπεξήρεσαν οι + αιχμαλωτίσαντες αυτούς επ' ελπίδι εξαγοράς, τον Καλλέργην και + τον Δράκον· και ο μεν Καλλέργης, ακρωτηριασθέντος ενός των + ωτίων του μετά την αιχμαλωσίαν, εξηγοράσθη υπό των συγγενών + του και εστάλη εις Σαλαμίνα, ο δε Δράκος μετεκομίσθη εις + Εύβοιαν προς ίασιν της χειρός του· αλλά καθ' οδόν εφονεύθη, ή + κατ' άλλους εγένετο αυτόχειρ δράξας την πιστόλαν ενός των + συνοδοιπορούντων· τους δε λοιπούς όλους απεκεφάλισαν οι + εχθροί, και εκδείραντες τας κεφαλάς αυτών και των επί της + προλαβούσης ημέρας φονευθέντων, εγέμισαν τας δοράς άλατος και + τας έστειλαν εις Κωνσταντινούπολιν ως δείγματα της νίκης των. + + Τοιαύτα ήσαν τα αποτελέσματα της παραφοράς του Κοχράνου, του + κακή μοίρα της Ελλάδος κατά την Αττικήν επιφανέντος και εις τα + μη της αρμοδιότητός του αυτεξουσίως αναμιχθέντος. Ουδέποτε + τοσαύτην ή τοιαύτην φθοράν έπαθαν οι Έλληνες· 1000 απωλέσθησαν + και οι πλείστοι εκ των μαχιμωτέρων, εν οίς και οι πάντοτε + κραταιοί εν πολέμω Δράκος, Βέικος, Γεώργης Τσαβέλλας, Ντούσας + και Ιγγλέσης· εφονεύθη επί της τροπής και ο Ιωάννης Νοταράς + και έπεσαν εις χείρας του εχθρού τα κανόνια και πολλαί + σημαίαι. Εν ώ δε το σχέδιον ήτον επικίνδυνον αυτό καθ' εαυτό, + ως προκειμένου να πολεμήσωσι πεζοί προς ιππείς επί τόπου + πεδινού, δεν εξετελέσθη ουδ' ως προεσχεδιάσθη· διότι ούτε οι + εν τη ακροπόλει εξώρμησαν, ως ηλπίζετο, ούτε οι εν Πειραιεί + και εν Κερατσηνίω πεζοί και ιππείς διόλου εκινήθησαν, ως + προδιετάχθησαν. Η μόνη ικανή χειρ να τους κινήση ακίνητος + έκειτο εν τω κατά την Σαλαμίνα ναώ του αγίου Δημητρίου. Άδηλον + πόσοι Τούρκοι επί της περί ης ο λόγος μάχης εφονεύθησαν· + εφονεύθη και ο αρχηγός του ιππικού· επληγώθη δ' ελαφρώς και ο + Κιουταχής. + + Η κατά την 24 απριλίου καταστροφή επροξένησε πανικόν φόβον + καθ' όλον το κατά την Αττικήν στρατόπεδον· και αν οι Τούρκοι + εφώρμων την επελθούσαν νύκτα, θα το διέλυαν. Την δ' επαύριον + εγνωστοποίησεν ο Κιουταχής τοις εν ακροπόλει τα κατά την + προτεραίαν και τους εκάλεσεν εις παράδοσιν αυτής· κατ' + επιταγήν δε τοις έγραψε και ο Δράκος προτρεπτικήν εις τούτο + επιστολήν. Οι έγκλειστοι απέρριψαν την πρότασιν απαντήσαντες, + ότι ωρκίσθησαν ή να ζήσωσι ζωήν ελευθέραν ή ν' αποθάνωσι + θάνατον ένδοξον. Αλλ' οι γενναίοι ούτοι λόγοι δεν εξήγουν τα + φρονήματα όλων των εγκλείστων, εξ ών τινες όχι μόνον έκλιναν + αλλ' υπεκίνουν και τους άλλους εις παράδοσιν· η διχογνωμία + αύτη επεκράτει και προ των τελευταίων παθημάτων, καί τινες + είχαν έκτοτε γνωμοδοτήσει να υπονομεύσωσι την ακρόπολιν και εν + ώρα απελπισίας να ταφώσιν υπό τα ερείπιά της. Την αυτήν δε + ημέραν οι περί τον αρχιστράτηγον Έλληνες εβουλεύθησαν να + εγκαταλείψωσι την επερχομένην νύκτα όλας τας μακρυνάς θέσεις + και περιορισθώσιν εις τας του Πειραιώς και του Φαλήρου· αλλ' + οι Τούρκοι προλαβόντες έπεσαν επί τους εν Κερατσηνίω και τους + απεδίωξαν, φονεύσαντές τινας και κυριεύσαντες 2 μικρά κανόνια. + Υπερεδειλίασαν επί τη προσβολή ταύτη οι Έλληνες, πολλοί + ελειποτάκτησαν, διαρκούσης της αυτής νυκτός, τινές + εγκατέλειψαν και τας προς το Φάληρον θέσεις, και οι κατ' + εκείνα τα μέρη Τούρκοι τόσον επροχώρησαν, ώστε εκυρίευσαν + αναιμωτί το μοναστήριον· αλλά, χάρις εις τον εφορμήσαντα + Γιαννούσην Πανομάραν, απεμακρύνθησαν την επαύριον. Την αυτήν + ημέραν κατέβη εις Πειραιά ο Κιουταχής, παρετήρησε τας θέσεις + των Ελλήνων και επέστρεψε το εσπέρας εις το στρατόπεδον. + + Εν τούτοις, η λειποταξία επεκράτει· Πελοποννήσιοι και + Στερεοελλαδίται έφευγαν αδιακόπως μήτε λαμβάνοντες μήτε + ζητούντες άδειαν, και την 27 απαριθμηθέντες οι απομείναντες + ευρέθησαν μόλις 3500· κατείχαν δε μόνον το Φάληρον καί τινας + θέσεις εν Πειραιεί, εν αις και το μοναστήριον. + + Την 28 ηγκυροβόλησεν η γαλλική φρεγάτα, Ήρα, εν τω λιμένι της + Σαλαμίνος, και ο πλοίαρχος επισκεφθείς τον εν Πειραιεί + διαμένοντα αρχιστράτηγον τω έδειξε γράμμα του Κοχράνου προς + τον Γάλλον ναύαρχον, δι' ού παρεκάλει αυτόν και τους λοιπούς + αρχηγούς των ουδετέρων ναυτικών Δυνάμεων να μεσιτεύσωσι παρά + τω Κιουταχή περί της ασφαλούς και ταχείας εξόδου των εν τη + ακροπόλει επί τη πεποιθήσει ότι εξέλειψε πάσα ελπίς + διατηρήσεως αυτής. Ο αρχιστράτηγος, πιστεύων και αυτός + αδιστάκτως, ότι οι έγκλειστοι δεν εδύναντο να ανθέξωσι + περαιτέρω, καθώς έγραφαν, επέτρεψε την περί ης ο λόγος + διαπραγμάτευσιν και έγραψεν υπέρ αυτής τω Φαβιέρω. Ακούσας και + ο Κιουταχής την επαύριον τας προτάσεις του Γάλλου πλοιάρχου + τας εδέχθη υπό τινας όρους και εσχεδιάσθη αυθημερόν και + συνθήκη (β), ην το δειλινόν της αυτής ημέρας εκοινοποίησεν ο + πλοίαρχος διά τινος των αξιωματικών του επί παρουσία Τούρκων + τω Φαβιέρω γράψας αυτώ, ότι επί τη αιτήσει του αρχιστρατήγου + ενήργει, ότι ο Κιουταχής ουδέν άλλο παρεχώρει, και ότι + απέκειτο εις εκείνον να δεχθή ή ν' απορρίψη. Ο Φαβιέρος, + αποποιούμενος την ευθύνην, απεκρίθη, ότι δεν ήτον αυτός ο + αρχηγός της φρουράς, ότι κατά περίστασιν ευρίσκετο εν τη + ακροπόλει, και ότι εις άλλους απέκειτο να δεχθώσιν ή ν' + απορρίψωσι την συνθήκην. Επί τούτοις ανεχώρησεν άπρακτος ο + Γάλλος αξιωματικός. Την δε επαύριον εδόθη άλλη επιστολή του + αρχιστρατήγου επιγραφομένη τω φρουράρχω και λοιποίς + οπλαρχηγοίς, και διατάττουσα αυτούς να δεχθώσι την συνθήκην· + επειδή δε θα ανεγινώσκετο εις επήκοον του Κιουταχή, και ο + γράψας υπέθετε ότι ίσως δεν εγνώριζεν εκείνος ακριβώς την + κατάστασιν της ακροπόλεως, ην ο αρχιστράτηγος εξ όσων + εμάνθανεν υπελάμβανεν αθλιωτάτην, εκάλυψε την αληθή αιτίαν υπό + τον λόγον του να μη πάθωσιν αι αρχαιότητες και ν' απαλλαχθώσι + των δεινών της πολιορκίας τα αδύνατα μέλη· αλλ' οι έγκλειστοι + απέρριψαν την συνθήκην απαντήσαντες, ότι υπήκοοι του + σουλτάνου, ως διελάμβανεν αύτη, δεν υπήρχαν εν τη ακροπόλει, + ότι οι εν αυτή ήσαν Έλληνες αποφασισμένοι ν' αποθάνωσιν ή να + ζήσωσιν ελεύθεροι, και, ότι αν ο Κιουταχής ήθελε τα όπλα των, + ας επήγαινε να τα επάρη. Τοιαύτα απαντήσαντες απεφάσισαν να + ανθέξωσι τρεις έτι μήνας. + + Η απάντησις αύτη διέκοψε πάσαν περαιτέρω διαπραγμάτευσιν, και + η Ήρα απέπλευσεν άπρακτος. Τούτων δε γενομένων, έδοξε τοις εν + τη ακροπόλει να εξέλθη το τακτικόν ως μη αναγκαίον, και να + συνεξέλθωσιν αι γυναίκες και τα παιδία· αλλά, λειποτακτήσαντος + αυθημερόν τινος των ατάκτων στρατιωτών, υπώπτευσαν οι τακτικοί + την ανακάλυψιν του περί της εξόδου σχεδίου και ανέβαλαν την + εκτέλεσιν. Εν τούτοις, αι θέσεις των κατά το παραθαλάσσιον + Ελλήνων κατεστάθησαν αδιατήρητοι διά την καθημερινήν + λειποταξίαν και έλλειψιν των αναγκαίων· +Μάιος τούτου ένεκα, κατέπλευσαν πλοία τινα και πλοιάρια την 13 + μαΐου, ανεβιβάσθησαν εν πρώτοις τα ελαφρά κανόνια, τα δε + δυσκόμιστα τα μεν ερρίφθησαν είς τι πηγάδιον τα δε υπό γην + εκρύβησαν, και την νύκτα της 15 εισεβιβάσθη το πλείστον μέρος + του στρατεύματος ησύχως· τελευταίοι δε εισεβιβάσθησαν την + επαύριον υπό αναπεπταμένας σημαίας οι περί τον Νικήταν και τον + Γενναίον αποκρούσαντες τους εφορμήσαντας εχθρούς, + συμπυροβολούντων και των πλοίων, και κατέπλευσαν όλοι εις + Σαλαμίνα. Οι δε εν τη ακροπόλει, ιδόντες ότι εγκατελείφθη το + Φάληρον, απηλπίσθησαν θεωρούντες την θέσιν εκείνην, μέχρις ου + κατείχετο, ως τόπον καταφυγής εν καιρώ ανάγκης, και έκτοτε + διηρέθησαν έτι μάλλον αι γνώμαι, των μεν θελόντων των δε μη + θελόντων να συμβιβασθώσι· πολλών δε λογοτριβών περί τούτου + γενομένων, υπερίσχυσεν η περί συμβιβασμού γνώμη. + + Την 18 ανέβη εις την ακρόπολιν άνθρωπός τις και ηρώτησε τους + εν αυτή, εξ ονόματος του Κορνέρου κυβερνήτου του εν τω λιμένι + Φωρών αυστριακού πλοίου, Ενετού, αν, ως ειδοποιήθη, επεθύμουν + συμβιβασμόν, προσθέσας ότι, αν ούτως είχεν, έτοιμος ήτον ο + Κρονέρος να συντελέση. Επί τη προτάσει ταύτη, συνεσκέφθησαν εκ + νέου οι οπλαρχηγοί και απεκρίθησαν ότι ευχαρίστουν τον + πλοίαρχον και εδέχοντο την μεσιτείαν του, αλλ' ότι εθεώρουν + συντελεστικότερον εις το σκοπούμενον να συμπαραληφθώσιν ως + μεσίται και δύο άλλοι πλοίαρχοι, ο μεν Άγγλος ο δε Γάλλος. + Μετά δύο ημέρας έλαβαν οι εν τη ακροπόλει γράμμα του Δεριγνή + λέγον, ότι ηγκυροβόλησεν έξωθεν του Πειραιώς κατά περίστασιν, + και μαθών παρά του αυστριακού πλοιάρχου την διάθεσίν των + έτοιμος ήτο να μεσολαβήση. Έκτοτε ήρχισε τακτικώτερον η + διαπραγμάτευσις· τόσω δε πολλαί δυσκολίαι παρενέπεσαν εις την + ευόδωσίν της, ώστε ήτο εν τω διακόπτεσθαι, και ο Δεριγνής εν + τω αναχωρείν· αλλ' επί τέλους εσυμβιβάσθησαν (γ), και εξήλθαν + την 24 δισχίλιοι ψυχαί, εξ ών οι της φρουράς έφεραν κατά την + συνθήκην τα όπλα και τα πράγματά των. Κατ' επίμονον δε + απαίτησιν του Κιουταχή θέλοντος ν' ακουσθή ότι οι Αθηναίοι + επροσκύνησαν, εναπέμεινάν τινες αυτών. Είχαν δε οι εξελθόντες + χάριν ασφαλείας εν μέσω αυτών επτά σημαντικούς Τούρκους ως + ομήρους και συνωδεύοντο παρά του Δεριγνή, του Κορνάρου καί + τινων Αυστριακών και Γάλλων αξιωματικών. Τόσον δε υπώπτευαν μη + πάθωσιν εξ απιστίας ό,τι έπραξαν οι οικείοι των κατά των εν τω + μοναστηρίω, ώστε πολλοί εδίσταζαν να εξέλθωσιν. Επηγρύπνει και + ο Κιουταχής παρακολουθών μη τύχη και πάθωσιν έκ τινος + κακοβουλίας. Φθάσαντες δε ασφαλώς και ανεπηρεάστως εις τον + αιγιαλόν των τριών πύργων, απεκομίσθησαν εις Σαλαμίνα διά των + υπό την γαλλικήν και αυστριακήν σημαίαν εκεί πλοίων. + + Πολλά και διάφορα ερρέθησαν περί της καταστάσεως των εν τη + ακροπόλει επί της παραδόσεώς της μετά δεκάμηνων πολιορκίαν. + Αθλία και τρισαθλία ήτον η κατάστασίς των· παντός σχεδόν ζώου + κρέας, ως και αυτών των ακαθάρτων, εξέλειψεν· οι μύλοι δι' + έλλειψιν υποζυγίων έπαυσαν ν' αλέθωσι, και ο στρατιώτης μόνος + εχειρομύλιζε και εζύμονε· παντός είδους ξύλα εξέλειψαν· αι + οικίαι όλαι κατεστράφησαν, και όχι μόνον οι υγιείς, αλλά και + αυτοί οι ασθενείς και οι τραυματίαι, έκειντο ύπαιθροι· τα + φορέματά των όλα εφθάρησαν· σκεπάσματα δεν είχαν όλοι, αλλ' + ούτε ιατρός ούτε ιατρικά ευρίσκοντο εις θεραπείαν των ασθενών + και των πληγωμένων· τόσα δε ήσαν τα παθήματά των, ώστε το + πέμπτον των περί τον Φαβιέρον απωλέσθη, οι μεν εξ ασθενειών, + οι δε εκ της εχθρικής πυροβολής, εν οίς και ο ιστοριογράφος + των πρώτων παθημάτων και κατορθομάτων των Ελλήνων Ραφανέλης· + επεβάρυνε τας κακουχίας και ταλαιπωρίας των επιβιούντων και η + δριμύτης του χειμώνος. Αλλά, καθ' όν καιρόν διεπραγματεύετο η + παράδοσις, τα εκ της δριμύτητος του χειμώνος κακά εξέλειψαν· + το νερόν, αν και ωλιγόστευσεν, ήτον ανελλιπές ως πηγαδίσιον + και επαρκές εις διατήρησιν των εγκλείστων· έπασχαν στέρησιν + παντός προσφαγίου, αλλ' είχαν τόσην κριθήν, αν και κακής + ποιότητος, ώστε δι' αυτής θερμαίνοντες τα αρτοπτεία έψηναν την + τροφήν των· άφησαν δε εν τη ακροπόλει μετά την έξοδόν των και + ικανήν ποσότητα αυτής, ην επροσπάθησαν εις μάτην επί της + διαπραγματεύσεως να πωλήσωσι τω Κιουταχή ή να εξαγάγωσιν· ώστε + η ακρόπολις ήτο τεσσάρας και πέντε μήνας εν μέσω κακουχιών + διατηρήσιμος· και αν δύο μόνον μήνας διετηρείτο, δεν θα έπιπτε + πλέον, διότι η υπέρ της Ελλάδος των τριών Δυνάμεων συνθήκη + υπεγράφη μετά ένα μήνα, και την 5 αυγούστου εφάνησαν κατά τα + παράλια της Ελλάδος οι εις υπεράσπισιν σταλέντες συμμαχικοί + στόλοι (δ). Διά τούτο, αφ' ού εγνωστοποιήθη ότι ήτον εν τη + ακροπόλει τροφή και πόσις, και ότι οι έγκλειστοι δεν ήσαν εις + την εσχάτην ανάγκην, ως όλοι επίστευαν, ηγέρθη τόσω δεινή + κατακραυγή, ώστε οι οπλαρχηγοί, αισθανόμενοι την ανάγκην να + αθωωθώσιν ενώπιον του κοινού, ενοχοποίουν αλλήλους· + συνενοχοποίουν δε ποτέ μεν τον Τσώρτσην ως διατάξαντα την + παράδοσιν, ποτέ δε τον Φαβιέρον ως υποκινούντα τους στρατιώτας + εις τούτο. Ο δε Τσώρτσης αντενοχοποίει τους ενοχοποιούντας + αυτόν ως ψευδομένους ότι επείνων και εδίψων· εθεώρει δε την + επί τη διαταγή αυτού δικαιολογίαν των ως ανίσχυρον πρόφασιν· + διότι, καθ' όν καιρόν τοις εδόθη, την απέρριψαν. Ο δε Φαβιέρος + δεν εδικαιολογείτο, αλλ' εκάλει τους εγκαλούντας αυτόν + συνενόχους. Τόσον δε ωργίσθη κατ' αυτού ο εν Πόρω όχλος, ώστε + εις καθησύχασιν ηναγκάσθη η εκεί εδρεύουσα κυβέρνησις να τον + βάλη υπό προσωρινήν κράτησιν. + + Η πτώσις της ακροπόλεως επέφερε την πτώσιν όλων των επί του + Καραϊσκάκη ανεγερθέντων μερών της στερεάς Ελλάδος. Οι + οπλαρχηγοί αυτών οι μεν εψευδοσυμβιβάσθησαν και έμειναν εν + ταις επαρχίαις των ήσυχοι, οι δε κατέφυγαν εις Πελοπόννησον. Ο + δε Κιουταχής, όστις, καθώς ωμολόγησε, θα ηναγκάζετο να λύση + την πολιορκίαν αν εκινούντο κατ' αυτού, ως προεσχεδιάσθη, όλα + τα ελληνικά στρατεύματα κατά την 24 απριλίου, αφήσας τακτικούς + τινας φθάσαντας μετά την πτώσιν της ακροπόλεως εις φρούρησιν + αυτής, και απολύσας πολλούς των υπομισθίων του Αλβανών + ανεχώρησεν εις Θήβας, και, διαθέσας τα πάντα όπως η περίστασις + απήτει, και τοποθετήσας ικανάς δυνάμεις πολλαχού της + Ανατολικής Ελλάδος υπό τον Ομέρ-πασαν, απήλθε διά της Λαρίσσης + εις Ιωάννινα, θεωρούμενος δικαίως δι' όσα κατώρθωσεν ως ο + ικανώτερος πολέμαρχος του σουλτάνου. + + + + + 1827 + + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΗ'. + + + + &Μετάβασις της βουλής και της αντικυβερνητικής επιτροπής εις + Ναύπλιον. — Αλληλομαχία των φρουράρχων αυτού και αταξίαι εν + Άργει. — Ο αυστριακός ναύαρχος κανονοβολεί τα εν τω λιμένι + Σπετσών πλοία. — Εκστρατεία Ιβραήμη εις Ηλείαν και Αχαΐαν. — + Κατάπλους του βυζαντινού στόλου εις Νεόκαστρον και έκπλους του + ελληνικού. — Προσκύνησις Νενέκου καί τινων μερών της + Πελοποννήσου — Επάνοδος Ιβραήμη εις Μεσσηνίαν διά Τριπολιτσάς. + — Εκστρατεία Δελή-Αχμέτη εις τας επαρχίας Βοττίτσης και + Καλαβρύτων και άφιξις αυτού παρά τω Ιβραήμη. — Ναυτικά + κινήματα και κατορθώματα των Ελλήνων. — Καταστροφή Μεσσηνίας + διά πυρός και σιδήρου.& + + Η ΔΕ αντικυβερνητική επιτροπή, αφ' ού ωρκίσθη ενώπιον της + εθνικής συνελεύσεως τον όρκον της υπηρεσίας, διέμεινεν ημέρας + τινάς εν Τροιζήνι και την 15 απριλίου απήλθεν εις Πόρον επί + σκοπώ να μεταβή εις Ναύπλιον, καθ' ά διέταξεν η συστήσασα + αυτήν Αρχή. Οι δε βουλευταί συνήρχοντο προσωρινώς εις Ερμιόνην + υπό την προεδρίαν του Ρενιέρη όπως μεταβώσι και ούτοι εις + Ναύπλιον προς έναρξιν των εργασιών των· αλλ' η κατάστασις και + του φρουρίου εκείνου και των υπό την ελληνικήν σημαίαν δύο + άλλων, του της Μονεμβασίας και του της Ακροκορίνθου, ήτον + αθλιωτάτη. Έκαστον αυτών ετέλει υπό αρχηγίαν ανεξάρτητον της + κυβερνήσεως· το της Μονεμβασίας είχεν αρχηγόν τον Γιάννην + Μαυρομιχάλην το της Ακροκορίνθου τον Τσαβέλλαν, τον Χατσή- + Πέτρον, τον Μήλιον και άλλους Στερεοελλαδίτας εξαγοράσαντας + αυτό παρά της φρουράς του, αφ' ού ο Ιωάννης Νοταράς εφονεύθη· + το δε Ναύπλιον είχεν επί μεν του παλαμηδίου τον Θεοδωράκην + Γρίβαν αφαρπάσαντα αυτό του Φωτομάρα, επί δε της ακροναυπλίας + τον Φωτομάραν, πολιτάρχην δε τον Σταύρον Γρίβαν υπό τας + διαταγάς του αδελφού του. Ηγανάκτουν οι Πελοποννήσιοι + βλέποντες τα της Πελοποννήσου και κυρίως τα του Ναυπλίου + φρούρια εις χείρας μη Πελοποννησίων και ηγωνίζοντο να τα + κυριεύσωσιν όπως εδύναντο· επί τω σκοπώ τούτω εγράφη κατά + πρότασιν αυτών εν Τροιζήνι και το ιη' ψήφισμα προσδιορίζον το + Ναύπλιον καθέδραν της κυβερνήσεως και διατάττον και την εις + αυτό ανυπέρθετον μετάβασίν της. Μετά δε την λήξιν της + συνελεύσεως, καθ' όν καιρόν διέτριβεν εισέτι η κυβέρνησις εν + Πόρω, μετέβησαν ο Κολοκοτρώνης και πολλοί ομόφρονές του + οπλαρχηγοί εις Ναύπλιον επί λόγω μεν να εφοδιασθώσι + πολεμεφοδίων εις εκστρατείαν κατά του Ιβραήμη, επί σκοπώ δε να + κυριεύσωσιν αυτό δι' επιβουλής. Ούτοι εξεμυστηρεύθησαν τον + σκοπόν των προς τον Γιαννάκην Λαμπρόπουλον, αξιωματικόν της + φρουράς του παλαμηδίου, ως παλαιόν γνώριμον και συναγωνιστήν + των, ζητούντες να τοις ανοίξη επί πλουσία αμοιβή, δι ών + εκείνος οίδε τρόπων, τας πύλας του φρουρίου. Ο Λαμπρόπουλος + τοις υπεσχέθη την συνδρομήν του· αλλά, λαβών επί δωροδοκία + δήθεν των στρατιωτών γρόσια 25,000, και αναβάς εις παλαμήδι + επί λόγω να προδιαθέση τα πνεύματα, ανεκάλυψε τα μελετώμενα τω + Γρίβα. Ο Γρίβας, θέλων να συλλάβη επ' αυτοφώρω τους + επιβουλευομένους την αρχήν του, έπεισε τον Λαμπρόπουλον να + προσποιηθή τον φίλον και συνεργάτην αυτών και να τους φέρη εις + παλαμήδι ανυπόπτους ως εις κατοχήν αυτού. Εξετέλεσεν ο + Λαμπρόπουλος την εντολήν του, και οι περί τον Κολοκοτρώνην + εξήλθαν εις στρατολογίαν επί καταλήψει του φρουρίου· επειδή δε + ήθελαν να προσκτήσωσι και την πόλιν, εξεμυστηρεύθησαν τον + σκοπόν και τω Χρήστω Φωτομάρα, υιώ του φρουράρχου της + ακροναυπλίας, εχθρώ του Γρίβα, και γαμβρώ του Πλαπούτα, + αιτούμενοι να τους εισαγάγη και ούτος εις την πόλιν διά της + υπό τον πατέρα του πύλης του κανονοστασίου των πέντε αδελφών. + Ο Χρήστος υπεσχέθη, και ο Γενναίος, στρατολογήσας παρεφύλαττεν + εν τοις αντικρύ του Ναυπλίου Μύλοις, ίνα εισέλθη αίφνης εις + την πόλιν, δοθέντος του σημείου άνωθεν του παλαμηδίου. +Μάιος Ο Λαμπρόπουλος κατά παραγγελίαν του Γρίβα ειδοποίησε την 27 + μαΐου τους περί τον Κολοκοτρώνην ότι τους ανέμενε την επιούσαν + νύκτα εις παραλαβήν του φρουρίου, αλλ' επί προκαταβολή έτι εις + δωροδοκίαν της φρουράς 15,000 γροσίων. Ο Κολοκοτρώνης, μη έχων + χρήματα πρόχειρα, έστειλεν ως αντίτιμον δύο αδαμαντοκολλήτους + πιστόλας, υποσχεθείς να τας εξαγοράση διά του αιτηθέντος ποσού + μετά ταύτα· ο δε Λαμπρόπουλος λαβών τας πιστόλας τας + εφιλοδώρησε τω Γρίβα. + + Εν τούτοις επέστη η ορισθείσα ώρα, και ο Κολοκοτρώνης, + διατρίβων εν Άργει, εξεκίνησε 2000 Πελοποννησίους υπό τον + Πλαπούταν, τον Τσόκρην και τον Νικήταν και τοις παρήγγειλεν, + αφ' ού κυριεύσωσι το παλαμήδι, να ρίψωσι τρεις κανονίας προς + ειδοποίησιν του Γενναίου, όπως εισέλθη και αυτός συγχρόνως εις + την πόλιν· τόσον δε δεν υπώπτευεν ο Κολοκοτρώνης απιστίαν ή + αποτυχίαν, ώστε εξέδωκε την νύκτα εκείνην προκηρύξεις προς + τους Πελοποννησίους, δι' ών τους ειδοποίει ότι εκυρίευσε το + φρούριον, τοις έλεγε να ακούωσιν εις το εξής αυτού μόνου τας + διαταγάς, και τοις επρομήνυε την διά των ενεργειών του + επάνοδον της ησυχίας και ευταξίας καθ' όλην την Πελοπόννησον. + Περί δε την 6 ώραν της νυκτός έφθασαν οι Κολοκοτρωνικοί έξωθεν + του παλαμηδίου, και ηύραν ανοικτήν την πρώτην πύλην. Ο Γρίβας + εσκόπευε ν' αφήση τους προπορευομένους οπλαρχηγούς να έμβωσιν + ανύποπτοι, και έπειτα κλείσας την πύλην να τους συλλάβη. Ο + Τσόκρης καί τινες άλλοι εμβήκαν πρώτοι· αλλά, πριν προχωρήσωσι + και κλεισθή η πύλη, ακράτητοί τινες της φρουράς τους + ετουφέκισαν, εφόνευσαν 2, επλήγωσαν 4, εν οίς και τον Τσόκρην + εις την χείρα, συνέλαβαν 3 ζώντας και εγύμνωσαν και αφώπλισαν + πολλούς των εκτός καταδιωχθέντας. Εν ώ δε συνέβαιναν ταύτα, + έπεσάν τινες κανονίαι από του παλαμηδίου επί τους φεύγοντας. + Ακούσας ο Γενναίος τον κρότον και υπολαβών ότι ανηγγέλλετο η + κυρίευσις του παλαμηδίου, ως προεσχεδιάσθη, κατέπλευσεν εν + τάχει μετά των στρατιωτών του εις το κανονοστάσιον των πέντε + αδελφών, εισήλθεν εις την πόλιν την νύκτα διά της πύλης + εκείνης, ευρών αυτήν κατά διαταγήν του Φωτομάρα ανοικτήν, και + ανέμενε το φως της ημέρας εις αποβολήν των εν τη πόλει + Γριβαίων· αλλά μαθών το πρωί τα εν τη νυκτί συμβάντα, και ιδών + ότι εκινδύνευε να συλληφθή, εκλείσθη και ωχυρώθη μετά των περί + αυτόν εντός τινων οικιών. Έφθασε την νύκτα εις το Ναύπλιον το + βουλευτικόν εξ Ερμιόνης και εμεσολάβησε την επαύριον προς τους + αντιφερομένους· συνέτρεξεν εις συμβιβασμόν και ο εν τη πόλει + διατρίβων Υψηλάντης, εκίνησαν και οι πολίται πάντα λίθον εις + αποτροπήν συγκρούσεως, και ούτως ο Γενναίος, συνοδευόμενος εις + ασφάλειάν του παρά του Γαρδικιώτη Γρίβα και του Νικολού + Στράτου, εξήλθε της πόλεως αβλαβής, απεμακρύνθη της Αργολίδος + και ο Κολοκοτρώνης και εξέδωκεν άλλας προκηρύξεις εναντίας των + πρώτων δυσφημών τους Στερεοελλαδίτας. + + Ο δε Φωτομάρας είχεν υπαρχηγούς εν τη ακροναυπλία τον + Γιαννάκην Στράτον και τον Κωνσταντίνον Δούκαν. Αξιώτεροι οι + υπαρχηγοί του αρχηγού ίσχυαν και εν πάση υποθέσει ηρωτώντο. + Καθ' όν δε καιρόν ο Γενναίος εισήλθεν εις την πόλιν, ήσαν οι + δύο ούτοι εν Σαλαμίνι· επανελθόντες δε και μαθόντες ότι + εισήχθη ο Γενναίος εν αγνοία των αντιπροσώπων αυτών, ήργευσαν + τον Φωτομάραν, και μη παύοντες να τον ονομάζωσι φρούραρχον + ήρπασαν μετά τινος Ευαγγέλη την πραγματικήν Αρχήν του + φρουρίου· υπερείχε δε ο Στράτος. Εν μέσω τόσω δεινών παθημάτων + οι κάτοικοι του Ναυπλίου ικέτευσαν την εν Πόρω κυβέρνησιν να + μεταβή όσον τάχιον εις την νόμιμον καθέδραν της προσδοκώντες + επί τη μεταβάσει αυτής ανακούφισιν των δεινών· ηνάγκαζαν την + κυβέρνησιν να μεταβή όσον τάχιον εις Ναύπλιον και οι + μεταβάντες εκεί βουλευταί· υπέσχοντο και οι φρούραρχοι υπακοήν + εις τας διαταγάς της. Εν όσω αντείχεν η ακρόπολις των Αθηνών + είχε λόγους η κυβέρνησις να μη απομακρυνθή· αλλ' αφ' ού + έπεσεν, ανωφελής ήτο πάσα περαιτέρω διατριβή της εν Πόρω· +Ιούνιος δι' όλα ταύτα απάρασα την 15 Ιουνίου κατευωδώθη την επαύριον + εις Ναύπλιον. Ήρχισε και η βουλή την 21 τας τακτικάς + συνεδριάσεις της, συμπληρωθέντος του απαιτουμένου αριθμού των + μελών αυτής· αλλά τα πράγματα του Ναυπλίου, αντί να + καλλιτερεύσωσιν επί της εν αυτώ εγκαταστάσεως της κυβερνήσεως, + εχειροτέρευσαν, δοθείσης της ακολούθου μικράς αφορμής. + + Την νύκτα της 28 ήλθαν εις χείρας εντός της πόλεως στρατιώται + του Σταύρου Γρίβα και του Γιαννάκη Στράτου καθ' οδόν + απαντηθέντες, και η μικρά αλληλομαχία αύτη έγεινε πρόξενος + τόσων κακών, όσα δεν έπαθεν άλλοτε η πολλά και πολλάκις + παθούσα εκείνη πόλις· ενόμιζέ τις ότι τα δύο φρούρια, το του + παλαμηδίου και το της ακροναυπλίας, κανονοβολούντα και + κανονοβολούμενα, κατείχοντο υπό δύο εχθρικών στρατευμάτων, και + ότι η πόλις, κανονοβολουμένη άνωθεν του παλαμηδίου και της + ακροναυπλίας, κατείχετο υπό εχθρών αμφοτέρων των φρουρών. + Εννέα ημέρας ακατάπαυστος ηκούετο καταστρεπτικός και φονικός + κρότος κανονίων και τουφεκίων· +Ιούλιος 200 κανονόσφαιραι και βόμβαι ερρίφθησαν την 1 Ιουλίου, και αι + δυστυχείς οικογένειαι, αι υπό των Τούρκων καταδιωκόμεναι και + εις την πόλιν ασφαλείας χάριν καταφυγούσαι, απεδήμουν εκ της + καταστρεφομένης πόλεως αι μεν ενοχλούμεναι επί της εξόδου, αι + δε γυμνούμεναι οικίαι, εν αις και η του Πανούτσου Νοταρά, + επατήθησαν και διηρπάγησαν^ πολίται, εν οίς και οι Δηληγιάνναι + Αναγνώστης και Κανέλος, ο Επίσκοπος Βρεσθένης και ο Γιώργης + Τσόκρης απεκομίσθησαν οι μεν εις παλαμήδι οι δε εις + ακροναυπλίαν καί τινες αυτών εκακοποιήθησαν και εζημιώθησαν· + ως και αυτό το βουλευτήριον έγεινε θέατρον κακοπραγιών, και + μία κανονόσφαιρα εμπεσούσα άνωθεν του παλαμηδίου, εν ώ + συνεδρίαζαν οι βουλευταί, εφόνευσεν ένα εξ αυτών, τον Χρήστον + Γεροθανάσην, και επλήγωσεν άλλον τον Γιαννάκην Χατσή-Πέτρου· η + βουλή και η αντικυβερνητική επιτροπή κατέφυγαν εις τον + θαλασσόπυργον· 100 εφονεύθησαν και επληγώθησαν· εφονεύθη επί + της αισχράς ταύτης αλληλομαχίας και ο αυτοχειροτόνητος + αντιπρόσωπος των φιλελληνικών εταιριών της Αμερικής, + Βάσιγκτων, μαχόμενος υπέρ του Στράτου εν τη ακροναυπλία και + κανονοβοληθείς άνωθεν του παλαμηδίου. Η δε κυβέρνησις, + ανίκανος να επαναγάγη την ευταξίαν εις την έδραν της, + μετεκάλεσε το εν Μεθένοις τακτικόν εις παραλαβήν των φρουρίων, + αλλά το απέπεμψε μετ' ολίγον, μη συγκατατιθεμένων των + κατεχόντων αυτά· μετεκάλεσε μετά ταύτα τον Τσώρτσην + στρατοπεδεύοντα μετά την παράδοσιν της ακροπόλεως των Αθηνών + επί του ισθμού εις προφύλαξιν της Πελοποννήσου από ενδεχομένης + εχθρικής εισβολής· ο Τσώρτσης ήλθε και εσκήνωσε την 15 προ των + πυλών του Ναυπλίου εν τη αγία Μονή, και οι αλληλομαχούντες + φρούραρχοι του παλαμηδίου και της ακροναυπλίας τον εχαιρέτησαν + κανονοβολούντες, του εμήνυσαν ότι ήσαν ευπειθέστατοι εις τας + διαταγάς του και υπήγαν εις χαιρετισμόν του· αλλά τρεις + εβδομάδες παρήλθαν ανωφελώς εις προτάσεις και αντιπροτάσεις. + Ανέβη ο Τσώρτσης εις παλαμήδι και ενδιέτριψε δύο ημέρας. + Εκάτερος των φρουράρχων υπέσχετο να υπακούση, αν υπήκουε και ο + αντίζηλός του. Ο Τσώρτσης διέταξε να περιορισθώσιν, ο μεν εν + τω παλαμηδίω, ο δε εν τη ακροναυπλία, ν' απαλλάξωσι δε + αμφότεροι την πόλιν των στρατιωτών, και να παραδώσωσι τας + πύλας και τα κανονοστάσια εις την κυβέρνησιν· συνήνεσαν + αμφότεροι, και διέταξεν ο Θεοδωράκης Γρίβας τον αδελφόν του + Σταύρον να εξέλθη της πόλεως. Εξήλθεν· αλλ' αντί ν' απέλθη εις + τα χωρία, όπως διετάχθη, ωχυρώθη προ των πυλών αυτής, ως αν + είχε σκοπόν να την πολιορκήση, έκοψε το εισρέον νερόν και + έδειρε καί τινα αξιωματικόν του αρχιστρατήγου. Ηγανάκτησεν ο + αρχιστράτηγος και ηπείλησε ν' αποκηρύξη τους Γρίβας. Αλλ' οι + Γρίβαι ηύραν απροσδοκήτως υπεράσπισιν παρ' αυτή τη + αντικυβερνητική επιτροπή. Ο Τσώρτσης αγανακτών εκήρυξεν ότι + παρητείτο αν δεν εισηκούετο· επί τέλους ο μεν Σταύρος έπαυσεν + ενοχλών την πόλιν, ο δε Στράτος παρέδωκεν όσα κατείχεν εν αυτή + κανονοστάσια. Εξήλθαν της ακροναυπλίας και ο κατ' όνομα + φρούραρχος Φωτομάρας και ο αληθής φρούραρχος Στράτος αφήσας + αντιπρόσωπόν του τον Δούκαν· ο δε Γρίβας διέμεινεν εν + παλαμηδίω ως και πρότερον. Ως αν δεν ήρκει δε η προς τον + αρχιστράτηγον παρακοή των υπαλλήλων του εις εξουθενισμόν της + Αρχής του, ήλασαν οι της φρουράς του παλαμηδίου απέμπροσθέν + του, διατρίβοντος εν τη αγία Μονή, ολόκληρον αγέλην βοών + αρπαγείσαν από τινων χωρίων, και προσέβαλαν και τον Κώσταν + Μπότσαρην σταλέντα παρά του αρχιστρατήγου εις απόλυσιν των + αρπαγέντων ζώων. Έχων τις υπ' όψιν τον περί ου ο λόγος + εξευτελισμόν των υπερτάτων Αρχών ευκόλως δύναται να νοήση + πόσον αθλία ήτο τω καιρώ εκείνω η κατάστασις όλης της Ελλάδος. + Τούτων γενομένων, ητοιμάσθη ν' αναχωρήση την 15 αυγούστου ο + Τσώρτσης εις τον ισθμόν· αλλά δύο ημέρας προ της αναχωρήσεώς + του συνέβη ό,τι ολίγον έλειψε να φέρη αποτελέσματα δεινότερα. + + Επικρατούσης της ταραχής του Ναυπλίου, πολλοί Στερεοελλαδίται + ετοποθετήθησαν εν τη Δελαμανάρα κατά διαταγήν του + αρχιστρατήγου προς σωφρονισμόν εν καιρώ ανάγκης των εν τη + πόλει εκείνη απειθούντων και ατακτούντων. Επτά ημέρας + διετέλουν άσιτοι και μόνην τροφήν είχαν τους καρπούς των + αμπέλων της Αργολίδος. Τινές των χωρικών, πλήρεις αγανακτήσεως + ότι αι άμπελοί των ετρυγούντο τοιουτοτρόπως, εσκότωσαν δι + ενέδρας δύο στρατιώτας. Γνωστού τούτου γενομένου, διεδόθη + λόγος ότι οι Πελοποννήσιοι συνώμοσαν να σκοτώσωσι τους + Στερεοελλαδίτας· ο ψευδής ούτος λόγος επιστεύθη, και διά μιας + και οι εν τοις φρουρίοις και οι εν τη πόλει του Ναυπλίου και + οι του εν Δελαμανάρα στρατοπέδου Στερεοελλαδίται όλοι έτρεξαν + εις την πόλιν του Άργους προς εκδίκησιν του χυθέντος αίματος + και τιμωρίαν των υπολαμβανομένων συνωμοτών. Καλή τύχη, + ευρέθησάν τινες φρόνιμοι Πελοποννήσιοι οπλαρχηγοί εν τη πόλει + του Άργους, οίτινες, θέλοντες να προλάβωσι τα κακόν, συνέλαβαν + τους φονείς προς τιμωρίαν, και εκλείσθησαν μετά των στρατιωτών + αυτών εν ταις κατοικίαις των διδόντες τόπον τη οργή· αλλ' οι + χωρικοί ετοποθετήθησαν ένοπλοι εντός των επί της εισόδου της + πόλεως κήπων και ερειπίων, και αντεστάθησαν κατ' αρχάς· + φονευθέντων δέ τινων, διεσκορπίσθησαν. Οι δε Στερεοελλαδίται, + πατήσαντες την πόλιν και μη ευρίσκοντες Πελοποννησίους εν ταις + οδοίς, ετράπησαν εις λεηλασίαν και αρπαγήν κυρίως φαγωσίμων. + Ευρίσκετο την ημέραν εκείνην εντός του Άργους ο γενναιόφρων + Χατσή-Μιχάλης μετά του μικρού ιππικού του. Ούτος φανείς εν + μέσω των μαινομένων στρατιωτών, εστηλίτευσεν ως ψευδή την + ολεθρίαν φήμην, είπεν, ότι οι φονείς συνελήφθησαν και θα + ετιμωρούντο, τοις έφερε πολυειδείς τροφάς, και καθησυχάσας + αυτούς διά των πατριωτικών του νουθεσιών, τους έπεισε να + επανέλθωσιν αυθημερόν εις τα ίδια, και ούτως επροφυλάχθη η + πόλις από της καταστροφής. + + Εν ώ δε έπασχε τα πάνδεινα το Ναύπλιον, εκινδύνευσε να + εξοντωθή και όλος ο στόλος των Σπετσών εντός του λιμένος υπό + των εχθρών του ελληνικού αγώνος Αυστριακών. Δύο πλοία της + νήσου ταύτης, το του Αναργύρου Λεμπέση και το του Γιάννη + Κούτση, συνέλαβαν έξωθεν της Πρεβέζης τέσσαρα αυστριακά + μεταφέροντα ξυλείαν εκ Τεργέστης εις Αλεξάνδρειαν επί λόγω ότι + τα φορτία των ήσαν ιδιοκτησία τουρκική, και έστειλαν εις το εν + Ναυπλίω θαλάσσιον δικαστήριον τα έγγραφα προς εξέτασιν. Έτυχε + να ευρεθή τότε εν τω λιμένι του Ναυπλίου ο διαδεχθείς τον + αυστριακόν ναύαρχον Παυλούκην Δάνδολος επί του δικρότου Ενυούς + (Bellona) 64 κανονίων, έχων παρ' αυτώ και έν βρίκι, και + εζήτησε να ίδη τα έγγραφα· αλλ’, αφ' ού τα έλαβε, τα + εκράτησεν, αν και έδωκε τον λόγον του να τα επιστρέψη· την δε + επαύριον (18 Ιουλίου) κατέπλευσεν εις Σπέτσας απαιτών τα + συλληφθέντα πλοία και τα φορτία. Αντέτεινε το κοινόν επί λόγω, + ότι τα μεν κατεδικάσθησαν, τα δε εδικάζοντο, και τον + παρέπεμψεν εις το δικαστήριον και εις την κυβέρνησιν· αλλ' + εκείνος, απαντήσας ότι ούτε δικαστήριον εγνώριζεν ούτε + κυβέρνησιν, έχυσε τους πυριφλεγέθοντας του δικρότου και του + βρικίου, και αι πυρινόσφαιραι, και οι μύδροι και αι βομβίδες + και οι πυροσίφωνες έπεσαν διά μιας βροχηδόν εις τον μεστόν + ταις ημέραις εκείναις πλοίων λιμένα και εις αυτήν την πόλιν. + Οι Σπετσιώται, απροετοίμαστοι προς αντιπαράταξιν, και + φοβηθέντες παντελή καταστροφήν των εν τω λιμένι πλοίων + έσπευσαν να εξιλεώσωσι τον καταστροφέα παραδώσαντες τα + τέσσαρα. Ο Δάνδολος, παραλαβών αυτά αδίκαστα έπαυσε να + κεραυνοβολή, αλλ' απήτησεν εξακισχίλια δίστηλα εντός δύο ωρών + προς αποζημίωσιν άλλου φορτίου ως κακώς καταδικασθέντος τον + παρελθόντα ιανουάριον παρά του θαλασσίου δικαστηρίου· αλλά, + πριν παρέλθωσιν αι δύο ώραι, πνεύσας σφοδρός άνεμος τον + ηνάγκασε ν' απομακρυνθή. Η κυβέρνησις διεμαρτυρήθη κατά της + αυθαιρέτου και καταστρεπτικής πράξεως, εμέμφθησαν την πράξιν + και οι εν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεις των άλλων μεγάλων + Δυνάμεων, και ο Δάνδολος δεν επέμενεν έκτοτε εις την απαίτησίν + του. Εν τοσούτω, μεγίστην βλάβην έπαθεν ο στόλος των Σπετσών, + και έν των πλοίων αυτού άναψεν, αλλ' εσβέσθη· εφονεύθησαν και + 13, οι μεν εν τοις πλοίοις οι δε εν τη πόλει και κατεστράφησαν + και δύο παραλίμενοι οικίαι. Τοιουτοτρόπως επροοιμίασεν ο + Δάνδόλος, δυσμενέστερος φανείς και αυτού του Παυλούκη. Είχεν + ίσως δίκαιον και τα συλληφθέντα υπό την σημαίαν του + αυτοκράτορας του πλοία διά της βίας να λυτρώση, και τας + αποφάσεις του εν Ναυπλίω θαλασσίου δικαστηρίου ως μη δικαίας + να θεωρήση· τω όντι, το δικαστήριον εκείνο ήτον εργαστήριον + ανομίας και αδικίας· αλλά δι' ών έπραξεν υπερεπήδησε τους + όρους και του δικαίου και του ανθρωπισμού· δυνάμενος να + ικανοποιηθή, ως ικανοποιούντο οι αρχηγοί των άλλων ευρωπαϊκών + μοιρών διά παρόμοια παθήματα, ησέβησε μεταχειρισθείς τρόπους + καταστροφής, ους πάσα ευνομουμένη πολιτεία αποδοκιμάζει και + ουδείς άλλος των ευρωπαίων συναδέλφων του μετήλθεν, εις φθοράν + ολοκλήρου στόλου, όθεν εκρέματο η σωτηρία όλου του έθνους. + Ολόκληρος δε ο στόλος των Σπετσών θα εφθείρετο, αν δεν + επρόφθαναν οι Έλληνες να σβέσωσι την εν μέσω αυτού εξαφθείσαν + φλόγα. + + Ο δε Ιβραήμης, αφ' ού ανεπαύθη ικανόν καιρόν εν τοις + μεσσηνιακοίς φρουρίοις, εξεστράτευσεν, αρχομένου του έαρος, + εις Ηλείαν και Αχαΐαν, και διέταξε να παραπλέωσι καί τινα + πλοία· πρώτον δε έργον του υπήρξε το εξής. + + Προ ενός ήμισυ έτους ανεφάνη κατά τα Τριπόταμα της επαρχίας + Γαστούνης ασκητής καταγόμενος εξ Ιθάκης και κοινώς λεγόμενος + διά μεν το μικρόν ανάστημά του Παπουλάκης, διά δε την πολλήν + αρετήν του Αγιοπατέρας· τον ασκητήν τούτον συνώδευεν ασκήτρια + θαυμάζουσα και εξυμνούσα την οσιότητα του βίου του. + Διαδοθείσης της φήμης της αγιότητος του Παπουλάκη, προσήρχοντο + καθ' ημέραν χριστιανοί αιτούμενοι τας ευχάς του και + προσφέροντες αυτώ χάριν ευλαβείας δώρα. Ο Παπουλάκης, επί λόγω + ότι ήθελε να οικοδομήση επί της θέσεως εκείνης μονήν, δεν + απεποιείτο τα προσφερόμενα, και έκτισε την μονήν του· και οι + μεν χωρικοί ευλαβεία κινούμενοι δεν έπαυαν φέροντες αναθήματα, + αυτός δε απεταμίευεν· ως απαρνηθείς δε τα εγκόσμια και + αφωσιωμένος εις τα θεία σπανίως εφαίνετο, και εδέχετο τους + προσερχομένους η γυνή διηγουμένη την ισάγγελον πολιτείαν και + τας θείας οράσεις αυτού· δεν έπαυε δε εξ ονόματός του και να + παρηγορή τους φοβουμένους τους Τούρκους λέγουσα, ότι ο Ύψιστος + απεφάσισε την καταστροφήν των ασεβών, και ότι απεκάλυψε τω + πιστώ του θεράποντι, Παπουλάκη, την ημέραν, καθ' ήν θα ωδήγει + αυτός τους Έλληνας εις εκτέλεσιν της θείας βουλής βαστών μόνον + ρόπαλον. Επίστευαν οι απλοί τους λόγους της γυναικός, και ο + Παπουλάκης, φωτιζόμενος υπό των ανακαλύψεων αυτής, εθεωρήθη + μετ' ολίγον, εξ ών έλεγεν, ως λαβών θεόθεν και το διορατικόν + χάρισμα. Τόσον δε ηύξησεν η προς αυτόν ευλάβεια του κοινού, + ώστε ουδείς ετόλμα να δείξη ότι εδυσπίστει εις την αγιότητά + του· όλοι δε, όσους έκρινεν αξίους της παρουσίας του, ίσταντο + ενώπιόν του ασκεπείς, και εσταυρωμένας κρατούντες τας χείρας + ηκροάζοντο όσα έλεγεν ως θεόπνευστα. Εν τοσούτω, ακούσας ο + Ιβραήμης επί της πορείας του τα φημιζόμενα περί του ανδρός, + και κυρίως περί των θησαυρισμάτων αυτού, έστειλεν έν σώμα εις + Τριπόταμα, όπερ επιπεσόν αίφνης ήρπασεν όλα τα εκεί αναθήματα, + έκαυσε την μονήν, συνέλαβε τον ασκητήν και την ασκήτριαν, και + τον μεν έσφαξε, την δε εδημοπράτησε. + + Χωρών δε ο εχθρός προς την Ηλείαν διέβη ανεμπόδιστος και + ατουφέκιστος το Κλειδί, επέρασε τον Αλφειόν και συνέλαβέ τινας + των καταφυγόντων εις τα νησίδια και πολλούς των κατά το + Κατάκολον συσσωρευθέντων και χάριν ασφαλείας εις Ζάκυνθον + διαπορθμευμένων, τους μεν επί της ξηράς τους δ' επί της + θαλάσσης· ηχμαλώτευσε και πολλάς οικογενείας εις τα + παρακείμενα πυκνά δάση καταφυγούσας και διά του πυρός και του + γαυγίσματος των ρινηλατούντων σκύλων ανευρισκομένας. Πολλαί + γυναίκες επί της καταδιώξεως ταύτης αυτολοκαυτώθησαν εις + αποφυγήν των δεινών της αιχμαλωσίας. Δήμος δέ τις Κόλιας + εφόνευσεν αυτοχειρί την σύμβιόν του και το τέκνον του, και + διασωθείς ως ταχύπους εδικαιολογείτο, ότι εισήγαγεν αμίαντα + εις τον παράδεισον τα θύματα της χειρός του. Πατήσας ο + Ιβραήμης και κακοποιήσας την επαρχίαν της Γαστούνης απέστειλε + διά των Πατρών μέρος του στρατεύματός του εις την στερεάν + Ελλάδα, ίνα συνοδεύση τρισχιλίους ίππους μακρόθεν + μετακομιζομένους προς αναπλήρωσιν του καθ' ημέραν φθειρομένου + ιππικού του και των υποζυγίων του· αυτός δε εξεστράτευσεν εις + άλωσιν του Χλουμουτσίου και έφθασεν έξωθεν αυτού την 15 + απριλίου. + + Το φρούριον τούτο ήτο, ως είρηται, πάντη ημελημένον και + εγκαταλελειμμένον επί της επαναστάσεως. Αρχομένου δε του + μαρτίου του έτους τούτου, εναυάγησε παρά τω παρακειμένω λιμένι + της Γλαρέντσας πολεμικόν τουρκικόν πλοίον 14 κανονίων· εξ + αυτών ετέθησαν 8 επί του φρουρίου τούτου· αλλ' αι δεξαμεναί + του ρανίδα νερού δεν είχαν, διότι ουδέποτε εκαθαρίσθησαν ουδ' + επεσκευάσθησαν. Επί δε της επιδρομής ταύτης κατέφυγαν εις + αυτό, καθώς κατέφευγαν και άλλοτε, χάριν ασφαλείας 1500 ψυχαί + και εισήλθαν εις υπεράσπισιν αυτού 300 μαχηταί υπό τον Μιχάλην + Σισίνην. Ο Ιβραήμης, προσκαλέσας τους εγκλείστους να + παραδοθώσι και μη εισακουσθείς, τους επολιόρκησε, και στήσας + τρία ελαφρά κανόνια και αποβιβάσας εκ των πλοίων δύο + βομβοβόλους τους επολέμει. Αντείχαν οι έγκλειστοι κατ' αρχάς + γενναίως, και τρις εξώρμησαν διά νυκτός επί τον εχθρόν· αλλά + δεν ήσαν προητοιμασμένοι εις μακράν πολιορκίαν, ουδέ την + επροσδόκων· διότι και άλλοτε οι εχθροί διέβησαν απέμπροσθεν + του φρουρίου και δεν τo επολιόρκησαν· εψεύσθησαν όμως αι + πρροδοκίαι των, και οι εχθροί διέμειναν ταύτην την φοράν + πολιορκούντες αυτό τρεις εβδομάδας, έως ου η δίψα ηνάγκασε + τους εγκλείστους να παραδοθώσι την 5 μαΐου εις την διάκρισιν + του εχθρού απορρίψαντος πάντα συμβιβασμόν. Τόσον δε σφοδρά + ήτον η καταβασανίζουσα αυτούς δίψα, ώστε πάμπολλοι απέθαναν + άμα εξελθόντες και πιόντες διά μιας κατά κόρον. Εκτός του + Σισίνη καί τινων άλλων, οι λοιποί κατεδικάσθησαν εις δουλείαν· + δεκαπέντε δε Έλληνες εφονεύθησαν επί της πολιορκίας. + + Εν ώ δε ο Ιβραήμης κατεγίνετο εις τα της Ηλείας, εξέπλευσε του + Ελλησπόντου εις υποστήριξιν των επιχειρημάτων αυτού ο + οθωμανικός στόλος συγκείμενος εξ ενός δικρότου, εννέα φρεγατών + και δεκαοκτώ βρικίων και γολεττών υπό τον Ταχήρπασαν και τον + Πατρονάμπεην, και μηδέν απαντήσας κατά τον πλουν εμπόδιον + κατευοδώθη εις Νεόκαστρον. + + Ο δε αποπλεύσας του Πειραιώς Κοχράνης επεσκέφθη την Ύδραν και + τας Σπέτσας. Συνήλθαν συγχρόνως κατά διαταγήν του εις Χέλι + αντικρύ των Σπετσών αι μοίραι των τριών ναυτικών νήσων. Η + ψαριανή δεν είχε την φοράν ταύτην τον αρχηγόν της Νικολήν + Αποστόλη, υφ' όν πολλάκις εδοξάσθη. Ο αξιότιμος ούτος και + αρχαϊκός ανήρ επλήρωσε το κοινόν χρέος την 6 απριλίου εν + Αιγίνη, όπου μετώκησε καταστραφείσης της πατρίδος του. Έτοιμοι + ήσαν αι ελληνικαί μοίραι να εκπλεύσωσιν· αλλ' ο Κοχράνης, + μαθών ότι ο Ιβραήμης διέμενεν εντός τινος εν τω λιμένι της + Γλαρέντσας βρικίου, διαρκούσης της πολιορκίας του + Χλουμουτσίου, έβαλε κατά νουν να τον αφαρπάση, και αφήσας όλον + τον στόλον απέπλευσεν επί της φρεγάτας επαγόμενος και την + Καρτερίαν. Την 10 μαΐου προς το εσπέρας επλησίασεν η Ελλάς την + Γλαρέντσαν υπ' αυστριακήν σημαίαν· αλλ' ο Ιβραήμης, είτε εξ + υποψίας είτε εκ περιστάσεως, προλαβών απέβη εις την ξηράν· ο + δε Κοχράνης, μη ευρών το θήραμά του προσέβαλε δύο αιγυπτίας + κορβέττας, έβλαψε την μίαν και εσκότωσε πολλούς του + πληρώματος, αλλ' ουδεμίαν συνέλαβε. Καθ' ήν δε ημέραν έπλευσεν + η Ελλάς προς την Γλαρέντσαν, έπλευσε και η Καρτερία προς τας + Πάτρας· αλλά, παθούσης της μηχανής της, επόδισε, και εν ώ + παρήλλαττε τον Μαλέαν, σφοδρός ανεμοστρόβιλος έρριψε τα δύο + της κατάρτια. Δέκα δε ημέρας περιπλεύσας ο Κοχράνης το ιόνιον + πέλαγος συνέλαβε πλοίον φέρον πολεμεφόδια και αιχμαλώτους + Έλληνας μετακομιζομένους εις Νεόκαστρον προς μεταβίβασιν εις + Αίγυπτον και το απέστειλεν εις Πόρον αποβιβάσας αβλαβείς εις + το Λοιμοκαθαρτήριον της Ζακύνθου δέκα Τούρκους ευρεθέντας εν + αυτώ· την δε 25 απήντησεν εκτός των Κυθήρων τον ελληνικόν + στολίσκον αναμένοντα αυτόν εκεί κατά δευτέραν διαταγήν του και + συγκείμενον εξ ενός τρικατάρτου, δεκατεσσάρων βρικίων και οκτώ + πυρπολικών, και συναπέπλευσεν εις Αλεξάνδρειαν επί σκοπώ να + πέση αίφνης εις τον λιμένα και καύση διά των πυρπολικών τον εν + αυτώ στόλον του Μεχμέτ-Αλή ανέτοιμον εις αντίστασιν και εις + έκπλουν. +Ιούνιος Την 4 Ιουνίου, μετά μεσημβρίαν, εφάνησαν τα ελληνικά πλοία + έμπροσθεν της Αλεξανδρείας υπό αυστριακήν σημαίαν· και εν + πρώτοις μεν υπελήφθησαν ως αυστριακά εμπορικά υπό συνοδίαν + φρεγάτας· αλλά πλησιάσαντα εγνωρίσθησαν, και αι προφυλακίδες + του στόλου του Μεχμέτ-Αλή φοβηθείσαι έδραμαν εις τον λιμένα, + και μία αυτών εκάθησεν επί του στόματος. Η Ελλάς ηγκυροβόλησε + δύο μίλια μακράν της ξηράς, και ο Κοχράνης διέταξε τα οκτώ + πυρπολικά να εισπλεύσωσιν· εισέπλευσαν δύο και έκαυσαν την επί + του στόματος προφυλακίδα 22 κανονίων. Κατεταράχθησαν οι + Αιγύπτιοι ιδόντες τον εχθρόν προ των θυρών, ηγωνίσθησαν δι' + όλης της νυκτός να ετοιμάσωσι τα πλοία των, και, πρωίας + γενομένης, ο Μεχμέτ-Αλής έπλευσεν ως παρατηρητής προς το στόμα + του λιμένος επί τινος πολεμικού βρικίου νεωστί + κατασκευασθέντος εν Μασσαλία· εξέπλευσαν μετ' ολίγον καί τινες + κανονοφόροι επί σκοπώ να κυριεύσωσι πυρπολικόν ελληνικόν + κείμενον υπό την ξηράν εν άκρα νηνεμία, αλλ' ουδέν κατώρθωσαν. + Τα ελληνικά πλοία διέμειναν όλην την ημέραν έμπροσθεν του + λιμένος και προς το εσπέρας εστράφησαν αρκτοδυτικώς· την δε + επαύριον εξέπλευσαν έξ φρεγάται, έξ κορβέτται και δέκα βρίκια + εις καταδίωξιν αυτών υπό την οδηγίαν του Μεχμέτ-Αλή. Ο στόλος + ούτος ηκολούθησε τα ελληνικά μέχρι της Ρόδου μακρόθεν, έως ου + έγειναν άφαντα· την δε 20 επανήλθαν εις τα ίδια, και η Ελλάς + ηγκυροβόλησεν εν Πόρω. + + Μετά δε την πτώσιν του Χλουμουτσίου μετέβη ο Ιβραήμης εις + Πάτρας, δουλαγωγήσας καθ' οδόν επτακοσίας ψυχάς καταφυγούσας + εις την λίμνην της Καλογραίας κατά τον Πάπαν και μετέβη την 25 + μαΐου εις Ρίον, όπου παρέλαβε τους τρισχιλίους ίππους του. Την + δε 2 Ιουνίου εξαπέστειλεν εις χρήσιν της εν Τριπολιτσά φρουράς + δισχίλια τροφοφόρα ζώα υπό την συνοδίαν του Δελή-Αχμέτη. + + Δύο ήμισυ έτη παρήλθαν αφ' ού επάτησε την Πελοπόννησον ο + Ιβραήμης και μεγάλα τα εντεύθεν παθήματα των Πελοποννησίων. Τα + ζοφερά σπήλαια, αι δυσανάβατοι ακρώρειαι, τα δυσπρόσιτα έλη, + οι κρημνοί και οι απότομοι βράχοι ήσαν τα μόνα ασφαλή + κατοικητήριά των, το χώμα δε πολλάκις στρωμνή και τροφή τα + άγρια χόρτα· εφονεύοντο, ηχμαλωτίζοντο, ελαφυραγωγούντο, + κατεστρέφετο η πατρίς των, αλλά δεν επροσκύνουν. Επί των + ημερών όμως τούτων οι κάτοικοί τινων επαρχιών απηρνήθησαν τον + εθνικόν αγώνα. Πρό τινος καιρού είχε μυστικάς σχέσεις προς τον + Ιβραήμην είς των υποπλαρχηγών της επαρχίας των Πατρών, ο εκ + Ζουμπάτης Δημήτρης Νενέκος. Ούτος απέρριψεν επί της + εκστρατείας ταύτης το προσωπείον, εστράτευσε μετά του Ιβραήμη + κατά των συμπολιτών του, και συμβουλεύσας αυτόν να ανεξικακή + και να πολιτεύεται τους Έλληνας επιεικώς, εδείχθη θερμός + απόστολός του. Το παράδειγμα και η φωνή του αρνησιπάτριδος + Νενέκου, η πλαστή εξημέρωσις του αγρίου Ιβραήμη, αι ευτυχείς + εκστρατείαι του, η απελπισία των λαών από πάσης αντιλήψεως και + η γενική παράλυσις των ελληνικών πραγμάτων τόσον επηρέασαν τα + πνεύματα των ανθρώπων, ώστε τα πλείστα χωρία των επαρχιών + Πύργου, Γαστούνης, Πατρών, Βοστίτσης και Καλαβρύτων + επροσκύνησαν, και το μόλυσμα φόβος μέγας ήτο μη διεδίδετο και + αλλού· θεραπείαν το κακόν δεν είχεν ειμή την εμψύχωσιν των + λαών διά της εν Πελοποννήσω συστάσεως στρατοπέδων. Ακάματος + εδείχθη ο Κολοκοτρώνης εν τη δεινή ταύτη ώρα· έγραψε παντού + απειλών και συμβουλεύων, εκίνησε στρατιωτικά σώματα εις + διάφορα μέρη της Πελοποννήσου, προητοίμασε το εν τω ομφαλώ + αυτής φρούριον της Καρυταίνης εις αντίστασιν και καταφύγιον + των περιοικούντων, και έστειλεν ικανούς εις υπεράσπισιν του + μεγάλου Σπηλαίου, καταφυγίου των γειτονικών επαρχιών, διότι + εμελέτα ο Ιβραήμης να το πατήση είτε ως εχθρός είτε ως φίλος. + + Την δε 13 επανήλθεν ο Δελή-Αχμέτης εκ Τριπολιτσάς εις Πάτρας, + αφ' ού εξετέλεσεν ευτυχώς το έργον του, και την 17 εστράτευσεν + ο Ιβραήμης εις την επαρχίαν των Καλαβρύτων μηδεμίαν προξενήσας + καθ' οδόν επί τη συμβουλή του Νενέκου βλάβην, και εσκήνωσε + κατά το μετόχιον του μεγάλου Σπηλαίου, Σάλμενα, δύο ώρας + μακράν της πόλεως των Καλαβρύτων και δύο ήμισυ του + μοναστηρίου, και έγραψε προς τους πατέρας περιποιητικώ τω + τρόπω προσκαλών αυτούς εις το στρατόπεδόν του ίνα λάβωσι τα + αμνηστήρια και συμβουλεύσωσιν, ως υπηρέται του Θεού του ελέους + και της ειρήνης, τους προκρίτους της Πελοποννήσου να μη + γίνωνται αφορμή της φθοράς του τόπου και της αιματοχυσίας των + αδελφών των. Φοβηθέντες οι πατέρες υπεκρίθησαν υποταγήν, αλλ' + απεποιήθησαν να μεταβώσιν εις το στρατόπεδόν του. Απήτησε και + εκ δευτέρου ο Ιβραήμης την παρουσίαν των ενώπιον του ως + αναγκαίαν, αλλά παρήκουσαν και εκ δευτέρου, επαναλαμβάνοντες + πάντοτε την προς την υψηλήν Πύλην πίστιν και υποταγήν των. + Τοις έγραψεν ο Ιβραήμης και τρίτην φοράν αυστηρότερον, και + επειδή ουδέ τότε εισηκούσθη, απεφάσισε να τους τιμωρήση. Την + νύκτα της 23 ανέβησαν τρισχίλιοι εχθροί υπό την οδηγίαν των + περί τον Νενέκον διά δυσβάτων μερών και δι' αγνώστων + μονοπατίων εις τον υπερκείμενον του μοναστηρίου υψηλόν + σταυρόν, και εξημερώθησαν ενώπιον των απειθών πατέρων· + εξακόσιοι ήσαν οι υπερασπισταί του μοναστηρίου, κληρικοί και + λαϊκοί, κατέχοντες νεοδμήτους τινάς πύργους δυναμωθέντας προ + ολίγου διά κανονίων. Μετά την ανατολήν του ηλίου ήρχισεν η + μάχη και διήρκεσε μέχρι του δειλινού. Οι Τούρκοι απέτυχαν και + ωπισθοδρόμησαν αυθημερόν εις το στρατόπεδόν των, εφονεύθησαν + και επληγώθησαν ικανοί εξ αυτών ως πολλάκις ορμήσαντες, ένδεκα + δ' εκ των Ελλήνων· εφονεύθη και ο Ανδρέας Σαρδελιάνος. + Τοιουτοτρόπως διετηρήθη και την φοράν ταύτην το μοναστήριον + απάτητον. + + Τούτων γενομένων, ο μεν Ιβραήμης εστράτευσε πανστρατιά εις + Τριπολιτσάν· ο δε Νενέκος, όστις δεν έπαυε δίδων τρανά + δείγματα πίστεως προς τους καταστροφείς της πατρίδος του και + τους δημίους και ανδραποδιστάς των συμπολιτών του, μετέβη μετά + των περί αυτόν εις Πάτρας, συνηνώθησαν πολλοί των εκεί + Τούρκων, +Ιούλιος και την 3 Ιουλίου προσέβαλαν τους περί τον Βασίλην Πετμεζάν + κατά τον Άγιον Βλάσην και τους διεσκόρπισαν· προσέβαλαν την 17 + και τους περί τον Χελιώτην και Φεϊζόπουλον κατά την εν τη + επαρχία Βοστίτσης μονήν του αγίου Ιωάννου, και κυριεύσαντες + δι' επανειλημμένων εφόδων το έξωθεν οχύρωμα, και + καταστρέψαντες όλους σχεδόν τους εν αυτώ, ως 60, ανεχώρησαν + αυθημερόν πολλά και αυτοί παθόντες. + + Δεν εχάρη επί πολύ ο ανοσιουργός Νενέκος τας τιμάς της + προδοσίας του, δολοφονηθείς μετά τα συμβάντα ταύτα ενεργεία + του Κολοκοτρώνη. + + Φθάσας δε ο Ιβραήμης εις Κατσάναν, διήρεσε το στράτευμα, και + τους μεν απέστειλεν εις Λαγκάδια διά της γεφύρας της Κυράς + προς αφανισμόν και αυτού και των λοιπών χωρίων της επαρχίας + Καρυταίνης, ως μη δεχομένων τα αμνηστήρια (α), αυτός δε και οι + λοιποί ώδευσαν κατ' ευθείαν, όπως συνενωθώσιν εν τη πεδιάδι + της Καρυταίνης. + + Ταις ημέραις εκείναις ευρίσκοντο δισχίλιοι Έλληνες εν + Λιβαρτσίω υπό τον Πλαπούταν και τον Γενναίον προς εμψύχωσιν + των λαών. Ούτοι μετέβησαν εις Καρνέσι, όπου ήτον οχύρωμα + εχθρικόν, απεδίωξαν τους Τούρκους και το εκυρίευσαν. + Ανεφάνησαν αίφνης οι περί τον Ιβραήμην και εφώρμησαν. Οι + Έλληνες αντεστάθησαν μέχρι τινός, άφησαν μετά ταύτα το οχύρωμα + και απεμακρύνθησαν· επέστρεψαν μετ' ολίγον και ηκροβολίσθησαν, + αλλ' επιφανέντος άλλου εχθρικού σώματος ανεχώρησαν· 20 Τούρκοι + και 7 Έλληνες εφονεύθησαν και επληγώθησαν. Μετά τον + ακροβολισμόν τούτον εισήλθε το εχθρικόν στράτευμα όλον εις + Τριπολιτσάν, και, αρχομένου του ιουλίου, κατέβη εις Μεσσηνίαν, + όπου κατέβη και ο Ιβραήμης. + + Την δε 26 εφάνησαν έμπροσθεν των Κυτριών και της Σκαρδαμούλας + δεκατέσσαρα πλοία εχθρικά εκπλεύσαντα του Νεοκάστρου, τα + πλείστα φρεγάται και κορβέτται, και έρριψαν αυθημερόν 1700 + κανονίας, αλλ' αντισταθέντων γενναίως των Μανιατών ανέπλευσαν + άπρακτα. Προσέβαλαν την αυτήν ημέραν οι εχθροί διά ξηράς και + τους εν Φρουτσάλα υπό τον Νικήταν, αλλ' ουδ' εκεί ευδοκίμησαν. + Ανεχώρησαν μετ' ολίγον εκ Νεοκάστρου εις Τριπολιτσάν + τετρακισχίλιοι εχθροί συνοδεύοντες μέγα πλήθος τροφοφόρων + ζώων. Ο Νικήτας, προκαταλαβών το στενόν του Λεονταρίου, + ενέδρευσε, και εφόνευσεν ικανούς, αλλά δεν εμπόδισε την + πορείαν των εχθρών· επληγώθησαν δ' εν τη μάχη ταύτη και δέκα + Έλληνες. + + Ο δ' επανελθών εις Πάτρας Δελή-Αχμέτης εξεστράτευσε λήγοντος + του ιουλίου, διέβη ατουφέκιστος τα Σελλά, διεσκόρπισε τους εν + τω χωρίω Κουνινά υπό τον Φεϊζόπουλον και τον Λεχουρίτην + φονεύσας τινάς αυτών, εν οίς και τον Γεώργιον Μωραΐτην, και + προχωρήσας εις το ξενοδοχείον της Ακράτας επανήλθεν εις + Πάτρας· εστράτευσε μετ' ολίγας ημέρας και προς το μέρος της + Καφικαριάς πλησίον των Λαπαναγών, χωρίου των Καλαβρύτων, όπου + έμαθεν ότι συνήλθεν ελληνικόν στράτευμα. Η θέσις αύτη έχει δύο + πορείας, την μεν προς το μέρος των Πατρών βατήν, την δε προς + το των Καλαβρύτων και της Βοστίτσης σχεδόν άβατον. Εν ταύτη + ετοποθετήθησαν 1500 Έλληνες υπό τον Πλαπούταν, τον + Μελετόπουλον, τον Ροδόπουλον, τον Χρήστον Φωτομάραν και + άλλους. Την 26 αυγούστου πρωί εσκήνωσαν τετρακισχίλιοι εχθροί + τακτικοί και άτακτοι, ιππείς και πεζοί, υπό την θέσιν εκείνην, + και την α' ώραν μετά την ανατολήν του ηλίου ανέβησάν τινες + αυτών και επολέμησαν τους Έλληνας· αλλά, μη δυνηθέντες να + προχωρήσωσι διά το κατωφερές και κρημνώδες του μέρους εκείνου, + επανήλθαν αυθεσπερί εις τας σκηνάς των. Την επαύριον εκίνησαν + πανστρατιά κατά το αυτό μέρος στήσαντες απέναντι των Ελλήνων + δύο κανόνια· αλλ' οι Έλληνες τους αντέκρουσαν κυλίοντες + λίθους, και τους ηνάγκασαν να στρέψωσι τα νώτα· εφώρμησαν οι + εχθροί και μετά την μεσημβρίαν, αλλ' έπαθαν και τότε όσα και + την πρωίαν. Ιδόντες δε ότι ορμώντες εβλάπτοντο και δεν + έβλαπταν, απεχώρησαν κανονοβολούντες, και, σκότους γενομένου, + ανεχώρησαν. Πολλοί επί της διημέρου μάχης εχθροί τακτικοί και + άτακτοι εφονεύθησαν και επληγώθησαν, καί τινες ηχμαλωτίσθησαν, + εν οίς και δύο σημαιοφόροι· τρεις δε Έλληνες εφονεύθησαν και + δέκα επληγώθησαν. Μετά την μάχην ταύτην, οι μεν Έλληνες + κατέβησαν εις Πετσάκους δύο ώρας μακράν της Καφικαριάς, οι δ' + εχθροί, διασκορπισθέντες εις τα χωρία, τα ελεηλάτησαν και + συνενωθέντες πάλιν εις Βοστίτσαν εστράτευσαν προς το + Διακοπτόν, όπως προχωρήσωσι κατά την Ακράταν· αλλ' ευρόντες + αντίστασιν, προκαταλαβόντων αυτό των εν Πετσάκοις Ελλήνων, + ωπισθοδρόμησαν εις Βοστίτσαν. + + Επικειμένης δε της συγκομιδής της σταφίδος, αμφιβάλλετο αν θα + ήσαν συγκομισταί οι Τούρκοι ή οι Χριστιανοί. Οι πατέρες του + Σπηλαίου εκάλεσαν τους περί τον Κολοκοτρώνην εις υπεράσπισιν + της ιδιοκτησίας των επί αντιμισθία. Ήλθαν οι κληθέντες, αλλ' + ούτε των πατέρων ούτε των άλλων την ιδιοκτησίαν εδυνήθησαν να + προστατεύσωσιν ως κειμένην επί πεδιάδος· οι δε εχθροί + μετεκόμισαν την σταφίδα εις τα πλοία των, επανήλθαν εις Πάτρας + και ανεχώρησαν μετά τινας ημέρας εις Νεόκαστρον υπό τον Δελή- + Αχμέτην διά Γαστούνης και Πύργου. + + Απάρας δε ο Κοχράνης του Πόρου τα τέλη Ιουνίου, περιήλθε το + Αιγαίον επί εισπράξει των εθνικών προσόδων εις κίνησιν της + ναυτικής δυνάμεως, και επέβαλεν είκοσι χιλιάδων διστήλων φόρον + επί τους εμπόρους της Σύρας· επεσκέφθη μετά ταύτα το Ναύπλιον, + διαρκούντων των εμφυλίων δεινών, +Ιούλιος επανήλθεν εις Πόρον και απέπλευσε την 15 ιουλίου προς τα + μεσημβρινά παράλια της Πελοποννήσου, ουδενός άλλου πλοίου + συνοδεύοντος την Ελλάδα. Την επαύριον απήντησε τον Σωτήρα, + δικάταρτον δωρηθέν παρά της εν Παρισίοις φιλελληνικής εταιρίας + και διοικούμενον παρά του Άγγλου Θωμά, και τα συμπαρέλαβε· την + δε 18, καθ' ήν έπλεαν τα δύο ταύτα πλοία έξωθεν του + Νεοκάστρου, εφάνησαν 16 οθωμανικά ερχόμενα απ' άρκτου εις + Νεόκαστρον υπό εναντίον άνεμον· εξ αυτών μία κορβέττα, δύο + βρίκια και δύο γολέτται απεκόπησαν ένεκα της αντιπνοίας και + έπλεαν παρά την παραλίαν της Ζακύνθου· επέπλευσαν η Ελλάς και + ο Σωτήρ, και περί την μεσημβρίαν της 20 τα κατέφθασαν + έμπροσθεν της Γλαρέντσας και τα προσέβαλαν· και η μεν Ελλάς + εκυρίευσε την κορβέτταν μετά γενναίαν αντίστασιν, καθ' ήν + εφονεύθησαν εκ του πληρώματος ταύτης, εις 300 συμπληρουμένου, + 25, εν οίς και ο πλοίαρχος και ο υποπλοίαρχος, και επληγώθησαν + 35· επληγώθησαν και 2 του πληρώματος της φρεγάτας· ο δε Σωτήρ + εκυρίευσε μίαν των γολεττών, φονευθέντων και πληγωθέντων, εκ + του πληρώματος αυτής 15, τα δε άλλα τρία πλοία κατέφυγαν εις + Πάτρας. Η γολέττα ήτο τουνεζική 10 κανονίων, η δε κορβέττα 28 + και εφημίζετο ως η ταχυπλουστέρα του εχθρικού στόλου· + ευρέθησαν δε εν αυτή 20 αιχμαλωτίδες. +Αύγουστος Την δε 2 αυγούστου κατέπλευσαν η Ελλάς, ο Σωτήρ και αι δύο + λείαι εις Πόρον, αποβιβασθέντων των παραδοθέντων Τούρκων σώων + και αβλαβών εις Κρήτην. Ο δε Κοχράνης διέταξε να συναχθή εκ + νέου ο στόλος εις Σπέτσας, όπου έπλευσε και αυτός την 24· την + δε επαύριον είς των υιών του Λουκιανού Βοναπάρτου, συμπλέων + επί της Ελλάδος, επληγώθη κατά περίστασιν εις την κοιλίαν υπό + της πιστόλας του, εν ώ την εξεκρέμα, και απέθανεν αυθωρί. Ο + Κοχράνης, διατάξας να ταριχεύσωσι και αποκομίσωσι τον νεκρόν + εις το μοναστήριον των Σπετσών μέχρι δευτέρας διαταγής του, + απέπλευσε παραγγείλας να μεταπλεύσωσι τα πλοία εις Βάτικα, αφ' + ού συναχθώσιν όλα, και να τον προσμείνωσιν. +Σεπτέμβριος Συνήχθησαν τα πλοία, μετέπλευσαν όπου παρήγγειλε, και την 1 + σεπτεμβρίου ανέπλευσαν υπό την οδηγίαν του· ήσαν δε όλα 23, ό + εστιν η Ελλάς, η Καρτερία, ο Σωτήρ, 2 τρικάταρτα, 11 βρίκια, 4 + πυρπολικά και 3 κανονοφόροι. Την 6 πρωί, ηγκυροβόλησεν όλος ο + στόλος απέναντι του Μεσολογγίου, αι δε τρεις κανονοφόροι όσον + εδύναντο πλησιέστερον του Βασιλαδίου. Επειδή δε τα πλοία ήσαν + υπό άλλην σημαίαν, οι επί του Βασιλαδίου Τούρκοι δεν + υπώπτευσαν κατ' αρχάς ότι ήσαν ελληνικά. Την α' δε ώραν μετά + την ανατολήν του ηλίου εμβήκεν ο Κοχράνης εις πλοιάριον, + επλησίασε το Βασιλάδι και έρριψε πυροσίφωνας, αλλ' ουδείς + εισέπεσεν· εκανονοβόλησαν και αι κανονοφόροι, αλλά και αύται + ανωφελώς. Εξύπνησαν τότε οι Τούρκοι και αντεκανονοβόλησαν, + αλλά και ούτοι εις μάτην. Επανελήφθη και την επαύριον ο + κανονοβολισμός, καθ' όν επληγώθησαν βαρέως δύο ναύται μιας των + κανονοφόρων, οίτινες μετεκομίσθησαν χάριν θεραπείας εις την + Ελλάδα· οι δε λοιποί της αυτής κανονοφόρου, μη πεισθέντες να + πλησιάσωσιν εκ νέου ως διετάχθησαν, ετέθησαν κατά διαταγήν του + στολάρχου έν τινι λέμβω και περιεφέροντο εν τω μέσω του στόλου + υπό τον ήχον του τυμπάνου προς καταισχύνην και ποινήν ως + απειθείς και φυγόμαχοι. Εν τοσούτω ητοιμάσθη επί της Ελλάδος + εις βομβολισμόν σχεδία, ερρίφθη εις την θάλασσαν και + εβομβοβολήθη εκείθεν το Βασιλάδι, αλλ' ουδεμίαν έπαθεν ουδέ + τότε ζημίαν. Ιδών δε ο Κοχράνης, ότι διά των τρόπων τούτων δεν + κατωρθούτο η κυρίευσις του Βασιλαδίου, διέταξε τας λέμβους των + πλοίων επί τη συμβουλή του Μιαούλη να έμβωσι διά του στενού + αύλακος του Προκοπανίστου και να το αποκλείσωσιν. Η διαταγή + του επιτυχώς εξετελέσθη υπό την οδηγίαν τινών Μεσολογγιτών + ειδότων τον είσπλουν, αλλά δεν ετελεσφόρησε, προλαβόντων των + εν τη πόλει Τούρκων και εφοδιασάντων την προτεραίαν το + Βασιλάδι παντός αναγκαίου. Μετά την ανωφελή ταύτην δοκιμήν + ανήχθη ο στόλος· εναπέμειναν δε ο Σωτήρ δύο κανονοφόροι, δύο + γολέτται και η Καρτερία, ήτις ανάψασι εξ απροσεξίας + εκινδύνευσε να καή. Εκείναις ταις ημέραις έφθασεν εις Ελλάδα + και το προ καιρού κατασκευαζόμενον εν Αγγλία δεύτερον + ατμόπλουν η Επιχείρησις. + + Επειδή δ' εγνώσθη ότι εντός του κορινθιακού κόλπου ήσαν πλοία + τινα τουρκικά, διέπλευσαν την 9 εν πλήρει μεσημβρία εις άλωσιν + ή καταστροφήν αυτών αι δύο γολέτται και ο Σωτήρ ρυμουλκών μίαν + κανονοφόρον υπό τον κανονοβολισμόν των επί του στόματος + φρουρίων. Την επαύριον, πνέοντος σφοδρού ανέμου, εδοκίμασε να + διαπλεύση και η Καρτερία ιστιοφορούσα δι' έλλειψιν + γαιανθράκων· αλλά προχωρήσασα έπεσεν εις γαλήνην και έμεινεν + έξωθεν μέχρι της 11, καθ' ήν ρυμουλκουμένη παρ' άλλης + κανονοφόρου διέπλευσε και αύτη αβλαβής. Ήσαν εν τω λιμένι των + Σαλώνων 3 εμπορικά αυστριακά και 9 τουρκικά, τουτέστι μία + γολέττα 14 κανονίων, έν βρίκι 16, τρεις μικρότεραι γολέτται, + δύο ένοπλα φορτηγά, και δύο κανονοφόροι· επροστατεύοντο δε τα + πλοία ταύτα υπό τινος επί της ξηράς κανονοστασίου. + + Πριν δε διαπλεύση η Καρτερία, εκινήθησαν επί τα εχθρικά πλοία + ο Σωτήρ και αι δύο γολέτται· αλλά, πνέοντος βιαίου ανέμου, + απέτυχαν και κατέφυγαν εις τον λιμένα του Λουτρακίου. Την δε + 14 έπλευσεν η Καρτερία μετά της παρακολουθούσης κανονοφόρου + προς τον λιμένα των Σαλώνων και φθάσασα εις το στενότερον + αυτού μέρος ηναγκάσθη εξ αιτίας εναντίου ανέμου να ποδίση. Την + δε 18 επανέπλευσεν ευτυχώς εις τον αυτόν λιμένα και + συνεπανέπλευσαν και ο Σωτήρ και τα λοιπά ελληνικά πλοία, + επήραν τα 3 αυστριακά ως παραβιάσαντα τον αποκλεισμόν, + κατέστρεψαν 7 εκ των 9 τουρκικών, και εφόνευσαν πολλούς + εχθρούς· επληγώθησαν δε επί της ναυμαχίας ταύτης ελαφρώς μεν ο + πλοίαρχος του Σωτήρος Θωμάς εις τον πόδα, βαρέως δε ο + υποπλοίαρχός του Σκάνλανος Ιρλανδός. + + Ο δε Ιβραήμης, ασχοληθείς παντοίοις τρόποις μετά την εις τα + φρούρια επάνοδόν του να εφελκύση τους Μεσσηνίους, όπως + εφείλκυσε τους Αχαιούς, απέστειλε την 20 τα στρατεύματά του + υπό τον Κεχαγιάμπεην, τα μεν εις την άνω, τα δε εις την κάτω + Μεσσηνίαν, προς ερήμωσιν του τόπου, αν οι κάτοικοι δεν + επροσκύνουν. Εκάλεσεν ο Κεχαγιάμπεης τους κατοίκους εις + υποταγήν και μη εισακουσθείς (β) διέταξε την πελέκησιν όλων + των καρπίμων δένδρων και την πυρπόλησιν των χωρίων. Ουδέποτε + τα εχθρικά στρατεύματα εφάνησαν τόσον φθοροποιά όσον εν τη + παρούση εκστρατεία. 60,000 ελογίσθησαν αι κατακοπείσαι συκαί, + και 95.000 αι ελαίαι και αι συκαμινέαι· καπνοί δε και φλόγες + πολυήμεροι εσκέπαζαν τον ορίζοντα. + + + + 1827 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΘ'. + + + + &Εξωτερική πολιτική. — Συνθήκη της 24 Ιουνίου. — Ναυμαχία + Νεοκάστρου. — Αναχώρησις των πρέσβεων των συμμάχων εκ + Κωνσταντινουπόλεως.& + + ΟΛΟΚΛΗΡΟΝ έτος παρήλθεν αφ' ού ο εν Κωνσταντινουπόλει Κάννιγγ + ανεδέχθη τον συμβιβασμόν Ελλάδος και Τουρκίας και δεν ίσχυσαν + παντάπασιν οι λόγοι του. Αγέρωχος πάντοτε η Πύλη, αγερωχοτέρα + εδείχθη μετά την κυρίευσιν του Μεσολογγίου και την στενήν + πολιορκίαν των Αθηνών, θεωρούσα επικειμένην την παντελή + καταστροφήν του ελληνικού αγώνος. Ο Κάννιγγ, μη θέλων να + παρεμβάλη εις την διαπραγμάτευσιν νέα προσκόμματα, δεν + επρόσφερεν εγγράφως την μεσιτείαν της αυλής του ειμή την 24 + Ιανουαρίου του έτους τούτου. Τον αυτόν δε μήνα η εχθρωδώς + πάντοτε προς την Ελλάδα διακειμένη αυλή της Αυστρίας, + προθεμένη να διασκεδάση τας υπέρ αυτής σωτηρίους ταύτας + προσπαθείας, έστειλεν εις Ελλάδα αξιωματικόν της και + ανήγγειλεν, ότι περί πολλού ποιουμένη τα συμφέροντα των + Ελλήνων, ετοίμη ήτο να έλθη εις αντίληψίν των και μεσιτεύση + παρά τω σουλτάνω, αν επεκαλούντο την συνδρομήν της· ήλπιζε δε + να εισακουσθή διά την έως τότε αποτυχίαν της μεσιτείας της + Αγγλίας και την εντεύθεν απελπισίαν των Ελλήνων. Αλλ' η + κυβέρνησις της Ελλάδος, έχουσα υπ' όψιν τα κακά όσα έπασχεν η + Ελλάς αδιακόπως και εκ της πολιτικής της αυλής ταύτης και εκ + της αισχράς διαγωγής του πολεμικού και εμπορικού ναυτικού της + και υποπτεύουσα επιβουλήν, απεποιήθη την προσφοράν της. + + Μετ' ολίγας δε ημέρας αφ' ού ο Κάννιγγ επρόσφερε τη Πύλη + εγγράφως την μεσιτείαν της αυλής του, έφθασεν εις + Κωνσταντινούπολιν ο πρέσβυς της Ρωσσίας Ριβωπιέρρος, είς των + δύο εν Ακερμάνη πληρεξουσίων της, και εσύστησε και ούτος + θερμώς την πρότασιν του Καννιγγος. Εις ένδειξιν δε της ανάγκης + της περί ης επρόκειτο ειρηνεύσεως ανέφεραν αμφότεροι την + πολυετή παράτασιν του αγώνος της Ελλάδος, την εις παύσιν του + ανικανότητα της Πύλης, την εντεύθεν αιματοχυσίαν και + καταστροφήν, την βλάβην του ευρωπαϊκού εμπορίου εξ αιτίας της + αναφυείσης πειρατείας και την υπόθαλψιν του διά τόσων θυσιών + και αγώνων σβεσθέντος αλλά μη αποσβεσθέντος φιλοταράχου + πνεύματος των λαών της Ευρώπης. Γνωστοποιούντες δε κατά πρώτην + φοράν και την επί σκοπώ της περί ης ο λόγος ειρηνεύσεως + γενομένην πράξιν εν Πετρουπόλει και συνιστώντες τους όρους + αυτής εσυμβούλευαν την Πύλην δεχομένη την μεσιτείαν να + προομοιάση διά της παύσεως των εχθροπραξιών έλεγαν δε ότι, αν + άλλως επολιτεύετο, θα ηναγκάζοντο αι Δυνάμεις να σχετισθώσι + προς τους Έλληνας. Η Πύλη, συμφέρον έχουσα εξ αιτίας των κατά + την στερεάν Ελλάδα και την Πελοπόννησον ευτυχών προόδων της ν' + αναβάλλη την απάντησίν της, μόλις την έδωκε την 28 μαΐου, ίσως + καθ' ήν ημέραν έμαθε την παράδοσιν των Αθηνών. Διά της + απαντήσεως δε ταύτης, δι' ής έθετεν αρχάς τινας, καθ' άς + καθίστανται, συντηρούνται και διοικούνται κατά θείαν νεύσιν αι + κοινωνίαι, και δεν επιτρέπεται η παρέμβασις μιας Δυνάμεως εις + τα εσωτερικά άλλης, και δι' ής έλεγεν, ότι όλαι αι διατάξεις + αυτής θεμελιουνται επί του ιερού νόμου, και διά τούτο είναι + και δίκαιαι και αμετάτρεπτοι, διεσάλπιζε την προς τους + ραγιάδας γενναιότητα των Μουσουλμάνων και ιδιαιτέρως τα καλά + όσα ούτοι απελάμβαναν υπό την αγαθοποιόν σκιάν του θρόνου του + τωρινού σουλτάνου, εμέμφετο την προς τον μεγαλόδωρον αυθέντην + των αχαριστίαν των αποστατών Ελλήνων, κατέκρινε τας κατά των + Μουσουλμάνων απανθρωπίας των, εκήρυττε την μεγάλην μακροθυμίαν + της, την εντός του ιερού νόμου προς πάντας πάντοτε τους + Έλληνας επιεική διαγωγήν της, και την προς τους εν μετανοία + προσερχομένους ευσπλαγχνίαν της· διετείνετο δε ότι, περί + πολλού ποιουμένη την επάνοδον της ησυχίας ηγωνίζετο να + καταστέλλη την αποστασίαν, αλλά ξένοι την υπέθαλπαν και την + διετήρουν, και η κυβέρνησις των ξένων τούτων (ενόει δε την + αγγλικήν) επροφασίζετο, ότι δεν ημπόρει να τους εμποδίση, + παραβαίνουσα τοιουτοτρόπως όσα κυβέρνησις ώφειλε προς φιλικήν + κυβέρνησιν· ηπόρει δε πώς Δυνάμεις τινές εσυνθηκολόγησαν περί + των αφορώντων τους αποστάτας υπηκόους της παρά γνώμην και εν + αγνοία αυτής, και πώς παρέμβαιναν παρά το δημόσιον δίκαιον εις + τα εσωτερικά της, εν ώ αύτη είπε ρητώς και επανειλημμένως, ότι + απεποιείτο πάσαν ξένην παρέμβασιν υπενθύμιζε δε ότι και ο + Στραγγφόρδος, επανελθών εκ βερώνης, την εβεβαίωσεν εξ ονόματος + όλων των ανάκτων, ότι εις εαυτήν και μόνην απέκειτο να πράξη + ό,τι δέον έκρινεν ως προς τους απειθείς ραγιάδας της, και ότι + οι εν Ακερμάνη πληρεξούσιοι της Ρωσσίας είπαν, ότι ο + αυτοκράτωρ περιωρίζετο εις μόνην την εξίσασιν των ιδιαιτέρων + διαφορών του (α), και σκοπόν δεν είχε να παρέμβη εις τα της + Ελλάδος· ηπόρει δε πώς δεν εσυστέλλοντο αι Δυνάμεις λέγουσαι + ότι επί τη μη παραδοχή, της μεσιτείας σκοπόν είχαν να + θεωρήσωσιν ως Δύναμιν συμμορίαν ληστών, και πώς, προκειμένου + λόγου περί των αφορώντων την επί αποστατών υπηκόων νόμιμον + εξουσίαν της Πύλης, ανέφεραν τας λέξεις μ ε σ ι τ ε ί α ν, ο υ + δ ε τ ε ρ ό τ η τ α, α ν α κ ω χ ή ν, ε ι ρ ή ν ε υ σ ι ν, εν + ώ αι λέξεις αύται αναφέρονται μόνον ως προς σχέσεις κράτους + προς κράτος· ηρνείτο δε ότι εξ αιτίας των ταραχών εζημιούτο το + ευρωπαϊκόν εμπόριον, λέγουσα, ότι μόνα τα συμφέροντα αυτής + έπασχαν, και επανελάμβανεν ότι ούτε εις βλάβην ούτε εις ύβριν + της χριστιανικής θρησκείας εκινείτο ουδέ κατεφέρετο καθ' όλου + του έθνους των Ελλήνων, αλλά μόνον κατά των ταραχοποιών· + παραπονουμένη δε ότι αι Δυνάμεις κακώς πολιτευόμεναι εθάρρυναν + τους αποστάτας λόγω και έργω, έλεγεν, ότι ουδέποτε θα + απηρνείτο τα επί της Ελλάδος δίκαιά της, και ουδέποτε θα + παρέβαινεν, ενδίδουσα, τα παραγγέλματα του ιερού νόμου· + διεκήρυττε δ' επί τέλους διά τελευταίαν φοράν, ότι απέρριπτε + διά παντός πάσαν ξένην μεσιτείαν και πάσαν παρέμβασιν, ότι + μιας και της αυτής γνώμης ήσαν κατά τούτο και ο σουλτάνος και + οι υπουργοί του και το έθνος όλον των Μουσουλμάνων, και ότι + επεθύμει να παύσωσιν εις τα εξής αι ξέναι Δυνάμεις του να την + ενοχλώσι περί τούτου. + + Καθ' όν δε καιρόν εματαιοπόνουν οι πρέσβεις εν + Κωνσταντινουπόλει, η Ρωσσία και η Αγγλία, αι επ' ειρηνεύσει + της Ελλάδος συνδεθείσαι, κατεγίνοντο να παραλάβωσι και τας + τρεις άλλας μεγάλας αυλάς συνεργούς· αλλ' η μεν Πρωσσία + απεποιήθη επί λόγω, ότι δεν είχε το αυτό συμφέρον, και + υπεσχέθη μόνον την φιλικήν παρά τη Πύλη σύμπραξίν της. Η δε + Αυστρία, η πρώτη άλλοτε προτείνασα την αναγνώρισιν της + ανεξαρτησίας της Ελλάδος, απήντησεν, ελθούσης της κρισίμου + ταύτης ώρας, ότι έχαιρε μεν επί τη ενώσει των δύο αυλών εις + κατάπαυσιν των μεταξύ Τούρκων και Ελλήνων εχθροπραξιών, αλλά + δεν ημπόρει ν' αναδεχθή επί αιτήσει αποστατών μεσιτεία· + προθεμένην απόσπασιν μεγάλου μέρους της Ελλάδος από της + εξουσίας του σουλτάνου, δεν απεποιείτο όμως ουδ' αυτή την παρά + τη Πύλη φιλικήν συνδρομήν της. Μόνη η γαλλική κυβέρνησις + πρόθυμος εφάνη. Η εν Γαλλία υπερισχύσασα κοινή γνώμη υπέρ + Ελλάδος, αι εν αμφοτέραις ταις βουλαίς βαρείαι και συνεχείς + προσβολαί κατά του υπουργείου ως τουρκίζοντος, και η αείποτε + και υπεράλλοτε ευμενής τότε προς τον χριστιανικόν αγώνα + διάθεσις του βασιλέως επερρέασαν επί τέλους την επί Βιλλέλου + κυβέρνησιν και την ηνάγκασαν όχι μόνον ν' ασπασθή την υπέρ των + Ελλήνων πράξιν των δύο Δυνάμεων, αλλά και να προβάλη ίνα + μετασχηματισθή η πράξις αύτη εις συνθήκην, να εγγυηθή παρά των + τριών Δυνάμεων ό,τι ορισθή, και να πειθαναγκασθή η Πύλη εις + παραδοχήν αυτής· συνέταξε δε, επί τη αξιώσει Αγγλίας και + Ρωσσίας, και την συνθήκην, ήτις τροπολογηθείσα υπεγράφη εν + Λονδίνω την 24 Ιουνίου υπό των πληρεξουσίων των τριών Δυνάμεων + ορίζουσα εν συνόψει τα εξής. + + Αι Δυνάμεις να προσφέρωσι τη Πύλη την μεσιτείαν των εις + συνδιαλλαγήν αυτής και των Ελλήνων, και ν' απαιτήσωσιν άνευ + αναβολής ανακωχήν. + + Οι Έλληνες να κυβερνώνται υπό την κυριαρχίαν του σουλτάνου επί + ετησίω φόρω υπό Αρχών εκλεγομένων παρ' αυτών, συνευδοκούντος + και του σουλτάνου. + + Οι Έλληνες να ιδιοποιηθώσι την παρ' αυτοίς ιδιοκτησίαν των + Τούρκων αποζημιούντες αυτούς. + + Η οροθετική γραμμή να χαραχθή μετά ταύτα. + + Μηδεμίαν ωφέλειαν να ζητήσωσιν αι Δυνάμεις δι' εαυτάς ή διά + τους υπηκόους των. + + Ν' ασφαλισθώσιν οι συμβιβασθησόμενοι όροι υπό την εγγύησιν των + Δυνάμεων όπως μετά ταύτα εγκριθή. + + Και ταύτα μεν διέταττε φανερά η συνθήκη. Κατά πρότασιν δε της + γαλλικής κυβερνήσεως, της υπέρ πάσαν άλλην προθεμένης να φέρη + εις αίσιον και ταχύ πέρας την συνθήκην, υπεγράφησαν + ταυτοχρόνως και οι εξής μυστικοί όροι. + + Αν η Πύλη δεν εδέχετο εντός ενός μηνός την μεσιτείαν των + Δυνάμεων, να συνδέσωσιν αύται εμπορικάς και προξενικάς σχέσεις + μετά των Ελλήνων. Αν δε η Πύλη δεν εδέχετο την ανακωχήν ή οι + Έλληνες απεποιούντο την εφαρμογήν αυτής, να κηρύξωσιν αι + Δυνάμεις, ότι και εν τοιαύτη περιπτώσει εσκόπευαν να την + πραγματοποιήσωσι διά των καταλληλοτέρων τρόπων, αμέτοχοι + πάντοτε των εχθροπραξιών των αλληλομαχούντων. Αν δε παρά πάσαν + προσδοκίαν η Πύλη εθεώρει τα ανωτέρω ανεπαρκή εις παραδοχήν + των προτάσεών των, ή οι Έλληνες απέρριπταν τους όρους της + συνθήκης, αι Δυνάμεις να μη παύσωσιν ουδέ τότε εργαζόμεναι εις + ευόδωσιν της προκειμένης ειρηνεύσεως εφ' ών έθεσαν όρων. + + Μοναδικόν φαινόμενον της αείποτε ιδιοτελούς πολιτικής θα + θεωρήσει την συνθήκην ταύτην όστις αναλογισθή υπό ποίων, κατά + ποίας περιστάσεις, διά ποία τέλη, και υπέρ ποίων αρχών εγράφη. + Όσα αι Δυνάμεις διεσάλπισαν και εν Λαϋβάχη και εν Βιέννη κατά + των εις βλάβην της εξουσίας εις ην υπάγονται εξανισταμένων + λαών, όλα διά της συνθήκης ταύτης εματαιώθησαν. Η συνθήκη + επρόσφερε θύμα εις εξιλέωσιν των λαών τας αρχάς της ιεράς + συμμαχίας, εμυκτήρισε την υπό το ιερόν όνομα αυτής ανίερον + πολιτικήν των αυλών βάσιν αληθή έχουσαν την φιλαρχίαν αυτών + και την καταπίεσιν των λαών, και καθιέρωσε νέον δημόσιον + δίκαιον νομιμοποιούσα ανέγερσιν τυραννουμένων κατά + τυραννούντων. Ως αίτια δε της συνθήκης ταύτης ανεφέροντο ο + παρατεινόμενος αιματηρός και καταστρεπτικός πόλεμος, η + κορυφωθείσα αταξία και αναρχία, και η εντεύθεν πηγάσασα εις + βλάβην όλου του ευρωπαϊκού εμπορίου πειρατεία· αλλ' + απεσιωπήθησαν τα δύο ισχυρότερα αίτια, η ένθερμος συμπάθεια + όλων ανεξαιρέτως των χριστιανικών λαών υπέρ των Ελλήνων, και ο + φόβος της ενόπλου παρεμβάσεως της Ρωσσίας. Εγένετο δε η + μεσολάβησις των αυλών, κατά το λέγειν της συνθήκης, επί τη + αιτήσει των Ελλήνων προς την Γαλλίαν και την Αγγλίαν. + + Είδαμεν ότι μόνης της Αγγλίας εζήτησαν οι Έλληνες την + μεσιτείαν εθνικώς και επισήμως· αλλ' ο Ρόσχης διά του επί της + εν Ελλάδι διατριβής του αναφανέντος γαλλικού κόμματος (β) + υπενήργησεν αναφοράς πολιτών αιτουμένων την μεσιτείαν της + Γαλλίας, σταλείσας προς αυτήν μυστικώ τω τρόπω, ας ανακαλύψασα + η ελληνική κυβέρνησις και αυτάς κατέκρινεν ως απαδούσας προς + όσα το έθνος εν Επιδαύρω εψήφισε και τους πρωταιτίους αυτών + ετιμώρησεν. + +Αύγουστος Έπλεαν ήδη κατά το Αιγαίον δύο μοίραι· η μεν αγγλική υπό τον + Κοδριγκτώνα, η δε γαλλική υπό τον Δεριγνήν, και ανεμένετο και + ρωσσική. Την 5 αυγούστου αφίχθησαν εις Ναύπλιον ο Κοδριγκτών + και ο Δεριγνής και ανήγγειλαν ανεπισήμως τα της συνθήκης + συμβουλεύοντες την κυβέρνησιν να καλέση τους λαούς εις + ομόνοιαν και ευταξίαν, να τους προετοιμάση εις παραδοχήν + ανακωχής, και να μεταβή και αύτη εις Αίγιναν εξ αιτίας των εν + Ναυπλίω εμφυλίων τότε ταραχών, ίνα σκέπτεται και ενεργή εν + ησυχία και ανεπηρεάστως. Συνήνεσεν η κυβέρνησις, εξέδωκε την 9 + προκήρυξιν κατά την έννοιαν των συμβουλών των ναυάρχων (γ), + και, απάρασα την 15 από του θαλασσοπύργου, όπου έδρευε· εξ + αιτίας των εν τη πόλει ταραχών, κατήρε την 17 εις Αίγιναν. + Μετέβη δ' εκεί συγχρόνως και η Βουλή, ης ο πρόεδρος, πέντε + μέλη και ο επί των εξωτερικών γραμματεύς απετέλουν κατά το ις' + ψήφισμα της εν Τροιζήνι συνελεύσεως το συμβούλιον, εις ό + ανετέθησαν τα του συμβιβασμού (δ). Την δε 20 ο Χαμιλτών, ο + Γάλλος πλοίαρχος Χουγών και ο σύμβουλος της εν + Κωνσταντινουπόλει ρωσσικής πρεσβείας Τιμώνης απήτησαν επισήμως + παρά των Ελλήνων ανακωχήν. Ό,τι απήτησαν αι Δυνάμεις παρά των + Ελλήνων ήτον ό,τι εζήτησαν οι Έλληνες παρά των Δυνάμεων επί + της εν Επιδαύρω συνελεύσεως· δι' ο προθύμως συνήνεσαν. Αλλ' + ήσαν και πολλοί αυτών και όλοι σχεδόν οι φιλέλληνες, οίτινες + αντέλεγαν και αντέπρατταν πρόφασιν έχοντες αυτήν την συνθήκην + ως μη διαγράφουσαν τα όρια της νέας επικρατείας και ως + υποκινούσαν αμφιβολίας ως προς την μέλλουσαν τύχην της τόσα + παθούσης στερεάς Ελλάδος. + + Την δε 4 αυγούστου έφεραν οι εν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεις των + τριών Δυνάμεων εις γνώσιν της Πύλης την συνθήκην δι' ενός και + του αυτού εγγράφου διαλαμβάνοντος ότι έξ έτη ματαίως + ηγωνίσθησαν αι Δυνάμεις να την πείσωσιν εις ειρήνευσιν της + Ελλάδος· ότι, εξ αιτίας τόσων δυστυχημάτων όσα έπαθεν εντεύθεν + η ανθρωπότης, και τόσων ζημιών όσας υπέστη το εμπόριον όλων + των εθνών, το ζήτημα κατέστη ευρωπαϊκόν· ότι αι Δυνάμεις + ηναγκάσθησαν να παρέμβωσιν εις παύσιν του μεγάλου τούτου + κακού, και ότι, αν η Πύλη απέρριπτε την μεσιτείαν των και δεν + διέταττεν εντός 15 ημερών διακοπήν των εχθροπραξιών, απόφασιν + είχαν να ενεργήσωσιν ό,τι απήτει το αληθές συμφέρον αυτής της + Πύλης, η ασφάλεια του εμπορίου και η ησυχία της Ευρώπης. + + Παρελθούσης δε της δεκαπενθημέρου προθεσμίας, υπήγαν οι + διερμηνείς των τριών πρεσβειών ζητούντες απάντησιν. «Αν + ήξευρα», τοις απεκρίθη ο Ρεήζ-εφέντης, «ότι το έγγραφον + απέβλεπε τα της Ελλάδος, δεν θα το εδεχόμην· αλλά μαθών τι + περιείχε, δεν το ανέγνωσα· είπατε προς τους αποστείλαντάς σας + ότι η θετική, η οριστική, η αμετάτρεπτος, η αιώνιος απάντησις + της υψηλής Πύλης είναι, ότι ουδεμίαν δέχεται πρότασιν περί + Ελλήνων, ότι επιμένει εις ην εξέφρασεν άλλοτε γνώμην και θα + επιμένει μέχρι συντελείας του αιώνος». Οι πρέσβεις, μαθόντες + ταύτα, ανήγγειλαν την επαύριον τω Ρεήζ-εφέντη ότι, επειδή + απερρίφθη η πρότασίς των, αι Δυνάμεις εσκόπευαν να ενεργήσωσιν + αυταί τα της συνθήκης. Η Πύλη εζήτησέ τινας διασαφήσεις, + επανέλαβε τα αυτά, εκήρυξεν ότι δεν δέχεται εις το εξής + έγγραφον περί ταύτης της υποθέσεως, και ότι εθεώρει το δοθέν + ως μη δοθέν· διέταξε δε να οχυρωθώσιν αμέσως τα του Βοσπόρου + και Ελλησπόντου φρούρια, έφερε στρατεύματα εν τη βασιλευούση + και παρεσκευάζετο εις πόλεμον. Επεσκέφθησαν οι διερμηνείς των + πρεσβειών τον Ρεήζ-εφέντην και την 2 σεπτεμβρίου και + συνδιελέχθησαν, αλλά και τότε απέτυχαν. Προκαλούμενος εν τη + συνδιαλέξει ταύτη ο Ρεήζ-εφέντης παρά του διερμηνέως της + Αγγλίας ν' ανακαλύψη τι διενοείτο να πράξη η Πύλη επί τη + περιστάσει ταύτη, είπεν· «Ο Θεός και το δίκαιόν μου είναι το + ρητόν της αυλής σου· ουδέν άλλο ρητόν εγκριτώτερον και παρ' + ημίν, εν ώ προτίθεσθε να μας προσβάλετε». Οι πρέσβεις + εγνωστοποίησαν την κατάστασιν των πραγμάτων τοις προξένοις και + δι' αυτών τοις υπηκόοις των τριών αυλών, οίτινες, θεωρούντες + άφευκτον τον πόλεμον, ητοιμάζοντο ν' αναχωρήσωσι. Διετάχθησαν + δε συγχρόνως παρά των πρέσβεων και οι ναύαρχοι να ενεργήσωσιν + ό,τι ώριζεν η συνθήκη, απεχόμενοι μεν πάσης εχθροπραξίας, αλλ' + εμποδίζοντες τον επισιτισμόν του τουρκοαιγυπτίου στρατού και + διά της βίας, αν η χρεία το εκάλει. Διετάχθησαν παρά της + γαλλικής κυβερνήσεως και οι παρά τω Μεχμέτ-Αλή Γάλλοι να + παραιτηθώσι της υπηρεσίας του. + + Εκείναις ταις ημέραις, είτε εκ συγκυρίας είτε εκ προμελέτης, + έφερεν επισήμως προς την Πύλην ο τότε πατριάρχης Αγαθάγγελος + αναφοράς των κατοίκων των υπό τα οθωμανικά όπλα επαρχιών της + στερεάς Ελλάδος και της Ευβοίας, δι' ών εκθειάζοντες την + φιλανθρωπίαν του Κιουταχή οι υπό το κοπτερόν ξίφος αυτού + Έλληνες και μετανοούντες δι' όσα έπραξαν κατέφευγαν εις το + έλεος της Πύλης αιτούμενοι διά της μεσιτείας του πατριάρχου + την απόδοσιν των κτημάτων αυτών και την άφεσιν των επί της + αποστασίας και των επί του παρόντος έτους οφειλομένων φόρων. Η + Πύλη, θέλουσα να κατασιγάση τας φωνάς της μεσιτευούσης + συμμαχίας και να εφελκύση και άλλους αποστάτας, έδραξε την + ευκαιρίαν ταύτην, ήνοιξε δι' εγγράφου της προς τον πατριάρχην + την θύραν του ελέους, τον διέταξε να καλέση όλους τους + αποπλανηθέντας εις μετάνοιαν, υποσχομένη άφεσιν αμαρτιών και + παραδεχομένη τας λοιπάς αιτήσεις των· απέλυσε δε και όλους + τους επί πολιτικώ λόγω κρατουμένους Έλληνας. + + Αφ' ού αι Δυνάμεις απεφάσισαν να παύσωσι τον πόλεμον άκοντος + του σουλτάνου, ώφειλαν ν' αποκλείσωσι τον λιμένα της + Αλεξανδρείας, όπου ευρίσκοντο ταις ημέραις εκείναις πολεμικά + πλοία της Κωνσταντινουπόλεως, της Αιγύπτου, και του Τουνεζίου + έτοιμα εις έκπλουν. Αν εγίνετο τούτο, και απεκλείοντο διά + τινας μόνον ημέρας και τα μεσημβρινοδυτικά παράλια της + Πελοποννήσου, δι' ών ετροφοδοτούντο τα εχθρικά στρατεύματα, + και τα ολέθρια σχέδια του Ιβραήμη θα εματαιούντο, και αυτός θα + ηναγκάζετο να επιθυμήση την εις Αίγυπτον επάνοδον· αλλ' η + συμμαχία ηρκέσθη να στείλη τον συνταγματάρχην Κραδόκον προς + τον Μεχμέτ-Αλήν εις αναβολήν του έκπλου των στόλων + συμβουλευτικώ τω τρόπω· ο δε φέρων την εντολήν ταύτην δεν + έφθασεν εν καιρώ εις Αίγυπτον αλλά και εν καιρώ αν έφθανε, δεν + θα εισηκούετο βεβαίως· Εχρειάζετο βία και όχι πειθώ· διότι, + και αν επείθετο ο Μεχμέτ-Αλής, θα εχρειάζετο και τότε βία κατ' + επιφάνειαν εις δικαιολογίαν του παρά τω σουλτάνω. + + Εν τούτοις, λήγοντος του Ιουλίου, εξέπλευσαν του λιμένος της + Αλεξανδρείας 92 πλοία, εξ ών 51 πολεμικά, και τα λοιπά + φορτηγά· και ο μεν βυζαντινός στόλος υπό τον καπητανάμπεην + συνίστατο εις δύο δίκροτα, πέντε φρεγάτας, και εννέα + κορβέττας· ο δε αιγύπτιος υπό τον Μουχαρέμπεην εις τέσσαρας + φρεγάτας, ένδεκα κορβέττας, τέσσαρα βρίκια, έξ γολέττας και έξ + πυρπολικά· συνέπλεαν δε και τρεις τουνεζικαί φρεγάται μικραί + μεθ' ενός βρικίου, και ως οδηγός του Μουχαρέμπεη ο Γάλλος + υποναύαρχος Τελλιέρος, υφ' όν και υπό τινας άλλους Γάλλους + αξιωματικούς εξησκήθησαν τρισχίλιοι Άραβες περί τα ναυτικά + (ε)· τα δε φορτηγά, τα μεν 36 ήσαν υπό σημαίαν τουρκικήν, τα + δε 5 υπό αυστριακήν, φέροντα όλα 1000 τακτικούς, 100 ιππείς + ανίππους, τρόφιμα, πολεμεφόδια και έν εκατομμύριον διστήλων. + Εσκόπει δε ο Ιβραήμης να προσβάλη μετά την άφιξιν της δυνάμεως + ταύτης την Ύδραν. Τα πλοία ταύτα κατευωδώθησαν την 20 + αυγούστου εις Νεόκαστρον, ουδέν συμμαχικόν ή ελληνικόν πλοίον + απαντήσαντα καθ' όλον τον πλουν. + + Ο δε δραστήριος Ιβραήμης ήρχισεν αμέσως να επιβιβάζη εις άλλα + πλοία άλλα στρατεύματα προς ταχείαν εκπλήρωσιν του μεγάλου + σκοπού του. Καθ' ήν δε ημέραν κατέπλευσεν η εχθρική αύτη + δύναμις εις Νεόκαστρον, ο μεν Κοδριγκτών ευρίσκετο εν Ναυπλίω, + ο δε Δεριγνής εν Μήλω· αμφότεροι δε μαθόντες τον κατάπλουν, + ανεχώρησαν· και ο μεν Κοδριγκτών, +Σεπτέμβριος αφιχθείς πρώτος έμπροσθεν του Νεοκάστρου, έστειλε την 7 + επιστολήν προς τον καπητανάμπεην κοινοποιούσαν τα της συνθήκης + και λέγουσαν, ότι κατ' αυτήν απηγορεύετο πάσα κίνησις πλοίων + και στρατευμάτων και πάσα μεταφορά πολεμεφοδίων εις βλάβην + οποιουδήποτε μέρους της στερεάς Ελλάδος και των νήσων, και + ότι, αν μία κανονία ερρίπτετο επί την βρεττανικήν σημαίαν, θα + κατεστρέφετο όλος ο στόλος του. Την 10 αφίχθη και ο Δεριγνής, + και έγραψαν αμφότεροι αυθημερόν τω Ιβραήμη τα αυτά. Την δ' + επαύριον επεσκέφθη ο Δεριγνής τον Ιβραήμην συναινέσει και του + Κοδριγκτώνος και τον ηύρεν εις άκραν αμηχανίαν περί του + πρακτέου, διότι ούτε τας δυνάμεις του ήθελε να ριψοκινδυνεύση, + ούτε τας διαταγάς του σουλτάνου να παρακούση· ηγνόει δε και + την γνώμην του πατρός του. Την δε 1 εξήλθαν εις επίσκεψίν του + οι δύο ναύαρχοι, και παρόντων των αρχηγών των στόλων + επανέλαβαν όσα έγραψαν. Ο Ιβραήμης απεκρίθη εις επήκοον όλων, + ότι δεν ήτον αυτεξούσιος, αλλ' υπηρέτης της υψηλής Πύλης, και + ότι, διαταχθείς να καταστρέψη την ελληνικήν επανάστασιν διά + της καταστροφής της Ύδρας, χρέος του ενόμισε να εκτελέση την + θέλησιν του κυρίου του· επειδή όμως ενδεχόμενον να μη προείδεν + ο κύριός του την νέαν φάσιν των πραγμάτων, εθεώρει αναγκαίον + να ζητήση νέας διαταγάς, έτοιμος πάντοτε να υπακούση, oποίαι + και αν ήσαν· αλλ' υπέσχετο ε π ί-λ ό γ ω-τ ι μ ή ς μηδένα + έκπλουν να επιτρέψη εν τω μεταξύ τούτω. Οι ναύαρχοι της + συμμαχίας ευχαριστήθησαν και ανεχώρησαν, ο μεν Κοδριγκτών εις + Ζάκυνθον, ο δε Δεριγνής εις Ελαφοννήσια, αφήσαντες ανά μίαν + φρεγάταν έφορμον. + + Την δε 19, περί το δειλινόν, ειδοποιήθη ο Κοδριγκτών, ότι 30 + πλοία, των εν Νεοκάστρω, πολεμικά και φορτηγά, έπλεαν υπό + επιτήδειον άνεμον προς τας Πάτρας εις τιμωρίαν, ως εγνώσθη + μετά ταύτα, των περί τον Χάστιγγα και εις επισιτισμόν του + στρατού. Ανήχθη επί τη αγγελία ταύτη η αγγλική ναυαρχίς, και + πρωίας γενομένης ευρέθη μεταξύ του στόματος του κόλπου και της + τουρκικής ταύτης μοίρας παρακολουθουμένη υπό των φρεγατών + Δαρτμούθης και Ταλβότης καί τινος βρικίου. Ο Κοδριγκτών + έσπευσε να ειδοποιήση τον αρχηγόν της τουρκικής μοίρας, ότι + παράβασιν του λόγου της τιμής του γενικού αρχηγού εθεώρει τον + έκπλουν της μοίρας ταύτης και δεν επέτρεπε να προχωρήση. Επί + τη κοινοποιήσει ταύτη επόδισεν η μοίρα προς το Νεόκαστρον, και + την επαύριον απήντησεν άλλην παρακολουθούσαν εκ του + Νεοκάστρου, εν ή και ο Ιβραήμης. Επόδισε και αύτη προς το + Νεόκαστρον μαθούσα τα του Κοδριγκτώνος. Επανέπλευσαν τότε εις + Ζάκυνθον τα αγγλικά πλοία. Σκότους δε γενομένου, εστράφησαν αι + δύο αιγύπτιαι μοίραι προς τας Πάτρας· αλλ', επικρατούσης καθ' + όλην την νύκτα σφοδράς αντιπνοίας, ολίγον επροχώρησαν. Οι δε + περί τον Κοδριγκτώνα, ιδόντες την επαύριον τα πλοία ταύτα, + ανήχθησαν, και, θαλασσομαχούντες εξ αιτίας της δεινής + κακοκαιρίας, τα επρόφθασαν το εσπέρας έμπροσθεν του Πάπα, τα + εκανονοβόλησαν και τα ηνάγκασαν να επαναπλεύσωσιν εις + Νεόκαστρον. Εν τούτοις έφθασε και η ρωσσική μοίρα υπό τον + υποναύαρχον Χεϋδένον. + +Οκτώβριος Αφ' ού παρέβη ο Ιβραήμης τον λόγον του, οι ναύαρχοι + εσκέφθησαν, ότι δεν ησφαλίζοντο ειμή παραφυλάττοντές τον. Επί + τω σκοπώ τούτω συνήνωσαν τα πλοία των την 6 οκτωβρίου + έμπροσθεν του Νεοκάστρου· αλλ' επειδή εθεώρησαν και βαρύ και + επικίνδυνον να θαλασσομαχώσι παρά την δυσπαράπλευστον εκείνην + ακτήν, απεφάσισαν να εισπλεύσωσιν εν ειρηνικώ πνεύματι. + Ηρεθισμένοι δε διά την παράβασιν του λόγου του Ιβραήμη, + ηρεθίσθησαν έτι μάλλον κατ' αυτού ως δις συμβουλεύσαντές τον + προ ολίγου να μη καταστρέφη ως αγενής εχθρός την Μεσσηνίαν διά + πυρός και σιδήρου και μη εισακουσθέντες. Ουδέν ήττον + ηρεθισμένοι κατά των ναυάρχων ήσαν και οι Τούρκοι, βλέποντες + τα μεγάλα σχέδιά των διασκεδαζόμενα καθ' ήν ώραν εφαίνετο + βεβαία η ευόδοσίς των, τους τόσον αιματηρούς και πολυδαπάνους + αγώνας των ματαιουμένους, και εαυτούς ενώπιον των αποστατών + εξευτελιζομένους. Υποπτεύοντες δε μάχην προητοιμάσθησαν + θέσαντες τα πλοία των εις σχήμα πετάλου επί δύο γραμμών + αρχομένων από της μιας άκρας της εισόδου του λιμένος, + παρατεινομένων εις το εν μέσω αυτού κείμενον νησίδιον του + Χελωνακίου και εις την άλλην άκραν περατουμένων· το σχήμα δε + τούτο έθετε τα εισπλέοντα πλοία υπό την πυροβολήν όλου του + στόλου. Συνίστατο δε η εν τω λιμένι του Νεοκάστρου δύναμίς των + την ημέραν εκείνην εις τρία δίκροτα, δεκαεννέα φρεγάτας, ων αι + τέσσαρες αιγύπτιαι ήσαν δίφρακτοι (vaisseau ras1es), εικοσιέξ + κορβέττας, δώδεκα βρίκια και έξ πυρπολικά, φέροντα όλα κανόνια + 1994 (ς)· εφρουρείτο δε το στόμα του λιμένος και υπό του πυρός + του φρουρίου και μιας εκατέρωθεν του στόματος κανονοστοιχίας. + Και η μεν ένδον γραμμή εσχηματίζετο εκ δικρότων και φρεγατών, + έχουσα επί των εσχατιών της εκατέρωθεν τα πυρπολικά, η δ' + εκτός υπό κορβεττών και βρικίων κατά τα κενά της ένδον· + εσάλευαν δ' επ' αγκύρας όπισθεν της έξω γραμμής καί τινα των + μικροτέρων πλοίων διαγράφοντα τρίτην ατελή γραμμήν προς τα άνω + και κατά την αριστεράν πλευράν του πετάλου· εναυλόχουν δε τα + τουνεζικά εκείθεν του Χελωνακίου· τα δε φορτηγά έκειντο όλα + παρά τον νοτιοανατολικόν αιγιαλόν. Και οι μεν περί τον + καπητανάμπεην και Μουχαρέμπεην κατείχαν τα δεξιά, οι δε περί + τον Ταχήρπασαν και πατρονάμπεην τα αριστερά. Εν τούτοις + εισέπλευσαν τον λιμένα δύο συμμαχικά πλοία μη φέροντα σημαίαν, + και περιπλεύσαντα εις κατασκόπευσιν, ως εικάζεται, εξέπλευσαν + ακοινώνητα και ανεπηρέαστα. + + Ο δε Κοδριγκτών, όστις, έχων βαθμόν αντιναυάρχου, ήρχεν όλου + του συμμαχικού στόλου, εχόντων των δύο συναδέλφων του τον του + υποναυάρχου, διέταξε τον είσπλουν, μεσούσης της ημέρας της 8, + παραγγείλας ουδείς των υπό την οδηγίαν του να κανονοβολήση, αν + δεν εκανονοβόλουν οι Τούρκοι πρώτοι. Συνεκροτούντο δε αι + συμμαχικαί μοίραι, η μεν αγγλική εκ τριών δικρότων, της + ναυαρχίδος Ασίας, της Γενούης και της Αλβιώνος, εκ τεσσάρων + φρεγγατών, της Γλασκόβης, της Καμβρίας, της Δαρτμούθης και της + Ταλβότης, και εκ πέντε βρικίων και γολεττών, του Ρόδου, του + Κώνωπος, του Γοργού, της Φιλομήλας και της Ελάφου· η δε + γαλλική εκ τριών δικρότων, της Βρεσλαβίας, του Σκιπίωνος και + της Τριαίνης, εκ δύο φρεγατών, της ναυαρχίδος Σειρήνος και της + Αρμίδας, και εκ δύο γολεττών, της Δάφνης και της Αλκυώνος· η + δε ρωσσική εκ τεσσάρων δικρότων, της ναυαρχίδος Αζόφης, του + Αλεξάνδρου Νεύσκη, της Γαγγούτης και του Ιεζεκιήλ, και εκ + τεσσάρων φρεγατών, του Κάστορος, του Κωνσταντίνου, της Ελένης + και της Προβονόης. Ιδού τα ονόματα των πλοίων τούτων των μεν + Αγγλιστί των δε Γαλλιστί· Asia, Genoa, Albion, Glasgow, + Cambria, Dartmouth, Talbot, The Rose, Muskitto, Alegro, + Philomelus, Zebra. — Breslaw, Scipion, Trident, Sir;ene, + Armide, Daphn;e, Alcyon. — Asof, Alexandre Newsky, Slanat, + Jeseckiel, Castore, Constantin, Hell2ene, Provonnog· έφεραν δε + αι τρεις αύται μοίραι κανόνια 1276 (ζ)· αλλ' η δύναμις αύτη, + αν και υποδεεστέρα της τουρκικής κατά τον αριθμόν των + κανονίων, ήτο λίαν επικρατεστέρα ως εμπεριλαμβάνουσα δέκα + δίκροτα, και, αν προσέβαλλε την τουρκικήν μετέωρον, θα την + κατέστρεφε και ευκόλως και ταχέως. Έπλεαν δε αι σύμμαχοι + μοίραι εις δύο γραμμάς, υπήνεμον μεν η αγγλική και γαλλική, + υπερήνεμον δε η ρωσσική. Και κατ' αρχάς μεν προέπλεεν αύτη· + αλλ', αφ' ού έφθασε προς το στόμιον του λιμένος, φοβηθείς ο + Κοδριγκτών μη τα φρούρια και αι κανονοστοιχίαι πυροβολήσωσι τα + πλοία διαπλέοντα προς τα ακροστόμια, την διέταξε ν' + ανακωχεύση, και, τούτου γενομένου, κατέλαβε την πρώτην τάξιν η + αγγλική, την δευτέραν η γαλλική και την τελευταίαν η ρωσσική + επί σκοπώ να διαπλεύσωσιν επί μιας γραμμής το στόμα του + λιμένος κατάμεσον. + + Μόλις εφάνη εισπλέουσα η αγγλική ναυαρχίς και κανονοκρότησις + από του φρουρίου έβαλεν εις κίνησιν ως εκ συνθήματος όλον τον + τουρκοαιγύπτιον στόλον. Ο δε καπητανάμπεης, βλέπων αυτήν + προβαίνουσαν είπεν, «ο κύβος ερρίφθη, οι Άγγλοι δεν + παίζονται», παρήγγειλε δ' εν τω άμα τω Κοδριγκτώνι να + εκπλεύση. «Δεν ήλθα να λάβω, ήλθα να δώσω διαταγάς», απεκρίθη + ο υπερήφανος Άγγλος, προσθέσας, ότι η απιστία του Ιβραήμη + ηνάγκασε τους συμμάχους να εισπλεύσωσι, και ότι, αν + επυροβολείτο η σημαία των, θα κατεστρέφετο ο τουρκοαιγύπτιος + στόλος. + + Την β' ώραν μετά μεσημβρίαν εισέπλευσαν υπό λεπτόν εμβάτην, + εξαιρουμένων της Καμβρίας και της Γλασκόβης, ανενόχλητα τα + αγγλικά πλοία· και αγκυροβόλησαν τα μεν τρία δίκροτα κατά + σειράν παράπλευρα της τουρκικής ναυαρχίδος, ενός άλλου + δικρότου και μιας φρεγάτας· η δε Δαρτμούθη, τα βρίκια και αι + γολέτται παρά τα προς τον είσπλουν πυρπολικά, τα μεν κατά την + Σφακτηρίαν, όπου και η Ταλβότη, τα δε αντικρύ, εν οίς και η + Δαρτμούθη. Συνεισέπλευσαν καί τινα της γαλλικής μοίρας μετά + της ναυαρχίδος. Και η μεν Σειρήν ηγκυροβόλησεν εντεύθεν των + αγγλικών δικρότων παρά τα κατά την αυτήν πλευράν αιγύπτια + πλοία, όπου διετάχθησαν να παραπλαγιάσωσι και δύο των εισέτι + έξω του λιμένος τριών γαλλικών δικρότων· η δε Αρμίδα + ηγκυροβόλησε παρά την Ταλβότην, η δε Δάφνη και η Αλκυών παρά + την Ασίαν· τα δε λοιπά και όλη η ρωσσική μοίρα ενηνέμουν + έξωθεν του λιμένος. + + Εν τούτοις, απέστειλεν ο πλοίαρχος της Δαρτμούθης την λέμβον + του προς τους εν τω παρ' αυτή πυρπολικώ παραγγέλλων ν' + απομακρυνθή· αλλ' οι εν αυτώ, υποπτεύσαντες ότι ήρχοντο οι + Άγγλοι να το κυριεύσωσι, τους ετουφέκισαν ερχομένους + απροφυλάκτως και εσκότωσαν τον αξιωματικόν καί τινας των + ναυτών· αντετουφέκισαν οι εν τη Δαρτμούθη και οι εν τη + παρελλιμενιζούση Σειρήνι· έπεσε παρά τινος των αιγυπτίων + πλοίων μία κανονία εις την Σειρήνα· αντεκανονοβολησεν η + Σειρήν· συνεκανονοβόλησεν η Ασία την βυζαντινήν ναυαρχίδα + κανονοβολήσασαν αυτήν πρώτην, και ούτως εξήφθη η μάχη. Επί δε + τη θέα ταύτη, ανήγγειλεν ο Μουχαρέμπεης, ούτινος το πλοίον + έκειτο και αυτό παράπλευρον της Ασίας αριστερόθεν ότι σκοπόν + δεν είχε να την κανονοβολήση· απέστειλε και ο Κοδριγκτών τον + πρωρέα του, Πέτρον Μικέλλην, ίνα αναγγείλη ότι, μη + κανονοβολούμενος, ουδ' αυτός θα εκανονοβόλει· αλλ' οι περί τον + Μουχαρέμπεην, είτε κατά διαταγήν είτε εν αγνοία αυτού, και τον + στελλόμενον εσκότωσαν, προσερχομένης της λέμβου, και πρώτοι + εκανονοβόλησαν την Ασίαν. Ήρχισε τότε η μέχρι τούδε + κανονοβολούσα την βυζαντινήν ναυαρχίδα δεξιόθεν Ασία να + κανονοβολή και την αιγυπτίαν αριστερόθεν και κατεναυμάχησεν + αμφοτέρας· οι δ' εκθρώσκοντες ουρανομήκεις καπνοί τόσον την + περιεκάλυψαν υπό παχείαν νεφέλην, ώστε οι παρεστώτες την + εξέλαβαν ως συναπολεσθείσαν αλλά, διασκεδασθέντος του καπνού, + την εχαιρέτησαν αναφανείσαν αλαλάζοντες. Πολλά δε παθούσα επί + της συμπλοκής ταύτης, πλείστα έπαθεν αρθέντων των πλοίων + τούτων εκ του μέσου από της πυκνής πυροβολής της δευτέρας και + τρίτης γραμμής. + + Διεκρίθη και η Γενούη προς έν δίκροτον και μίαν μαχομένη + φρεγάταν· και το μεν δίκροτον κατεπολέμησε, την δε φρεγάταν + αύτανδρον εβύθισεν· αλλ' η καταναυμαχηθείσα τουρκική ναυαρχίς + εξοκείλασα όπισθεν της Γενούης και εκκενώσασα την + κανονοστοινίαν της, καιρίως την έβλαψε και πολλούς των εν αυτή + εφόνευσεν, εν οίς και τον πλοίαρχον Βαθούρστην ιστάμενον επί + της στέγης του πλοίου άφοβον καθ' όλην την πάλην. + + Προσέβαλε και η Αλβιών μίαν εχθρικήν φρεγάταν, και πλήρεις + τόλμης οι ναύται της επιπεσόντες ξιφήρεις την επάτησαν αλλ' οι + εν αυτή προφθάσαντες την επυρπόλησαν και ερρίφθησαν προς + σωτηρίαν εις την θάλασσαν· παρ' ολίγον δε συνεπυρπόλησαν και + την Αλβιώνα. Αποφυγούσα δε τον κίνδυνον τούτον η Αλβιών, + έπεσεν εν μέσω τριπλού πυρός προσβαλλομένη ταυτοχρόνως υπό + μιας φρεγάτας και των δύο παθόντων δικρότων εξοκειλάντων προς + την πρύμνην της και απώλεσέ τινας, εν οίς και τον + υποπλοίαρχον. Καλή τύχη, εισέπλευσε την ώραν εκείνην η + Βρεσλαβία, και δραμούσα την απήλλαξε των δεινών τα δύο δ' + εχθρικά δίκροτα, εξοκείλαντα επί της όχθης, εκάησαν. + + Τα δε πλοία τα παραφυλάττοντα τα πυρπολικά ριψοκινδύνως + επάλαισαν ποτέ απωθούντα αυτά και ποτέ καταστρέφοντα. Έν δε + των πυρπολικών μετέδωκε τας φλόγας του εις την Δαρτμούθην, + αλλά και αι φλόγες εσβέσθησαν και το φλέξαν αυτήν πλοίον + κανονοβολούμενον εβυθίσθη· κατέστρεψε δε η Δαρτμούθη καί τινα + παρά την πόλιν μικρά πλοία, και κατεσίγασε και το επί του + αιγιαλού παρακείμενον κανονοστάσιον. Μεγάλως ηρίστευσαν και αι + συμπολεμούσαι Ταλβότη και Αρμίδα, προκαλέσασαι δι' ών + κατώρθωσαν τας ευφημίας των ορώντων. Ουδέν ήττον ηρίστευσαν + και τα μικρά πλοία. + + Η δε Σειρήν μέγαν αγώνα υπέστη, αρξαμένης της μάχης, μόνη + παλαίουσα προς τρεις διφράκτους φρεγάτας· αλλ' εισπλεύσασα + μετ' ολίγον η Τρίαινα ήλθεν εις αντίληψίν της, και διήρεσε τας + κατ' αυτής δυνάμεις. Επί δε της συμπλοκής ταύτης κατεφλέχθη + μία των διφράκτων φρεγατών, και παρακειμένη η Σειρήν + εκινδύνευε μέγαν κίνδυνον· αλλ' ελκομένη διά σχοινίων υπό της + Δαρτμούθης, και υπό διαφόρων λέμβων ρυμουλκουμένη, διεσώθη + απομακρυνθείσα. Εισέπλευσεν εν τούτοις ο Σκιπίων. Τρις + εξερράγη το πυρ εντός αυτού, εφορμήσαντος ενός πυρπολικού, και + ως εκ θαύματος διεσώθη καταστρέψας επί τέλους το πυρπολικόν. + + Μόλις την γ' ώραν εισέπλευσεν εξ αιτίας της νηνεμίας η ρωσσική + μοίρα, και ισχυρώς από του φρουρίου και υπό των επί της + Σφακτηρίας κανονίων προσβληθείσα και παθούσα, αντιπαρετάχθη + προς όλην την δεξιάν πλευράν των εχθρών. Πρωταγωνιζομένου δε + του γηραιού Χεϋδένου ανηβήσαντος εν τη μάχη έθραυσε τους + παρατεταγμένους εχθρούς συνεργεία προς μεν τα άνω της + Βρεσλαβίας, προς δε το στόμιον της Αρμίδας και Ταλβότης και + των βραδύτερον εισπλευσασών Καμβρίας και Γλασκόβης· + αποβιβάσασα δε ναυμάχους ηνάγκασε τους κατέχοντας την επί της + Σφακτηρίας κανονοστοιχίαν να την εγκαταλείψωσιν· εφαίνετο δε η + νήσος αύτη όλη φλεγομένη, εξαπτομένων υπό της διακαούς + πυροβολής των επικειμένων θάμνων. + + Τετράωρος διήρκεσεν η καταστρεπτική αύτη μάχη. Απαξάπαντες οι + υπό τας συμμαχικάς σημαίας διέπρεψαν αμιλλώμενοι τις να φανή + ευτολμότερος και επιδεξιώτερος. Ευτόλμως και ριψοκινδύνως + ηγωνίσθη και ο τουρκοαιγύπτιος στόλος, αλλ' έπαθε τα πάνδεινα + διά την υπερέχουσαν δύναμιν και την πείραν των πολεμίων. + Δίκροτα, φρεγάται, κορβέτται, βρίκια, τα μεν κατεσυντρίφθησαν, + τα δε εκάησαν, τα δε εβυθίσθησαν ή εις την ξηράν εξεβράσθησαν· + τινά δε και επ' αγκύρας εισέτι σαλεύοντα κατήντησαν άχρηστα· + ολιγώτατα δε τα μη παθόντα. + + Υπερπεντακισχίλιοι ελογίσθησαν οι απολεσθέντες και πάμπολλοι + οι πληγωθέντες, εν οίς και ο Μουχαρέμπεης και ο καπητανάμπεης, + αποκοπέντος του ποδός του· πολλοί επί των κυμάτων διεσώθησαν + υπό των ναυτών των υπό τας συμμαχικάς σημαίας πλοίων, καί + τινες αποβάντες εις την άκραν του λιμένος απηυδημένοι έπεσαν + εις χείρας των παρενεδρευόντων Ελλήνων. Εφονεύθησαν δε και εκ + των υπό τας συμμαχικάς σημαίας 175, και επληγώθησαν 451, εν + οίς και ο υιός του Κοδριγκτώνος (η). + + Παυσάσης της μάχης, οι ναύαρχοι της συμμαχίας έγραψαν τω + Ιβραήμη (θ) και τοις αρχηγοίς του στόλου ότι δεν εισέπλευσαν + ως εχθροί, ότι δεν θα τους επολέμουν, αν δεν επυροβόλουν την + σημαίαν των εκείνοι πρώτοι, και ότι ουδέ μετά την + απρομελέτητον μάχην είχαν σκοπόν να συντρίψωσι τα διασωθέντα + πλοία των· αλλ', αν επυροβολούντο εκ νέου, και τα διασωθέντα + θα κατέστρεφαν, και τα φρούριά των θα κατηδάφιζαν, και ως + κήρυξιν πολέμου του σουλτάνου κατά των συμμάχων την πράξιν + ταύτην θα εξελάμβαναν· επί τέλους δε τοις έλεγαν να υψώσωσιν + αυθημερόν επί των φρουρίων λευκήν σημαίαν, αν ήθελαν να + θεωρώνται εις το εξής ως φίλοι. Έντρομοι οι τουρκοαιγύπτιοι + ύψωσαν την λευκήν σημαίαν, αι εχθροπραξίαι δεν επανελήφθησαν, + και την 13 απέπλευσαν αι συμμαχικαί μοίραι, διότι πολλά των + πλοίων αυτών έπαθαν και εστάλησαν προς επισκευήν τα μεν εις + Μάλταν, τα δε εις Τολώνην, τα δε εις Αγγλίαν, αλλ' ουδέν αυτών + απωλέσθη. + + Ο δε Ιβραήμης, όστις, εν ώ κατεστρέφετο ο τουρκοαιγύπτιος + στόλος, περιεφέρετο εις τα πλησιόχωρα μέρη καταστρέφων και + αυτός, επανήλθε την επαύριον της μάχης εις Νεόκαστρον, όπου + αφήσας προ ολίγου λαμπρούς στόλους ηύρε ναυάγια· ανακαλέσας δε + τα στρατεύματά του και συγκεντρώσας αυτά παρά τα φρούρια + ησχολήθη σπουδαίως να επισκευάση όσα των παθόντων πλοίων ήσαν + επισκευάσιμα, και την 6 δεκεμβρίου απεστάλησαν εις + Αλεξάνδρειαν έν δίκροτον, τέσσαρες φρεγάται, δύο κορβέτται, + τρία βρίκια και πολλά φορτηγά· έφεραν δε τα πλοία ταύτα και + τους διασωθέντας των φθαρέντων ναύτας, τους ασθενείς και + πληγωμένους, τας γυναίκας του Ιβραήμη και των αγάδων και + τρισχιλίους αιχμαλώτους Έλληνας και Ελληνίδας. + + Ανεκλάλητον χαράν εχάρη όλη η Ελλάς επί τη καταστροφή του + τουρκοαιγυπτίου στόλου, ανέπεμψε προς Θεόν ευχαριστίας επ' + εκκλησίας και υπέλαβε το ακούσιον έργον των ναυάρχων της + συμμαχίας ως έργον της αοράτου χειρός του. Εχάρησαν και η + Αμερική και η Ευρώπη αι υιοθετήσασαι τον αγώνα. Συνεχάρησαν + και αι κυβερνήσεις Γαλλίας και Ρωσσίας· αλλ' η της Αγγλίας + ελυπήθη και παρέστησεν ενώπιον των βουλών της την ναυμαχίαν ως + απαίσιον συμβάν. Είχεν ήδη αποθάνει ο Γεώργιος Κάννιγγ, και η + εξουσία περιήλθεν εις άλλας άλλως πολιτευομένων χείρας· + ευάριθμοι δε ήσαν οι εν ταις βουλαίς φιλελληνίζοντες, και εις + μάτην οι γενναιόφρονες Ολλανδός εν τη άνω βουλή και Βρούχαμος + εν τη κάτω ωνείδιζαν τους βλασφημούντας την κατά των βαρβάρων + ναυμαχίαν υπουργούς (ι). + +Οκτώβριος Πριν δε μάθη το μέγα συμβάν η Πύλη, τα έμαθαν οι παρ' αυτή + πρέσβεις. Πλοίαρχός τις Άγγλος ειδοποίησεν εκ Σμύρνης τον εν + Κωνσταντινουπόλει πρέσβυν, ότι την 8 οκτωβρίου, μετά + μεσημβρίαν, εν ώ έπλεε μεταξύ Κυθήρων και Μάνης, εφαίνοντο + λάμψεις εναέριοι και ηκούοντο βαρείαι βρονταί κατά τα παράλια + της Μεσσηνίας, και ότι, απαντήσας την αυτήν ημέραν πλοίον + ελληνικόν αποπλεύσαν την προτεραίαν εκ Νεοκάστρου, έμαθεν, ότι + οι σύμμαχοι στόλοι ητοιμάζοντο να εισπλεύσωσι την επαύριον. + Την δε 16 εβεβαιώθησαν οι καταταραχθέντες επί τη ανωτέρω + αγγελία πρέσβεις εκ γραμμάτων των ναυάρχων, ότι αι αναφανείσαι + λάμψεις ήσαν αι αναβαίνουσαι φλόγες των καιομένων πλοίων, και + αι ακουόμεναι βρονταί ήσαν οι συντριμμοί των. Ήκουσε και η + Πύλη όσα εφημίζοντο, και καλέσασα τους διερμηνείς των + πρεσβειών την 21, έμαθεν ότι, παραβάντος του Ιβραήμη τον λόγον + της τιμής, έπλευσαν εν ειρηνικώ πνεύματι οι συμμαχικοί στόλοι + εις τον λιμένα του Νεοκάστρου, ότι κατεστράφη ο + τουρκοαιγύπτιος δώσας πρώτος αιτίαν, ότι ελυπούντο οι + πρέσβεις, διότι ηναγκάσθησαν οι στόλοι της συμμαχίας ν' + αντιτάξωσι βίαν προς την βίαν, και ηύχοντο η φρόνησις της + υψηλής Πύλης ν' αποτρέψη καν εις τα εξής άλλα δυστυχήματα. + + Τοιούτον συμβάν, οποίον το εν Νεοκάστρω, αν συνέβαινε καθ' ούς + καιρούς επεκράτει ο γενιτσαρισμός, θα έφερεν άνω κάτω την + Κωνσταντινούπολιν και θα έβαλλεν εις κίνδυνον και την ζωήν και + την τιμήν των Φράγκων· αλλ' επί της παρούσης περιστάσεως + εγόγγυσαν μεν οι Μουσουλμάνοι, αλλά δεν ητάκτησαν, και + ανέθεσαν παρά πάσαν προσδοκίαν τα πάντα εις την φρόνησιν της + κυβερνήσεώς των. Η δε κυβέρνησίς των ησθάνθη και την μεγάλην + φθοράν και την μεγάλην περιφρόνησιν, εθεώρησε και παρέστησε το + συμβάν προς τους πρέσβεις, ομολογούντας πάντοτε τα προς αυτήν + φιλικά αισθήματα των αυλών, ως έργον πολέμιον, εκώλυσε τον + πλουν των υπό τας σημαίας αυτών εν τω λιμένι πλοίων, δεν έδωκε + τα συνήθη οδοιπορικά φιρμάνια τοις ταχυδρόμοις αυτών, απήτησεν + ικανοποίησιν και αποζημίωσιν, και διέκοψε μέχρι τινός τας προς + αυτούς αμέσους σχέσεις της· αλλ’, αισθανομένη την αδυναμίαν + της, δεν επροχώρησε περαιτέρω. Εν μέσω δε του αναφανέντος + κινδύνου μεγάλην σταθερότητα έδειξαν οι πρέσβεις κατ' αρχάς ως + προς τον υπέρ της εκτελέσεως της συνθήκης σκοπόν της συμμαχίας + εντός πάντοτε των όρων της ειρήνης. «Δεν θέλω ν' ακούσω + παραμικρόν λόγον περί Ελλάδος», τοις έλεγεν ο Ρεήζ-εφέντης, + «και συμβιβαζόμεθα περί παντός άλλου»· «αχώριστα είναι», + απεκρίνοντο οι πρέσβεις, «τα της Ελλάδος και τα των τριών + αυλών». Η Πύλη τοις έλεγεν ότι απέλυε τα κρατούμενα πλοία και + εξέδιδε τα οδοιπορικά φιρμάνια, αν υπέσχοντο να μη επέμβωσι + πλέον αι αυλαί εις τα της Ελλάδος, να την αποζημιώσωσι διά την + φθοράν του στόλου της, και να την ικανοποιήσωσι διά την ύβριν + της σημαίας της. Οι δε πρέσβεις απεκρίνοντο, ότι η περί + ειρηνεύσεως της Ελλάδος κατά την συνθήκην απόφασις των αυλών + ήτον αμετάτρεπτος, ότι ουδεμία αποζημίωσις ωφείλετο διά την + φθοράν του στόλου της ως προκληθείσαν παρ' αυτής, και ότι, + υβρίσασα η Πύλη πρώτη την σημαίαν των, αδίκως απήτει + ικανοποίησιν· την ηρώτων δε αν είχε σκοπόν να παύση ενεργούσα + παρά τας συνθήκας, κρατούσα τα πλοία και μη δίδουσα τα συνήθη + οδοιπορικά φιρμάνια, και αν συγκατετίθετο εις τας προς αυτήν + περί Ελλάδος προτάσεις των. Επί τη κοινοποιήσει ταύτη, η Πύλη + μη αλλάξασα σκοπόν ήλλαξεν ύφος, και επ' ελπίδι να φέρη + διαίρεσιν μεταξύ των πρέσβεων, ήλθεν εις λόγους ιδιαιτέρους + ποτέ μετά του ενός ποτέ μετά του άλλου δώσασα καί τινας + ελπίδας συμβιβασμού ηθέλησε δε να παρεμβάλη μεταξύ εαυτής και + των τριών πρεσβειών την αυστριακήν πρεσβείαν, ήτις επί τη + αιτήσει αυτής έγραψε ταις συναδέλφαις της, ότι η υψηλή Πύλη + απεφάσισε ν' απολύση τα υπό την σημαίαν των αυλών αυτών πλοία + και απήτει να τη στείλωσι την συνήθη περί αυτών σημείωσιν^ + ητιολόγει δε την παρέμβασίν της επί τη μη προσελεύσει των + διερμηνέων αυτών εις την Πύλην, ως και πρότερον. Αλλ' οι + πρέσβεις απέρριψαν ομοθυμαδόν την φιλικήν παρέμβασιν της + Αυστρίας, και απέδειξαν ανίσχυρον την δικαιολογίαν της, + ειπόντες, ότι η Πύλη συνείθιζε να καλή παρ' εαυτή τους + διερμηνείς των, οσάκις είχε τι να τοις κοινοποιήση· έστειλαν + δε προς την Πύλην αυθημερόν τους διερμηνείς ζητούντες κατ' + ευθείαν απάντησιν επί των τελευταίων προτάσεων αλλ' η Πύλη + επανέλαβε το πρώτον ύφος· και ως προς μεν το κατά το + Νεόκαστρον συμβάν απήντησεν, ότι, μη λαβούσα εισέτι καθαράς + πληροφορίας, ηναγκάζετο ν' αναβάλη πάσαν συζήτησιν, αλλ' ότι + το εθεώρει παράβασιν των συνθηκών και κήρυξιν πολέμου· περί δε + των ελληνικών πραγμάτων είπε και ήδη όσα και πάντοτε, δηλαδή + ότι απέρριπτε την παρέμβασιν· απεσιώπησε δε το περί απολύσεως + των πλοίων. Ωργίσθησαν οι πρέσβεις επί τη απαντήσει ταύτη και + απήτησαν να τοις αναγγείλη σαφώς, αν, συγκατατιθεμένη εις την + επανόρθωσιν των σχέσεων, απέλυε τα κρατούμενα πλοία, και αν + εδέχετο τας περί μεσιτείας και ανακωχής προτάσεις, διότι άλλως + θ' ανεχώρουν. Η Πύλη εδείχθη ευδιάθετος μεν ως προς την + απόλυσιν των πλοίων, αλλ' εναντία, ως αείποτε, ως προς τα της + Ελλάδος· επειδή όμως απεφάνθησαν οι πρέσβεις την φοράν ταύτην + ότι ανεχώρουν, αν απερρίπτετο το περί Ελλάδος ζήτημα, ανέβαλε + την οριστικήν απάντησιν περί πάντων. + + Εν τούτοις, κατέπλευσεν εις Κωνσταντινούπολιν ο εν Νεοκάστρω + επί τη καταστροφή του στόλου Ταχήρπασας, και έπαθεν η Πύλη επί + τη ελεύσει του ανδρός τούτου ό,τι πάσχει μήτηρ επί τη πρώτη + συνεντεύξει οικείου παρευρεθέντος επί τω εν τη αλλοδαπή θανάτω + αγαπητού τέκνου. Ο Ταχήρης, ανήρ πλήρης προλήψεων και μίσους + προς τους Φράγκους, τόσον εξηγείωσε την Πύλην αναξήνας τας + πληγάς της δι' ών ανέφερεν, ώστε οι μέχρι τούδε ακλόνητοι + πρέσβεις εκλονίσθησαν εξ αιτίας του τραχέος και αποτόμου ύφους + αυτής· και επί μακράς συνεντεύξεως αυτών και του Ρεήζ-εφέντη + (κ) ηρώτησαν, αν η Πύλη, απορρίπτουσα την υπέρ των Ελλήνων + μεσιτείαν, ευηρεστείτο καν να τοις χαρίση αυθόρμητος προνόμια + ανάλογα της συνθήκης, ό εστι Μολδοβλαχικά, αν κατέφευγαν εις + το έλεός της. Ο Ρεήζ-εφέντης ανέβαλε την απάντησιν, και μετά + την συνέντευξιν ταύτην εκλήθησαν οι μεγιστάνες του κράτους εις + γενικόν συμβούλιον, και, γενομένου λόγου περί των τελευταίων + προτάσεων της συμμαχίας ως παραιτουμένης από πάσης + παρεμβάσεως, ενέκριναν όλοι ομοθυμαδόν ως υπέρτατον όρον των + προς τους αποστάτας βασιλικών δωρεών, αλλά και αυτών προς + χάριν της συμμαχίας, την λήθην των παρελθόντων, την απόδοσιν + των κτημάτων και την άφεσιν των οφειλομένων φόρων· ο δε + σουλτάνος, καμφθείς εις τας θερμάς παρακλήσεις του αρχιβεζίρη + επικαλεσθέντος γονυκλινώς το προς τους πταίσαντας έλεός του, + συγκατένευσε να τοις χαρίση και τον του χαρατσίου φόρον του + πρώτου έτους αφ' ού επροσκύνουν. Οι πρέσβεις, ιδόντες ότι και + από των όρων της συνθήκης παρεκτραπέντες δεν εισηκούσθησαν, + εζήτησαν μετά τρεις ημέρας τα αποδημητήριά των. Η Πύλη δεν + αντέτεινεν εις την αναχώρησίν των, αλλά δεν έδωκε τα + αποδημητήρια μη θέλουσα να φανή ότι συγκατετίθετο. Εζήτησαν + μετά ταύτα αξιωματικούς της Πύλης ως συμπλωτήρας μέχρι των + φρουρίων εις εξομαλισμόν ενδεχομένων δυσκολιών, αλλ' ουδέ και + κατά τούτο εισηκούσθησαν· ανήγγειλαν, ότι αναχωρούντες έθεταν + τους υπηκόους των αυλών των και τα συμφέροντά των υπό την + προστασίαν του πρέσβεως της Ολλανδίας, αλλ' ουδέ τούτο εδέχθη + η Πύλη, ειπούσα, ότι αύτη είχε σκοπόν ν' αποπέμψη όλους τους + κακούς, και να κρατήση υπό την προστασίαν της μόνους τους + καλούς· επρόβαλαν ν’ απολύση τα υπό τας σημαίας των αυλών των + πλοία, αλλά και την πρότασιν ταύτην ετροποποίησεν η Πύλη υπό + τον όρον ν' αποβιβάσωσι τας τροφάς επί πληρωμή μέρους της + τιμής επί του παρόντος, και του υπολοίπου βραδύτερον. Οι + πρέσβεις ανήγγειλαν την αναχώρησίν των τοις εν + Κωνσταντινουπόλει συναδέλφοις των, τοις ναυάρχοις της + συμμαχίας και τοις κατά την οθωμανικήν αυτοκρατορίαν + προξένοις· +Νοέμβριος την δε 23 νοεμβρίου ειδοποίησαν την Πύλην, ότι την εθεώρουν + υπεύθυνον, αν, εξ αιτίας της διαγωγής της, συνέβαινε τι δεινόν + είτε προς αυτούς αναχωρούντας, είτε προς τους υπηκόους των + αυλών των μένοντας· και οι μεν της Αγγλίας και Γαλλίας + απέπλευσαν την 26, ο δε της Ρωσσίας την 4 δεκεμβρίου. + + Όχι μόνον ουδεμιάς μομφής αλλά και πολλών επαίνων φαίνεται + αξία η Πύλη, ως ανεξάρτητος Αρχή, διά την ακλόνητον επιμονήν + της εις απόρριψιν της δι' επιρροής ξένων αυλών ειρηνεύσεως του + κράτους της· ο δε επί των εξωτερικών υπουργός, Πετέρ-εφέντης, + εδείχθη ανήρ πολλής ικανότητος. Αλλά μωρά και ανεπιτήδειος + εφάνη, μη θελήσασα επί τη προτάσει των τριών πρέσβεων να + παραχωρήση ο ί κ ο θ ε ν-κ α ι-ά ν ε υ-ξ έ ν η ς-π α ρ ε μ β ά + σ ε ω ς τα Βλαχομολδαυικά προνόμια, απατηλά και αυτά ως + ανεγγύητα. Άπορον δε πώς οι πρέσβεις, κατά παράβασιν των όρων + της συνθήκης και εν αγνοία, των Ελλήνων, επρότειναν τοιούτον + αισχρόν συμβιβασμόν. Αλλά καλή τύχη η δυσμενής Πύλη διά της + άφρονος και ιδιοβλαβούς αποποιήσεώς της διέσωσε τας συμμάχους + αυλάς από του δικαίου τούτου επί τη παλινωδία των πρέσβεων + ονειδισμού, και προητοίμασεν άκουσα ευτυχεστέραν λύσιν του + ελληνικού ζητήματος. + + + + 1827-28 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ο'. + + + + &Εκστρατείαι των Ελλήνων εις Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα εις + Κρήτην και Χίον.& + + ΑΦ' ού οι Τούρκοι απέρριψαν τας περί Ελλάδος προτάσεις των + πρέσβεων, απελύθησαν και οι Έλληνες του χρέους της ανακωχής. + Επειδή δε εθεώρησαν ενδεχόμενον να πραγματοποιηθή ο μέλλων + συμβιβασμός υπό τον όρον του να διατηρήση έκαστος ό,τι + κατείχεν, επεχείρησαν να κινήσωσιν δίπλα εις Ανατολικήν και + Δυτικήν Ελλάδα, εις Κρήτην και Χίον προς αναζωπύρησιν του + αγώνος. + + Λήγοντος του αυγούστου, ο επί του ισθμού της Κορίνθου + στρατοπεδεύων αρχιστράτηγος διέταξε τον Βάσσον και τον + Κριεζώτην να συνεκστρατεύσωσι μετά των περί αυτούς εις + Ανατολικήν Ελλάδα. Συνήλθαν ούτοι εις Σαλαμίνα, και + συναποπλεύσαντες έφθασαν εις Σκόπελον τέλη σεπτεμβρίου· εκεί + συνήλθαν και οι Θετταλομακεδόνες οπλαρχηγοί, Καρατάσος, + Γάτσος, Δουμπιώτης και άλλοι· και κατ' αρχάς μεν, βουλήν + έβαλαν να πέσωσιν εις Εύβοιαν· +Νοέμβριος μαθόντες δε, ότι η κωμόπολις των Τρικέρων ήτον αφρούρητος και + ευάλωτος, απέβησαν την 5 νοεμβρίου αίφνης πλησίον αυτής και + επροχώρησαν αυθωρεί εις άλωσίν της· αλλ' ωπισθοδρόμησαν + άπρακτοι ευρόντες αντίστασιν όχι μόνον παρά των εν αυτή + Τούρκων, αλλά και παρά των εγχωρίων Ελλήνων ενθυμουμένων όσα + κακά έπαθαν άλλοτε παρά τινων των εις λύτρωσιν αυτών ελθόντων. + Μετά την αποτυχίαν ταύτην, οι αποβάντες διηρέθησαν, και οι μεν + επολιόρκησαν την κωμόπολιν, οι δε ετοποθετήθησαν όπισθεν του + επί του ισθμού τείχους εις εμπόδιον πάσης ενδεχομένης + επιδρομής των έξωθεν εχθρών. 200 Έλληνες και τα ελληνικά πλοία + εκινήθησαν την νύκτα της 9 εις άλωσιν των παραθαλασσίων + αποθηκών· και οι μεν της ξηράς εκυρίευσαν σχεδόν αναιμωτί δύο + κανονοστάσια, οι δε των πλοίων μίαν γολέτταν και 50 άλλα + πλοιάρια. Φοβηθέντες οι Τούρκοι και αφήσαντες όλας τας άλλας + θέσεις εκλείσθησαν την αυτήν νύκτα εντός τριών αποθηκών αλλά + παρεδόθησαν την επαύριον· ήσαν δε 50· συν αυτοίς ήτο και ο + ανεψιός του αρχηγού της φρουράς Ταχήραγα, αλλά προφθάσας + έφυγε. Την δε 14 εφάνησαν ερχόμενοι εκ Λαρίσσης και Βώλου εις + βοήθειαν των πολιορκουμένων 1200, και την 17 εστρατοπέδευσαν + μίαν ώραν μακράν των Ελλήνων και εχαρακώθησαν. Δις εφώρμησαν + περί το δειλινόν της αυτής ημέρας οι όπισθεν του τείχους + Έλληνες, και επί της δευτέρας ορμής έτρεψαν τους εχθρούς και + τους εδίωξαν μέχρι του χωρίου Λευκού, ικανούς εφόνευσαν και + αιχμαλώτισαν, πέντε σημαίας εκυρίευσαν, και πολλά επήραν + λάφυρα· αλλ' ακούσαντες ότι υπάρχοντα πολλοί άλλοι, όντες και + ανεφοδίαστοι των εις διατήρησιν της πολιορκίας αναγκαίων, + διέλυσαν μετ' ολίγον το στρατόπεδον και ανεχώρησαν εις τα + ίδια. + + Εν ώ δε εστρατοπέδευεν ο αρχιστράτηγος επί του ισθμού, + στρατιώται τινές επροχώρησαν έως εις Θήβας, ήρπασαν 60 + καμήλους, και ήλασαν 4000 πρόβατα· αλλ' επελθόντων των εχθρών + μόλις διέσωσαν το δέκατον. + + Αναχωρούντος δε του Κιουταχή εις την Άπειρον, φόβος εχθρικής + εισβολής εις Πελοπόννησον δεν υπήρχε πλέον, και ο + αρχιστράτηγος μετέφερε το στρατόπεδον εις Διακοπτόν, εκείθεν + εις Νεύρα, και απεφάσισε να το μεταβιβάση εις Δυτικήν Ελλάδα + προς ανέγερσιν εκείνου του μέρους. + + Η Δυτική Ελλάς επροσκύνησεν όλη μετά την κυρίευσιν του + Μεσολογγίου. Απόκρυφων τι και άβατον μέρος αυτής, το νησίδιον + του Λεσινίου, διετηρείτο εισέτι ελεύθερον υπό πρόσχημα + υποταγής ως σπινθηροβόλος αστήρ εν μέσω πυκνής νεφέλης. Το + νησίδιον τούτο ενός μιλίου περιφερείας κείται εντός μακράς και + δυσδιεξιτήτου λίμνης μίαν ώραν μακράν της Παληοκατούνας. + Οσάκις εισέβαλλεν ο εχθρός εις την Δυτικήν Ελλάδα, το νησίδιον + τούτο, εν ώ σώζεται μοναστήριον, εχρησίμευεν ως τόπος + καταφυγής πολλών οικογενειών^ ποτέ δεν το επάτησεν ο εχθρός, + και απάτητον το διεφύλαξεν ο καλός ηγούμενος του και επί της + γενικής καταπατήσεως της Δυτικής Ελλάδος υποκριθείς τον πιστόν + ραγιάν. Αρχομένου δε του 1827, καθ' όν καιρόν ο Καραϊσκάκης + περιήρχετο ανεγείρων την πεσούσαν Ανατολικήν Ελλάδα, ο + Δημοτσέλιος κατέλαβε το νησίδιον τούτο κατά διαταγήν αυτού· + κατέλαβαν μετ' ολίγον οι περί τον Ράγκον και Μακρήν και την + Παληοκατούναν. Εστράτευσαν οι Τούρκοι υπό την οδηγίαν του + Βαρνακιώτη εις διωγμόν των, αλλ' αψιμαχήσαντες ανεχώρησαν + άπρακτοι. Εγκαρδιωθέντες οι Έλληνες επί τη αποτυχία των + εχθρών, κατέλαβαν και άλλας θέσεις, ο μεν Ράγκος το + Δραγαμέστον, ο δε Δημοτσέλιος τον Μύτικαν. Οι Τούρκοι + εστράτευσαν πάλιν και κατέλαβαν την Κανδύλαν. Και οι μεν περί + τον Ράγκον, ιδόντες πλησίον τους εχθρούς, εγκατέλειψαν την + θέσιν των· οι δε περί τον Δημοτσέλιον τους επολέμησαν + επελθόντας και τους έτρεψαν· αλλ' ηκούσθη μετά ταύτα ότι + πλήθος ήρχετο να κυριεύση τον Μύτικαν και οι περί τον + Δημοτσέλιον, ανίκανοι διά την ολιγότητά των ν' αντισταθώσι, + κατέφυγαν διά νυκτός εις Πεταλάν, κακείθεν επανήλθαν εις το + νησίδιον του Λεσινίου διατηρούντες την εν αυτώ λαμπάδα της + ελευθερίας άσβεστον. Οι δε Τούρκοι, καταλαβόντες έκτοτε όλας + τας παραθαλασσίους θέσεις της Ακαρνανίας, τας διετήρησαν + υπεξουσίους των. Τοιαύτη ήτον η πολεμική κατάστασις της + Δυτικής Ελλάδος καθ' όν καιρόν εμελέτησεν ο αρχιστράτηγος να + μεταφέρη εκεί το στρατόπεδον του διά θαλάσσης. + + Μεθ' ημέρας δε ολίγας της καταστροφής των εν τω λιμένι των + Σαλώνων εχθρικών πλοίων, εξέπλευσεν ο Σωτήρ του κόλπου της + Κορίνθου· +Νοέμβριος η δε Καρτερία και τα λοιπά υπό τον Χάστιγγα πλοία εξέπλευσαν + την 6 νοεμβρίου επί τη αιτήσει του αρχιστρατήγου εις + διαβίβασιν των στρατευμάτων του από του παραλίου του Πάπα εις + το της Ακαρνανίας. Διαπλέουσα η Καρτερία το στόμα του κόλπου + απώλεσε δύο ναύτας υπό τον κανονοβολισμόν των φρουρίων, + εβύθισεν εν τω λιμένι των Πατρών έν αυστριακόν ως παραβιάσαν + τον αποκλεισμόν και μη θελήσαν ν' απομακρυνθή καθώς διετάχθη, + και ηγκυροβόλησεν υπό το Καραβοστάσι, αναμένουσα τους περί τον + αρχιστράτηγον· συνηκολούθουν δε την Καρτερίαν αι δυο γολέτται + και τα τρία αυστριακά. Εν τω μεταξύ δε τούτω εξεστράτευσαν και + περί τον αρχιστράτηγον εκ Νεζερών· και μαθόντες καθ' οδόν, + ότι, επιστρέφων ο Δελή-Αχμέτης εκ των μεσσηνιακών φρουρίων εις + Πάτρας μετά 4000 πεζών και 500 ιππέων, έφθασεν εις Γαστούνην, + δεν επροχώρησαν ως μη αξιόμαχοι διά την δυσαναλογίαν του + πεζικού και την παντελή έλλειψιν ιππικού, έως ου έμαθαν ότι οι + εχθροί επέρασαν τον ποταμόν της Καμινίτσας, και τότε, + επιδεξίως επιλαβόμενοι του έργου, ερρίφθησαν, επικρατούσης + δεινής καταιγίδος και ραγδαίας βροχής, εις την ελώδη πεδιάδα + της Παληαχαϊάς, και φθάσαντες δρομαίοι εις Καραβοστάσι, εν + αγνοία των εχθρών, επέζησαν όσοι εχώρησαν εις τα υπό τον + Χάστιγγα εκεί πλοία και απεβιβάσθησαν την 18 εις Δραγαμέστον, + όθεν οι εχθροί φοβηθέντες έφυγαν. Οι δε περί τον αρχιστράτηγον + κατέλαβαν και άλλας θέσεις μέχρι του Λιγοβιτσίου. Μετά δε την + πρώτην ταύτην απόβασιν, επανήλθαν τα πλοία εις Καραβοστάσι και + μετεκόμισαν το υπόλοιπον του στρατού υπό την οδηγίαν του Κώστα + Μπότσαρη. Αναζωογονήσας ο αρχιστράτηγος διά της εκστρατείας + ταύτης τον τόπον εκείνον, εξέδωκε την 24 διακήρυξιν, δι' ής + εκάλει όπου εστρατοπέδευε τους εν Πελοποννήσω Δυτικοελλαδίτας + οπλοφόρους, εξέδωκε και άλλην την 26 καλών όλους γενικώς τους + Δυτικοελλαδίτας εις τα όπλα· και επειδή πολλοί αυτών + επροσκύνησαν, τοις έλεγεν, ότι παρέδιδεν εις λήθην τα + παρελθόντα, και ότι ανεγνώριζεν ως πατριώτας· όλους τους + Έλληνας, όσοι, καθ' ήν στιγμήν εβάπτετο κάλαμος αποφάσεως, + ήρχοντο υπό την σημαίαν της πατρίδος. Η φωνή του αρχιστρατήγου + ηκούσθη και υπό των οπλαρχηγών και υπό των πολιτών, και εντός + ολίγου εσυστήθη υπό την οδηγίαν του αξιόμαχον στρατόπεδον. + + Ο δε άοκνος Χάστιγξ, διαβιβάσας τους περί τον αρχιστράτηγον + εις Δραγαμέστον, έπλευσεν εις κυρίευσιν του Βασιλαδίου. +Δεκέμβριος Την νύκτα της 6 δεκεμβρίου ηγκυροβόλησαν έμπροσθεν αυτού η + Καρτερία καί τις κανονοφόρος, και την 10 εβομβοβόλησαν αλλ' + ανωφελώς. Συνέπεσαν εν τω μεταξύ κακοκαιρίαι και ανεβλήθησαν + αι εχθροπραξίαι μέχρι της 15, καθ' ήν ερρίφθησαν επτά βόμβαι, + εξ ών αι τέσσαρες έπεσαν εις την στενήν περιφέρειαν του + νησιδίου, και μία εξ αυτών έκχυσε την εν αυτώ πυριτοθήκην. + Τούτου γενομένου, εμβάντες οι Έλληνες εις τας λέμβους ώρμησαν + εις κυρίευσιν του νησιδίου, και η φρουρά ταραχθείσα και + δειλιάσασα παρεδόθη. 50 ήσαν οι επί του νησιδίου προ της + μάχης, αλλά 31 επέζων επί της παραδόσεώς του· ευρέθησαν και 12 + κανόνια. Ο δε Χάστιγξ, αν και η φρουρά, διαρκούσης της + πολιορκίας, ετουφέκισε πλοιάριον σταλέν παρ' αυτού υπό λευκήν + σημαίαν και φέρον προτάσεις συμβιβασμού, δεν εμνησικάκησεν + ουδ' επαίδευσέ τινα, αλλά τους απεβίβασεν όλους σώους πλησίον + του Μεσολογγίου, και ανέστησεν επί του Βασιλαδίου την προ δύο + ετών πεσούσαν ελληνικήν σημαίαν. + + Γνωστής δε γενομένης της συμμαχικής συνθήκης, οι Κρήτες επί + σκοπώ να συμμεθέξη των καλών αυτής και η πατρίς των, + εσκέφθησαν πώς να τακτοποιήσωσι και ενισχύσωσι τα πολεμικά + κινήματά των, και επί τω σκοπώ τούτω εστρατολογήθησαν χίλιοι + εντόπιοι, εμισθώθησαν και χίλιοι μη Κρήτες, και ητοιμάσθη και + ναυτική μοίρα εις υποστήριξιν των κατά ξηράν κινημάτων. Η + μοίρα αύτη έφθασεν εις Γραμβούσαν υπό τον Μιαούλην την 25 + Οκτωβρίου, αλλά μη ευρούσα την εκστρατείαν ετοίμην ανεχώρησεν. + Εν τοσούτω κίνησις μεγάλη κατέλαβε πολλάς επαρχίας της Κρήτης. + Οι εν τη επαρχία των Χανιών Χριστιανοί, οι Αποκορωνίται, οι + Αυλοποταμίται και άλλοι άλλων επαρχιών εκινήθησαν εις τα όπλα. +Νοέμβριος Οι δε ξεναγωγηθέντες οπλοφόροι, αφ' ού αφίχθησαν εις + Γραμβούσαν, απεβιβάσθησαν μετά πολλών εντοπίων υπό την γενικήν + αρχηγίαν του Γιάννη Χάλη, οι μεν την 20 οι δε την 21 νοεμβρίου + εις τον κατά την Σπιναλόγκαν λιμένα άγιον Νικόλαον. Εφοβήθη + φόβον μέγαν ο εν τω μεγάλω Κάστρω Σουλεημάμπεης ιδών την + μεγάλην ταύτην κίνησιν, και εζήτησε ταχείαν βοήθειαν παρά του + Μουσταφάπασα επί λόγω ότι οι εχθροί επροχώρησαν μίαν ώραν από + του φρουρίου. Οι δε αποβιβασθέντες, οι μεν διεσπάρησαν εις τας + πλησιοχώρους επαρχίας φονεύοντες σποράδην και λεηλατούντες, οι + δε πεσόντες επί την πρωτεύουσαν της επαρχίας του Μιραμπέλου, + το Καινούριον χωρίον, όπου ήσαν 200 Τούρκοι, εφόνευσαν και + εζώγρησαν 40· απέκλεισαν δε τους λοιπούς, εν οίς και τον + διοικητήν της επαρχίας είς τινα δυνατόν πύργον. Εν ώ δε τους + εκανονοβόλουν αποβιβάσαντες έν κανόνι 48 λιτρών ήλθαν εις + βοήθειαν αυτών 300 έξωθεν· αλλά πολεμηθέντες και + αποκρουσθέντες ωπισθοδρόμησαν· εζωγρήθησαν δε 14 εξ αυτών, και + εφονεύθησαν 4 Έλληνες και επληγώθησαν 7. Την δε 25 εφάνησαν + ερχόμενοι 1000 επιβοηθοί υπό τον κεχαγιάμπεην έλκοντες τρία + κανόνια και μίαν βομβοβόλον· αλλ' επιπεσόντων των Ελλήνων + ηναγκάσθησαν να στρατοπεδεύσωσιν εν οχυρά θέσει παρά τινι + μοναστηρίω αντικρύ των ελληνικών οχυρωμάτων. Επτά ώρας + ετουφεκίζοντο και εκανονοβολούντο και εβιάσθησαν επί τέλους να + εγκαταλείψωσι τα οχυρώματά των, να κλεισθώσιν εντός του + μοναστηρίου και την α' ώραν της νυκτός να φύγωσι κακώς έχοντες + αφήσαντες τα κανόνια, την βομβοβόλον, τα πολεμεφόδια και τας + τροφάς. 150 ελογίσθησαν οι πεσόντες εχθροί, μεθ' ών και + σημαντικός τις Αγάς, Λαδαόγλους, και 36 οι ζωγρηθέντες· + επληγώθη και ο κεχαγιάμπεης, και εζωγρήθησαν και 150 υποζύγια. + Οι δε εν τω πύργω πολιορκούμενοι, εν οίς και 20 Αλβανοί, + απελπισθέντες μετά την φυγήν των συναδέλφων των παρεδόθησαν + επί συμφωνία ν' αποπεμφθώσιν ασφαλώς εις Γεράπετρον· και οι + μεν Αλβανοί απεπέμφθησαν, οι δε εντόπιοι μετετέθησαν + προσωρινώς εις το ζαμίον· αλλ' υποπτεύσαντες ότι εμελετάτο + κατ' αυτών επιβουλή, εμαχαίρωσαν τον επί παραλαβή των όπλων + και των χρημάτων κατά τα συνομολογηθέντα εισελθόντα προ των + άλλων οπλαρχηγόν Κουμάκην και εφόνευσαν 9 εκ των οπαδών του. + Εξαγριωθέντες οι Έλληνες επί τη απιστία ταύτη εφώρμησαν και + έκαυσαν όλους εκτός των δύο υιών του Καρακάσαγα και του + υπηρέτου αυτών. Μετά τα συμβάντα ταύτα ήλθαν εις το ελληνικόν + στρατόπεδον άλλοι 700 Κρήτες στρατολογηθέντες κατά το Αιγαίον + και συνεπληρώθησαν εις 3000, αλλ' ερίζοντες περί αρχηγίας και + καταντήσαντες ακέφαλοι, άφησάν τινας εις φρουράν της + Σπιναλόγκας, και την 9 δεκεμβρίου εξεστράτευσαν οι λοιποί προς + τα εν τη επαρχία της Πεδιάδος Μάλια, όπου ήσαν εχθροί, και + αυλισθέντες παρά το χωρίον Μοχόν ήρχισαν να οχυρόνωνται· αλλ' + επέπεσαν οι εχθροί, και εν πρώτοις ώρμησαν επί τον προμαχώνα + του Κίτσου Βούλγαρη, και ευρόντες αυτόν οχυρόν απεμακρύνθησαν· + έπεσαν έπειτα επί τον του Μαγουλάκη, του Φαρμάκη και + Κουρμουλάκη και διεσκόρπισαν τους εν αυτώ φονεύσαντες προς + τοις άλλοις και τον Μαγουλάκην και τον Κουρμουλάκην. Τούτου + γενομένου, οι Έλληνες ετράπησαν πανταχόθεν και απώλεσαν και το + κανόνι των· θα ηφανίζοντο δε όλοι, αν ενεδρεύοντες ο Καζανάκης + και ο Καθεκλής δεν ανεχαίτιζαν τους εχθρούς. Παθόντες οι + χριστιανοί επί της μάχης ταύτης έπαθαν πλείονα περώντες τον + παραρρέοντα ποταμόν, ούσης μεγάλης πλημμύρας. Υπερδιακόσιοι + εχάθησαν επί της μάχης, της τροπής και της ποταμοπορίας. Μετά + τα δεινά ταύτα διελύθη η εκστρατεία, και οι μεν + ελειποτάκτησαν, οι δε επανήλθαν εις Γραμβούσαν. + + + Τα δε της Χίου είχαν ούτω. + + Μετά την καταστροφήν αυτής, τινές των πολιτών της + συνοικισθέντες εν Σύρα χάριν εμπορίου, και πεινώντες και + διψώντες την ανέγερσιν της πατρίδος των, έδραξαν την + περίστασιν, καθ' ήν απέρριψεν η Πύλη τας προτάσεις των + συμμάχων, και συνάξαντες ικανά χρήματα παρά των εν τη αλλοδαπή + συμπολιτών, και καταθέσαντες και αυτοί εις κίνησιν ναυτικής + και στρατιωτικής δυνάμεως και πορισμόν των αναγκαίων, ανέθεσαν + την πραγματοποίησιν του πατριωτικού σκοπού των εις τρεις + εντίμους συναδέλφους των, τον Αμβροσήν Σκαραμαγκάν, τον Λουκάν + Ράλλην και τον Γεώργιον Ψύχαν. Συσταθείσα η επιτροπή αύτη κατ' + έγκρισιν της κυβερνήσεως, συνενοήθη μετά του Φαβιέρου, όστις + δυσανασχετών επί τοις μετά την πτώσιν της ακροπόλεως παθήμασί + του και επί τη αρχιστρατηγία του Τσώρτση, ον ούτ' ετίμα ούτ' + υπήκουεν, εμόναζεν εν Μεθένοις εξασκών το τακτικόν του· + χορηγήσασα δε αυτώ τα εις κίνησιν του τακτικού εμίσθωσε και + 1500 ατάκτους υπό την οδηγίαν και αυτούς του Φαβιέρου και + έβαλεν εις κίνησιν και ναυτικήν δύναμιν προς διακοπήν της + κοινωνίας της ξηράς και της Χίου. Έμαθαν οι ναύαρχοι της + συμμαχίας όσα εμελετώντο εις ανάκτησιν της Χίου, και έσπευσαν + δι' αποστολών προς την εν Αιγίνη κυβέρνησιν, την εν Σύρα + επιτροπήν και τον εν Μεθένοις Φαβιέρον να εμποδίσωσι την + εκστρατείαν, ως μη περιλαμβανομένης της Χίου εις την + οροθετικήν γραμμήν κατά το σχέδιον των συμμάχων· αλλ', επειδή + εσυμβούλευαν και δεν διέτατταν, δεν εισηκούσθησαν. Εκυβέρνα + την Χίον τω καιρώ εκείνω ο γηραιός Ισούφπασας, και η υπ' αυτόν + φρουρά της συνίστατο εις 400 τακτικούς, 700 ατάκτους και 150 + κανονοβολιστάς· ήσαν δε εν τω λιμένι και δύο ένοπλοι γολέτται + και δύο μίστικα. + +Οκτώβριος Την 9 Οκτωβρίου ανεχώρησεν ο Φαβιέρος και οι περί αυτόν εκ + Μεθένων εις Ψαρά· συνεκροτείτο δε η τακτική δύναμίς του εκ + τριών ταγμάτων 700 στρατιωτών, ενός λόχου πυροβολιστών, 60 + ιππέων εφίππων, 140 ανίππων, 3 κανονίων ελαφρών, 7 βαρέων, και + 10 βομβοβόλων· συνήλθαν εις Ψαρά και οι 1500 μη τακτικοί + Στερεοελλαδίται και Χίοι, εν οίς και υιοί προκρίτων της νήσου, + και αποπλεύσαντες όλοι υπό την γενικήν οδηγίαν του Φαβιέρου + προσωρμίσθησαν την εσπέραν της 16 εις Μαυρολιμένα, και την + επιούσαν, ανατείλαντος του ηλίου, απέβησαν απέναντι εχθρικού + τινος σώματος τακτικών, και, μάχης γενομένης, τους έτρεψαν και + τους κατεδίωξαν. 36 Έλληνες και 100 Τούρκοι ελέγετο ότι + εφονεύθησαν και επληγώθησαν· ο δε αρχηγός Σακήζ-εμίνης, μη + προφθάσας να καταφύγη εις το φρούριον, όπου κατέφυγαν οι + λοιποί, εκλείσθη μετά τινων άλλων έν τινι των εν Βαρβασίω + πύργων, και μετά διήμερον αντίστασιν παρεδόθη. Ήσαν δε όλοι οι + εν τω πύργω 14, εν οίς και 2 Εβραίοι· και ο μεν Σακήζ-εμίνης + απελύθη άλυτρος επί τη αιτήσει των Χίων ως καλώς προς αυτούς + πολιτευσάμενος και επ' ελπίδι απελευθερώσεως δι' αυτού + αιχμαλώτων Χριστιανών· οι δε Εβραίοι εστάλησαν εις Σμύρνην επί + εξαγορά· αλλά, θορυβηθέντων των ατάκτων, ανεκλήθησαν. Πολλοί + δε των κατοίκων κατέφυγαν επί της αποβάσεως ως και άλλοτε εις + τα προξενεία, εξ ών το μεν αυστριακόν διηρπάγη, το δε αγγλικόν + παρ' ολίγον επατήθη, διότι έγκλειστοί τινες Τούρκοι + τουφεκίζοντες εκείθεν εσκότωσαν πέντε Έλληνας. Και οι μεν των + αποβάντων διέμειναν εν τη πόλει, οι δε διεσπάρησαν εις τα + χωρία καί τινες κατέλαβαν την προς δυσμάς της πόλεως άνωθεν + του φρουρίου Τρουλωτήν, και το επί του παραθαλασσίου Ψωμίον· + οι δε εχθροί κατέφευγαν πανταχόθεν εις το φρούριον, ώστε την + 18 ούτε εν τη πόλει ούτε έν τινι των χωρίων ευρίσκετο Τούρκος· + έπεσαν δε και αιχμάλωτοι εις χείρας των Ελλήνων μέχρι της + ημέρας εκείνης 120, ους έστειλεν ο Φαβιέρος εις την + κυβέρνησιν, ήτις τους απέλυσε. Την δε εσπέραν της 18 + εισέπλευσε τον πορθμόν της Χίου η Ελλάς, και την επαύριον + ύψωσεν ο Κοχράνης τας τρεις συμμαχικάς σημαίας και την + τουρκικήν υπ' αυτάς, τας εχαιρέτησεν, απεβίβασε πέντε + βομβοβόλους, και μετά τέσσαρας ημέρας απέπλευσεν, επανήλθεν + εις Αίγιναν, και την 29 δεκεμβρίου ανεχώρησεν επί του Μονόκερω + εις Αγγλίαν αφήσας την φρεγάταν υπό τον Μιαούλην· μετά + οκτάμηνον δε αποδημίαν ανεφάνη επί του Ερμού, ατμόπλου + εθνικού, εξώφλησε τους λογαριασμούς του και απεχαιρέτησε διά + παντός την Ελλάδα μηδέν πράξας άξιον της φήμης του ή των + προσδοκιών και των θυσιών των Ελλήνων και των φιλελλήνων. + +Οκτώβριος Αφ' ού οι Τούρκοι συνήχθησαν όλοι εις το φρούριον, τινές δε + αυτών κατείχαν και τον θαλασσόπυργον, οι περί τον Φαβιέρον + έστησαν την 19 επί του Ψωμίου πέντε βομβοβόλους, και ήρχισαν + περί το μεσονύκτιον να βομβοβολώσι το φρούριον υπό τον θούριον + ήχον της μουσικής. Μετά δύο δε ημέρας έστησαν επί της αυτής + θέσεως έκτην βομβοβόλον και δύο κανόνια πλησίον αυτής, δι' ών + κατεσίγασαν τον θαλασσόπυργον και εβύθισαν και έν των εν τω + λιμένι εχθρικών πλοίων. Την δε 24 ετάφρευσαν το μεταξύ της + άκρας της πόλεως και της θαλάσσης κενόν διάστημα προς τους + ανεμομύλους, όπου ετοποθετήθησαν οι εντόπιοι, και την αυτήν + ημέραν έστειλεν ο Φαβιέρος προς τον Ισούφπασαν διά τινος + αιχμαλώτου επιστολήν λέγουσαν, ότι ο εν Νεοκάστρω + τουρκοαιγύπτιος στόλος εκάη, ότι οι σύμμαχοι απέκλεισαν τον + Ελλήσποντον, ότι η Αλβανία απεστάτησεν, ότι ουδεμίαν ελπίδα + βοηθείας είχεν ο πασάς, και ότι, αν ήθελε να παραδοθή, τω + υπέσχετο την ασφαλή μεταβίβασιν όλης της φρουράς εις Τσεσμέν ή + εις Μιτυλήνην· ει δε μη, θα επάθαινεν όσα έπαθαν άλλοτε οι + Χριστιανοί της Χίου και των Ψαρών. Εις την κομπορρήμονα ταύτην + επιστολήν απήντησεν ο πασάς δι' ευστόχων κανονοβολών. Την + νύκτα δε της 26 ετέθησαν επί της Τρουλωτής δύο κανόνια. Την δε + 29 ηγκυροβόλησεν έμπροσθεν της Χίου γαλλική τις κορβέττα, και + ο πλοίαρχος αυτής αποβάς, είπε τω Φαβιέρω, ότι ο ναύαρχος + Δεριγνής εκέλευε να κενώση την νήσον. Ο Φαβιέρος δεν εδέχθη το + κέλευσμα, και την επαύριον έθεσε δύο βομβοβόλους επί της + Τρουλωτής. Εφάνη δε την αυτήν ημέραν εν τω λιμένι και + αυστριακή γολέττα, ο Φοίνιξ, και υψώσασα σημεία τινα, γνωστά + αναμφιβόλως τοις εν τω φρουρίω, ανεχώρησε την επιούσαν νύκτα. +Νοέμβριος Την δε 2 νοεμβρίου, παρεισδύσαντός τινος των υποπλαρχηγών εις + την περί το φρούριον τάφρον επί συνομιλία, ο συνομιλών Αλβανός + του έκοψε την κεφαλήν και την έρριψεν έμπροσθεν των συναδέλφων + αυτού. Την αυτήν νύκτα εφάνησαν φανοί προς τον θαλασσόπυργον, + όπου εισήλθαν, πριν εξημερώση, 150 Τούρκοι επί τριών ολκάδων + από της αντικρύ ξηράς διαπορθμευθέντες. Την επαύριον επανήλθεν + η αυτή σημειοποιός αυστριακή γολέττα, και έστειλε την λέμβον + της εις την ξηράν αλλά βομβοβοληθείσα κατά διαταγήν του + Φαβιέρου έκοψε την άγκυραν, εγκατέλειψεν εκ της βίας την επί + του αιγιαλού λέμβον και έγεινεν άφαντος· επαναπλεύσασα δε μετά + τινας ημέρας ανείλκυσε την άγκυραν και παρέλαβε και την λέμβον + αδεία του Φαβιέρου. Την δε 4 έφερεν έν αγγλικόν βρίκι διαταγήν + των τριών ναυάρχων της συμμαχίας προς τον Φαβιέρον ίνα κενώση + την νήσον· ο Φαβιέρος απεκρίθη ότι εχρειάζετο διαταγή προς + αυτόν της ελληνικής κυβερνήσεως. Την επιούσαν έφθασεν ο + Αλμέιδας, φέρων 200 στρατιώτας και 60 ίππους εις χρήσιν των + ανίππων του τακτικού· έφερε και 3 κανόνια και ικανάς + κανονοσφαίρας. Εστάλησαν μετ' ολίγας ημέρας και άλλα κανόνια + και βομβοβόλοι εκ Ναυπλίου, έφθασαν και ο γνωστός υπόνομοποιός + Κώστας και 40 συντεχνίται του, και ήρχισαν να υπονομεύωσι προς + την επάνω πύλην του φρουρίου. Αλλά την νύκτα της 30 εξώρμησαν + οι εν τω φρουρίω, έτρεψαν τους φυλάττοντας το στόμιον της + υπονόμου, το παρεγέμισαν, εφόνευσαν και ηχμαλώτισάν τινας των + υπονομοποιών, και επανήλθαν εις το φρούριον αρπάσαντες και έν + ελαφρόν κανόνι. + + Η δε θέσις του θαλασσοπύργου, επικίνδυνος ως υπό το πυρ του + φρουρίου, εθεωρείτο πολλά αναγκαία, διότι, αν την εκυρίευαν οι + Έλληνες, εκόπτετο η των πολιορκουμένων και της ασιατικής + παραλίας κοινωνία· διά τούτο, αφ' ού έστησεν ο Φαβιέρος κατ' + αυτού έν άλλο κανονοστάσιον, ώπλισε τέσσαρας λέμβους, +Δεκέμβριος και την νύκτα της 1 δεκεμβρίου εκίνησαν 200 Έλληνες και + φιλέλληνες τακτικοί και άτακτοι εις άλωσίν του· αλλ' οι + άτακτοι τόσον εθορύβουν επί της θαλασσοπορείας των, ώστε + εξύπνησαν οι εν τω θαλασσοπύργω κοιμώμενοι εχθροί και + απεδίωξαν τους επερχομένους κανονοβολούντες και τουφεκίζοντες. + Έκτοτε ηναγκάσθη ο Φαβιέρος να περιορισθεί εις απλήν + πολιορκίαν του φρουρίου μη ελπίζων να το κυριεύση ειμή διά + μόνης της πείνας. Αλλ' εν καιρώ χειμώνος δυσκόλως και + επικινδύνως επολιορκείτο διά θαλάσσης· διά τούτο συνέλαβε την + ιδέαν να καταστρέψη διά τολμηράς επιδρομής τας επί του αντικρύ + αιγιαλού αποθήκας των εχθρών και τα πλοία τα μετακομίζοντα εν + καιρώ νυκτός εις το φρούριον τα αναγκαία, και ούτω να ματαιώση + πάσαν στρατιωτικήν επικουρίαν. Επί τω σκοπώ τούτω εισβιβάσας + την 5 το πρώτον τάγμα είς τι πλοίον το απεβίβασε διά νυκτός + ημιώριον μακράν του Τσεσμέ, και τους μεν ετοποθέτησεν εκεί, + τους δ' έστειλεν εις την πόλιν επί παραγγελία να μη + επιχειρήσωσί τι πριν βάλωσιν οι ναύται πυρ εις τα εν τω λιμένι + εχθρικά πλοία. Τέσσαρα πλοιάρια, κωπηλατούντων φιλελλήνων, + εισέπλευσαν υπό το βαθύ σκότος και οι εν αυτοίς ανήγαγαν τρεις + τροφοφόρους σακολέβας, αλλ' αι δύο εκάθησαν εν τω στομίω του + λιμένος· θα έκαιαν δε και όλα τα άλλα πλοία, αν είχαν + πυροσίφωνας· αλλ' η περί τούτου φροντίς ανετέθη εις τον + έμπειρον Κανάρην παρακολουθούντα επί του πυρπολικού του· ο + άνεμος όμως ήτον ενάντιος, το πυρπολικόν δεν εδυνήθη να + εισπλεύση, και τα πλοία δεν εκάησαν, ώστε οι περί τον Φαβιέρον + επανήλθαν εις Χίον άπρακτοι. +Ιανουάριος Αρχομένου δε του Ιανουαρίου, έφθασαν εις ενδυνάμωσιν του + αποκλεισμού η αλωθείσα τουρκική κορβέττα μετονομασθείσα Ύδρα + και ο Σωτήρ· ο δε άοκνος Φαβιέρος έβαλε κατά νουν να πλεύση + μεθ' όλων των πλοίων και του πλείστου μέρους του στρατεύματός + του εις τον κόλπον της Σμύρνης και ν' αρπάση πολυαρίθμους + τινάς αγέλας πλησίον των Βουρλών βοσκούσας· αλλά την 6, καθ' + ήν εμελέτα να επιβιβάση τον στρατόν του, σφοδρά καταιγίς + επιπεσούσα έβλαψε τα πλείστα των ελληνικών πλοίων εντός του + λιμένος, και ρίψασα τον Σωτήρα εις την ξηράν, τον εσύντριψεν. + Εξαιτίας τούτου ανεβλήθη η επιβίβασις του στρατού εις την 11· + αλλά την νύκτα της 10, όρθρου βαθέος, ανοίξαντες οι εχθροί την + επί της προς τους ανεμομύλους πλευράς του φρουρίου πύλην + εξώρμησαν ως χίλιοι, έπεσαν επί την έμπροσθεν αυτής γραμμήν + των χαρακωμάτων των Ελλήνων, και την εκυρίευσαν όλην αμαχητί, + φυγόντων των υπερασπιστών αυτής· μόνοι οι περί τον οπλαρχηγόν + Γκέγκαν διέμειναν γενναίως μαχόμενοι εν τω προς την θάλασσαν + επί της αυτής γραμμής χαρακώματί των. Πλησίον της κυριευθείσης + γραμμής ηυλίζοντο 225 τακτικοί του β' τάγματος. Ιδόντες ούτοι + την τροπήν των πολλών και την αντίστασιν των περί τον Γκέγκαν + ώρμησαν επί τους εν τη γραμμή εκείνη εχθρούς, και προφθάσαντες + πολλούς αυτών διαβαίνοντας την τάφρον τους εφόνευσαν. Οι δε + προλαβόντες και διαβάντες, οι και πλειότεροι, έδραμαν και + εκυρίευσαν σχεδόν αμαχητί την Τρουλωτήν, φυγόντων των + φυλαττόντων αυτήν, και εκάρφωσαν και τα εκεί κανόνια εκτός + ενός στρέψαντές το προς την πόλιν. Κατεθορυβήθησαν οι εν τη + πόλει Έλληνες ιδόντες τους εχθρούς άνωθεν αυτών, και πολλοί, + αφήσαντες τας οικίας όπου διέμεναν, έφυγαν· ο δε Φαβιέρος, + ιδών εκ του καταλύματός του τας εχθρικάς σημαίας επί της + Τρουλωτής, εξήλθε δρομαίος, παρέλαβε δύο λόχους του γ' + τάγματος, 200 στρατιώτας του α' και 20 ιππείς και έδραμε προς + αυτήν. Καθώς δε εφοβήθη και έφυγεν η ελληνική φρουρά εκείθεν + προ ολίγου ιδούσα μόνον τους Τούρκους κινουμένους προς αυτήν, + ούτως εφοβήθησαν και έφυγαν και οι Τούρκοι ιδόντες τους + τακτικούς αναβαίνοντας υπό τον Φαβιέρον. Μη δυνάμενοι δε να + εισέλθωσιν εις το φρούριον δι’ ής εξήλθαν οδού, ερρίφθησαν εις + την πόλιν επί σκοπώ να εισέλθωσι δι' αυτής· αλλ' οι άτακτοι + ιδόντες τους τακτικούς επί της Τρουλωτής και εμψυχωθέντες, + έτρεξαν και κατέλαβαν εκ νέου τας εγκαταλειφθείσας οικίας, + ώστε οι Τούρκοι φονευόμενοι και φεύγοντες εύρισκαν άλλους + φονείς έμπροσθέν των, έπιπταν σφάγια σωρηδόν, και, κατά το + λέγειν του Φαβιέρου, μόλις 150 επέστρεψαν σώοι εις το + φρούριον· αλλά θα εχάνοντο και ούτοι, αν προκατελάμβαναν οι + Έλληνες την μεταξύ της πόλεως και του φρουρίου τάφρον. + Ηχμαλωτίσθησαν δε 30, εν οίς και ο αρχηγός του κινήματος + Ιβραήμαγας Μαγδαρής Αλβανός, και έπεσαν εις χείρας των Ελλήνων + επτά σημαίαι. Εφονεύθησαν και επληγώθησαν και εκ τούτων 39, + εφονεύθη καί τις φιλέλλην Άγγλος Λουτχίνος και επληγώθη + ελαφρώς και ο Φαβιέρος. + + Μετά την φθοροποιάν ταύτην έξοδον, οι μεν Τούρκοι ησύχασαν + εντός του φρουρίου, οι δε Έλληνες ησχολήθησαν σπουδαιότερον + εις την διακοπήν πάσης κοινωνίας της ασιανής ξηράς και του + φρουρίου και έστειλαν ανθρώπους πολλαχού της Ελλάδος προς + εύρεσιν πλοιαρίων επιτηδείων εις πολιορκίαν. Τοις έστειλαν + τοιαύτα πλοία οι Σάμιοι και οι Ψαριανοί· τοις έστειλε και ο + Εϋδέκος μίαν κανονοφόρον υπό τον Δανόν φιλέλληνα Φαλσίνον + κατασκευασθείσαν εν Πόρω· αλλ' εχθρική κανονία επιπεσούσα την + εβύθισεν. Εν τούτοις η διά θαλάσσης πολιορκία εγίνετο καθ' + εκάστην αυστηροτέρα. Την 24 τα ελληνικά πλοιάρια έτρεψαν εις + φυγήν τέσσαρα τροφοφόρα εχθρικά· την 20 συνέλαβαν δύο φέροντα + φορέματα και τροφάς, και μεσούντος του φεβρουαρίου διέκοψαν + διόλου πάσαν κοινωνίαν της ασιανής ξηράς και του φρουρίου, + ώστε η πείνα ήρχισε να προμηνύη την εγγίζουσαν πτώσιν αυτού· + αλλά έπασχαν και οι πολιορκούντες άλλα κακά επίσης δεινά. Εξ + αιτίας της μακράς και απροσδοκήτου παρατάσεως της πολιορκίας + του φρουρίου εξηντλήθησαν οι πόροι της επιτροπής, και το + άτακτον στράτευμα στερούμενον των μισθών του και κακουχούμενον + εν ακμή βαρέως χειμώνος ητάκτει, ηπείθει και περιφερόμενον εις + τα χωρία ελεηλάτει. Το μόλυσμα της αταξίας διεδόθη και εις το + τακτικόν πάσχον και αυτό όσα και το άτακτον. Οι του γ' + τάγματος απεμακρύνθησαν του στρατοπέδου ως μη μισθοδοτούμενοι + και δεν επανήλθαν ειμή εντραπέντες τον αρχηγόν των, ώστε το + ελληνικόν στρατόπεδον εκινδύνευε να διαλυθή πριν παραδοθή το + φρούριον. Ανεφύησαν και διχόνοιαι και εγεννήθησαν και βαρείαι + λογομαχίαι μεταξύ της επιτροπής και του Φαβιέρου εξ αυτής της + αρχής της αποβάσεως, και τα κακά ταύτα εκορυφώθησαν μετά ταύτα + εξ αιτίας της αποτυχίας, καθώς πάντοτε συμβαίνει· ηύξαναν δε + τα κακά και αι επανειλημμέναι απειλαί των ναυάρχων της + συμμαχίας τρίτην φοράν καλεσάντων την επιτροπήν και τον + Φαβιέρον ν' απομακρυνθώσι της νήσου επί απειλή παντελούς + εγκαταλείψεως, αν τουρκική δύναμις επήρχετο· αλλά και η + επιτροπή και ο Φαβιέρος επέμεναν εις την πολιορκίαν πεποιθότες + ότι ήγγιζεν η ώρα της πτώσεως του φρουρίου διά την έλλειψιν + των αναγκαίων. Τοιαύτη ήτον η κατάστασις της πολιορκίας ταύτης + λήγοντος του φεβρουαρίου. + + + + 1828 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΑ'. + + + + &Προσπάθειαι Καποδιστρίου εν Ευρώπη υπέρ Ελλάδος μετά την + εκλογήν του. — Κατάβασις αυτού εις Ελλάδα και εγκαθίδρυσις της + κυβερνήσεώς του.& + + Η ΠΡΟΣ αλλήλους διχόνοια και δυσπιστία των πρωταγωνιστών + Ελλήνων ηνάγκασαν την εθνικήν συνέλευσιν της Τροιζήνος, ως + είδαμεν, να εκλέξη κυβερνήτην της Ελλάδος τον Ιωάννην + Καποδίστριαν συνενώσασα εις χείρας αυτού και μόνου την έως + τότε διηρημένην εις πολλάς νομοτελεστικήν δύναμιν. + + Υπηρέτει προ πολλών ετών ο ανήρ ούτος την Ρωσσίαν, + ευφημούμενος δικαίως διά την πολιτικήν ικανότητά του, τας + ιδιωτικάς αρετάς του και την ακεραιότητα του χαρακτήρος του· + διήγε δ' εν Λαϋβάχη, παρά τω αυτοκράτορι Αλεξάνδρω καθ' όν + καιρόν εξερράγη η ελληνική επανάστασις, ην κατέκρινε και ως + υπηρέτης της Ρωσσίας ως τείνουσαν εις ανατροπήν όσων προς + διατήρησιν της γενικής ειρήνης ωρίσθησαν, και ως Έλλην ως + παράκαιρον και κινδυνώδη· αλλά άλλων αυλών πολιτευταί + αμφίβαλλαν περί της ειλικρινείας του και δεν έπαυαν + διαβάλλοντές τον παρά τω αυτοκράτορι, επί σκοπώ να τον + απομακρύνωσι των συμβουλίων του, ως ακριβή γνώσιν έχοντα των + της εταιρίας και ως υποκινήσαντα τον Υψηλάντην εις την + επανάστασιν, ή ως δυνάμενον να τον εμποδίση και μη θελήσαντα· + αλλά δεν ίσχυσεν η κατ' αυτού διαβολή, διότι εξεμυστηρεύετο ο + διαβαλλόμενος κατά καιρούς τω αυτοκράτορι όσα εμάνθανε περί + της εταιρίας. Αλλ' ό,τι δεν κατώρθωσεν η κατ' αυτού διαβολή, + το κατώρθωσεν η περί ης άλλοτε ανεφέραμεν (α) παρά τη αυλή της + Ρωσσίας υπέρ ειρήνης λύσις του μεταξύ αυτής και Τουρκίας + ζητήματος· ώστε καθ' όν καιρόν ητοιμάζετο να μεταβή ο + αυτοκράτωρ εις Βερώνην, μετέβη και ο Καποδίστριας, ο υπέρ + πολέμου τότε γνωμοδοτήσας και μη εισακουσθείς, εις Γενεύην επ' + αορίστου απουσίας αδεία ως μη δυνάμενος να εργασθή υπέρ ου δεν + ενέκρινε συστήματος· έζη δε ιδιωτεύων μακράν της Ρωσσίας μέχρι + του θανάτου του Αλεξάνδρου απολαμβάνων την εύνοιαν, την + υπόληψιν και την προστασίαν του. Επί δε τη αναγορεύσει του + Νικολάου, απήλθεν εις προσκύνησίν του· καθ' οδόν έμαθε την εν + Τροιζήνι εκλογήν του, και φθάσας εις Πετρούπολιν, μεσούντος + του μαΐου, έλαβε τα περί αυτής εθνικά έγγραφα. + + Εβάδισεν, ως είδαμεν, ο νέος αυτοκράτωρ την πολιτικήν οδόν, ως + προς την Πόλιν, ην ηύχετο ο Καποδίστριας να βαδίση ο + προκάτοχός του. Εκ της πολιτικής δε ταύτης ομοφροσύνης ηύξησεν + η προς αυτόν προϋπάρχουσα ευμένεια της ρωσσικής αυλής. Δεσμοί + πολιτικοί συνέδεαν τον Καποδίστριαν μέχρι τούδε μετά της αυλής + εκείνης· αλλ' οι μετά της Ελλάδος νέοι δεσμοί απήτουν την + λύσιν εκείνων^ δι' ό και απελύθη επί τη αιτήσει του της + ρωσσικής υπηρεσίας, και απεποιήθη γενναίως ην τω επρόσφερεν η + αυλή σύνταξιν, ασυμβίβαστον θεωρήσας να ήναι αρχηγός ενός + έθνους και μισθωτός άλλου. Εκείναις ταις ημέραις + διεπραγματεύετο η υπέρ Ελλάδος συνθήκη, και η πρόοδος των + ελληνικών πραγμάτων θα εξωμάλυνε τας εις την παραδοχήν και + εκτέλεσιν αυτής δυσκολίας. Επί τω σκοπώ τούτω εισακούσασα η + ρωσσική αυλή τας υπέρ της προόδου του ελληνικού αγώνος + αιτήσεις του κυβερνήτου συγκατετέθη να δοθώσιν επί λόγω + δανείου τη ελληνική κυβερνήσει οι εξ αρχής της ελληνικής + επαναστάσεως συσσωρευθέντες τόκοι των άλλοτε παρ' Ελλήνων εν + τη ρωσική τραπέζη παρακατατεθέντων χρημάτων προς διατήρησιν + των εν Ιωαννίνοις Σχολείων, συμποσούμενοι εις φράγκα 200,000, + να μη εξοδευθώσι δε ειμή επί τη προτάσει του κυβερνήτου + ρούβλια 400,000 προσενεχθέντα παρά των φιλανθρώπων και + ομοθρήσκων Ρώσσων προς εξαγοράν αιχμαλώτων Ελλήνων. Προς + αύξησιν δε των υπέρ της βελτιώσεως των πραγμάτων του έθνους + έξωθεν πόρων, εκάλεσεν ο κυβερνήτης τους εντός και εκτός της + Ρωσσίας πλουσίους Έλληνας εις χορηγίας επί λόγω δανείου, και + κατέθεσε πρώτος αυτός φράγκα 50,000· ενεργήσας δε όσα η νέα + θέσις του και η περίστασις απήτουν ανεχώρησεν εκ Πετρουπόλεως + την 10 Ιουλίου πλήρης ελπίδων, και διαβάς διά του Βερολίνου + έφθασεν εις Λονδίνον την 1 αυγούστου. + + Άνθρωπος, ως ο Καποδίστριας, τόσα έτη και τόσον πιστώς + υπηρετήσας την Ρωσσίαν, και εξ αυτής της θέσεώς του + αντιπολιτευθείς πολλάκις τας αντιζήλους αυλάς της αυλής + εκείνης, δεν ήτο πιθανόν να δυνηθή να εμπνεύση μέγα θάρρος τη + Αγγλία, όσον ειλικρινώς ελληνική και αφιλόρρωσσος και αν ήτον + η πολιτική του. Αι συμπάθειαι και αι αντιπάθειαι των ανθρώπων + επιζούν ως επί το πλείστον και μετά τας μη εισέτι ζώσας + σχέσεις των αλλά και οσάκις δεν επιζούν, επιζώσαι και τότε + θεωρούνται· διά τούτο, αν και πάντα τρόπον μετεχειρίσθη ο + Καποδίστριας εις εξάλειψιν της τοιαύτης περί αυτού γνώμης της + Αγγλίας, δεν ίσχυσε να την εξαλείψη, και τα πολιτικά σχέδιά + του δεν ευδοκίμησαν εν Λονδίνω. + + Αξιοσημείωτος είναι ο τρόπος, καθ' όν τον εδέχθη Γεώργιος ο Δ' + (β). + + Φθάσας ο Καποδίστριας εις Αγγλίαν εζήτησε να προσκυνήση τον + βασιλέα και μετά πολλάς ημέρας αφιχθείς κατά διαταγήν αυτού + εις Βινδσώρην, όπου διέτριβεν, εισήχθη εις την πινακοθήκην του + παλατίου· μετά πολλήν δε ώραν ήνοιξεν άλλη θύρα, εισήλθεν + άνθρωπος υψηλού αναστήματος ιδιωτικώς και αμελώς ενδεδυμένος, + έκλεισε την θύραν και ήρχισε να παρατηρή τας ανακειμένας + εικόνας και να προχωρή όπου ίστατο ο Καποδίστριας. Ούτος και + εκ του προσώπου και εκ του αναστήματος επείσθη ότι ήτον ο + βασιλεύς, όν είχεν άλλοτε ιδεί συνοδεύων εις Αγγλίαν τον + αυτοκράτορα Αλέξανδρον· απορών δ' επί τω παραδόξω τούτω τρόπω + της εντεύξεως ανέμενε το αποβησόμενον όρθιος, άφωνος και + ακίνητος. Προχωρών ο βασιλεύς κατήντησεν όπου ίστατο ο + Καποδίστριας, και ως αν τον συνήντησεν απροσδοκήτως ανεφώνησεν + «Ah! vous 3etes ici, monsier le comte! je suis bien aise de + vous voir». Ταύτα είπε και μηδ' απάντησιν αναμείνας + απεχαιρέτησεν, απεμακρύνθη ησύχως παρατηρών τας λοιπάς εικόνας + και εξήλθε δι' ής είχεν εισέλθει θύρας· τούτου γενομένου + ήνοιξέ τις την θύραν δι' ής εισήχθη ο Καποδίστριας, και τον + προέπεμψεν εις την άμαξάν του, ως λαβούσης χώραν της μετά του + βασιλέως εντεύξεώς του. Ο τρόπος ούτος εξεικόνισεν αποχρώντως + την διάθεσιν της αγγλικής κυβερνήσεως προς τον κυβερνήτην της + Ελλάδος. + + Εν Λονδίνω ο Καποδίστριας διατρίβων απήντησε την 11 ιουλίου + εις τα προς αυτόν της εθνικής συνελεύσεως έγγραφα, λέγων, ότι + έλαβεν εν Πετρουπόλει τα δύο ψηφίσματα, το μεν περί του + διορισμού του, το δε περί ευρέσεως δανείων· ότι και προ της + παραλαβής των εγγράφων και επί μόνη τη διά των εφημερίδων + αγγελία του διορισμού του κατέβαλε πάσαν φροντίδα περί + ευρέσεως πόρων· ότι διέμενεν εισέτι μακράν της Ελλάδος, ίνα + μεμονωμένην την σχετίση προς τας Δυνάμεις και τη προμηθεύση + πόρους πλουσιωτέρους και σταθερωτέρους· ότι η επ' αγαθώ της + Ελλάδος τάσις της εξωτερικής πολιτικής διά της παρεμβάσεως των + αυλών εκρέματο εκ του πατριωτισμού των στρατιωτικών και των + πολιτικών της Ελλάδος, των μεν πειθομένων εις τους αρχηγούς + των, των δε διοικούντων τον τόπον διά τον τόπον, και ότι + ήλπιζεν επί της καταβάσεώς του να τω δοθή η απαιτουμένη + δύναμις εις επωφελή συμβιβασμόν των μεταξύ Ελλάδος και + Δυνάμεων. Διά της επιστολής ταύτης υπηνίττετο και την υπέρ της + Ελλάδος των τριών αυλών συνθήκην· διότι, αν και καθ' όν καιρόν + έγραφεν, η συνθήκη είχεν υπογραφή, δεν είχεν όμως επικυρωθή· + την δε 19 αυγούστου ό εστι μετά την επικύρωσίν της, έγραψε + πλατύτερον περί αυτής και καθαρώτερον, προτρέπων την + προσωρινήν κυβέρνησιν να την δεχθή αδιστάκτως ως σωτήριον. + + Έξ περίπου εβδομάδας διέτριψεν ο Καποδίστριας εν Λονδίνω, + καταγινόμενος πολυειδώς και πολυτρόπως και παρά τω συμβουλίω + της συμμαχίας, και παρά τοις δυνατοίς του τόπου επ' ωφελεία + του έθνους του αναθέσαντος αυτώ τα της κυβερνήσεώς του· και + μεταξύ άλλων εσχεδίασε να φέρη εις Ελλάδα ξένα στρατεύματα εις + πρόοδον του πολέμου και τακτοποίησιν του εσωτερικού. Αλλ' + επειδή δεν επραγματοποίησε το υπό της εν Τροιζήνι συνελεύσεως + ψηφισθέν δάνειον, δεν επραγματοποιήθη ούτε το περί επικουρικών + στρατευμάτων σχέδιον. Εκ Λονδίνου μετέβη εις Παρισίους, όπου + ηύρε καλλίστην υποδοχήν, και διέτριψεν αγωνιζόμενος υπέρ της + Ελλάδος τέσσαρας εβδομάδας· εκείθεν μετέβη εις Αγκώνα την 8 + νοεμβρίου, και μη ευρών το επί διάπλω του ταχθέν κατά την + αίτησίν του αγγλικόν πλοίον διέμεινεν έξ εβδομάδας και + απέπλευσεν επί της αγγλικής κορβέττας Λύκου· κατά δε τον + διάπλουν μετεβιβάσθη εις το δίκροτον Warspite, και έφθασεν εις + Μάλταν την 28 δεκεμβρίου, όπου διέτριβε τότε ο Κοδριγκτών· +Ιανουάριος απέπλευσεν επί του αυτού πλοίου την 2 ιανουαρίου και + κατευωδώθη την 8 εις Ναύπλιον και η πόλις εκείνη, η τα + πάνδεινα πάσχουσα εξ αιτίας των εσωτερικών ταραχών και + διαιρέσεων, απηλλάχθη παντός φόβου, φανέντος μόνον του + φέροντος τον κυβερνήτην πλοίου, και οι αντιφερόμενοι + φρούραρχοι του παλαμηδίου και της ακροναυπλίας, οι + παρακούοντες και κυβέρνησιν και αρχιστρατηγίαν, επρόσφεραν + αυτώ αυθόρμητοι και αυθημερόν την υποταγήν των και τας κλεις + της πόλεως και των φρουρίων· αλλά δεν εδέχθη την προσφοράν επί + λόγω ότι δεν ενήργει εισέτι ως κυβερνήτης. Την δε 8 απέβη εις + την πόλιν υποδεχθείς επί του παραθασσαλίου μετά πάσης χαράς + και τιμής· προπροευομένου δε του κλήρου ιεροφορούντος και του + λαού παρακολουθούντος, υπήγεν υπό τον ήχον των δοξολογιών και + των ευφημιών εις την μητρόπολιν, και μετά την τελετήν εδέχθη + τον κλήρον, τους πολιτικούς και στρατιωτικούς αρχηγούς της + πόλεως και λοιπούς προκρίτους, επέβη το εσπέρας εις το + δίκροτον, απέπλευσε την επαύριον και κατευωδώθη την 11 εις + Αίγιναν, όπου έδρευαν η βουλή και η αντικυβερνητική επιτροπή. + Την αυτήν ημέραν τον επεσκέφθησαν επί του πλοίου τα μέλη της + αντικυβερνητικής επιτροπής ιδιωτικώς, την επαύριον δε και + επισήμως και συν αυτοίς ο πρόεδρος της βουλής, επί σκοπώ να + τον συνοδεύσωσιν εις την ξηράν. Κατά την επίσημον δε ταύτην + επίσκεψιν ανυψώθη η ελληνική σημαία επί του αγγλικού δικρότου + και επί της γαλλικής φρεγάτας, Ήρας, ελλιμενιζούσης εν Αιγίνη, + και εχαιρετήθη διά 15 κανονοβολών. Αριστήσαντες δε όλοι επί + του δικρότου, έπιαν εις υγείαν των τριών ανάκτων, του + κυβερνήτου, και εις ευτυχίαν της Ελλάδος, και υπό την + κανονοβολήν όλων των εν τω λιμένι πλοίων συνώδευσαν τον + κυβερνήτην εις την ξηράν αι ελληνικαί Αρχαί και οι πλοίαρχοι + και οι αξιωματικοί του δικρότου και της φρεγάτας· τον + υπεδέχθησαν δ' επί της αποβάσεώς του κληρικοί ιεροφορούντες + και λαϊκοί, και τον έφεραν ψάλλοντες και αγαλλόμενοι εις το + επί τούτω δαφνοστρωθέν προαύλιον της μητροπόλεως, όπου τον + ανέμεναν η βουλή και οι λοιποί εν τη νήσω προύχοντες, και όπου + προσήκουσαι ευχαί προς Θεόν ανεγνώσθησαν, ευφημίαι εις τιμήν + των υπερμάχων τριών Δυνάμεων και του κυβερνήτου επλήρωσαν όλων + τα στόματα, λόγος πατριωτικός εξεφωνήθη υπό του διδασκάλου + Καήρη, και μετά την τελετήν, ο κλήρος, αι Αρχαί, οι Βουλευταί, + οι παρευρεθέντες λοιποί προύχοντες, ο λαός και οι συναποβάντες + ξένοι συνώδευσαν τον κυβερνήτην εις την κατοικίαν του. + + Ουδέποτε άνθρωποι εδέχθησαν ευνοϊκώτερον τον λυτρωτήν των. Και + ο στρατιωτικός και ο πολιτικός και ο ιδιώτης της Ελλάδος + εχάρησαν όλοι την αυτήν χαράν, διότι όλοι ησθάνοντο την αυτήν + χρείαν. + + Είδαμεν, ότι θέατρον δεινών καταχρήσεων εδείχθη η ξηρά και + κατ' εξοχήν η θάλασσα, και η Ελλάς εφαίνετο πλοίον + εγκαταλελειμμένον εις την διάκρισιν των ανέμων· διά τούτο η + έλευσις του κυβερνήτου εξελήφθη ως εμφάνισις εωθινού αστέρος + εν μέσω νεφέλης· αλλ', αν η θέσις της Ελλάδος ήτο κακή ως + θέσις αναρχική, η διάθεσις όλου του λαού ήτο καλή ως διψώντος + την εγκατάστασιν της ευταξίας· την εδίψων και αυτοί οι αίτιοι + της αταξίας, οι κατέχοντες τα φρούρια του Ναυπλίου, και τους + είδαμεν αυτοπροαιρέτως προσφέροντας τω κυβερνήτη και τας κλεις + των φρουρίων και εαυτούς. Εκ ταύτης της αιτίας ευχερεστέρον + ήτο το υπέρ τακτοποιήσεως του κράτους έργον του κυβερνήτου + παρ' ό,τι επιπολαίως εφαίνετο, διότι το επικρατούν κακόν ήτο + των περιστάσεων και όχι των διαθέσεων, αι δε περιστάσεις δεν + ήσαν πλέον αι αυταί επί της αφίξεώς του εξ αιτίας της + συμμαχικής αντιλήψεως και τόσων άλλων καλών της πολιτικής + θέσεώς του. + + Η εν Τροιζήνι συνέλευσις, η ψηφίσασα τον Καποδίστριαν + κυβερνήτην, συνεψήφισεν, ως είδαμεν, και σύνταγμα εις + κυβέρνησιν της Ελλάδος. Βάσις αυτού ήτον η πλήρης και τελεία + ανεξαρτησία του έθνους· απηγορεύετο δε η δι' οποιονδήποτε + λόγον και εν οιαδήποτε περιστάσει κατάργησις της ανεξαρτησίας. + Αλλ' η συνθήκη της συμμαχίας ανεδείκνυε την Ελλάδα υποτελή, ό + εστιν ανέτρεπε την βάσιν της ανεξαρτησίας, εφ' ής εσάλευε το + σύνταγμα· οι δε Έλληνες, οι συντάξαντες αυτό τον απρίλιον, + καθ' όν δεν υπήρχεν η συμμαχία, έσπευσαν να δεχθώσιν + ευγνωμονούντες και την επί της συστάσεως αυτής συνθήκην, ώστε + εδέχθησαν πανδήμως δύο συστήματα ανατρεπτικά αλλήλων, το του + συντάγματος και το της συνθήκης. Αι διτταί αύται αρχαί της + υποτελείας και της ανεξαρτησίας αδύνατον ήτο να συγχωνευθώσι, + και έπρεπε να προτιμηθή η συφερωτέρα. Το σύνταγμα της + Τροιζήνος παρείχε την ανεξαρτησίαν, πλην γραπτήν· η δε Ελλάς, + εξαντληθείσα εν μέσω μακρών αγώνων και αταξιών, δεν είχε πλέον + τρόπους εις υπεράσπισίν της. Αλλ', αν παρείχε μετριωτέρα καλά + η συνθήκη, η απόλαυσις αυτών και βεβαία ήτον υπό την εγγύησιν + τριών μεγάλων αυλών και προαγωγός εφαίνετο εις το μετά ταύτα + και αυτής της ανεξαρτησίας. Η συνθήκη αύτη δεχθείσα παρά της + Ελλάδος εφηρμόζετο ήδη δι' όπλων και διαπραγματεύσεων, διότι η + Ελλάς εφρουρείτο διά θαλάσσης υπό την προστασίαν αυτής, και η + μάχη του Νεοκάστρου ήτον αποκύημα. Ο κυβερνήτης είχε σταθεράν + απόφασιν, και πριν πατήση το έδαφος της Ελλάδος, να βαδίση ην + διέγραφεν η συνθήκη οδόν· ουδέ δυνατόν ήτο να βαδίση άλλην· + μαρτυρεί δε την απόφασίν του ταύτην αυτός έν τινι προς τον + αυτοκράτορα της Ρωσσίας αναφορά προ της εκείθεν αναχωρήσεώς + του (γ) λέγων, ότι τότε θ' ανεδέχετο τα της εντολής του εν + Ελλάδι, ότε ελάμβανε την αναγκαίαν πληρεξουσιότητα παρά των + Ελλήνων εις διευθέτησιν της μελλούσης υπάρξεώς των επί των + όρων της εν Λονδίνω συνθήκης· αν δε οι Έλληνες επέμεναν εις τα + της παντελούς ανεξαρτησίας, δεν θ' ανεμιγνύετο εις τα πράγματα + και θ' ανεχώρει εις την γενέθλιον εστίαν του. Αλλ' εχρειάζετο + και νομιμότης εις μεταβολήν του συνταγματικού συστήματος, και + νομιμότης δεν υπήρχεν. Οι λόγοι του κυβερνήτου εις αλλοίωσιν + των αρχών, εφ' ών έθεσεν η εν Τροιζήνι συνέλευσις την υπ' + αυτόν κυβέρνησιν, ήσαν ακαταμάχητοι· αλλά τις εδύνατο να + μετακινήση ό,τι έθεσεν εθνική συνέλευσις ως αμετακίνητον; όχι + άλλος βεβαίως ειμή εθνική συνέλευσις, και ο κυβερνήτης ώφειλε + να την συγκαλέση ευθύς εις νομιμοποίησιν της κυβερνήσεώς του· + αλλ' εβάδισεν άλλην οδόν· εζήτησε και έλαβεν εξουσίαν εις + σύστασιν του νέου κυβερνητικού οργανισμού παρά των + ενυπαρχόντων δύο σωμάτων, του βουλευτικού και του + νομοτελεστικού, ήγουν παρά των μηδεμίαν εχόντων εξουσίαν να + δώσωσι, διότι ουδεμίαν εξουσίαν έδωκεν αυτοίς η εθνική + συνέλευσις. Ο Καποδίστριας εφοβήθη τα αποτελέσματα εθνικής + συνελεύσεως και επρόκρινεν ατυχώς τον τρόπον τούτον. Αλλ' ήτο + πρέπον να στήση την κυβέρνησίν του επί παρανομήσεως; + επροφασίσθη την επικρατούσαν αταξίαν ως πρόσκομμα των εκλογών· + και μήπως όλαι αι προλαβούσαι εκλογαί δεν έγειναν, και όλαι αι + προλαβούσαι εθνοσυνελεύσεις δεν συνεκροτήθησαν εν μέσω εθνικής + αταξίας; αλλ' η μετά ταύτα διαγωγή του επί της συντάξεως του + περί εκλογών νόμου και επί των εκλογών αυτών ανεκάλυψε φανερά + τα αληθή αίτια της αναβολής της εθνικής συνελεύσεως. Ήθελε να + επιρρεάση τας εκλογάς διά της υπαλληλίας του, και διά τούτο + ήθελε να εγκαταστήση εν πρώτοις αυτήν· αλλ' η λαμπρά και + εγκάρδιος εθνική υποδοχή του, η υπακοή όλων, ως και αυτών των + στασιαστών, εις τας διαταγάς του, η πλήρης πεποίθησις των + Ελλήνων εις την ικανότητά του και τον πατριωτισμόν του, και + προ πάντων η αναπόδραστος ανάγκη της εις τα πράγματα κλήσεώς + του έπρεπε να τον πείσωσιν, ότι επί συνελεύσεως είχε το παν να + κερδίση και ουδέν να φοβηθή· αλλ' ο κυβερνήτης, καθώς + απέδειξεν όλη η εν Ελλάδι πολιτική διαγωγή του, ήτον άτολμος + πολιτευτής και αμφίβαλλε μόνος αυτός περί ου ουδείς άλλος + αμφίβαλλεν. Αν άλλως επολιτεύετο, δεν θα εστηλιτεύετο η + κυβέρνησίς του υπό της μετ' ολίγον αναφανείσης αντιπολιτεύσεως + ως παράνομος, δεν θα έπασχεν όσους έπαθε κλονισμούς το + δύστυχές έθνος υπό την πρόφασιν της παρανομήσεως, και δεν θα + έπινεν ουδ' αυτός τόσα φαρμάκια. + + Πεσούσης της βουλής διά της συγκαταθέσεως αυτής, ανύψωσεν ο + κυβερνήτης επί των ερειπίων της και διά της συναινέσεώς της + πολιτικόν σώμα εξ 27 μελών, «το Π α ν ε λ λ ή ν ι ο ν», και το + διήρεσεν εις τρία τμήματα διαιρέσας τας εργασίας του εις + διοικητικάς, οικονομικάς και δικαστικάς· έκαστον δε των τριών + τμημάτων είχε πρόεδρον ονομαζόμενον πρόβουλον· ο δ' επί των + οικονομικών ήτο και πρόβουλος όλου του σώματος· ώρισε δε και + τα καθήκοντα του σώματος τούτου. Κατ' αυτά επάναγκες ήτο τα + ψηφίσματα του κυβερνήτου να εκδίδωνται επί των εγγράφων + αναφορών του πανελληνίου ή των τμημάτων αυτού, είτε διοικητικά + ήσαν τα αντικείμενα είτε νομοθετικά· και διοικητικά μεν ήσαν + τα περί ων αι πράξεις της εν Τροιζήνι συνελεύσεως επρονόησαν, + νομοθετικά δε τα περί ων ουδέν ενομοθετήθη. + + Καθ' ήν δε ημέραν εξεδόθη ο κυβερνητικός ούτος οργανισμός + εξεδόθη και διακήρυξις προς τους Έλληνας λέγουσα τας αιτίας, + δι' άς εχρονοτρίβησεν ο κυβερνήτης περιοδεύων επ' ωφελεία της + πατρίδος την Ευρώπην, δεικνύουσα την ανάγκην εγκαθιδρύσεως + ισχυράς και νομίμου κυβερνήσεως εις κτήσιν των αγαθών της + συνθήκης της συμμαχίας, προαναγγέλλουσα συγκρότησιν εθνικής + συνελεύσεως τον προσεχή απρίλιον, και δικαιούσα επί λόγω + κατεπειγουσών περιστάσεων την απαραίτητον σύστασιν του + προσωρινού συστήματός του συναινέσει της βουλής και των + εγκριτωτέρων του έθνους. Μετά τινας δε ημέρας ο κυβερνήτης + ωρκίσθη τον εξής όρκον. + + «Εν ονόματι της αγιωτάτης και αδιαιρέτου Τριάδος ορκίζομαι να + εκπληρώσω, κατά τας οποίας αι πράξεις της Επιδαύρου, του + Άστρου και της Τροιζήνος έθεσαν βάσεις, τα εμπιστευθέντα μοι + χρέη παρά του έθνους. Ορκίζομαι να τα εκπληρώσω μέχρι της + συγκαλέσεως της εθνικής συνελεύσεως κατά τους κανόνας διά της + καταστάσεως της προσωρινής κυβερνήσεως ορισθέντας, μόνον + σκοπόν έχων να προάξω την πρόοδον της εθνικής και πολιτικής + ανακαινίσεως της Ελλάδος, ώστε να δυνηθή όσον τάχιστα να + απολαύση των σημαντικών ωφελειών τας οποίας η εν Λονδίνω + συνθήκη της 24 Ιουνίου 1827 τη επαγγέλλεται. + + «Καθίστημι εμαυτόν υπεύθυνον δι' όλας τας πράξεις της + διοικήσεώς μου και εγγυώμαι να υποβάλω αυτάς εις την κύρωσιν + της εθνικής συνελεύσεως, ήτις θέλει συνέλθει τον απρίλιον + μήνα». + + Πλημμελής φαίνεται ο τύπος του όρκου τούτου, αν και τον + συνέταξεν αυτός ο κυβερνήτης γαλλιστί, διότι ελάλει αλλά δεν + έγραφεν ελληνιστί. Ορκισθείς να κυβερνήση την Ελλάδα καθ' άς + έθεσαν βάσεις αι πράξεις της Επιδαύρου, του Άστρου και της + Τροιζήνος, βάσεις πλήρους ανεξαρτησίας και αντιπροσωπικού + πολιτεύματος, ωρκίσθη να την κυβερνήση και καθ' ό εισήξε + πολίτευμα μέχρις ου συνεκαλείτο η εθνική συνέλευσις εις + απόλαυσιν ρητώς των καλών όσα η εν Λονδίνω συνθήκη + επηγγέλλετο· η συνθήκη δε αύτη καθίστα την Ελλάδα υποτελή τω + σουλτάνω, και το πολίτευμά του δεν ήτον αντιπροσωπικόν. + + + + 1828 + + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΒ'. + + + + &Πειρατεία και εξάλειψις αυτής. — Τα κατά την Γραμβούσαν. — + Τακτοποίησις του ναυτικού και του στρατιωτικού. — Παράδοσις + των φρουρίων Ναυπλίου εις την κυβέρνησιν και αλλαγή φρουρών. — + Πώλησις προσόδων — Διοικητικός οργανισμός της Ελλάδος. — + Κατεδαφισμός Τριπολιτσάς παρά του Ιβραήμη.& + + ΚΑΙ άλλοτε ανεφέραμεν περί της πειρατείας, αλλά πρό τινος + καιρού το κακόν υπερεπλεόνασε. Μοναδικόν και αίσχιστον + φαινόμενον εν τη ιστορία των εθνών ανεδεικνύετο. Καθ' όν + καιρόν οι στόλοι των ευρωπαϊκών Δυνάμεων, καταβάντες εις + Ελλάδα προς σωτηρίαν των Ελλήνων, κατέστρεφαν τας δυνάμεις, + και κατεπόντιζαν χιλιάδας των εχθρών αυτών, τινές των Ελλήνων + περιτρέχοντες την θάλασσαν ελήστευαν τα υπό ευρωπαϊκήν σημαίαν + πλοία και εκακοποίουν ενίοτε και αυτά τα πληρώματά των· το δε + πάντων αίσχιστον, έπρατταν τα τοιαύτα πολλάκις υπό την σκέπην + καταγωγικών εγγράφων της κυβερνήσεώς των· μετακομιζόμενα δε τα + πλοία, όπου έδρευεν αύτη, κατεδικάζοντο ενώπιον αυτής δι' + ασεβούς και αναιδούς δικαστηρίου. Ηγανάκτησεν η Ευρώπη όλη, + εφρύαξαν οι ναύαρχοι της συμμαχίας επί τη τοιαύτη διαγωγή, + εστηλίτευσαν την κυβέρνησιν ως ανίσχυρον και κακοήθη, και την + ηνάγκασαν εκούσαν άκουσαν να διακηρύξη, ότι επ' ουδεμία + προφάσει επετρέπετο του λοιπού έκπλους εις καταγωγήν, ή + σύλληψίς τινος των υπό ουδετέραν σημαίαν πλοίων, ότι μόνα ήσαν + αλώσιμα όσα απεδεικνύοντο ένοχα παραβιάσεως πραγματικού + αποκλεισμού εντός ρητής αποστάσεως, και ότι εθεωρούντο ως + πειραταί οι παραβάται των κανόνων τούτων, και εφωδιασμένοι αν + ήσαν διά τακτικών εγγράφων καταγωγής. + + Καθ’ άς δε ημέρας ήλθεν εις Ελλάδα ο κυβερνήτης, η μεταξύ + Ελλησπόντου, Ρόδου και ανατολικών παραλίων της Πελοποννήσου + θάλασσα ήτο θέατρον πειρατείας· αλλ' η Γραμβούσα και αι + βόρειοι σποράδες ήσαν καθ' αυτό πειρατήρια, και όλον το + ευρωπαϊκόν εμπόριον έπασχε δεινώς. Εις θεραπείαν του κακού + διέταξεν η αγγλική κυβέρνησις να εμποδίζεται παν ένοπλον + πλοίον υπό σημαίαν ελληνικήν του να θαλασσοπορή μέχρι της + συστάσεως εν Ελλάδι κυβερνήσεως ικανής ν' ασφαλίση την + θαλασσοπλοΐαν, εξαιρουμένων των πολεμικών της ελληνικής + κυβερνήσεως και των υπό τας διαταγάς αυτής πλεόντων. Κατά την + διαταγήν ταύτην τα περί ων ο λόγος μέρη, όπου επλεόνασεν η + πειρατεία, είλκυσαν κυρίως την προσοχήν και των ναυάρχων της + συμμαχίας και του κυβερνήτου· και ο μεν Κοδριγκτών ανεδέχθη, + επί της κατά την Μάλταν εντεύξεώς του μετά του κυβερνήτου, να + καθαρίση την Γραμβούσαν, ο δε κυβερνήτης τας βορείους + σποράδας. Επί τω σκοπώ τούτω απεστάλη ο μοίραρχος Άγγλος Θωμάς + Σταίνης εις Γραμβούσαν έχων υπό τας διαταγάς του τρεις + φρεγάτας, δύο δικάταρτα και δύο γολέττας· παρηκολούθουν δε και + μία κορβέττα, έν δικάταρτον και δύο γολέτται υπό σημαίαν + γαλλικήν υπό τον Ρεβερσώνα· συναπέπλευσε και ο Μαυροκορδάτος + ως επίτροπος της ελληνικής κυβερνήσεως. Απόρθητος είναι η + Γραμβούσα και δυσπρόσιτος διά την αλίμενον, κρημνώδη και + ανεμώδη θέσιν της· το δε ορμητήριον τούτο των πειρατών ήτον εν + ταυτώ και ορμητήριον των υπέρ ελευθερίας της νήσου αγωνιστών· + εκείθεν εξώρμων συγχρόνως κακούργοι επί της θαλάσσης και + πολεμισταί κατά των Τούρκων επί της ξηράς. Οι δε σύμμαχοι, οι + θέλοντες την παύσιν της πειρατείας, ήθελαν και την πρόοδον του + ελληνικού αγώνος, ελπίζοντες ν' αναγκάσωσι τοιουτοτρόπως έτι + μάλλον την Πύλην εις συμβιβασμόν. Διά τούτο, αφ' ού η ρηθείσα + αγγλογαλλική δύναμις εφάνη έξωθεν της Γραμβούσης, έγραψεν ο + μοίραρχος Άγγλος προς την εν τω φρουρίω εκείνω επιτροπήν των + Κρητών, ότι ήλθε να εξαλείψη την πειρατείαν, αλλ' όχι και να + εμποδίση τους υπέρ ελευθερίας της νήσου αγώνας. Εζήτει δε εις + ευόδωσιν του σκοπού, δι' όν εστάλη, να τω παραδοθώσι τα πλοία + των, τα εξ αρπαγής σωζόμενα πράγματα και δώδεκα Κρήτες + ονομαστί θεωρούμενοι ως οι μάλλον ένοχοι· να παραδοθή δε και + το φρούριον εις την ελληνικήν κυβέρνησιν. Κατ' εκείνον τον + καιρόν κατεγίνοντο οι Κρήτες να διαβιβάσωσιν εκ Γραμβούσας εις + τον λιμένα των Σφακιών τα υπό τον Χατσή-Μιχάλην και άλλους + καταπλεύσαντα εκεί στρατιωτικά σώματα καί τινα εντόπια εις + έξαψιν του ήδη αναρριπισθέντος πολέμου, και επρότειναν τω + μοιράρχω να μη εμποδίση την ήδη ετοίμην διαβίβασιν αυτών, + υποσχόμενοι να τω παραδώσωσι μετά ταύτα και το φρούριον και τα + πλοία των, αλλ' αποποιούμενοι την παράδοσιν των δώδεκα επί + λόγω, ότι ουδείς αυτών ευρίσκετο εντός του φρουρίου. Την + πρότασιν ταύτην υπεστήριζαν και ο Χαμιλτών και ο Μαυροκορδάτος + ως ούσαν κατά το πνεύμα των οδηγιών της συμμαχίας. Αλλ' ο + μοίραρχος, άνθρωπος του γράμματος μάλλον ή του πνεύματος των + οδηγιών του, και θεωρών ένοχον την επιτροπήν, διότι μέλη τινά + αυτής ήσαν εκ των δώδεκα, μηδέ πιστεύων τους λόγους της, + έδωκεν επί τη παρακοή αυτής το σημείον της προσβολής, και + πρώτος αυτός επί της Φρεγάτας, Ίσιδος, εκανονοβόλησε τα + έμπροσθεν του φρουρίου πλοία και αυτό το φρούριον. Ήτον η 19 + ιανουαρίου, και έπνεε την ώραν εκείνην σφοδρός λίβας. Η Ίσις, + παραπλέουσα την γην επί σκοπώ να βλάψη έτι μάλλον τα εν τω + λιμένι πλοία, ευρέθη αίφνης πλησίον υφάλου, και εις αποφυγήν + του κινδύνου ανεκρούσθη. Αλλ' επί τη απροσδοκήτω ανακρούσει + έπεσεν επί την παραπλέουσαν Καμβρίαν, και αι δύο φρεγάται + περιεπλέχθησαν. Εις διαχωρισμόν δε αυτών έκοψαν οι ναύται τον + δόλωνα της Καμβρίας, και η μεν Ίσις διεσώθη, αλλ' η Καμβρία + ωθουμένη προς την ξηράν υπό του επικρατούντος ανέμου, και μη + δυναμένη να ορθοπλεύση εξ αιτίας του παθήματός της, εκάθησεν + επί της υφάλου και εναυάγησεν· εκινδύνευσε δε και η την επί + της υφάλου πεσούσαν παρακολουθούσα τρίτη φρεγάτα, πλην δεν + έπαθε ρίψασα την άγκυράν της εις πυθμένα βαθύτατον. Αλλά τα + παθήματα ταύτα δεν απέτρεψαν τον μοίραρχον του σκοπού του. + Δώδεκα μεγάλα πλοία ευρέθησαν εν τω λιμένι της Γραμβούσης, εξ + ών τέσσαρα εκάησαν, τρία εβυθίσθησαν, και πέντε αφηρπάγησαν + και εστάλησαν εις Μάλταν· εις παύσιν δε πάσης εχθροπραξίας + απήτει ο μοίραρχος την παράδοσιν των δώδεκα και την του + φρουρίου. Οι Κρήτες παρέδιδαν το φρούριον, αλλ' ουδένα των + δώδεκα επαναλέγοντες, ότι ουδείς αυτών ήτον εντός· διά τούτο + το φρούριον επολιορκείτο υπό των συμμαχικών πλοίων και εις + ουδένα των εν αυτώ επετρέπετο έξοδος, διότι όσον περισσότεροι + ήσαν οι εν αυτώ, τόσον ταχυτέρα ηλπίζετο η παράδοσις αυτών, + καταναλισκομένων των τροφών. Ελέγετο δε ότι ενήσαν + επτακισχίλιοι ψυχαί. Εν τούτοις εισήχθη επί παραλαβή του + φρουρίου φρουρά της ελληνικής κυβερνήσεως εξ εκατόν τακτικών + υπό τον φιλέλληνα Ουρκουάρτον, αλλ' ούτε ευπειθής ήτον η + φρουρά, ούτε όσην απήτει η εν τω φρουρίω ευταξία, διότι οι εν + αυτώ οπλοφορούντες και μη αποτελούντες μέρος αυτής ήσαν + δεκαπλάσιοι· διά ταύτην την αιτίαν προσαπέβησαν εκατόν + αγγλογάλλοι εις ενίσχυσιν αυτής και αποκατάστασιν της + ευταξίας. Αλλ' οι εν τω φρουρίω, βλέποντες αυτούς ερχομένους + και φοβούμενοι μη, ενδυναμωθείσης της φρουράς, κακοπάθωσί + τινες αυτών και απολέσωσιν όσα πράγματα εσώζοντο εισέτι εκ της + πειρατείας, έκλεισαν την πύλην του φρουρίου κατά πρόσωπον + αυτών· αφ' ού όμως τους είδαν πλησιάσαντας και ετοίμους εις + προσβολήν, την ήνοιξαν^ εσκόπευαν δε να εξέλθωσί τινες αυτών + επ' ελπίδι να τους πείσωσιν ίνα επανέλθωσιν εις τα πλοία των, + διότι δεν ήθελαν να δώσωσιν αφορμήν αλληλομαχίας. Αλλ', εν ώ + ηνοίχθη η πύλη, ώρμησαν οι αγγλογάλλοι και εισήλθαν βία εις το + φρούριον, μηδενός εναντιωθέντος. Εισήλθαν δε την επαύριον και + άλλοι 200 εξ αυτών. Αφ' ού δε το φρούριον κατελήφθη, εδόθη + άδεια ν' αναχωρήσωσιν οι θέλοντες, αλλά προσείχαν οι φύλακες + επί της πύλης μη υπεκφύγη τις των δώδεκα, όντων, κατά το + λέγειν του μοιράρχου, εν τω φρουρίω. + + Κατ' εκείνας τας ημέρας εσκοτώθη ο φρούραρχος Ουρκουάρτος + επιπεσούσης της στέγης της σεσαθρωμένης κατοικίας του, + πνεύσαντος σφοδρού ανέμου. Εστάλη δε ως διάδοχός του ο εκ + Χανόβρης φιλέλλην Χάνης. + + Αφ' ού δε οι αγγλογάλλοι κατέλαβαν το φρούριον, ο φόβος των εν + αυτώ ενόχων ηύξησε, και τόσω μάλλον, καθ' όσον ο μοίραρχος δεν + έπαυεν απαιτών τους δώδεκα, και μεταχειριζόμενος παντίους + τρόπους εις σύλληψίν των· οι πλείστοι δε των ενόπλων Κρητών + εκάθηντο έγκλειστοι εντός των οικιών έτοιμοι εις αντίστασιν, + αν επεφέρετο βία. Εν ώ δε επεκράτουν υποψίαι και φόβοι, + ειδοποιήθη ο μοίραρχος ότι οι επί της ξηράς αγγλογάλλοι + εκινδύνευαν να εξόλοθρευθώσιν εν ρητή νυκτί δι' υπονομής. Επί + τη ειδοποιήσει ταύτη έτρεξεν ο αρχηγός αυτώ Στραγκουαίης εις + τον υποδειχθέντα τόπον της υπονόμου και συνέλαβέ τινας καθ' ήν + ώραν έθεταν την εις ανατροπήν του κτιρίου, όπου διέτριβαν οι + αγγλογάλλοι, πυρίτιδα, και ούτως η βδελυρά πράξις διεσκεδάσθη. + Οι δε εν τω φρουρίω εθορυβήθησαν όλοι, και πολλοί των ενόχων + έντρομοι εδραπέτευσαν υπό το σκότος της νυκτός· αλλά + συνελήφθησαν καί τινες, εν οίς και έξ εκ των δώδεκα, και + εστάλησαν σιδηροδέσμιοι εις Αίγιναν· εστάλησαν συγχρόνως εις + Μάλταν και τα συλληφθέντα σώα έξ πλοία και κατεδικάσθησαν μεν + ως πειρατικά, αλλ' απεπέμφθησαν εις την ελληνικήν κυβέρνησιν + προς χρήσιν αυτής επί ρητή απαγορεύσει του ν' αποδοθώσιν εις + τους ιδιοκτήτας· συναπεστάλησαν δε εις Μάλταν και όσα είδη εκ + των διά πειρατείας αρπαγέντων ευρέθησαν εν τω φρουρίω· + απέβησαν επί τη ανακαλύψει της υπονόμου και άλλοι στρατιώται + εκ των συμμαχικών πλοίων, το φρούριον εκενώθη όλον, οι υπό τον + Χατσή-Μιχάλην και λοιπούς απέπλευσαν, πάμπολλαι οικίαι + κατηδαφίσθησαν, και ούτως ετελείωσαν τα της Γραμβούσης. + + Ο δε κυβερνήτης αναδεχθείς την κατά τας βορείους σποράδας + εξάλειψιν της πειρατείας, ανέθεσε την φροντίδα εις τον + Μιαούλην. Δεν υπέστη ούτος όσα οι κατά την Γραμβούσαν + πειρατοδιώκται, διότι οι παρεπιδημούντες κατά τας νήσους + εκείνας Ολύμπιοι, οι κύριοι όλων σχεδόν των επί πειρατεία + πλοιαρίων, τα παρέδωκαν οικειοθελώς, 80 τον αριθμόν· ο δε + ναύαρχος τα μεν έκαυσε τα δε έστειλεν εις την κυβέρνησιν προς + χρήσιν αυτής· επί σκοπώ δε να μη αναβλαστήση το κακόν, + μετέφερεν ο κυβερνήτης όλους τους επί των νήσων τούτων + Ολυμπίους πειθοί και βία εις Ελευσίνα. Διά των κινημάτων + τούτων απηλλάγη η θάλασσα των πειρατών. Ετακτοποιήθη δε και η + πολεμική και η εμπορική ναυτιλία διά προσφόρου κανονισμού + παρέχοντος αποχρώσας εγγυήσεις, και ηγρύπνει η κυβέρνησις επί + τη αυστηρά εφαρμογή του. Η δε Ευρώπη ευφήμισεν όλη τον + εξαλείψαντα την πειρατείαν κυβερνήτην. + + Πρωτίστη φροντίς του κυβερνήτου ήτο και η τακτοποίησις του + στρατιωτικού. Εξ αρχής της επαναστάσεως μέχρι της ελεύσεώς του + το στρατιωτικόν δεν ετακτοποιήθη· ο στρατιώτης υπέκειτο μάλλον + εις τον αρχηγόν του ή εις την κυβέρνησιν, διότι ο αρχηγός του + εφαίνετο ότι τον έτρεφε, τον εμισθοδότει και τον επροβίβαζεν· + οι πλείστοι δ' αυτών συνήθως είχεν το πολλοστημόριον όσων + ελάμβαναν διαταγήν να στρατολογήσωσι, τινές δε μόνους τους + ψυχουιούς των· απήτουν όμως σιτηρέσια και μισθούς δι' + ολόκληρον τον εν τη διαταγή αριθμόν. Αλλ' η παράλυσις, εν ή + ευρέθη το στρατιωτικόν επί της ελεύσεως του κυβερνήτου, + βλαπτική κατά τα άλλα, συνέτεινεν εις την επί το βέλτιον + ανάπλασίν του ως διαλύσασα τον προϋπάρχοντα σύνδεσμον αρχηγού + και στρατιώτου. Ο κυβερνήτης ήθελε να οργανίση το στρατιωτικόν + εις χιλιαρχίας· πάμπολλοι στρατιώται Στερεοελλαδίται επλανώντο + εν τη Πελοποννήσω άποροι και κακοποιούντες τους αδυνάτους. Ο + κυβερνήτης, προθέμενος ν' απαλλάξη την Πελοπόννησον της + μάστιγος ταύτης, να εξοικονομήση τους στρατιώτας τούτους και + να τους αναδείξη ωφελίμους εν τη κατά την στερεάν Ελλάδα + εκστρατεία, τους εκάλεσεν όλους εις Τροιζήνα, όλους ηύρε + προθύμους και ανέδειξε κατά πρώτην φοράν τους στρατιώτας των + αρχηγών στρατιώτας της κυβερνήσεως, αποσπάσας αυτούς εκείνων + αθορυβήτως και θέσας υπό την οδηγίαν άλλων αρχηγών αγογγύστως. + Αφ' ού δε ειδοποιήθη ότι συνήχθησαν, επέβη εις το υπό τας + διαταγάς του αγγλικόν δίκροτον την 12 φεβρουαρίου, και + συνοδευόμενος υπό δύο φρεγατών ρωσσικών και μιας γαλλικής, + μετέβη εις Πόρον, όπου τα μεν συμμαχικά πλοία τον εχαιρέτησαν + ως αρχηγόν έθνους, οι δε κάτοικοι πάσης τάξεως και οι επί + τούτω μεταβάντες εκεί εκ Τροιζήνος αξιωματικοί των ατάκτων + Ελλήνων τον εδέχθησαν όλοι ενθουσιώντες επί του παραθαλασσίου, + τον συνώδευσαν εις την εκκλησίαν, όπου εψάλη η συνήθης + δοξολογία, και εκείθεν εις την κατοικίαν του. Την πέμπτην δε + ημέραν της εις Πόρον αφίξεώς του, συνοδευόμενος υπό των + διοικητών των συμμαχικών πλοίων και των αξιωματικών Ελλήνων, + μετέβη εις την επί της απέναντι όχθης Τροιζηνίαν, όπου + χαίροντες και αλαλάζοντες τον εδέχθησαν οι στρατιώται, + προηγουμένου του Υψηλάντου, ον απρακτούντα μελετών ο + κυβερνήτης να διορίση γενικόν αρχηγόν αυτών έστειλεν εκεί + πρότερον εις διατήρησιν της ευταξίας και εις οργανισμόν των + χιλιαρχιών· επιθεωρήσας δε το στράτευμα απέπλευσε την + επιούσαν, διαρκούντος του οργανισμού των χιλιαρχιών, υπό την + αυτήν συμμαχικήν συνοδίαν εις Ναύπλιον. Είπαμεν, ότι επί της + εκείθεν διαβάσεώς του οι κατέχοντες τα φρούρια τω επρόσφεραν + αυθόρμητοι και αυτά και εαυτούς· πολλοί όμως αμφίβαλλαν περί + της ειλικρίνειας των· αμφίβαλλε και αυτός ο κυβερνήτης· αλλ' + οι φρούραρχοι εφάνησαν ευπειθέστατοι και παρέδωκαν και τα + φρούρια και εαυτούς και τα μεν φρούρια έθεσεν ο κυβερνήτης υπό + τας διαταγάς του Εϋδέκου, αυτούς δε διέταξε να τον + συνακολουθήσωσιν εις Τροιζήνα, ίνα καταταχθώσιν εν ταις + οργανιζομέναις χιλιαρχίαις. Η παράδοσις των φρουρίων τούτων + εκραταίωσε την αρτισύστατον κυβέρνησιν και εμεγάλυνε δικαίως + το όνομα του κυβερνήτου και εντός και εκτός της Ελλάδος. + + Τοιουτοτρόπως διαθέσας τα του Ναυπλίου, επανήλθε διά ξηράς εις + Τροιζήνα, όπου, αφ' ού αι χιλιαρχίαι διοργανίσθησαν, έστη εις + το μέσον αυτών, τας ώρκισε, ταις παρέδωκε τας σημαίας, και τας + μεν απέστειλεν εις Ελευσίνα υπό τον Υψηλάντην ως στρατάρχην + κατά την Ανατολικήν Ελλάδα, δύο δε ατελείς εις την Δυτικήν υπό + τον εκεί αρχιστράτηγον, διατάξας αυτόν να οργανίση ομοιομόρφως + και τα εκεί στρατιωτικά σώματα. + + Τακτοποιηθέντων των στρατευμάτων, εκηρύχθη η πώλησις των + προσόδων της Πελοποννήσου, και εγένετο μετά πολλής ωφελείας + του ταμείου. Αι πρόσοδοι του αιγαίου ήσαν ήδη εν μικρά τιμή εξ + αιτίας των ανωμαλιών ηγορασμέναι, η δε ασφάλεια, ην ήρχισε ν' + απολαμβάνη εσωτερικώς και εξωτερικώς η επικράτεια, υπέσχετο + σημαντικόν κέρδος. Ο κυβερνήτης, ευρών ευλογοφανή αφορμήν το + άτακτον της τότε δημοπρασίας, τας εδημοπράτησεν εκ νέου, + αποζημιώσας τους πρώην αγοραστάς και ωφελήσας το ταμείον. + + Διαθέσας δε τα των προσόδων επανήλθεν εις Ναύπλιον διαβάς την + Κόρινθον και αντικαταστήσας τακτικήν φρουράν επί της + Ακροκορίνθου· ησχολήθη δ' επί της εν Ναυπλίω διατριβής του και + εις τα περί του διοικητικού οργανισμού του κράτους. Επί της + διοικητικής επιτροπής τα διοικητικά καθήκοντα ανετέθησαν εις + τας κατά τόπους δημογεροντίας. Το σύστημα τούτο επεκράτησε και + επί της αντικυβερνήσεως, ώστε διοικηταί δεν υπήρχαν· μόνα τα + αστυνομικά και φρουραρχικά καθήκοντα μετήρχοντο άνδρες + στελλόμενοι παρά της κυβερνήσεως. Η δε συνέλευσις της + Τροιζήνος, αισθανομένη την κατά το επί τουρκοκρατίας σύστημα + ατοπίαν των πολυαρίθμων επαρχιών, εψήφισε την συνένωσιν + πολλών, και τα αθροίσματα των επαρχιών τούτων επωνόμασεν ως + επί των βυζαντινών θεματαρχίας. Την αυτήν οδόν βαδίσαντος του + κυβερνήτου συναινέσει του πανελλήνιου, διηρέθη η Πελοπόννησος + εις επτά τμήματα, αι δε νήσοι εις έξ. Εδόθησαν δε αυτοίς + αρχαίαι ονομασίαι. Το πρώτον τμήμα της Πελοποννήσου εκ των + επαρχιών Άργους, Ναυπλίου, Κάτω-Ναχαγέ και Κορίνθου ωνομάσθη Α + ρ γ ο λ ί ς· το δεύτερον εκ των επαρχιών Καλαβρύτων, Βοστίτσης + και Π. Πατρών, Α χ α ΐ α· το τρίτον εκ των επαρχιών Γαστούνης + και Πύργου, Ή λ ι ς· το τέταρτον εκ των επαρχιών Αρκαδίας, + Νεοκάστρου, Μοθώνης και Κορώνης, Ά ν ω-Μ ε σ σ η ν ί α· τα + πέμπτον εκ των επαρχιών Νησίου, Καλαμάτας, Εμλακίων, + Ανδρούσης, Λεονταρίου, Μικρομάνης και δυτικής Σπάρτης, Κ ά τ ω + Μ ε σ σ η ν ί α· το έκτον εκ των επαρχιών Μονεμβασίας, Μιστρά, + Πραστού και ανατολικής Σπάρτης, Λ α κ ω ν ί α· και το έβδομον, + εκ των επαρχιών Φαναρίου, Καρυταίνης, Τριπολιτσάς και αγίου + Πέτρου, Α ρ κ α δ ί α. + + Αι δε νήσοι διηρέθησαν εις δύο κλάσεις, εις Σποράδας και + Κυκλάδας, εκατέρα δε υποδιηρέθη εις τρία τμήματα λαβόντα και + ταύτα την ονομασίαν από της φυσικής θέσεώς των· ωνομάσθησαν δε + εκ μεν των Σποράδων, β ό ρ ε ι ο ι μεν ή Σκιάθος, η Σκόπελος, + η Σκύρος, τα Ηλιοδρόμια και τα Ψαρά· α ν α τ ο λ ι κ α ί δε η + Σάμος, η Κάλυμνος, η Λαίρος, η Πάτμος και η Ικαρία· δ υ τ ι κ + α ί δε η Ύδρα, αι Σπέτσαι, ο Πόρος, η Αίγινα και η Σαλαμίς· εκ + δε των Κυκλάδων, β ό ρ ε ι ο ι μεν η Σύρα, η Σέριφος, τα + Θερμιά, η Ζέα, η Άνδρος, η Τήνος και η Μύκωνος· κ ε ν τ ρ ι κ + α ί δε η Νάξος, η Πάρος, η Ίος, η Σύκινος η Πολύκανδρος, η + Μήλος, η Κίμηλος, και η Σίφνος· και ν ό τ ι α ι η Σαντωρήνη, η + Ανάφη, η Αστυπαλαία, η Κάσσος και η Κάρπαθος. Έκαστον δε των + δεκατριών τούτων τμημάτων έθεσεν ο κυβερνήτης υπό έκτακτον + επίτροπον, και διέταξε τας διοικητικάς ταύτας Αρχάς να + συστήσωσι δημογεροντίας κατά χωρία, κώμας, πόλεις, και + επαρχίας υπό νέας διατάξεις, βάσιν όμως εχούσας τον + ενυπάρχοντα περί εκλογής δημογερόντων νόμον, και οριζούσας + ακριβεστέρον τα καθήκοντα των τοπικών τούτων Αρχών. Ασχοληθείς + δε και εις την αύξησιν του τακτικού ανεκαίνισε τον περί + απογραφής νόμον της τρίτης διοικητικής περιόδου. + + Τοιουτοτρόπως διά της εξοντώσεως της πειρατείας, διά του + κανονισμού του πολεμικού και εμπορικού ναυτικού, διά της + τακτοποιήσεως του στρατιωτικού και διά της εφαρμογής του + διοικητικού και δημογεροντικού οργανισμού η επικράτεια έλαβε + μορφήν ταις ημέραις εκείναις οποίαν δεν είχε πριν. + + Καθ' όν δε καιρόν διώριζε τους εκτάκτους επιτρόπους συνέπεσε + και να τους διδάξη εμπράκτως τα καθήκοντά των. Επί της αφίξεώς + του διώρισεν εκ του προχείρου χάριν της υπηρεσίας διοικητάς + προσωρινούς εν Αιγίνη, Πόρω, Σύρα και Ναυπλίω. Ο του Ναυπλίου + Ιωάννης Θεοτόκης εδαπάνησε χρήματα του κοινού εις επισκευήν + οικιών τινων εθνικών, και αντιφερόμενος προς την ενυπάρχουσαν + δημογεροντίαν εδέχθη την παραίτησίν της και αντικατέστησεν + άλλην· αλλ' ούτε περί της δαπάνης ούτε περί της + αντικαταστάσεως εζήτησε την άδειαν της κυβερνήσεως. Μαθών ο + κυβερνήτης ταύτα έπαυσε τον υπάλληλόν του και τον επέπληξεν + επισήμως ως παραβάτην των καθηκόντων του. Η αυστηρότης αύτη + ενέπνευσε τω λαώ μέγα θάρρος. Υπό τοιούτους οιωνούς ήρχισεν ή + νέα κυβέρνησις τας διοικητικάς εργασίας της. + +Φεβρουάριος Καθ' άς δε ημέρας κατεγίνετο ο κυβερνήτης εις τα του + διοικητικού οργανισμού, ο Ιβραήμης εξεστράτευσε πανστρατιά από + των μεσσηνιακών φρουρίων, και θύων καθ' οδόν, καίων, + καταστρέφων, λεηλατών και αιχμαλωτίζων, ανέβη την 9 + Φεβρουαρίου εις Τριπολιτσάν, όπου διετήρει πολλήν φρουράν, ην + απέπεμψεν εις τα μεσσηνιακά φρούρια την επαύριον, και + συναπέπεμψε και όλους τους αιχμαλώτους υπό τον Σουλεϊμάμπεην. + Μετά δε ταύτα διέταξε τον κατεδαφισμόν της πόλεως, και λαβών + πέλεκυν έδωκε το παράδειγμα πρώτος αυτός. Πέντε ολοκλήρους + ημέρας ειργάζετο, επιστατούντος αυτού, όλον το στράτευμα υπό + τον ήχον των σαλπίγγων και των τυμπάνων· τα τείχη, αι + εκκλησίαι, τα ζαμία, αι βρύσεις και λοιπά δυνατά κτίρια εντός + της πόλεως κατηδαφίσθησαν δι' υπονόμων· δι' υπονόμων + κατηδαφίσθησαν και αι εκτός της πόλεως θολωταί εκκλησίαι του + αγίου Νικολάου και της αγίας Βαρβάρας. Τούτων δε γενομένων, οι + κατεδαφισταί προσευχήθησαν, και μετά την προσευχήν + ετουφέκισαν· την δε β' ώραν της 16 έβαλαν πυρ πολλαχού της + πόλεως, έσπειραν άλας, και εξήλθαν ευχόμενοι μεγαλοφώνως την + αυτήν καταστροφήν και τω Ναυπλίω. Ενέδρευσαν καί τινες ιππείς + όπισθεν των ερειπίων της πόλεως και εντός τινων κοιλωμάτων της + πεδιάδος και συνέλαβαν χωρικούς τρέξαντας προθύμως και + ανυπόπτως εις την καυθείσαν και εγκαταλειφθείσαν πόλιν. + + Η αναχώρησις των αιγυπτίων από του ομφαλού της Πελοποννήσου + και ο περιορισμός έκτοτε όλων των εχθρικών δυνάμεων εις μόνα + τα μεταξύ του μεσσηνιακού κόλπου και των Πατρών παράλια της + Πελοποννήσου διευκόλυναν την εφαρμογήν του νέου διοικητικού + οργανισμού της Πελοποννήσου. + + + + 1828 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΓ'. + + + + &Τα μεταξύ σουλτάνου και συμμάχων. — Κήρυξις πολέμου Ρωσσίας + κατά Τουρκίας. — Τα μεταξύ αυτών των συμμάχων.& + + ΚΑΘ' όν καιρόν η Ελλάς διά της υπό τον κυβερνήτην + τακτοποιήσεώς της εσχετίζετο στενότερον προς τας ευρωπαϊκάς + αυλάς, η Πύλη, αποποιουμένη πάσαν περί ειρηνεύσεως της Ελλάδος + πρότασιν, διέλυε τας προς αυτάς σχέσεις της. Η αναχώρησις των + πρέσβεων εκ Κωνσταντινουπόλεως εξ αιτίας της προς αυτούς + διαγωγής της και κωφεύσεως εις τας περί ειρηνεύσεως της + Ελλάδος προτάσεις κατετάραξε και εφόβισε την συμμαχίαν. Σκοπόν + έχουσα αύτη να ειρηνεύση διά της συνθήκης τα της Τουρκίας και + Ελλάδος εκινδύνευε να έλθη αυτή η ιδία εις πόλεμον μετά της + Πύλης· τόσον δε τον εθεώρησε πιθανόν, ώστε την 31 [;] + νοεμβρίου επανέλαβεν επί του συμμαχικού συμβουλίου, ότι και εν + πολέμω και εν ειρήνη θα διέμενεν εντός των όρων της συνθήκης, + ους διέγραψε, και μακράν πάσης ιδιωφελείας. Αλλ' αν αι + Δυνάμεις ήσαν σύμφωνοι κατά τούτο προς αλλήλας, ήσαν ασύμφωνοι + κατά τάλλα. Η διακοπή των προς την Πύλην σχέσεών των και η + διαγωγή αυτής μετά την αναχώρησιν των πρέσβεων ως προς το + εμπόριον και τους υπηκόους των, δεν έβλαπταν εξίσου τας τρεις + Δυνάμεις· διά τούτο δεν εθεωρείτο παρ' αυτών η ρήξις κατά τον + αυτόν τρόπον. Ακερδής απέβαινεν η άλλοτε επικερδής πρός τινας + Άγγλους και Γάλλους εμπορία, διακοπτομένης της θαλασσοπλοΐας + της Μαύρης θαλάσσης, αλλά καιρίως εβλάπτοντο αι μεσημβριναί + επαρχίαι της Ρωσσίας, διότι εμποδίζετο η εξαγωγή των προϊόντων + αυτών. Ανεκτέλεστοι ήσαν εισέτι καί τινες των της εν Ακερμάνη + συνθήκης όρων, ους είχε περί πολλού η Ρωσσία· διέφερεν + ουσιωδώς και η προς την οθωμανικήν αυτοκρατορίαν γενική + πολιτική των Δυνάμεων, των μεν τείνουσα εις συντήρησιν, της δε + εις διάλυσιν αυτής. Εκ διαφόρων λοιπόν αιτιών αι Δυνάμεις + ορμώμεναι διαφόρους επρόβαλαν τρόπους εις επίτευξιν του σκοπού + των επί τη αναχωρήσει των πρέσβεων· ηπίους μεν η Αγγλία και η + Γαλλία, πολεμίους δε η Ρωσσία. Επρόβαλεν η Δύναμις αύτη, αν + εντός ρητής προθεσμίας δεν υπήκουεν η Πύλη, να διαβώσι τα + ρωσσικά στρατεύματα τον Προύθον εν ονόματι της συμμαχίας και + να μη σταθώσιν ει μη αφ' ού ευωδούτο ο σκοπός της· οι δε + στόλοι της συμμαχίας ν' αποκλείσωσι την Κωνσταντινούπολιν, να + θεωρήσωσιν ως εχθρικά όλα τα επιχειρούντα να διαπλεύσωσι τον + Ελλήσποντον οθωμανικά και αιγύπτια πλοία, να υπαγορεύσωσιν υπό + τα τείχη των ανακτόρων τους όρους της ειρήνης, ν' αποκλείσωσι + την Αλεξάνδρειαν και να βομβοβολήσωσι τα κατεχόμενα υπό των + Αιγυπτίων φρούρια της Πελοποννήσου εις αποπομπήν των. + Επρόβαλεν εν ενί λόγω η Ρωσσία να πολεμήσωσιν αι Δυνάμεις την + Τουρκίαν εις πραγματοποίησιν της συνθήκης διά ξηράς και + θαλάσσης. Η πρότασις αύτη επραγματοποίει αναμφιβόλως τον + σκοπόν της συμμαχίας, αλλά δεν την εδέχθησαν αι άλλαι δύο + Δυνάμεις, και κυρίως η Αγγλία, επί λόγω, ότι η παραδοχή της + διεκινδύνευε την ειρήνην της Ευρώπης και αντέκειτο προς το + ειρηνικόν πνεύμα αυτής της συνθήκης, ην σκοπόν είχεν η + πρότασις αύτη να πραγματοποιήση. Πολλών δε λόγων γενομένων, + εσυμβιβάσθησαν να εμποδίσωσι διά θαλασσίου αποκλεισμού παντός + είδους εισαγωγήν εις χρήσιν των περί τον Ιβραήμην, εξέτειναν + την γραμμήν του αποκλεισμού αρκτικώς μεν μέχρι των παραλίων + Ακαρνανίας, μεσημβρινώς δε μέχρι Κρήτης, και εκάλεσαν την + ελληνικήν κυβέρνησιν να στείλη και αύτη πλοία εις αποκλεισμόν + των μεσσηνιακών φρουρίων. Επί τη κλήσει ταύτη εξέπλευσαν 8 υπό + τον Σαχτούρην· αλλ', αν αι δύο Δυνάμεις απεδοκίμασαν τα κατά + της Πύλης πολεμικά σχέδια της Ρωσσίας ως ολέθρια, η Πύλη διά + της αλαζονίας και αφροσύνης της εδικαίωσε την πραγματοποίησιν + αυτών προς βλάβην και καταισχύνην της. + + Είπαμεν, ότι, αναχωρησάντων των πρέσβεων εκ + Κωνσταντινουπόλεως, η Πύλη ηθέλησε παρά γνώμην αυτών ν' + αναδεχθή την προστασίαν των υπηκόων των τριών Δυνάμεων, των + συμφερόντων αυτών και των πλοίων των υπό την σημαίαν των + Δυνάμεων. Αλλ' ιδού τι έπραξεν· απέκλεισε τον Βόσπορον και + εμπόδιζε τον διάπλουν παντός υπό ρωσσικήν ή άλλην σημαίαν + πλοίου, απεβίβαζε διά της βίας τα φορτία των εν + Κωνσταντινουπόλει πλοίων, και ώριζεν αυθαιρέτως την τιμήν· + αλλ' ούτε και αυτήν έδιδεν ευθύς· προσεπεζημίονε δε τους + ενδιαφερομένους αναβιβάζουσα εν τω μεταξύ τούτω την τιμήν των + νομισμάτων της· εθεώρει δε και τους υπηκόους των τριών + Δυνάμεων ως υπηκόους της, και τους μεν επαίδευεν ως πταίστας, + τους δε εξώριζεν ως ταραξίας, κρίνουσα και αποφασίζουσα τα + περί αυτών κατά την τουρκικήν δικαιοσύνην· πολλούς δε μη + δυναμένους άλλως πως ν' ασφαλίσωσι τα συμφέροντά των ηνάγκαζε + να εγγραφώσι ραγιάδες· και ταύτα πάντα απέβλεπαν κυρίως την + Ρωσσίαν, διότι και οι εν Τουρκία υπήκοοί της ήσαν οι + πολυαριθμότεροι, και τα υπό την σημαίαν της πλοία πλειότερα, + και αι μεσημβριναί της επαρχίαι δεινώς έπασχαν εξ αιτίας της + διακοπής του πλου της Μαύρης θαλάσσης. +Δεκέμβριος Το δεινότερον δε πάντων, εξέδωκε συγχρόνως εις έκστασιν όλης + της Ευρώπης την 8 δεκεμβρίου 1827 Χάτι-Σερίφι αναγνωσθέν εν τη + βασιλευούση και λέγον εν περιλήψει, ότι όλοι οι άπιστοι, και + κατ' εξοχήν οι Ρώσσοι, ήσαν εχθροί θανάσιμοι των Μουσουλμάνων· + ότι η Ρωσσία ηγωνίζετο προ 50 ή 60 ετών να πραγματοποιήση τους + ολεθρίους κατά της Τουρκίας σκοπούς της και εκίνησεν εις + επανάστασιν τους ομοθρήσκους της Έλληνας· ότι Έλληνες και + Ρώσσοι συνώμοσαν την εξολόθρευσιν των Μουσουλμάνων και η + συνωμοσία αύτη ανεκαλύφθη· ότι η Ρωσσία εκέρδισε διά της + απάτης την Αγγλίαν και την Γαλλίαν κατά των Μουσουλμάνων και + υπέρ των Ελλήνων, και αν η Πύλη συγκατετίθετο εις όσα υπέρ των + Ελλήνων επρότειναν αι Δυνάμεις, εμηδενίζοντο και το κράτος και + το γένος των Μουσουλμάνων· ότι η Πύλη προείδεν ότι μόνος ο + πόλεμος θα έλυε το ελληνικόν ζήτημα, αλλ' επολιτεύετο μέχρι + τούδε τας Δυνάμεις, ίνα μη ταράξη την ησυχίαν των πιστών και + κερδίση καιρόν χάριν των αναγκαίων του πολέμου προετοιμασιών· + ότι απαράδεκτοι ήσαν αι εν τη Ακερμάνη απαιτήσεις της Ρωσσίας, + αλλά τας εδέχθη και επραγματοποίησε τας πλείστας ένεκα των + κατεπειγουσών περιστάσεων· ότι η Ρωσσία ετάραττε πάντοτε την + Τουρκίαν φθονούσα την στρατιωτικήν μεταρρύθμισίν της και + λυπουμένη διά την εξόντωσιν των γενιτσάρων, διότι επί των + ημερών αυτών έτρεχε το οθωμανικόν κράτος εις τον όλεθρόν του· + ότι ήλθε τέλος πάντων η ώρα του πολέμου και ότι ο πόλεμος + ούτος δεν ήτο πολιτικός αλλά θρησκευτικός και εθνικός, διότι + οι άπιστοι συνώμοσαν τον αφανισμόν του ισλαμισμού και την + πτώσιν του μουσουλμανικού γένους, και διά τούτο ώφειλαν οι + πιστοί, θεωρούντες τον πόλεμον χρέος, όχι μόνον να μη ζητήσωσι + μισθούς, αλλά και να θυσιάσωσι το παν εις ευόδωσιν αυτού. + + Δημοσιεύσασα δε η Πύλη το περί ου ο λόγος Χάτι-Σερίφι, ηθέλησε + να καθαρίση έτι μάλλον την βασιλεύουσαν των υπόπτων Φράγκων, + και εις τόσην αυστηρότητα και σκληρότητα κατήντησεν, ώστε + διέταξε και τους προ πολλών ετών διατρίβοντας εν τη + βασιλευούση Αρμενίους καθολικούς να εγκαταλείψωσιν εντός δέκα + ημερών τας οικίας, τα εργαστήρια και όλα τα κτήματά των, και + να επανακάμψωσιν εις Άγκυραν, όθεν άλλοτε μετώκησαν· τους + απέπεμψε δε συν γυναιξί και τέκνοις, διότι ήσαν, κατά το + λέγειν της Πύλης, Φράγκοι· ελέγετο δε ότι οι αποπεμφθέντες + ήσαν 27,000. Τοιουτοτρόπως η Πύλη δι' ών έπραξε κατά της + σημαίας της Ρωσσίας, κατά των υπηκόων της και κατά του + εμπορίου της επί φανερά παραβάσει των συνθηκών, δι' ών + ερραδιούργησε παρά τη αυλή της Περσίας κατά της Ρωσσίας, και + δι' ών μάλιστα είπε διά του εγγράφου της την 8, εματαίωσεν + όλους τους απ' αρχής της ελληνικής επαναστάσεως υπέρ + διατηρήσεως της ειρήνης βαρείς αγώνας των Δυνάμεων, και την 14 + απριλίου εκήρυξεν ο αυτοκράτωρ της Ρωσσίας πόλεμον κατ' αυτής, + και αναγγείλας το γεγονός τοις συμμάχοις του απηγόρευε μεν + πάσαν παρέμβασιν μεταξύ αυτού και του σουλτάνου ως προς τα του + κράτους του και τους όρους των συνθηκών του, ενέμενεν όμως + εντός των ορίων της συμμαχίας ως προς τα της Ελλάδος και + άφησεν αυτά υπό την κοινήν διάσκεψιν και απόφασιν ως και μέχρι + τούδε· αλλά κηρύξας τον πόλεμον υπέρ ρωσσικών συμφερόντων + εκήρυξε συγχρόνως, ότι, αναγκασθείς να τον αναδεχθή, δεν + κατέθετε τα όπλα, αν δεν επραγματοποιείτο και η περί της + Ελλάδος συνθήκη. + + Η δε κήρυξις του πολέμου κατετάραξε μάλλον τους συμμάχους ή + εφόβισε την Πύλην. Η Πύλη ήλπιζε διά του πολέμου, ον + απεδοκίμαζαν όλαι αι άλλαι αυλαί, να διαρραγή ο δεσμός της + συμμαχίας και ν' απαλλαγή τοιουτοτρόπως των περί Ελλάδος + βαρειών απαιτήσεών της· ήλπιζε δε και να βοηθηθή, διότι + ήξευρεν ότι τα συμφέροντα αυτής εθεωρούντο συμφέροντα της + ευρωπαϊκής ισορροπίας. Εις διάρρηξιν δε της συμμαχίας εκάλεσε + τους πρέσβεις Γαλλίας και Αγγλίας να επανέλθωσιν εις + Κωνσταντινούπολιν, αλλά δεν εισηκούσθη, διότι δεν έλεγεν ότι + εδέχετο ούτε τα της μεσιτείας, ούτε τα της ανακωχής, + θεωρούμενα παρά της συμμαχίας ως προεισαγωγικά της ειρηνεύσεως + της Ελλάδος. Παρ' ολίγον δε διερρήγνυτο η συμμαχία, διότι η + θέσις του αυτοκράτορος της Ρωσσίας εφαίνετο νεοφανής και + ασυμβίβαστος προς τους σκοπούς της. Η Ρωσσία ήτο πολέμιος μεν + προς την Πύλην διά τα συμφέροντα της, ειρηνική δε προς αυτήν + ως μέλος της συμμαχίας· αλλ' εν τω περί πολέμου κηρύγματι + περιέλαβε και τα της Ελλάδος και ήθελε δι' ού υπεράσπιζε + ξίφους τα συμφέροντά της να φέρη εις πέρας και τα του + ελληνικού αγώνος, εν ώ ως μέλος της συμμαχίας παρεδέχθη εις + έκβασιν του σκοπού τούτου την χρήσιν μόνον ειρηνικών τρόπων· + ήθελε προς τούτοις να συμπαραλάβη εις τας κατά της Πύλης + εχθροπραξίας της και τους δύο συμμάχους της επί λόγω + πραγματοποιήσεως των όρων της περί Ελλάδος συνθήκης, και τοις + επρόβαλε να συμπράξωσιν εντός της μεσογείου διά θαλάσσης κατά + της Πύλης· και επειδή επρόβλεπεν ότι δεν θα εισηκούετο, τοις + είπεν ότι, αν δεν εβοηθείτο τοιουτοτρόπως εις την + πραγματοποίησιν της περί Ελλάδος συνθήκης, θα ηναγκάζετο να + την πραγματοποίηση καθ' όν τρόπον απήτει αυτής και μόνης το + συμφέρον. Ιδούσα η αγγλική κυβέρνησις ότι εξερράγη ο πόλεμος, + ον προθεμένη να εμποδίση διεπραγματεύθη την συνθήκην, όχι + μόνον απεποιήθη την ζητηθείσαν σύμπραξίν της, αλλ' εθεώρησε + και την συμμαχίαν διαλελυμένην· διά τούτο και αι κοιναί + συνδιαλέξεις έκτοτε διεκόπησαν, και εζήτει η Δύναμις αύτη + νέους πολιτικούς συνδυασμούς προς άλλας Δυνάμεις· επρόβαλε δε + και τη γαλλική κυβερνήσει να ορίσωσιν αι δύο μόνον αυλαί όσα + περί Ελλάδος ζητήματα ήσαν αόριστα· αλλ' η γαλλική, μη + θεωρούσα ως η αγγλική την συμμαχίαν διαλελυμένην, αντέτεινεν. + Ήσαν δε τότε υπ' όψιν δύο σχέδια πολιτικής· το μεν ρωσσικόν, + δηλαδή να πολεμήσωσι και οι τρεις σύμμαχοι την Πύλην διά + θαλάσσης εντός της μεσογείου· το δε αγγλικόν, δηλαδή να + παραιτηθεί η Ρωσσία πάσης προς την Πύλην εχθροπραξίας εντός + της μεσογείου. Αφ' ού η Αγγλία απέρριψε το ρωσσικόν, δεν + έμενεν ει μη ή να συγκατατεθή η Ρωσσία εις το αγγλικόν, και + τότε να διατηρηθή η συμμαχία, ή να ενεργήση ό,τι επρόβαλε, και + τότε να διαλυθή· αλλ' η διάλυσίς της έβλαπτε την Ρωσσίαν εν τη + ακμή του πολέμου· διά τούτο παρεδέχθη άκουσα την γνώμην της + Αγγλίας, και ούτω διεσώθη η κινδυνεύουσα συμμαχία, + επανελήφθησαν αι διακοπείσαι των πληρεξουσίων των τριών + Δυνάμεων συνδιαλέξεις, και την 3 Ιουνίου υπέγραψεν ο + πληρεξούσιος της Ρωσσίας μετά των αντιπροσωπευόντων παρά τω + συμμαχικώ συμβουλίω την Αγγλίαν και την Γαλλίαν πράξιν, δι' ής + ο αυτοκράτωρ παρητείτο πάσης εχθροπραξίας εντός της μεσογείου. + Τοιουτοτρόπως ειρήνευσεν η Ρωσσία εντός της μεσογείου, εν ώ + επολέμει εκτός. Επειδή δε έλεγεν η συνθήκη ότι, αν η Πύλη δεν + εδέχετο την μεσιτείαν των αυλών, θα εσχετίζοντο αι αυλαί προς + την Ελλάδα στέλλουσαι και δεχόμεναι προξένους, αν αι Αρχαί της + ήσαν άξιαι τοιούτων σχέσεων, και επειδή ο όρος ούτος + επληρούτο, ελθόντος εις την Ελλάδα του κυβερνήτου, το + συμμαχικόν συμβούλιον επεφάσισεν όχι μόνον να σταλώσι + πρόξενοι, αλλά και οι προαναχωρήσαντες εκ Κωνσταντινουπόλεως + τρεις πρέσβεις να συνέλθωσιν εις Κορυφούς, και η μένοντες + αυτού ή μεταβαίνοντες αλλού, να συζητήσωσι μετά των Ελλήνων τα + περί της συνθήκης ως προς τα όρια, τον φόρον, την αποζημίωσιν + και την συμμέθεξιν της Πύλης εις την εκλογήν των ελληνικών + Αρχών. Επειδή δε το συμβούλιον ενδεχόμενον εθεώρησε το να + μεταβάλη η Πύλη εξ αιτίας των δεινών περιστάσεων την πολιτικήν + της, δεχομένη την μεσιτείαν της συμμαχίας και διατάττουσα την + ανακωχήν, ωδήγησε τους πρέσβεις περί του πρακτέου και κατά την + τοιαύτην περίστασιν· αλλ' η Πύλη, αν και δεν έπαυε προσπαθούσα + να αποσπάση την Αγγλίαν και την Γαλλίαν από της Ρωσσίας, ό + εστι να διαλύση την συμμαχίαν, απεποιείτο και τότε, καθώς και + προτού, και τα της μεσιτείας και τα της ανακωχής. + + + + 1828 ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΔ'. + + + + &Τα κατά την Χίον, την Δυτικήν Ελλάδα και την Κρήτην — Φθορά + μιας τουρκικής κορβέττας και ενός δικατάρτου υπό το Μέλαν + ακρωτήριον (Καρά-Μπαμπάν). — Πανώλης εν Ελλάδι. — Αποστολή + αρχιερέων εις Ελλάδα παρά της μεγάλης εκκλησίας. — Χορηγήματα + Ρωσσίας και Γαλλίας — Σύστασις επιτροπής γενικής διοικήσεως, + περιοδεύοντος του κυβερνήτου.& + + Η ΕΙΣ ανάκτησιν της πολυπαθούς Χίου εκστρατεία εν μέσω τόσων + εσωτερικών και εξωτερικών δυσκολιών και επικρατούσης διαφωνίας + του αρχηγού αυτής Φαβιέρου και της επιτροπής των Χίων δεν + ευδοκίμει· αλλά χάρις εις τον ζήλον των ενδιαφερομένων + διετηρείτο παρά γνώμην και αυτών των ναυάρχων της συμμαχίας. + + Ελθόντος του κυβερνήτου, η μεν επιτροπή και ο αρχηγός + επεκαλούντο την θερμήν συνδρομήν του εις ενίσχυσιν των έργων + των, οι δε ναύαρχοι επροσπάθουν να ενεργήσωσι δι' αυτού την + ανάκλησιν των στρατευμάτων, όχι δυσμεναίνοντες προς τον + ελληνικόν αγώνα, αλλά πεποιθότες ότι, όπως και αν απέβαινεν, η + Χίος θ' απεκλείετο της οροθετικής γραμμής διά την γεωγραφικήν + θέσιν της. Ο κυβερνήτης, όστις ούτε να υπακούση τους ναυάρχους + ηναγκάζετο, ούτε να υποστηρίξη όσον έπρεπε τον αγώνα δι' + έλλειψιν πόρων εδύνατο, έστειλε τω Φαβιέρω εις εξοικονόμησιν + του στρατοπέδου εξακισχίλια δίστηλα, εξ ών χίλια συνεισέφεραν + οι εν Μάλτα Χίοι, και τον ανέδειξεν έκτακτον επίτροπον της + κυβερνήσεως επί της νήσου, εμπιστευθείς αυτώ την γενικήν + διεύθυνσιν των πολεμικών και πολιτικών υπό θέσεων· απέστειλε + δε και τον Μιαούλην επί της φρεγάτας, παρακολουθούντων και + άλλων τινών μικρών πλοίων, επί σκοπώ αν ευδοκίμει ο αγών, να + τον υποστηρίξη· ειδέ μη, να φροντίση περί της των επί της + νήσου σωτηρίας διά της διαβιβάσεως τω τακτικών εις Μέθενα, των + ατάκτων εις Αίγιναν, των δ' εντοπίων, όπου ήθελαν. Αλλά, πριν + φθάση ο Μιαούλης εις Χίον, ό εστι την 28 Φεβρουαρίου, εφάνη εν + τω πορθμώ της Χίου ο Ταχήρπασας έχων υπό την οδηγίαν του μίαν + φρεγάταν, μίαν κορβέτταν, δύο πολεμικά δικάταρτα και έν + φορτηγόν και κανονοβολήσας τρία ελληνικά πλοία ευρεθέντα εντός + του πορθμού και υπερισχύσας έμεινε κύριος αυτού. Τότε επέβησαν + εις τα επί τούτω προετοιμασθέντα πλοιάρια οι πρό τινων ημερών + αντίπεραν συναχθέντες Τούρκοι υπό τον πασάν της Σμύρνης + Χασάνην και τον σιλιχτάρην του αρχιβεζίρη, ως 2500, και + διέπλευσαν εις Χίον ασφαλώς· και κατ' αρχάς μεν, δοκιμάσαντες + ν' αποβώσιν εις την αγίαν Ελένην, απεκρούσθησαν, τινές δε και + εφονεύθησαν· αλλά, πολλών εκ των υπερασπιστών της θέσεως + εκείνης λειποτακτησάντων, των δ' εναπομεινάντων μη ευπορούντων + πολεμεφοδίων, απεβιβάσθησαν την 2 μαρτίου και εισήλθαν εις το + φρούριον ανατέλλοντος του ηλίου. Η απόβασις αύτη διέλυσε διά + μιας την διά ξηράς πολιορκίαν του φρουρίου, αποχωρησάντων και + των τακτικών και των ατάκτων· οι δε άθλιοι κάτοικοι της νήσου, + φοβούμενοι μη πάθωσι πάλιν όσα επί της πρώτης καταστροφής, + συνεσωρεύοντο προς το δυτικόν παραθαλάσσιον της νήσου· αλλ' + αυθημερόν ανεθαρρύνθησαν, διότι γενομένης της αποβάσεως + ανεχώρησαν ευθύς τα τουρκικά πλοία, επρόφθασαν εις Χίον ο επί + της Τριαίνης παρακολουθών Δεριγνής και η φρεγάτα Κρίνον, + έφθασε μετά δύο ημέρας και ο Μιαούλης και στήσας εκ νέου την + θαλάσσιον πολιορκίαν εστενοχώρει τους εν τω φρουρίω Τούρκους + πεινώντας και μη προφθάσαντας να εισφέρωσι τροφάς. + Βελτιωθέντων τοιουτοτρόπως των κατά θάλασσαν πραγμάτων, + εγένετο πολύς λόγος να επαναληφθή η διά ξηράς πολιορκία του + φρουρίου· αλλά οι Έλληνες επείνων ως και οι Τούρκοι, ουδέ + πολεμεφόδια είχαν· διά τούτο, θελόντων και μη των αρχηγών, οι + μεν εις τα γαλλικά πλοία, οι δε εις την Ελλάδα και εις άλλα + ελληνικά επιβάντες, ανεχώρησαν όλοι εκ της νήσου αποκομίζοντες + μίαν και μόνην βομβοβόλον και αφήσαντες το άλλο πυροβολικόν + εις χείρας των εχθρών· συνανεχώρησαν δε και πάμπολλοι των + εντοπίων· οι δε εναπομείναντες υπό τους Τούρκους δεν + εκακόπαθαν. + + Διατηρήσιμος εθεωρείτο η πολιορκία καθ' όν καιρόν ελύθη διά + τούτο γενική η αγανάκτησις του κοινού· και αποβάς εις Σύραν ο + Φαβιέρος ηναγκάσθη να υπερασπίση εαυτόν διά του ξίφους από της + προσβολής τινων των εκεί Χίων· κατηγορούντο δε και αυτός και η + κυβέρνησις και η επιτροπή ως μη εκπληρώσαντες δεόντως τα + καθήκοντά των, και κατήντησαν και αυτοί εν ταις λογομαχίαις + των, ως αλληλαίτιοι, εις αμοιβαίας καταδιώξεις προς εξόφλησιν + του κατά την εκστρατείαν χρέους. + + Ο δε Χάστιγξ, κυριεύσας το Βασιλάδι, εμελέτησε την άλωσιν του + Ανατολικού· επί τω σκοπώ τούτω συνήχθησαν οι αναγκαίοι + στρατιώται επί των νησιδίων του Βασιλαδίου και του Αγίου- + Σώστη, και την νύκτα της 10 απριλίου μετεβιβάσθησαν διά + προετοιμασθέντων ενόπλων πλοιαρίων επί του Δολμά καί τινος + άλλου παρακειμένου νησιδίου, εφ' ού ανήγειραν πυροβολοστάσιον. + + Εκείναις ταις ημέραις τινά των επί της ξηράς ταγμάτων, + καταλαβόντα το στενόν του προφήτου Ηλίου, προσέβαλαν τους επί + εισκομιδή τροφών ανυπόπτως εξελθόντας του Μεσολογγίου, + συνέλαβαν τα φορτηγά των ζώα, εφόνευσαν 15 εκ των συνοδευόντων + αυτά και εζώγρησαν 10. Έπαθαν δε καί τινες αυτών. + + Αφ' ού εκυριεύθη το Βασιλάδι, οι εν τω Ανατολικώ Τούρκοι + εφοβούντο την διά θαλάσσης έφοδον των Ελλήνων· διά τούτο το + μεν στόμιον του αύλακος, τον Πόρον, ετοίχισαν, το δε επί του + στομίου νησίδιον οχυρώσαντες εφρούρουν· αλλ' οι Έλληνες και + τον τοίχον έρριψαν πεσόντες εις την θάλασσαν, και τον Πόρον + εκυρίευσαν, και την φρουράν του αιχμαλώτισαν. +Μάιος Τούτων γενομένων, προητοιμάσθησαν εις κυρίευσιν του + Ανατολικού, και αφ' ού συνήλθαν και τα επί της ξηράς + στρατεύματα αντικρύ επί συμπράξει, έφεραν οι ναύται την 11 + μαΐου πλήρεις θάρρους τα πλοιάριά των υπό τον Χάστιγγα εντός + βολής τουφεκίου από της πόλεως, και κατέστρεφαν αυτήν, + αδιακόπως πυροβολούντες και πυροβολούμενοι επί ασκέπων + πλοιαρίων απροφύλακτοι. Αλλ', εν ώ τα πάντα εφαίνοντο αίσια, + άναψε διά μιας το φέρον τα πολεμεφόδια πλοιάριον, επληγώθη + μετ' ολίγον εις την αριστεράν χείρα ο Χάστιγξ, επληγώθησαν και + 20 συναγωνισταί του, και έπεσε νεκρός ο αρχηγός των + κανονοφόρων Ανδρέας Παπαπάνου θύμα της μεγάλης τόλμης του. Τα + παθήματα ταύτα εματαίωσαν το τολμηρόν επιχείρημα, οι αγωνισταί + απεμακρύνθησαν, και ο Χάστιγξ δεινώς πάσχων μετεκομίσθη επί + της Καρτερίας εις Ζάκυνθον χάριν θεραπείας και απεβιβάσθη εις + το λοιμοκαθαρτήριον, όπου απέθανε την 20 καταλιπών μνήμην + ανεπίληστον αφιλοκερδούς Φιλελληνισμού, ενδόξων υπέρ + ελευθερίας αγώνων, και ακεραίου χαρακτήρος· δημοτελές δ' + ετέλεσε μνημόσυνον εις τιμήν αυτού μετά έν έτος ο κυβερνήτης + εν Πόρω όπου τω ανήγειρε και προσωρινόν μνημείον (α). + + Δεινότερα παθήματα των εν τη λίμνη του Μεσολογγίου έπαθαν οι + Έλληνες εν Κρήτη τας αυτάς ημέρας. + + Αρχομένου του Ιανουαρίου, είχε κατευοδωθή εις Γραμβούσαν νέα + επικουρία πεζών και ιππέων στρατολογηθέντων και αυτών, ως και + των άλλοτε εκεί αποβάντων, διά συνεισφορών των Κρητών· + ηγουμένου δε του Χατσή-Μιχάλη, 600, εν οίς και 100 ιππείς, + απέβησαν εις το επί της μεταξύ Σφακιών και αγίου Βασιλείου + παραλίας Φραγκοκάστελλον προς διέγερσιν των Σφακιανών· αλλ' + ούτοι διεφώνουν· οι μεν ήσαν γνώμης να διαμείνωσιν ήσυχοι, οι + δε να κινηθώσι, διότι άλλως δεν εδίδετο αφορμή να συμπεριληφθή + και η Κρήτη εις την εισέτι αόριστον νέαν ελληνικήν + επικράτειαν, και της γνώμης ταύτης ήσαν οι πλείστοι. Έμφοβος ο + Μουσταφάπασας μη υπερισχύση η φιλοπόλεμος αύτη γνώμη, + εξεστράτευσεν, αρχομένου του απριλίου, και εστρατοπέδευσεν εν + τη επαρχία του Αποκορώνου εις συστολήν των Σφακιανών, γράψας + αυτοίς ότι, αν δεν επρολάμβαναν ν' αποδιώξωσι τους + εμφωλεύσαντας εν τοις παραλίοις των εχθρούς του, θα επάτα τα + βουνά των και θα τους ετιμώρει· διέταξε δε και να + συγκεντρωθώσι περί αυτόν πολλαχόθεν τα στρατεύματά του. Εν + τοσούτω η θέσις των περί τον Χατσή-Μιχάλην ήτο δεινή. Οι + Σφακιανοί, εις ους ήλπιζαν, εταλαντεύοντο· η δύναμίς των αυτή + καθ' εαυτήν ήτον ολίγη· ο κυβερνήτης, προς ον ανέφερε τα + δέοντα ο Χατσή-Μιχάλης, ούτε χρήματα έστειλεν εις αύξησιν + αυτής, διότι δεν είχεν, ούτε άδειαν τω έδωκε ν' αναχωρήση· + εσπάνιζαν και αι τροφαί του στρατού τούτου, διότι δεν είχεν + ειμή όσας ελάμβανεν εκ Γραμβούσης· οι δε συγκροτούντες αυτόν, + άνδρες θερμουργοί και φιλοπόλεμοι, άλλα ελπίζοντες και άλλα + βλέποντες, εγόγγυζαν κατά του αρχηγού και επέμεναν ή να + πολεμήσωσιν ή ν' αναχωρήσωσι. Φιλότιμος και φιλοπόλεμος και ο + αρχηγός, επρόκρινε τον πόλεμον, και αφήσας 100 στρατιώτας + εντός του Φραγκοκαστέλλου και παραλαβών τους λοιπούς πεζούς + και ιππείς, ενωθέντων καί τινων εντοπίων υπό τον + Μανουσογιαννάκην, +Μάιος εκίνησε την 8 μαΐου κατά την επαρχίαν της Ρεθύμνης εις + λεηλασίαν, και την επαύριον έπεσε κατά συγκυρίαν εις το υπό + την οδηγίαν του πασά της Ρεθύμνης προς το γενικόν στρατόπεδον + αναβαίνον τουρκικόν σώμα. Ανέτοιμον το σώμα τούτο ως μηδέ καν + υποπτεύον το κίνημα των Ελλήνων κατεθορυβήθη επί τη + απροσδοκήτω προσβολή, ωπισθοδρόμησε και κατεδιώχθη μέχρι του + φρουρίου· 40 Τούρκοι εσκοτώθησαν και συνελήφθησαν· συνελήφθη + και ο εκ Χανιών Ικιντσήαγας. Οι δε περί τον Χατσή-Μιχάλην, εξ + ών είς και μόνος εσκοτώθη, θερίσαντες τα εν ώρα θέρους + γεννήματα της επαρχίας, και αρπάσαντες τα ευρεθέντα ποίμνια, + επανήλθαν εις το Φραγκοκάστελλον. + + Ταύτα μαθών ο Μουσταφάς εισήλασεν εις Σφακιά μετά + τετρακισχιλίων πεζών και τριακοσίων ιππέων έλκων δύο κανόνια + και μίαν βομβοβόλον, μηδεμίαν δε προξενήσας βλάβην όθεν + διέβαινεν, έστησε την 16 τας σκηνάς του εν τοις χωρίοις + Πατσανώ και Καψοδάσω, ημιώριον μακράν του Φραγκοκαστέλλου· την + δε επαύριον, αφήσας εκεί μέρος του στρατού του εκινήθη προς το + Φραγκοκάστελλον· εξήλθαν οι εν τω φρουρίω εις συνάντησίν του, + πεποιθότες επί την ανδρίαν των, και πλήρεις θάρρους διά την + παρελθούσαν νίκην των, ουδεμίαν άφησαν εν αυτώ φρουράν εις + ασφαλή υποχώρησιν εν καιρώ ανάγκης. Στήσαντες δε εκ του + προχείρου πέντε προμαχώνας ανέμεναν τους εχθρούς, και + πλησιάζοντας τους εκάλεσαν εις μάχην· δεν εφρόντισαν δε ουδ' + εντός τουφεκοβολής απ' αλλήλων να στήσωσι τον ένα προμαχώνα + του άλλου εις συναρωγήν Οι Τούρκοι έπεσαν την 18 επί τον + κεντρικόν προμαχώνα, όπου ήσαν 100 Έλληνες, υπό τον + Κυριακούλην Αργυροκαστρίτην. Ούτοι ορκισθέντες ή να νικήσωσιν + ή ν' απολεσθώσι, συνέθεσαν τους πόδας των επί σκοπώ να + συλλυτρωθώσιν ή να συναποθάνωσιν· αλλά μόλις εκένωσαν τα + τουφέκια και οι εχθροί δεκαπλάσιοι αυτών εισεπήδησαν τον + προμαχώνα ξιφήρεις, και κατέκοψαν όλους παρά δύο φυγόντας. + Εφοβήθησαν τότε οι εντός των τεσσάρων άλλων προμαχώνων μη + πάθωσιν ό,τι και οι συνάδελφοί των, έφυγαν εκείθεν όλοι και + έτρεξαν να κλεισθώσιν εν τω φρουρίω· αλλ' έτρεξαν συγχρόνως + και οι Τούρκοι εις προκατάληψιν αυτού. Ο δε Χατσή-Μιχάλης, + θέλων να φέρη αντιπερισπασμόν, έπεσεν εις το εχθρικόν ιππικόν + και το διεσκόρπισεν, αν και τριπλάσιον, αλλά δεν το κατεδίωξε, + και ήλθε και ούτος προς την περιμάχητον είσοδον του φρουρίου· + η δε σφοδρά αυτόθι μάχη έγεινε σφοδροτέρα ελθόντος του + ελληνικού ιππικού και προσελθόντος και του τουρκικού. Τόση δε + σύγχυσις και τύφλωσις επήλθεν εκ του καπνού και του κονιορτού, + ώστε πολλοί εφονεύοντο υπό συμπολεμιστών μη διακρινόντων τους + εχθρούς των φίλων. Περιμάχητος ήτον εισέτι η είσοδος, ότε + ηκούσθησαν τουφεκισμοί κατά τα χωρία Πατσανόν και Καψόδασον. + Τινές των Σφακιανών, μαθόντες ότι ο Μουσταφάς εκινήθη + πανστρατιά προς το Φραγκοκάστελλον, εφιλοτιμήθησαν να τρέξωσι + προς βοήθειαν των εν αυτώ, και έπεσαν διαρκούσης της προ της + πύλης του φρουρίου μάχης εις τους εν Καψοδάσω και Πατσανώ + εχθρούς. Η προσβολή αύτη αφείλκυσε πολλούς των έμπροσθεν της + πύλης του φρουρίου μαχομένων εχθρών, και τοιουτοτρόπως, + προκαταλαβόντος τον πυλώνα του αξιωματικού Παλάσκα και + φονεύσαντος τον πρώτον του εχθρού σημαιοφόρον εν ώ ανύψωνεν + επί του πυλώνος την σημαίαν, εμβήκαν οι Έλληνες εις το + φρούριον και εκλείσθησαν· αλλ' επί της μάχης έπαθαν μεγίστην + φθοράν. 338, εν οίς και όλοι σχεδόν οι ιππείς, τέσσαρες + οπλαρχηγοί και αυτός ο εν γενναίοις γενναίος Χατσή-Μιχάλης + εφονεύθησαν· και το μεν σώμα αυτού μεληδόν κατέκοψαν οι + εχθροί, την δε κεφαλήν έφεραν ενώπιον του πασά· άλλοι τόσοι + εχθροί εφονεύθησαν, εν οίς πολλοί αξιωματικοί και ιππείς. + + Αφ' ού δε έμαθαν οι επί τους εν Πατσανώ και Καψοδάσω εχθρούς + πεσόντες Σφακιανοί, ότι ησφαλίσθησαν εν τω φρουρίω οι + επιζήσαντες συνάδελφοί των, ανεχώρησαν ολίγοι όντες. + Εσκοτώθησαν και εξ αυτών 5 και επληγώθησαν 13. + + Την επαύριον δε της μάχης απέκλεισεν ο Μουσταφάς το φρούριον + και το εκανονοβόλει· οι δ' εν αυτώ ήσαν εις άκραν αμηχανίαν, + διότι, αν και άφθονα τα κρέατα και τα γεννήματα, ήσαν δι' + έλλειψιν ξύλων άχρηστα· μόνη ελπίς σωτηρίας εφαίνετο η φυγή· + αλλ' ήσαν πολλοί πληγωμένοι και ανίκανοι να τρέξωσιν, οι δε + υγιείς δεν ήθελαν να τους εγκαταλείψωσιν· ελυτρώθησαν όμως + απροσδοκήτως διά του ακολούθου περιστατικού. Κατά την πρώτην + ημέραν της πολιορκίας των έμαθεν ο Μουσταφάς, ότι τα Σφακιά + εκινήθησαν και έμελλαν να επιπέσωσι. Τούτου χάριν επρόβαλε + τοις πολιορκουμένοις ν' αναχωρήσωσι διά θαλάσσης φέροντες τα + όπλα και τα πράγματά των, αλλ' υπό τον όρον να μη πολεμήσωσιν + εις το εξής εν Κρήτη· τοις υπέσχετο δε τροφάς επί της + μεταβιβάσεώς των. Αρεστοί ήσαν οι σωτήριοι και έντιμοι ούτοι + όροι· αλλ' υπό ποίαν ασφάλειαν έμελλαν να πληρωθώσιν; οι + Έλληνες υπώπτευαν επιβουλήν, ο δε Μουσταφάς παράβασιν του όρου + της ουδετερότητος. Ιδού τι συνέβη εις λύσιν των δυσκολιών. + Πάμπολλοι των πολιορκούντων και όλοι σχεδόν οι πολιορκούμενοι + ήσαν Ηπειρώται και κυρίως Αλβανοί, εκείνοι μεν Μωαμεθανοί, + ούτοι δε Χριστιανοί· έτυχαν καί τινες γνώριμοι και πατρικοί + φίλοι. Ούτοι, αφ' ού εξ αιτίας των εν πολέμω συνήθων + συνομιλιών ανεγνωρίσθησαν, μετέβαλαν την έχθραν εις φιλίαν, + εφιλοτιμήθησαν οι μη πάσχοντες να φανώσιν ωφέλιμοι προς τους + πάσχοντας, και έσπευσαν να εγγυηθώσι τω μεν Μουσταφά την + ακριβή τήρησιν του όρου της ουδετερότητος παρά των + πολιορκουμένων, τοις δε πολιορκουμένοις την προς αυτούς καλήν + πίστιν του Μουσταφά· εις πίστωσιν δε τούτων, έδωκαν πολλοί + εαυτούς ως ομήρους· ώστε οι χθες κινδυνεύοντες να θυσιασθώσιν + υπ' αυτών, επρόσφεραν αυθόρμητοι σήμερον την ζωήν των υπέρ + αυτών. Υπό τοιαύτας ευτυχείς και απροσδοκήτους περιστάσεις + ανεχώρησαν οι έγκλειστοι την 24 όλοι αβλαβείς, ανταλλάξαντες + και δώρα· έμειναν δε και 20 παρά τω Μουσταφά. Η τόσον γενναία + αύτη πράξις απολιτεύτων ανθρώπων, τιμώσα την ανθρωπίνην φύσιν, + θέτει την ανεπίδεικτον απλοϊκότητα υπεράνω του μεγαλαύχου + πολιτισμού, και ενθυμίζει τα κατά τον Γλαύκον και Διομήδην + τους αναγνωρισθέντας επί της μάχης ως πατρικούς φίλους, και + τους εν εκείνη τη ώρα μελισταγείς προς αλλήλους λόγους. + + «Έγχεσι δ' αλλήλων αλεώμεθα και δι' ομίλου . . . . . . + . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . + «Τεύχεα δ' αλλήλοις επαμείψομεν, όφρα και οίδε + «Γνώσιν ότι ξείνοι πατρώοι ευχόμεθ' είναι». + + Μετά δε τα κατά το Φραγκοκάστελλον συμβάντα, ο Μουσταφάς + ανατρέψας το τείχος ανεχώρησε, και δεν εισέβαλεν εις τα Σφακιά + ως εσκόπευεν· αλλ' οι Σφακιανοί, οι κατ' αρχάς κινηθέντες εις + ιδίαν άμυναν, δυναμωθέντες ήδη υπό των Ριζιτών, των Λακιωτών + και άλλων, και συμπληρωθέντες εις δισχιλίους απεφάσισαν να + κινηθώσι προς βλάβην του εχθρού και κατέλαβαν τα στενά, δι' ών + θα διέβαινεν ο Μουσταφάς πορευόμενος εις Ρεθύμνην. Έσπευσεν + ούτος να τους πληροφορήση ότι δεν είχεν εχθρικούς σκοπούς κατ' + αυτών, ότι εκινήθη μόνον κατά των έξωθεν εις διατάραξιν του + τόπου ελθόντων, και ότι δεν εμνησικάκει κατά των επιπεσόντων + Σφακιανών, ους και ημνήστευσεν. Αλλ' οι Σφακιανοί δεν + εδυσωπήθησαν, προσέβαλαν την 25 τους υπ' αυτόν τετρακισχιλίους + πεζούς και ιππείς προς τα στενά των Χαλάρων και τους απώθησαν· + επανήλθαν οι Τούρκοι την επαύριον και πολλά παθόντες διέβησαν. + Εκείθεν προχωρούντες έφθασαν την εφεξής εις άλλο δυσβατώτερον + στενόν, το του Κόρακος, όπου έπαθαν χείρονα των πρώτων, + απεκρούσθησαν, και απεκλείσθησαν εν μέσω ανύδρου τινός + κοιλάδος εστερημένοι τροφών. Τότε εκάλεσεν ο Μουσταφάς εις + γενικόν συμβούλιον τους αξιωματικούς του, και αφ' ού + συνωμολογήθη ότι η θέσις του στρατεύματος ήτο δεινή, τοις + είπεν ότι μίαν και μόνην έβλεπεν ελπίδα σωτηρίας, να ρίψωσι + κατά γης έμπροσθεν των εχθρών τα πράγματά των, ώστε, δοθέντων + αυτών εις αρπαγήν, να λάβωσιν ούτοι καιρόν και διέλθωσιν. + Ούτως έγεινε και οι μεν εχθροί διήλθαν ακαταδίωκτοι, η δε + πολυπαθής Κρήτη, εν ώ εταλαντεύετο εξωτερικώς η τύχη της, + έχασε διά την αισχροκέρδειάν τινων τον ισχυρότερον παρά τω + συμμαχικώ συμβουλίω συνήγορόν της, την παντελή καταστροφήν των + πολεμίων της, εξ ών 1050 εν τη δεκαπενθημέρω ταύτη εκστρατεία + απωλέσθησαν, 50 ηχμαλωτίσθησαν και 40 μόνον ίπποι εξ όλου του + ιππικού διεσώθησαν· απωλέσθησαν δε και 25 Χριστιανοί, και + επληγώθησαν βαρέως τρεις οπλαρχηγοί των. + + Κατ' εκείνας τας ημέρας έπλεεν ο Μιαούλης επί της φρεγάτας + προς τα παράλια της μικράς Ασίας, και την 22 απήντησε μεταξύ + Μιτυλήνης και του Μέλανος ακρωτηρίου εχθρικήν κροβέτταν 28 + κανονίων νεωστί εν Μιτυλήνη ναυπηγηθείσαν, και έν δικάταρτον + 22 κανονίων. Καταδιώκων τα πλοία ταύτα τα ηνάγκασε να + καταφύγωσιν υπό την υπεράσπισιν του κατά το ρηθέν ακρωτήριον + φρουρίου· την δε 20 έφθασεν επί τη προσκλήσει αυτού ο εν Σάμω + Κανάρης, και την επαύριον ερρίφθη ευστόχως επί την κορβέτταν + το πυρπολικόν του και τη μετέδωκε τας φλόγας του. Οι Τούρκοι + βοηθούμενοι υπό του ανέμου τας έσβεσαν, αλλά πλησιάσασα η + φρεγάτα και σφοδρώς κανονοβολήσασα εβύθισε και την κορβέτταν + και το δικάταρτον και έφθειρε και τους πλείστους των + πληρωμάτων αυτών. + + Καθ' ον δε καιρόν ωργανίζετο το εσωτερικόν της Ελλάδος, + πανώλης ανεφάνη περί τα μέσα του απριλίου κατά πρώτον εν Ύδρα, + μετ' ολίγον εν Σπέτσαις, και μετά ταύτα εν Πελοποννήσω και εν + αυτή τη καθέδρα της κυβερνήσεως. Η πανώλης εθέριζεν εν τοις + μεσσηνιακοίς φρουρίοις, και η εκείθεν μετακόμισις + ανταλλαγέντων αιχμαλώτων μετέδωκε το κακόν. + + Διατρίβων δε ο κυβερνήτης εν Ναυπλίω. καθ' όν καιρόν + ανεφάνησαν τα πρώτα συμπτώματα του μολυσμού, επεσκέφθη + αυτοπροσώπως την Ύδραν και τας Σπέτσας μη πατήσας γην, +Μάιος και την 1 μαΐου επανήλθεν εις Αίγιναν· και κατ' αρχάς μεν + εκάθησεν εν τη Περιβόλα ευρών την πόλιν υπό κάθαρσιν· μετά δέ + τινας ημέρας ανέβη εις την πόλιν και ανεχώρησε την 14 εις + Πόρον επί του ελληνικού δικατάρτου Νέλσωνος· συνέπλευσαν δε + και η γαλλική φρεγάτα Ήρα και η αγγλική Δρυάς μη + συγκοινωνούσαι εξ αιτίας του μολυσμού· χάρις δε εις την + αντίληψιν της κυβερνήσεως ο μολυσμός εξηλείφθη εντός ολίγου. + + Εν Πόρω δε διατρίβων ο κυβερνήτης έλαβε και εκοινοποίησε την + επίσημον αγγελίαν του πολέμου της Ρωσσίας κατά της Τουρκίας· + έλαβε συγχρόνως παρά της αυλής της Ρωσσίας και ρούβλια + 1,500,000 και επεχείρησεν έκτοτε τον διά θαλάσσης αποκλεισμόν + της Ευβοίας και του κόλπου του Βώλου δυναμώσας και τον + προϋπάρχοντα της Αττικής. + + Εν τούτοις, η Πύλη, απορρίπτουσα την υπέρ της Ελλάδος + μεσιτείαν των Δυνάμεων, εμελέτησε να μεταχειρισθή, εις + υποταγήν των Ελλήνων την Μεγάλην Εκκλησίαν υπενεργήσασα να + επικαλεσθή και λάβη αύτη την άδειαν προς επαναγωγήν των + αποπλανηθέντων εις την ποίμνην. Εις πραγματοποίησιν δε των + διαταγών τούτων απέστειλεν η Μεγάλη Εκκλησία εις Ελλάδα + τέσσαρας μητροπολίτας, τον Νικαίας, τον Χαλκιδόνος, τον + Λαρίσσης και τον Ιωαννίνων, προς δε και τον μέγα + πρωτοσύγγελλον. Περιελθόντες ούτοι διάφορα μέρη της Ελλάδος, + και κηρύττοντες όσα παρηγγέλθησαν, έφθασαν την 21 εις Πόρον, + και την επιούσαν ήλθαν επισήμως εις λόγους μετά του + κυβερνήτου, παρόντων και των πλοιάρχων Ήρας και Δρυάδος, + προσκληθέντων ίνα γένωσιν αυτήκοοι των προς τους Έλληνας + προτάσεων· ενεχείρισαν δε τω κυβερνήτη συνοδικήν επιστολήν + νουθετούσαν, απειλούσαν και προτρέπουσαν εις υποταγήν. + Απετείνετο δε η επιστολή αύτη προς τους Λαούς της Πελοποννήσου + και των νήσων του Αιγαίου, διότι η Πύλη εθεώρει ως ήδη + προσκυνήσαντας τους λαούς της στερεάς Ελλάδος. Μη έχοντες δε + οι απεσταλμένοι άλλην εντολήν παρά την επίδοσιν της συνοδικής + επιστολής, έλαβαν απάντησιν απορρίπτουσαν τα προτεινόμενα, + ελέγχουσαν τα απάνθρωπα έργα του σουλτάνου ως εξάψαντα τον + ελληνικόν αγώνα, αναμιμνήσκουσαν τους υπέρ ελευθερίας ή + θανάτου όρκους των Ελλήνων και λέγουσαν, ότι διά της + αγαθοποιού συνθήκης της συμμαχίας ήγγιζε το τέλος των συμφορών + των και το πλήρωμα των ελπίδων και επιθυμιών των. + + Και ούτω μεν απέβη η προς υποταγήν εκ νέου των Ελλήνων εις την + Πύλην διά του πατριαρχείου απόπειρα, επινοηθείσα εις + διασκέδασιν των ευνοϊκών βουλών των αυλών και εις αποφυγήν της + παρεμβάσεως αυτών. + +Ιούνιος Την δε 3 Ιουνίου μετέβη ο κυβερνήτης εις Ελευσίνα προς + επιθεώρησιν του εκεί στρατοπέδου της Ανατολικής Ελλάδος, και + μετά δύο ημέρας επανήλθεν εις Πόρον, όπου ηύρε λαμπρά δείγματα + της προς την Ελλάδα ευνοίας του βασιλέως της Γαλλίας, ήτοι + φράγκα 500,000 εις ενίσχυσιν του αγώνος, και διαβεβαιώσεις + περί μηνιαίας εις το εξής αποστολής ίσης ποσότητος. + Επισκεφθείς δε την Ανατολικήν Ελλάδα απεφάσισε να επισκεφθή + και το κατά την Δυτικήν Ελλάδα στρατόπεδον εις γνώσιν εκ του + πλησίον των αναγκών του και της καταστάσεως των κατοίκων του + μέρους εκείνου. Αι μέχρι τούδε περιοδίαι του ήσαν ολιγοήμεροι, + και οσάκις ανεχώρει δεν καθίστα αναπληρωτικήν αυτού Αρχήν· + αλλ' ήδη, προκειμένης μακράς, κατέστησεν «επιτροπήν γ ε ν ι κ + ή ς-δ ι ο ι κ ή σ ε ω ς» παρά των τριών προβούλων του + πανελληνίου, την εφωδίασε δι' οδηγιών, και την 15 απέπλευσεν + εκ Πόρου επί του αγγλικού δικρότου· συνέπλευσαν δε και το + γαλλικόν δίκροτον ο-Σ κ η π ί ω ν, και η ρωσσική φρεγάτα η-Ε λ + έ ν η. Πριν δε αποπλεύση, απέστειλεν εις Κρήτην επί τω θανάτω + του Χατσή-Μιχάλη, ως επιτηρητήν μάλλον ή τοποτηρητήν, τον + Ρεϊνέκον. + + + + 1828 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΕ'. + + + + &Χαρακτήρ του κυβερνήτου και διαγωγή αυτού εν Ελλάδι. — Αίτια + και αρχή της αντιπολιτεύσεως. — Κουντουριώται. — Τράπεζα, + Νομισματοκοπείον και Ορφανοτροφείον. — Εθνική εκπαίδευσις. — + Παύσις πάσης αντικυβερνητικής εφημεριδογραφίας. — Διαγωγή + Βιάρου, αδελφού του κυβερνήτου, και διάδοσις εντεύθεν της + αντιπολιτεύσεως.& + + ΜΕΓΑΛΥΝΘΕΙΣ ο Καποδίστριας εν τη αυλή της Ρωσσίας εθεωρείτο + όχι μόνον φίλος άλλα και θιασώτης της πολιτικής της εν Ελλάδι. + Εις μάτην, καθ' ήν ώραν εκλήθη εις την κυβέρνησιν του τόπου + τούτου, παρητήθη πάσης συντάξεως ρωσσικής και απελύθη παντός + ρωσσικού δεσμού· ουδείς υπελάμβανε την διαγωγήν του ταύτην + ειλικρινή· αλλ' ηδίκουν τον άνδρα, διότι οιαδήποτε και αν ήτον + η προς την ρωσσικήν αυλήν κλίσις του, ουδενός Έλληνος καρδία + ήτον ελληνικωτέρα (α)· υπέρ της Ελλάδος μετήλθε την ρωσσικήν + επιρροήν του, και όχι υπέρ της Ρωσσίας την ελληνικήν Αρχήν + του· αρχηγός έθνους, και αρχηγός όχι διά ρωσσικής ή άλλης + ξένης επιρροής ουδέ δι' εσωτερικής ραδιουργίας, αλλά διά της + αυθορμήτου θελήσεως του έθνους, ουδένα λόγον είχε ν' ασπασθή + ξένης επικρατείας συμφέροντα εις βλάβην της πατρίδος του· αν + δε εφαίνετο κλίνων προς την ρωσσικήν αυλήν, ώφειλεν αυτή + πολλήν ευγνωμοσύνην ως κυβερνήτης της Ελλάδος, διότι και πάσαν + υπέρ αυτής αίτησίν του προθύμως εδέχετο, και ευμενώς προς + αυτόν διέθεσε την κυβέρνησιν της Γαλλίας, και την ασπίδα της + έστησεν ενώπιόν του εις αντίκρουσιν του δυσμενώς προς αυτόν + διακειμένου αγγλικού υπουργείου· ουδενός, ενί λόγω, εφείσθη η + ρωσσική αυλή εις υποστήριξιν του κυβερνήτου, ουδέν ουδέποτε + απήτησεν παρ' εκείνου υπέρ εαυτής εν Ελλάδι, και αγαθοποιός + απέβη προς τον τόπον η προς αυτόν σχέσις της. Κύριος δε σκοπός + της κυβερνητικής πορείας του Καποδιστρίου ήτον η υλική + βελτίωσις του λαού, διότι ταύτην εθεώρει βάσιν και προαγωγήν + πάσης άλλης, και όσον εφρόντιζε περί αυτής, τόσον ώκνει προς + ανάπτυξιν της διανοητικής. Πολλαί αρεταί εκόσμουν τον άνδρα· + σεμνά ήσαν τα ήθη του, ακέραιος ο χαρακτήρ του και αγαθή η + διάθεσίς του· εσέβετο την πάτριόν του θρησκείαν και ηγάπα να + προσφέρη πάσαν κυριακήν και πάσαν εορτήν πάνδημον αίνεσιν εις + τον Θεόν· λιτός, απέριττος και ανεπίδεικτος ήτον ο βίος του· + χαρίεσσα και ευπρεπής η ιδιωτική συμπεριφορά του και + πανθομολόγητος η αφιλοκέρδειά του· διέπρεψε μεταξύ των + διπλωματών του καιρού του ως οξύνους, φιλόπονος και + συνδιαλλάκτης· η γλώσσα του είχε πειθώ και ο κάλαμος του + χάριν· εν ώ έθελγεν ως φιλαμοναρχικός τον Νικόλαον, εγοήτευεν + ως φιλοδημοκρατικός τον Λαφαγέτην· ολιγοδάπανος δε ήτον η υπό + την άγρυπνον κυβέρνησιν του διοίκησις του τόπου. Αλλ' + ημαύροναν την λαμπράν ταύτην εικόνα τινές κηλίδες· ηγάπα να + περιαυτολογή, να επαίρηται και να ολιγωρή τους άνδρας του + αγώνος· και το απρεπέστατον πάντων, τους εχλεύαζεν εις επήκοον + αυτών, αν και γράφων προς τους αλλογενείς τους επήνει· + αμέτοχος του αγώνος αλλά καρπούμενος τας πρώτας τιμάς, ήθελε + να καταβιβάζη την δόξαν αυτού, ίνα μη φαίνηται εν τη φιλοτιμία + του οφείλων χάριν τοις προσενεγκούσιν αυτώ την Αρχήν, διό και + δεν έπαυε λέγων, ότι αυτός διά της ευρωπαϊκής υπολήψεώς του + ανύψωσε την Αρχήν κάτω κειμένην. Ό,τι δε δίκαιον ήτο ν' + αποδώση κυρίως εις τας ευτυχείς πολιτικάς περιστάσεις, καθ' άς + εκλήθη εις την κυβέρνησιν του τόπου, το απέδιδεν αυταρέσκως + εις μόνην την ικανότητα και υπόληψίν του· επίστευεν ότι + ηδικείτο, αν η συμμαχία και η Ευρώπη δεν τον εθεώρουν Ελλάδα, + η δε Ελλάς λυτρωτήν της. Η τοιαύτη έπαρσις τον παρέσυρεν εις + άτοπα ανάξια του ορθού νοός του και της αγαθής καρδίας του· + δεν εδυσκολεύετο να ονομάζη αυτός εαυτόν παρρησία σωτήρα της + Ελλάδος και φθορείς τους κυβερνήσαντας προ αυτού κατά πρόσωπον + αυτών· και τους μεν κοτσαμπασίδας εκάλει Τούρκους φέροντας + όνομα Χριστιανών, τους δε οπλαρχηγούς ληστάς, αγγεία δε του + σατανά τους Φαναριώτας και μωρούς τους λογίους· μόνους τους + χωρικούς και τους βιομηχάνους εθεώρει αξίους της αγάπης και + προστασίας του, και έλεγεν αναφανδόν, ότι προς το συμφέρον + μόνων αυτών απέβλεπεν η κυβέρνησις του· δεν εσυστέλλετο δε + κομπορρημονών, ότι ηύρε την Ελλάδα μεμονωμένην και την + εσχέτισε προς την Ευρώπην, ότι αν ανεχώρει, η Ελλάς απώλλυτο, + και ότι δεν θα ευτύχει ο τόπος, αν δεν ήρχοντο έξωθεν άνθρωποι + να τον κυβερνήσωσιν, αν δεν τω εδίδετο πάσα εξουσία του + δεσμείν και λύειν και αν δεν παρήρχετο η γενεά των αγωνιστών· + φιλογενής δε και φιλελευθέρους αρχάς πρεσβεύων, ήθελε να + κυβερνά δεσποτικώς τους ομογενείς του, επί λόγω ότι τοιούτον + κυβερνητικόν είδος έπρεπεν εις έθνος μεταβαίνον από δουλείας + εις ελευθερίαν· ουδ' επίστευεν ότι ο δεσποτισμός φθείρει + συνήθως τα χρηστά ήθη και αυτών των προς το καλόν του κοινού + δεσποζόντων· δεν ανείχετο δε ουδ' ήν αυτός παρέσχε μικράν + εξουσίαν του πανελληνίου. + + Μεθ' ημέρας δέ τινας της εις Ελλάδα αφίξεώς του εκάλεσεν εις + Αίγιναν εκ της πατρίδος του τον πρεσβύτερον αδελφόν του + Βιάρον, και τον επιστήθιον του Βιάρου φίλον Ιωάννην Γιαννετάν, + μαθητάς της σχολής της Βενετίας, τους εκάθισε την 29 μαρτίου, + ό εστι έξ ημέρας αφ' ού ήλθαν, εν τω πανελληνίω εν μέσω των + πρωτίστων ανδρών του αγώνος και τοις έδωκεν εξουσίαν οίαν + ουδενί έδωκεν άλλω, αναδείξας αυτούς συνάμα νομοθέτας, + νομοτελεστάς και αρχιδικαστάς· προσανέθεσε δε εις τον Βιάρον + και την έκτακτον επιτροπείαν των δυτικών Σποράδων, εν αις η + έδρα της κυβερνήσεως, Αίγινα· απερχόμενος δε εις την Δυτικήν + Ελλάδα τον κατέστησε και τοποτηρητήν του επί του τμήματος των + πολεμικών προβούλου διατρίβοντος εν Αιγίνη υπό κάθαρσιν, και + γραμματέα, ήτοι οδηγόν της επιτροπής της γενικής κυβερνήσεως. + Οι απολίτευτοι ούτοι διορισμοί, ους διεδέχθησαν άλλοι + τοιούτοι, και οι απρεπείς περί των αγωνιστών λόγοι του + κυβερνήτου επλήγωσαν την φιλοτιμίαν πολλών, μετέβαλαν εις + δυσμενή την προς αυτόν ευμενή διάθεσίν των και εψύχραναν και + αυτούς τους φιλοκυβερνητικούς. + + Περιεφέρετο εν Ελλάδι Ιρλανδός τις Στίβενσων γεωπόνος. Τούτον + διέταξεν ο κυβερνήτης να φυτεύση γεώμηλα, τω εχορήγησε τα εις + τούτο αναγκαία και τω έδωκεν άδειαν να εκλέξη κατάλληλον γην + εις φυτείαν. Κατά περίστασιν η εκλογή του Στιβενσώνος έπεσεν + επί τον αντικρύ του Πόρου αγρόν της Απαθείας. Ο αγρός ούτος + ηγοράσθη το 1825 παρά των Κουντουριωτών, και ήτον εξ ών την + αγοράν ηκύρωσεν η συνέλευσις της Επιδαύρου, αλλ' επί + αποζημιώσει των αγορασάντων αυτούς· επειδή δε αι μετά ταύτα + κυβερνήσεις δεν είχαν πώς ν' αποζημιώσωσι τους αγοραστάς, τοις + άφησαν την αποκάρπωσιν αυτών. Εδύνατο ο κυβερνήτης κατά το + εθνικόν ψήφισμα ν' αφαιρέση τον αγρόν τούτον από της + κυριότητος των Κουντουριωτών, αλλ' ώφειλε κατά την έννοιαν + αυτού του ψηφίσματος συγχρόνως να τους αποζημιώση, και όμως ο + αγρός αφηρέθη, μήτε αποζημιωθέντων μηδέ καν ειδοποιηθέντων των + κατόχων, ως αν δεν ήσαν πάμπολλοι άλλοι εθνικοί αγροί επίσης + επιτήδειοι εις φυτείαν. Οι Κουντουριώται, ους αγενώς ο + κυβερνήτης έτρωσε, δεν ανήκαν εις τας τάξεις των + κοτσαμπασίδων, των Φαναριωτών, των οπλαρχηγών ή των λογίων, + ους τόσον απεστρέφετο ο κυβερνήτης· ήσαν έμποροι, οίτινες + καθήμενοι επί πέτρας αγόνου επλούτησαν, πολλούς αγαθοποιούντες + και μηδένα αδικούντες, και εδαπάνησαν επ' ωφελεία της πατρίδος + όλην σχεδόν την πλουσίαν περιουσίαν των μοχθήσαντες ακαμάτως + και ριψοκινδυνεύσαντες διά την σωτηρίαν της. Διαφερόντως και + επαξίως ετιμάτο παρά πάντων ο πρεσβύτερος των δύο αδελφών + Λάζαρος· είχε νουν υγιά, καρδίαν γενναίαν και μέγιστον ζήλον + υπέρ της ευοδώσεως του εθνικού σκοπού· εδραίος στύλος εφάνη + της πολλάκις διαταραχθείσης και δεινοπαθούσης Ύδρας άπαξ μόνον + οκλάσας, αλλά και τότε ωφελήσας μάλλον το κοινόν ή βλάψας· και + επί εθνικών συνελεύσεων και επί εθνικών βουλών εκλήθη, + συναινούντων και αυτών των αντιπάλων του, εις την υπερτάτην + Αρχήν του έθνους, και πάντοτε την απεποιήθη· στασιαζούσης ποτέ + της πρωτευούσης, αναγκαίον εθεώρησαν οι εν τοις πράγμασι να + τον φέρωσιν εκεί προς καθησύχασιν του λαού· «όλοι οι Έλληνες», + τω είπαν οι προς αυτόν σταλέντες, «σε υπολήπτονται ακούοντές + σε, και τα μέγιστα θα ενθουσιασθούν ιδόντες σε». «Αν ούτως + έχη», απεκρίθη ο Λάζαρος, «κάλλιον να μη με ίδωσι». + Κατετάραξεν, ως είδαμεν, και απήλπισε την Ελλάδα όλην η πτώσις + του Μεσολογγίου, και επανελθών εκείθεν εις τα μεσσηνιακά + φρούρια ο Ιβραήμης, εσκόπευε να πλεύση πανστρατιά εις + καταστροφήν της Ύδρας. Εκλονίσθησαν και αυτοί οι ακλόνητοι + Υδραίοι, και φοβηθέντες μη πάθωσιν όσα οι συνάδελφοι των + Ψαριανοί, συνήλθαν παμπληθεί εκτός της πόλεως εις σύσκεψιν + προς εγκατάλειψιν της γης των, ως μη δυνάμενοι να την + προφυλάξωσιν από της επαπειλουμένης αλώσεως. Αλλ', αναστάς ο + Λάζαρος, ο θεωρών τον διασκορπισμόν της Ύδρας απώλειαν όλης + τις Ελλάδος, είπε «Κάμετε, αδελφοί, ό,τι προαιρείσθε· εγώ, ο + αδελφός μου, και οι συν ημίν θ' αποθάνωμεν όπου εδεήθημεν». + «Και ημείς, και ημείς», εκραύγασαν ενθουσιώντες επί τοις + λόγοις τούτοις οι ακροαταί. Τοιούτοι ήσαν οι άνδρες, ους + επεριφρόνησεν ο Καποδίστριας εν τω αξιομέμπτω κατά των ανδρών + του αγώνος παροξυσμώ του· τοιαύτη δε προς τοιούτους πολίτας + διαγωγή υπέθρεψε την αντιπολίτευσιν και ηνάγκασε τους + Κουντουριώτας να γένωσιν αργηγοί αυτής. + + Εκείναις ταις ημέραις εκόπη το πρώτον εν Ελλάδι εθνικόν + νόμισμα, καθ' ήν περίστασιν εφανερώθη η οίησις του κυβερνήτου + και η προς τα εθνικά ψηφίσματα αδικαιολόγητος ολιγώρησις. + Ηγόρασεν εν Μάλτα και μετέφερεν εις Αίγιναν νομισματοκόπον + μηχανήν κειμένην άχρηστον εκεί από του καιρού των Ιπποτών· + έκοψε δε δι' αυτής νόμισμα αργυρούν και χαλκούν, αμφότερα + φέροντα φοίνικα ως σύμβολον, το δε αργυρούν φέρον και το όνομα + του φοίνικος· δεν ανέστησε δε τον φοίνικα εις μνήμην της + εταιρίας, διότι είδαμεν ότι την κατεφρόνει και την + απεστρέφετο, αλλ' ήθελε δι' αυτού, να υποδείξη, ότι, πεσούσα η + Ελλάς επί της επαναστάσεως, εξανίστατο επί των ζωοποιών ημερών + του. Το αυτό σύμβολον έβαλε και επί των σημαιών, ας + επρόσφερεν, ως είπαμεν, εν Τροιζήνι τω στρατώ, αν και + κατηργήθη επισήμως επί της πρώτης εθνικής συνελεύσεως ως + σύμβολον της φιλικής εταιρίας, αντικατασταθέν υπό του της + Αθηνάς του έκτοτε και μέχρις ου ήλθεν ο Καποδίστριας εν + χρήσει. Ολίγα χρήματα αλλά πολλάς περί χρημάτων ελπίδας έφερεν + ο κυβερνήτης εις την Ελλάδα. Αι ελπίδες εν μέρει δεν + εψεύσθησαν· αλλ' η τακτοποιηθείσα υπηρεσία απήτει εις + διατήρησίν της ικανά και επί χείρας. Εις θεραπείαν της ανάγκης + ταύτης εκάλεσε τους Έλληνας εις δανεισμόν επί τόκω συστήσας + τράπεζαν και προικίσας αυτήν δι' εθνικών κτημάτων προς + ασφάλειαν των δανειστών. Αλλ' η τράπεζα αύτη ήτο τράπεζα κατ' + όνομα, ως μη μετερχομένη τραπεζικά έργα, και κατ' ουσίαν + ταμείον εις χρήσιν της υπηρεσίας· αν δε και εξηντλήθησαν οι + Έλληνες επί της επαναστάσεως, δεν εκώφευσαν εις την κλήσιν. + + Προσδοκών ο κυβερνήτης την βελτίωσιν του ελληνικού έθνους εκ + της επερχομένης γενεάς, ως εκφαυλισθείσης της ενεστώσης υπό + την διττήν, ως έλεγε, διαφθοράν της τουρκοκρατίας και της + επαναστάσεως, δεν παρημέλησεν εν μέσω των πολυειδών του + κυβερνητικών φροντίδων ν' αναθρέψη χρηστοήθως και θρησκευτικώς + την ανισταμένην γενεάν καθ' όσον εδύνατο, και συνήθροισεν εις + Αίγιναν πάμπολλα παιδία, τα πλείστα ορφανά, περιφερόμενα τήδε + κακείσε άπορα, και άστεγα, πολλά δε παρακολουθούντα τα + στρατεύματα ως ψυχουιοί των αρχηγών· και κατ' αρχάς μεν τα + εγκατέστησεν εν προσωρινώ σχολείω, μετά ταύτα δε εν επί τούτω + ανεγερθέντι ευρυχώρω ορφανοτροφείω. Τα πλούσια ελέη των + ομοθρήσκων Ρώσσων, και ολίγα άλλων δοθέντα τω κυβερνήτη + εχρησίμευσαν εις οικοδομήν του καταστήματος τούτου και εις + διατροφήν και εκπαίδευσιν των ορφανών· αλλ' αξιοσημείωτον το + εισαχθέν εν πρώτοις εις το ορφανοτροφείον και μετά ταύτα εις + όλην την επικράτειαν σύστημα της εκπαιδεύσεως. Εφρόνει ο + κυβερνήτης ότι η μεγάλη μάθησις ήτο μεγάλη πληγή της + κοινωνίας, και ότι η μικρά και θρησκευτική συνετέλει μόνη εις + την ευδαιμονίαν της. Επί τη βάσει ταύτη εθεμελίωσε τον περί + εκπαιδεύσεως του έθνους γενικόν οργανισμόν· σύστασιν + πανεπιστημίου δεν ήθελεν, αλλά κεντρικού σχολείου εν Αιγίνη, + θεολογικού εν Πόρω, στρατιωτικού εν Ναυπλίω, νομικού εν + Αθήναις, και ναυτικού εν Ύδρα· ήθελε δε να διδάσκωσι τα τήδε + κακείσε ταύτα σχολεία υπό την άμεσον επίβλεψιν της κυβερνήσεώς + του. + + Τοιούτος τρόπος εθνικής εκπαιδεύσεως και τοιούτον είδος + κυβερνήσεως δεν εύρισκαν υποστήριξιν παρά τη εν Ελλάδι + πανελευθέρα εφημεριδογραφία. Ανέπαφος διετηρείτο εξ αρχής της + επαναστάσεως η ελευθερία του τύπου, οιασδήποτε μεταβολάς και + αν έπαθεν η πολιτική της Ελλάδος, όσα πάθη και αν εξήψαν οι + εμφύλιοι πόλεμοι και όσαι εθνικαί συνελεύσεις και αν + συνεκροτήθησαν· και, του κυβερνήτου ελθόντος, ουδέν ουδέ τότε + ενομοθετήθη ή διετάχθη κατ' αυτής, αλλά παρελύθη η + εφημεριδογραφία. Η τυπογραφία του Μεσολογγίου, όθεν εξεδίδοντο + τα Χ ρ ο ν ι κ ά, είχε ταφή υπό τα ερείπια της πόλεως εκείνης· + επί της κυριεύσεως των Αθηνών είχε διασκορπισθή και η εκεί, + ώστε καθ' όν καιρόν έφθασεν ο κυβερνήτης, υπήρχαν εν τη Ελλάδι + μόνον τρεις τυπογραφίαι· δύο ελληνικαί εκδίδουσαι η μεν εν + Αιγίνη την γενικήν εφημερίδα της Ελλάδος, η εν Ύδρα τον + Ανεξάρτητον, καί τις γαλλική εκδίδουσα την Μέλισσαν. Αι δύο εν + Ύδρα εφημερίδες, ελθόντος του κυβερνήτου, μετετέθησαν εις + Αίγιναν, και η μεν Μέλισσα έγεινε κυβερνητική, ο δε + Ανεξάρτητος, ο αντιπολιτευόμενος την κυβέρνησιν, έπαυσε μετ' + ολίγον· εξεδίδετο δε ελληνιστί μόνη η γενική εφημερίς της + Ελλάδος· αλλ' ο εκδότης αυτής διετάχθη παρά του κυβερνήτου να + εκδίδη μόνον ό,τι ενέκρινε προηγουμένως ο αδελφός του Βιάρος· + ώστε ουδέν εγράφετο έκτοτε αντικυβερνητικόν (β). Απηγόρευσε + ρητώς η εν Τροιζήνι συνέλευσις πάσαν κατά τόπους + πολιτογράφησιν και ανέθηκε το δικαίωμα εις μόνην την βουλήν + και την κυβέρνησιν· αλλά τοιαύται εγένοντο υπέρ του Βιάρου, + του Γιαννετά, του Εϋδέκου, του Ρίζου και αυτού του κυβερνήτου. + Ο κυβερνήτης, ως φύλαξ και εκτελεστής των νόμων, ώφειλε ν' + αποδοκιμάση τα παρά νόμον πραττόμενα αφορώντα μάλιστα αυτόν + και τους περί αυτόν, και όμως τα ενέκρινε. Τοιαύτη πολιτική + πορεία εφόβισε το κοινόν ως φανερά τείνουσα εις το αυθαίρετον. + Ούτω διατεθειμένα τα πνεύματα η διαγωγή του Βιάρου επί των + εξής περιστάσεων τα παρώργισε κατά της κυβερνήσεως έτι μάλλον + και εκραταίωσε την αντιπολίτευσιν. + + Αναφανείσης της πανώλους, εσύστησεν ο ανήρ ούτος αυθαιρέτως + υγειονομεία εντός του τμήματός του μη προϋπάρξαντα εν Ελλάδι· + επί λόγω δε καθάρσεως διέταξε τα γράμματα ν' ανοίγωνται και να + καπνίζωνται· αλλά παρήγγειλε και να αναγινώσκωνται, και να + αναφέρεται προς αυτόν ό,τι εν αυτοίς λόγου άξιον, διότι τον + ανησύχαζεν η μη υποκρυπτομένη κατά της κυβερνήσεως του αδελφού + του αντιπολίτευσις. Ο καταλαβών τον άνδρα τούτον φόβος, + βλέποντα συνωμοσίας όπου συνωμοσίαι δεν υπήρχαν, και φόβητρα + όπου ουδέν το φοβούν, τον παρέσυρε και εις άλλα ατοπήματα + βαρύτερα και αναιδέστερα. Υποπτεύσας ότι ο Τάτσης Μαγγίνας, + μέλος του πανελληνίου, ερραδιούργει κατά του αδελφού του, + διέταξε και συνέλαβαν τον γραμματοφόρον του, εν ώ εξήρχετο της + Αιγίνης, και αφήρεσαν παρρησία τα γράμματά του· αλλά τα + γράμματα της συνωμοσίας εφάνησαν επί τη αναγνώσει γράμματα + απλά στελλόμενα παρ' ανδρός προς σύμβιον. Συνέλαβαν οι + υπάλληλοί του και τον Δήμον Κανελόπουλον μεταβαίνοντα εξ + Αιγίνης εις Πελοπόννησον, και τον εψηλάφισαν εις εύρεσιν + υπόπτων γραμμάτων, αλλ' ουδέν ηύραν. Εξ αιτίας των αθεμίτων + τούτων πράξεων κατεβόων έτι μάλλον πάμπολλοι των εν Αιγίνη· + διεκρίνοντο δε ο Μιλαήτης, μέλος της πρώην αντικυβερνητικής + επιτροπής, και ο συγγενής αυτού Βρατσάνος. Ο Βιάρος, + ευρισκόμενος κατ' εκείνας τας ημέρας εν Ύδρα και ειδοποιηθείς, + επέστρεψεν απροσδοκήτως εις Αίγιναν το εσπέρας, επρόσταξε και + επάτησαν την νύκτα τας οικίας των δύο τούτων πολιτών, τους + απέσπασαν από των συνεύνων αυτών, τους μετέφεραν εις Πόρον, + εκείθεν εις Ναύπλιον και τους έρριψαν εις τον θαλασσόπυργον, + χωρίς να τους ειδοποιήσωσι διατί τους ετιμώρουν. Αν και η + επικράτεια δεν έπαθεν όσα δεινά το θανατικόν ηπείλει, αι εν + Αιγίνη υγειονομικαί διατάξεις, αυστηρότεραι ημέρα τη ημέρα + γενόμεναι δι' ον προείπαμεν πολιτικόν σκοπόν, και όχι διά τον + φόβον του θανατικού, όστις ωλιγόστευε καθ' ημέραν, κατέθλιβαν + τον λαόν· τον κατέθλιβε δε ιδίως ο βαρύς και ανεπιεικής τρόπος + του επιστάτου του υγειονομείου Αιγίνης. Εξ αιτίας τούτου 150 + φιλήσυχοι πολίται, εν οίς καί τινες των προκρίτων της + Ανατολικής Ελλάδος, υπέγραψαν και έστειλαν αναφοράν προς τον + εν Πόρω τότε διατρίβοντα Βιάρον, μεμφόμενοι τον τρόπον του + επιστάτου. Μετ' ολίγας ημέρας εκλήθησαν οι εγκριτώτεροι των + υπογραψάντων εις το διοικητήριον της Αιγίνης όπως λάβωσιν + απάντησιν· τοις έδειξεν ο γραμματεύς του διοικητηρίου την + αναφοράν των, και αφ' ού τους ηρώτησε και ήκουσεν ότι ήτον η + αυτή, τοις ανήγγειλεν, ότι διετάχθη παρά του εκτάκτου + επιτρόπου να την καύση ενώπιον αυτών, και ανάψας λύχνον την + έκαυσεν. Ιδού πώς εθεώρει ο Βιάρος το δικαίωμα του + αναφέρεσθαι, δικαίωμα εν χρήσει καθ' όλην την Ελλάδα και υπ' + αυτόν τον Τουρκικόν ζυγόν. + + Ο έκτακτος ούτος επίτροπος υπερέβη και ως προς άλλα τα όρια + πάσης πολιτικής αιδούς, και ηθέλησε να στήση την θέλησίν του + υπεράνω όχι μόνον των υπαρχόντων νόμων, αλλά της θελήσεως και + αυτού του δοτήρος της εξουσίας του αδελφού του. Βαρείς ήσαν οι + τόκοι εν Ελλάδι διά την σπάνιν των χρημάτων και την έλλειψιν + της περί αποδόσεως των δανείων ασφαλείας. Ο κυβερνήτης + παρήνεσε την μετρίασιν αυτών, αλλ' ο αδελφός του εκήρυξε δι' + εγκυκλίου του εντός του τμήματός του ταύτα. «Ο κυβερνήτης + παρήνεσε την μετρίασιν του τόκου· εγώ αναγκάζομαι οριστικώς να + το αποφασίσω, ίνα παύση πάσα αμφιβολία εις το θεμιτόν και + αθέμιτον περί τούτου» (γ). Ο αυτοχειροτόνητος ούτος νομοθέτης + εψήφισε και ποινήν της παραβάσεως της διαταγής του την + δήμευσιν του κεφαλαίου, και έδωκε τω αυθαιρέτω τούτω νόμω και + οπισθενεργόν δύναμιν θέσας υπό τον αυτόν κανονισμόν και την + αυτήν ποινήν και αυτά του παρελθόντος καιρού τα συναλλάγματα. + Εδίδασκε δε, κατά το «πίστευε και μη ερεύνα», τυφλήν υπακοήν + εις όσα οι πολίται διετάττοντο. «Μη εξετάζετε» (δ), έγραφε + προς τους κατοίκους της Ύδρας, «τας πράξεις της κυβερνήσεως, + ούτε κρίνατε αυτάς, διότι αύτη η εξέτασις και αύτη η κρίσις + δύναται να σας φέρη εις λάθος, του όποιου τα αποτελέσματα + είναι εις ζημίαν σας». + + Γενικήν δικαίω τω λόγω κατακραυγήν εκίνησε καθ' όλον το τμήμα + των βορείων Σποράδων τοιαύτη πολιτική παραφροσύνη· ήσαν καί + τινες νεήλυδες Έλληνες εν Αιγίνη κατακραυγάζοντες. Μη + δυνάμενος ο Βιάρος να παιδεύση όλους τους μεμφομένους τας + πράξεις του και τους λόγους του, ηθέλησε να ρίψη την οργήν του + μόνον επί τους νεήλυδας καταδικάσας αυτούς να θεωρώνται υπό + της αστυνομίας της Αιγίνης ως α λ λ ο ε θ ν ε ί ς· αλλ' είτε + εκ προθέσεως είτε ασκόπως συμπαρέλαβεν εις την διαταγήν υπό + την κατηγορίαν της αλλοεθνίας όλους τους μη γεννηθέντας εντός + της ελευθέρας Ελλάδος ομογενείς (ε). Μυριάδες μη γεννηθέντων + εν αυτή έπαθαν και συνηγωνίσθησαν υπέρ της λυτρώσεως της + κοινής πατρίδος, και όλοι ούτοι ισόνομοι και ισότιμοι των εν + αυτή γεννηθέντων δικαίω τω λόγω ελογίσθησαν, και πολλοί εις + τας πρώτας έδρας του κράτους εκάθησαν. Η κατά την ρηθείσαν δε + διαταγήν αλλοεθνία αυτών τόσον ηρέθισεν, ώστε ο διοικητής + ηναγκάσθη εις θεραπείαν του κακού να τροπολογήση αφ' εαυτού + την διαταγήν και να κηρύξη ότι «μη αυτόχθονες ομογενείς της + ελευθέρας Ελλάδος» ενοούντο όσοι μη γεννηθέντες εν αυτή έζων + εισέτι υπό ξένην εξουσίαν, όσοι εξ αυτών δεν ήλθαν εις την + Ελλάδα ειμή προ ολίγου και δι' ίδια συμφέροντα και υποθέσεις, + και όσοι δεν έπαθαν ή και δεν συνηγωνίσθησαν μετά των λοιπών + Ελλήνων τον ιερόν υπέρ της ελευθερίας αγώνα». + + Ενεργών ο έκτακτος επίτροπος ως αυτοκέφαλος δυνάστης του + τμήματός του, εξώκειλε και εις άλλα· κατήργησε τους + δημογέροντας ους ηύρε, και διώρισε νέους· αλλά έπαυσε και + αυτούς μετ' ολίγον μη ζητήσας καν προηγουμένως την άδειαν του + κυβερνήτου και εκάλεσε τους δημότας εις εκλογήν άλλων. + Φοβούμενος δε, ως έλεγε, τας αντενεργείας των αποβληθέντων, + ηύρε προφυλακτικόν τρόπον την φυλάκισιν αυτών, διαρκούσης της + νέας εκλογής· συστήσας δε τας δημογεροντίας εντός του τμήματός + του έδωκεν εις ον ανέθεσε τα του ειρηνοδίκου δημογέροντα και + ένα εμπειρότερον εκείνου ως συνειρηνοδίκην διά την περί τα + δικαστικά ανικανότητα των δημογερόντων. Παρά την διάταξιν ήτον + η προσθήκη αύτη και εις ουδέν άλλο τμήμα εισήχθη· αλλ' ο + Βιάρος, ακράτητος εις τας πολιτικάς παρεκτροπάς του, εξέτεινε + κατ' ολίγον τόσω τας δυνάμεις του προσθέτου τούτου + ειρηνοδίκου, ώστε ετόλμησε να συστήση αυτεξουσίως εν Αιγίνη + δικαστήριον και να ενθρονίση επί του δικαστηρίου του ένα και + μόνον δικαστήν, τον πρόσθετον τούτον ειρηνοδίκην. Ο δικαστής + ούτος εδέχετο όσας πολιτικάς και εγκληματικάς αγωγάς τω + συνίστα ο έκτακτος επίτροπος, και τας εδίκαζεν έχων οδηγόν τας + περί δικαστηρίων γενικάς διατάξεις· επεκτείνων δε την δύναμίν + του και εις αυτάς τας προ της επαναστάσεως διαφοράς, εφυλάκισε + τον Ιωάννην Φίλωνος, ένα των αρχόντων της Λεβαδείας, ως μη + θελήσαντα κατά την απόφασίν του ν' αποτίση τω αρχιεπισκόπω + Πορφυρίω παλαιόν τι χρέος. Ό,τι ενηργείτο παρά του εν Αιγίνη + δικαστηρίου, ενηργείτο επίσης και παρά δικαστηρίων του αυτού + χαρακτήρος συστηθέντων αλλαχού του τμήματός του. Το + δικαστήριον της Αιγίνης ενεργούν υπό τοιούτον συστητήν, οδηγόν + και προστάτην, δεν εσυστάλη να ζήτηση δι' επισήμου εγγράφου + του πληροφορίας τινάς και παρ' αυτού του φροντιστηρίου + θεωρουμένου ως υπουργείου του πολέμου. Ηγνόει το + φροντιστήριον, αν και τα μέλη αυτού ήσαν μέλη του πανελληνίου, + καθώς ηγνόει και πάσα άλλη Αρχή, τα περί υπάρξεως τοιούτου + δικαστηρίου, και εζήτησε διασαφήσεις παρά του γραμματέως της + επικρατείας και γνώμην περί του πρακτέου· και επειδή το + δικαστήριον τούτο δεν εσυστήθη κατά διαταγήν της κυβερνήσεως, + ηρώτησεν ο γραμματεύς της επικρατείας περί αυτό τον έκτακτον + επίτροπον, όστις ωμολόγησεν, ότι το εσύστησεν αυτός εν αγνοία + της κυβερνήσεως εις δ ο κ ι μ ή ν, ότι δεν ειδοποίησε περί + τούτου την κυβέρνησιν μέχρι τούδε, ίνα δοκιμάση αν ευδοκίμει, + και ότι, γενομένης ήδη της δοκιμής, τόσον εθεώρει ωφέλιμον την + ύπαρξιν τοιούτων δικαστηρίων, ώστε επρότεινε να διατάξη η + κυβέρνησις και τους άλλους εκτάκτους επιτρόπους να πράξωσι το + αυτό εις παρηγορίαν του λαού. Και άλλο δεινόν έπραξεν ο + έκτακτος ούτος επίτροπος. Διέταξε και ετυπώθησαν άδειαι + εξαμηνιαίας διαμονής, ίνα δίδωνται παρά του υπ' αυτόν + διοικητού της Αιγίνης τοις άλλοθεν του κράτους εις την νήσον + ερχομένοις, επιθέσας αυθαιρέτως οκτώ γροσίων φόρον· επί των + τυπωμένων δε τούτων αδειών ο μέχρι τούδε λεγόμενος πολίτης + Έλλην ελέγετο υπήκοος. Το κοινόν αναγνώσαν κατά πρώτην φοράν + την επωνυμίαν ταύτην, και υπολαβόν, ότι ο κυβερνήτης εσκόπευε + να δεσπόση, εθορυβήθη, και η ενεργούσα επί της απουσίας του + κυβερνήτου Αρχή έσπευσε να σβέση το καινοφανές τούτο + χαρακτηριστικόν του Έλληνος· Τοιαύται πράξεις διέχυσαν εις + όλας τας κλάσεις των πολιτών το πνεύμα της αντιπολιτεύσεως. + + + + 1828 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΣΤ'. + + + + &Πλους του κυβερνήτου μέχρι των παραλίων της Δυτικής Ελλάδος. + — Συνέντευξις των αρχηγών των συμμαχικών στόλων και του + Ιβραήμη. — Λειποταξία των εν Κορώνη Αλβανών. — Σύγκρουσις + αυτών και των Αράβων. — Συμβιβασμός εις ασφαλή έξοδον των + Αλβανών εκ της Πελοποννήσου. — Φόνος του Δελή-Αχμέτη. — + Επάνοδος του κυβερνήτου εις Αίγιναν. — Νέαι δυσαρέσκειαι.& + +Ιούνιος ΑΠΟΠΛΕΥΣΑΣ του Πόρου ο κυβερνήτης την 15 Ιουνίου επί του + αγγλικού δικρότου, αφίχθη την 16 εις Ναύπλιον και την 18 εις + Μονεμβασίαν, καθ' ήν απεχωρίσθη της συνοδίας του το γαλλικόν + δίκροτον ο Σκηπίων· αποβάς δε την επαύριον ήλλαξε την φρουράν, + εγκαταστήσας φρούραρχον τον τοσάκις και τοσούτον κατά θάλασσαν + δοξασθέντα Κανάρην· την δε 23 έφθασεν έξω της Μοθώνης, όπου + απήντησε τους ναυάρχους Γάλλον και Ρώσσον και τον μοίραρχον + Άγγλον. + + Η καταστροφή των μερών της Πελοποννήσου, όπου εξετείνετο η + δύναμις του Ιβραήμη, και η απαγωγή των αιχμαλώτων εις + Αίγυπτον, την γην της δουλείας, μηδενός εναντιουμένου, + διήγειραν κατ' αυτού την αγανάκτησιν της Ευρώπης, και πολλήν + κατακραυγήν και κατά των ναυάρχων της συμμαχίας ως μη + εμποδισάντων την αποπομπήν των αιχμαλώτων. Πολύς λόγος εγένετο + κατ' εκείνων περί τούτου εν ταις βουλαίς Αγγλίας και Γαλλίας· + τους εμέμφθη και αυτό το συμμαχικόν συμβούλιον, και τους + διέταξε να ερευνώσιν εις το εξής προς απελευθέρωσιν όλα τα + αποπλέοντα της Πελοποννήσου πλοία, και να φροντίσωσι την + απόλυσιν και αυτών των εις Αίγυπτον αποσταλέντων αιχμαλώτων· + τους διέταξε δε να πειθαναγκάσωσι τον Ιβραήμην εις παύσιν του + επί ματαίω καταστρεπτικού πολέμου και επιστροφήν εις τα ίδια. + Επί τω σκοπώ τούτω επεσκέφθησαν την 24 τον Ιβραήμην οι τρεις + αρχηγοί των συμμαχικών στόλων. Ο πασάς υπέλαβεν, ότι είς των + συνακολουθησάντων ήτον ο κυβερνήτης, και εταράχθη· αλλ' + ησύχασε μετ' ολίγον παρατήρησας, επί τη προτάσει τινός, ότι + επί της κορυφής του μεσαίου καταρτίου της ρωσσικής ναυαρχίδος + εκυμάτιζεν η ελληνική σημαία εις τιμήν του κυβερνήτου εν αυτή + ευρισκομένου. Επείνων, εταλαιπωρούντο και εγόγγυζαν οι + Αιγύπτιοι εξ αιτίας του επικρατούντος αυστηρού θαλασσίου + αποκλεισμού· τινές μάλιστα των γνωστοτέρων βουλήν έβαλαν να + φύγωσι παρά γνώμην του αρχηγού· και αυτός ο αρχηγός εφαίνετο + επιθυμών ενδομύχως την εις τα ίδια επάνοδον, και διά τούτο επί + τη προτάσει των ναυάρχων απήτησε μόνον να επιβιβάση τον + στρατόν του εις πλοία υπό τουρκικήν σημαίαν· αλλά τοιαύτα + πλοία δεν ήσαν πρόχειρα· υπεσχέθη δε να απολύση τους παρ' αυτώ + αιχμαλώτους, αποποιηθείς να επαναφέρη τους εις Αίγυπτον + αποσταλέντας. + + Εκτός των περί ων ο λόγος δυσκολιών και στενοχωριών, το + στρατόπεδον του Ιβραήμη έπασχε και άλλα κακά. + + Πρό τινος καιρού οι το φρούριον της Κορώνης φυλάττοντες + Αλβανοί, αντιφερόμενοι προς τον Ιβραήμην οφείλοντα αυτοίς + πολλά μηνιαία, κατήντησαν εις φανεράν ανταρσίαν· περί δε τα + τέλη μαΐου, κορυφωθέντος του κακού, διεμοίρασαν τας εν τω + φρουρίω τροφάς, και την 2 ιουνίου το εγκατέλειψαν, ως 2500, + επί σκοπώ να διαβώσιν εις Ρίον, παραλάβωσι τους εκεί ομογενείς + των και συναπέλθωσιν εις την πατρίδα των· αλλά φθάσαντες εις + τα στενά του Κλειδίου απήντησαν ικανόν πεζικόν και ιππικόν του + Ιβραήμη ερχόμενον προς τα φρούρια, συνεκρούσθησαν, και έπεσαν + ικανοί. Οι Αλβανοί, θέλοντες να εξέλθωσι διά του ισθμού, + εζήτησαν τα πιστά παρά των αρχηγών των Ελλήνων. Τούτο μαθών ο + κυβερνήτης καθ' όν καιρόν ευρίσκετο έξωθεν της Μυθώνης, + έστειλεν ως έκτακτον επίτροπόν του και πληρεξούσιον τον + συμπλέοντα νεώτερον αδελφόν του, Αυγουστίνον, μεταβάντα εκ + Κορυφών εις Ελλάδα αρχομένου του ιουνίου, επί σκοπώ να + συμβιβάση τα περί της ασφαλούς εξόδου των και τους συνοδεύση + πέραν του ισθμού. Τόσον δ' εμάνησαν οι Αλβανοί, προσβληθέντες + κατά τα στενά του Κλειδίου, ώστε εζήτησαν την συμμαχίαν των + Ελλήνων· αλλ' ο Ιβραήμης δεν επολέμει πλέον τους Έλληνας, και + οι Έλληνες δεν ηθέλησαν ουδ' αυτοί να τον πολεμήσωσι. Πεσούσης + της προτάσεως ταύτης, εζήτησαν οι Αλβανοί ασφάλειαν ζωής και + τιμής επί της εντός της ελληνικής επικρατείας πορείας των. + + Οι Έλληνες εδέχθησαν την αίτησίν των, αλλ' απήτησαν ν' + απολύσωσι τους παρ' αυτοίς αιχμαλώτους. Οι Αλβανοί έστερξαν, + και ούτως απηλευθερώθησαν 160 Χριστιανοί· συνοδευόμενοι δε υπό + του Αυγουστίνου, του Κολοκοτρώνη και άλλων οπλαρχηγών έφθασαν + ασφαλώς εις Κόρινθον, όπου μαθόντες, ότι κατά τα Μέγαρα + εστρατοπέδευαν πολυάριθμοι Έλληνες εφοβήθησαν να πέσωσιν εν + μέσω αυτών και επαλινδρόμησαν προς το Ρίον, όπου ήσαν άλλοι + ομόφυλοι των· αλλ' ο εκεί Δελή-Αχμέτης δεν ηθέλησε να τους + δεχθή ένδον του φρουρίου και τους ηνάγκασε ν' αυλισθώσιν έξω. + Εν τοσούτω, πλοία εις διάβασιν δεν ηύραν, και φήμη διεδόθη ότι + ο Ιβραήμης, εκδίκησιν πνέων, επήρχετο πανστρατιά. Εταράττοντο + ακούοντες ταύτα οι έξω Αλβανοί, και συνεταράττοντο και οι + ένδον διά τον κίνδυνον των ομοφύλων των. Ο δε Δελή-Αχμέτης, + θέλων να καθησυχάση τους εν τω φρουρίω, εξήλθε να συνομιλήση + μετά των έξω· βαρείας δε λογοτριβής επί της συνεντεύξεως + γενομένης, οργισθείς, εφόνευσεν ένα των Αλβανών, τον + αυθαδέστερον· εξήφθη τότε αλληλομαχία, ο πασάς εφονεύθη, οι + έξωθεν Αλβανοί ώρμησαν και εκυρίευσαν το φρούριον, θελόντων + και των έσω Αλβανών, και μετ' ολίγας ημέρας επέρασαν αντικρύ + και διεσώθησαν εις τα ίδια. + + Ο δε κυβερνήτης, ακόλουθών τον πλουν του επί του αγγλικού + δικρότου, και συνοδευόμενος υπό της ρωσσικής φρεγάτας, Ελένης, + και της ναυαρχίδος, Αζόφου, ην συνήντησεν έξω της Μοθώνης, + διελέχθη εν Ζακύνθω μετά του Κοδριγκτώνος, όστις εκράτησε το + δίκροτον, και ηναγκάσθη ο κυβερνήτης να μεταβιβασθή επί της + ρωσσικής ναυαρχίδος. Έκτοτε ούτε αγγλικόν ούτε γαλλικόν πλοίον + ετέθη υπό την διαταγήν του· η δε φανερά αύτη απομάκρυνσις + Γαλλίας και Αγγλίας εκ συμφώνου εθεωρήθη δικαίως υπό των + Ελλήνων ως δείγμα δυσμενούς προς τον κυβερνήτην πολιτικής. + + Φθάσας δε ο κυβερνήτης εις Μύτικα, επεσκέφθη το κατά την + Κανδύλαν υπό τον Τσώρτσην στρατόπεδον, και μετά τετραήμερον + εκεί διατριβήν ανεχώρησεν· αφ' ού δε επεσκέφθη τον Κάλαμον, + όπου άφησε χρήματα εις περίθαλψιν των εκεί δυστυχών προσφύγων, + και έπειτα το Δραγαμέστον, ηκολούθησε τον πλουν του και απέβη + την 8 ιουλίου εις Αρμυρόν· +Ιούλιος εκείθεν διελθών το Νησίον, την Μικρομάνην, την Φρουζάλαν, το + Λεοντάρι, την Τριπολιτσάν, κατήντησε την 13 εις τους απέναντι + του Ναυπλίου Μύλους, και επιβάς επί της Ελένης, ήτις + κατέπλευσεν εκεί εις παραλαβήν του, και διατρίψας δύο ημέρας + έμπροσθεν του Ναυπλίου επί του πλοίου, λόγω της επικρατούσης + καθάρσεως, κατέπλευσεν εις Μέγαρα την 10 προς έντευξιν του + Υψηλάντου, και την επαύριον κατευωδώθη εις Πόρον, όπου + ησχολήθη κυρίως εις σχέδιον τακτικής ανεγέρσεως της + Τριπολιτσάς αποστείλας εκεί μηχανικόν, και εις σύστασιν εν + Ναυπλίω στρατιωτικού σχολείου, του των Ευελπίδων, προς + ανατροφήν τέκνων αγαθών γονέων· την δε 26 κατέπλευσεν εις + Αίγιναν. + + Και προ της αποδημίας του το κοινόν δεν είχε πλέον την αυτήν + ευνοϊκήν διάθεσιν προς αυτόν· αλλ' η πολυήμερος απουσία του, ο + τρόπος καθ' όν επολιτεύθη κατά την διάρκειάν της ο + παντοδύναμος Βιάρος, και τα εν Αιγίνη παρεμπεσόντα εκορύφωσαν + την δυσαρέσκειαν, ώστε άλλως άφησεν ο κυβερνήτης τους Έλληνας + της πρωτευούσης, και άλλως τους ηύρε. Συνέβη δε και το εξής· + κινήσαν και παρ' αυταίς ταις ξέναις Αυλαίς υπονοίας + υπερφιλαρχικών σκοπών. + + Περιεφέρετο εν Αιγίνη επί της απουσίας του και υπεγράφετο + μυστικώ τω τρόπω έγγραφον, δι' ού ο λαός της Ελλάδος απονέμων + τω κυβερνήτη την ευγνωμοσύνην του περί ων απήλαυσε καλών, και + πεποιθώς επί την πατρικήν κηδεμονίαν του, απέθετεν εις χείρας + του την μέλλουσαν τύχην του. Παρόμοια έγγραφα διεδόθησαν εις + διαφόρους επαρχίας της Πελοποννήσου χάριν υπογραφής. Οι + άνθρωποι, βλέποντες ότι τα περιέφεραν οι εύνοι της + κυβερνήσεως, δεν αμφίβαλλον ότι ενήργουν κατά θέλησιν + ανωτέραν, και διά τούτο ηύξαναν αι περί της χρήσεως του + εγγράφου υποψίαι και οι φόβοι· η περί της υπογραφής δε + ενέργεια δεν έπαυσεν ουδ' αφ' ού επανήλθεν ο κυβερνήτης. + Περιέφερε το έγγραφον τούτο εις υπογραφήν κατά την μεσημβρινήν + Πελοπόννησον ο υιός του Πετρόμπεη, Γεωργάκης. Επειδή δε επήλθε + μεγάλη κατακραυγή, ο κυβερνήτης δέον έκρινε να δείξη, ότι εν + αγνοία αυτού εγένετο το έγγραφον και ότι απηρέσκετο, και + επέπληξεν αυστηρώς και εγγράφως διά του Πετρόμπεη τον υιόν + του· αλλ' ο νέος ούτος αισθανόμενος την ανάγκην και τον + κυβερνήτην να καθησυχάση, και προς το κοινόν μεμφόμενον αυτόν + ν' απολογηθή, έγραψε προς τον κυβερνήτην επιστολήν, εξ ής + κατεδεικνύετο η ενοχή του Βιάρου, αν όχι και του αδελφού του + (α). + + Μη ευρών δε ο κυβερνήτης, ως είρηται, ταύτην την φοράν παρά τω + λαώ την εγκάρδιον υποδοχήν ην άλλοτε επανερχόμενος ηύρισκεν, + αντί να επανορθώση τα εσφαλμένα και παρηγορήση τους παθόντας + και εξυβρισθέντας, εσκληρύνθη. Το πανελλήνιον έσπευσε να υπάγη + αυθημερόν εις χαιρετισμόν του· δεν το εδέχθη κατ' εισήγησιν + του Βιάρου· το εδέχθη την επιούσαν, αλλ' η υποδοχή ήτο + βαρυτέρα της αποβολής. «Ουδείς», είπε, «κάμνει το χρέος του· + στρατόπεδα, ναυτικόν, πολιτικαί Αρχαί, όλοι εξηχρειώθησαν, δεν + ευρίσκω συνδρομήν, μόνος εγώ τι ημπορώ να κάμω; ο Θεός μ' + έδωκε νουν, αλλά δεν μ' έδωκε και δύναμιν να πλάττω + ανθρώπους». Τοιούτους λόγους ήκουσε το πανελλήνιον και εξήλθε + φρυάττον. Εξαιρουμένων δε των αδελφών του, του Γιαννετά καί + τινων άλλων αφοσιωμένων, όλοι όσοι υπήγαν να τω προσφέρωσι το + σέβας των τοιαύτα ήκουσαν. Εκτός δε της επί των οικονομικών + επιτροπής, ης ο μεν πρόεδρος Κουντουριώτης, αντιπολιτευόμενος, + εμόναζεν εν Ύδρα, τα δε λοιπά μέλη, ως αφοσιωμένα, ήσαν + ευνοούμενα, αι εν Αιγίνη υψηλαί υπηρεσίαι έχασαν την + εμπιστοσύνην του. Δικαίως έχασε την εμπιστοσύνην του έθνους η + επί της αντικυβερνητικής επιτροπής συστηθείσα αντί θαλασσίου + δικαστηρίου επιτροπή διά τας ανοσίας πράξεις της, και εις + ανόρθωσιν της δικαστικής υπολήψεως ο κυβερνήτης αντικατέστησε + δικαστάς τον Χριστόδουλον Κλονάρην, τον Γρηγόριον Σούτσον και + τον Εδουάρδον Μάσσονα, και πλήρης δικαίας πεποιθήσεως εις τα + φώτα και την ακεραιότητα του χαρακτήρος αυτών, επεκύρονε τας + αποφάσεις των σχεδόν ανεξετάστως· αλλ' ο Βιάρος τον έπεισε να + δυσπιστή και να μη τας επικυρόνη ως άλλοτε. Δυσαρεστηθέντες οι + φιλότιμοι και ευσυνείδητοι δικασταί επί τη δυσπιστία ταύτη, + παρητήθησαν, και εκ τούτου έπαθεν η υπόληψις και του + κυβερνήτου και της υπηρεσίας, και ηύξησεν ο γογγυσμός του + κοινού. Μόνος ο Μάσσων ανεκάλεσε την παραίτησίν του (β). + + Προϊστάμενοι του φροντιστηρίου ήσαν ο Μαυροκορδάτος επί των + ναυτικών, ο Μεταξάς επί των στρατιωτικών, και ο Ζωγράφος επί + των τροφών και πολεμεφοδίων, αλλ' ουδείς απελάμβανε την + εύνοιαν του κυβερνήτου. Εφόρους των πράξεων της υπηρεσίας + ταύτης ήθελεν ο κυβερνήτης να εγκαταστήση τα επί των + οικονομικών ευνοούμενα δύο μέλη. Υπήγαν οι επί του + φροντιστηρίου προς αυτόν εις διόρθωσιν του ατόπου τούτου και + ικανοποίησιν της φιλοτιμίας των· αλλ' ο κυβερνήτης ούτε καν + τους εδέχθη. Επί τη εξυβρίσει ταύτη παρητήθησαν ο Ζωγράφος και + ο Μαυροκορδάτος ο είς κατόπιν του άλλου. Ψιθυρισμοί εγένοντο + και περί άλλων παραιτήσεων, και η κυβέρνησις εκινδύνευε να + στερηθή όλων των αξιωτέρων υπαλλήλων. Ο κυβερνήτης ησθάνθη την + βλάβην ταύτην και τον κίνδυνον, και πάντα τρόπον μετεχειρίσθη + εις καταπράυνσιν του Μαυροκορδάτου, διότι, οποία και αν ήτον η + προς αυτόν διάθεσίς του, ωμολόγει την ικανότητα και φιλοπονίαν + του. Ο Μαυροκορδάτος ανέλαβε τα έργα του, αφ' ού διετέθησαν τα + της υπηρεσίας καθ' όν τρόπον δεν έπασχεν η φιλοτιμία του· αλλά + και η διόρθωσις αύτη ουδαμώς εθεράπευσε το κακόν, και το + πνεύμα της αντιπολιτεύσεως καθ' ημέραν εκρατύνετο. + + + + 1828 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΖ'. + + + + &Εκστρατεία Γάλλων εις Ελλάδα — Συνθήκη Κοδριγκτώνος και + Μεχμέτ-Αλή και απόδοσις αιχμαλώτων. — Επάνοδος εις + Αλεξάνδρειαν του Ιβραήμη και όλων των εν Πελοποννήσω Αιγυπτίων + στρατευμάτων. — Έλευσις των τριών πρέσβεων εις Πόρον. — Τα + μεταξύ των συμμάχων και κοινοποιήσεις αυτών προς τον + σουλτάνον. — Πρωτόκολλον της 4 νοεμβρίου.& + + ΕΚΡΑΓΕΝΤΟΣ του τουρκορρωσσικού πολέμου, η Γαλλία θεωρούσα ότι + ανένδοτος ήτον η Πύλη ως προς τα της Ελλάδος, και ότι ο + θαλάσσιος αποκλεισμός ικανός δεν ήτο ν' αναγκάση τους + Αιγυπτίους εις αναχώρησίν, συνέλαβε την ιδέαν αποστολής + αγγλογαλλικών στρατευμάτων προς έξωσιν εκείνων. Αντέτεινεν εν + πρώτοις η Αγγλία, επί λόγω, ότι τοιαύτη αποστολή ήτο πολέμιον + έργον προς την Πύλην, και αντέβαινεν εις το γράμμα και εις το + πνεύμα της ειρηνικής συνθήκης· αλλ' επιμενούσης της Γαλλίας, + συγκατετέθη· μόνη δε η Γαλλία ανεδέχθη την αποστολήν εν + ονόματι της συμμαχίας, και την 7 Ιουλίου υπεγράφη πρωτόκολλον + κανονίζον τα περαιτέρω και συνυπεγράφη και επίσημος περί + τούτου αγγελία προς την Πύλην. Πρώτιστον δε σκοπόν έχουσα η + εκστρατεία αύτη την αποπομπήν των Αιγυπτίων, είχε και + δευτερεύοντα, την αντιστάθμισιν των παραδουναβίων δυνάμεων της + Ρωσσίας, και την ουδετέρωσιν της ένεκα του πολέμου ενδεχομένης + εν Ελλάδι επιρροής αυτής. + + Εν τούτοις συνήχθη γαλλικόν στράτευμα εν Τουλώνη, δεκατριών + χιλιάδων, διαιρεθέν εις τρεις μοίρας υπό τρεις υποστρατήγους + Τ. Σεβαστιάνην, Χιγονέτον, και Σνεϊδέρον, αρχιστρατηγούντος + του Μαιζώνος. «Μέγα και ευγενές έργον», είπεν ο αρχιστράτηγος + προς τους στρατιώτας επί τω απόπλω, «σας αναθέτει ο βασιλεύς, + συναινούντων των συμμάχων του. Στέλλεσθε ν' απαλλάξετε της + κακώσεως πολυένδοξον λαόν. Το έργον τούτο τιμά την Γαλλίαν + αποδεικνύον αυτήν αξίαν των ευφημιών όλων των γενναιοφρόνων + ανδρών, και σας ανοίγει στάδιον δόξης· ηξεύρετε πώς να το + διανύσετε· εγγύησιν έχω το φρόνημα και την ζέσιν υμών. + + «Πρώτην φοράν μετά τον ιγ' αιώνα θα φάνουν μετ' ολίγον αι + γαλλικαί σημαίαι κατά τα παράλια της Ελλάδος εις λύτρωσιν των + Ελλήνων. Στρατιώται, νέαν λάμψιν περιμένει ο θρόνος και η + πατρίς εκ των θριάμβων υμών· εν οιαδήποτε θέσει και αν + ευρεθήτε, μη λησμονήσετε πόσον προσφιλή συμφέροντα + ενεπιστεύθητε· στερήσεις και κακουχίαι σας περιμένουν· θα τας + υποφέρετε γενναίως· οι αρχηγοί θα σας δώσουν το παράδειγμα». + + Και αι μεν υπό τον Σεβαστιάνην και Χιγονέτον δύο μοίραι + απέπλευσαν την 5 και 7 αυγούστου και κατευωδώθησαν εις το παρά + την Κορώνην Πεταλίδι την 17, συγκατέπλευσε και ο + αρχιστράτηγος· η δε υπό τον Σνεϊδέρον, αποπλεύσασα την 20 και + πολλά παθούσα, κατευωδώθη εις Πεταλίδι την 4 σεπτεμβρίου· + παρηκολούθουν δε και σοφοί χάριν επιστημονικών και + αρχαιολογικών ερευνών. + + Καθ' όν δε καιρόν επεβιβάζοντο αι υπό τον Σεβαστιάνην και + Χιγονέτον μοίραι, ο πρό τινος καιρού μεταβάς εις Αλεξάνδρειαν + Κοδριγκτών επειθανάγκασε τον Μεχμέτ-Αλήν, επί απειλή + αποκλεισμού των παραλίων της Αιγύπτου, να συνυπογράψη την 2α + Ιουλίου συνθήκην επί αμοιβαία απολύσει των εν Ελλάδι + αιχμαλώτων Ελλήνων ή Αιγυπτίων· εκτός των θελόντων να μείνωσι + παρά τοις κυρίοις αυτών, επί επιστροφή των προς τον Μεχμέτ- + Αλήν, μετά την μάχην του Νεοκάστρου, προαποσταλέντων, επί + εξαγορά των παρά τοις ιδιώταις δουλευόντων, διά συνδρομής του + Μεχμέτ-Αλή, επί αποδόσει του πληρώματος αιγυπτίας τινός + κορβέττας αλωθείσης υπό των Ρώσσων έξωθεν της Μοθώνης, επί + επανόδω εις Αίγυπτον των εν Πελοποννήσω αιγυπτίων + στρατευμάτων, επί αποστολή πλοίων παρά της αιγυπτίας Αρχής εις + μεταβίβασιν αυτών υπό την επαγρύπνησιν αγγλικών και γαλλικών, + και επί διατηρήσει υπό σημαίαν τουρκικήν των φρουρίων Πατρών, + Ρίου, Χλουμουτσίου, Μοθώνης, Κορώνης και Νεοκάστρου. Κατά την + συνθήκην ταύτην παρέδωκεν ο Μεχμέτ-Αλής 172 αιχμαλώτους + δουλεύοντας εν τοις ναυστάθμοις της Αλεξανδρείας. Αλλά, πριν + ενεργηθώσι τα της συνθήκης ως προς την κένωσιν της + Πελοποννήσου, έφθασεν εις Ελλάδα το γαλλικόν στράτευμα. Ο + Ιβραήμης είχεν ήδη δεχθή την συνθήκην, αλλά παρενέβαλε + δυσκολίας ως προς την αναχώρησίν του· εφαίνετο δε ότι δεν + εφοβείτο τους Γάλλους, νομίζων ότι τα εν Αλεξανδρεία + συνομολογηθέντα τον επροφύλατταν από πάσης βίας· +Σεπτέμβριος αλλ' επί τέλους απέπλευσεν η μεν πρώτη μοίρα του στρατεύματός + του την 4 σεπτεμβρίου, το δε υπόλοιπον και αυτός την 23· οι + δυο δε απόπλοι εγένοντο υπό την επαγρύπνησιν συμμαχικών πλοίων + έως εις Αλεξάνδρειαν. Ήσαν δε όλοι οι αποπλεύσαντες κατά μεν + τον Μαιζώνα 21,000, κατά δε άλλους 15,000, εξ ών πολλοί + ασθενείς· οι δε κατά διαφόρους καιρούς εξ Αιγύπτου ελθόντες + ελογίζοντο 40,000. Τοιούτον το τέλος της εις Ελλάδα αιγυπτίας + εκστρατείας. + + Πολλάκις είδαμεν, ότι κατέβαλαν οι Έλληνες τους μαχιμωτέρους + στρατούς του σουλτάνου πολεμούντες άτακτοι προς ατάκτους· αλλά + τοιαύτη είναι η υπεροχή των τακτικών, ώστε οι καταβαλόντες + τους μαχιμωτέρους στρατούς του σουλτάνου Έλληνες κατεβλήθησαν + επί Ιβραήμη υπό αγενών αλλά τακτικών Φελλάχων, και δεν + ανηγέρθησαν ειμή διά της χειρός των συμμάχων. Τα πράγματα όμως + απέδειξαν, ότι ουδεμιάς ξένης χειρός χρείαν θα είχεν η Ελλάς, + αν ο πασάς της Αιγύπτου δεν ήρχετο εις αντίληψιν του κυριάρχου + του διά της τακτικής του δυνάμεως ικανής βεβαίως να καταστρέψη + τω καιρώ εκείνω και αυτόν τον κυριάρχην του. + + Αναχωρούντος δε του Ιβραήμη, έμειναν τα φρούρια της + Πελοποννήσου υπό σημαίαν τουρκικήν κατά την συνθήκην της + Αλεξανδρείας. Ο Κοδριγκτών έμαθε κατά πρώτον παρά του Μεχμέτ- + Αλή, ότι οι εν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεις, καθ' όν καιρόν + επρόβαλαν την κένωσιν της Πελοποννήσου, έστερξαν να διαμείνωσι + τα φρούρια υπό την εξουσίαν της Πύλης· διά τον λόγον τούτον, + και διότι δεν ενέδιδεν άλλως ο Μεχμέτ-Αλής, ηναγκάσθη να δεχθή + τον αυτόν όρον (α)· αλλ' η συμμαχία δεν τον εθεώρησεν + υποχρεωτικόν, διότι η Πύλη ούτε τον εδέχθη, καθ' όν καιρόν + επροβλήθη, ούτε, και αφ' ού εγράφη εν τη κατά την Αλεξάνδρειαν + συνθήκη, απήτησε την εκτέλεσίν του, ως οφείλουσα να δεχθή και + όσα άλλα οι πρέσβεις τη επρόβαλαν τω καιρώ εκείνω υπέρ της + Ελλάδος, και προ πάντων την μεσιτείαν των αυλών και την παύσιν + του πολέμου· διά τα αίτια ταύτα ο Μαιζών, συναινούσης της + συμμαχίας, απεφάσισε να κενώση τα φρούρια διά της βίας, και + την επαύριον του απόπλου του Ιβραήμη, ό εστι την 24, απέστειλε + στρατεύματα, τα μεν υπό τον Δουρριόν τα δε υπό τον Χιγονέτον, + εις κυρίευσιν των φρουρίων Νεοκάστρου και Μοθώνης. «Ούτε + παραδιδόμεθα, ούτε πολεμούμεν», απεκρίθησαν οι εν τω + Νεοκάστρω. Τότε ανέβησαν οι περί τον Χιγονέτον τα τείχη και + εκυρίευσαν το φρούριον αμαχητί. Τα αυτά απεκρίθησαν και οι εν + Μοθώνη την επαύριον. Ανέτρεψαν τότε οι περί τον Δουρριόν τας + προς της ξηράν και προς την θάλασσαν πύλας του φρουρίου διά + της συμπράξεως των πληρώματος δύο δικρότων, του μεν γαλλικού, + του δε αγγλικού, και το εκυρίευσαν και ούτοι αμαχητί. Μετά δε + την κυρίευσιν των δύο τούτων φρουρίων, εξεστράτευσαν αυθημερόν + οι Γάλλοι υπό τον Σεβαστιάνην προς την Κορώνην· και, επειδή + ουδ' εκείνοι υπήκουσαν, επεχείρησαν την επαύριον ν' αναβώσι τα + τείχη. Οι Τούρκοι, ρίπτοντες άνωθεν λίθους, έβλαψαν τους + Γάλλους αναβαίνοντας, και τους ηνάγκασαν έχοντας διαταγήν να + μη τουφεκίσωσι πρώτοι, αν δεν ετουφεκίζοντο, να καταβώσι + βεβλαμμένοι. Αλλά βεβαιωθέντες οι έγκλειστοι ότι παρεδόθη + αμαχητί η Μοθώνη, ήνοιξαν τας πύλας του φρουρίου την επαύριον. + Αντίστασιν ηύραν κατ' αρχάς οι υπό τον Σνεϊδέρον αποβάντες + κατά τα παράλια της Αχαΐας εις έξωσιν των εν τοις φρουρίοις + των Πατρών και του Ρίου Τούρκων. +Οκτώβριος Αλλ' αφ' ού επλησίασαν εντός βολής κανονίου, υπέγραψαν την 7 + Οκτωβρίου την παράδοσιν των δύο τούτων φρουρίων ο φρούραρχος + αυτών Χατσή-Αβδουλάς και οι λοιποί· καθ' ήν όμως ημέραν + επρόκειτο η παράδοσίς των, οι εν τω Ρίω απέρριψαν την συνθήκην + παρά γνώμην του φρουράρχου και ήρχισαν εκ νέου πρώτοι πόλεμον· + αλλά μετά τινας ημέρας πολεμούμενοι και διά ξηράς και διά + θαλάσσης, ελθόντων και άλλων στρατευμάτων υπό τον Χιγονέτον, + και άλλων πολεμικών πλοίων και αυτού του Μαιζώνος, και + φοβηθέντες την ετοιμαζομένην έφοδον παρεδόθησαν την 18. + Εικοσιπέντε Γάλλοι εσκοτώθησαν και επληγώθησαν επί της + πολιορκίας ταύτης· οι δε εντός των πεσόντων φρουρίων, όλοι + 2800, απεστάλησαν ασφαλώς εις τα ίδια· υψώθησαν και εφ' όλων + των φρουρίων αι τρεις συμμαχικαί σημαίαι. Τοιουτοτρόπως + εκενώθη όλη η Πελοπόννησος. + + Οι δε πρέσβεις των τριών αυλών, συνελθόντες εις Κορυφούς, + απεφάσισαν να μεταβώσιν εις Πόρον παρά τη ελληνική κυβερνήσει + προς λύσιν διά της συμπράξεως αυτής των εν τη συνθήκη + διαλαμβανομένων τεσσάρων ζητημάτων, ήτοι, της οροθεσίας, του + φόρου, της αποζημιώσεως των τουρκικών ιδιοκτησιών, και της + εγκαταστάσεως Αρχής συνεργεία και της Πύλης. Πριν δε + αναχωρήσωσιν εκ Κορυφών, ανήγγειλαν τω κυβερνήτη τον σκοπόν + των, και λαβόντες απάντησιν, δι' ής υπέσχετο την συνδρομήν του + εις λύσιν των ανωτέρω ζητημάτων, ανεχώρησαν την 29 αυγούστου + και κατέπλευσαν εις Πόρον την 4 σεπτεμβρίου· δι' έλλειψιν δε + καταλλήλων κατοικιών, διέμεινεν έκαστος επί του μετακομίσαντος + αυτόν βασιλικού πλοίου. + + Εν ώ δε διέτριβαν οι τρεις πρέσβεις εν Επταννήσω, οι της + Γαλλίας και Αγγλίας έγραψαν τη Πύλη, προβάλλοντες να στείλη, + και αύτη πληρεξούσιόν της εις το Αιγαίον κατά την συνθήκην + προς εξίσασιν των πολιτικών διαφορών αυτής και της Ελλάδος, + και λέγοντες ότι εκτός του πληρεξουσίου Έλληνος θα + παρευρίσκετο και πληρεξούσιος Ρώσσος, διότι ο αυτοκράτωρ, αν + και πολέμιος της Πύλης επί του Δουνάβεως, έφερε χαρακτήρα + μεσίτου, ως και οι δύο σύμμαχοι του, εν τη Μεσογείω. Απέρριψε + την πρότασιν ταύτην η Πύλη επί λόγω, ότι δεν παρεδέχετο την + εφαρμογήν ως προς την Ελλάδα των εν χρήσει προς κυβερνήσεις + τύπων, και ότι η παρουσία πληρεξουσίου Ρώσσου αντέκειτο προς + την πολέμιον διαγωγήν της αυλής εκείνης, και ουδόλως εδείκνυε + τον ειλικρινή σκοπόν των φιλικών προς την Πύλην διακοινώσεων + Γαλλίας και Αγγλίας. Η Πύλη ήθελε και το περί Ελλάδος ζήτημα + ν' αποφύγη, και την συμμαχίαν της Ρωσσίας και των άλλων αυλών + δι' άλλων και διά των πλαγίων τούτων τρόπων να διαλύση· διά + τον σκοπόν τούτον καλέσασα τους δύο πρέσβεις κατ' ευθείαν την + πρώτην φοράν εις Κωνσταντινούπολιν και μη εισακουσθείσα, + καλέσασα αυτούς και δευτέραν διά γραμμάτων προς τας + κυβερνήσεις των και μηδέ τότε εισακουσθείσα, τους εκάλεσε και + τρίτην κατά την ενεστώσαν περίστασιν, αλλ' ούτε και κατ' αυτήν + επέτυχε. + + Εν τοσούτω, εξάμηνον παρήλθεν αφ' ού τα ρωσσικά στρατεύματα + επάτησαν τα χώματα της Τουρκίας, και η Πύλη έπνεεν ως εξ αρχής + πόλεμον. Η δε Ρωσσία, θέλουσα να στενοχωρήση έτι μάλλον τον + σουλτάνον, απεφάσισε ν' αποκλείση την βασιλεύουσάν του. Ο + στόλος της εμπόδιζεν ήδη την μετακόμισιν παντός είδους τροφής + διά του Βοσπόρου· ανοικτός όμως ήτον ο Ελλήσποντος, και + εχρειάζετο προς εκτέλεσιν του σκοπού να κλείση και αυτόν· αλλ' + εχρειάζετο τότε ν' αναλάβη εν τη Μεσογείω ον χάριν της + συμμαχίας κατέθεσε πολέμιον χαρακτήοα, και ειδοποίησε τας + συμμάχους Δυνάμεις περί τούτου. Εις άκρον ωργίσθη η Αγγλία επί + τη ειδοποιήσει ταύτη, και εθεώρησε την Ρωσσίαν παραβάτιν των + συνομολογηθέντων. Τοιαύτην την εθεώρησε και η Γαλλία, ώστε η + Ρωσσία ηναγκάσθη να παραιτηθή του σκοπού τούτου. + + Αφ' ού δε τα γαλλικά στρατεύματα ηλευθέρωσαν την Πελοπόννησον, + επρότεινεν η Γαλλία εις εξασφάλισιν αυτής από πάσης έξωθεν + εχθρικής προσβολής να ενεργηθή έν των τριών· ή η Πύλη να + κηρύξη ανακωχήν, ή αι Δυνάμεις να παραλάβωσι την Πελοπόννησον + υπό την προσωρινήν εγγύησίν των, ή η Πελοπόννησος να τεθή εις + ασφαλή θέσιν διά της πέραν του ισθμού εκστρατείας των Γάλλων + προς έξωσιν των εν Αττική και Ευβοία Τούρκων, ως μη + ασφαλιζομένη, αν δεν είχε προπύργια· και την μεν υπερίσθμιον + εκστρατείαν απεδοκίμασε το αγγλικόν υπουργείον υπό διαφόρους + λόγους, και επρότεινεν εξ εναντίας να διαταχθή η ελληνική + κυβέρνησις να φέρη εντός του ισθμού τα εκτός στρατεύματά της· + εδέχθη δε να τεθώσιν η Πελοπόννησος, αι παρακείμεναι νήσοι και + αι Κυκλάδες υπό την προσωρινήν εγγύησιν της συμμαχίας άνευ + ουδεμιάς βλάβης της μετά ταύτα διαγραφησομένης οροθεσίας. + Πολλού δε λόγου περί των ζητημάτων τούτων γενομένου παρά τοις + συμμάχοις, ενεκρίθη επί τέλους παρά πάντων η τελευταία αύτη + γνώμη, και συνετάχθη και πρωτόκολλον την 4 νοεμβρίου, δι' ού + ανεκαλείτο και ο γαλλικός στρατός, μη εμποδιζομένης της + Γαλλίας ν' αφήση εν Πελοποννήσω μέρος αυτού προς καιρόν, αν το + ενέκρινεν, ως δείγμα και ενίσχυσιν της εγγυήσεως. Ανηγγέλθη δε + εγγράφως τη Πύλη η περί ης ο λόγος εγγύησις διά του παρ' αυτή + πρέσβεως των Κάτω-Χωρών, δι' ού ενηργείτο η των τριών αυλών + και της Πύλης ανταπόκρισις μετά την από Κωνσταντινουπόλεως + αναχώρησιν των πρέσβεων. + + + + 1828-29 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΗ'. + + + + &Κυρίευσις του αμβρακικού κόλπου. — Πολεμικά συμβάντα εν + Κρήτη. — Αδράνεια των υπό τον Υψηλάντην στρατευμάτων. — + Ανάκτησις όλης σχεδόν της Ανατολικής Ελλάδος. — Κυρίευσις + Βονίτσης. — Πανώλης εν Καλαβρύτοις.& + + ΚΑΘ' ον δε καιρόν διέβη εις Μύτικα ο κυβερνήτης, όπου έλαβεν + ακριβή γνώσιν των εκεί πραγμάτων, εσχεδιάσθη η κυρίευσις του + αμβρακικού κόλπου. Το Μεσολόγγι επολιορκείτο διά θαλάσσης, αφ' + ού ο Άστιγξ ανήγειρεν επί του Βασιλαδίου την πεσούσαν + ελληνικήν σημαίαν, και δεν ελάμβανεν η φρουρά του τροφάς + εκείθεν· αλλ' ο αμβρακικός κόλπος και το Μακρυνόρος ήσαν + υπεξούσια των Τούρκων, και διαμετεκομίζοντο τροφαί και παντός + είδους αναγκαία εις Μεσολόγγι και ευκόλως και αφθόνως. Οι + Βαλτινοί, οι φαινόμενοι προσκυνημένοι, ήσαν έτοιμοι να + κλείσωσι τα στενά του Μακρυνόρους, αν έβλεπαν ελληνικήν + δύναμιν εν τω κόλπω· η κατάληψις λοιπόν αυτού εφαίνετο η βάσις + των μελετωμένων πολεμικών εργασιών κατ' εκείνο το μέρος, και + τούτου χάριν επανελθών ο κυβερνήτης εις Πόρον, ησχολήθη εις + συγκρότησιν και αποστολήν κατά τον κόλπον εκείνον στολίσκου + και διώρισεν αρχηγόν αυτού τον Πασάνον. + + Εμφανισθέντος δε του στολίσκου κατά τον Μύτικα, εκινήθη όλον + το στράτευμα, και επί σκοπώ να συμπράξη κατά της Πρεβέζης + κατέλαβε το παρά το Άκτιον (Πούνταν) Χελογύβαρον. +Σεπτέμβριος Την δε 11 σεπτεμβρίου έφθασεν ο στολίσκος πλησίον του + αμβρακικού κόλπου, και ο Πασάνος ανέβη εις την Καρτερίαν. Το + ατμόπλουν τούτο, ως και η Επιχείρησις, και το μονοκάταρτον η + Μέδουσα σφοδρώς εκανονοβόλουν το φρούριον του Παντοκράτορος, + και υπό την κανονοβολήν αυτών τα πλοιάρια επροχώρουν^ αλλά και + ο άνεμος δεν ήτο δεξιός και η ρύμη σφοδρά· όθεν ο είσπλους + ανεβλήθη εις την αύριον. Εκινήθησαν την αύριον ως και την + προτεραίαν και επροχώρησαν πάλιν προς το στόμα· αλλ’, επειδή ο + άνεμος ήτον απόγαιος, ηναγκάσθησαν να εγκαρτερήσωσι πολλάς + ώρας υπό την πυροβολήν της Πρεβέζης. Προς δε την μεσημβρίαν + έπνευσε βοηθός άνεμος· εζήτησαν τότε οι ναύται να εισπλεύσωσιν + υπό την οδηγίαν του επί της Καρτερίας αρχηγού· αλλ' ο αρχηγός, + προφασιζόμενος ασθένειαν, απεποιήθη να τους οδηγήση + αυτοπροσώπως. Συνηθισμένοι οι Έλληνες να βλέπωσι πάντοτε + πρωταγωνιστήν τον αρχηγόν, και βλέποντες τον Πασάνον + υπεκφεύγοντα τον κίνδυνον επαλινδρόμησαν την νύκτα της 13 εις + Μύτικα. + + Εν ώ δε αι ναυτικαί εργασίαι oλοτελώς απέτυχαν, αι της ξηράς + ευτύχησαν παρά πάσαν προσδοκίαν. Η δεξιά πτέρυξ του + στρατεύματος, η υπό τον φιλέλληνα Δενσέλον (α), κατέλαβε το + Λουτράκι, εκυρίευσε μίαν αλιάδα, και δι' αυτής εκυριεύθησαν έξ + πλοιάρια τουρκικά και εφωπλίσθησαν. Μετακομισθέντων δε και 100 + ναυτών άλλοθεν, εκόπη η συγκοινωνία Πρεβέζης και Καρβασαρά. Οι + Τούρκοι, βλέποντες τα γεγονότα, εφώπλισαν έν δικάταρτον και + μίαν κανονοφόρον. Εν τούτοις, βλέποντες οι επανελθόντες εις + Μύτικα άπρακτοι ναύται το κατόρθωμα των ελληνικών + στρατευμάτων, εμβάντες εις τέσσαρα ένοπλα πλοιάρια υπό την + οδηγίαν του Ανδρέα Κωφού, του Ανδρέα Τενεκέ, του Ανάσταση + Παρασκευά και του Κωνσταντίνου Θεοφίλου, ωρκίσθησαν να + εισπλεύσωσιν άνευ του αρχηγού, και τω όντι 4 ώραν μετά την + μεσημβρίαν της 21 εισέπλευσαν υπό σφοδρότατον πυροβολισμόν της + Πρεβέζης και του Ακτίου εις έκστασιν των παρευρεθέντων + θεωρούντων το στόμα του κόλπου αδιάβατον εξ αιτίας των εις + υπεράσπισιν αυτού κανονοστασίων και της στενότητός του, διότι + βολή τουφεκίου αφικνείται από του ενός εις το άλλο χείλος. + Εισελθόντα δε τα ελληνικά πλοιάρια εκυρίευσαν 40 των υπό + σημαίαν τουρκικήν ευρεθέντων εν τω κόλπω και εβύθισαν + κανονοβολούντα την κανονοφόρον· ηνάγκασαν δε το δικάταρτον να + διασωθή εις Σαλαχώραν. Είς μόνος εφονεύθη επί του είσπλου, ο + Κωφός, τρεις δε επληγώθησαν, εν οίς και ο Τενεκές· τόσον δε + ηρίστευσαν τα πληρώματα των τεσσάρων ενόπλων πλοιαρίων, ώστε ο + αρχιστράτηγος έγραφεν, ότι ουδέποτε άνθρωποι εφάνησαν + αξιότεροι της ευγνωμοσύνης της πατρίδος των. Εν τούτοις η + ανέλπιστος ανανδρία του Πισινού και η ασύνετος διαγωγή του + προς την ιόνιον κυβέρνησιν ηνάγκασαν τον κυβερνήτην ν' + αντικαταστήση τον Αντώνην Κριεζήν, άνδρα γενναίον και συνετόν. + + Τα δε εν τω κόλπω ελληνικά πλοιάρια, καταστρέψαντα την εν αυτώ + εχθρικήν δύναμιν εξέπλευσαν· αλλ' εισέπλευσαν εκ νέου περί τα + τέλη νοεμβρίου αβλαβώς, επικρατούσης αντιπνοίας και υπό βαρύν + κανονοβολισμόν των φρουρίων, και ενδιέμειναν. Και ταύτα μεν τα + κατά την Δυτικήν Ελλάδα τω καιρώ εκείνω. + + Η δε άφιξις του Ρεϊνέκου εις Κρήτην αναζωογόνησε τον αγώνα. Οι + Κρήτες, συγκεντρωθέντες περί τα τέλη του Ιουλίου εις + Πρόσνερον, ως τρισχίλιοι, εξεστράτευσαν· και οι μεν κατέλαβαν + την θέσιν του Διγενή, οι δε την του Αλιγάνου, +Αύγουστος οι δε προσέβαλαν την 1 αυγούστου τους εν Μάλαξα Τούρκους και + τους απέκλεισαν εντός τριών οικιών. Συνενωθέντες δε και οι + καταλαβόντες τας δύο ανωτέρω θέσεις, απέκρουσαν κατά το + Νερόκουρον ευτυχώς τους υπό τον Μουσταφά εξελθόντας των Χανιών + προς βοήθειαν των εν Μάλαξα, και τους ηνάγκασαν να καταφύγωσιν + εις το φρούριον κακώς έχοντας, καταδιώκοντές τους μέχρι βολής + κανονίου· πολλοί εχθροί εφονεύθησαν και επληγώθησαν κατά την + συμπλοκήν ταύτην· εφονεύθη και ο κεχαγιάς του πασά, + εφονεύθησαν και 10 Έλληνες και επληγώθησαν 20. Οι Έλληνες + έπραξαν εν τη περιστάσει ταύτη έργον αξιοσημείωτον ως + ασύνηθες. 30 Τούρκοι, αποκοπέντες των άλλων, πολιορκηθέντες εν + Νεροκούρω και παραδοθέντες, εστάλησαν αβλαβείς εις Χανιά· + πολλά δε και πολυειδή λάφυρα έπεσαν εις χείρας των νικητών. + Μετά την μάχην ταύτην το ελληνικόν στράτευμα επάτησεν ακωλύτως + τον Αποκόρωνα και ηνάγκασε τους εκεί εχθρούς να καταφύγωσιν + εις Σούδαν. Μετά δε την κατά το Νερόκουρον ήτταν εστάλησαν + τουρκικά στρατεύματα εις Λάκκους, αλλ' απέτυχαν. Εν τούτοις οι + Έλληνες ενεδρεύοντες πολλαχού εφόνευσαν την 13 κατά την + Μεσαράν τον επ' ανδρία και ωμότητι γνωστόν Αγριολίδην, αρχηγόν + των τουρκικών όπλων του Μεγάλου Κάστρου, και τον απεκεφάλισαν. + Τον φόνον τούτον μαθόντες οι εν τω φρουρίω, και ιδόντες το + πτώμα ενώπιον αυτών ακέφαλον εφρύαξαν, και κλείσαντες τας + πύλας έπεσαν ξιφήρεις επί τους δυστυχείς Χριστιανούς, τους μεν + σφάζοντες τους δε ρίπτοντες εις την θάλασσαν, εις τα πηγάδια, + και εις τους αποπάτους· ούτε κοράσια ούτε βρέφη ελυπήθησαν· + 750 πτώματα ελογίσθησαν μόνον τα εν ταις πλατείαις και αγυιαίς + της πόλεως, και εκ των ανδρών μόνος σχεδόν ο μητροπολίτης + διεσώθη καταφυγών εις το παλάτιον του πασά· δεν εξιλεώθησαν δε + θύοντες τους εν τω φρουρίω Χριστιανούς, αλλ' ώρμησαν και εις + τα πέριξ σφάζοντες και εκεί ανηλεώς τους μη πταίσαντας. + Εμιμήθησαν και οι Ρεθύμνιοι τους Καστρινούς, και εξελθόντες + την 19 διά νυκτός έπεσαν τα εξημερώματα είς τινα χωρία και + έσφαξαν υπέρ τους 60 Χριστιανούς, εν οίς και τον ιερέα ενός + των χωρίων λειτουργούντα. Η είδησις αύτη μετέβαλε την προς + τους πάσχοντας Κρήτας δυσμενή διάθεσιν των εν Πόρω τότε + διατριβόντων πρέσβεων επί το ευνοϊκώτερον, και έκτοτε ηυξήθη ο + αριθμός των επί της νήσου οπλοφόρων Ελλήνων. + + Εκείναις ταις ημέραις έπλεεν υπό το ακρωτήριον της παλαιάς + Σούδας η λέμβος του ελληνικού πλοίου, Ηρακλέους, καταδιώκουσα + εχθρικόν πλοιάριον. Τούρκοι τινες ενεδρεύοντες ετουφέκισαν + αίφνης τους εν αυτή, εφόνευσαν δύο, και επλήγωσαν πέντε. + + Μεσούντος δε του οκτωβρίου, έφθασεν εις Χανιά ο διαδεχθείς τον + Κοδριγκτώνα, ανακληθέντα, Μαλκώλμης, και επρόβαλεν εν ονόματι + της συμμαχίας ανακωχήν. Οι Έλληνες την εδέχθησαν, αλλ' ο + Μουσταφάς την απέρριψεν. + + Αναχωρήσας ο Μαλκώλμης, άφησε τοποτηρητήν του τον πλοίαρχον + Μαιτλάνδον, και επί τη επανειλημμένη προτροπή αυτού εδέχθη ο + Μουσταφάς την ανακωχήν· αλλά οι φόνοι, αι λεηλασίαι και αι + καταστροφαί δεν έπαυσαν. + + Ολίγαι παρήλθαν ημέραι αφ' ού απεστάλησαν τα εν Τροιζήνι + στρατεύματα εις Μέγαρα και επληθύνθησαν εις οκτακισχιλίους, + όλους Στερεοελλαδίτας· αλλά παρά πάσαν προσδοκίαν διέμειναν + αργά επτά μήνας· αργά τα ηύραν ότ' έφθασαν και οι πρέσβεις εις + Πόρον· χειρ αόρατος εφαίνετο αναχαιτίζουσα αυτά, και το κοινόν + εγόγγυζε δικαίως. Μόλις αι υπό τον Κίτσον Τσαβέλλαν και + Γιαννάκην Στράτον χιλιαρχίαι και η υπό τον Νικολόν Τσαβέλλαν + πεντακοσιαρχία απεσπάσθησαν την 11 του γενικού στρατοπέδου και + εστράτευσαν κατά τας επαρχίας Λοιδωρικίου και Μαλανδρίνου εις + εμπόδιον εισαγωγής τροφών εις Ναύπακτον. + + Αποβάντες ούτοι εις το παράλιον της Σεργούλας πλησίον των + Τριζωνίων, εκυρίευσαν τας επαρχίας Λοιδωρικίου και + Μαλανδρίνου, εξελάσαντες τους εν αυταίς κατέχοντας θέσεις + εχθρούς. Η είδησις αύτη κατετάραξε τον Αχμέτ-Πρέβισταν, όστις + τεταγμένος ως εκτελεστική δύναμις της επαρχίας Κραββάρων, + έσπευσε ν' αρπάση όσα ηύρε γεννήματα και τρόφιμα και να + κλεισθή εν Λομποτινά, χωρίω της αυτής επαρχίας· εμελέτησε δε + να συλλάβη και προκρίτους άλλων τινών χωρίων· αλλ' ούτοι + επρόφθασαν και επεκαλέσθησαν εν καιρώ την βοήθειαν των + εκστρατευσάντων ομογενών, οίτινες και αυτούς κινδυνεύοντας + ελύτρωσαν, και την Λομποτινάν επολιόρκησαν. Γνωσθείσης δε της + πολιορκίας, 250 των εν Ναύπακτω εξεστράτευσαν εις βοήθειαν + αλλ' ο Γιάννης Φαρμάκης, καταλαβών την θέσιν του Σκοπού, + εματαίωσε το σχέδιον. Εν τούτοις ήλθαν άγγελοι λέγοντες τοις + πολιορκηταίς, ότι οι εν Πατρατσικίω υπάρχοντο υπό τον + Οσμάμπασαν και τον Ασλάμπεην· τότε οι μεν των πολιορκητών, ων + ο αριθμός ηυξήθη, αφέντες την πολιορκίαν κατέλαβαν τας + εμπροσθινάς θέσεις προς την Αλογόβρυσιν επί των ορίων του + Λοιδωρικίου και του Πατρατσικίου, οι δε ετοποθετήθησαν κατά + την Οξιάν προς αντίστασιν. +Οκτώβριος Εν τοσούτω οι εν Λομποτινά εχθροί, εμψυχωθέντες υπό των + κινημάτων τούτων, εισώρμησαν την 14 και 16 Οκτωβρίου επί τους + πολιορκούντας και κατέχοντας το Μυρμηγκάκι και επολέμησαν· + αλλ' επανήλθαν εις Λομποτινάν κακήν κακώς, αφήσαντες κατά τας + δύο ταύτας μάχας επί του πεδίου της μάχης 50 νεκρούς, εν οίς + και τον ανιψιόν του Πρώτιστα. Κατησχύνθη συγχρόνως και ο + φρούραρχος των Σαλώνων Μεχμέτ-Δεβόλης, εκστρατεύσας κατά των + περί τον Πανομάραν και τον Μαστραπάν έξωθεν του Αντιρρίου + διαμενόντων. Οι δε υπό τον Οσμάμπασαν, τον Ασλάμπεην και + άλλους αρχηγούς εστρατοπέδευσαν εν πρώτοις έξωθεν του + Γαρδικίου δύο ώρας μακράν των ημετέρων, ελογίζοντο δε 1500 και + επροχώρησαν αυθημερόν προς την Οξιάν μίαν ώραν μόνον μακράν + του ενδιαμένοντος ελληνικού στρατοπέδου. Οι Έλληνες εφώρμησαν, + και κατ' αρχάς μεν τους ηνάγκασαν να εγκαταλείψωσι τους + προμαχώνας των και ν' αποχωρήσωσιν εις την επάνω ράχιν· αλλά, + σφοδράς μάχης επί της θέσεως εκείνης γενομένης, απεκρούσθησαν· + εσπέρας δε επελθούσης, οι Τούρκοι επανήλθαν εις Γαρδίκι και + εις του Βλαχιώτη το μνήμα. Εν τοσούτω, βλέποντες οι εν + Λομποτινά, ότι εις μάτην ανέμεναν έξωθεν βοήθειαν, απεφάσισαν + να διασωθώσιν εις Ναύπακτον φεύγοντες, και την 22 όρθρου + βαθέος εξήλθαν, εν ώ έβρεχε ραγδαίως. Βραδέως εγνώρισαν οι + Έλληνες την φυγήν των, έτρεξαν κατόπιν των, εφόνευσαν 100, και + εζώγρησαν πλειοτέρους, εν οίς και τον Αχμέτ-Πρέβισταν, επήραν + δε και πλούσια λάφυρα. Οι δε λοιποί, ως 150, εν οίς και ο + Καφτάναγας, διεσώθησαν εις Ναύπακτον. + + Μαθόντες δε την των εν Λομποτινά φυγήν οι περί τον Οσμάμπασαν + και τον Ασλάμπεην επανήλθαν και αυτοί εις Πατρατσίκι + καταδιωκόμενοι. + + Την δε 24 εκινήθη το γενικόν στρατόπεδον της Ανατολικής + Ελλάδος υπό τον Υψηλάντην. + + Φθάσασα η προφυλακή του εις Χώστια παρά τους πρόποδας του + Ελικώνος, απήντησε 200 εχθρούς, οίτινες προσβληθέντες + κατέφυγαν εις το μοναστήριον του Δομπού· αλλ' εκεί τους + απέκλεισεν η προφυλακή, έκοψε το νερόν, και τους εβίασε να + παραδοθώσι την 31 υπό συνθήκην, παραδόσαντας τα όπλα και τας + σημαίας. Οι όροι δε της συνθήκης όχι μόνον ακριβώς ετηρήθησαν, + αλλά και υπέρβασις αυτών επ' ωφελεία των παραδοθέντων έγεινεν + (β). + + Καθ' ήν δε ημέραν παρεδόθη το μοναστήριον του Δομπού, + εκυριεύθη και η Αράχωβα, φυγούσης της τουρκικής φρουράς. Οι + Έλληνες εκυρίευσαν εξ εφόδου και την οχυράν θέσιν του + Στεβενίκου, όπου εστάθμευαν 110 Τούρκοι και 30 Χριστιανοί υπό + τινα Γιάννην Ζεληνιώτην και 45 μεν των φρουρούντων εθανάτωσαν, + διαρκούσης της μάχης, τους δε λοιπούς αιχμαλώτισαν και + απέστειλαν αβλαβείς εις Λεβαδείαν· είς των νικητών εφονεύθη + και δύο επληγώθησαν. + + Εκτός δε του επικρατούντος ρωσσικού πολέμου απασχολούντος όλην + την προσοχήν και όλας τας δυνάμεις της Πύλης, συνέβησαν κατ' + εκείνας τας ημέρας και αλληλομαχίαι βαρείαι του Κιουταχή καί + τινων σημαντικών Αλβανών, αίτινες έφεραν τους εν Ελλάδι + ομοφύλους των εις τελείαν απελπισίαν. + + Εσκόπευεν ο Κιουταχής προ καιρού κατά διαταγήν της Πύλης να + καταστρέψη τινάς των ισχυροτέρων Αλβανών ως αντιπράττοντας εις + τους υπέρ της στρατιωτικής μεταρρυθμίσεως σκοπούς της, και + ονομαστί τον Σελιχτάρ-Πόδαν, τον Εσήμπεην, τον Αβδουλάμπεην + και τον Ισμαήλμπεην, και επί σκοπώ τούτω τους εκάλεσεν εις + Ιωάννινα. Ούτοι υποπτεύσαντες συνήλθαν εις Μπεράτι, όθεν + έστειλαν προς τον πασάν τον Ισμαήλμπεην, όστις εφονεύθη, εν ώ + ανέβαινε την κλίμακα του παλατίου. Φοβηθέντες οι ισχυροί της + Αλβανίας περί της ζωής των παρημέλουν έκτοτε τα συμφέροντα του + κράτους· απηλπίσθησαν και οι κατά την Ανατολικήν Ελλάδα + διεσπαρμένοι ομογενείς των, και οι πλείστοι αυτών βλέποντες, + ότι οι Έλληνες εφάνησαν εσχάτως πιστοί φύλακες των συνθηκών + και ευμενείς προς τους παραδοθέντας, απεφάσισαν ν' + αναχωρήσωσιν αμαχητί και ένσπονδοι εις τα ίδια. Και πρώτοι μεν + οι κατέχοντες το Δίστομον, τα Ζεμενόν και το μοναστήριον του + Οσίου Λουκά ανεχώρησαν ανεπηρέαστοι, αφήσαντες υπό την + κυριότητα των Ελλήνων δύο κανόνια καί τινα πολεμεφόδια· + ανεχώρησαν δε μετά ταύτα και οι κατέχοντες την Λεβαδείαν, το + παράλιον των Σαλώνων και την Σκρηπούν· κατόπιν ανεχώρησαν και + οι κατέχοντες την επαρχίαν του Ταλαντίου· εγκατέλειψαν οι + εχθροί και το φρούριον της Βοδωνίτσης και το Τουρκοχώρι· + απεδιώχθησαν και εκ της Τοπόλιας, όπου αντιστάσεως γενομένης + εσκοτώθησαν 20 και ηχμαλωτίσθησαν πέντε· 60 δε των εκεί + εκλείσθησαν εντός τινος προμαχώνος επί της κορυφής του χωρίου, + αλλά και ο προμαχών εκυριεύθη εξ εφόδου, και 10 των εν αυτώ + εθανατώθησαν. Οι Έλληνες εξεστράτευσαν επί τους κατέχοντας τας + οχυράς θέσεις της Κακής Σκάλας και της Άμπλιανης. Οι εν τη + Κακή Σκάλα εκλείσθησαν έν τινι αποκρήμνω μέρει προς την + Κορακόβρυσιν ιδόντες τους Έλληνας επερχομένους· +Νοέμβριος αλλά και εκεί εφορμήσαντες οι Έλληνες την 9 νοεμβρίου + εφόνευσαν υπέρ τους 40, και εζώγρησαν 15, εν οίς και τον + αρχηγόν αυτών Ορχανήν Κιαφιξίσην· άλλοι τόσοι απωλέσθησαν + Έλληνες εν τη μάχη ταύτη· οι δε κατά την Άμπλιανην εχθροί + διεσώθησαν εις Σάλωνα ένσπονδοι. Απελπισμένη και πολιορκημένη + η φρουρά της πόλεως εκείνης εσυνθηκολόγησε και αύτη μετ' + ολίγον διά του αρχηγού της Μεχμέτ-Δεβόλη, και την 17 παρέδωκε + το φρούριον και ανεχώρησεν εις τα ίδια ανενόχλητος. Ευρέθησαν + δ' εν τω φρουρίω 8 κανόνια και ικανά πολεμεφόδια και τρόφιμα. + Μετά την παράδοσιν του φρουρίου τούτου εκενώθησαν όλαι αι + άλλαι θέσεις της Ανατολικής Ελλάδος μέχρι Ζητουνίου εκτός των + Θηβών και της Αττικής· μαθόντες και οι εν Καρπενησίω εχθροί τα + γενόμενα έφυγαν και αυτοί την 23. + + Εις εμψύχωσιν δε του δειλιάσαντος οθωμανικού στρατού, και εις + διατήρησιν τουλάχιστον θέσεών τινων επί της Ανατολικής + Ελλάδος, ο εν Ζητουνίω διατρίβων Μαχμούτπασας εισέβαλε μετ' + ολίγον, μηδενός εναντιουμένου, εις Λεβαδείαν· και επί σκοπώ να + εμπνεύση φόβον εμελέτησε να πέση αιφνιδίως επί τινας Έλληνας + μεμονωμένους εν Μαρτίνω. Συννοηθείς δε και μετά του Καρυστίου + Ομέρπασα, αυτός μεν εκίνησε διά της Σκρηπούς, ο δε διά των + Θηβών· αλλά μη φθάσαντος τούτου εν καιρώ διά τον επικρατούντα + δριμύν χειμώνα, επέπεσε μόνος την 20 Ιανουαρίου, και + αποκρουσθείς υπό των Ελλήνων μαχομένων εντός οχυρωμάτων έφυγεν + αισχρώς και ατάκτως. Ικανοί Τούρκοι εφονεύθησαν και τρεις + σημαίαι έπεσαν εις χείρας των Ελλήνων. Μετά δε την ήτταν + απελπισθείς ο Μαχμούτπασας παρέλαβεν όλους τους υπ' αυτόν, και + διαβάς τας Θερμοπύλας επανέκαμψεν εις Ζητούνι την 10 + φεβρουαρίου. + + Πολλάκις επί της παρελθούσης περιόδου του αγώνος είδαμεν εν + αγανακτήσει τους Έλληνας παρασπόνδως προς τους παραδιδομένους + εχθρούς πολιτευομένους· αλλά τους βλέπομεν ήδη αγαλλόμενοι + αξιεπαίνως εκπληρούντας τα εις τους υποσπόνδους οφειλόμενα. Οι + άνθρωποι ήσαν οι αυτοί, αλλ' οι καιροί διέφεραν. + + Εν ώ δε ευδοκίμουν αι κατά ξηράν εκστρατείαι των Ελλήνων, + ευδοκίμουν καί τινα κατά θάλασσαν κινήματά των. +Δεκέμβριος Την 23 δεκεμβρίου εκυρίευσεν η Καρτερία κατά την Στυλίδα + τουρκικήν γολέτταν 10 κανονίων, και την αυτήν ημέραν συνέλαβεν + ελληνική τις κανονοφόρος εν τω ευβοϊκώ κόλπω 3 τουρκικά + εμπορικά πλοιάρια· ελληνική δε μοίρα υπό τον Σαχίνη απεβίβασε + μετά τινας εβδομάδας 400 στρατιώτας εις Λιθάδαν προς άλωσιν + του εκεί τουρκικού οχυρώματος. Προσέβαλαν οι αποβάντες το + οχύρωμα, συναπέβησαν επιβοηθοί και οι εν τοις πλοίοις και το + εκυρίευσαν διά συνθήκης· 40 Τούρκοι εφονεύθησαν και 23 + επληγώθησαν· εφονεύθησαν και 9 Έλληνες, και επληγώθησαν 16· + ανετράπη δε και το οχύρωμα υπό των Ελλήνων την επαύριον της + παραδόσεώς του, αποπεμφθέν ασφαλώς των Τούρκων την προτεραίαν + εις τα ίδια. + + Μετά δε την κυρίευσιν του αμβρακικού κόλπου εμποδίσθη η + συνήθης μετακόμισις των τροφών από Πρεβέζης εις Βόνιτσαν, και + την 15 οι υπό τον αρχιστράτηγον, συμπράττοντος του στολίσκου, + εκινήθησαν εις άλωσιν της Βονίτσης. + + Κινδυνώδες ήτο το κίνημα, διότι άνωθεν της πόλεως κείται + φρούριον, αλλ' ευδοκίμησε· και οι μεν Έλληνες εκυρίευσαν εξ + εφόδου την πόλιν, εν ή ευρέθησαν πάμπολλοι Χριστιανοί + αιχμάλωτοι, οι δε εν αυτή Τούρκοι κατέφυγαν εις το φρούριον, + όπου εκλείσθησαν και απεκλείσθησαν· την δε 5 μαρτίου εξήλθαν + ένσπονδοι και μετεκομίσθησαν ασφαλώς εις Πρέβεζαν, φέροντες τα + όπλα και τας αποσκευάς των. Διαρκούντος δε του αποκλεισμού του + φρουρίου, ηνδραγάθησαν εκ νέου οι εν τω κόλπω εκείνω ναύται + Έλληνες, ναυμαχήσαντες και αφανίσαντες τα πλείστα των εν αυτώ + απομεινάντων εχθρικών πλοίων. Κατά δε την ναυμαχίαν ταύτην + εσκοτώθη και ο προ μικρού πληγωθείς Τενεκές. Οι Έλληνες + κατέλαβαν την 13 απριλίου το Μακρυνόρος και τον Καρβασαράν. + + Μεσούντος δε του απριλίου ανεφάνη πανώλης κατά το Βραχνί, + χωρίον της επαρχίας Καλαβρύτων, και μετ' ολίγον και εν αυτή τη + πρωτευούση της επαρχίας· αλλά τα κατά την Αχαΐαν γαλλικά + στρατεύματα απέσβεσαν εντός ολίγου την αναφανείσαν ταύτην + φλόγα. + + + + 1828-29 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΘ'. + + + + &Διάθεσις των εν Πόρω πρέσβεων προς τον κυβερνήτην — + Διαπραγματεύσεις εις εφαρμογήν της συνθήκης. — Διαγωγή της + Πύλης και γνώμη των αυλών περί των εν Πόρω εργασιών των + πρέσβεων. — Εγκατάστασις τακτικών δικαστηρίων. — Συγκάλεσις + εθνικής συνελεύσεως.& + + Η ΔΙΑΘΕΣΙΣ των εν Πόρω συνελθόντων πρέσβεων προς τον + κυβερνήτην εκατόπτριζε την των αυλών. Ο της Ρωσσίας τον + υπεστήριζεν όλαις δυνάμεσιν· ο της Γαλλίας μετρίως, ο δε της + Αγγλίας ουδαμώς. Είδαμεν, ότι τα πλοία των τριών Δυνάμεων + εχαιρέτων την σημαίαν της Ελλάδος· αλλ' επί της εν Πόρω + συνεντεύξεως των πρέσβεων και του κυβερνήτου δεν την + εχαιρέτησαν, αντιτείναντος του πρέσβεως της Αγγλίας. + Παρεπονέθη ο κυβερνήτης διά το δυσμενές τούτο δείγμα, αλλά δεν + ικανοποιήθη. Την τοιαύτην δυσμένειαν της Αγγλίας προϊδών ο + κυβερνήτης είχε προτείνει να συνέλθωσιν οι πρέσβεις εις + Σπέτσας και όχι εις Πόρον προς αποφυγήν πάσης συνεντεύξεως του + πρέσβεως της Αγγλίας και των εν Αιγίνη αντιπολιτευομένων, αλλά + δεν εισηκούσθη. + + Η έλευσις δε των πρέσβεων εις Ελλάδα και ο σκοπός, δι' όν + ήλθαν, ήσαν ικανά αίτια να ερεθίσωσι τα πνεύματα των Ελλήνων, + και κυρίως των εν Αιγίνη προκρίτων ηρεθισμένων ήδη κατά του + κυβερνήτου, και οι έχοντες έργον τας ταραχάς έδραξαν ως + αρμοδίαν την περίστασιν ταύτην εις λύσιν παντός δεσμού του + πανελληνίου και του κυβερνήτου, και δεν έπαυαν γράφοντες τω + κυβερνήτη διατρίβοντι εν Πόρω κατά των άλλοτε εν τοις + πράγμασιν ή των εχόντων σημασίαν εντός της Ελλάδος. Κατ' + εκείνον τον καιρόν αι ευνοούμενοι του κυβερνήτου διέσπειραν, + ότι οι εν Αιγίνη πρόκριτοι Πελοποννήσιοι συνελθόντες έγραψαν + μυστικώς τω πρέσβει της Αγγλίας, ότι η Πελοπόννησος και αι + νήσοι του Αιγαίου εξήρκουν εις σύστασιν ελληνικής επικρατείας. + Τούτο μαθόντες οι Στερεοελλαδίται, οι έχοντες πάντοτε φόβους + περί της μελλούσης τύχης της γεννησαμένης αυτούς γης, και + πιστεύοντες ότι οι κοινοποιήσαντες ταύτα δεν εψεύδοντο εξ + αιτίας της στενής αυτών σχέσεως προς τον κυβερνήτην, + εταράχθησαν ταραχήν μεγάλην. Τοιούτος λόγος εν τοιαύτη κρισίμω + ώρα εδύνατο να προξενήση δεινάς αλληλομαχίας. Ακούσαντες οι + πρόκριτοι της Πελοποννήσου την συκοφαντίαν ταύτην, και + μαθόντες πόθεν προήλθε, την απέδωκαν εις τον κυβερνήτην, και + τον εθεώρησαν έκτοτε φανερόν καταδιώκτην. Κατά των προκρίτων + τούτων ερρίφθη και άλλη συκοφαντία έτι μάλλον βδελυρά· ότι + συνώμοσαν να φαρμακεύσωσι τον κυβερνήτην. Ο λόγος ούτος + διεφημίσθη και εκτός της Ελλάδος, και εκωδωνίσθη και διά τινων + εφημερίδων. Ταύτα έχοντες υπ' όψιν οι πρόκριτοι την κρίσιμον + εκείνην ώραν, ηγανάκτουν αναπολούντες τα παρελθόντα εξ αυτής + της αφίξεως του κυβερνήτου φανέντος ότι σκοπόν έβαλεν έκτοτε + να καταστρέψη την εν ταις επαρχίαις επιρροήν των· απέστειλε δε + κατ' εκείνας τας ημέρας και οδηγίας προς τους εκτάκτους + επιτρόπους ως προς τον σκοπόν τούτον, ας ανέγνωσε το + πανελλήνιον κατά ρητήν παραγγελίαν του επί πλήρους + συνεδριάσεως. + + Αλλ' όσον οι πρόκριτοι εδυσπίστουν προς τον κυβερνήτην + βλέποντες φανερά τον σκοπόν αυτού τείνοντα εις όλεθρόν των, + τόσον εδυσπίστει και ούτος προς εκείνους, διότι τω έλεγον και + τω έγραφαν πανταχόθεν, ότι εκίνουν κατ' αυτού τον λαόν, και + ότι εμελέτων ανατροπήν των καθεστώτων. + + Αφιχθέντες δε οι πρέσβεις εις Πόρον εκοινοποίησαν προς τον + κυβερνήτην 28 ερωτήματα, ζητούντες να μάθωσι διά της λύσεως + αυτών τον πληθυσμόν των εγκατοίκων της Ελλάδος Μουσουλμάνων + και Ελλήνων, το ποσόν και την αναλογίαν της ακινήτου + περιουσίας αυτών, ποία μέρη της ελληνικής γης απεστάτησαν, + πόσοι και ποίου είδους οι προς την Πύλην τακτικοί και έκτακτοι + φόροι, οποίαι αι επί τουρκοκρατίας Αρχαί εν Ελλάδι, οποία η + συμμέθεξις των Ελλήνων εις τα της διοικήσεώς των, και πώς + εκυβερνώντο εξ αρχής της επαναστάσεως μέχρι τούδε. + + Λαβών ο κυβερνήτης τα ερωτήματα ταύτα μετέβη εις Αίγιναν και + εκάλεσε το πανελλήνιον προς λύσιν αυτών. Εις ταχυτέραν δε και + ακριβεστέραν εκπλήρωσιν του σκοπουμένου το πανελλήνιον, + διαιρεθέν εις επιτροπάς, διήρεσε και τας εργασίας του υπό τον + όρον να σταλώσιν όλα τα έργα των επιτροπών προς τον κυβερνήτην + κατ' ευθείαν ασυζήτητα, και αφ' ού συναρμολογηθώσι παρ' αυτού, + να τεθή το όλον υπό την συζήτησιν του πανελληνίου· αλλ' ο + κυβερνήτης, συντάξας επί των αναφορών των διαφόρων επιτροπών + γενικήν έκθεσιν, την έστειλε προς τους πρέσβεις μη ζητήσας την + γνώμην του πανελληνίου και προφασισθείς το κατεπείγον του + καιρού. Το πανελλήνιον, μήτε σεβόμενον πλέον μήτε + εμπιστευόμενον τον αρχηγόν του κράτους, και λαβόν εντεύθεν + αφορμήν κατεβόα. Εις παύσιν δε της καταβοής ο κυβερνήτης + ηναγκάσθη να στείλη προς αυτά αντίγραφον της εκθέσεώς του και + να προκαλέση γνωμοδότησιν. Συνέπεσε δε συγχρόνως και τα εξής + σφοδροτέρων διενέξεων αίτιον. + + Το 28ον ερώτημα των πρέσβεων απέβλεπε τον τρόπον καθ' όν + εκυβερνάτο η Ελλάς εξ αρχής της επαναστάσεως μέχρι της + ελεύσεως και μετά την έλευσιν του κυβερνήτου. Η έγκρισις ή η + κατάκρισις του παρελθόντος και του τωρινού πολιτικού + συστήματος απέκειτο εις τον τρόπον της λύσεως του ερωτήματος + τούτου. Διά τον λόγον τούτον ανεδέχθη μόνος ο κυβερνήτης να το + λύση, και το έλυσεν εις μομφήν του παρελθόντος και εις έπαινον + του ενεστώτος συστήματος. Αλλά κληθέν το πανελλήνιον να + γνωμοδοτήση περί όλων των ερωτημάτων, εν οίς και το 28ον, + απεδοκίμασε την λύσιν αυτού επισήμως· συνώδευσε δε την έκθεσίν + του προς τον κυβερνήτην και δι' εγγράφου δεικνύοντος πόσον + ολίγον τον επιστεύετο και τον ετίμα. Έλεγε δε το έγγραφον ότι + το πανελλήνιον, αφ' ού εθεώρησε την εις λύσιν του 28ου + ερωτήματος έκθεσιν του κυβερνήτου διακρινομένην εις δύο μέρη, + το από της αρχής της επαναστάσεως μέχρι της αφίξεως αυτού εις + την Ελλάδα, και το από της αφίξεώς του μέχρις εκείνης της + ημέρας, παρετήρησεν ότι το πρώτον μέρος κατ' άλλα ήτον + ελλιπές, και κατ' άλλα διέφερε της ιστορικής αληθείας, όθεν + ενόμισε χρέος του να καθυποβάλη άλλην ιστορικήν έκθεσιν ως + προς αυτό. Ως δε προς το δεύτερον μέρος περιστρεφόμενον εις + πράγματα διατρέξαντα μετά την άφιξιν του κυβερνήτου, επειδή + άπαξ εγράφη ως ενέκρινεν αυτός και επαρουσιάσθη προς τους + πρέσβεις, το πανελλήνιον έκρινεν ανάρμοστον να επιφέρη + τροπολογίαν τινά ή προσθαφαίρεσιν. + + Τοιαύτη ήτον η σχέσις του κυβερνήτου προς το πανελλήνιον, καθ' + όν καιρόν παρόντες οι αντιπρόσωποι των τριών Δυνάμεων και + αυτήκοοι των περί ων ο λόγος διενέξεων εσκέπτοντο περί των + όλων. Αντιφερόμενοι δε και αυτοί οι αντιπρόσωποι προς αλλήλους + εξ αιτίας της διαφωνίας των αυλών αυτών εσυμβιβάσθησαν επί + τέλους και εξέθεσαν γνώμην εκ συμφώνου, διότι εξουσίαν να + ορίσωσί τι δεν είχαν· κοινοποιήσαντες δ' επισήμως προς το + συμμαχικόν συμβούλιον την γνώμην ταύτην, την εκοινοποίησαν + ιδιαιτέρως και προς την ελληνικήν κυβέρνησιν. Τα εις συζήτησιν + δε ουσιώδη άρθρα της συνθήκης ήσαν, ως προείρηται, το περί + ορίων, το περί φόρου, το περί αποζημιώσεως της τουρκικής + ιδιοκτησίας, και το περί της εκλογής της τοπικής Αρχής της + Ελλάδος. + + Έξ οροθετικάς γραμμάς επί της ξηράς έλαβαν υπ' όψιν εν Πόρω οι + πληρεξούσιοι της συμμαχίας· την επί του ισθμού της + Πελοποννήσου· την μεταξύ Πάρνυθος και Κιθαιρώνος εμπεριέχουσαν + την Αττικήν και Μεγαρίδα και εις τον κορινθιακόν κόλπον + τελευτώσαν· την μεταξύ Θερμοπυλών και κορινθιακού κόλπου + εμπεριλαμβάνουσαν και τον Παρνασσόν· την μεταξύ Βώλου και + εκβολών του Αχελώου· την μεταξύ του ακρωτηρίου της Ζαγοράς και + του κόλπου της Άρτης· και την μεταξύ Ολύμπου και Πίνδου. Και + αι μεν πρώται τέσσαρες οροθεσίαι ήσαν του συμμαχικού + συμβουλίου, η δε πέμπτη και έκτη της ελληνικής κυβερνήσεως· + είχε δε διατάξει το συμβούλιον τους εν Πόρω πληρεξουσίους να + προσέξωσιν ώστε «η οροθετική γραμμή να ήναι ακριβώς + κεχαραγμένη, ευϋπεράσπιστος, περιλαμβάνουσα αληθώς + επαναστατήσαντα λαόν, και παρέχουσα διά της διαγραφής της όσον + το δυνατόν μικροτέρας αφορμάς διενέξεων εις τας μεθορίους + επαρχίας». + + Ούτε νους οξυδερκής, ούτε υγιής πολιτική, ούτε καλή θέλησις + ωδήγησαν τους συγκροτούντας το συμβούλιον εις τα περί + οροθεσίας της Ελλάδος. Αποκυήματα ωθισμού της παγκοσμίου + γνώμης και έργα πολιτικής ανάγκης ήσαν αι υπέρ των Ελλήνων + βουλαί των· διήρεσαν καθ' άς διεχάραξαν οροθεσίας την υπό την + δουλείαν αδιαίρετον ελληνικήν φυλήν, και ολίγους των Ελλήνων + προθέμενοι να ικανοποιήσωσι, και τούτου κατά την ομολογίαν + αυτών ως μ η-δ υ ν η θ ε ί σ η ς-τ η ς-Π ύ λ η ς-ν α-τ ο υ ς-α + ν α δ ο υ λ ώ σ η, παρέλιπαν τους πλείστους υπό τον ζυγόν· αν + γενναιότερον και οξυδερκεστέρον επολιτεύοντο, θα έλυεν η + ελληνική επανάστασις το μέγα ζήτημα της ανατολής εις σωτηρίαν + της αείποτε κινδυνευούσης ισορροπίας και ωφέλειαν της + αναξιοπαθούσης ανθρωπότητος. Και αυτά δε τα συμφέροντα της + οθωμανικής αυτοκρατορίας όστις έλαβεν υπ' όψιν, θα παρετήρησεν + εκ των υστέρων, ότι η παράλειψις των ελληνικών επαρχιών όχι + μόνον ουδαμώς συνετέλεσεν εις κραταίωσίν της, αλλ' έτι μάλλον + την εξησθένισεν ως παντοίοις τρόποις αδιαλείπτως αγωνιζομένων + εις ανατροπήν της. Αδύνατον κρατούμενοι, υπερτερούντες των + κρατούντων και κατά τον αριθμόν και κατά την διανοητικήν και + την κοινωνικήν ανάπτυξιν και ποθούντες την ανέγερσίν των, να + μη φθάσωσιν εν καιρώ ευθέτω εις το ποθούμενον. + + Ελλιπείς δε των κατά τας οδηγίας του συμβουλίου προσόντων + ευρόντες οι εν Πόρω πληρεξούσιοι τας εξ οροθετικάς γραμμάς + διέγραψαν αυτοί εβδόμην από του στομίου του κόλπου του Βώλου + αρχομένην, διά των βουνών της Γούρας και του Πίνδου + διερχομένην, και λήγουσαν εις τον αμβρακικόν κόλπον. + Συμπαρελήφθησαν δε και αι Κυκλάδες, η Αμουργός, αι Ανατολικαί + Σποράδες και η Εύβοια, αν και τουρκοκρατουμένη, διά την παρά + τη Αττική και Βοιωτία θέσιν της. Εξηρέθησαν δε απ' εναντίας η + Σάμος, η Χίος και η Κρήτη· η μεν πρώτη διά την προς τα παράλια + της Ασίας θέσιν της, αν και ευτυχώς μέχρι τέλους αγωνισθείσα· + η δε δευτέρα και διά την θέσιν της και διά την τελείαν + υποδούλωσίν της· η δε Κρήτη διότι, αν και εφωπλίσθη εκ νέου, + δεν εδυνήθη ν' αποτινάξη τον ζυγόν. + + Περί δε του φόρου ενεκρίθη η κατ' έτος απόδοσις του + νενομισμένου χαρατσίου και ναζουλαβαριζίου, ήτοι γροσίων + 1,500,000· να μη δίδεται δε το ποσόν τούτο κατ' έτος όλον από + τούδε, αλλά βαθμηδόν εξ αιτίας όσων έπαθεν η Ελλάς. + + Τα δε της τουρκικής γης εθεωρήθησαν διττώς· η μεν ανήκουσα εις + τον θρόνον, εις τα βακούφια, ή εις το δημόσιον ν' αφεθή + αναποζημίωτος εις την ελληνικήν κυβέρνησιν, η δε ιδιωτική ν' + αγορασθή παρά των Ελλήνων. + + Ως προς την συμμέθεξιν δε της Πύλης εν τη εκλογή της τοπικής + Αρχής ουδέν ερρέθη. + + Τοιουτοτρόπως αποπερατώσαντες οι πρέσβεις τα έργα των + απέπλευσαν οι μεν της Γαλλίας και Αγγλίας την 6 δεκεμβρίου, ο + δε της Ρωσσίας την 8, καθ' ήν επανήλθε και ο κυβερνήτης εις + Αίγιναν. Εναπέμειναν δε οι παρά τι ελληνική κυβερνήσει + επιτετραμμένοι τα των τριών αυλών, πρό τινος καιρού κατά την + συνθήκην της 24 ιουνίου αφιχθέντες εις Ελλάδα. + + Αν και η εν Πόρω υπό των πρέσβεων χαραχθείσα οροθετική γραμμή + ήτον ην αυτοί επρότειναν διατρίβοντες εν Κωνσταντινουπόλει, αν + και την αυτήν γραμμήν υπέδειξε το συμμαχικόν συμβούλιον + διατάξαν τον αποκλεισμόν των παραλίων της Ελλάδος, αν και την + παραδοχήν της αυτής γραμμής συνίστων παρά τω συμβουλίω ως + βάσιν των μετά της Πύλης διαπραγματεύσεων της συμμαχίας η + Γαλλία και η Ρωσσία, τα τορικόν υπουργείου τόσον ωργίσθη κατά + του Άγγλου αντιπροσώπου Κάννιγγος δεχθέντος εν τη ορθή κρίσει + του και τη αείποτε γενναία προς τους υπό τον σουλτάνον + Χριστιανικούς λαούς πολιτική του την οροθεσίαν ταύτην, ώστε + τον έπαυσε της πρεσβευτικής υπηρεσίας του· απήτει δε στενότερα + όρια και διετείνετο, ότι η γνώμη της εστηρίζετο επί του + γράμματος και του πνεύματος της συνθήκης μη προθεμένης + σύστασιν ελληνικού κράτους, αλλ' απλήν ειρήνευσιν της + τεταραγμένης Ελλάδος εις ασφάλειαν των κατοίκων της Χριστιανών + από τουρκικής κακώσεως· ήθελε δε να στήση την οροθετικήν + γραμμήν επί του κορινθιακού ισθμού, και εις αποζημίωσιν της + στενής ταύτης οροθεσίας επρόβαλε ν' αναδειχθή η Ελλάς + ανεξάρτητος· φαίνεται δε ότι η συνεχώς δίδουσα αφορμάς + διαφορών και σκανδάλων μεταξύ Τουρκίας και Ρωσσίας + ημικυριαρχία της Βλαχομολδαυίας και Σερβίας, προς βλάβην + πάντοτε της Πύλης, υπηγόρευσε το περί ανεξαρτησίας της + Ελλάδος. Αλλά πώς εδύνατο να υπάρξη ανεξάρτητος επικράτεια + εντός τόσω στενών ορίων μη έχουσα τα προς ύπαρξίν της; ή πώς + μετεφέροντο εντός του ισθμού τόσαι χιλιάδες ενόπλων και + εμπειροπολέμων Στερεοελλαδιτών κατοίκων των εγκαταλειπομένων + εις τους Τούρκους μερών; οι κάτοικοι Χριστιανοί της + αποκοπτομένης κατά την πρότασιν ταύτην στερεάς Ελλάδος + ελογίζοντο 180,000· εν ώ οι κάτοικοι αυτής Τούρκοι ελογίζοντο + 7000 ή 8000· ήτο λοιπόν δίκαιον, και αν ήτο δυνατόν, να + μεταναστεύσωσιν οι πάμπολλοι χάριν των ολιγωτάτων; αν δε + επρόκειτο κατά την συνθήκην να ειρηνεύση ο τόπος εκείνος, δεν + ενέβαλεν η ειρηνοποιός Δύναμις διά της παραδοχής τόσω στενών + ορίων αντί ειρήνης μάχαιραν; εις μάτην δε ήλπιζε να φέρη δι' + αυτών την Πύλην εις συμβιβασμόν· η Πύλη εβάδιζε και μετά τον + ρωσσικόν πόλεμον ην εβάδισεν οδόν και πρότερον· ώστε δεν + επρόκειτο περί πλατυτέρων ή στενοτέρων ορίων. Η Πύλη ούτε την + μεσιτείαν των συμμάχων εδέχετο, ούτε την ανακωχήν εκήρυττεν, + ούτε άλλο τι παρεχώρει υπέρ των Ελλήνων μη συμβιβαζόμενον προς + τον χαρακτήρα τ ο υ-ρ α γ ι ά. Αδιαφιλονείκητον δε εθεώρει + πάντοτε όλην την στερεάν Ελλάδα, και ουδέ καν λόγον να ακούη + ήθελε περί αυτής· εις δε την Πελοπόννησον υπέσχετο να στείλη + ένα καλόν πασάν. + + Επιμένον δε το αγγλικόν υπουργείον εις ην προέθετο οροθεσίαν + εξέφρασε λύπην επί του συμμαχικού συμβουλίου διά τα εν Πόρω + διαγραφέντα, και εμέμφθη τους πρέσβεις ως παρεξηγήσαντας τας + οδηγίας των και απορρίψαντας ην έλαβαν εν Πόρω πρόσκλησιν της + Πύλης να επανέλθωσιν εις Κωνσταντινούπολιν, διότι και η + ανακωχή υπήρχε πραγματικώς, και η παραδοχή της μεσιτείας + συνυπηκούετο. Αλλ' η πραγματική ανακωχή προήρχετο, κατά το + λέγειν αυτής της Πύλης, εξ αυτών των πραγμάτων και όχι εκ της + προαιρέσεώς της, διότι ουδέποτε ηθέλησε να την κηρύξη· διά της + αυτής δ' επιστολής, δι' ής εκάλει τους πρέσβεις, έγραφεν ότι + «αδύνατον να θεωρήση άλλως πως τον Έλληνα ειμή ραγιάν», και + επρόσθετεν ότι μετά την επάνοδον των πρέσβεων εις + Κωνσταντινούπολιν τα πάντα επί τη βάσει ταύτη εσυμβιβάζοντο + επί μιας και μόνης συνεδριάσεως, ό εστι, καθώς άλλοτε είπε, + διά της αποστολής εις την Πελοπόννησον ενός καλού πασά. Διά + τους λόγους τούτους αι δύο άλλαι αυλαί ούτε την διαγωγήν των + πρέσβεων εμέμφθησαν, διότι δικαίως εθεώρησαν και το ύφος της + Πύλης ύπουλον και τα έργα της εναντία της ανακωχής και της + μεσιτείας, ούτε την επί του ισθμού οροθεσίαν ενέκριναν. + + Τοιαύτη ήτον η πολιτική της συμμαχίας περί τα τέλη του + παρόντος έτους. Αι συμμαχικαί Δυνάμεις διεφώνουν όλαι ομού + προς την Πύλην, και διεφώνουν και προς αλλήλας. + + Ο δε κυβερνήτης, καθ' όν καιρόν διεπραγματεύετο μετά των + πρέσβεων, ησχολείτο και εις την ανάπτυξιν του εσωτερικού + οργανισμού του κράτους. Η σύστασις δικαστηρίων είλκυσε προ + πολλού την πρόσοχήν του. Μέγαν γογγυσμόν εκίνει και ενόχλησιν + όχι μικράν επροξένει εις την κυβέρνησιν ή έλλειψις αυτών. Καθ' + όλον το διάστημα της οκταετούς επαναστάσεως τακτικά δικαστήρια + δεν υπήρξαν εν Ελλάδι· αι κατά καιρόν κυβερνήσεις επροσπάθησαν + πολλάκις να τα συστήσωσιν αλλά πάντοτε ματαίας απέδειξε τας + προσπαθείας των ο πόλεμος· οι φρονιμότεροι δε των Ελλήνων δεν + ήσαν και οι προθυμότεροι εις σύστασιν των, ως δυναμένων να + απασχολώσι τους Έλληνας των φροντίδων του πολέμου. Η + επανάστασις πολλούς ευτυχείς εδυστύχησεν· ολιγώτατοι ήσαν οι + δυνάμενοι ν' αποτίσωσι τα χρέη των, και εργώδης ήτον η + εκτέλεσις των αποφάσεων των δικαστηρίων εν μέσω τόσων + ανωμαλιών και κινδύνων, εν ώ μάλιστα υπερίσχυαν των νόμων αι + ιδιωτικαί επιρροαί. Αλλά μετά την έλευσιν του κυβερνήτου η + Ελλάς και εις ειρηνικήν θέσιν μετέβη, και το εσωτερικόν της + ετακτοποιήθη, και ο νόμος υπερισχύων πάσης ατομικής θελήσεως + εφαίνετο. Διά τούτο κατάλληλος εκρίθη ο καιρός εκείνος προς + σύστασιν της δικαστικής τάξεως. Εις σύνταξιν δε τοιούτου + οργανισμού προ καιρού ησχολείτο το πανελλήνιον κατά πρότασιν + του κυβερνήτου· αλλ' επειδή δεν επροχώρει το έργον, ο + κυβερνήτης εσύστησεν ον άλλοτε εφήρμοσεν αυθαιρέτως οργανισμόν + κατά τας Δυτικάς Σποράδας ο έκτακτος επίτροπος Βιάρος. + Δυσηρεστήθη το πανελλήνιον, ως παραχωρούντος του οργανισμού τω + κυβερνήτη το δικαίωμα του εκλέγειν τους δικαστάς, και αντέταξε + τον αποσιωπηθέντα εν τω διαγγέλματι του κυβερνήτου αλλ' + ισχύοντα ιγ' νόμον παρέχοντα τω λαώ το δικαίωμα τούτο. + Υπεκρίθη ο κυβερνήτης άγνοιαν του νόμου τούτου, εν ώ τον + ανέφερε ρητώς ο 146 παράγραφος του περί δικαστηρίων θ' + κεφαλαίου του συντάγματος της Τροιζήνος, του γαλλιστί + μεταφρασθέντος εν τω γραφείω του κατά διαταγήν του, και παρ' + αυτού επιθεωρηθέντος και σταλέντος προς τους πρέσβεις εις + απόδειξιν ότι δεν ήτο κατάλληλος προς ον εγράφη σκοπόν^ και + αυτοί δε οι επιστήθιοί του σύμβουλοι, Βιάρος και Γιαννετάς, οι + κύριον έργον έχοντες τα περί δικαστηρίων, δεν ήτο δυνατόν ν' + αγνοώσι τον νόμον. Πολλών δε συνδιαλέξεων γενομένων ότι ο + εθνικός νόμος δεν εφηρμόζετο, εξεδόθη την 15 δεκεμβρίου + ψήφισμα περί συστάσεως δικαστηρίων, μη διατηρουμένων όλων των + όρων του νόμου· αλλ' η εφαρμογή και η ενέργεια του ψηφίσματος + τούτου εβράδυνε διά την εξής αιτίαν. + + Είδαμεν, ότι οι πρόκριτοι της Πελοποννήσου, μέλη του + πανελληνίου, και άλλα μέλη αυτού, αντεπολιτεύοντο παρρησία τον + κυβερνήτην. Η μεγάλη επιμονή του εις ταχείαν σύστασιν + δικαστηρίων, και λόγοι, ους διέσπειραν οι οικείοι του, έδωκαν + δεινάς υποψίας ότι ο κυβερνήτης εσκόπευε να μεταχειρισθή τα + δικαστήρια ως όπλα κατ' αυτών. Η επανάστασις περιέπλεξεν εις + πολλά πολλούς των αντιπολιτευομένων· τινές αυτών εχρεώστουν + και προ της επαναστάσεως ικανά· ήσαν καί τινα χρέη των + κοινοτήτων φαινόμενα κατά τα έγγραφα ως ιδιωτικά των + προκρίτων· επρόκειτο δε κατά το εκδοθέν ψήφισμα να εκλεχθώσι + τα μέλη του ανεκκλήτου δικαστηρίου κατά μόνην την θέλησιν του + κυβερνήτου, και ουδέ μετά την τοιαύτην εκλογήν ήσαν + αμετακίνητα, ό εστιν ανεξάρτητα της κυβερνήσεως. Διά τους + λόγους τούτους οι αντιπολιτευόμενοι πανελλήνιοι, θεωρούντες + εαυτούς υπό την διάκρισιν του εχθρού των διά των δικαστηρίων, + κατέβαλαν πάσαν φροντίδα εις την μη σύστασιν αυτών, επί λόγω + ότι αναγκαίον να κανονίσωσι προηγουμένως τα περί της αποδόσεως + των προ της επαναστάσεως κοινών ή ιδιωτικών χρεών. Αι δε + υποψίαι, ας συνέλαβαν οι πρόκριτοι ως προς τον τρόπον της + συστάσεως των δικαστηρίων και της εκλογής των δικαστών, δεν + ήσαν ψευδείς. Ο μετά του Βιάρου εργαζόμενος περί τα δικαστικά + Γιαννετάς, προθέμενος να διορίση δικαστήν, τω είπεν, ότι + είκοσι μόνον οικογενείας εσκόπευεν η κυβέρνησις ν' αφήση + ιδιοκτήτας, και ότι, πριν τον διορίση δικαστήν, επεθύμει να + μάθη αν ήτο και αυτός της γνώμης ταύτης. Εκ πολλών δε άλλων + περιστατικών έλαβαν αφορμήν οι Έλληνες να υποπτεύσωσιν ότι ο + κυβερνήτης μήτε την συνταγματικήν οδόν καθ' όλην την διάρκειαν + της εξουσίας του εσκόπευε να βαδίση, μήτε εθνικήν συνέλευσιν + άνευ κατεπειγούσης ανάγκης να συγκαλέση. Οι δε εν Αιγίνη + σημαντικοί, οι υπέρ πάντα άλλον θέλοντες μεταβολήν των + καθεστώτων, έδρατταν επί της εν Πόρω διαμονής των πρέσβεων + πάσαν ευκαιρίαν γνωστοποιούντες αυτοίς πόσον δυσηρεστούντο οι + Έλληνες επί τοις παρούσι, και πόσον ολίγον επανεπαύοντο επί + τοις μέλλουσι. Την συγκάλεσιν δε της συνελεύσεως εθεώρουν όλοι + ως πολιτικήν πανάκειαν. Αι προτάσεις των πρέσβεων εφαίνοντο + και αύται απαιτούσαι ταύτην. Η ενεστώσα κυβέρνησις δεν είχεν + άλλας βάσεις εις διαπραγμάτευση της ειρηνεύσεως ειμή όσας + έθεσεν η συνέλευσις της Επιδαύρου, καθ' όν καιρόν επεκαλέσθη + την μεσιτείαν της Μεγάλης Βρεττανίας· αλλ' αύται αντέβαιναν, + ως απεδείξαμεν, προς την συνθήκην της 24 Ιουνίου, ης η + πραγματοποίησις ήτο το μόνον σκοπούμενον των πρέσβεων. Η + συνθήκη αύτη παρεχώρει τω σουλτάνω φόρον, αποζημίωσιν της + τουρκικής γης, δικαίωμά τι επί τη εγκαταστάσει της τοπικής + Αρχής της Ελλάδος και δεν ώριζε τα όρια, εν ώ η συνέλευσις της + Επιδαύρου και τα όρια ώρισε, και εκτός του φόρου ουδέν άλλο + παρεχώρησεν. Εις νομιμοποίησιν λοιπόν και παρά των Ελλήνων της + πραγματοποιήσεως της συνθήκης αναγκαίον εφαίνετο να συνέλθωσιν + εκ νέου οι Έλληνες εις σύσκεψιν· αλλ' όσα συνωμολόγησαν προς + εκτέλεσιν αυτής οι πρέσβεις δεν ήσαν οριστικά· ήσαν, ως + είπαμεν, απλή γνωμοδότησις προς το συμμαχικόν συμβούλιον· διά + τούτο, αν και η συγκάλεσις της συνελεύσεως εφαίνετο άφευκτος, + επάναγκες ήτο ν' αναβληθή μέχρις ου το συμβούλιον απεφαίνετο + περί αυτών· της γνώμης ταύτης ήσαν και οι πρέσβεις και ο + κυβερνήτης· αλλ' η δυσαρέσκεια των Ελλήνων προς το ενυπάρχον + σύστημα ήτο τόση, ώστε προς ικανοποίησιν της κοινής γνώμης + έπρεπεν ή να εξυπνήση το κοιμώμενον σύνταγμα της Τροιζήνος και + να κυβερνηθή η Ελλάς κατ' αυτό, ή να προκηρυχθή από τούδε + συνέλευσις· και επειδή το σύνταγμα αντέβαινε φανερά προς τας + αρχάς της συνθήκης, η συγκάλεσις της συνελεύσεως εφαίνετο η + μόνη θεραπεία· διά τον λόγον τούτον και επί τω σκοπώ τούτω + έγραψε τω πανελληνίω ο κυβερνήτης την 30 Οκτωβρίου, διατρίβων + τότε εν Πόρω, δικαιολογών την μη μέχρι τούδε συγκάλεσιν της + συνελεύσεως και προσκαλών αυτό να σκεφθή και ασχοληθή εις τα + περί της εκλογής των πληρεξουσίων. + + Νόμος εκλογής πληρεξουσίων δεν υπήρξεν επί της επαναστάσεως· + αλλ' υπήρξεν εκλογής βουλευτών, και κατά τούτον ενηργούντο αι + εκλογαί των κατά καιρούς πληρεξουσίων, διπλασιαζομένου του + αριθμού. Επειδή δε επί της επαναστάσεως η κυβέρνησις ήτο + δημοκρατική, πάσα εξουσία περί εκλογών αφίετο τω λαώ, και + ουδεμία επέμβασις της κυβερνήσεως, ουδέ καν απλή επί των + εκλογών επιστασία αυτής, επετρέπετο. Αλλ' ο κυβερνήτης, επί + λόγω μεν να τακτοποιήση τα των εκλογών, επί σκοπώ δε να τας + επιρρεάση, επέμενε να προεδρεύωνται τα εκλεκτικά συνέδρια υπό + υπαλλήλων της κυβερνήσεως. Τα μέλη του πανελληνίου + εδιχογνώμουν, και τα μεν ήσαν της γνώμης ταύτης, τα δε να + προεδρεύωνται παρ' ενός των εκλογέων. Σφοδραί ήσαν αι + συζητήσεις· επί τέλους υπερίσχυσεν η αντικυβερνητική γνώμη. + Ανεφάνη και άλλο ζήτημα εν τω πανελληνίω· αν όλοι οι Έλληνες + είχαν το δικαίωμα του ψηφοφορείν, ή μόνοι οι αυτόχθονες και οι + κτηματίαι· και επειδή οι μη τοιούτοι εφαίνετο ότι συμφέρον + είχαν να υποστηρίξωσι την πολιτικήν του κυβερνήτου ως + ελπίζοντες εις αυτόν, η πλειονοψηφία του πανελληνίου τους + αφήρεσε το δικαίωμα του ψηφοφορείν· αλλ' απέρριψεν ο + κυβερνήτης την αγενή ταύτην και ιδιοτελή πράξιν επί λόγω ότι, + υπάρχοντος περί εκλογής νόμου, αν και ατελούς και εσφαλμένου, + μη εξαιρούντος τους περί ων ο λόγος, δεν εδύνατο να παραδεχθή + άλλον, ως μη έχων δύναμιν του νομοθετείν, και μάλιστα + προκειμένου περιορισμού του δικαιώματος του ψηφοφορείν. Αλλά + δύναμιν τοιαύτην και είχε κατά το καταστατικόν ψήφισμα του + πανελληνίου, και πολλάκις εξήσκησε, και επ' αυτή ταύτη τη + περιστάσει ενομοθέτει, διότι το σχέδιόν του ετροποποίει + ενυπάρχοντα νόμον· εντεύθεν επήγασαν μεταξύ αυτού και του + πανελληνίου δεύτεραι σφοδραί και βαρείαι διενέξεις γραπταί και + προφορικαί. Η θέσις του κυβερνήτου απέβη μάλλον κρίσιμος + έκτοτε μη έχοντος την πλειονοψηφίαν του πανελληνίου· διά τούτο + απεφάσισε να δημοσιεύση άνευ της συμπράξεως αυτού το περί + εκλογής νομοσχέδιόν του, να καλέση τους λαούς εις εκλογήν + πληρεξουσίων κατά τους όρους αυτού, και να νομιμοποιήση τα + ανομιμοποίητα υπό ιδίαν ευθύνην ενώπιον της συνελεύσεως. Αλλ' + ο γραμματεύς της επικρατείας απεποιήθη την σύμπραξίν του και + την προσυπογραφήν του επί λόγω, ότι ώφειλεν ο κυβερνήτης κατά + τα νενομισμένα να εκδίδη τα νομοθετικά ψηφίσματά του επί των + αναφορών του πανελληνίου, αι δε αναφοραί αύται ήσαν εναντίαι + του σχεδίου του. Πολλής δε λογοτριβής επί του προκειμένου + γενομένης, μη εισακουόμενος ο γραμματεύς έδωκε την παραίτησίν + του. Ο κυβερνήτης ούτε την παραίτησιν εδέχθη, ούτε έπραξεν + ό,τι εμελέτησεν· αλλ' ουδέν ήττον επιμένων εις τον σκοπόν του + παρεδέχθη άλλον τρόπον, ως δήθεν νομιμώτερον^ συνεπλήρωσε το + πανελλήνιον διά προσθήκης εννέα μελών, και ούτως + επλειονοψήφησε· μη αρκούμενος δε εις τούτο μετετόπισε και τους + γραμματείς των τμημάτων του πανελληνίου και ανέδειξε πρώτους + γραμματείς, του μεν των οικονομικών τον αδελφόν του Βιάρον, + του δε των εσωτερικών τον Περρούκαν, του δε των πολεμικών τον + Κωλέττην. Το βαρύ και αντιρρητικόν ύφος των εγγράφων του + πανελληνίου τον επείραζε καιρίως. Εις αποφυγήν και τούτου + εισήξεν αντί γραπτών προφορικάς κοινοποιήσεις διά του α' + γραμματέως εκάστου τμήματος. + + Κατά τους συνταγματικούς κανόνας νομοσχέδιον απορριφθέν δεν + εισάγεται εκ νέου εις συζήτησιν, διαρκούσης της αυτής συνόδου· + αλλ' ο κυβερνήτης, συμπληρώσας το πανελλήνιον, επανέφερεν + αμέσως το νομοσχέδιόν του και το ενομιμοποίησε διά του τρόπου + τούτου· κατέστησε δε και γραμματείαν της κυβερνήσεως επί των + εξωτερικών, μετέθεσεν εις αυτήν τον και εκ νέου ένεκα του + αντισυνταγματικού τούτου τρόπου απαρνηθέντα την προσυπογραφήν + του γραμματέα της επικρατείας, εδημοσίευσε την 4 μαρτίου το + περί εκλογής ψήφισμα τη προσυπογραφή του διαδεχθέντος τον + μετατεθέντα γραμματέα, ώρισεν ημέραν ενάρξεως της συνελεύσεως + εν τη καθέδρα της κυβερνήσεως την 15 μαΐου, παρεδέχθη την + προεδρίαν εκλογέως αντί υπαλλήλου της κυβερνήσεως, εσύστησεν + υπό την προεδρίαν του υπουργικόν συμβούλιον υπό των τριών + γραμματέων του πανελληνίου, του γραμματέως της επικρατείας και + του επί των εξωτερικών, και εκάλεσε τους λαούς εις εκλογήν + πληρεξουσίων. + + + + 1829 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Π'. + + + + &Διορισμός του Αυγουστίνου ως πληρεξουσίου τοποτηρητού του + κυβερνήτου κατά την στερεάν Ελλάδα. — Πτώσις Αντιρρίου και + Ναυπάκτου. — Αναχώρησις του Κιουταχή εξ Ηπείρου αναδειχθέντος + αρχιβεζίρη. — Εξωτερική πολιτική και διαταγαί Αγγλίας περί + λύσεως των αποκλεισμών των δυτικών παραλίων της στερεάς + Ελλάδος. — Ανάκτησις Μεσολογγίου. — Τα μεταξύ κυβερνήτου και + Γάλλων. — Επάνοδος εις Γαλλίαν των γαλλικών στρατευμάτων. — + Δάνειον ενός εκατομμυρίου ρουβλίων παρά του αυτοκράτορος + Νικολάου — Αγαθοεργήματα Αμερικανών.& + + ΑΝΕΦΕΡΑΜΕΝ ήδη ότι τα κατά την Ελλάδα εχθρικά στρατεύματα + παρημελήθησαν υπό της οθωμανικής κυβερνήσεως εξ αιτίας του + τουρκορρωσσικού πολέμου και της αλληλομαχίας των Αλβανών· αλλά + και τα ελληνικά δεν επεμελήθησαν ως έπρεπεν ουδ' αυτά υπό της + ελληνικής. Ο κυβερνήτης εμέμφετο τον αρχιστράτηγον και τον + στρατάρχην ως αναξίους της υψηλής θέσεώς των· ούτοι δ' + εμέμφοντο εκείνον ως αίτιον της μικράς προόδου εν μέσω τόσων + ευτυχών περιστάσεων, ως μη λαμβάνοντα την πρέπουσαν φροντίδα + περί της αναγκαίας προμηθείας των στρατοπέδων· τον υπώπτευαν + δε και ως υποκινούντα τα στρατόπεδα εις γογγυσμόν κατ' αυτών, + όπως εύρη εύσχημον πρόφασιν και δώση την γενικήν αρχηγίαν της + στερεάς Ελλάδος τω υπερεπιθυμούντι αυτήν νεωτέρω αδελφώ του + Αυγουστίνω. Τω όντι, την 23 Ιανουαρίου ο κυβερνήτης διώρισεν + αυτόν πληρεξούσιον τοποτηρητήν του πολιτικόν και πολεμικόν επί + των επαρχιών της στερεάς Ελλάδος και των εν αυταίς + στρατοπέδων. Ο διορισμός ούτος, όπως και αν έγεινεν, ωφέλησε, + διότι και τα στρατεύματα εφάνησαν προθυμότερα υπό την αρχηγίαν + του αδελφού του κυβερνήτου, ως δυναμένου και τους αγώνας των + ν' ανταμείψη, και τας ελλείψεις του στρατοπέδου ευκόλως να + θεραπεύση, και αι αιτήσεις αυτού προς τον αδελφόν του υπέρ της + ευοδώσεως της εκστρατείας εισηκούοντο. + + Φθάσας ο πληρεξούσιος ούτος εις τον κορινθιακόν κόλπον επί της + υπό τον Μιαούλην φρεγάτας, Ελλάδος, ησχολήθη εις άλωσιν της + Ναυπάκτου. Προς επιτυχίαν τούτου αναγκαίον εφαίνετο να + κυριευθή πρότερον το εν τη στομίω του κόλπου φρούριον του + Αντιρρίου· η άλωσις δε αυτού εθεωρείτο εύκολος δι' ήν έπασχαν + οι εν αυτώ παντελή σχεδόν σιτοδείαν. Επί τη ελπίδι ταύτη + επλησίασαν την πρωίαν της 12 μαρτίου προς το φρούριον διά + θαλάσσης μεν η Ελλάς και άλλα τινά πλοία, διά ξηράς δε η υπό + τον Τσαβέλλαν χιλιαρχία και το υπό τον Χατσή-Χρήστον ιππικόν. + Η Ελλάς εκανονοβόλησε το φρούριον σφοδρώς την επιούσαν νύκτα, + την δε επαύριον παρεδόθησαν οι εν αυτώ διά συνθήκης. Η πτώσις + του φρουρίου τούτου ηνάγκασε, και η ακριβής διατήρησις της + συνθήκης εθάρρυνε τους εν Ναυπάκτω να συνθηκολογήσωσι και + αυτοί· ώστε την 18 απριλίου υψώθη κατά πρώτην φοράν + διαρκούντος του αγώνος η ελληνική σημαία επί του φρουρίου + εκείνου· οι δε εν αυτώ Τούρκοι εμβάντες εις ελληνικά πλοία + ανεχώρησαν εις Πρέβεζαν, πιστώς πληρωθέντων των όρων της + συνθήκης. Η άλωσις της Ναυπάκτου εστερέωσε τον αγώνα κατά την + στερεάν Ελλάδα, και απήλπισεν όλους τους κατά την Δυτικήν + Τούρκους, οίτινες εγκαταλιπόντες όσας κατείχαν εν αυτή θέσεις, + εκτός των εν Μεσολογγίω και Ανατολικώ, ανεχώρησαν ανεπηρέαστοι + εις Πρέβεζαν. Ηγανάκτει ο δραστήριος Κιουταχής, ο τόσον πιστώς + και προθύμως υπηρετών την αυτοκρατορίαν του, βλέπων την βλάβην + και ατιμίαν της, αλλ' ουδέν εδύνατο να ενεργήση διά την αθλίαν + κατάστασιν των πραγμάτων της Αλβανίας. Εν τούτοις διά την περί + τα πολεμικά φήμην του ανεδείχθη αρχιβεζίρης, και κατέστη + αρχηγός των δυνάμεων επί του τουρκορρωσσικού πολέμου. Η + αναχώρησις του ανδρός τούτου, γνώσιν έχοντος και των ανθρώπων + και των πραγμάτων και των τόπων της Δυτικής Ελλάδος, + θαυμαζομένου παρά πάντων και φόβον εμπνέοντος τοις πάσιν, + απήλπισεν oλοτελώς τους εναπομείναντας εχθρούς. + + Η δε ελευθέρωσις της Ναυπάκτου προητοίμασε την του + Μεσολογγίου. Μετέβησαν εκεί τα περί την Ναυπάκτον ελληνικά + στρατεύματα, και κατέπλευσε συγχρόνως και η Ελλάς φέρουσα τον + πληρεξούσιον, όστις ελθών εις λόγους μετά των εν Μεσολογγίω + και Ανατολικώ συνυπέγραψε συνθήκην την 2 μαΐου περί παραδόσεως + των δύο τούτων πόλεων^ αλλ' αφ' ού υπεγράφη και πριν ενεργηθή, + η συνθήκη, ήλθεν ο Άγγλος μοίραρχος Σπένσερος επί της + φρεγάτας, Μαδαγασκάρης, διατεταγμένος να λύση διά της βίας, αν + δεν εισηκούετο, την θαλάσσιον πολιορκίαν. Εις πλήρη δε + κατάληψιν των αιτίων, δι' ά έδωκεν η κυβέρνησίς του τοιαύτας + διαταγάς, παρεισάγομεν ενταύθα τα της εξωτερικής πολιτικής + μετά την από Ελλάδος αναχώρησιν των πρέσβεων των τριών + Δυνάμεων. + + Ο πόλεμος της Ρωσσίας κατά της Τουρκίας δεν προώδευσε το + παρελθόν έτος όσον ηλπίζετο, αλλά μεγάλως προώδευσε το + ενεστώς. Στρατεύματα εν Ευρώπη υπό τους οφθαλμούς του + αυτοκράτορος Νικολάου, στρατεύματα εν Ασία, στόλοι κατά τον + Βόσπορον και τον Ελλήσποντον, τοσαύται και τοιαύται δυνάμεις + πολλαχόθεν κινούμεναι εφαίνοντο ότι έμελλαν να καταστρέψωσιν + εντός ολίγου την οθωμανικήν αυτοκρατορίαν. Βλέπουσαι αι φίλαι + της Πύλης αυλαί τον μέγαν τούτον κίνδυνον, και μη δυνάμεναι να + στήσωσιν έμπροσθεν αυτής την αιγίδα των, ηγωνίζοντο αδιακόπως + να λύσωσι το ελληνικόν ζήτημα, διότι, τούτου λυθέντος, έπαυεν + ο πόλεμος, όχι διότι εκινήθη εξ αιτίας ή εις λύσιν αυτού, αλλά + διότι η μωρά πολιτική της Πύλης ως προς την Ρωσσίαν και η + αυθάδης γλώσσα της, η προκαλέσασα τον πόλεμον, προήλθαν εξ + αυτού. Η Πύλη δεν αντέλεγεν εις όσα δι' εαυτήν απήτει η + Ρωσσία, διότι δεν απήτει ειμή όσα διελάμβαναν αι συνθήκαι. + + Η δε Αγγλία, η προ παντός άλλου σπουδάζουσα να συνδέση εκ νέου + τας προς την Πύλην σχέσεις της, δεν έπαυεν επιθυμούσα την εις + Κωνσταντινούπολιν επάνοδον των πρέσβεων. Κηρυχθέντος δε του + πολέμου, εξέφρασε σφοδρότερον την επιθυμίαν ταύτην, διότι + ενόμιζεν, ότι η επάνοδος αυτών εδύνατο να συντελέση εις + ταχυτέραν παύσιν του πολέμου. Η Γαλλία, αντιτείνασα κατ' + αρχάς, εδέχθη επί τέλους την γνώμην της Αγγλίας· αλλά + δυσσυμβίβαστα ήσαν ως προς την επάνοδον των πρέσβεων τα της + Ρωσσίας. Εξ αιτίας του επικρατούντος πολέμου ούτε η Πύλη + εδέχετο Ρώσσον αντιπρόσωπον, ούτε η Ρωσσία έστελλεν· αλλ' εξ + αιτίας της συμμαχίας τοιούτος αντιπρόσωπος ήτον αναγκαίος. + Προς εξομαλισμόν δε της δυσκολίας ταύτης επρόβαλαν αι δύο + αυλαί να συγκατατεθή η της Πετρουπόλεως ίνα διαπραγματευθώσιν + εν Κωνσταντινουπόλει οι πρέσβεις των δύο αυλών τα περί της + Ελλάδος εν ονόματι των τριών. Δεν ενέκρινε την πρότασιν ταύτην + η Ρωσσία, αλλά δεν την απέρριψεν εξ αιτίας της επιμονής των + δύο αυλών· απήτησεν όμως να ορισθώσι προηγουμένως παρά των + τριών αυλών όσα έμελλαν αι δύο να διαπραγματευθώσι περί + Ελλάδος άνευ αυτής, αλλ' εν ονόματι και αυτής. Αόριστα ήσαν, + ως είρηται, τα των πλείστων όρων της υπέρ Ελλάδος συνθήκης, + και ασύμφωνοι προς αλλήλας αι Δυνάμεις, κυρίως δε ως προς την + οροθεσίαν· η Γαλλία και η Ρωσσία επέμεναν εις την επί της + ξηράς οροθετικήν γραμμήν την μεταξύ των κόλπων της Άρτης και + του Βώλου, όπως την εχάραξαν οι εν Πόρω πρέσβεις· αλλ' η + Αγγλία την περιώριζε και ήδη ως και πριν εις τον κορινθιακόν + ισθμόν· επί τέλους παρεδέχθη την χαραχθείσαν εν Πόρω, αλλ' όχι + ως οριστικήν. Συμβιβασθέντες οι σύμμαχοι ως προς τον όρον + τούτον εδέχθησαν ομοφώνως και τους λοιπούς, όπως εκανονίσθησαν + εν Πόρω, προσθέσαντες καί τινας άλλους συμπληρωτικούς περί του + τρόπου της εκλογής της Αρχής, περί της εις Κωνσταντινούπολιν + επανόδου των δύο πρέσβεων, περί αμνηστείας και μεταναστεύσεως, + περί αμοιβαίας ασφαλείας της Πύλης και της Ελλάδος υπό την + εγγύησιν αυτών, περί διατηρήσεως παρά της Πύλης της + πραγματικώς ενυπαρχούσης ανακωχής, περί παύσεως πάσης + εχθροπραξίας των Ελλήνων και περί ανακλήσεως εις Πελοπόννησον + όλων των επί της στερεάς ελληνικών στρατευμάτων. Τούτων ούτω + συμβιβασθέντων, συνυπέγραψαν την 10 μαρτίου πράξιν περιέχουσαν + τους ανωτέρω όρους, αλλ' όχι ως αναλλοιώτους, και διέταξαν + τους πρέσβεις των δύο αυλών να επανέλθωσιν εις + Κωνσταντινούπολιν ως αντιπροσωπεύοντες και τας τρεις. + + Μόνη η Αγγλία εκοινοποίησεν επισήμως την πράξιν της 10 μαρτίου + τω κυβερνήτη της Ελλάδος, απαιτούσα την παύσιν πάσης + εχθροπραξίας επί της στερεάς Ελλάδος και την εντός του ισθμού + ανάκλησιν των πέραν αυτού ελληνικών στρατευμάτων· αλλ' ευλόγως + και ευσχήμως απεποιήθη ο κυβερνήτης την διττήν ταύτην + απαίτησιν. Ερμηνεύουσα δε η Αγγλία το πνεύμα του όρου της + παύσεως πάσης εχθροπραξίας, προσαπήτησε και την λύσιν των + θαλασσίων αποκλεισμών των δυτικών παραλίων της στερεάς + Ελλάδος· απήτησε δε την περί ης ο λόγος λύσιν εν ονόματι όλης + της συμμαχίας. Ηπόρησαν η Γαλλία και η Ρωσσία, και εξέφρασαν + την δυσαρέσκειάν των μαθούσαι, ότι εν ονόματι αυτών απήτησε + τούτο η Δύναμις εκείνη, εν ώ λόγος δεν εγένετο επί συμβουλίου· + ωμολόγησεν η Αγγλία, ότι κατά λάθος εγένετο χρήσις του + ονόματος όλης της συμμαχίας, αλλ' επέμεινεν ουδέν ήττον εν τω + ιδίω ονόματι, και διέταξε την κατά την Ελλάδα ναυτικήν δύναμίν + της να ενεργήση τα εις πραγματοποίησιν του όρου τούτου, + θελλούσης ή μη της ελληνικής κυβερνήσεως. Προς εκπλήρωσιν δε + της διαταγής ταύτης ο μεν αρμοστής των ιονίων νήσων έγραψε τα + δέοντα τω αρχιστρατήγω, ο δε κατά το ιόνιον πέλαγος μοίραρχος, + Σπένσερος, παρήγγειλε τω κατά τον αμβρακικόν κόλπον μοιράρχω + Κριμεζί να λύση αμέσως την θαλάσσιον εκείνων των μερών + πολιορκίαν^ αφίχθη δε και αυτοπροσώπως εις τον λιμένα του + Μεσολογγίου και απήτησε παρά του ναυάρχου Μιαούλη και του + πληρεξουσίου τοποτηρητού την λύσιν του αποκλεισμού του + Μεσολογγίου επί απειλή βίας, αν δεν εισηκούετο. Μίαν ημέραν + προ της αφίξεώς του υπεγράφη η περί παραδόσεως της πόλεως + εκείνης και του Ανατολικού συνθήκη. Η περίστασις ήτο + κρισιμότατη, διότι, αν εισεκομίζοντο τροφαί, η φρουρά δεν θα + παραδίδετο. Καλή τύχη ο Σπένσερος εσεβάσθη την συνθήκην, και + ούτως ελευθερώθησαν αι δύο εκείνοι πόλεις αναιμωτί. + + Αν δε και το περί ου ο λόγος πρωτόκολλον υπεγράφη τον μάρτιον, + δεν εκοινοποιήθει τη ελληνική κυβερνήσει ει μη τον μάιον. Ιδού + δε η αιτία. Ουδεμία των Δυνάμεων επίστευεν, ότι εδύναντο οι + Έλληνες να κατορθώσωσι τι γενναίον επί της στερεάς Ελλάδος· η + δε Γαλλία και η Ρωσσία δεν δυσηρεστούντο αν τοιούτον τι + κατωρθούτο, ως θέλουσαι την πέραν του ισθμού έκτασιν των ορίων + του νέου κράτους, και δεν εφρόντισαν περί της ταχείας + κοινοποιήσεως του πρωτοκόλλου. Αλλ' η Αγγλία, η επιθυμούσα την + στένωση της νέας ελληνικής επικρατείας, μαθούσα παρ' ελπίδα + την πτώσιν Βονίτσης και Αντιρρίου, και προβλέπουσα εντεύθεν + την πτώσιν Ναυπάκτου και Μεσολογγίου, ό εστι την απελευθέρωσιν + όλης της Ανατολικής και Δυτικής Ελλάδος προς ανατροπήν του + σχεδίου της, έσπευσε να εμποδίση αφ' εαυτής, επί τη βάσει του + ρηθέντος πρωτοκόλλου, τας προόδους των Ελλήνων διά της λύσεως + των αποκλεισμών. Τω όντι το μόνον όπλον των Ελλήνων κατά των + Τούρκων ήτον η πείνα, και αν αφηρείτο διά της λύσεως των + πολιορκιών, δεν κατωρθούτο ό,τι κατωρθώθη· αλλά καλή τύχη, + παρεμβάσα η Αγγλία βραδέως διά την ανωτέρω αιτίαν, δεν εδυνήθη + να εμποδίση ούτε της Ναυπάκτου ούτε του Μεσολογγίου την + παράδοσιν. + + Την δε ανάκτησιν του Μεσολογγίου μαθούσα ή Ελλάς εσκίρτησεν + όλη, και ο κυβερνήτης ετέλεσε πάνδημον εορτήν εν Αιγίνη και + διεκήρυξε τα εξής. + + «Ηυδόκησεν ο Κύριος και επί των τειχών του Μεσολογγίου + κυματίζει πάλιν η σημαία του Σταυρού. Εις τα τείχη της πόλεως + του Μεσολογγίου κείνται τα οστά των γενναίων εκείνων ανδρών, + οίτινες προμαχόμενοι αυτής έπεσαν ενδόξως. + + «Το πρώτιστον των χρεών μας, το οποίον οφείλομεν να αποδώσωμεν + εις την μνήμην των αοιδίμων εκείνων μαρτύρων, είναι το να + προσφέρωμεν επί του θυσιαστηρίου του Υψίστου τας υπέρ + αναπαύσεως των ψυχών αυτών ενθέρμους ευχάς μας. Το χρέος τούτο + αφ' ού αποδώσωμεν, έχομεν και άλλο όχι ολιγώτερον ιερόν να + εκπληρώσωμεν· έχομεν χρέος να συλλέξωμεν μετ' ευλαβείας τα + σεβάσμια αυτών λείψανα, και να τα καταθέσωμεν είς τι μνημείον, + όπου η πατρίς ν' αποδίδη κατ' έτος τον φόρον της ευγνωμοσύνης + της εις την κόνιν των ανδρών εκείνων, οι οποίοι εμαρτύρησαν + ηρωικώς υπέρ του ιερού αγώνος αυτής. + + «Η κυβέρνησις διερμηνεύουσα τα αισθήματα των Ελλήνων + υπερποθούντων να εκπληρώσωσι τα τοιαύτα χρέη των διατάττει. + + «Αον. Την ιδίαν ημέραν καθ’ ήν θέλει εγκαινιασθή η πρώτη + εκκλησία, η οποία επισκευάζεται ήδη εις Μεσολόγγι, να + ιερουργήση ο μητροπολίτης διά να δεηθή υπέρ αναπαύσεως των + ψυχών των ηρωικών προμάχων της πόλεως του Μεσολογγίου. + + «Βον. Ο πληρεξούσιος τοποτηρητής να διορίση επιτροπήν + συγκειμένην από άνδρας του ιερού κλήρου ως και από πολεμικούς + και πολιτικούς αξιωματικούς, ήτις οφείλει να λάβη ταναγκαία + μέτρα διά να ενεργηθώσι τα εφεξής. + + «1ον. Να συνταχθή κατάλογος των εκκλησιαστικών, αξιωματικών, + στρατιωτών, πολιτικών υπουργών ή απλών πολιτών, οίτινες έπεσαν + ως θύματα της πολιορκίας του Μεσολογγίου κατά το 1822, 1823, + 1825, και 1826. + + «2ον. Να συλλεχθώσι τα νεκρά αυτών λείψανα και να προσδιορισθή + ο τόπος, όπου πρέπει να εναποτεθούν.» + + «3ον. Ο κυβερνήτης θέλει υπάγει αυτοπροσώπως εις Μεσολόγγι διά + να παρευρεθή εις την μεγάλην επικήδειον πομπήν την εσομένην + προς μετακόμισιν των οστέων αυτών εις το μέρος εκείνο, όπου θα + ανεγερθή μνημείον αφοσιούμενον από το έθνος εις την μνήμην των + γενναίων εν Μεσολογγίω υπερασπιστών του Σταυρού.» + + «Η κυβέρνησις θέλει εκδώσει πρόγραμμα προσκαλούσα δι' αυτού + τους ομογενείς αρχιτέκτονας και λιθοξόους να στείλωσιν εις + αυτήν εντός ενός έτους σχέδια και πρωτότυπα διά το μνημείον, + περί ου ο λόγος». Είδαμεν, ότι η αγγλική κυβέρνησις εφέρετο + δυσμενώς προς τον κυβερνήτην. Ψυχρώς και αδιαφόρως ήρχισε να + φέρεται προς αυτόν μετ' ολίγον και η Γαλλία διά τους εξής + λόγους. + + Καθ’ άς ημέρας κατεγίνετο ο κυβερνήτης εις τα της συνελεύσεως, + επανήλθεν εις Ελλάδα ο συνταγματάρχης Φαβιέρος εκ της Γαλλίας, + όπου υπήγεν επ' αδεία. Τον φιλέλληνα τούτον τον αφιλοκερδώς + αγωνισθέντα και πολλά παθόντα υπέρ Ελλάδος συνίστα σπουδαίως + το γαλλικόν υπουργείον ως τον ικανώτερον ν' ασχοληθή εις + οργανισμόν και αύξησιν των τακτικών στρατευμάτων· υπέσχετο δε + ν' αναδεχθή μέχρι τινός την προς τούτο απαιτουμένην δαπάνην. + Αλλ' ο κυβερνήτης, αδίκως υποπτεύων την φιλελληνικών πολιτικήν + της Γαλλίας, μηδ' ευνοών τον Φαβιέρον, δεν εδέχθη την περί ης + ο λόγος πρότασιν. Δυσηρεστήθη η Γαλλία, διέκοψε την τακτικήν + χορηγίαν εκατομμυρίου φράγκων κατά μήνα, και μόλις μετά + επανειλημμένας παρακλήσεις του κυβερνήτου εχορήγησε τον + απρίλιον έν εκατομμύριον, αλλά το ήμισυ εις εμψύχωσιν ρητώς + της γεωργίας κατά την Πελοπόννησον· ανεδέχθη δε να στέλλει + κατά μήνα και εις το εξής 100,000 αντί των 500,000 εις χρήσιν + του τακτικού. Αλλ' οποίοι και αν ήσαν οι φόβοι του κυβερνήτου + ως προς την πολιτικήν της Γαλλίας, οποία και αν ήτον η προς + τους Γάλλους διά τας φιλελευθέρους αρχάς των δυσμενής διάθεσίς + του, επειδή εβοηθείτο η Ελλάς πολυειδώς και αφιλοκερδώς + εκείθεν, ώφειλε να φέρεται περιποιητικώς προς τους εν Ελλάδι + καταβάντας Γάλλους· αλλ' επολιτεύθη προς αυτούς τόσον κακώς, + ώστε εφείλκυσε το μίσος και την κατακραυγήν όλων· αισθανθείς + δ' επί τέλους ότι κακώς έπραξεν, απέστειλε προς θεραπείαν του + κακού εις Νεόκαστρον τον Μιαούλην επί της Ελλάδος προς + χαιρετισμόν του αρχηγού του στρατού εν ονόματι της κυβερνήσεως + και του έθνους. Η αποστολή αύτη εξιλέωσε τον Μαιζώνα· μετ' + ολίγας ημέρας ανεχώρησε και αυτός ο κυβερνήτης εις έντευξίν + του, και διά των προς αυτόν και τον στρατόν περιποιητικών του + τρόπων εκέρδισε την εμπιστοσύνην των. + + Τα δε γαλλικά στρατεύματα, αφ' ού ετελείωσαν ευτυχώς το έργον + των εντός της Πελοποννήσου, η δ' εκείθεν του ισθμού έξοδός των + απηγορεύθη, ανεχώρησαν εις Γαλλίαν, εκτός τινων παρατεινάντων + κατ' αίτησιν της ελληνικής κυβερνήσεως την εν Ελλάδι διαμονήν + των· άφησαν δ' επί της επελεύσεώς των εις χρήσιν της Ελλάδος + πάμπολλα στρατιωτικά εφόδια. Ο δε Μαιζών επισκεφθείς την + Πελοπόννησον μέχρι του ισθμού, και τας νήσους Αιγίνης, Ύδρας + και Σπετσών, φιλοφρονούμενος και τιμώμενος καθ' όλην την + περιοδείαν του, απέπλευσε και αυτός επί της Διδούς την 8 + μαΐου. + + Γενναία η ιδέα, ην συνέλαβε Κάρολος ο Γ, αποστείλας + στρατεύματα εις Ελλάδα, και γενναίως την επραγματοποίησε. + Θερμή και πάσης καθαρεύουσα ιδιωφελείας επιθυμία να ίδη + αναξιοπαθούντα λαόν απαλλαγμένων των δεινών εξολοθρευτικού + πολέμου τω ενέπνευσε την ιδέαν ταύτην· «Δεν ανέχομαι», είπε + προς τον Γεώργιον Κάννιγγα, «να βλέπω εν αδιαφορία τους + ομοθρήσκους μου Έλληνας εξολοθρευμένους υπό των Τούρκων και + των Αιγυπτίων^ είμαι αποφασισμένος να ενεργήσω παν ό,τι + αναγκαίον εις εμπόδιον τόσον αξιοθρηνήτου καταστροφής» (α)· + μηδενός δε των εις τούτο συντελούντων φεισθείς έφερεν εντός + ολίγου εις αίσιον τέλος ό,τι επεθύμει επευφημούντος του + γαλλικού λαού. Δεν ηρκέσθη εις τούτο· ενίσχυσε διά πλουσίων + δωρεών την παραλυθείσαν τακτικήν δύναμιν της Ελλάδος, + εζωοποίησε την νεκρωθείσαν γεωργίαν, και εν της μεγαλοφρόνι + φιλανθρωπία του απέστειλεν αξιωματικούς και λύτρα εις + απελευθέρωσιν των εις Αίγυπτον δουλαγωγηθέντων Ελλήνων. + Εψήφισε μετ' ολίγον η εθνική συνέλευσις ανέγερσιν μνημείου εν + Πεταλιδίω, όπου απέβη ο αγαθοποιός στρατός του. Το μνημείον + δεν ανηγέρθη εισέτι, αλλά μνημεία έμψυχα θαυμασμού και + ευγνωμοσύνης είναι εισαεί οι νόες και αι καρδίαι των Ελλήνων. + + Εν τούτοις, χάρις εις την άοκνον επιμέλειαν του κυβερνήτου, η + ανέγερσις της Πελοποννήσου εν μέσω των ερειπίων της προώδευεν, + η γεωργία ευτύχει, και αι πρόσοδοί της ετετραπλασιάσθησαν. + Ηύξησε τους εθνικούς πόρους και δάνειον ενός εκατομμυρίου + ρουβλίων παρά του αυτοκράτορος Νικολάου· αι δε αδιάκοποι + συνεισφοραί των φιλελευθέρων λαών της Αμερικής εγένοντο + ωφελιμώτεραι, διότι, ασχολούσαι εις δημόσια έργα τους αέργους + και απόρους και ωφελούσαι αυτούς, ωφέλουν και την κοινωνίαν. + Κατ' εκείνον τον καιρόν ο πλήρης φιλελληνικού και φιλανθρώπου + ζήλου ιατρός Χάος Αμερικανός, ο δεχόμενος και διανέμων τας + πλείστας των συνεισφορών τούτων, αφ' ού συνέτρεξε δι' αυτών + προς καλλωπισμόν της Αιγίνης και ευκολίαν των εν αυτή + εμπορευομένων διά κατασκευής προκυμαίας, επεχείρησε να + συνοικίση επί του ισθμού της Κορίνθου ενδεείς οικογενείας + χορηγών αυταίς κατοικίας, βόας, σπόρον και άροτρα· εχάρισεν + επί τω σκοπώ τούτω και η ελληνική κυβέρνησις πεντακισχιλίων + στρεμμάτων χέρσον γην. Τοιαύτη ήτον η υλική βελτίωσις της + Ελλάδος επί των παραμονών της εθνικής συνελεύσεως. + + + + 1829 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΑ'. + + + + &Περιοδεία του κυβερνήτου εν Πελοποννήσω — Τροπολογία του περί + εκλογής νόμου — Αντιπροσωπίαι των επαρχιών επ' ονόματι του + κυβερνήτου — Συγκρότησις της εν Άργει δ' εθνικής συνελεύσεως + και πράξεις αυτής.& + +Μάρτιος ΦΟΒΟΥΜΕΝΟΣ ο κυβερνήτης μη υπερισχύση η αντιπολίτευσις επί των + εκλογών, απεφάσισε να περιοδεύση την Πελοπόννησον εις έλκυσιν + των λαών, και μεσούντος μαρτίου ανεχώρησεν εκ της καθέδρας της + κυβερνήσεως· διατρίψας δε ολίγας ημέρας εν Ναυπλίω, διέβη δι' + Άργους, Τριπολιτσάς, Καρυταίνης, Λεονταρίου, Φουρτσάλας, + Καλαμάτας και Νησίου εις Μοθώνην, διήλθε τας δυτικάς επαρχίας + της Πελοποννήσου, επεσκέφθη τας Πάτρας, και διεβιβάσθη παρά + την Ναύπακτον, καθ' όν καιρόν διεπραγματεύετο η παράδοσίς της· + εκείθεν απέβη εις Βοστίτσαν, ανέβη εις μέγα Σπήλαιον, όπου + επάσχασεν, επεσκέφθη Καλάβρυτα και Κόρινθον, επανήλθεν εις + Ναύπλιον και την 23 εις Αίγιναν· χαράς δε και παρηγορίας + επλήρωσε τας καρδίας των κατοίκων των μερών, όθεν διήλθεν. Η + ανόρθωσις των ερειπίων, η εγκαθίδρυσις στοιχειωδών σχολείων + και η εμψύχωσις της φιλοπονίας ήσαν το σύνηθες θέμα των λόγων + του. Οι λαοί, απολαμβάνοντες μετά την έλευσίν του ευνομίαν και + ασφάλειαν, ενθουσιάσθησαν υπέρ αυτού και τον εθεώρουν ως + φιλόστοργον πατέρα. Οι δε κατά τας επαρχίας υπάλληλοι της + κυβερνήσεως, είτε ζήλω υπερβάλλοντι φερόμενοι, είτε άλλοθεν + υποκινούμενοι, υπηγόρευσαν να μη σταλώσι πληρεξούσιοι εις την + συνέλευσιν, αλλά να δοθή τω κυβερνήτη πάσα πληρεξουσιότης· + πρώτη δε η επαρχία του Άργους τον ανέδειξε πληρεξούσιόν της. Ο + κυβερνήτης, προς ον εκοινοποιήθει η εκλογή του επισήμως, + εσιώπησεν· ως δείγμα αποδοχής εξελήφθη η σιωπή του, και πολλαί + επαρχίαι της Πελοποννήσου εμιμήθησαν το παράδειγμα του Άργους. + Την αυτήν σιωπήν ετήρησεν ο κυβερνήτης και τότε. Εμιμήθησαν το + παράδειγμα καί τινες νήσοι του Αιγαίου· η αυτή σιωπή και τότε. + Τοιαύτη διαγωγή έδωκεν αφορμήν να πιστεύσωσι πολλοί ότι η χειρ + αυτού υπεκίνει ταύτα. Αλλ' αι περί ων ο λόγος πληρεξουσιότητες + ήσαν φανεραί παραβάσεις του περί εκλογής νόμου, και η + αντιπολίτευσις δικαίως κατεβόα. Ο δε κυβερνήτης, ο συγκαλών + την συνέλευσιν επί σκοπώ να παγιώση την διά την αυθαίρετόν της + φύσιν κλονιζομένην κυβέρνησίν του, εδίσταζε μέχρι τινός περί + του πρακτέου· επί τέλους συγκαλέσας εν τη κατοικία του την 14 + μαΐου τα μέλη του πανελληνίου και τους γραμματείς, τον της + επικρατείας και τον επί των εξωτερικών, τοις είπεν, ότι η ρητή + ημέρα της συγκροτήσεως της συνελεύσεως επέστη, και οι + πληρεξούσιοι των επαρχιών δεν συνήλθαν, ότι άτοποι ήσαν αι επ' + ονόματι αυτού εκλογαί, και έπταισε κατά τούτο το πανελλήνιον, + διότι, αν εδέχετο την πρότασίν του να εφυρεύωσι τα της εκλογής + οι έκτακτοι επίτροποι ή οι διοικηταί, θα εμποδίζετο τοιαύτη + εκλογή ως παρά τον νόμον^ ανάγκη δε ήτο να εφορεύσωσιν οι + υπάλληλοί του τας εκλογάς προς αποφυγήν τοιούτων ατοπημάτων + και να συνέλθωσιν οι πληρεξούσιοι όσον τάχιον. Συνήνεσε το + πανελλήνιον δεχόμενον τα πάντα μετά την τελευταίαν προσθήκην + μελών, και την μεθαύριον απεποιήθη επισήμως ο κυβερνήτης τας + επί τω ονόματι αυτού εκλογάς, παρέτεινε την συγκρότησιν της + συνελεύσεως εις την 25 Ιουνίου, ώρισε τόπον των συνεδριάσεων + το Άργος, και ετροπολόγησε τα περί εκλογής συναινέσει του + πανελληνίου, εισάξας δύο ουσιώδεις καινοτομίας, την παρέμβασιν + των υπαλλήλων του υπό το πρόσχημα της ευταξίας και της + νομιμότητος, και την άμεσον και κατ' ευθείαν παρά του λαού + εκλογήν πληρεξουσίου· και αύτη μεν η καινοτομία ήτον επαινετή, + διότι δι' αυτής μάλλον ή διά της άλλης εκλογής εκφράζεται + ειλικρινέστερον η ελευθέρα θέλησις του λαού· αλλ' η παρέμβασις + των υπαλλήλων επροξένησε μέγα δεινόν. Ο κυβερνήτης, αν και + εφοβείτο μη υπερισχύσωσιν οι εναντίοι του, δεν έκρινε + πολιτικόν να τους αποκλείση της συνελεύσεως, αλλ' επενόησεν + άλλον τρόπον όπως τους μεταχειρισθή εκόντας άκοντας όργανά + του· ενέργησε διά των υπαλλήλων του να υποχρεωθώσιν εγγράφως + παρά των εντολέων ίνα βαδίσωσιν επί της συνελεύσεως την οδόν + αυτού· και το επινόημα τούτο, μεταμόρφωσις της επ' ονόματι + αυτού πληρεξουσιότητος, επέτυχε· συμπαρελήφθησαν δε υπό την + αυτήν κατηγορίαν καί τινες του κυβερνητικού κόμματος διά το + ευσχημότερον. Υπό τοιαύτην εν γένει μεμπτήν και πρωτοφανή εν + Ελλάδι αντιπροσωπίαν συνεκροτήθη η εν Άργει δ' των Ελλήνων + συνέλευσις. Μέγας δε γογγυσμός επήλθεν ένεκα τούτου, και ο είς + των δύο αντιπροσώπων του Μεσολογγίου, ο πρώην γραμματεύς της + επικρατείας και νυν επί των εξωτερικών, απέρριψε την τοιαύτην + αντιπροσωπίαν, και διά γραπτής μαρτυρίας των εντολέων του + απέδειξε προς τον κυβερνήτην, ότι παρά την προαίρεσιν αυτών + και κατ' επίμονον απαίτησιν του διοικητού εδόθη η εντολή αύτη· + αλλ' ουδείς των υπό την αυτήν κατηγορίαν ομοφρόνων + πληρεξουσίων τον εμιμήθη. + + Ο δε κυβερνήτης μηδέ την τοιαύτην αντιπροσωπίαν θεωρών + αποχρώσαν εις επιτυχίαν του σκοπού του, απηγόρευσε την εις την + πόλιν του Άργους είσοδον των απλών πολιτών, επί λόγω ελλείψεως + κατοικιών, εσύστησε την φρουράν της συνελεύσεως όπως ήθελε, + και διώρισεν εις εξέλεγξιν των εκλογικών εγγράφων ους των + πληρεξουσίων ενέκρινε. Διεκρίνοντο διά την προς τον κυβερνήτην + απέχθειαν οι της Ύδρας και ο των Καλαβύτων Ζαήμης· αλλ' ο + κυβερνήτης τους μεν υδραίους αφώπλισεν επί τη κενή ελπίδι των + αποζημιώσεων διά της επί συνελεύσεως παντοδυνάμου ενεργείας + του, τον δε Ζαήμην εδέσμευσε διά της υπό τους απρεπείς όρους + δοθείσης αυτώ αντιπροσωπίας. Τούτων ούτω διατεθέντων, έπαυσε + πάσα εν τη συνελεύσει αντιπολίτευσις. + + Προ της ενάρξεως δε των τακτικών εργασιών της, πρώτοι οι + Πελοποννήσιοι πληρεξούσιοι, υποκινηθέντες παρά των περί τον + κυβερνήτην, έστειλαν ομοφώνως ευχαριστήριον προς αυτόν εξ + ονόματος των λαών, ους αντεπροσώπευαν, δι' όσα καλά η συνετή + διοίκησίς του τοις επροξένησε· τον παρεκάλουν δε να τους + χειραγωγήση και εις τας επί συνελεύσεως σπουδαίας εργασίας + των. Παρόμοιον ευχαριστήριον υπέγραψαν ακολούθως και ο + Στερεοελλαδίται, και μετ' αυτούς οι Αιγαιοπελαγίται. + + Προς τα μεσημβρινά άκρα της πόλεως του Άργους, εντός του + παλαιού αμφιθεάτρου, κατεσκευάσθη ξυλίνη σκηνή διά τας + συνεδριάσεις. +Ιούλιος Την 11 ιουλίου συνήχθησαν οι πληρεξούσιοι εις τον ναόν της + Παναγίας, όπου παρόντος και του κυβερνήτου εψάλη η ακολουθία, + ωρκίσθησαν οι πληρεξούσιοι τον συνήθη όρκον, και μετέβησαν υπό + την σκηνήν, όπου καθήσας ο κυβερνήτης εκ δεξιών του προέδρου, + είπεν ολίγας λέξεις προεισαγωγικάς, και μετά ταύτα, αναστάς ο + γραμματεύς της επικρατείας, ανέγνωσε κατά διαταγήν του + κυβερνήτου έκθεσιν των πράξεων αυτού εξ ότου έμαθεν εν τη + αλλοδαπή τον διορισμόν του μέχρι της ημέρας εκείνης. Μετά την + συνεδρίασιν ταύτην η συνέλευσις ησχολήθη εις την σύστασιν του + γραφείου της υπό την τακτικήν προεδρίαν του ως γεροντοτέρου + κατ' αρχάς προεδρεύοντος Σισίνη, και εσύστησε δύο επιτροπάς, + την μεν πενταμελή επί των αναφορών, την δε επταμελή διά την + ανταπόκρισιν της συνελεύσεως και του κυβερνήτου· εκάλεσε δε + την επιτροπήν ταύτην επιτροπήν της συνελεύσεως· είχε και ο + κυβερνήτης συστήσει προ της ενάρξεως των εργασιών αυτής, ως + είρηται, άλλην ενδεκαμελή εκ πληρεξουσίων προς εξέλεγξιν των + εκλογικών εγγράφων, ώστε η συνέλευσις είχε τρεις διαρκείς + επιτροπάς. Την δε 16 παρέστη ο επί των εξωτερικών γραμματεύς, + και εκθέσας τα εξωτερικά, και αναγνώσας διαφόρους των πρέσβεων + των συμμάχων και του κυβερνήτου προς αλλήλους διακοινώσεις + είπεν επί τέλους, ότι απέκειτο εις την συνέλευσιν να βουλευθή + περί των περαιτέρω. Την δε επιούσαν παρέστη ο γραμματεύς της + επικρατείας και έθεσεν υπ' όψιν της συνελεύσεως την + νομιμοποιούσαν το σύστημα της προσωρινής κυβερνήσεως πράξιν + της βουλής, και ψηφίσματα του κυβερνήτου περί των διαφόρων + κλάδων της υπηρεσίας δώσας τας απαιτουμένας περί αυτών + διασαφήσεις. Την 18 ετέθησαν υπ' όψιν της συνελεύσεως τα της + τραπέζης, οι λογαριασμοί του φροντιστηρίου και της οικονομίας, + ο προϋπολογισμός ενός έτους, και σχέδιον περί λύσεως του + εξωτερικού δανείου. Την 19 ανεγνώσθησαν αναφοραί περί της + στρατιωτικής και ναυτικής υπηρεσίας, και περί όσων + εισεπράχθησαν εξ αρχής της πρώτης κυβερνητικής περιόδου μέχρι + τέλους της διοικητικής επιτροπής. Αφ' ού δε εκοινοποιήθησαν + ταύτα πάντα, η συνέλευσις εξέδωκε δεκατρία ψηφίσματα· και διά + μεν του α', εγκρίνουσα ην εβάδισεν ο κυβερνήτης οδόν ως προς + τα εξωτερικά, τω έδωκεν εξουσίαν να διαπραγματευθή, και εις το + εξής τα περί της αναπτύξεως και εφαρμογής την συνθήκης της 24 + Ιουνίου, αλλ' υπό τινας όρους και υπό την επικύρωσιν των + πληρεξουσίων αντιπροσώπων του έθνους. Διά δε του β' παρεδέχθη + όσα έπραξεν η βουλή εις νομιμοποίησιν του διοικητικού + συστήματος του κυβερνήτου, και το ετροπολόγησε διά το μέλλον + αντικαταστήσασα το πανελλήνιον δι' εικοσιεπταμελούς γερουσίας, + κατ' εκλογήν του κυβερνήτου τα μεν εικοσιέν μέλη επί καταλόγου + υποψηφίων της συνελεύσεως, εκάστου των πληρεξουσίων + προβάλλοντος αυτώ κατ' ιδίαν τρεις υποψηφίους (α), τα δε λοιπά + έξ κατά πλήρη αρέσκειαν αυτού του κυβερνήτου· ωρίσθη δε η μεν + γερουσία να γνωμοδοτή εφ' όλων των μη διοικητικών ψηφισμάτων, + αλλά να μη υπόκειται ο κυβερνήτης εις την γνωμοδότησιν ει μη + ως προς τα του δημοσίου πλούτου και εν γένει τα οικονομικά, τα + δε της δικαστικής και πάσης άλλης υπηρεσίας να μείνωσι + προσωρινώς όπως ήσαν, δυναμένης όμως της κυβερνήσεως να + παρεισάγη όσας τροπολογίας την εδίδασκεν η πείρα, ό εστι να τα + μεταβάλη κατά το δοκούν· να διατάξη δε εν καιρώ οριστικώς τα + δικαστικά, διοριζομένων διά βίου των δικαστών. Επρονόησε το + αυτό ψήφισμα και περί του είδους της εν καιρώ σταθεράς + κυβενήσεως της Ελλάδος, και διέταξε την προσωρινήν κυβέρνησιν + να εργασθή, συμπραττούσης και της γερουσίας, εις την + προπαρασκευήν των θεμελιωδών νόμων, καθ' άς έθεσαν βάσεις αι + της Επιδαύρου, του Άργους και της Τροιζήνος συνελεύσεις, και + τα μεν καθήκοντα του νομοτελεστικού να ορισθώσι κατά το + υπαγορεύσαν τας εν Τροιζήνι πράξεις πνεύμα τροπολογούμενα και + κατά την έννοιαν της συνθήκης των τριών αυλών, η δε γερουσία + διηρημένη εις δύο βουλευτήρια να ενεργή τα της νομοθετικής + εξουσίας διά της συμπράξεως και του νομοτελεστικού· παρήγγειλε + δε, άμα αποπερατωθώσι τα περί των θεμελιωδών νόμων, να + συγκαλεσθώσιν οι αυτοί πληρεξούσιοι προς επιθεώρησιν, και + ευχήθη εν περιπτώσει αποβιώσεως του κυβερνήτου εν τω μεταξύ να + ευρεθή γραπτόν το περί της πολιτικής ανορθώσεως της πατρίδος + σχέδιόν του. Το γ' ψήφισμα διελάμβανε να αναθεωρηθώσιν όλοι οι + λογαριασμοί της επί των οικονομικών επιτροπής και του + φροντιστηρίου, να προικισθή δι' εθνικών κτημάτων η τράπεζα, να + ζητηθή η εγγύησις των συμμάχων αυλών περί του δανείου των + 60,000,000 φράγκων του παρά τοις εν Τροιζήνι συνελεύσεως + ψηφισθέντος, να φροντίση η κυβέρνησις περί λύσεως του χρέους + του 1824 και 1825, και να διατηρήση μεν καθ' όλον το ενεστώς + έτος απαράλλακτον τον ενυπάρχοντα τρόπον της φορολογίας, να + ενασχοληθή ανυπερθέτως εις αναθεώρησιν των φορολογικών + διατάξεων, εις καταγραφήν και βελτίωσιν των εθνικών κτημάτων, + εις διανομήν μέρους αυτών καθ' εκάστην κοινότητα αναλόγως του + αριθμού των κατοίκων αυτής, και εις σύστασιν επιτροπής προς + εξέτασιν των διαφιλονεικουμένων ιδιοκτησιών. Το δ' ψήφισμα + απέβλεπε την πρόοδον και την τακτοποίησιν του στρατιωτικού και + του ναυτικού διά της ενεργείας του περί απογραφής νόμου του + 1825 τροποποιουμένου, και διά της δι' εθνικής γης αμοιβής των + υπηρετούντων στρατιωτικώς ή ναυτικώς κατά τον βαθμόν εκάστου + αυτών. Το ε' εκανόνιζε τα περί των οφειλομένων αποζημιώσεων + και διέταττε να συστηθή κώδηξ δημοσίου χρέους επί ετησία + πληρωμή τόκου και να διανεμηθή το δεκατημόριον του ελπιζομένου + εξωτερικού δανείου κατ' αναλογίαν των εκάστω των πολιτών + οφειλομένων κεφαλαίων, να διατεθώσι δε εις όφελος αυτών και + στρέμματα 200,000 εθνικής γης εκτός σταφιδώνων, αμπελώνων, + ελαιοδένδρων και δασών, αλλά να μη δίδεται η γη αύτη ως τελεία + ιδιοκτησία πριν ορισθώσι τα της Ελλάδος και απαλλαγώσι τα + εθνικά κτήματα της υποθήκης· εγράφη δε και συμπληρωτικόν + άρθρον προς αγοράν πλοίων ανηκόντων εις τας νήσους, Ύδραν, + Σπέτσας και Ψαρά. Το στ' ψήφισμα διελάμβανε περί του τρόπου + της εξοφλήσεως των επί τουρκοκρατίας χρεών των κοινοτήτων. Το + ζ' διέταττε να κοπή εθνικόν νόμισμα κατά το σχέδιον του + πανελληνίου, και αφ' ενός μεν προσώπου να χαραχθή φοίνιξ, + άνωθεν της κεφαλής αυτού σταυρός, και πέριξ «ελληνική + πολιτεία», επί δε του ετέρου δύο κλάδοι ο μεν ελαίας ο δε + δάφνης, και πέριξ «ο κυβερνήτης Ι. Α. Καποδίστριας». Τα η' + ψήφισμα έλεγε ν' ανεγερθή εν καιρώ δέοντι εν τη καθέδρα της + κυβερνήσεως ναός επ' ονόματι του Σωτήρος εις ευγνωμοσύνην προς + τον Ύψιστον, δι' όσα εθαυματούργησεν επί σωτηρία του ελληνικού + λαού, ν' αποσταλώσι πρέσβεις προς τους συμμάχους βασιλείς και + προς τον βασιλέα της Βαυαρίας προσφέροντες την ευγνωμοσύνην + του έθνους δι' όσα αγαθά απήλαυσε διά της γενναίας συνδρομής + αυτών, ν' ανεγερθώσι δε και δύο μνημεία το μεν εν Νεοκάστρω + εις μνήμην της ναυμαχίας, το δε εν Πεταλιδίω, όπου απέβη κατά + πρώτον ο γαλλικός στρατός, και να συστηθή τάγμα ιππέων + καλούμενον τάγμα του Σωτήρος. Το θ' ψήφισμα ώριζε την ποσότητα + φοινίκων 180,000 ως ετήσιον μισθοδοσίαν του κυβερνήτου, αλλ' ο + κυβερνήτης δεν εδέχθη την προσφοράν. Το ι' απηγόρευε την + εξαγωγήν των αρχαιοτήτων επιτρέπον μόνην την των συντριμμάτων, + αλλά και τούτων οσάκις εζητούντο υπό κυβερνήσεων ως + συντελούντων εις αρχαιολογικάς ερεύνας. Το ια' εψήφιζε τα εις + βελτίωσιν του ιερατείου, τα εις προικισμόν του ορφανοτροφείου, + τα εις υποστήριξιν των αλληλοδιδακτικών, τυπικών, και ανωτέρας + τάξεως σχολείων, και τα εις σύστασιν δημοσίων τυπογραφιών διά + των κληροδοτημάτων των ομογενών και διά των προσόδων των + μοναστηρίων. Το ιβ' εκανόνιζε τον τρόπον του δικάζειν τας επί + της επαναστάσεως ποινικάς διαφοράς των Ελλήνων. Το δε ιγ' και + τελευταίον διέταττεν οι συγκροτήσαντες την ενεστώσαν + συνέλευσιν να συγκροτήσωσιν οι αυτοί και την ακόλουθον + θεωρουμένην ως συνέχειαν της παρούσης, άμα η κυβέρνησις έφερεν + εις πέρας τας περί την σύνταξιν του σχεδίου του θεμελιώδους + νόμου εργασίας της, ή καθ' όν καιρόν επήρχετο ανάγκη να + θεωρηθώσι και επικυρωθώσι τα περί ων εγένετο λόγος εν τω α' + ψηφίσματι. + + Εν τούτοις, έλαβε γνώσιν η συνέλευσις αναφοράς του Τσώρτση εις + άκρον δυσηρεστημένου διά την προς αυτόν διαγωγήν του + κυβερνήτου. Δι' αυτής παρητείτο της υπηρεσίας και καθήπτετο + του διοικητικού συστήματος· αλλά διέκοψε την ανάγνωσίν της η + συνέλευσις επί λόγω ότι εξετρέπετο ο αναφερόμενος του + καθήκοντος και της αληθείας· εδέχθη δε την παραίτησίν του + λησμονήσασα εν τη δουλοφροσύνη της πόσον ο φιλέλλην ούτος + εκακουχήθη και πόσον συνετέλεσεν εις την προ ολίγου ανέγερσιν + της Δυτικής Ελλάδος. + + Τούτων ούτω διατεθέντων καί τινων άλλων μικροτέρου λόγου + κανονισθέντων, παραστάς ο Κυβερνήτης την 6 αυγούστου απέλυσε + την συνέλευσιν ευφημούμενος. + + Ανεφέραμεν πόσους αγώνας κατέβαλεν ο κυβερνήτης εις την καθ' + όν εύχετο τρόπον συγκρότησιν της συνελεύσεως. Οι αγώνες του + ευδοκίμησαν, και η συνέλευσις συνεκροτήθη όπως εύχετο· ό,τι + έπραξεν η συνέλευσις το έπραξεν επί τη προτάσει, τη εισηγήσει + ή τη πλήρει συγκαταθέσει του κυβερνήτου· εις αυτόν ενατένιζεν + όλη· όλα τα ψηφίσματά της εσχεδιάζοντο εν τω κυβερνητικώ + γραφείω, μετεβιβάζοντο εις αυτήν διά της επταμελούς επιτροπής + και επανήρχοντο εις το κυβερνητικόν γραφείον ως έργα της + συνελεύσεως· η συνέλευσις, και πριν εκδώση τα ψηφίσματα, + εκήρυξε πασιφανώς τα υπέρ του κυβερνήτου φρονήματά της και την + απεριόριστόν της πίστιν εις την ικανότητά του, τον + πατριωτισμόν του και τα φώτα του· δεν εδίστασε δε και επισήμως + να δηλώση ότι διέταξε την επταμελή επιτροπήν να σχεδιάζη τα + ψηφίσματα υπό την οδηγίαν αυτού. Τούτων ούτως εχόντων, + επανελάμβαναν προσφυώς οι αστειότεροι των πληρεξουσίων το + «Γιάννης κερνά και Γιάννης πίνει». + + + + 1829 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΒ'. + + + + &Εισβολή Ελλήνων εις Θήβας και συγκρούσεις αυτών και των + εχθρών εν τη πόλει ταύτη και παρά τω εν τη Αττική μονιδρίω του + αγίου Ιωάννου. — Μάχαι κατά τον Ανηφορίτην, τον Ωρωπόν και + έξωθεν των Θηβών. — Νέα εισβολή εχθρών εις την Ανατολικήν + Ελλάδα. — Μάχη της Πέτρας και έξοδος των εχθρών. — Τέλος του + υπέρ ανεξαρτησίας της Ελλάδος πολέμου. — Χαρακτήρ Υψηλάντου. — + Τα μετά την συνέλευσιν του Άργους. — Νέα χορηγήματα Γαλλίας. — + Όπλα δωρηθέντα παρά του αυτοκράτορος της Ρωσσίας. — + Προκαταβολή Εϋνάρδου επί του δανείου.& + + ΠΟΛΛΑΧΟΘΕΝ της Ανατολικής Ελλάδος εξωσθέντες οι Τούρκοι + κατείχαν μόνον τας Θήβας και την Αττικήν, ο δε στρατάρχης + εσκέπτετο πώς να τους αναγκάση να φύγωσι κακείθεν. + + Η πόλις των Θηβών ήτον όλη ερείπια. Οι Τούρκοι κατείχαν τους + αγίους Θεοδώρους, το Πυρί και τον Πύργον· ήσαν δε 1500 πεζοί + και 200 ιππείς. Ο στρατάρχης εφρόντισε πρώτον να προκαταλάβη + τον παρά τον Καραμπαμπάν Ανηφορίτην προς διακοπήν πάσης + κοινωνίας των εν Θήβαις και εν Ευβοία εχθρών· απέστειλε δε και + τον Βάσσον εις την Αττικήν προς εμπόδιον της εκείθεν + μεταβάσεως εχθρών εις Θήβας· +Μάιος την νύκτα δε της 18 μαΐου, οδηγών 700 πεζούς, επάτησε τα + ερείπια των Θηβών, όπου κατέλαβαν οι περί αυτόν θέσεις και δεν + έπαυσαν ακροβολιζόμενοι τας πρώτας τρεις ημέρας έχοντες και + τρία κανόνια· την δε 21 επολέμησαν μεταξύ της πόλεως και του + Πυρίου, και μετά δίωρον μάχην διεχωρίσθησαν. Έκτοτε δεν ήλθαν + εις μάχην, διότι και οι Έλληνες και οι Τούρκοι ανέμεναν + επικουρίαν. + + Καθ' ήν δε ημέραν επάτησαν οι περί τον στρατάρχην τας Θήβας, + εστρατοπέδευσεν ο Βάσσος εν τω μεταξύ Χασιάς και Μενιδίου + μονιδρίω του αγίου Ιωάννου, και την επαύριον, παραλαβών 300 + πεζούς καί τινας ιππείς, κατέβη εις το πεδίον, και τους μεν + πεζούς έθεσεν εις ενέδραν, αυτός δε προχωρών μετά των ιππέων + προς το Μενίδι απήντησεν εχθρούς επερχομένους· ήσαν δε ούτοι + 200 πεζοί καί τινες ιππείς. Αρξαμένης δε αψιμαχίας, + επανέστησαν κατά των εχθρών οι ενεδρεύοντες πεζοί, και ήλθαν + και άλλοι άλλοθεν εχθροί. Πολλή πυρίτις εκάη, αλλ' ολίγον αίμα + εχύθη. Την δε 27 εξεστράτευσαν οι εν Αθήναις εχθροί κατά των + περί τον Βάσσον έλκοντες δύο κανόνια, και ήλθαν εις μάχην, + αλλ' ωπισθοδρόμησαν και αυτοί άπρακτοι απολέσαντές τινας. + +Ιούνιος Ο δε εν Ευβοία Ομέρ-πασας, μαθών ότι οι Έλληνες κατέλαβαν τον + Ανηφορίτην, εξεστράτευσε την 2 Ιουνίου· 1000 τακτικοί και 500 + άτακτοι τον ηκολούθουν· οι δε κατέχοντες την θέσιν εκείνην + Έλληνες, μόλις 800, κατεσκεύασαν επί του όρους μέγαν + προμαχώνα· αλλ' ο προμαχών ούτος απείχε πολύ της οδού· διά + τούτο ιδόντες τους εχθρούς επερχομένους κατέβησαν προς + αντίκρουσιν εις τας υπωρείας, όπου δεινώς προσβληθέντες + ετράπησαν, και καταδιωκόμενοι επί του όρους κατέφυγαν εις τον + προμαχώνα, αλλ' εξορμήσαντες μετ' ολίγον ηνάγκασαν τους + εχθρούς να οπισθοδρομήσωσιν· 40 εχθροί και 8 Έλληνες + εφονεύθησαν και επληγώθησαν· μεταξύ δε των πληγωμένων ήσαν και + οι αξιωματικοί Μπούσγος, Παύλος Στεφάνου και Βασίλης + Λεοναρδίδης· διεκρίθη δε διά τας ανδραγαθίας του ο Ολύμπιος + Ψαροδήμος πρώτος εξορμήσας. + + Μετά δε την μάχην ταύτην εστάλησαν 200 Έλληνες εις κυρίευσιν + του Ωρωπού και των επί της παραλίας αποθηκών· τούτους ιδόντες + ερχομένους οι εν τω χωρίω εχθροί το εγκατέλειψαν αμαχητί + συγκεντρωθέντες όλοι κατά την παραλίαν, οι δε Έλληνες + ετοποθετήθησαν εν τω χωρίω. Μετά τινας δε ημέρας ήλθε το + ατμόπλουν και έν άλλο πλοίον προς την παραλίαν, και υπό την + αντίληψιν του πυροβολικού αυτών εκινήθησαν οι εν τω χωρίω + Έλληνες εις καταδίωξιν των εχθρών. Αντεπεξήλθαν οι εχθροί, + επολέμησαν τους Έλληνας, τους έτρεψαν, και έμειναν κύριοι των + δύο τούτων θέσεων, ως και πρότερον. + + Μετά δε την μάχην της 2, οι Έλληνες εγκατέλειψαν την θέσιν του + Ανηφορίτου, και πολλοί των εν Ευβοία Τούρκων ήλθαν + ανεμποδίστως εις βοήθειαν των εν Θήβαις, οίτινες δυναμωθέντες + περιήρχοντο άφοβοι τας πεδιάδας θερίζοντες και καρπολογούντες. + Εν τούτοις, έμαθεν ο στρατάρχης ότι το περί την Ναύπακτον υπό + τον Χατσή-Χρήστον ιππικόν ήρχετο αυθόρμητον εις βοήθειαν, και + απέστειλε διά νυκτός εις προϋπάντησιν τους περί τον + Ευμορφόπουλον και τον Σκουρτανιώτην επί σκοπώ να + συνενεδρεύσωσι τους συνήθως και ανυπόπτως εξερχομένους επί + συγκομιδή καρπών εχθρούς. Ενήργησαν οι αποσταλέντες τα + διαταχθέντα, υπήκουσαν και οι περί τον Χατσή-Χρήστον. Την δε + 10 διεσπάρησαν οι εχθροί κατά την συνήθειαν εις την πεδιάδα· + 156 ήσαν οι Έλληνες ιππείς και 300 οι πεζοί· τριπλάσιοι ήσαν + οι εξελθόντες εχθροί, αλλά τήδε κακείσε διεσπαρμένοι και + απρόσεκτοι ως μηδέν υποπτεύοντες· οι δε Έλληνες όλοι + συσσωματωμένοι και προσεκτικοί επέπεσαν, τους έβλαψαν και τους + ηνάγκασαν να τρέξωσιν εις τα χαρακώματα καταδιωκόμενοι οι μεν + εντεύθεν οι δε εκείθεν και φθειρόμενοι. Είδαν οι εν Πυρίω την + απροσδόκητον των οικείων τροπήν, και υποπτεύσαντες την αιτίαν, + έδραμαν πεζοί και ιππείς εις βοήθειαν· αλλ' αντέδραμαν και + πολλοί των εν τη πόλει Ελλήνων, και επολέμησαν όλοι εν τη + πεδιάδι συμμίγδην· 100 Τούρκοι έπεσαν, 16 ηχμαλωτίσθησαν και + επέκεινα των 80 ίππων εζωγρήθησαν· ολίγοι δε των Ελλήνων + έπαθαν. + + Μετ' ολίγας δε ημέρας μαθόντες οι Έλληνες, ότι ήρχοντο εις + Θήβας άλλοι 500 Τούρκοι εκ Χαλκίδος, κατέλαβαν το επί της οδού + Μακροβούνι και τους παρεμόνευαν. Την 21 εφάνησαν οι + περιμενόμενοι, εφώρμησαν οι παραμονεύοντες, έτρεξαν και πολλοί + των εν Θήβαις Ελλήνων και Τούρκων εις το πεδίον της μάχης, και + μετά τετράωρον πάλην, προμαχούντων του Λιακοπούλου, του Ρούκη, + του Μπαϊρακτάρη και του Σκουρτανιώτη, διεχωρίσθησαν. Υπέρ τους + 100 ελογίσθησαν οι πεσόντες εχθροί και 9 οι Έλληνες· επληγώθη + βαρέως και ο Λιακόπουλος, όστις μετά τινας ημέρας απέθανεν. + + Την δε επαύριον, προ της ανατολής του ηλίου, ώρμησαν πολλάκις + οι Τούρκοι πολλαχόθεν, τριπλάσιοι όντες, επί τα οχυρώματα των + Ελλήνων· πανταχόθεν δε αποκρουσθέντες επέμεναν πολεμούντες, + έως ου το ελληνικόν ιππικόν έβαλεν εις αταξίαν το εχθρικόν, + και τότε ετράπησαν ιππείς και πεζοί· τινές αυτών εφονεύθησαν, + επληγώθησαν, και ηχμαλωτίσθησαν· ηρπάγησαν και δύο σημαίαι + αυτών· εφονεύθησαν δε και 3 Έλληνες, και 15 επληγώθησαν. + + Την δε 6 ίουλίου εστράτευσαν εκ νέου 2000 Τούρκοι εξ Αθηνών + επί τους περί τον Βάσσον έλκοντες κανόνια, και εφώρμησαν εις + κυρίευσιν των οχυρωμάτων· αλλ' αποτυχόντες και παθόντες + ωπισθοδρόμησαν εις την πόλιν. + + Μετά δε την εν Θήβαις μάχην της 22 Ιουνίου επρόβαλαν οι + Τούρκοι ν' απομακρυνθώσι και αυτοί και οι εχθροί των ησύχως + επί λόγω, ότι την τύχην των τόπων εκείνων θα την απεφάσιζεν η + θέλησις των συμμάχων και όχι η μάχαιρα αυτών· αλλ' ο + στρατάρχης απέρριψε την πρότασιν δικαίως, διότι οι Τούρκοι, + κατέχοντες την πλησιόχωρον Αττικήν, εθεωρούντο ως κύριοι και + των Θηβών. Το στράτευμα εν τοσούτω προ καιρού έπασχε παντός + είδους στερήσεις, και προ μηνών μη μισθοδοτούμενον εγόγγυζε· + δεν εγόγγυζε δε τόσον δι' όσα έπασχεν, όσον διότι οι υπό την + άμεσον οδηγίαν του Αυγουστίνου απελάμβαναν όσων ούτοι + εστερούντο· ο Υψηλάντης και οι οπλαρχηγοί δεν έπαυαν + αιτούμενοι δι' αναφορών και αποστολών την αντίληψιν της + κυβερνήσεως εις θεραπείαν των δεινών και εμπόδιον της + επαπειλουμένης και υπενεργουμένης διαλύσεως του στρατοπέδου· + αλλ' ο κυβερνήτης υποσχέσεις μόνον έδιδεν. Αυξανόμενον δε το + κακόν ημέρα τη ημέρα εκορυφώθη· οι στρατιώται ελάλουν παρρησία + περί διαλύσεως του στρατοπέδου, ηπείλουν θάνατον κατά των + απατώντων αυτούς αξιωματικών, και υποπτεύοντες αντενέργειαν + παρά του Αυγουστίνου ως ζηλοτύπως διακειμένου προς τον + στρατάρχην και μη ανεχομένου την ύπαρξιν επί της Ανατολικής + Ελλάδος άλλου στρατοπέδου, ύψωσαν ανάθεμα κατά των αιτίων της + γενομένης προς αυτούς αδικίας, και την 7 αυγούστου ωρκίσθησαν + να εγκαταλείψωσι τα οχυρώματα και να φύγωσι την νύκτα· + συνήχθησαν την εσπέραν οι οπλαρχηγοί παρά τω Υψηλάντη, + μαθόντες τους όρκους, εις σύσκεψιν· αλλ' εν ώ εσκέπτοντο, + έμαθαν την α' ώραν της νυκτός, ότι ελειποτάκτησάν τινες και + έβαλαν εις αταξίαν τους άλλους. Έτρεξαν τότε οι οπλαρχηγοί να + προλάβωσιν την διάδοσιν του κακού υποσχόμενοι την τακτικήν + υποχώρησιν υπό την οδηγίαν αυτών. Αλλ' οι στρατιώται δεν + υπήκουσαν, κατελήφθησαν υπό πανικού φόβου και εδόθησαν όλοι + εις άτακτον φυγήν αφήσαντες εν τω στρατοπέδω τα κανόνια και + όλας τας αποσκευάς. Ο δε ατυχής Υψηλάντης διέμενεν εν τη σκηνή + του· αλλ' αφ' ού είδεν ότι έμεινεν εν τω πεδίω της μάχης + στρατάρχης άνευ στρατού, έφυγε και αυτός, όλος περίλυπος, και + ετοποθετήθη κατά την Αράχωβαν μετ' ολίγων οπαδών. Οι δε + Τούρκοι, είτε εκλαβόντες στρατήγημα την φυγήν, είτε + επιθυμούντες να μείνωσιν αναιμωτί κύριοι της εγκαταλειφθείσης + θέσεως, δεν κατεδίωξαν τους φεύγοντας. + + Καθ’ άς δε ημέρας διεσκορπίσθη η ελληνική αύτη δύναμις, 1500 + εχθροί υπό την οδηγίαν του Ασλάμπεη-Μουχουρδάρη, ευρόντες την + δίοδόν των Θερμοπυλών ελευθέραν, φυγόντων των φυλασσόντων + αυτήν Ελλήνων, εισέβαλαν δι' αυτής, και διελθόντες την + Λεβαδείαν, και αφήσαντες εκεί και αλλού φρουράς, μετέβησαν εις + Αθήνας ατουφέκιστοι καθ' όλην την πορείαν. Ο ρωσσικός πόλεμος + ηνάγκασε την Πύλην βλέπουσαν τον δεινόν εχθρόν όχι μακράν της + Αδριανουπόλεως ν' ανακαλέση εν τάχει πανταχόθεν τα στρατεύματά + της εις ιδίαν υπεράσπισιν· τούτου χάριν, απεστάλησαν οι περί + τον Ασλάμπεην ίνα συνοδεύσωσιν εις Λάρισσαν τους εν Θήβαις και + Αττική εκτός των φρουρούντων την ακρόπολιν των Αθηνών. + + Ο δε Υψηλάντης, συγκεντρώσας εκ νέου 2300 στρατιώτας κατέλαβε + την μεταξύ Θηβών και Λεβαδείας θέσιν της Πέτρας· +Σεπτέμβριος δι' αυτής ήλθαν να διαβώσι συσσωματωμένοι επί της επανόδου των + οι εχθροί, και ιδόντες τους Έλληνας κατέχοντας αυτήν + παρεστρατοπέδευσαν την 10 σεπτεμβρίου. Ήσαν δε 5000 τακτικοί + και άτακτοι, πεζοί και ιππείς, έλκοντες τέσσαρα κανόνια. Προς + τα χαράγματα δε της 12 άφησαν μικράν φρουράν εν τω στρατοπέδω, + το ωχύρωσαν, και εκίνησαν κατά των Ελλήνων επί σκοπώ ν' + ανοίξωσι την οδόν διασκορπίζοντές τους· και το μεν ιππικόν + αυτών εσχημάτισε δύο γραμμάς και ετοποθετήθη κάτωθεν της + Πέτρας, οι δε τακτικοί, διαιρεθέντες, ώδευσαν επί τους + προμαχώνας οι μεν του Στράτου, οι δε του Σκουρτανιώτη εις + περιστολήν των εν αυτοίς· κατέλαβαν δε και 300 εξ αυτών, εν + οίς καί τινες ιππείς, το παρά τους προμαχώνας χωρίον των + Βρεστεμιτών υπερασπίζοντες τα νώτα των πολλών. Τούτων ούτω + διατεθέντων, ώρμησαν οι υπό τον Ασλάμπεην Αλβανοί προς το + διάσελον εις κυρίευσίν του επί της θέσεως εκείνης κειμένου + προμαχώνος, αλλ' έτρεξαν εγκαίρως εις βοήθειαν αυτού οι + χιλίαρχοι Δυοβουνιώτης και Κριεζώτης μετά των πλειοτέρων των + υπ' αυτούς· η επικουρία δε τούτων και η γενναία αντίστασις των + εντός του προμαχώνος εματαίωσαν τα τολμηρά κινήματα των περί + τον Ασλάμπεην και τους ηνάγκασαν να φύγωσι κακήν κακώς. + Συγχρόνως έπεσεν επί την εν τω χωρίω των Βρεστεμιτών, εχθρικήν + δύναμιν και την κατεδίωξεν η υπό τον Σπύρον Μήλιον φρουρά του + στρατάρχου προκαταλαβούσα υψηλήν τινα θέσιν εκ πλαγίου του + χωρίου. Οι εχθροί πολλά παθόντες επανήλθαν εις το στρατόπεδον + υπό την προστασίαν του πολυαρίθμου ιππικού μετά δίωρον μάχην + και διενυκτέρευσαν ησύχως· την δε επαύριον έστειλαν προς τον + Υψηλάντην τον ίππαρχον αιτούμενοι ελευθέραν δίοδον· κατά + πρότασιν δε αυτού έστειλε και ο Υψηλάντης τον γραμματέα του + Φιλήμονα εις το τουρκικόν στρατόπεδον, όπου υπεγράφη την 13 + σύμβασις λέγουσα ν' αφεθή η δίοδος του εχθρού ελευθέρα, ν' + απολυθώσιν όλοι οι αιχμάλωτοι Έλληνες και Τούρκοι, να + συναναχωρήσωσιν αι κατέχουσαι την πόλιν της Λεβαδείας, το Χάνι + του Κατοίκου, το Τουρκοχώρι και την Φοντάναν τουρκικαί + φρουραί, διατηρουμένων επί της Ανατολικής Ελλάδος μόνων των εν + τη ακροπόλει των Αθηνών και εν τη Βοδωνίτση (α), και ν' + ανταλλαχθώσι και όμηροι εις πίστωσιν των συνομολογηθέντων. + + Εν ώ δε διήρχοντο οι Τούρκοι εν σιωπή και κατηφεία, + αποχαιρετώντες διά παντός την χθες δούλην Ελλάδα, απεχαιρέτων + αυτούς και οι ελευθερωταί της Έλληνες εν αλαλαγμώ και + αγαλλιάσει, σαλπίζοντες και τυμπανίζοντες. Η μάχη της Πέτρας + είναι η τελευταία του υπέρ ανεξαρτησίας της Ελλάδος εννεαετούς + πολέμου. + + Αν και διελάβομεν ήδη σποράδην τα περί του χαρακτήρος του + Δημητρίου Υψηλάντου, πρέπον θεωρούμεν τελευτήσαντος του + πολεμικού του σταδίου, να συγκεφαλαιώσωμεν τα περί αυτού. + + Αφ' ότου επάτησε την γην της Ελλάδος ο ανήρ ούτος δεν έπαυσεν + αντιποιούμενος την υπερτάτην Αρχήν, πεποιθώς, ότι η Αρχή + έπρεπεν εις τον οίκον του, διότι ο αδελφός του απαρνησάμενος + εαυτόν, εκίνησε πρώτος την επανάστασιν, και ότι θα κατεπάτει + τα δικαιώματα αυτού, αν παρεδέχετο ους έθεσε το έθνος θεσμούς· + αλλά φιλαρχών ουδέποτε ερραδιούργησεν ουδ' επί της λαβής του + ξίφους χείρα έβαλεν· ακραιφνής έλαμψε πάντοτε ο πατριωτισμός + του· πρωτίστη φροντίς και εν τοις λόγοις του και εν τοις + έργοις του ήτον η ευόδωσις του αγώνος· ουδέποτε εφείσθη της + ζωής του εις ενίσχυσιν αυτού, και η μεγάλη του καρδία + εζωογόνει εν κινδύνοις το ασθενές και κάτισχνον σώμα του· + πολλάκις ένοχος μελετωμένων ή πεπραγμένων κακών υπελήφθη, αλλ' + αμέτοχος παντός κακού πάντοτε ανεφάνη, και διά την από των + εμφυλίων πολέμων αποχήν καθ' όλον τον αγώνα διεκρίθη· θερμώς + επροσπάθει πάντοτε να τους προλαμβάνη υποκινουμένους, ή να + τους παύη αναφαινομένους· οξυτέραν είχε την μάχαιραν ή την + διάνοιαν και διέπρεπε μάλλον εν τοις στρατοπέδοις ή εν τοις + πολιτικοίς συμβουλίοις· απεδοκίμαζεν ό,τι έτεινεν εις ξένην + προστασίαν ή εις ξένην ηγεμονίαν· δι' ό ούτε το προς την + Αγγλίαν έγγραφον, ούτε το προς τον δούκα της Αυρηλίας + υπέγραψε· καταταραχθείς δε επί τη κατά την εν Επιδαύρω + συνέλευσιν αιτήσει της μεσιτείας της Αγγλίας, διεμαρτυρήθη. + Γενναία τα εν τη διαμαρτυρήσει φρονήματά του, αλλ' ουδαμώς + πρόσφορα τω καιρώ εκείνω· εξελήφθησαν δε και ως υπεμφαίνοντα + ην έτρεφεν ελπίδα να ηγεμονεύση επί τέλους· μακροθύμως και + αταράχως υπέστη την υπό της επιπληχθείσης παρ' αυτού + συνελεύσεως επιβληθείσαν πολιτικήν ποινήν, και εν τω απράγμονί + του βίω ουδεμίαν έδωκεν ακρόασιν τοις ερεθίζουσιν αυτόν κατά + των εν τοις πράγμασιν ως μη φιλικώς προς αυτόν διακειμένων· + πολλάκις ωλιγωρήθη αλλ' ουδέποτε εγόγγυσεν· ακλόνητος εφάνη εν + πειρασμοίς και καρτερικός εν ατυχίαις και κακουχίαις· ελκύσας + δε τελευταίον το ξίφος κατά του εχθρού επί Καποδιστρίου, δεν + το έβαλεν εις την θήκην, ειμή αφ' ού έπαυσεν, αυτού + στραταρχούντος, ο πόλεμος. + + Μετά δε την απόλυσιν της συνελεύσεως, διέτριψεν ο κυβερνήτης + ημέρας τινάς εν Άργει, καθ' άς διώρισε 16 γερουσιαστάς και + διέταξε να συνέλθωσι την 1 οκτωβρίου εις την καθέδραν της + κυβερνήσεως προς έναρξιν των εργασιών· μετά ταύτα, μετέβη εις + Ναύπλιον, εκείθεν εις Πόρον, και κατευωδώθη την 24 Αυγούστου + εις Αίγιναν· εκεί εξέδωκεν οργανισμόν των υπουργείων, του + ελεγκτικού συνεδρίου, και της γερουσίας· επεσκέφθη έπειτα την + Σύραν, επανήλθεν εις Αίγιναν, μετέβη εις Μέγαρα προς + επιθεώρησιν των στρατευμάτων, και επαναπλεύσας εις Αίγιναν + επέστρεψε την 9 σεπτεμβρίου εις Ναύπλιον, προσωρινήν έδραν της + κυβερνήσεως, και ησχολήθη εις τακτοποίησιν διαφόρων υπηρεσιών. + Την δε 26 ωρκίσθησαν οι γερουσιασταί τον όρκον της υπηρεσίας, + και την επαύριον ήρχισαν τας συνεδριάσεις των υπό την + προεδρίαν του Σισίνη. + + Είδαμεν, ότι υπερυψώσασα η εθνική συνέλευσις τον κυβερνήτην + εμηδένισε την αντιπολίτευσιν. Επαιρόμενος ο κυβερνήτης, δύο + μόνον ταύτης της μερίδος ηξίωσε της γερουσιαστικής θέσεως, τον + Μιαούλην και τον Κουντουριώτην. Αλλ' η ταπεινωθείσα + αντιπολίτευσις δεν εβράδυνε ν' ανυψώση την οφρύν και ν' + απορρίψη τα επ' ονόματι των δύο τούτων μελών αυτής διατάγματα. + Παραιτηθέντων τούτων, διώρισε γερουσιαστήν τον Μανώλην + Τομπάζην εκ των αντιπολιτευομένων, αλλά και αυτός παρητήθη· + διώρισε μετά ταύτα τον Μαυροκορδάτον, αλλ' ουδ' αυτός, ως + αντιπολιτευόμενος, εδέχθη. Αποποιούμενοι οι άνδρες ούτοι πάσαν + σύμπραξιν εις ανάπτυξιν και στερέωσιν του νέου κυβερνητικού + συστήματος, και μηδέ καν υπηρέται να φαίνωνται αυτού + ανεχόμενοι, απεδείκνυαν πασιφανώς πόσον το κατέκριναν. + + Εν τούτοις, η γενναιόφρων Γαλλία, μη παύουσα τας προς την + Ελλάδα ευεργεσίας της, έστειλε μεσούντος οκτωβρίου φράγκα + 500,000 εις χρήσιν της ελληνικής κυβερνήσεως, υποσχομένη και + άλλα δείγματα της φιλελληνικής πολιτικής της· έστειλε και ο + αυτοκράτωρ της Ρωσσίας εις χρήσιν των τακτικών της Ελλάδος + στρατευμάτων 6000 τουφέκια, 12 ορεινά κανόνια και όλα των τα + αναγκαία· έστειλε και ο φιλέλλην Εϋνάρδος φράγκα 700,000 + προκαταβολήν επί του δανείου, εβελτιώθησαν και αι πρόσοδοι του + κράτους· ώστε η κυβέρνησις δεν εστερείτο πόρων εις συντήρησίν + της. + + + + 1829-1830 + ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΓ'. + + + + &Εξωτερικά. — Στένωσις της εν Πόρω υπό των πρέσβεων + διαγραφείσης οροθεσίας. — Η Ελλάς αναγορεύεται κράτος + ανεξάρτητον υπό τον Λεοπόλδον τον εκ του δουκικού οίκου του + Σαξεκοπύργου.& + + ΚΑΙ η Ελλάς και η κυβέρνησίς της είχαν προσηλωμένα τα όμματα + εις τας πράξεις του συμμαχικού συμβουλίου, και ανέμεναν + εκείθεν την οριστικήν αποκατάστασιν των πραγμάτων. + + Την 6 ιουλίου έφθασαν εις Κωνσταντινούπολιν ο πρέσβυς της + Γαλλίας Γυιλλεμινώτος και ο αντικαταστήσας τον Στρατφόρδον + Κάννιγγα Γόρδων, και έτυχαν λαμπράς και φιλόφρονος υποδοχής. + Την δε 27 επεσκέφθησαν επισήμως τον Ρεήζ-εφέντην και τω + εκοινοποίησαν το πρωτόκολλον της 10 μαρτίου, ειπόντες τα + δέοντα εις παραδοχήν του. Ο Ρεήζ-εφέντης τοις ενεχείρισε + χρυσόβουλλον και τους εβεβαίωσεν ότι περιείχεν όσα εύχοντο οι + σύμμαχοι υπέρ των Ελλήνων. Τι δε περιείχε το χρυσόβουλλον, και + πώς το εθεώρησαν οι πρέσβεις, γίνεται δήλον εκ της εξής + περικοπής της περί αυτού προς το συμμαχικόν συμβούλιον + αναφοράς των. «Θ' απορήσετε μανθάνοντες, ότι το περί ου ο + λόγος χρυσόβουλλον αντίκειται τόσον εις τας προτάσεις των + συμμάχων όσον παν άλλο προεκδοθέν της Πύλης έγγραφον· ως + τοιούτον δεν θα το εδεχόμεθα, αν, πριν εγχειρισθή, ηξεύραμεν + τι περιείχεν· ουδεμία δύναμις λόγου είναι ικανή να πείση την + Πύλην να παραδεχθή μηδέ καν την υποτελή αυτονομίαν των εν + Πελοποννήσω Ελλήνων». Ταύτα έγραφαν οι πρέσβεις, και τόσον + απηλπίσθησαν, ώστε επρότειναν ταις αυλαίς των ν' αναγορεύσωσιν + αύται την Ελλάδα κράτος ανεξάρτητον, και να διαγράψωσι και τα + όρια παρά γνώμην της Πύλης. Εις υποστήριξιν δε των λόγων των, + ανέφεραν τα των νέων πολιτειών της νοτίου Αμερικής, αν και δεν + έπαυεν η Ισπανία θεωρούσα ταύτας υπό την κυριαρχίαν της. Εν + τοσούτω ο κατά της Πύλης ρωσσικός πόλεμος ευδοκίμει ημέρα τη + ημέρα, και κατετάραττε τον σουλτάνον. + + Ίδιον των ισχυρογνωμόνων να πίπτωσι πολλάκις από του ύψους της + υπεροψίας εις το βάθος του εξευτελισμού. Ο σουλτάνος, ο μη + θέλων μήτε φιλικήν μεσιτείαν ξένων αυλών να δεχθή, μήτε το + όνομα της Ελλάδος ν' ακούση, μήτε μικράν τινα πολιτικήν + ύπαρξιν αυτή να δώση, ουδέ μετ' αυτήν την εν Νεοκάστρω + καταστροφήν των στόλων του, ο χάριν των πιστών αυλικών του + μόλις συγκατατιθέμενος να στείλη εις την Πελοπόννησον προς + διοίκησιν των ραγιάδων ένα καλόν πασάν, και ο αείποτε λέγων, + ότι η οριστική, η αμετάτρεπτος, η αιώνιος απάντησίς του ήτον, + ότι επ' ουδενί λόγω και εν ουδεμιά περιστάσει ουδεμίαν εδέχετο + πρότασιν περί Ελλήνων, βλέπων τας επιφόβους και ταχείας + προόδους του ρωσσικού πολέμου, ήρχισε ν' αλλάζη ύφος· αφ' ού + δε έμαθεν ότι οι εχθροί του επέρασαν τον Αίμον, έσπευσε ν' + αναγγείλη, ότι εδέχετο την συνθήκην της συμμαχίας, αλλ' επί τη + οροθεσία του κορινθιακού ισθμού, επί τη αφοπλίσει των φρουρίων + της Πελοποννήσου, επί απαγορεύσει κτήσεως ή χρήσεως πλοίων + πολεμικών ή συγκροτήσεως στρατευμάτων επέκεινα του + απαιτουμένου αριθμού εις διατήρησιν της εσωτερικής ησυχίας του + τόπου, και επί μετοικήσει εντός του ισθμού των έξω + κατοικούντων επαναστατών. Αλλ' η λύσις του ελληνικού ζητήματος + και ο ρωσσικός πόλεμος ήσαν, κατά το κήρυγμα του αυτοκράτορος, + αλληλένδετα και αχώριστα· διά τούτο όσον ευτύχει ο πόλεμος, + τόσον ευτυχεστέρα εφαίνετο και η λύσις του ελληνικού + ζητήματος· η λύσις δε αυτού έλυε και τον πόλεμον, διότι, ως + προείρηται, εις ουδεμίαν των άλλων της Ρωσσίας απαιτήσεων + αντέτεινεν η Πύλη. Ούτως εχόντων των πραγμάτων, ο σουλτάνος, ο + δεχθείς την περί Ελλάδος συνθήκην επί προσθαφαιρέσει τινών + άρθρων ότε έμαθεν ότι οι Ρώσσοι διέβησαν τον Αίμον, εδείχθη + πολύ συγκαταβατικώτερος ότε έμαθεν ότι εκυρίευσαν και αυτήν + την Αδριανούπολιν, διότι μεταξύ της πόλεως εκείνης και της + βασιλευούσης δεν εφαίνετο άλλο τι ικανόν να στήση την πρόοδον + των εχθρών του ειμή εξωτερική χειρ. Η προσέγγισις δε των + εχθρών και η ήττα των οθωμανικών στρατευμάτων εκίνησαν και εν + αυτή τη βασιλευούση κατακραυγάς και γογγυσμούς κατ' αυτού του + σουλτάνου· ανεκαλύφθη δε και συνωμοσία φιλογενιτσάρων κατά της + ζωής του, και 500 εθανατώθησαν ως ένοχοι, εν οίς και ο + φρούραρχος του Βοσπόρου. Εν μέσω τοιούτων δεινών τόσον + εταπεινώθη ο αγέρωχος σουλτάνος, ώστε την 28 αυγούστου + εξέδωκεν επί τη αιτήσει των παρ' αυτώ πρέσβεων της συμμαχίας + πράξιν λέγουσαν· + + «Η υψηλή Πύλη παραδεχθείσα ήδη την συμμαχικήν συνθήκην + υπόσχεται σήμερον ενώπιον των αντιπροσώπων της συμμαχίας να + υπογράψη ανελλιπώς και όλας τας ακολούθους αποφάσεις του εν + Λονδίνω συμβουλίου ως προς την εκτέλεσιν». + + Εκδώσασα η Πύλη την πράξιν ταύτην, απέστειλεν εν τω άμα τους + πληρεξουσίους της εις Αδριανούπολιν αιτουμένη την ειρήνην, ην + και υπέγραψε την 2 σεπτεμβρίου όπως την υπηγόρευσεν ο νικητής, + περιέχουσαν και άρθρον λέγον, ότι παρεδέχετο όλους τους εν τη + συνθήκη της 24 Ιουνίου 1827 και τους εν τω πρωτοκόλλω της 10 + μαρτίου 1829 όρους, και ότι υπέσχετο ν' ασχοληθή μετά της + συμμαχίας εις εφαρμογήν αυτών. Δυσηρεστήθησαν η Γαλλία και η + Αγγλία επί τη καταχωρίσει του άρθρου τούτου, διότι το περί + Ελλάδος ζήτημα ήτο κοινόν, και εθεώρησαν μόνην την πράξιν της + 28 αυγούστου καλώς έχουσαν. + + Τοιούτους καρπούς έφερεν η ισχυρογνωμοσύνη του σουλτάνου + απορρίψαντος πάντοτε υπερηφάνως τας πολλάκις επαναληφθείσας + αιτήσεις των αυλών υπέρ των Ελλήνων, προκαλέσαντος εις πόλεμον + τον ισχυρότερόν του, και ριψοκινδυνεύσαντος ασυλλογίστως το + κράτος του. + + Λαβόντες δε οι εν Λονδίνω αντιπρόσωποι των τριών αυλών ην + έδωκεν αυτοίς η Πύλη πληρεξουσιότητα, επελήφθησαν της + οριστικής εγκαταστάσεως του νέου κράτους. + + Παντελή σχεδόν καταστροφήν της οθωμανικής αυτοκρατορίας + εξέλαβε την εν Αδριανουπόλει συνθήκην το αγγλικόν υπουργείον, + και τόσην έπαθε ρωσσοφοβίαν, ώστε, εκφράζον τους φόβους του + προς τον αυτοκράτορα Νικόλαον, έλεγεν, ότι η συνθήκη αύτη + εμηδένιζε την ανεξαρτησίαν του οθωμανικού κράτους, και ότι ο + σουλτάνος θα εκάθητο εις το εξής επί του θρόνου του ελέει του + νικητού του (α). Προθέμενον δε να προφυλάξη διά της + διπλωματικής οδού ό,τι εδύνατο από της χειρός της Ρωσσίας, + επρότεινεν επί του συμμαχικού συμβουλίου την ανύψωσιν της νέας + ελληνικής πολιτείας εις κράτος ανεξάρτητον. «Τόσον φόβον», + είπεν ο τότε επί των εξωτερικών υπουργός λόρδος Αβερδήνος, εν + τη κατά την 14 ιουνίου 1854 συνεδριάσει της άνω βουλής, + «διήγειρε παρ' ημίν η της Αδριανουπόλεως συνθήκη δι' ούς + υπεθέσαμεν κινδύνους ως προς την ύπαρξιν του τουρκικού + κράτους, ώστε όλη η πολιτική της κυβερνήσεως μετεβλήθη ως προς + ουσιωδέστατόν τι ζήτημα. Ανέφερα άλλοτε, ότι αρξαμένου και + προκόπτοντος του ελληνικού αγώνος, ουδέποτε έβαλε κατά νουν ο + Κάννιγγ την ανέγερσιν της Ελλάδος εις ανεξάρτητον βασίλειον· + ουδ' εγώ ουδ' ο δουξ του Βελιγκτώνος ανεξάρτητον εθεωρήσαμεν + την ανεγειρομένην ελληνικήν πολιτείαν, αλλ' υποτελή και υπό + την κυριαρχίαν του σουλτάνου, παρομοίαν σχεδόν της Βλαχίας και + Μολδαυίας. Αλλ', υπογραφείσης της περί ης ο λόγος συνθήκης, + μοι εφάνη, και ωμογνωμόνησε και ο δουξ του Πελιγκτώνος, ότι η + ύπαρξις του τουρκικού κράτους, αυτή καθ' εαυτήν, ήτο τόσον + ακροσφαλής, ώστε ασυνετώτατον ήτο να δημιουργηθεί πολιτεία και + τεθή υπό προστασίαν και κυριαρχίαν αυτοκρατορίας, ήτις + ουδεμίαν ασφάλειαν του μέλλοντός της παρείχε. Διά ταύτην την + αιτίαν επροβάλαμεν τοις συμμάχοις να μεταβάλωμεν την υποτελή + εκείνην πολιτείαν εις ανεξάρτητον. Συνήνεσαν οι σύμμαχοι, + συγκατετέθη και η Πύλη, και τοιουτοτρόπως η ύπαρξις της + Ελλάδος ως ανεξαρτήτου πολιτείας οφείλεται εις ην μας + επροξένησαν εντύπωσιν οι όροι της εν Αδριανουπόλει συνθήκης + (β). + + Αποδεχθέντες οι πληρεξούσιοι των συμμάχων την ανεξαρτησίαν της + νέας πολιτείας διά τους λόγους τούτους, εστένωσαν την εν Πόρω + (γ) υπό των πρέσβεων διαγραφείσαν οροθετικήν γραμμήν μέχρι των + εκβολών του Αχελώου και του Σπερχειού χάριν της Πύλης, ως + στερουμένης των παρά της συνθήκης της 24 ιουνίου + παραχωρουμένων αυτή επί της Ελλάδος δικαιωμάτων, και + ησχολήθησαν εις εύρεσιν του υπερτάτου Άρχοντος. + + Πέντε αλληλοδιαδόχως εκλήθησαν παρά των πληρεξουσίων των + συμμάχων εις την υπερτάτην Αρχήν του νέου κράτους· ο + δευτερότοκος υιός του βασιλέως της Ολλανδίας Φρεδερίκος, ο + δευτερότοκος αδελφός του βασιλέως της Βαυαρίας Κάρολος, ο + αδελφός του τοπάρχου του Εσσεχομπύργου Φίλιππος, ο αδελφός του + βασιλέως της Σαξωνίας Ιωάννης, και ο εκ του δουκικού οίκου του + Σαξεκοπύργου Λεοπόλδος· αλλά και ο Φρεδερίκος, και ο Κάρολος, + και ο Φίλιππος, και ο Ιωάννης απεποιήθησαν την προσενεχθείσαν + Αρχήν· μόνος ο Λεοπόλδος την ωρέγετο. Τον άνδρα τούτον ητήσατο + προ πολλού, ως είδαμεν, και η Ελλάς εν πλήρει πεποιθήσει ότι + εδύνατο τα μέγιστα να συντελέση εις την αναμόρφωσίν της διά + των ιδιωτικών αρετών του, των πολιτικών του γνώσεων, και δι' + ής απελάμβανε δικαίως γενικής υπολήψεως· τον επρότεινε δε η + Γαλλία επί του συμβουλίου και τον υπεστήριξεν η Ρωσσία· αλλά + Γεώργιος ο Δ', ο πενθερός του, τον απεστρέφετο ως διατηρήσαντα + τας συγγενικάς του σχέσεις μετά της βασιλίσσης Καρολίνης κατά + την περί διαζεύξεως δίκην· ωργίσθη δ' έτι μάλλον, διότι, μέλος + του οίκου του, επεκαλέσθη εις πλήρωσιν των ευχών του ξένην + προστασίαν, την του βασιλέως της Γαλλίας· έλεγε δε παρρησία, + ότι αυτού βασιλεύοντος, δεν θα ηγεμόνευεν ο Λεοπόλδος, και + αντεπρόβαλεν, επί τη θερμή συστάσει του αδελφού του, δουκός + της Κουμβερλάνδης, τον Κάρολον δούκα του Μεκλεμπύργου· αλλ' + ειπόντος αυτώ του υπουργείου του, ότι παρητείτο αν δεν + συγκατένευεν, ηναγκάσθη να συγκατανεύση· και την 22 Ιανουαρίου + 1830 ανηγόρευσαν οι πληρεξούσιοι της συμμαχίας την Ελλάδα + κράτος ανεξάρτητον υπό την διαδοχικήν Αρχήν του Λεοπόλδου, ον + προσηγόρευσαν Ά ν α κ τ α-τ η ς-Ε λ λ ά δ ο ς (Ρrince + Souverain de la Gr2ece), συναινούσης εν πάσι και της Πύλης. + Όλοι δε οι εις Χριστόν πιστεύοντες λαοί εχαιρέτησαν + αγαλλόμενοι την νέαν ταύτην δημιουργίαν. + + Και ταύτα μεν όσα προεθέμην να ιστορήσω· έρχομαι δε ήδη να + επιθεωρήσω τα ιστορηθέντα. + + + +ΕΠΙΛΟΓΟΣ + + + +&Χαρακτηριστικά της ελληνικής επαναστάσεως.& + +Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ επανάστασις διακρίνεται των λοιπών διά τινα ιδιαίτερα +χαρακτηριστικά πολλού λόγου άξια. Η επανάστασις αύτη μήτε τον +απολυτισμόν ή τον δεσποτισμόν επεχείρησε να χαλινώση, μήτε το +κυβερνητικόν είδος του τόπου ν' αλλάξη, μήτε τους μητροπολικούς +δεσμούς να διαρρήξη. Επεχείρησεν επιχείρημα δεινότερον και +ενδοξότερον· να εξώση διά των όπλων εκ της Ελλάδος ξένην και +αλλόθρησκον φυλήν, ήτις διά των όπλων ηχμαλώτευσεν αυτήν προ +αιώνων, και μέχρι τέλους την εθεώρει αιχμάλωτον και υπό την +μάχαιράν της. + +Πολλά και μεγάλα έθνη των νεωτέρων χρόνων, είτε καταθλιβόμενα υπό +τον απολυτισμόν, είτε τυραννούμενα υπό ξένην εξουσίαν, ανέτρεψαν, +ως και η Ελλάς, εκ θεμελίων τα καθεστώτα ή διά της μεταβολής της +μοναρχίας εις δημοκρατίαν, ή διά του παντελούς συντριμμού του +ξένου ζυγού· αλλά τα έθνη ταύτα κατήντησαν εις τας εξαισίους +ταύτας μεταβολάς χωρίς τινος προμελέτης. Ο Γουλλιέλμος Τέλλος και +οι εν τω λειμώνι του Γρυτλίου ορκισθέντες υπέρ της πασχούσης +πατρίδος συμπατριώται του δεν προέθεντο την κατάργησιν της +καταθλιβούσης αυτήν ξένης εξουσίας, αν και την κατήργησαν, αλλά +μόνον την ανακούφισιν των δεινών της υπό την αυτήν ξένην εξουσίαν. +Το αυτό προέθεντο και αι Κάτω-Χώραι καθ' όν χρόνον ωπλίσθησαν κατά +της τυραννίας Φιλίππου του Β', αν και επί τέλους ηυτονομήθησαν. +Και οι αντιπρόσωποι της Αγγλίας επί Καρόλου του Α' ούτε κατά της +βασιλικής Αρχής εκινήθησαν, αν και την κατέλυσαν, ούτε κατά του +βασιλέως, αν και τον απεκεφάλισαν, ούτε προς εγκατάστασιν +δημοκρατίας, ην εγκατέστησαν. Εκινήθησαν μόνον προς υπεράσπισιν +των πολυμόχθως άλλοτε αποκτηθέντων και ασυστόλως τότε +καταπατουμένων πολιτικών δικαίων, και προς εξασφάλισιν του νέου +δόγματος επί λόγω ότι ο βασιλεύς το επεβουλεύετο. Άλλως ήρχισε και +άλλως ετελείωσε και η μηδόλως έτι Λουδοβίκου του ΙΣΤ' προθεμένη +την καταστροφήν της βασιλείας γαλλική επανάστασις, αν και την +κατέστρεψε και την αιματοκύλισε. Δι' άλλους λόγους ωπλίσθη κατ' +αρχάς η Αρκτώα Αμερική κατά της μητροπόλεώς της και όχι ποτέ προς +απόρριψιν της κυριαρχίας της, ην απέρριψεν. Αλλ' η Ελλάς και +προέθετο και εκήρυξεν ενώπιον θεού και ανθρώπων εξ αρχής του +αγώνος, ότι ωπλίσθη προς συντριβήν του ξένου ζυγού και προς +ανέγερσιν του εθνισμού και της ανεξαρτησίας της. Η εκ προθέσεως +αύτη διαφορά της ελληνικής επαναστάσεως και των άλλων συναδέλφων +της είναι σημειώσεως αξία. + +Σημειώσεως αξία είναι και η διαφορά αυτής και των άλλων και ως +προς την αποπεράτωσίν της. Η ελληνική επανάστασις απεπερατώθη +ευτυχώς διά της γενναίας και ομοψύχου συνδρομής όλων των +χριστιανικών λαών, διά της ενόπλου και ευεργετικής παρεμβάσεως, +περί τα τέλη της, τριών μεγάλων Δυνάμεων, και διά της πλήρους +συγκαταθέσεως όλων των άλλων. Τα παντοδύναμα ταύτα βοηθήματα +απέδειξαν οφθαλμοφανώς πόσω δίκαιος και ιερός ήτον ο ελληνικός +αγών· διότι προς υποστήριξιν αυτού η πάντοτε αλληλομαχούσα +ευρωπαϊκή πολιτική ωμονόησε κατά πρώτην φοράν, και ήκουσε τας +σωτηρίους εντολάς της ηθικής και την ιεράν φωνήν της πασχούσης +ανθρωπότητος. + +Η επανάστασις αύτη παριστάνει και άλλο ιδιαίτερον χαρακτηριστικόν. +Εξερράγη μεταξύ δύο εθνών, ζώντων μεν εν τη Ευρώπη, αλλά και των +δύο αγνοούντων και την πολεμικήν τέχνην και την πολιτικήν +επιστήμην, δι' άς διέπρεπε και διαπρέπει η λοιπή Ευρώπη· και +δύναται να θεωρηθή ως πολιτική τις και πολεμική ανωμαλία εν μέσω +των πολιτικών και πολεμικών γνώσεων των σημερινών καιρών, +αναμιμνήσκουσα συχνάκις διά πολλών συμβάντων και περιπετειών τους +ηρωικούς χρόνους της αρχαίας Ελλάδος. + +Μοναδικόν εν τη ιστορία των εθνών φαινόμενον παριστάνει κατά +θάλασσαν η Ελλάς επί της επαναστάσεώς της. Πολλαχού της οικουμένης +λαοί εξανιστάμενοι ενίκησαν στρατούς, αλλ' ουδείς ουδέποτε +κατέβαλε στόλους· η δόξα αύτη απέκειτο εις μόνους τους +θαλασσόπαιδας της Ελλάδος, τους διά της τόλμης και της περί τον +πλουν εμπειρίας των μετασχηματίσαντας παραδόξως εις φοβερά δίκροτα +τα ιδιωτικά και ασθενή σκάφη των, και ως ασθενή σκάφη προσβαλόντας +διά της καταναλισκούσης φλογός των τα φοβερά των εχθρών δίκροτα. + +Όχι μικράς παρατηρήσεως αξία είναι και η άκρα δυσαναλογία της +πολεμικής καταστάσεως των εις μάχην ελθόντων μερών, του μεν προς +διατήρησιν του δε προς συντριβήν του ζυγού. Το μέρος, το πολλά έτη +προς συντριβήν του ζυγού πολεμήσαν αβοήθητον άλλοθεν, ήτο το +εικοστημόριον του άλλου μέρους, και οι πόροι του ήσαν μηδαμινοί, +διότι ήσαν πόθοι ιδιωτών απέναντι πόρων μεγάλης και παλαιάς +αυτοκρατορίας. Το ευτυχές της δυσαναλογίας ταύτης και απροσδόκητον +αποτέλεσμα, δακτυλοδεικτούμενον, είναι ικανόν να εμπνέη πάντοτε +μέγα θάρρος προς τους πάσχοντας και αδικουμένους λαούς, όταν +άποροι και ανίσχυροι αναδέχωνται μετά σταθεράς αποφάσεως τον ιερόν +αγώνα της πίστεως και της πατρίδος, της ελευθερίας και της +δικαιοσύνης, της εθνικής τιμής και της ευδαιμονίας εναντίον της +πνευματικής καταθλίψεως και της αρπαγής της πατρώας γης, της +δουλείας και της αδικίας, του εθνικού εξουδενισμού και της +κοινωνικής αθλιότητος. + +Τα αποτελέσματα της ελληνικής επαναστάσεως εδείχθησαν γιγαντιαία +και κατ' άλλον τρόπον· διότι ανέτρεψαν τας πολυθρυλλήτους αρχάς +της ιεράς συμμαχίας καταδικαζούσης οιανδήποτε πολιτικήν μεταβολήν +ενεργουμένην δι' αποστασιών και δι' όπλων, διετάραξαν το αείποτε +περί πολλού παρά τη ευρωπαϊκή πολιτική σύστημα της ισορροπίας, και +ανακαλέσαντα εις την δόξαν και την πολιτικήν ζωήν έθνος ριφθέν προ +αιώνων εις τον τάφον της αδοξίας και της δουλείας, συνέτρεξαν και +εις το να διαλύσωσι μεγάλην και παλαιάν αυτοκρατορίαν γεννηθείσαν, +ανδρωθείσαν, γηράσασαν και αποθνήσκουσαν ανεπιστήμονα, +αντικοινωνικήν και βάρβαρον. Εν ενί λόγω η ελληνική επανάστασις +ετίμησεν υπέρ πάσαν άλλην την ανθρωπίνην φύσιν· διότι το +λαμπρότερον, το διδακτικώτερον και το κατανυκτικώτερον όλων των +θεαμάτων, όσα παριστάνει επί της σκηνής του κόσμου η ιστορία, +είναι η ανέγερσις πεπτωκότος έθνους· το δε σάλπισμα τοιούτου +πολέμου είναι χερουβικός ύμνος εις τον Ύψιστον. Αλλά το θέαμα +τούτο καθίσταται έτι μεγαλοπρεπεστέρον, αν τύχη το ανεγειρόμενον +έθνος να έχη και ένδοξον καταγωγήν· και τοιαύτης φύσεως θέαμα, και +θέαμα μοναδικόν εν τη ιστορία του ανθρωπίνου γένους, είναι η εν +μέσω αιμάτων, καταστροφών και δεινών αγώνων ανέγερσις του +ελληνικού έθνους κοιτομένου προ αιώνων υπό ξένην και αλλόπιστον +δουλείαν και καταπιεζομένου, αλλά μη απολέσαντος ολοτελώς τον +χαρακτήρα του, την ενέργειάν του, ή τας προγονικάς αναμνήσεις του. + +Αξία της βαθείας σκέψεως παντός πολιτευτού είναι και η επί του +ελληνικού αγώνος παλίμβουλος διαγωγή των μεγάλων Αυλών. Είδαμεν +οποίαι, αρχομένου του αγώνος, ήσαν αι βουλαί και αι πράξεις αυτών +κατ' ανδρών επιχειρησάντων επί τιμή του αίματός των ν' αποτινάξωσι +τον βαρύν, τον άτιμον, τον τρισβάρβαρον ζυγόν, υφ' όν προ αιώνων +εστέναζαν. Αλλ' είδαμεν μετά ταύτα, ότι αι πολιτικαί περιστάσεις +εις ας υπόκεινται και αι αυλαί αυταί, ως άλλοτε υπέκειντο οι Θεοί +του Ολύμπου εις τας βουλάς της Ειμαρμένης, τας ηνάγκασαν, χάρις +εις την ακλόνητον καρτεροψυχίαν των Ελλήνων και εις την μεγάλην +συμπάθειαν όλων των χριστιανικών λαών, να εξαλείψωσιν αι ίδιαι +ό,τι έγραψαν κατά των Ελλήνων, να χύσωσιν αίμα υπέρ αυτών, ν' +ανοίξωσι θησαυρούς εις αντίληψίν των, να κηρύξωσι το +καταδεδικασμένον έθνος ελεύθερον, αυτόνομον και ανεξάρτητον, να +χαιρετήσωσι την επαναστατικήν του σημαίαν και να εγγυηθώσιν +ενώπιον όλου του κόσμου την πολιτικήν και ανεξάρτητον ύπαρξίν του. + +Είναι τω όντι αξιοπαρατήρητον, ότι τα σχέδια των αυλών επί του +ελληνικού αγώνος όχι μόνον εματαιώθησαν, αλλά και εναντία της +θελήσεως και της πολιτικής των όλα απέβησαν. Ήθελαν αύται την +ακεραιότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας, και η οθωμανική +αυτοκρατορία κατεκολοβώθη· ήθελαν την κατάθλιψιν και αποτυχίαν του +επαναστατικού κινήματος της Ελλάδος, και το επαναστατικόν κίνημα +της Ελλάδος εν μέσω ορατών και αοράτων δυσκολιών και κινδύνων +εθριάμβευσεν· ήθελαν την Τουρκίαν ισχυράν, και κατέστρεψαν αυταί +την δύναμίν της εν Νεοκάστρω· ηγωνίζοντο να εμποδίσωσι παντοίοις +τρόποις τον Τουρκορρωσσικόν πόλεμον, και ο Τουρκορρωσσικός πόλεμος +εξερράγη. Τόσον απρονόητος και τόσον επισφαλής είναι η πολιτική +των θνητών, ως και αυτών των επί βαθεία συνέσει και πολιτική πείρα +μεγαλαυχούντων. + +Τοιαύτα είναι τα άξια πάσης προσοχής χαρακτηριστικά της ελληνικής +επαναστάσεως, ης την ιστορίαν επεχείρησα να συγγράψω. + +Εις τέσσαρας δε διακεκριμένας περιόδους δύναταί τις ευλόγως να +διαιρέση τα γεγονότα· εις την απ' αρχής μέχρι της εις Πελοπόννησον +αποβάσεως των Αιγυπτίων· εις την εντεύθεν μέχρι της συνθήκης της +24 Ιουνίου· εις την μετά την συνθήκην μέχρι της αφίξεως του +Καποδιστρίου· και εις την μετά την άφιξιν αυτού μέχρις ου +ανηγορεύθη η Ελλάς κράτος ανεξάρτητον. Και η μεν πρώτη περίοδος +περιλαμβάνει τετραετίαν, η δε δευτέρα διετίαν και τετραμηνίαν, +ημιετίαν δε η τρίτη, και διετίαν η τετάρτη. Εκάστη δε αυτών έχει +ιδιαίτερα γνωρίσματα. + +Μεγάλα τα παθήματα των απανταχού της οθωμανικής αυτοκρατορίας +Ελλήνων επί της πρώτης περιόδου, καθ' ήν κατεστράφησαν πόλεις και +χώραι, εξωλοθρεύθησαν λαοί, εμιάνθηθησαν τα άγια και μέγιστοι +κίνδυνοι περιεστοίχισαν τον αγώνα· αλλ' εν μέσω των παθημάτων, των +ασεβημάτων και των κινδύνων ο αγών εκραταιώθη, και η Ελλάς εν +πολλοίς εδοξάσθη· η κραταιώσασα όμως τον αγώνα και δοξάσασα την +Ελλάδα περίοδος αύτη εμολύνθη δι' εμφυλίων σπαραγμών. + +Δεινή και πολύδακρυς απέβη η, διαρκούντων των εμφυλίων τούτων +σπαραγμών, αρξαμένη δευτέρα περίοδος· αλλά και κατ' αυτήν γενναίως +απεκρούσθησαν οι εχθροί δις επιχειρήσαντες να εισβάλωσιν εις την +Μάνην, και ο Έλλην ετερατούργησεν εν Μεσολογγίω, όπου εν μέσω +γενικής αθυμίας πρώτοι των άλλων οι εντόπιοι απεφάσισαν +μεγαλοφρόνως, ως και επί της πρώτης πολιορκίας, ν' αποθάνωσι +μάλλον ή να προσκυνήσωσιν. + +Επί δε της τρίτης περιόδου ήλθαν εις αντίληψιν της κινδυνευούσης +Ελλάδος αι τρεις πρώτισται αυλαί της Ευρώπης, και μόνην παλαίουσαν +μέχρι τούδε προς τας κατά ξηράν και θάλασσαν ηνωμένας δυνάμεις +Τουρκίας, Αιγύπτου και Βαρβαρίας την απήλλαξαν των επικειμένων +δεινών, καταστρέψασαι τους κατά θάλασσαν εχθρούς της. + +Επέστη η τετάρτη περίοδος, καθ' ήν ετακτοποιήθη η υπηρεσία, +ενισχύθη η ησυχία, ανεκουφίσθη ο λαός, επήλθεν η προς επάνοδον εις +τα ίδια αναγκάσασα τους Αιγυπτίους εκστρατεία των Γάλλων, +απεπέμφθηοαν διά των ελληνικών όπλων οι πλείστοι των πέραν του +ισθμού πολεμίων, κατέπαυσεν oλοτελώς ο μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων +πόλεμος, άφησεν η Πύλη ταπεινωθείσα εις χείρας των συμμάχων την +λύσιν του ελληνικού ζητήματος, και η επί τεσσάρων αιώνων υπό +σκληράν δουλείαν Ελλάς μετέβη υπερφυώς εκ του θανάτου εις την +ζωήν. Καθ' όλας δε τας περιόδους ταύτας εμεγαλύνθη το ναυτικόν της +Ελλάδος, και όλοι οι χριστιανικοί λαοί θερμοί φίλοι του ελληνικού +αγώνος ανεδείχθησαν. Αξιοσημείωτον ότι κατά το μακρόν τούτο +διάστημα ο αγών δεν παρήγαγε τον άνδρα του. Πολλάκις η εξουσία +έκειτο κατά γης. Πολλάκις εδόθησαν αφορμαί εις ευχερή κατάληψιν +αυτής, αλλ' ουδείς ουδέποτε το επεχειρίσθη, διότι ουδείς και αυτών +των υπερυψωθέντων είχε το σύνολον ων η περί τα τοιαύτα +μεγαλοπραγμοσύνη απήτει προσόντων, εφόρευε δε τας πράξεις και +κατεσκόπευε τα διανοήματα η προς αλλήλους πατροπαράδοτος +αντιζηλία. + +Μελετών δε, ω αναγνώστα, τα κατά την επανάστασιν, τροφήν και πόσιν +των πεινώντων και διψώντων ελευθερίαν λαών, ελπίδα των θλιβομένων, +και στηριγμόν των εν πολέμω κλονιζομένων, και εκπληττόμενος δι' +όσα κατώρθωσαν οι επέκεινα εξαετίας αβοηθητί τον υπέρμεγαν τούτον +και άνισον αγωνισθέντες και κατά γην και κατά θάλασσαν αγώνα, +ενθυμού, ότι ο αγών ήτον υπέρ πίστεως και υπέρ ανακτήσεως πατρώας +γης και ελευθερίας, τουτέσιν ο ιερώτερος και ο ενδοξότερος όλων +των αγώνων^ τοιούτων δε άθλων προκειμένων «ο ύ τ ε-π λ ή θ η-ν ε ώ +ν, ο ύ τ ε-κ ό σ μ ο ι-κ α ι-λ α μ π ρ ό τ η τ ε ς-ε π ι σ ή μ ω +ν, ο ύ τ ε-κ ρ α υ γ α ί-κ ο μ π ώ δ ε ι ς-ή-β ά ρ β α ρ ο ι-π α ι +ά ν ε ς-έ χ ο υ σ ί-τ ι-δ ε ι ν ό ν-α ν δ ρ ά σ ι ν-ε π ι σ τ α μ +έ ν ο ι ς-ε ι ς-χ ε ί ρ α ς-ι έ ν α ι-κ α ι-μ ά χ ε σ θ α ι-τ ο λ +μ ώ σ ι ν». + + + +ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ + + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ξ'. + + (α.) + +Ζήτει τα της Ε' συνεδριάσεως της συνελεύσεως. + + (β.) + +Ζήτει την επί της λήξως της συνελεύσεως διακήρυξιν εν τη των κατά +την αναγέννησιν της Ελλάδος συλλογή Μάμουκα. + + (γ.) + +Ζήτει την προ της ενάρξεως των εργασιών της διοικητικής Επιτροπής +διακήρυξιν εν τη των κατά την αναγέννησιν της Ελλάδος συλλογή +Μάμουκα. + + (δ.) + +Ζήτει το περί ου ο λόγος υπόμνημα εν τω β' τόμω απομνημονευμάτων +Σπηλιάδου. + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΑ'. + + (α.) + +Ιδού όλη η επιστολή. + +«Ιβραχήμης πασάς ελέω Θεού Καλής Κρήτης και Μωρέως, και ναύαρχος +του αιγυπτιακού στόλου. + +«Προτού ν' αναχωρήσωμεν από ενταύθα διά το Μεσολόγγιον είχομεν +λάβει γράμματά σου ζητούντος παρ' ημών να σου δοθή έν ράι +μπουγιουρουλδί γενικώς δι' όλην την οικογένειάν σου· όθεν και +ευσπλαχνία κινούμενος, έλαβε τον τόπον της η αίτησίς σου και +αμέσως εδόθη το ζητούμενόν σου. Αφού δε υπήγον εις Μεσολόγγιον, +επληροφορήθην ότι ο πατήρ σου ερωτηθείς από τους σημαντικούς του +συστήματός σας διά ποίας αιτίας παρακινήθης να ζητήσης παρ' ημών +έν τοιούτον μπουγιουρουλδί, απεκρίθη ότι ο τρόπος εκείνος να ήτον +τάχα ένα είδος πολιτικής, ίνα μη αφήση και καταπατηθή παρ' ημών η +πατρίς του, καθότι τότε ήτον αδύνατη από στρατεύματα και από άλλα +εφόδια πολεμικά. + +«Όθεν διατάττεσαι αυστηρώς άμα του λαβείν την παρούσαν μου, χωρίς +αναβολής καιρού, εις διορίαν ημερών δέκα, να σκεφθής μετά των +σημαντικών της πατρίδος σου, και να έλθετε εκ συμφώνου προς ημάς +ίνα βαλθή εις ασφάλειαν η πατρίς σου, χωρίς παντελώς να θελήσης +και τώρα να μεταχειρισθής την ψευδοπολιτικήν, καθότι εις το εξής +δεν ωφελείσαι με αυτήν παντελώς. + +«Ημείς δε προλαβόντως απεράσαμεν από Καλαμάταν· το ότι όμως δεν +εισήλθαμεν εις την πατρίδα σας, μην το νομίσετε διαφορετικά, ειμή +ευσπλαγχνία κινούμενοι ίνα μη αιχμαλωτισθώσιν αι συμπατριώτισσαί +σας καθώς και των άλλων μερών, και διότι σας είχαμεν +μπουγιουρουλδί μας δομένον, ίνα μη κηρυχθή ότι σας είχαμεν ράι, +και ύστερον εξαίφνης εισήλθομεν εις την πατρίδα σας. Συ δε +εγνώρισες καλώς ότι ημείς πνέομεν φιλανθρωπίαν, και ότι πολεμούμεν +συστηματικώς με κανόνας και με κανόνας τακτικούς εγνωσμένους εις +έθνη πεφωτισμένα. Τάχυνον λοιπόν, ως είπομεν, τον ερχομόν σου μετά +των σημαντικών της πατρίδος σου· εξ εναντίας όμως και παρακούσης, +ή θελήσης να μεταχειρισθής την προτέραν σου πολιτικήν, ας μην +περάση από την ιδέαν σου ότι και την πατρίδα σου δεν θα την +κάμωμεν ως και την Πελοπόννησον, και δεν θέλει αφήσωμεν μήτε ίχνος +οσπητίου, και όψεσθε εν ημέρα κρίσεως ίνα δώσετε λόγον προς τον +Θεόν δι' όσα ήθελε δοκιμάσει ο αθώος λαός. Ταύτα και ούτω ποίησον +εξ αποφάσεως, και έρρωσο». + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΓ'. + + (α.) + +Προσήλωσαν τας χείρας του δυστυχούς Κορομηλά οι συμπατριώται του +Αθηναίοι Τούρκοι όπου είναι σήμερον το αναβρυτήριον της πόλεως. +Την τρίτην δε ημέραν της προσηλώσεως τον επιστόλισέ τις Αλβανός +οικτείρων αυτόν. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΣΤ'. + + (α.) + +Ιδού η προς την κυβέρνησιν επιστολή του Μιαούλη. + +«Έβδομον ήδη έτος δεν έπαυσα συναγωνιζόμενος το κατά δύναμιν μετά +των λοιπών αδελφών μου κατά των εχθρών της πατρίδος μας. Ούτε η +γνώσις της ανικανότητός μου, ούτε το μέγεθος του φορτίου το οποίον +η πατρίς επέθεσεν εις εμέ, με έκαμαν να δειλιάσω ή να υποχωρήσω· +πρώτον χρέος του πολίτου ενόμιζον το να πράττη ό,τι δύναται υπέρ +της σωτηρίας της πατρίδος του· εφρόντισα να το εκπληρώσω· εάν +πάντοτε δεν επέτυχα, το σφάλμα δεν είναι της προαιρέσεώς μου· προ +πολλού ήδη αι ελπίδες όλου του έθνους επεστηρίχθησαν εις την +άφιξιν του μεγαλοφυούς ανδρός, του οποίου τα μέχρι τούδε λαμπρά +κατορθώματα προϋπόσχονται εις την πατρίδα μας την ανόρθωσιν του +μεγάλου και δεινού αγώνος της. Ο ανήρ ούτος ήλθε και συγχαίρω διά +την άφιξίν του και την διοίκησιν και όλον το έθνος· το ελληνικόν +ναυτικόν δικαίως πρέπει να ελπίζη το παν υπό την οδηγίαν τοιούτου +αρχηγού και πρώτος εγώ είμαι έτοιμος, καθ' όσον δύναμαι, να τρέξω +υπ' αυτόν εις νέους αγώνας, δυσκόλους βέβαια εις εμέ και διά την +ηλικίαν μου και διά την ολιγοπειρίαν μου, ευχαρίστους όμως εις την +καρδίαν μου, η οποία ποτέ άλλο δεν επιθύμησε παρά την ευτυχίαν της +πατρίδος. Παρακαλώ την σεβαστήν διοίκησιν να μην αμφιβάλη εις την +ειλικρίνειαν της εκθέσεως αυτών μου των αισθημάτων». + + (β.) + +Εκάκισάν τινα της ιστορίας ταύτης ο αντιστράτηγος κύριος Ανδρέας +Μεταξάς και ο υποστράτηγος κύριος Γενναίος Κολοκοτρώνης, και προς +τοις άλλοις ηθέλησαν να αποκρούσωσιν ως ψευδές το σκανδαλώδες +τούτο επεισόδιον. Εις όσα παρ' αυτών εγράφησαν απήντησαν και άλλοι +(όρα Αθηνάν 14 δεκεμβρίου 1857 και Τηλέγραφον των Κυκλάδων 4 +φεβρουαρίου 1858), απήντησα και εγώ εν τη Ελπίδι της 8 απριλίου +του αυτού έτους, και την απάντησίν μου επισυνάπτω έχουσαν ούτω. + +«Κατεχώρισεν ο Αιών εν τω αριθμώ 1850 επιστολήν του αντιστρατήγου +κυρίου Ανδρέα Μεταξά προς τον υποστράτηγον κύριον Γενναίον +Κολοκοτρώνην, αφορώσαν τινα του ιστορικού μου συγγράμματος. Ιδού η +απάντησίς μου. + +«Ο αντιστράτηγος κύριος Μεταξάς, πριν εκθέση τα περί ων ο λόγος, +και ως αν εκ του χρόνου, καθ' όν επάτησα το πατρώον έδαφος επί του +αγώνος, εκρέματο η αξιοπιστία του συγγράμματός μου, δις και τρις +αναφέρει, ότι ήλθα εις Ελλάδα το 1824· αλλ' απατάται· και αν, +παρατρέχων μυρίους άλλους, θελήση να ερωτήση μόνον τον φίλον του +υποστράτηγον, κύριον Γενναίον, θα μάθει ότι με είδεν ούτος κατά το +Μακρυνόρος επί της εκεί υπό τον κύριον Μαυροκορδάτον εκστρατείας +το 1822, και ότι μνείαν ποιεί της συνεντεύξεώς μας ταύτης έν τινι +ανεκδότω υπομνηματίω του, δοθέντι μοι προ πολλών ετών παρ' αυτού +εις ανάγνωσιν· ήμην δ' εν Τριπολιτσά επί της δεινής κατά το 1823 +ρήξεως περί της προεδρίας της βουλής, καθ' ήν ηναγκάσθη ο κύριος +Μαυροκορδάτος να καταφύγη εις Ύδραν, όπου υπήγα και εγώ μετ' +ολίγας ημέρας. Μάρτυρες δε των λεγομένων όλη Ύδρα, και οι περί τον +κύριον Μαυροκορδάτον, οι εκεί τότε καταφυγόντες. Το δε 1824 +εκάθησα κατά πρώτην φοράν εν τη βουλή, ως αντιπρόσωπος της +πατρίδος μου. + +«Εις αναίρεσιν δε ων ιστορώ εν τω συγγράμματί μου περί διαιρέσεως +Πελοποννησίων και στερεοελλαδιτών, και περί τινων δεινών +διαπληκτισμών κατά την εν Τροιζήνι συνέλευσιν, λέγει ο +αντιστράτηγος κύριος Μεταξάς, ότι, ως πληρεξούσιος εν τη +συνελεύσει ταύτη, δύναται να βεβαιώση εν γνώσει, ότι τα +ιστορούμενα δεν έλαβαν χώραν· αλλά και εγώ, ως πληρεξούσιος εν τη +αυτή συνελεύσει, και ως μέλος μάλιστα της επί της επιθεωρήσεως του +συντάγματος επιτροπής, βεβαιώ εν γνώσει, ότι τα ιστορούμενα ιδίαις +ήκουσα ακοαίς, και την μεταξύ Κολοκοτρώνη και Κίτσου σκηνήν ιδίοις +είδα όμμασιν· αλλ' εις λύσιν πάσης αμφιβολίας, ένεκα της διαφωνίας +εμού και του αντιστρατήγου κυρίου Μεταξά, επισυνάπτω ας επορίσθην +μαρτυρίας τινών των επιζώντων πληρεξουσίων εν τη αυτή συνελεύσει, +αυτηκόων και αυτοπτών ων ιστορώ. + +«Μαρτυρία του κυρίου Τάτση Μαγκίνα, νυν γερουσιαστού. + +«Πληρεξούσιος ων της εν Τροιζήνι εθνικής συνελεύσεως, ενθυμούμαι +κάλλιστα την εν μια των συνεδριάσεων επισυμβάσαν σκανδαλώδη +διαίρεσιν . . . η σφοδρά δε και πεισματώδης αύτη διαίρεσις +επροχώρησε και μέχρι διαχειρίσεως όπλων, ώστε εσχματίσθησαν δύο +πολεμικά στρατόπεδα μεταξύ Πελοποννησίων και Στερεοελλαδιτών· αλλά +διά της προσπαθείας πολλών φιλήσυχων διηλύθη η θορυβώδης εκείνη +σκηνή μετά παρέλευσιν τριών ωρών, εις το διάστημα των οποίων +ερρέθησαν σκληροί και υβριστικοί λόγοι εξ αμφοτέρων των μερών +χωρίς να σεβασθή ο κατώτερος τον ανώτερον, και οι μεν έλαβον +θέσεις πολεμικάς με τα όπλα εις τας χείρας, οι δε εκλείσθησαν εις +τας οικίας, και άλλοι έτρεχαν με πατριωτικάς φωνάς διά να μη γένη +έναρξις πυροβολισμού . . . Είναι αληθές, κατά την ιστορίαν σας, +ότι η συνέλευσις εκείνη ήρχισε με διαίρεσιν και ετελείωσε με +τμηματικόν πνεύμα φιλαυτίας της τε Πελοποννήσου και στερεάς +Ελλάδος . . . Ομολογητέον ότι την δυσφημίαν του αποκλεισμού της +στερεάς Ελλάδος εκ της συνθήκης την διέδιδαν ολίγοι τυχοδιώκται +και φιλοτάραχοι και ουδέποτε οι Πελοποννήσιοι, ή μέρος της +συνελεύσεως, όπερ εξάγεται σαφώς και εκ της ιστορίας σας, σελίδι +327 και 348 [247 και 262 της γ' ταύτης εκδόσεως] του δ' τόμου πότε +και διά ποίον σκοπόν διεδίδοντο τοιαύται φήμαι». + +«Μαρτυρία του κυρίου Γιαννάκη Χατσή Πέτρου, νυν γερουσιαστού. + +«. . . . . Τα ενδιαλαμβανόμενα εν τω δ' τόμω σελίδι 131 της παρ' +υμών γεγραμμένης ιστορίας έλαβαν χώραν δυστυχώς· η δε φρόνησις των +πληρεξουσίων και ο πατριωτισμός όλων τα διεσκέδασαν», + +«Μαρτυρία του κυρίου Αναστασίου Πολυζωίδου, νυν αντιπροέδρου του +Αρείου Πάγου. + +«. . . . . Καθ' όσον αφορά τον εν τη συνελεύσει της Τροιζήνος +μεταξύ Γ. Κίτσου και Θ. Κολοκοτρώνου διαπληκτισμόν, το γεγονός +είναι αληθέστατον· το ενθυμούνται όλοι οι επιζώντες πληρεξούσιοι +της Τροιζήνος· το ενθυμούμαι και εγώ κάλλιστα, διό και προς τον +ερωτήσαντά με εσχάτως Γενναίον Κολοκοτρώνην δεν εδίστασα να το +ομολογήσω». + +«Τοιαύται μαρτυρίαι τοιούτων ανδρών δεν λύουν πάσαν περί του προ +κειμένου αμφιβολίαν; + +«Τρανή δε απόδειξις της διαιρέσεως είναι και το εις παύσιν αυτής +και εξάλειψιν πάσης δυσπιστίας εκδοθέν α' ψήφισμα της συνελεύσεως +λέγον, ότι η ελληνική επικράτεια σύγκειται εξ όλων των αραμένων +όπλα επαρχιών, ότι είναι αδιαίρετος και αδιάσπαστος, και ότι τα +δικαιώματα των κατοίκων αυτών και τα επί του Ιερού αγώνος αγαθά +είναι κοινά. Τοιούτον σκοπόν έχει και το δ' άρθρον του συντάγματος +της Τροιζήνος λέγον, ότι επαρχίαι της Ελλάδος είναι όσαι έλαβαν +και θα λάβουσι τα όπλα κατά της οθωμανικής δυναστείας. + +«Το μέγα δε τούτο της συμπεριλήψεως ή μη της στερεάς Ελλάδος εις +τον συμβιβασμόν ζήτημα εγεννήθη, όχι, ως μη θελόντων των +Πελοποννησίων την συμπερίληψιν αυτής, αλλ' ως διατεινομένου του +σουλτάνου ότι είχεν υποχείριον όλην την γην εκείνην· εγένετο δε +και λόγος μετά ταύτα εν τω συμμαχικώ συμβουλίω περί οροθεσίας επί +του Ισθμού. Ιστορώ δε πάντα ταύτα εν τω οικείω τόπω υπό το κύρος +επισήμων διακοινώσεων. + +«Αλλ' ο αντιστράτηγος κύριος Μεταξάς εν τη επιστολή του, και ο +υποστράτηγος κύριος Γενναίος εν τω φυλλαδίω του λέγουν, ότι είπα +όσα δεν είπα, ή τα εναντία όσων είπα, δηλαδή, ότι ενοχοποιώ τους +Πελοποννησίους ως μη θελήσαντας να συμπεριληφθή η στερεά Ελλάς εις +τον προς ειρηνοποίησιν συμβιβασμόν. Ο υποστράτηγος μάλιστα +αγωνίζεται διά μακρών λόγων εν τω φυλλαδίω του να αποδείξη ότι +αδίκως τους ενοχοποιώ. Αλλά πού η μαρτυρία, πού η φράσις εν τη +ιστορία ότι τους ενοχοποιώ; Πολλά και παρά πολλών περί τούτου +εφημίζοντο βεβαίως τω καιρώ εκείνω, αλλ' όχι μόνον δεν ησπάσθην +εγώ την γνώμην ταύτην, ην ησπάζοντο άλλοι, όχι μόνον ουδαμού της +ιστορίας είπα, ότι οι Πελοποννήσιοι δεν ήθελαν την συμπερίληψιν +της στερεάς Ελλάδος, αλλά και εστηλίτευσα τον φημισθέντα τούτον +λόγον ως συκοφαντίαν· ιδού τι είπα εν σελίδι 327 [246 εκδ. γ'] του +δ' τόμου. + +«Κατ' εκείνον τον καιρόν οι ευνοούμενοι του κυβερνήτου διέσπειραν, +ότι οι εν Αιγίνη πρόκριτοι Πελοποννήσιοι συνελθόντες έγραψαν +μυστικώς τω πρέσβει της Αγγλίας, ότι η Πελοπόννησος και αι νήσοι +του Αιγαίου Πελάγους εξήρκουν εις σύστασιν ελληνικής επικρατείας. +Τούτο μαθόντες οι Στερεοελλαδίται, οι έχοντες πάντοτε φόβους περί +της μελλούσης τύχης της γεννησαμένης αυτούς γης, και πιστεύοντες, +ότι οι κοινοποιούντες ταύτα δεν εψεύδοντο εξ αιτίας των στενών +αυτών σχέσεων προς τον κυβερνήτην, εταράχθησαν ταραχήν μεγάλην. +Τοιούτος λόγος εν τοιαύτη κρισίμω ώρα εδύνατο να προξενήση δεινάς +αλληλομαχίας. Ακούσαντες οι πρόκριτοι της Πελοποννήσου την σ υ κ ο +φ α ν τ ί α ν-τ α ύ τ η ν και μαθόντες πόθεν προήλθε, την απέδωκαν +εις τον κυβερνήτην, και τον εθεώρησαν έκτοτε φανερόν καταδιώκτην. +Κατά των προκρίτων τούτων ερρίφθη και ά λ λ η-σ υ κ ο φ α ν τ ί α, +έ τ ι-μ ά λ λ ο ν-β δ ε λ υ ρ ά· ότι συνώμοσαν να φαρμακεύσωσι τον +κυβερνήτην. Ο λόγος ούτος διεφημίσθη και εκτός της Ελλάδος, και +εκωδωνίσθη διά τινων εφημερίδων». + +«Ερμηνεύων δε το α' ψήφισμα της εν Τροιζήνι συνελεύσεως είπα εν +σελίδι 129 [98] του δ' τόμου, ότι, «εν ώ η διοικητική επιτροπή» +(ης μέλη ήσαν και οι Πελοποννήσιοι, Ζαήμης, Πετρόμπεης, +Δεληγιάννης και Σισίνης) «η γ ω ν ί σ θ η-ε ι λ ι κ ρ ι ν ώ ς-κ α +ι-α ρ ι ζ ή λ ω ς-ε π' ω φ ε λ ε ί α-τ η ς-σ τ ε ρ ε ά ς-Ε λ λ ά δ +ο ς-κ α ι-κ α τ ώ ρ θ ω σ ε-δ ι' ω ν-ε σ ύ σ τ η σ ε-σ τ ρ α τ ο π +έ δ ω ν-τ η ν-α ν ό ρ θ ω σ ί ν-τ η ς· δεν έπαυσάν τινες +υποκινούντες ταραχάς εν μέσω και αυτών των στρατοπέδων, επί λόγω +ότι ενήργει μυστικώ τω τρόπω διά της επιτροπής της συνελεύσεως επί +του προκειμένου συμβιβασμού την αποκοπήν της στερεάς από της +λοιπής Ελλάδος εις ανταλλαγήν άλλων αγαθών επ' ωφελεία μόνης της +Πελοποννήσου». + +«Ενοχοποιώ και μέμφομαι δι' ων είπα τους Πελοποννησίους, ή τους +αθωόνω και τους κηρύττω υπερμάχους της στερεάς Ελλάδος; Δεν είπα +δ' εν σελίδι 136 [103] του δ' τόμου, ότι ποτέ η φωνή των πασχόντων +Στερεοελλαδιτών δεν ηκούσθη τόσον εις τα ώτα των Πελοποννησίων +όσον επί της πολιορκίας των Αθηνών, ήτοι καθ' όν καιρόν ειργάζετο +η εν Τροιζήνι συνέλευσις, και ότι, εκτός των προ καιρού +εκστρατευσάντων Κορινθίων, εξεστράτευσαν ως επιβοηθοί εις λύτρωσιν +αυτής έτι 2500 Πελοποννήσιοι; Άπορον τη αληθεία πώς λόγοι τόσον +σαφείς παρεξηγήθησαν, και πώς τόσα εις αναίρεσιν λόγων μη +λεχθέντων εγράφησαν. + +«Καθ' όσον δ' αφορά ιδίως τον Κολοκοτρώνην, ουδαμού της ιστορίας +είπα, ότι εξέφρασεν, ή επροστάτευσε την ιδέαν της μη εις τον +συμβιβασμόν συμπεριλήψεως της στερεάς Ελλάδος· εξ εναντίας είπα, +εν σελίδι 10 του δ' τόμου εις δικαίωσίν του ότι, αν δεν +εστράτευσε ποτέ πέραν του Ισθμού, πολλούς όμως πολλάκις απέστειλεν +εις αντίληψιν των εκεί αγωνιζομένων. Ανέφερα εν σελίδι 180 [134] +του γ' τόμου επιστολήν του προς τους Στερεοελλαδίτας, ην ουδείς +δύναται να ψεύση, και ουδείς δύναται να μη μεμφθή, δι' ής τους +απεκάλει ξένους της Πελοποννήσου, τους εσυμβούλευε ν' απέχωσι των +πραγμάτων της πατρίδος του, και τους ηπείλει ότι θα τους ετιμώρει, +αν παρήκουαν. Αλλά και η επιστολή αύτη εγράφη δύο ήμισυ σχεδόν έτη +πριν συγκροτηθή η εν Τροιζήνι συνέλευσις. + +«Προς τι λοιπόν ο τόσος περί της διαθέσεως των Πελοποννησίων προς +τους Στερεοελλαδίτας θόρυβος, εν ώ όλοι τα αυτά λέγομεν περί +αυτής, και όλοι ως εξ ενός στόματος ευφημούμεν; + +«Ολίγα και περί της αρχιστρατηγίας. + +«Ουδαμώς επρόκειτο εν τη κατά την Τροιζήνα συνελεύσει περί της +αρχηγίας των όπλων της Πελοποννήσου, ή περί της αρχηγίας των όπλων +της στερεάς Ελλάδος. Τας αρχηγίας ταύτας κατείχαν, την μεν ο +Κολοκοτρώνης, την δε ο Καραϊσκάκης, και διετήρησαν και μετά την +αρχιστρατηγίαν. Επρόκειτο περί της γενικής αρχιστρατηγίας όλης της +Ελλάδος. Πιστεύει τις, ότι θα εδέχοντο οι Πελοποννήσιοι αρχηγόν +Στερεοελλαδίτην, ή οι Στερεοελλαδίται Πελοποννήσιον; Ο +Κολοκοτρώνης διωρίσθη αρχιστράτηγος μόνης της Πελοποννήσου παρά +της πελοποννησιακής γερουσίας κατά πρότασιν του πελοποννησιακού +στρατού μετά την καταστροφήν του Δράμαλη, αλλ' ετελεσφόρησε; τον +ανεγνώρισε ποτέ ως τοιούτον η κυβέρνησις; δεν κατήργησεν η εν +Άστρει συνέλευσις και αυτόν τον τίτλον της αρχιστρατηγίας, ον +έφερε μεν τότε ο Κολοκοτρώνης παρά γνώμην της κυβερνήσεως, +αντεποιείτο δε ο Πετρόμπεης; αλλ' ουδέν ήττον, διηγούμενος τα της +εν Τροιζήνι αρχιστρατηγίας όλης της Ελλάδος, επαινώ και τον +Καραϊσκάκην και τον Κολοκοτρώνην λέγων, ότι α υ θ ο ρ μ ή τ ω ς +επρότειναν τον Τσώρτσην αρχιστράτηγον. + +«Το δε του Μιαούλη, παρεισαγόμενον παρά του αντιστράτηγου κυρίου +Μεταξά ως όμοιον, πολύ διαφέρει, διότι ο μεν Κολοκοτρώνης και ο +Καραϊσκάκης διετήρησαν, ως είρηται, τας αρχηγίας των και μετά την +αρχιστρατηγίαν του Τσώρτση, ο δε Μιαούλης, ο πρώτος ναύαρχος όλης +της Ελλάδος, διέμεινε, μετά την στολαρχίαν του Κοχράνου, εντός της +φρεγάτας, εν ή εναυάρχει, ως απλούς πλοίαρχος. + +«Και ταύτα ως προς το πραγματικόν μέρος της επικρίσεως, το μόνον +άξιόν τίνος λόγου, εις επανόρθωσιν των απ' αρχής μέχρι τέλους +αυτής εσφαλμένων. + + «Εν Λονδίνω 3/15 μαΐου 1858». + + -------------------------- + +Ε π ι σ η μ ε ί ω σ ι ς. — Εις τας ανωτέρω μαρτυρίας περί των κατά +την Τροιζήνα συμβάντων αντέταξεν ο στρατηγός Γενναίος Κολοκοτρώνης +άλλας, προς αναίρεσιν αυτών, εν τω 1617 αριθμώ του Αιώνος. Εις +ταύτας ανταπήντησαν οι κύριοι Γιαννάκης Χ. Πέτρου και Τ. Μαγκίνας +εν τω 950 αριθμώ της Ελπίδος. Αλλ' εγώ αρκούμαι να επαναλάβω, ότι +όσα ιστορώ, ι δ ί α ι ς-ή κ ο υ σ α-α κ ο α ί ς-κ α ι-ι δ ί ο ι ς- +ε ί δ α-ό μ μ α σ ι ν. Δίκαιον είχεν ο Πλούταρχος ειπών, «πάντη +χαλεπόν και δυσθήρατον ιστορία ταληθέα, όταν οι μεν ύστερον +γεγονότες τον χρόνον έχωσιν επιπροσθούντα τη γνώσει των πραγμάτων, +η δε των πράξεων και των βίων ηλικιώτις ιστορία τα μεν φθόνοις και +δυσμενείαις, τα δε χαριζομένη και κολακεύουσα λυμαίνηται και +διαστρέφη την αλήθειαν». + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΖ'. + + (α.) + +Προκήρυξις Κοχράνου. + +«Ο επικινυνωδέστερος εχθρός σας, η διχόνοια, ήδη ενικήθη· τώρα το +έργον σας είναι εύκολον^ οι νέοι της Ελλάδος πανταχού τρέχουν εις +τα όπλα· η τύχη της ακροπόλεως δεν είναι πλέον αμφίβολος. Επειδή +οι πολιορκούντες περικυκλούνται, επειδή η μετακόμισις των τροφών +εμποδίζεται, τα στενά καταλαμβάνονται και η αναχώρησις γίνεται +αδύναμος, εβεβαιώθη ήδη η ελευθερία της κλασικής γης των Αθηνών +διορισμένης από την θείαν Πρόνοιαν να γίνη πάλιν καθέδρα της +ελευθερίας, των επιστημών και των τεχνών^ μη παύσετε όμως, +Έλληνες, αφ' ού κατορθώσετε τούτο, μη βάλλετε τα σπαθιά σας εις +τας θήκας, εν όσω ο θηριώδης Τούρκος κρατεί και μίαν πιθαμήν του +ιερού εδάφους το οποίον μίαν φοράν ήτον των πατέρων σας. Ας +συναμιλλώνται οι θαλασσινοί νέοι διά την δόξαν με τους ήρωας της +ξηράς, ας σπεύσουν να έμβουν εις τα εθνικά πλοία, και αν δεν +δοθούν η ανεξαρτησία και όλα τα δίκαιά σας. Ας αποκλείσουν τον +Ελλήσποντον και ας φέρουν τον πόλεμον εις την επικράτειαν του +εχθρού· τότε ο απάνθρωπος σουλτάνος, ο άδικος σφαγεύς των υπηκόων +του, ο αιμοβόρος καταδυνάστης των Ελλήνων θέλει αφανισθή από τους +οικείους του· τότε η μουσουλμανική δύναμις θέλει καταστραφή αφ' +εαυτής^ τότε η ιερά σημαία του σταυρού θέλει κυματίζει πάλιν επάνω +του ναού της αγίας Σοφίας· τότε ο ελληνικός λαός θέλει αποκτήσει +την αυτονομίαν και την ευνομίαν· κλειναί πόλεις θέλουν ανεγερθή, +και η λαμπρότης των ερχομένων χρόνων θέλει εξισωθή με την των +παρελθόντων. Αλλά μη νομίσετε, Έλληνες, ότι η πατρίς σας ημπορεί +να ήναι ασφαλής, εάν έκαστος υμών δεν δράμη προθύμως εις +υπεράσπισίν της». + + (β.) + +Ζήτει την απορριφθείσαν συνθήκην εν σελίδι 224 Ιστορίας Αθηνών +Σουρμελή. + + (γ.) + +Ιδού η συνθήκη όλη· + +«Άρθρ. Α'. Όλα τα στρατεύματα της φρουράς θέλουν εκβή με τα όπλα +και πράγματά των. + +«Β'. Όλαι αι οικογένειαι Αθηναίαι θέλουν εκβή χωρίς όπλα, με τα +πράγματά των όμως, και θέλουν υπάγη εις τα σπήτιά των και χωρία +των, όπου τους υπόσχομαι να δώσω τας ιδιοκτησίας των ομού και την +ασφάλειαν της ζωής των, τιμής των και υπαρχόντων των. Και επειδή +μεταξύ αυτών των οικογενειών ευρίσκονται χήραι, και ανήλικα παιδία +χωρίς τους πατέρας των, υπόσχομαι και δι' αυτά ίνα προστατευθώσι, +και δοθή εκ μέρους μας το αναγκαίον ταγήνι των. + +«Γ'. Όλοι οι Μουσουλμάνοι κάθε ηλικίας και γένους, οίτινες +ευρίσκονται εις την Ακρόπολιν, θέλουν δοθή εις τας χείρας μας. + +«Δ'. Ο τόπος όλος, εκτός του Χαβαλέ, θέλει είναι εύκαιρος από +στρατεύματά μας έως εις το ακροθαλάσσιον των τριών Πύργων. + +«Ε'. Τρεις των αξιωματικών μας οι λεγόμενοι Γεντικλίδες μας εξ ών +είναι ο Καφτάναγας, ο Τσοχαντάραγας, και Σαλήχμπεης, ομού με +άλλους τρεις αρχηγούς Αλβανούς δοσμένους ως ενέχυρα εις χείρας των +θέλουν συνοδεύσει τα στρατεύματά των έως εις τον τόπον του +εμβαρκαρίσματος, όπου θέλει παρευρεθώσιν έως εις το εντελές +εμβαρκάρισμα. + +«ΣΤ'. Διά την μετακόμισιν των ασθενών και πληγωμένων θέλουν +δοθώσιν εκ μέρους μας εξήντα άλογα. + +«Ζ'. Η Ακρόπολις θέλει μας παραδοθή εις τον τρόπον και εις την +κατάστασιν οπού ευρίσκεται· δηλ. με τα πολεμοφόδια, πυροβολικά, +και τροφάς όπου ημπορούν να ευρίσκωνται εις αυτήν. + +«Η'. Θέλει σταλθώσιν εκ μέρους μας εις την Ακρόπολιν εμπιστευμένοι +τρεις άνθρωποι διά να περιεργασθώσιν αν ήναι υπόνομοι, ως +ακούσαμεν, και τούτο θέλει γένει όταν υπογραφώσιν αι συμφωνίαι εκ +μέρους των. + +«Θ'. Αυτοί λοιπόν οι τρεις άνθρωποι, επειδή θέλουν λογισθή ως +ενέχειρα εις τας χείρας, θέλει δοθώσιν εκ μέρους των εις +ανταλλαγήν τρία αριθμημένα υποκείμενα, τα οποία θέλει αποδοθώσιν +ευθύς όπου αδιασθή η Ακρόπολις. + +«Ι'. Εάν οι εις την Ακρόπολιν αποσταλέντες τρεις άνθρωποι ήθελαν +ίδωσι καμμίαν βλάβην γενομένην μετά την υπογραφήν των συνθηκών ή +εις τας πηγάς, ή εις τον Πύργον, ή εις άλλα μέρη της Ακροπόλεως, +θέλει ακυρωθώσιν αι συνθήκαι. + +«ΙΑ'. Και τελευταίον θέλει διορισθή μία ώρα διά την αρχήν της +εκτελέσεως κατά την έξοδον. + +«Αυτά λοιπόν τα ένδεκα άρθρα υπόσχομαι μεθ' όρκου να φυλαχθώσι +απαρασαλεύτως χωρίς να γένη διαφορετικά εξ αποφάσεως. + + «Τη 24 μαΐου 1827 + + «Βεζίρης Μεχμέτ-Ρεσήτ πασάς + πληρεξούσιος Αρχιστρ. κτλ.» + + (δ.) + +Όρα Κεφάλαιον ΞΘ'. + + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΗ'. + + (α.) + +Ευρίσκει ο αναγνώστης τοιαύτα αμνηστήρια εν σελίδι 510 των +υπομνημάτων του Γενναίου. + + (β.) + +Ιδού η περί υποταγής ανταπόκρισις, εν ή εκφράζεται παρρησία η +γενναία απόφασις των Μεσσηνίων ν' αποθάνωσιν ελεύθεροι· ελήφθη δε +εκ της ιστορίας του πρωτοσυγγέλου Φραντζή. + +«Κύριοι προεστοί των Εμλακίων, Κουτζούκ Μάνης, Νησίου και +Καλαμάτας. + +«Ο υποσφραγίζων κιαχαγιάμπεης του υψηλοτάτου πασά αυθεντός μας σας +γνωστοποιώ, ότι μ' όλον οπού με έμρι της υψηλότητος του αυθέντου +μας ήλθα εις τα ενταύθα διά να κατακάψω, κατακαύσω, και σχεδόν ν' +αφανίσω όλα τα δένδρα σας όσα είναι χρήσιμα και αναγκαία προς +τροφήν σας, λυπούμενος τον πτωχόν λαόν να μη δοκιμάση την αυτήν +ζημίαν και αφανισμόν των αναγκαίων δένδρων σας, έκρινα εύλογον να +σας είπω, ότι χωρίς αναβολής καιρού να συσκεφθήτε καλώς και να +παραιτηθήτε από τα της αποστασίας φερσίματα, και καθώς σας +συμβουλεύω να ελθήτε να προσκυνήσετε διά να απαντήσετε την οργήν +αυτήν και τον αφανισμόν οπού θέλει δοκιμάσει όλη η πτωχολογία σας· +ειδέ και δεν ελθήτε, ας ήναι η αμαρτία εις τον λαιμόν σας και +όψεσθε εν ημέρα κρίσεως· περισσότερον δεν είναι χρεία να σας γράψω +από αυτά, και υγιαίνετε. + + «Την 22 σεπτεμβρίου 1827 Νησίον Καλαμάτας». + +Απάντησις. + +«Προς τον εξοχώτατον κιαχαγιάμπεην του Ιβραήμπασα. + +«Ελάβαμεν ένα γράμμα σου, εις το οποίον λέγεις ότι είσαι +διωρισμένος από τον αυθέντην σου διά να κατακόψης τα δενδρικά μας, +και σου αποκρινόμεθα. Οι Έλληνες όταν απεφάσισαν να τεινάξωμεν τον +ζυγόν της τουρκικής τυραννίας, εβάλαμεν προ οφθαλμών ότι κοντά με +τα άλλα δικαιώματα του ελευθέρου ανδρός, τα οποία αυτοί μας είχαν +αρπαγμένα και τα οποία θ' αποκτήσωμεν και όλα όσα ή καταπλακωμένα, +ή από την αυτήν τυραννίαν των πατέρων μας φέρει επάνω της, ως +υποκείμενα και αυτά εις την διάκρισιν της τυραννίας. Ότι δεν +ημπορείς να τα κατακόψης, δεν μας είναι παράξενον, διότι κοντά εις +τόσας άλλας παρανομίας, τας οποίας κάμνετε καθ' ημέραν εις τα +αδύνατα μέλη, ημπορείτε να μεταχειρισθήτε το αυτό και εις τα άψυχα +δένδρα. Στοχασθήτε όμως ότι δι' όλας αυτάς τας παρανόμους πράξεις +σας χρεωστείτε λόγον καθώς και εις άλλα· είναι και εις ταύτα τα +μέρη της Μεσσηνίας συγκροτημένον στρατόπεδον παρά του γενικού +αρχηγού των αρμάτων της Πελοποννήσου, και όταν θέλετε, πολεμείτε +με αυτό και όχι με τα ξύλα· ημείς πάλιν λέγομεν ότι είμεθα +αποφασισμένοι ν' αποθάνωμεν ελεύθεροι Έλληνες· την 26 σεπτεμβρίου +1827. + + «Οι κάτοικοι των επαρχιών της Μεσσηνίας». + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΞΘ'. + + (α.) + +Αληθή όσα έλεγεν η Πύλη ως προς τον λόρδον Στραγφάρδον, αλλ' όχι +και ως προς τους πληρεξουσίους της Ρωσσίας. + + (β.) + +Όρα κεφάλαιον ΝΣΤ'. + + (γ.) + +Ζήτει την προκήρυξιν εν τω αριθμώ νγ' της γενικής εφημερίδος της +Ελλάδος 1827. + + (δ.) + +Τέσσαρα μέλη μόνον εξελέχθησαν. + + (ε.) + +Ένδεκα ημέρας παρηκολούθει τον στόλον τούτον η ελληνική γολέττα +Ασπασία και ήρπασε δύο φορτηγά. + + (στ.) + +Διαφόρως απαριθμούνται και εις διαφόρους διαιρούνται τάξεις τα +πλοία του στόλου τούτου· αλλ' εγώ παρεδέχθην ως αφαλέστερον τον +παρά του γραμματέως του καπητανάμπεη δοθέντα κατάλογον τω +Κοδριγκτώνι την επιούσαν της ναυμαχίας. Αν συναριθμήση τις τα παρά +τω Ιβραήμη πρότερον πλοία, και τα εκ Κωνσταντινουπόλεως άλλοτε υπό +τον Ταχήρπασαν και πατρονάμπεην και τα εξ Αλεξανδρείας εσχάτως υπό +τον καπητανάμπεην και Μουχαρέμπεην κατάραντα, θα ευρεί τον αριθμόν +αυτών ανώτερον· αλλά πιθανόν ότι απήλθαν εν τω μεταξύ τινά εις +άλλην υπηρεσίαν· εννέα τούτων είδαμεν ότι ελλιμένιζαν εν τω κόλπω +των Σαλώνων. Κατά την έκθεσιν δε του γραμματέως τα δύο δίκροτα +ήσαν των 84 κανονίων, το έν των 74, αι τέσσαρες αιγύπτιαι φρεγάται +των 64 και αι λοιπαί των 48· αι δε κορβέτται αι μεν των 24 αι δε +των 18· τα δε βρίκια των 19. + + (ζ.) + + Αγγλική Μοίρα. + +Η Ασία έφερε κανόνια 84, η Γενούη 76, η Αλβιών 74, η Γλασκόβη 50, +η Καμβρία 48, η Λαρτμούθη 42, η Ταλβότη 28, το Ρόδον 18, ο Κώνωψ, +το Γοργόν και η Φιλομήλα ανά 10, και η Έλαφος 6. + + Γαλλική Μοίρα. + +Η Βρεσλαβία έφερε κανόνια 84, ο Σκιπίων 80, η Τρίαινα 74, η Σειρήν +60, η Αρμίδα 42, η Αλκυών 10, και η Δάφνη 6. + + Ρωσσική Μοίρα. + +Η Γαγκούτη έφερε κανόνια 81, η Αζόφη 74, ο Ιεζεκιήλ 74, Ο +Κωνσταντίνος Νεύσκης 44, η Προβονόη 42, η Ελένη 38, ο Κάστωρ 32 + + (η.) + +Ελέγετο τω καιρώ εκείνω ότι η απροσδόκητος αύτη Ναυμαχία εγένετο +επί τη ιδιαιτέρα προτροπή του τότε πρώτου λόρδου του αγγλικού +Ναυαρχείου έπειτα δε Βασιλέως Γουλιέλμου Δ'. Δις ηρώτησα εν +Λονδίνω τον Ναύαρχον Κοδριγκτώνα αν αλήθευε τούτο και δις το +έψευσε. Την δευτέραν μάλιστα φοράν, παρατήρησας ότι εδυσπίστουν, +το έψευσεν επί λόγω τιμής. + + (θ.) + +Την εννάτην ημέραν μετά την κατά το Νεόκαστρον ναυμαχίαν διηγήθη ο +Ιβραήμης τα κατ' αυτήν τω Παγέτω (Paget) πλοιάρχω της γαλλικής +γολέττας, Βέλους· την δε αναφοράν του πλοιάρχου τούτου προς τον +ναύαρχόν του Δεριγνήν εφ' όσων ήκουσεν εκδοθείσαν εν τη κατά τον +απρίλιον 1837 επιθεωρήσει της Δουβλίνης, εκδίδω ενταύθα ως περί +έργον και άγνωστον παρ' ημίν. + +«Επιθυμώ, κύριε», (είπε τω πλοιάρχω ο Ιβραήμης), «να κοινοποιήσης +τους εξής λόγους μου πιστώς και ακριβώς τω ναυάρχω Δεριγνή· +πέποιθα δε ότι ειλικρινώς θα εκπληρώσεις την επιθυμίαν μου. + +«Κακώς με παρέστησαν και με εσυκοφάντησαν ειπόντες ότι παρέβην τον +λόγον μου. Ιδού τα περιστατικά εφ' ών ερείδεται η ψευδής αύτη +κατηγορία. + +«Ολίγαις ημέραις προ του κατά την 8/20 οκτωβρίου ατυχούς συμβάντος +ήλθα εις λόγους μετά των ναυάρχων Αγγλίας και Γαλλίας παρόντων +πολλών αξιωματικών αυτών, και εμείναμεν σύμφωνοι ν' αναβληθή πάσα +εχθροπραξία Ελλήνων και Τούρκων έως ου γνωσθή η απάντησις της +Πύλης εις τας προτάσεις της συμμαχίας. Ηρώτησα αν επετρέπετο να +στείλω εις Πάτρας τροφάς, ων οι εκεί εσπάνιζαν· οι ναύαρχοι +συνήνεσαν· ηρώτησα αν ηδυνάμην να υπερασπίσω τα φορτηγά πλοία διά +πολεμικών εν περιπτώσει προσβολής των Ελλήνων· ανένευσεν ο Άγγλος +ναύαρχος, αλλ' επρότεινε να τα συνοδεύση αυτός, ή ν' ασφαλίση +άλλως τον πλουν αυτών· εγώ όμως αντέτεινα ως προσβαλλομένης της +τιμής της σημαίας μου· απέπλευσαν οι αγγλογάλλοι μετ' ολίγον του +λιμένος του Νεοκάστρου, απέστειλα και εγώ τα φορτηγά εις Πάτρας +συναποστείλας καί τινα πολεμικά εις υπεράσπισίν των, διότι έμαθα +ότι περιέπλεαν ελληνικά. Ερωτώ σε, κύριε, αν έπρεπεν άλλως πώς να +πορευθώ και να εγκαταλείψω τους εν πολεμώ αδελφούς μου +λιμώττοντας. Μαθών δε μετά ταύτα, ότι ο λόρδος Κοχράνης ηπείλει +τας Πάτρας μεθ' ικανής δυνάμεως, απέπλευσα και εγώ και διέταξα να +συνακολουθήσωσι διάφοροι φρεγάται επ' ελπίδι να προλάβω διά της +επιδείξεως ταύτης πάσαν συμπλοκήν και ν' ασφαλίσω τον εις Πάτρας +κατάπλουν των φορτηγών. Εν τούτοις τα προπλεύσαντα πλοία απήντησαν +τα αγγλικά και κατά πρόσκλησιν αυτών επανέστρεψαν προς το +Νεόκαστρον· απήντησα αυτά επί της επιστροφής των, συνεκρότησα +συμβούλιον περί των περαιτέρω, και μετά βαθείαν σκέψιν απεφάσισα +να επισιτίσω τας Πάτρας κατά το πρώτον μου σχέδιον, διότι κατά +τούτον τον τρόπον ούτε τον προς τους ναυάρχους λόγον μου +παρέβαινα, ούτ' επεχείρουν τι κατά των Ελλήνων μηδένα τόπον +κατεχόντων τω καιρώ εκείνω εν τοις πέριξ. Αλλά διευθυνόμενος προς +τας Πάτρας απήντησα εκ νέου τους Άγγλους, και προσκληθείς να +επιστρέψω επέστρεψα εις Nεόκαστρον παραιτηθείς επί του παρόντος +του πρώτου σχεδίου μου· επανελθών δε εις Νεόκαστρον ανεχώρησα +εκείθεν εκ νέου διά τινας ημέρας εν ώ αι μοίραι, αγγλική, γαλλική +και ρωσσική, περιέπλεαν. Μία φρεγάτα και έν αγγλικόν βρίκι +εισέπλευσαν τον λιμένα άνευ σημαιών, και μετά τινας εν αυτώ +λοξοδρομίας εξέπλευσαν κατά τον αυτόν τρόπον. Τοιαύτη διαγωγή +είναι κατ' εμέ και αδικαιολόγητος και ανεξήγητος. Την 8/20 +Οκτωβρίου βλέπων ο τοποτηρητής μου τον συμμαχικόν στόλον +εισερχόμενον εν παρατάξει και επί σκοπώ κατά το φαινόμενον +εχθρικώ, ανήγγειλε τω Άγγλω ναυάρχω αποστείλας προς αυτόν λέμβον, +ότι ελυπείτο βλέπων τοιαύτην δύναμιν εισερχομένην εν απουσία μου, +και ότι οι σύμμαχοι εδύναντο να έλθωσιν εις λόγους μετά των επί +της ξηράς ασφαλώς, αν ήθελαν, διά του είσπλου τινών μόνον πλοίων +χωρίς να διακινδυνεύσωσι την ειρήνην. Ερωτώ σε, κύριε, είχε τι +κακόν ο λόγος ούτος; δεν ήτο φυσικόν ν' αποδοκιμάση ο προϊστάμενος +τον είσπλουν τοιαύτης δυνάμεως, και να διαμαρτυρηθή κατ' αυτής +τετραπλής ούσης ή πενταπλής παρά την ημετέραν και ικανής να +προκαλέση εχθροπραξίας διά της πολεμικής της παρουσίας; Ο Άγγλος +ναύαρχος απέπεμψε την λέμβον αποκριθείς περιφρονητικώς ότι ήλθε να +δώση διαταγάς και όχι να λάβη συμβουλάς. Την β' ώραν εισέπλευσαν +αι τρεις μοίραι και ηγκυροβόλησαν εντός πιστολίας από του +τουρκικού στόλου· μία δε φρεγάτα ηγκυροβόλησε πλησίον δύο +πυρπολικών κειμένων παρά το στόμα του λιμένος. Έστειλε την λέμβον +του και εκ δευτέρου ο ναύαρχος του τουρκικού στόλου προς τον του +αγγλικού ζητών διασαφήσεις περί των εχθρικών τούτων κινημάτων, +αλλ' ο σταλείς απεπέμφθη εν περιφρονήσει, η δε παρά τα πυρπολικά +αγκυροβολήσασα φρεγάτα έστειλε τας λέμβους της εις κυρίευσίν των. +Εν τούτοις έπεσάν τινες τουφεκίαι ως σημείον γενικής μάχης, ήτις +διήρκεσε μέχρις εσπέρας, καθ’ ήν κατεστράφη ο ημέτερος στόλος +συγκείμενος εκ τριών δικρότων, δεκαπέντε φρεγατών και πολλών +φορτηγών και απροετοίμαστος εις μάχην· ο δε προς ον +αντιπαρετάττετο, συνίστατο εκ δέκα δικρότων και πολλών φρεγατών +και κορβεττών. Τούτων ούτως εχόντων, φρονούν τω όντι οι τρεις +ναύαρχοι ότι εδρέψαντο αφθόνως δάφνας κατατροπώσαντες δι' ανωτέρας +δυνάμεως αντίπαλον μη προσδοκώντα ή προκαλέσαντα τοιαύτην +συμπλοκήν, μήτε προετοιμασθέντα εις μάχην, ή φροντίσαντα τα εις +υπεράσπισιν; αλλά τις ο αρξάμενος αδίκων χειρών; έκαστος προσπαθεί +να αθωωθή, αλλ' είναι εκτός πάσης αμφιβολίας ότι η αγγλική φρεγάτα +επεχείρησεν αλόγως και αναιτίως να κυριεύση τινά πυρπολικά, και +ότι η δικαία αντίστασις των εν αυτοίς επέφερε την πρώτην +πυροβολήν. Επί τέλους, ομολογώ ότι εγώ συναισθάνομαι ότι κατ' +ουδέν ημάρτησα, αλλ' αγνοώ εισέτι τι το προκαλέσαν την ανεξήγητον +ταύτην διαγωγήν. Αι μεγάλαι Δυνάμεις δεικνύουν επιθυμίαν να +παύσωσι την περαιτέρω κατά την Ανατολήν αιματοχυσίαν, αλλ' ιδέ πώς +οι ναύαρχοί των ερυθραίνουν τα νερά του Νεοκάστρου δι' αιμάτων, +και πώς καλύπτουν όλον τον λιμένα δι' επικυματιζόντων πτωμάτων. +Είπαν, ότι παρέβην τον λόγον μου· είμαι έτοιμος ν' απέλθω και εις +Παρισίους και εις Λονδίνον, αν ήναι ανάγκη, ίνα γνωστοποιήσω την +αλήθειαν, και τότε οι χύσαντες το αθώον αίμα θα υποστούν το +όνειδος και την αισχύνην της κακοπραγίας των. Ναυπηγούνται πλοία +ίνα διακινδυνεύωσιν εν μάχαις και τρικυμίαις· δεν με λυπεί τόσον η +απώλεια αυτών· αλλ' ακούων ότι παρέβην τα συνομολογηθέντα δεν +ημπορώ ν' αποσιωπήσω ότι είναι αισχρά συκοφαντία. + +«Πέποιθα, κύριε, ότι θα κοινοποιήσεις όσα σοι είπα προς τον +ναύαρχόν σου λέξιν προς λέξιν». + +Η έκθεσις αύτη μαρτυρεί ότι συνώδευσεν ο Ιβραήμης τα φορτηγά πλοία +διά πολεμικών παρά την ρητήν γνώμην των ναυάρχων της συμμαχίας. + +Εις ακριβή κατάληψιν της τότε περί Ελλάδος πολιτικής του Αγγλικού +υπουργείου δημοσιεύομεν και ημείς τα εξής γράμματα και σημειώματα +του λόρδου Παλμερστώνος περιεχόμενα εν τη Βιογραφία του πολιτικού +τούτου ανδρός ην εξέδωκεν ο &Sir Henry Bulwer& εν Λονδίνω τω 1870. + + &Ο ΠΑΛΜΕΡΣΤΩΝ ΠΕΡΙ ΕΛΛΑΔΟΣ + ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟΝ ΤΟΥ + + W. ΤΕΜΡLΕ& + 19 Οκτωβρίου 1827 — σελ. 201. — Εις Βερολίνον. + + -------------------------- + +Δεν ημπορώ να πιστεύσω ότι οι Τούρκοι θα επιμείνωσιν όταν +πεισθώσιν ότι αι τρεις σύμμαχοι δυνάμεις δεν αστειεύονται. Η δε +Αυστρία φρονώ ότι και εις ταύτην την περίστασιν παίζει την συνήθη +διπλοπροσωπίαν της, εξ ενός μεν διαβεβαιούσα ημάς ότι είναι +πρόθυμος να μας βοηθήση, και ότι ο μόνος λόγος διά τον οποίον δεν +συμμετέχει της συνθήκης είναι η αφηρημένη αρχή, ήτις τη απαγορεύει +την αναγνώρισιν τοιαύτης καταστάσεως πραγμάτων, της διαρκούς +δηλαδή αντιστάσεως υπηκόων κατά του κυριάρχου των· εξ άλλου δε +προτρέπει ταυτοχρόνως την Πύλην να μη ενδώση, διαβεβαιούσα αυτήν +ότι οι σύμμαχοι θα διαιρεθώσι και θ' απολήξη εις μηδέν η συμμαχία. +Ο Μετερνίχος μάλιστα είχε την αναισχυντίαν να προτείνη εμμέσως εις +τους συμμάχους διά της γαλλικής κυβερνήσεως, όπως η Αυστρία και η +Πρωσσία μεσολαβήσωσι μεταξύ της Τουρκίας και των συμμάχων, λέγων +ότι η συνθήκη απεδείχθη ήδη πασιδήλως ατελεσφόρητος και μη +πραγματοποιήσιμος, (η συνθήκη της 6 ιουλίου 1827 )· ο &Damas& τω +απεκρίθη ως έπρεπεν, ειπών ότι αι τρεις δυνάμεις εφρόνουν εν πάση +ταπεινότητι ότι έχουσι την δύναμιν να εκτελέσωσι τους σκοπούς των, +και ότι η συνθήκη, αντί να καταντήση άγραφος χάρτης, ήρχισεν ήδη +να εκτελήται, ότι δεν μας χρειάζεται η σύμπραξίς, εν είδει +μεσολαβήσεως των υποχρεωτικών φίλων μας εν Βιέννη και Βερολίνω, +αλλ' ότι αν ούτοι επεθυμούσι να συμμετάσχωσι της συνθήκης, +ημπορούν εισέτι να γίνωσι παραδεκτοί, και ότι η τοιαύτη σύμπραξις +θα ήτο ευπρόσδεκτος. Ο Μετερνίχος όμως βαθμηδόν θα συνδεθή κάπως +περισσότερον με την Αγγλίαν. Μεταξύ αυτού και του Κάνιγκος υπήρχε +προσωπική αντιπάθεια, ήτις επηρέασε την πολιτικήν και των δύω +ίσως. Αλλ' ο Μετερνίχος πρέπει να είναι βλαξ διά να μη βλέπη ότι η +Ρωσσία είναι το συννεφώδες σημείον του ορίζοντός του, ότι η κακή +του βροχή εκείθεν προέρχεται, και ότι πρέπει προς δυσμάς να ζητήση +σκέπην. + + Τω αυτώ, 27 9βρίου 1827 (σελ 204) + εις Βερολίνον. + +Κατά τας τελευταίας ειδήσεις ημών από Κωνσταντινούπολιν, από της 8 +τούτου οι Τούρκοι εφαίνοντο εκπεπληγμένοι όσον και συγκεχυμένοι εκ +της καταστροφής του Ναυαρίνου. Κατ' εμήν κρίσιν το συμβάν τούτο θα +εξομαλύνη αντί ν' αυξήση τας δυσκολίας. Θα το εκτιμήσωσιν οι +Τούρκοι ως απόδειξιν δυνάμεως και ένδειξιν αποφασιστικότητος. Τοις +αφαιρείται δε ούτω πάσα πιθανότης της διατηρήσεως του στρατού των +εν Πελοποννήσω· διότι ο διά ξηράς δρόμος είναι πολύ μακρός και +δύσκολος προς διατήρησίν του· το μόνον ζήτημα είναι πόσος καιρός +χρειάζεται όπως οι Έλληνες, και αι επιδημίαι, και ο κάματος +εξαφανίσωσι τας σημερινάς δυνάμεις των Τούρκων εν Ελλάδι, και +είναι πιθανόν να διαιρεθή η συμμαχία προ τού συμβή η τοιαύτη +εξαφάνισίς των εξ άλλου μέρους θα σκέπτωνται ότι αν τα ήδη +γενόμενα δεν αρκέσωσι, κάτι περιπλέον δύναται εισέτι να γείνη, +προς εκτέλεσιν των αναφερομένων εις την συνθήκην μέτρων. Ο +Μετερνίχος εφέρθη ποταπώς και ανοήτως. Μας έφερεν υπόκρυφα +προσκόμματα, ενώ αλλέως φερόμενος ηδύνατο να προλάβη την +συμπλοκήν. Τώρα δε τον κατέλαβεν ο φόβος και θέλει τω όντι να μας +βοηθήση, αφού πλέον εσμικρύνθη η επιρροή του. Αφ' ό,τι είδον αφ' +ού είμαι εις το υπουργείον, έχω την πεποίθησιν ότι ο άνθρωπος +ούτος προτιμά την σκολιάν από την ευθείαν οδόν, οπότε έχει να +εκλέξη μεταξύ των δύω. + + Τω αυτώ, 4 Δεκεμβρίου 1827 (σελ. 206). + +Ουδέν εισέτι βέβαιον ως προς τα της Τουρκίας και Ελλάδος. Το +πιθανώτερον είναι ότι ο Τούρκος θα καθήση σταυροπόδι με τας χείρας +δεμένας και θα είπη ότι δεν κάμνει τίποτε· ή καθώς οι Γάλλοι +λέγουν qu' il se retranchera dans son inertie· το δε ζήτημα τότε +θα είναι πώς να τον εξαναγκάσωμεν να κινηθή· διότι η συνθήκη του +Λονδίνου πρέπει να εκτελεσθή ό,τι και αν συμβή, και όποιος και αν +μας εμποδίση! Πιστεύω ότι και ο Μετερνίχος αυτός θα είναι πλέον +αηδιασμένος με την διπλοπροσωπίαν του επί της υποθέσεως ταύτης, +και ότι θα επεθύμει να μη είχεν εμπνεύσει εις το διβάνιον τόσην +υπομονήν. + +Οι πονηροί αποδεικνύονται πάντοτε ανόητοι εις την πράξιν· τίποτε +δε ανοητότερον διά την Αυστρίαν, ή να παρεμβάλλη κούφια +προσκόμματα εις την πορείαν των συμμάχων, ως ο Μετερνίχος έπραξε· +δεν ημπορεί να ωφελήση την Αυστρίαν η απομάκρυνσις της διχοστασίας +μεταξύ Τουρκίας και των συμμάχων, και αν αύτη λήξη εις πόλεμον ως +τω όντι έληξε, θα μετανοήση πικρώς διότι δεν εκίνησε πάντα λίθον +όπως προλάβη την τοιαύτην κρίσιν. + + Τω αυτώ εις Πετρούπολιν + + Μαρτίου 25, 1828 (σελ. 219). + +Η είδησις ότι η Ρωσσία σκοπεύει να κηρύξη κατά της Τουρκίας +πόλεμον εμπερδεύει μεγάλως την εκτέλεσιν της συνθήκης του +Λονδίνου. Δεν σκοπεύομεν να πολεμήσωμεν την Τουρκίαν. Πώς λοιπόν +να συμπράξωμεν με την Ρωσσίαν αν εκείνη κηρύξη τον πόλεμον; Εν +τούτοις είμεθα αποφασισμένοι να μη καταστρέψωμεν την συνθήκην ως +εκ της δυσκολίας ταύτης, αλλά να επιμείνωμεν μετά της Γαλλίας εις +την εκτέλεσίν της, κατά τον ιδικόν μας τρόπον. Και η Γαλλία δε +μαίνεται επίσης ευδιάθετος να εμμείνη εις τας υποχρεώσεις της, και +επίσης πρόθυμος να φέρη την υπόθεσιν εις ταχύ πέρας. Ανάγκη να +κάμωμεν τα δυνατά μας όπως εξώσωμεν από την Ελλάδα τους Τούρκους +και Αιγυπτίους, άμα δε τούτο κατορθωθή, τα λοιπά είναι σχετικώς +εύκολα· η Ρωσσία διά τοσούτων διακηρύξεων και ομολογιών υπεχρεώθη +να μη επιδιώξη κατακτήσεις, ώς τε πρέπει να πιστεύσωμεν εις την +ειλικρίνειάν της· αλλά η επιτυχία εν πολέμω φέρει μεγάλους +χειρισμούς εις το να λησμονήση τις την μετριοπάθειαν την οποίαν +ηδύνατο τω όντι κατ' αρχάς να έχη, ώς τε όσον ταχύτερον τελειώση η +αιτία του πολέμου, τόσον ολιγωτέρα πιθανότης είναι να +παρουσιασθώσι τοιούτου είδους πειρασμοί· άλλως τε η Ευρώπη έχει το +δικαίωμα ανεξαρτήτως οιωνδήποτε υποχρεώσεων της Ρωσσίας, να μη +επιτρέψη την εκ του μετά της Τουρκίας πολέμου της διατάραξιν της +ισορροπίας των δυνάμεων, και την μεταβολήν των κτήσεων, όπως ήδη +ευρίσκονται αύται ωρισμέναι από της τελευταίας γενικής ειρήνης. + + Τω αυτώ, 8 Μαΐου 1828. (σελ. 225) + εις Πετρούπολιν. + +Ωφελούμαι από της ευκαιρίας ταύτης όπως σοι γράψω ολίγας γραμμάς +άνευ φόβου ν' ανοιχθώσιν από το ρωσσικόν ή άλλο ταχυδρομείον. Δεν +πηγαίνομεν κατά την αρέσκειάν μου. Αλλ' από την Ρωσσίαν και την +Γαλλίαν εξαρτάται αν θα χωρισθώμεν από αυτάς ή όχι· αν θέλουν να +χωρισθώσιν από ημάς ευκόλως δύνανται να εύρωσι πρόφασιν· αν θέλουν +να είναι μεθ' ημών δεν θα μας δώσωσι πρόφασιν διά να τα χαλάσωμεν. +Ο δουξ (&Wellington&) έχει μεγίστην αντιπάθειαν κατά της Ρωσσίας. +Ο &Aberdeen& είναι Αυστριακός, ο &Bathurst& αντίρρωσσος και +Αυστριακός. Και οι τρεις δε έδιδον το παν όπως απαλλαγώσι της +ελληνικής συνθήκης, την οποίαν αποστρέφονται· πασχίζουν δε +επιδεξίως να καταφέρωσι τούτο. Νομίζω ότι ο δουξ ευρίσκεται εις +ανταπόκρισιν με τον Μετερνίχον, και ακολουθεί το σύστημα της +αναβολής και της αργοπορίας, σύστημα όλως αντίθετον εις την φύσιν +του δουκός όταν ούτος επιθυμή τω όντι να φέρη τι εις πέρας . . . . +Η απάντησις της Ρωσσίας θα μας έλθη εν τούτοις προσεχώς. Αν ως +περιμένω, λέγει, η Ρωσσία δεν προτίθεται ν' αποχωρήση από της +συνθήκης . . . φρονώ ότι θ' αναγκασθώμεν να επαναλάβωμεν τας +διασκέψεις, και δεν θα έχωμεν αφορμήν όπως τας διεκφύγωμεν. Αι +βουλαί εις Γαλλίαν γίνονται παντοδύναμοι και ωθούσι την κυβέρνησιν +εις ενεργητικώτερον υπέρ Ελλάδος μέτρον. Η Γαλλική κυβέρνησις +λέγει ότι θα έχη να στείλη χρήματα και στρατόν, και προτείνει την +αποστολήν 6000 Άγγλων και ισαρίθμων Γάλλων. Τούτο ήτο ανέκαθεν το +ιδικόν μου σχέδιον και το επρότεινα εις τον &Goderich& +(πρωθυπουργόν) τον 9βριον, ότε είχεν αποφασισθή η αποχώρησίς μας +εκ της Πορτογαλλίας. Αλλ' ουδείς άλλος το επεδοκίμασε τότε. Και +τώρα δε δεν το νοστιμεύονται περισσότερον, και δεν θα +πραγματοποιηθή. Χρήματα δεν θα δώσωμεν άνευ συγκαταθέσεως του +παρλαμέντου, αμφιβάλλω δε αν προς τοιούτον σκοπόν επιψηφισθή +επιχορήχησις. Ο &Huskisson&, ο &Dudley&, ο &Grant& και εγώ +πασχίζομεν να συγκρατώμεν τα πράγματα και μέχρι τούδε το +επετύχαμεν. Αν δε η Γαλλία και η Ρωσσία μας φέρωνται ευγενικώς, θα +το καταφέρωμεν και εφεξής· αλλ' αν μας στείλωσιν έγγραφα απότομα, +δεν θα δυνηθώμεν να εμποδίσωμεν την διάλυσιν της συμμαχίας. Το +τοιούτον θα με λυπήση πολύ· όχι ότι θα εμποδίση την απελευθέρωσιν +της Ελλάδος, διότι η Ρωσσία και η Γαλλία θα πράξωσι τότε το έργον +άνευ ημών, αλλά θα είναι ανάρμοστον εις την Αγγλίαν ν' αποχωρήση +από τοιαύτην συνθήκην και να παραιτηθή από της θέσεως την οποίαν +κατέλαβεν εν Ευρώπη. Εις το μεταξύ η Γαλλία μας προτρέπει να +επαναλάβωμεν τας συνδιασκέψεις, ως μέσον να μη μας διαφύγη η +Ρωσσία. Και έχει τον λόγον του το πράγμα. + + Εις τον αδελφόν του εις Πετρούπολιν (σελ. 329). + 30 Μαρτίου 1829. + +Φοβούμαι ότι καθόσον αφορά την Ελλάδα, μένουν εις τας περυσινάς +ιδέας των και θέλουν να περιορίσωσι καθ' όλα το νέον κράτος όσον +το δυνατόν περισσότερον. Ως προς την Τουρκίαν και την Ρωσσίαν, ο +μεταξύ αυτών πόλεμος δεν μας ενδιαφέρει πλέον όσον πριν. Φαίνεται +ότι τα δύο μέρη έχουσι επάνω κάτω ίσην δύναμιν, και μολονότι κατά +την προσεχή εκστρατείαν η Ρωσσία κατά τας πλείστας πιθανότητας θα +υπερισχύση, μολοντούτο διελύθη η ιδέα ότι η Ρωσσία ήθελε καταφάγει +εις μίαν δ α κ ν ι ά ν την Τουρκίαν. Όσον το κατ' εμέ εξ όλης +καρδίας εύχομαι να επιτύχη η Ρωσσία, διότι τοιουτοτρόπως μόνον +ημπορεί να δοθή έν ευχάριστον τέλος εις το περί του Ελληνικού +κράτους ζήτημα. + + Εις τον ίδιον εις Πετρούπολιν + 4 Δεκεμβρίου 1829 (σελ. 352). + +Φαίνεται ότι ο Μετερνίχος ήτο μέχρι τέλους πιστός εις το σύστημά +του της διπλοπροσωπίας, και ότι έως ου υπεγράφη η εν Αδριανουπόλει +συνθήκη έγραφε παρακινών τον σουλτάνον να μη ενδώση αλλά ν' +αντισταθή μέχρι του χειμώνος, υποσχόμενος να κατορθώση προ της +ανοίξεως τον σχηματισμόν συμμαχίας (coalition) προς υποστήριξίν +του. Αλλ' ο Τούρκος εύρεν ότι αρκετόν καιρόν είχε παιχθή, και ότε +ανεκάλυψε πού κατήντησεν ακούων τον Μετερνίχον και περιμένων την +αρωγήν του, εγένετο μανιώδης . . . . . . . . . . . . . . . . . . . +. . + +Ουδέν γνωστόν ενταύθα ως προς την αποκατάσταση της Ελλάδος. Αλλ' +ως φαίνεται ο Λεοπόλδος έχει τας μεγαλειτέρας πιθανότητας +επιτυχίας. + + Εκ του ημερολογίου. + 9 Μαρτίου 1828, (σελ. 237). + +Υπουργικόν συμβούλιον περί των Ελληνικών πραγμάτων. Ο &Ηuskisson& +επρότεινεν όπως ζητηθή επισήμως παρά της Αυστρίας να απαγορεύση +πάσαν εμπορικήν σχέσιν μεταξύ των υπηκόων αυτής και των εν +Πελοποννήσω Τούρκων, όπως ούτω γείνη αποτελεσματικός ο αποκλεισμός +του Ιβραήμ Πασά, και όπως τη κοινοποιηθή ότι θα την θεωρήσωμεν +υπεύθυνον διά τας συνεπείας της αρνήσεώς της, αίτινες ενδέχεται να +ήναι η ματαίωσις του αποκλεισμού ημών και η εισβολή των Ρώσσων εις +Τουρκίαν. Εφάνη δε ότι γίνεται παραδεκτή η πρότασις αύτη. + +Ο δουξ Ουέλλιγκτων έφερε το υπόμνημά του περί των όρων τους +οποίους προτείνει όπως ορισθώσιν αι λεπτομέρειαι της συνθήκης. + +1ον. Οι Έλληνες να πληρόνωσιν εις την Τουρκίαν ετήσιον φόρον λ. +200,000. + +2ον. Ν' αποτίσωσι λ. 1,500,000 προς αποζημίωσιν των εν Πελοποννήσω +τουρκικών ιδιοκτησιών. + +3ον. Να περιορισθώσι τα σύνορά των εις την Πελοπόννησον καί τινας +νήσους, αίτινες να ορισθώσιν ακολούθως. + +4ον. Να κυβερνώνται υπό προσώπων διορισθησομένων κατά ένα εκ των +εξής τριών τρόπων· ή να παρουσιάζεται εις την Πύλην κατάλογος εξ +ού να εκλέγη η Πύλη· ή να στέλλωνται προς αυτήν διάφοροι +κατάλογοι, τους οποίους η Πύλη ν' απορρίπτη κατά διαδοχήν, μέχρις +ου τη παρουσιασθή ευπροσδέκτων ονομάτων κατάλογος· ή επί τέλους η +Πύλη κατ' ευθείαν να διορίζη τα πρόσωπα, αλλ' επί όρω να διορίζη +Έλληνας. + +5ον. Το ελληνικόν κράτος να συνακολουθή την Τουρκίαν και εις +ειρήνην και εις πόλεμον. + +Πάντες είπον ότι ο φόρος είναι υπερβολικός, και ο δουξ παρεδέχθη +τούτο, ο δε &Aberdeen& είπεν ότι καθόσον γνωρίζει, ολόκληρος ο +φόρος της Πελοποννήσου εφορτόνετο επί δώδεκα περίπου ημιόνων. + +Ο &Peel& ζωηρώς αντέτεινεν εις το να γείνη η νέα ελληνική +κυβέρνησις τοσούτον υποχείριος εις την Τουρκίαν. Εάν αφίνετο εις +αυτόν να ορίση τα της συνθήκης ήθελε προτιμήσει πλήρη ανεξαρτησίαν +παρά την υποτελή εξάρτησιν. + +Επρόσθεσε δε ότι αι μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος σχέσεις θα ήναι +δυσάρεστοι εις το μέλλον, και αδύνατον ν' απολήξη εις ευάρεστον +αποτέλεσμα το δικαίωμα επεμβάσεως της Τουρκίας. Εκτός δε τούτου +δεν συμφέρει να παραδεχθώμεν ότι μεταξύ Αγγλίας και Τουρκίας +πόλεμος, ήθελε συνεπιφέρει πόλεμον μεταξύ Ελλάδος και Ιονίων +Νήσων. Επί τέλους νομίζει ότι δεν έχομεν διδόμενα επί τη βάσει των +οποίων να ορίσωμεν το ποσόν του φόρου και των αποζημιώσεων. + +Το κατ' εμέ εξεφράσθην όλως εναντίον των προτεινομένων ορίων της +Πελοποννήσου, καθ' ό μη συμφωνούντων με το πνεύμα και τας αρχάς +του τε πρωτοκόλλου και της συνθήκης, διότι δεν δύναταί τις να +προσδοκά ειρηνοποίησιν διαρκή αν εξαιρεθώσι τοιουτοτρόπως χώραι +ευρείαι προ καιρού επαναστατημέναι. Ο &Dudley& εξεφράσθη ζωηρώς +υπέρ της ιδίας ιδέας. Ο &Grant& είχε παρουσιάσει άλλοτε υπόμνημα +υπέρ του αυτού ζητήματος. Ο &Bathurst& και ο &Ellenborough& κατά +την συνήθειαν ήσαν υπέρ της κατακερματίσεως των Ελλήνων +οπωσδήποτε. + +Εσυμφωνήθη ότι αντί να προτείνωμεν ειδικάς προτάσεις επί των +αντικειμένων τούτων, ο &Dudley&, εις την αυριανήν συνέντευξίν του +μετά του &Lieven& και του &Ρelignac&, να τους εξετάση ως προς τας +επί του προκειμένου διαθέσεις των κυβερνήσεών των. + +O Peel εξέφερε την γνώμην ότι ο φόρος ηδύνατο να ορισθή επί τη +βάσει του παρά των Ελλήνων πληρωθέντος πραγματικού ποσού κατά την +προ της επαναστάσεως επταετίαν, τας δε αποζημιώσεις να +αποφασίσωσιν οι επί τούτω επίτροποι. + +Εγένετο πρότασις όπως ανακληθή ο &Codrington&, ή τουλάχιστον ν' +αποσταλή ανώτερός τις αξιωματικός όπως τεθή υπεράνω εκείνου, επί +λόγω δήθεν διαπραγματεύσεων μετά της Αιγύπτου. Απεφασίσθη εν +τούτοις να ζητηθώσιν από τον &Codrington& εξηγήσεις πώς αφήκε 45 +πλοία περιέχοντα 25,000 ψυχάς, μεταξύ δ' αυτών 5,500 γυναικόπαιδα +αιχμαλωτισθέντα, ν' αποπλεύσωσιν ησύχως από Ναυαρίνους εις +Αλεξάνδρειαν κατά τον δεκέμβριο μήνα, χωρίς να μάθη τι περί τούτου +ειμή μετά την εις Αλεξάνδρειαν άφιξίν των. + + Τετάρτη 7 απριλίου ( σ. 246). + +Υπουργικόν συμβούλιον μετά το γεύμα εις &Apsley House& (την +κατοικίαν του &Wellington&) προς σύνθεσιν σχεδίου επιστολής όπως +εκθέσωμεν προς την Γαλλίαν τας προτάσεις μας περί καθαρωτέρου +ορισμού των σκοπών της συνθήκης του Λονδίνου. Κατά το σύνηθες +μεγάλη συζήτησις, πλήρης δε ασυμφωνία. Ο δουξ, ο &Ellenborough& +και ο &Aberdeen& υπέρ της όσον δυνατόν περιστολής των Ελλήνων. Ο +&Huskisson&, ο &Dudley& και εγώ υπέρ της πιστής εκπληρώσεως της +συνθήκης. Ο δουξ καίτοι φαινόμενος ότι υποστηρίζει την συνθήκην, +ενεργεί υπέρ εκτελέσεως αυτής ως να την κατεδίκαζεν. Επροτάθη να +μείνη η Πελοπόννησος και αι νήσοι ως όρια. Εκ νέου παρώτρυνα να +περιληφθή η Λεβαδειά ή τουλάχιστον η Αττική· αλλ' ουδείς άλλος +υπεστήριξε την γνώμην μου ταύτην, Ο φόρος δε επρόκειτο να ορισθή +επί τη βάσει του κατά την από του 1814 επταετίαν πληρωθέντος. +Επίτροποι να διορισθώσιν εξ αμφοτέρων των μερών προς εκτίμησιν των +εις τους Έλληνας παραχωρηθεισών τουρκικών ιδιοκτησιών. Οι Έλληνες +να διευθύνωσι τα της εσωτερικής αυτών διοικήσεως και τας εμπορικάς +των υποθέσεις. Η Πύλη να έχη δικαίωμα αρνήσεως εις τον διορισμόν +του άρχοντος αυτών· αλλ' η άρνησις να μη επαναλαμβάνηται μετά +δευτέραν εκλογήν. Να δύνανται οι Έλληνες να έχωσι σχέσεις +εμπορικάς με άλλας επικρατείας. Εγένετο πολλή συζήτησις επί +προτάσεως τινός του δουκός ότι η Πύλη να έχη εν Ελλάδι +απεσταλμένον τινά όστις να την πληροφορή περί των εκεί +διατρεχόντων, αλλ' απερρίφθη ως αντιβαίνουσα εις τα της συνθήκης. +Συζήτησις πάλιν και ασυμφωνία ως προς την φύσιν των σχέσεων +αίτινες θα επιτραπώσιν εις την Ελλάδα μετά ξένων επικρατειών, και +ως προς τον βαθμόν καθ' όν θα έπεται τη Τουρκία εν ειρήνη και εν +πολέμω. Ο &Peel& εκ νέου εξέφρασε την γνώμην του υπέρ της πλήρους +ανεξαρτησίας της Ελλάδος. Ο δουξ απ' εναντίας θέλει να την +αποκαταστήση όσον το δυνατόν υποτελή. Επροτάθη ότι, κατά την φύσιν +της κυριότητος (suz1erainet1e) η Πύλη να δύναται να ζητή ωρισμένον +αριθμόν στρατιωτών και πλοίων από την Ελλάδα, αλλ' η Ελλάς να μη +ακολουθή την Τουρκίαν εις τας εξωτερικάς αυτής σχέσεις. Μετά +πολλάς διενέξεις ουδέν περί τούτου απεφασίσθη. + + Μεγάλη Παρασκευή, 1 απριλίου (σελ. 248). + +Υπουργικόν συμβούλιον την 3 ώραν μ.μ. προς σύσκεψιν ως προς το +σχέδιον της επιστολής του &Dudley& προς τον &Lord Granville& περί +των ελληνικών πραγμάτων, περιεχούσης την πρότασίν μας περί ορισμού +όσων αντικειμένων αφήκεν αόριστα η εν Λονδίνω συνθήκη. Επανάληψις +της συζητήσεως αν η Ελλάς πρέπει να ακολουθή την Τουρκίαν εν +ειρήνη και εν πολέμω, κατά συνέπειαν της κυριαρχίας της Πύλης. Ο +δουξ πολύ υπέρ τούτου. Ο &Ηuskisson&, ο &Ρeel&, ο &Dudley& και εγώ +ενάντιοι. Η συνθήκη του 1800 μεταξύ Ρωσσίας και Τουρκίας περί +Ιονίων Νήσων και η θέσις της Ραγούζης ανεφέρθησαν ως παραδείγματα. +Επί τέλους ο δουξ ευρών ότι η γνώμη του συμβουλίου είναι να μη +ακολουθή η Ελλάς την Τουρκίαν εν πολέμω, επρότεινε να μη λεχθή τι +περί του αντικειμένου τούτου, μολονότι τούτο προ πάντων έπρεπε +πασιδήλως να ορισθή. Εν τούτοις εγένετο παραδεκτή η περί τούτου +επιθυμία του. Εσυμφωνήθη προσέτι ότι ο ετήσιος φόρος θα +αντικαταστήση πάσαν χορηγίαν πλοίων και στρατού. Ο δουξ +δυσαρεστήθη βλέπων τον &Peel& υπέρ της ελληνικής ανεξαρτησίας. + +Πολλή συζήτησις περί του αν η Ρωσσία, αφού άπαξ εκήρυξε τον σκοπόν +της να πολεμήση δι' ιδίους αυτή λόγους την Τουρκίαν επί του +Προύτου, δύναται ούσα εμπόλεμος να συμπράξη μετά των ουδετέρων +ημών εις την Μεσόγειον. Η γνώμη μου ήτο ότι αν συγκατετίθετο να +καθυποβάλη τον ναύαρχον αυτής εις την εκτέλεσιν των ιδικών μας +οδηγιών προς τους ιδικούς μας ναυάρχους, το πράγμα δεν παρέχει +δυσκολίαν. Ο δουξ εθεώρησε τούτο αδύνατον. Φαίνεται επιθυμών να τα +χαλάση με την Ρωσσίαν. Έχει προσωπικήν κατά της Ρωσσίας +αντιπάθειαν. Εμάλωσε άσχημα με το ζεύγος &Lieven&, (1) εις δε την +Πετρούπολιν θεωρεί ότι δεν τον υπεδέχθησαν ως έπρεπε. Διάφορα +μικρά πράγματα συνήργησαν εις το να τον αδιαθετήσωσι κατά των +&Lieven&. Η &Miss Arbuthnot& και η &Lady Jersey& αίτινες έχουσιν +αμφότεραι μεγάλην επ' αυτού επιρροήν, δεν ημπορούν να υποφέρουν +την &Μme Lieven&. Αύτη δε είχε την ανοησίαν πέρυσιν ότε ο +&Canning& εισήλθεν εις την κυβέρνησιν, να εκφράση αναφανδόν την +χαράν της διά του δουκός την απομάκρυνσιν από τα πράγματα, και +μέχρι βαθμού τινος τω εφέρθη προσβλητικώς. + +Ο &Peel& έφερεν εκ νέου εις το μέσον την πρό τινων εβδομάδων +γενομένην υπ' εμού πρότασιν ότι πρέπει και να ενεργήσωμεν όπως +ελευθερώσωμεν εκ της αιχμαλωσίας τα γυναικόπεδα των Ελλήνων όσα ο +Ιβραήμ πασάς έστειλεν εκ της Πελοποννήσου εις την Αίγυπτον. + + Δεκέμβριος 1826 (σελ. 287). + +Σημαντική μεταβολή έλαβε χώραν κατ' αυτάς ως προς τα μέτρα της +κυβερνήσεως περί των ελληνικών πραγμάτων, και πολλά εξ όσων ημέρα +τη ημέρα εις μάτην επροτείναμεν και απερρίπτοντο ως ανάρμοστα ή ως +αδύνατα, εθεωρήθησαν ήδη ορθά και δυνατά. + +1ον. Η σύμπραξις του ρωσσικού στόλου μετά των ημετέρων εν Μεσογείω +εγένετο παραδεκτή. + +2ον. Ο &Lord Heytesbury& απεστάλη εις το ρωσσικόν στραταρχείον. + +3ον. Ο &Stratford Canning& απεστάλη εκ νέου εις Κέρκυραν. + +4ον. Αι διασκέψεις επανελήφθησαν. + +5ον. Απεφασίσθη η αποστολή στρατού εις Πελοπόννησον. Ανέκαθεν +εφρόνουν ότι ούτω μόνον ηδύνατο να πραγματοποιηθή η συνθήκη του +Λονδίνου. Πάντες οι λοιποί προταθέντες τρόποι πιέσεως δεν ηδύναντο +βεβαίως να γίνωσιν αποτελεσματικοί. Η κατοχή των επαρχιών δεν +ηδύνατο να λύση το ελληνικόν ζήτημα ειμή διά της ταπεινώσεως της +Τουρκίας. Ο αποκλεισμός του Ελλησπόντου δεν ηδύνατο να φέρη +αποτέλεσμα εκτός εάν τω όντι εκηρύτταμεν τον κατά της Τουρκίας +πόλεμον· καθότι άνευ της αποκτήσεως δικαιωμάτων εμπολέμου +δυνάμεως, δεν ηδυνάμεθα να διακόψωμεν τας ουσιωδεστέρας αποστολάς, +σίτου δηλαδή και τροφίμων, τας οποίας οι ουδέτεροι θα μετεκόμιζον. +Αλλ' η αποβίβασις στρατού ικανού να διώξη τους Τούρκους εκ της +Ελλάδος ηδύνατο να φέρη την πραγματικήν εκτέλεσιν της συνθήκης, +τότε δε απέβαινεν ολιγώτερον αξία λόγου η επίσημος συγκατάθεσις +της Τουρκίας. + +Τούτο επρότεινα τον Δεκέμβριον 1827 εις τον &Goderich& (τότε +πρωθυπουργόν)· αλλ' ούτε αυτός, ούτε ο &Huskisson&, ο &Lansdawne& +και ο &Tierney& ήρεσαν το σχέδιον· έτι δε ολιγώτερον το +επεδοκίμασεν ο δουξ ότε κατόπιν το επρότεινα εις το υπουργικόν +συμβούλιον. Αντέτεινε δε εις αυτό διά τους εξής λόγους· ολιγώτερον +των δεκαπέντε χιλιάδων στρατού δεν ήρκει, και δεν ηδυνάμεθα +ευκόλως να στείλωμεν τοσούτον στρατόν· δεν εσύμφερε ν' αφήσωμεν +τους Γάλλους μόνους να υπάγωσιν, ή μόνους τους Ρώσσους, ή τους +Ρώσσους μετά των Γάλλων. Ν' αποστείλωμεν δε στρατόν σύμμικτον δεν +εσυμβιβάζετο. + +Την άνοιξιν οι Γάλλοι εφάνησαν ανυπόμονοι λέγοντες, ότι η πίεσις +των βουλών ήτο τοσαύτη ώστε είναι αναγκασμένοι ν' αποστείλωσι +10,000 στρατόν και συνέλεξαν πραγματικώς τον προς τούτο στρατόν +πέριξ του Τουλών. Μετά επιμόνους παραστάσεις όμως εκ μέρους του +δουκός, παρήτησαν το σχέδιον τούτο και διεσκόρπισαν τα +στρατεύματα. Εν τούτοις τον ιούλιον ο δουξ, ήλλαξε διά μιας ιδέαν +και παρεκίνησε τους Γάλλους να στείλωσι 18,000 άνδρας. Τούτο και +εγένετο. Τα πλοία ημών συνώδευσαν και εβοήθησαν την μεταφοράν του +στρατού των· το δε αποτέλεσμα ήτο η ταχεία της Πελοποννήσου +απελευθέρωσις. Την μεταβολήν ταύτην επέφερεν ο Μετερνίχος, όστις +τρομάξας ότε ήρχισαν μεταξύ Τουρκίας και Ρωσσίας εχθροπραξίαι, και +βλέπων ότι ενόσω υφίστατο η συνθήκη του Λονδίνου δεν ήτο δυνατή η +υπέρ Τουρκίας μεσολάβησις της Αγγλίας και Γαλλίας, συνέλαβε διά +μιας τοσούτον ζήλον υπέρ της ταχείας εκπληρώσεως της συνθήκης, +όσον είχε πρότερον προσπαθήσει να την ανατρέψη. Έγραψεν εν ονόματι +του αυτοκράτορος της Αυστρίας προς τον Νεσελρώδ, λέγων ότι η +Αυστρία αφού εις μάτην και αποτυχώς πάντα λίθον εκίνησεν όπως φέρη +εις θεογνωσίαν την Τουρκίαν, απεφάσισε πλέον να ρίψη όλον αυτής το +ηθικόν βάρος εις την πλάστιγγα υπέρ της Ρωσσίας, και ως απόδειξεν +πασίδηλον της μετά της Ρωσσίας φιλίας του, ο αυτοκράτωρ ζητεί από +τον Νικόλαον την άδειαν να τω αποστείλη πρέσβυν επίτηδες εις το +στραταρχείον του. Η απόκρισις ήτο ότι ο Νικόλαος &le permet&. Μετά +τούτο εννοείται ότι δεν υπήρχε δισταγμός ως προς τον αποστείλωμεν +και ημείς τον &Lord Ηeytesbury&. + +Ο &Lord Cowley& (πρέσβυς εν Βιέννη) έγραψε την άνοιξιν 1828 ότι ο +στρατός της Αυστρίας ευρίσκετο εις ελεεινήν κατάστασιν, και μόλις +ηρίθμει εν συνόλω (περιλαμβανομένου και του εν Ιταλία) περί τους +150,000 άνδρας· εχρειάζοντο δε και 60,000 ίπποι διά να γείνη και +πάλιν όπως είχεν ο στρατός ούτος στρατεύσιμος. Επεθύμουν μεγάλως +να βάλωσιν εις ενέργειαν 50,000 στρατόν όπως επιβλέπη το σώμα του +&Witgenstein&, αλλά δεν ηδύναντο να συλλέξωσι τοσούτον αριθμόν. Ο +Μετερνίχος λοιπόν βλέπων αποτυγχάνουσαν την αρχήν του, του &gagner +du temps& εγένετο αίφνης ανυπόμονος να επισπεύση τα πράγματα, και +έπεσεν (ως κάμνουν οι άνευ αρχής άνθρωποι) από το έν άκρον εις το +άλλο. Κάι ο δουξ δε εγένετο τώρα υπέρμαχος της ανεξαρτησίας της +Ελλάδος, εις την οποίαν τον Μάρτιον έλεγε με τοσαύτην έμφασιν ότι +δεν θέλει ποτέ συγκατανεύσει. + +Απεστάλη ο &sir Pultney Malcolm& να επιβλέπη τον &Codrington& αλλά +προ της αφίξεώς του ο &Codrington& είχε συνομολογήσει συνθήκην +μετά του πασά της Αιγύπτου διά να εκκενώσωσιν οι Αιγύπτιοι και ο +υιός του Ιβραΐμης την Πελοπόννησον, με άρθρον περί των αιχμαλώτων, +ως εξής· Να επιστραφώσιν όσοι αιχμάλωτοι δεν ευρεθώσι πωλημένοι· +διά δε τους πωληθέντας, ο πασάς εκ συμφώνου με τους προξένους των +συμμάχων δυνάμεων να εξασκήση την ε π ι ρ ρ ο ή ν του προς +απελευθέρωσίν των. + +Είχα κοινοποιήσει εις τον &Peel&, κατά την τελευταίαν ημέραν της +Βουλευτικής συνόδου ότι εσκόπευα εις την Βουλήν να τω απευθύνω +επερώτησιν, τι εγένετο περί των αιχμαλώτων τούτων; Ότε ήλθε κατά +πρώτον η είδησις ότι στόλος εκ 40 πλοίων, (περιλαμβάνων 17 πλοία +εισελθόντα εις Ναυαρίνους μετά την ναυμαχίαν), ανεχώρησεν εκείθεν +φέρων 6,000 αιχμαλώτους, και τούτο μ ε τ ά το καύχημα του +&Codrington& ότι εξηφάνισεν όλον τον τουρκικόν στόλον, και μετά +τας σταλείσας εις τον &Codrington& διαταγάς να εμποδίση θαλασσίας +τοιαύτας μετακινήσεις, ότε η είδησις αύτη ήλθε, επέσυρα την +προσοχήν του υπουργείου επί του πράγματος, παριστάνων ότι θα ήτο +κηλίς επί της εθνικής ημών υπολήψεως αν δεν επασχίζαμεν ν' +απελευθερώσωμεν τα δυστυχή εκείνα όντα. Ο δουξ απεδέχθη ψυχρώς την +πρότασίν μου. Ο &Aberdeen& εθεώρησε το πράγμα ως υπόθεσιν εις την +οποίαν δεν έχομεν ποσώς δικαίωμα ν' αναμιχθώμεν. Ο δε &Bathurst& +παρέστησεν ως εξάσκησιν νομίμου δικαιώματος των Τούρκων, και ο +&Ellenborough& το εθεώρησεν ως μάλλον αξιέπαινον πράξιν. Ανέμνησα +εις το υπουργείον ότι προ δύω ετών ο &Lieven& μας είχε +πληροφορήσει περί του σκοπού του Ιβραήμ να αιχμαλωτίση ολόκληρον +τον πληθυσμόν της Ελλάδος και ν' αποικίση εις αυτήν Άραβας και +Αιγυπτίους. Ο δε &Canning& τότε έλαβε το πράγμα κατάκαρδα, και +εγράφη επιστολή (πιθανώς υπό του &Canning& αυτού) υπογραφείσα από +τον &Bathurst&, και διατάττουσα τον &Adam& (αρμοστήν των Ιονίων +νήσων) να μηνύση προς τον Ιβραήμ συνιστών αυτόν ν' αποκηρύξη το +τοιούτον δήθεν σχέδιόν του, και ειδοποιών αυτόν ότι θ' +αντιταχθώμεν διά της βίας εις την εκτέλεσίν του. Έντονος δε +παράστασις εγένετο και εις την Πύλην περί τούτου. + +Ο &Bathurst& μας απεκρίθη ότι η περίστασις τώρα είναι διάφορος· +ότι τότε αντέστημεν εις την μεταφοράν ολοκλήρου του ελληνικού λαού +και την α ν τ ι κ α τ ά σ τ α σ ί ν του δι αποικίας Αιγυπτίων, ενώ +τώρα δεν επρόκειτο περί αντικαταστάσεως των αιχμαλωτισθέντων, +οίτινες ήσαν ως φαίνεται μόνον γυναικόπαιδα! Τοιούτος ήτο +σπουδαίως και κατά γράμμα ο συλλογισμός του. Τω αντέτεινα +αναγινώσκων περικοπήν της ιδίας αυτού επιστολής λέγουσαν, ότι ο +Βασιλεύς ιδίως αντέτεινεν «εις την απαγωγήν των γυναικοπαίδων». + +Το μόνον το οποίον ούτως εκέρδησα ήτο ότι ήγειρα κατ' αυτού τον +γέλωτα του &Εllenborough& και του &Αberdeen&, αλλά τίποτε +περιπλέον. Ανέμνησα εις το υπουργείον ότι η πώλησις των αιχμαλώτων +εις ιδιώτας δεν είναι λόγος όπως μη τους αποδώση ο πασάς, καθόσον +και ο &Lord Exmouth& έγραφεν ότι ότε προσέβαλε τον Αλγέριον και +ανεχώρησε, δεν είχε μείνει εκεί ουδέ είς χριστιανός αιχμάλωτος. +Τούτο αποδεικνύει ότι του είδους τούτου οι ηγεμόνες ευρίσκουν όταν +θέλουν τρόπον να διορθώσωσιν αυτοί τα πράγματα με τους υπηκόους +των. Τότε μοι είπον, πώς ! θέλεις να κάμωμεν ό,τι και εις Αλγέριον +και να κηρύξωμεν τον πόλεμον χάριν των αιχμαλώτων τούτων. +Απεκρίθην, Όχι. Αλλ' η παρουσία του Ιβραήμ και του στρατού του εις +Πελοπόννησον μας δίδει τα μέσα να πιέσωμεν κάπως τον πασάν· +δύνασθε διά της πείνης να τον αναγκάσετε να υποχωρήση. Τα μέσα διά +των οποίων θα τον πειθαναγκάσετε να εκκενώση την Πελοπόννησον +δύνανται να χρησιμεύσωσι προς απελευθέρωσιν των αιχμαλώτων. +Επεκτείνατε την πίεσιν και επί τούτου του αντικείμενου, και δώσατε +του να εννοήση ότι αν δεν αποδώσωσιν όλους τους αιχμαλώτους, ο +στρατός του θα ψοφίση της πείνης. Το συμπέρασμα ήτο ότι εγράφη +επιστολή εις τον &Adam& και εις τον &Codrington& με οδηγίας να +στείλωσι τον &Cradock& εις τον πασάν διά να τον ερωτήση πόσοι +είναι οι αιχμάλωτοι ούτοι, και να τω ζητήση να λάβη την καλωσύνην +να τους αποδώση. Εν τούτοις την τελευταίαν ημέραν της Συνόδου +εκατάφεραν τα πράγματα εις τοιούτον τρόπον ώστε δεν ήτο δυνατόν να +γείνη επερώτησις . . . . Ο &Peel& όμως αμέσως μετά την διάλυσιν +μας έδειξε την απάντησιν την οποίαν είχε λάβει εις την μνησθείσαν +κοινοποίησιν. Κατ' αυτήν, οι Αιγύπτιοι αφ' ότου εισέβαλον εις την +Ελλάδα, συνείθισαν να θεωρώσι τον λαόν αυτής ως προμήθειαν σ κ λ ά +β ω ν. Εις πάσαν συμπλοκήν ή πολιορκίαν έκαστος στρατιώτης +ελάμβανεν ως ιδιοκτησίαν του όσους άνδρας ή γυναικόπαιδα ηδύνατο +να συλλάβη. Κάποτε οι τοιούτοι αιχμάλωτοι εστέλλοντο εις +Αλεξάνδρειαν προς πώλησιν. Αλλ' εσχάτως ήρχοντο πλοία δουλεμπόρων +εις την Πελοπόννησον και τους ηγόραζον επιτοπίως, απαραλλάκτως +καθώς πωλούνται οι ίπποι εις την πανήγυριν του Horncastle. Ο +αριθμός των ούτω εξ αρχής συλληφθέντων ανέρχεται εις 15 έως +20,000· αι γυναίκες ετίθεντο εις τα χαρέμια, οι άνδρες υπεβάλλοντο +εις τας κοπιαστικωτέρας εργασίας, όσα δε παιδία δεν εκρατούντο διά +χειροτέραν χρήσιν εστέλλοντο εις την μεγάλην σχολήν του Καΐρου, +όπως ανατραφώσιν εκεί ως Μουσουλμάνοι. + +Υποπτευόμενος μη δεν θα ληφθώσιν αποτελεσματικά μέτρα περί της +υποθέσεως ταύτης, μολονότι εκ νέου καθυπέβαλα την ιδέαν μου εις +τον &Peel& να θεωρήσωμεν τον Ιβραήμ και τον στρατόν ου ως όμηρους +διά τους αιχμαλώτους, εσύστησα εντόνως την υπόθεσιν εις τον +&Lieven&, με τον οποίον συνεγευμάτισα την αυτήν ημέραν εις του +&Falck&. (του αυστριακού πρέσβεως), την δ' επιούσαν επεσκέφθην επί +τούτω τον &Polignac&, όστις με είπεν ότι έλαβε διαταγάς της Αυλής +του να εξετάση περί του αριθμού και της τύχης των αιχμαλώτων +τούτων, και να κοινοποιήση την πρόθεσιν του βασιλέως της Γαλλίας +να τους εξαγοράση, αν τούτο εγένετο με μέτριόν τι ποσόν χρημάτων. +Εξεπλήχθη ότε τω είπεν τον αριθμόν των. Νομίζω δε ότι μέχρι τέλους +δεν έγεινέ τι, εκτός ότι ελευθερώθησαν 180 περίπου άνδρες οίτινες +ευρέθησαν απώλητοι εις Αλεξάνδρειαν. + + -------------------------- + + Σελ. 299. + +Η γαλλική εκστρατεία εκ 18,000 ανδρών επέτυχεν εν ολίγω χρόνω και +δ' ολίγου κόπου να διώξη τους Τούρκους και Αιγυπτίους εκ της +Πελοποννήσου. Ο Ιβραΐμ και ο στρατός αυτού απεχώρησαν κατά της +μετά του &Codrington& συνθήκην, έμειναν δε μικραί τουρκικαί +φρουραί εντός τινων των φρουρίων, Κορώνης δηλαδή, Μεθώνης, Πατρών +και Ρίου. Αι φρουραί αύται ταχέως παρεδόθησαν, τινές μεν άνευ +αντιστάσεως, τινές δε μετά μικράν αντίστασιν. Ο Γάλλος στρατηγός +&Maison& επροτίθετο να μεταβή εις Αττικήν όπως συμπληρώση την +εκδίωξιν των Τούρκων, αλλ' η αγγλική κυβέρνησις εντόνως εκηρύχθη +εναντίον πάσης στρατιωτικής επεμβάσεως πέραν της Πελοποννήσου, +ενόσω δεν ορισθώσι τελειωτικώς τα σύνορα της Ελλάδος, η δε γαλλική +συγκατανεύσασα διέταξε τον &Maison& να μη προχωρήση. Οι Γάλλοι +υπέφεραν επί τινα καιρόν το φθινόπωρον υπό της ενδημικής της χώρας +θέρμης. + + -------------------------- + + Ιανουαρίου 10 1829 (σελ. 319). + +(Κατά την εν Παρισίοις τότε διαμονήν του ο &Lord Palmerston& έλαβε +συνέντευξιν με τον εκεί πρέσβυν της Ρωσσίας &Pozzo di Borgo&, την +οποίαν αναφέρει εν τω ημερολογίω του. Με τα άλλα ζητήματα +επιφέρει). + +«Τότε έθιξα το ζήτημα της Ελλάδος και ο &Pozzo& μοι είπεν ότι προ +δύο εβδομάδων έστειλεν εις Λονδίνον μακράν και περιστατωμένην +έκθεσιν των τριών πρέσβεων περί της καταστάσεως της Ελλάδος, περί +των πιθανών πόρων της χώρας, των συνόρων άτινα πρέπει να έχη, και +περί του ποσού του φόρου τον οποίον θα ημπορή να πληρώση προς την +Τουρκίαν. Ως προς τα σύνορα συνιστώσιν ομοφώνως την από Βώλου έως +Άρτης γραμμήν· διά φόρον προτείνουν λίρας 60,000 κατ' έτος, (ποσόν +πολύ μεγάλον κατ' εμέ, και του οποίου δεν θα με ήρεζε βεβαίως να +εγγυηθώ την πληρωμήν). Συνιστώσι να είναι διαδοχικός ο πρόεδρος +της επικρατείας. Αλλ' ο Καποδίστριας δεν δέχεται την προεδρείαν, +και εγένετο λόγος να ευρεθή Γερμανός τις πρίγκηψ, άσχετος προς τας +μεγάλας δυνάμεις. Εν τω μεταξύ, μολονότι οι Γάλλοι ηναγκάσθησαν να +μη προβώσι πέραν του ισθμού της Κορίνθου, οι Έλληνες εξακολουθούν +πολεμούντες εν τη Στερεά, και επιτυγχάνοντες ως ελπίζω. Ο &Pozzo& +λέγει ότι η Γαλλική κυβέρνησις εξηγόρασεν 640 Έλληνας αιχμαλώτους, +και ενόμιζεν (αλλ' εγώ δεν το νομίζω) ότι η Αγγλική κυβέρνησις +συνεισέφερε ποσόν τι υπέρ της εξαγοράς ταύτης. + + (κ.) + +Εν τη περί ής ο λόγος συνεντεύξει των τριών πρέσβεων και του Ρεΐζ +εφένδη διέκοψεν ούτος την συνδιάλεξιν ειπών ότι ήλθεν η ώρα της +προσευχής του, οι δε πρέσβεις ουδόλως εδίστασαν να περιμείνωσι την +επάνοδόν του εις επανάληψιν της συνδιαλέξεως, + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΑ'. + + (α.) + +Όρα κεφάλαιον ΜΑ'. + + (β.) + +Ο κυβερνήτης μοι διηγήθη το ανέκδοτον τούτο. + + (γ.) + +Όρα αναφοράν του κυβερνήτου προς τον αυτοκράτορα της Ρωσσίας εν +σελίδι 112 του α’ τόμου της εν Αθήναις εκδοθείσης το 1841 συλλογής +επιστολών του. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΔ'. + + (α.) + +Την 24 αυγούστου του έτους 1801 μετεκομίσθησαν τα λείψανα του +Χάστιγγος εντός του Ναυστάθμου, εφ' ων ανηγέρθη και καταλληλότερον +μνημείον. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΕ. + + (α.) + +Γενομένου λόγου μεταξύ εμού και του λόρδου Αβερδίνου περί της εν +Ελλάδι πολιτικής του Καποδιστρίου, είπεν «αδίκως αντιπολιτεύθη η +Αγγλική κυβέρνησις τον Καποδίστριαν ως ρωσσίζοντα, βλέπω τώρα ότι +ήτο καθαρός Έλλην». + +Ερωτηθέντες δε παρ' εμού αυτός και ο λόρδος Παλμερστών, οι +αλληλοδιαδόχως εν ονόματι της Αγγλικής Κυβερνήσεως ασχοληθέντες +εις τα της Ελλάδος, αν αλήθευεν ο ποτέ διαδοθείς λόγος ότι μετά +την από της ηγεμονείας της Ελλάδος παραίτησιν του Λεοπόλδου +επρότεινεν η Ρωσσία εν τω συμμαχικώ συμβουλίω να αναγορευθή ο +προσωρινός Κυβερνήτης της Ελλάδος ηγεμών αυτής διά βίου, απήντησαν +αμφότεροι ότι ουδέποτε τοιαύτη πρότασις παρ' ουδεμίας των τριών +Δυνάμεων προς τας άλλας εγένετο + + (β.) + +Απήλειψα τα εν σελίδι 291 του δ' τόμου της ά εκδόσεως περί +διατάξεως του δημογεροντικού νόμου, περί κανονισμού του εμπορικού +και πολεμικού ναυτικού, και περί δικαστικών επιτροπών ως +λανθασμένα, καθώς εξηκρίβωσα μετά ταύτα· διότι, ως προς το πρώτον, +αι διατάξεις βάσιν είχαν τον ενυπάρχοντα περί εκλογής +δημογεροντικόν νόμον, ως αυτός εγώ αναφέρω εν τω ΟΒ' κεφαλαίω, +όπου γίνεται λόγος περί του διοικητικού οργανισμού. Ως προς το +δεύτερον, ο κανονισμός του εμπορικού και πολεμικού ναυτικού, ον +αναφέρω και επαινώ εν τω αυτώ κεφαλαίω, εψηφίσθη συναινέσει του +πανελληνίου (όρα ψηφίσματα ΣΤ', ΙΑ', ΙΒ'). Ως προς δε το +τελευταίον, όρα το ΙΖ' ψήφισμα διαλαμβάνον τους λόγους της +απολύτου ανάγκης συστάσεως τοιούτων επιτροπών εν ελλείψει τακτικών +δικαστηρίων. Διά τους αυτούς λόγους ηναγκάσθησαν να συστήσωσι και +αι προγενέστεραι κυβερνήσεις τοιαύτας επιτροπάς επίσης και τότε +απηγορευμένας. + + (γ.) + +Όρα αριθμόν 45 της γενικής εφημερίδος. + + (δ.) + +Όρα αριθμόν 38 της γενικής εφημερίδος. + + (ε.) + +Όρα αριθμόν 45 της γενικής εφημερίδος. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΣΤ'. + + (α.) + +Ιδού η περί ης ο λόγος προς τον κυβερνήτην του Γ. Μαυρομιχάλη +επιστολή. + +«Εξοχώτατε· + +«Εν ώ διευθήνθην μετά των συγγενών μου εις έντευξιν της εξοχότητός +σας εις Μεσσηνίαν, και εν ώ παρρησιάσθημεν έμπροσθέν σας, μας +ωμιλήσατε περί του ανά χείρας μας υπογραφιμένου εγγράφου, και σας +απεκρίθημεν. Γενομένης δε της οδοιπορίας σας και φθάσαντες εις +Αίγιναν απεστείλατε επιστολήν σας προς τον δούλον σας πατέρα μου, +εν ή εξελέγξατε το άτακτον περί τούτου κίνημά μου, και ότι ποτέ +δεν θέλει φανή δεκτόν προς την εξοχότητά σας. Εξοχώτατε +οποιουδήποτε μεγέθους παράπτωμα το τοιούτον λογίζεται, και +οποιανδήποτε παιδείαν απαιτεί, ακούσαντες και τους λόγους του +δούλου σας ως δικαιοκρίτης αποφασίσετε. + +«Ο δούλος σας ηγνόουν παντάπασι το έγγραφον τούτο, και μόνον, καθ' +ήν στιγμήν ανεχώρουν εξ Αιγίνης, ειδοποιήθην· τότε ο κύριος +δοτόρος Σπυρίδων Καλογερόπουλος, και μετ' αυτόν ο κύριος Γιαννετάς +με έκαμαν κοινωνόν του τοιούτου δίδοντές μοι αντίγραφον και +παραγγέλλοντές με να ενεργήσω την αποπεράτωσίν του εις τα κάτω +μέρη· μετά δύο ημέρας αφίκετο εις Αίγιναν ο αυταδελφός σας κύριος +κόντες Βιάρος, και διευθυνθείς εις επίσκεψιν της εκλαμπρότητός του +μετά του κυρίου Γιαννετά εις την παραθαλασσίαν της Αιγίνης +ανεχώρησα μετ' ολίγον, ο δε κύριος Γιαννετάς διέμεινε· τη επαύριον +ανταμωθέντες μετά του κυρίου Γιαννετά μοι είπεν ότι ωμίλησε πολλά +περί τούτου προς τον κύριον κόντε, και ότι η εκλαμπρότης του +έμεινε καθ' όλην την έκτασιν ευχάριστος, και περί τας δύο ώρας της +νυκτός μετακαλεσθείς παρά του αυταδέλφου σας εις το παράλιον της +Αιγίνης μοι ενεχείρισεν αποτεινομένην επιστολήν σας προς τον +δούλον σας πατέρα μου λέγουσάν μοι ότι δύναμαι να διευθυνθώ εγώ +εις Πόρον αντί του πατρός μου, όπου θέλομεν ομιλήσει περί των +κατεπειγουσών αναγκών μας προς την εξοχότητά σας προσθέτων καί +τινα άλλα. + +«Εκπλεύσας ο κύριος κόντες και κατόπιν ο δούλος σας έφθασα εις +Πόρον όπου και μετεκαλέσθην παρά της εκλαμπρότητός του έξωθεν της +οικίας του· εκεί ανέγνωσα εις την εκλαμπρότητά του εκείνο το +έγγραφον προσθέτων εν ταυτώ την άοκνον και μετ' επιμελείας +ενέργειάν μας, ήν περ θέλομεν δείξει εις την αποπεράτωσίν του. +Αποτεινόμενος η εκλαμπρότης του μοι είπεν ότι ημείς δεν +προτρέπομεν την αποπεράτωσίν αυτού του εγγράφου, αλλ' όταν σεις το +εγκρίνετε, δύνασθε να το ενεργήσετε, και ημείς θέλομεν είσθαι +ευχάριστοι· ταύτα ειπόντος μοι διελύθη η συνομιλία. Τι λοιπόν, +εξοχώτατε, έπρεπε να πράξω· ποίος εκίνησε την ενέργειαν τούτου του +εγγράφου; εις ποίον δίδεται η δικαία μέμψις της εξοχότητός σας; +αυτή είναι η διατρέξασα υπόθεσις, και ως πατήρ όλων των Ελλήνων +αποδώσατε το δίκαιον προς τον έχοντα. + + «Εν Αιγίνη, τη 27 αυγούστου 1828». + + (β.) + +Ο κυβερνήτης ωμόλογησε τω Κλονάρη, ότι κατ' εισήγησιν αδελφού του +εγένοντο τα γενόμενα. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΖ'. + + (α.) + +Όρα την προς το αγγλικόν ναυαρχείον αναφοράν του Κοδριγκτώνος της +25 ιουλίου (6 αυγούστου) 1828. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΟΠ'. + + (α.) + +Ο ανήρ ούτος, Γάλλος το γένος, είχεν έλθει προ ολίγου εις Ελλάδα· +βαθμόν έχων συνταγματάρχου επροχειρίσθη εις τον του στρατηγού και +αρχηγού των περί τον αρχιστράτηγον επιτελών. + + (β.) + +Ιδού αποδεικτικόν των παραδοθέντων προς τον στρατάρχην. + +«Μόλον οπού ο στρατάρχης Δ. Υψηλάντης είχε κάθε δίκαιον κατά τον +βερέν οπού μας έδωκε να μας στείλη εις το βιλαγέτι μας από όποιον +δρόμον ήθελεν ευχαριστηθή, μας έκαμεν όμως κατά την παρακάλεσίν +μας μερχαμέτι και απεφάσισε να μας αφήση να πάμε εις τα βιλαγίτια +μας από τον δρόμον του Ζητουνιού, και ημείς οι υπογραμμένοι τον +αριθμόν 107 βάνομεν αμανέτι εις τα χέρια του πρίγκηπα την μπέσαν +μας και τον όρκον εις την θρησκείαν μας, ούτε άρματα να πιάσωμεν +πλέον εναντίον των Ελλήνων εις όποιον μέρος και αν τύχουν, ούτε +κανένα ραγιάν να πειράξωμεν· και αν κάμωμεν αλλιώς, να μη +πεθάνομεν Τούρκοι, και άν ποτε κανένας μας ξαναπιασθή να μη μας +δίδεται ράι και συγχώρησις αλλά να μας θανατόνουν. + +«Έγεινεν εις το Στεβένικον 2 νοεμβρίου 1828. Διά τα άνω γραμμένα +είναι το σιάρτι μας σιάρτι και βάνομεν το δάκτυλόν μας». + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Π'. + + (α.) + +Όρα George Canning and his Times. + +ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΠΑ'. + + (α.) + +Το ψήφισμα δεν περιλαμβάνει την φράσιν, «προβάλλοντος εκάστου των +πληρεξουσίων κατ' ιδίαν αυτώ τρεις υποψηφίους»· αλλ' ούτως εγένετο +μη συμβιβαζομένων άλλως των πληρεξουσίων. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΒ'. + + (α.) + +Οι Τούρκοι είχαν ανακτήσει και φρουρήσει την Βιδονίτσαν επί της +εισβολής του Ασλάμπεη Μουχουρδάρη. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΓ'. + + (α.) + +Η επιστολή αύτη του Αβερδήνου, σταλείσα μετά την συνθήκην της +Αδριανουπόλεως προς τον εν Πετρουπόλει πρέσβυν της αυλής του εις +κοινοποίησιν προς την ρωσσικήν, κατετέθη εν τω γραφείω της βουλής +των ομοτίμων μεσούντος ιουνίου 1856. + + (β.) + +Είπαμεν εν τω ΟΘ' κεφαλαίω, ότι και άλλοτε η αγγλική κυβέρνησις +επρότεινε να συστηθή εν Ελλάδι πολιτεία ανεξάρτητος, αλλ' όρια +έχουσα επί της ξηράς τον ισθμόν της Κορίνθου. Μαρτυρεί δε και το +πρωτόκολλον της 6 (18) αυγούστου 1829, ότι και προ της εν +Αδριανουπόλει συνθήκης επρότεινεν εκ νέου η αυτή κυβέρνησις, κατά +την των εν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεων γνωμοδότησιν Αγγλίας και +Γαλλίας, να ορισθώσιν έκτοτε τα όρια, και έκτοτε ν' αναγνωρισθή η +πλήρης και τελεία ανεξαρτησία της Ελλάδος. + + (γ.) + +Τα σημερινά όρια του Ελληνικού Κράτους είναι η εν Πόρω διαγραφείσα +γραμμή, ώρισαν δε οι σύμμαχοι ταύτην μεταγενεστέρως, +αποζημιωθείσης χρηματικώς της Πύλης· απεσιωπήσαμεν δε τούτο ως μη +παρατεινομένης της ανά χείρας ιστορίας εις την εποχήν καθ' ήν +ωρίσθη. + + + +&ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ + +ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΤΡΙΚΟΥΠΗ& + + + +Από της αναγορεύσεως του Λεοπόλδου μέχρι της εγκαθιδρύσεως της +βασιλείας του Όθωνος, υπό του αυτού Ιστοριογράφου. + +ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΔ'. + +&Παραίτησις Λεοπόλδου.& + +Αμέτρου χαράς επλήρωσε τας καρδίας όλων των Ελλήνων η αναγόρευσις +του Λεοπόλδου· μόνον ο Κυβερνήτης εσκυθρώπασεν· εφρόνει ότι, +επικρατούσης της Συνθήκης της 24 Ιουνίου, ουδείς ηγεμονόπαις θα +κατεδέχετο ηγεμονίαν υποτελή εις τον Σουλτάνον, και θα κατήντα εις +αυτόν εξ ανάγκης η ηγεμονεία· ανεξαρτήτου δε της πολιτείας επ' +εσχάτων ορισθείσης, επεθύμει να εκλεχθή ανήλικος τις ηγεμονόπαις +(είχε δε κατά νουν τον δευτερότοκον υιόν του βασιλέως της Βαυαρίας +Όθωνα) πεποιθώς ότι θα τον εκηδεμόνευεν αυτός· ουδόλως δε +αμφίβαλεν ότι, επί τη εκλογή του ηγεμόνος, θα εκαλείτο και η +Ελλάς, ήτοι αυτός, εις σύμπραξιν. Αλλ' ιδών παρά πάσαν προσδοκίαν +ότι εψεύσθησαν αι ελπίδες του, εμελέτησε να παρεμβάλη προσκόμματα +εις την ευόδωσιν ων ωρίσθησαν. + +Το πρωτόκολλον έλεγεν (2) ότι η Ελλάς ανηγορεύετο κράτος +ανεξάρτητον υπό διαδοχικόν μονάρχην και ότι εις αποζημίωσιν της +Πύλης, δι' ά εστερείτο οφέλη ένεκα της ανεξαρτησίας, περιωρίζετο η +οροθετική γραμμή από των εκβολών του Σπερχειού μέχρι των εκβολών +του Αχελώου· διέταττε δε παύσιν πάσης εχθροπραξίας και κατά γην +και κατά θάλασσαν μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας· πλήρη και τελείαν +αμνηστείαν και ασφάλειαν ζωής και ιδιοκτησίας παντός ενεχομένου +εις τον αγώνα· ελευθέραν μετάβασιν παντός Έλληνος ή Τούρκου +βουλομένου να μεταβή από του ενός κράτους εις το άλλο εντός ενός +έτους· ανεπηρέαστον απαλλοτρίωσιν κτημάτων· παντελή κένωσιν πάσης +χώρας, πάσης νήσου, και παντός φρουρίου από των στρατευμάτων του +κράτους, εις ο δεν ανήκαν εις το εξής τα μέρη ταύτα· απαγόρευσιν +εισβολής ή διαμονής στρατού οιασδήποτε των τριών Δυνάμεων επί του +εδάφους της Ελλάδος άνευ ομοφώνου συναινέσεως αυτών· επιφύλαξιν +του δικαιώματος εκάστης των τριών Δυνάμεων του να εγγυηθή τα εν τω +Πρωτοκόλλω καθ' ά ώρισεν η Συνθήκη της 24 Ιουνίου· επιστολήν παρ' +εκάστης των τριών Δυνάμεων οροθέτου εις διαχάραξιν και +αποπεράτωσίν εντός έξ μηνών της οροθετικής γραμμής, και επικύρωσιν +των εν τω Πρωτοκόλλω διατάξεων διά Συνθήκης. + +Δύο μεγάλα πολιτικά αμαρτήματα ημάρτησεν η Συμμαχία συντάξασα το +Πρωτόκολλον τούτο· απαραγγέλτως ανεδέχθη και αυθαιρέτως +ανηγόρευσεν ηγεμόνα, εν ώ και η Συνθήκη της 24 Ιουνίου παρείχεν +εις τους Έλληνας το δικαίωμα της εκλογής υπό τινας όρους, και ο +Κυβερνήτης επανειλημμένως, αλλ' εις μάτην, το επεκαλέσθη· +εκολόβωσαν δε οροθετικώς και την νέαν πολιτείαν παρά τα εν Πόρω +ορισθέντα, παρ' αυτών των Δυνάμεων παραδεχθέντα και προς τους +Έλληνας κοινοποιηθέντα, αποκόψασαι την Ακαρνανίαν όλην και μέρος +της Αιτωλίας, ό εστι τόπους περιέχοντας τους μαχιμωτέρους άνδρας +της Ελλάδος, ολοσχερώς υπό την ελληνικήν σημαίαν διατελούντας, +έχοντας 80,000 κατοίκων, και καλέσασα την ελληνικήν Κυβέρνησιν να +εκτελέση εκούσα άκουσα όρους ους μόνη η Συμμαχία εν τη ιδία +εξουσία ώρισεν. Επί τη εδραία ταύτη βάσει έστησεν ο Κυβερνήτης τα +πυροβόλα του, και δι' όλης της διπλωματικής εμπειρίας του, και +όλης της φυσικής αγχινοίας του επεχείρησε να κατεδαφίση την παρά +γνώμην και εν αγνοία αυτού ανεγερθείσαν οικοδομήν. Έργον των +χειρών του και όργανον των θελήσεών του η Γερουσία, ετοίμην +παρείχε πάσαν συνδρομήν, παραδεχομένη και ψηφίζουσα ως ιδίας +βουλάς τας εισηγήσεις του. + +Την 27 μαρτίου εκοινοποίησαν οι αντιπρέσβεις προς τον Κυβερνήτην +το Πρωτόκολλον επισήμως (3) και προσανήγγειλαν ότι εξελέχθη ο +Λεοπόλδος άναξ της Ελλάδος (Prince souverain de la Gr2ece) (4) ότι +αι Δυνάμεις εγγυώντο δάνειον εις μισθοδοσίαν και διατροφήν στρατού +εν υπηρεσία του άνακτος· ότι θα διέμενεν υπό τας διαταγάς αυτού ο +συμμαχικός στρατός έν έτος ή και περαιτέρω επί τη αιτήσει αυτού +και τη συγκαταθέσει της Συμμαχίας· ότι ο βασιλεύς της Γαλλίας +παρητείτο της προστασίας των εν Ελλάδι καθολικών, αλλ' υπό τον +όρον του να εξασκώνται ακωλύτως τα της λατρείας των, να μείνωσιν +ανεπηρέαστοι αι παντός είδους ιδιοκτησίαι των και να διατηρώνται +απαραμείωτα τα προνόμια των επισκόπων των· όλοι δε εν γένει οι +υπήκοοι πάσης θρησκείας να ήνε αδιακρίτως δεκτοί εις όλας τας +τιμάς και εις όλας τας υπηρεσίας του νέου κράτους. Εκάλουν προς +τούτοις οι αντιπρέσβεις τον Κυβερνήτην να διατάξη επισήμως την +πραγματικώς ενυπάρχουσαν ανακωχήν. + +Ευγνώμονα κατά λέξιν, αλλά ψυχρά κατ' ουσίαν, απήντησεν ο +Κυβερνήτης, ειπών ότι εις μόνους τους (5) πληρεξουσίους, +συγκαλεσθέντας εκ νέου απέκειτο ν' αποφανθώσιν οριστικώς περί ων +διελάμβανε το Πρωτόκολλον, καθ' ά διέταξεν η εν Άργει Συνέλευσις· +αλλ' επειδή ασύμφορον εθεώρει να τους συγκαλέση, διότι ή θ' +απέρριπταν τας προτάσεις της Συμμαχίας και θα ηγνωμόνουν προς τους +ευεργέτας των, ή παραδεχόμενοι αυτάς θα παρήκουαν ην είχαν +εντολήν, επροτίμα ν' αναδεχθή αυτός την ευθύνην και να υπακούση +εις τας διατάξεις της Συμμαχίας, ό εστιν επροτίμα να παραβή αυτός +τα ψηφίσματα της εν Άργει συνελεύσεως, ολιγωρών και την ψήφον του +έθνους και την ιδίαν ευθύνην. + +Η δε Γερουσία προς ην διεβίβασεν ο Κυβερνήτης και το Πρωτόκολλον +και την διακοίνωσιν των αντιπρέσβεων, απεδέχθη (6) την +ανεξαρτησίαν ως τιμαλφέστατον δώρον, και εχάρη επί τη εκλογή του +ηγεμόνος, αλλ' εκάκισε την μοναδικήν χρήσιν του δανείου εις +μισθοδοσίαν και διατροφήν του στρατού, την στένωση των ορίων και +παράλειψιν της Κρήτης και άλλων νήσων, την κένωσιν των +αποκοπτομένων μερών από των ελληνικών στρατευμάτων, την εντός της +νέας οροθετικής γραμμής των εκτός αυτής στρατευμάτων, την διάταξιν +περί ισονομίας και ισοτιμίας των Τούρκων όσοι προηρούντο να +διαμείνωσιν εν Ελλάδι, ως λίαν επιζήμιον εις τους Χριστιανούς εξ +αιτίας της πολυκτημοσύνης των χορηγούσης υπέρ μέτρον επιρροήν, και +άλλα τινά. Εξέφρασε δε και την θερμήν επιθυμίαν του έθνους του να +ίδη τον νέον ηγεμόνα συνδεόμενον μετ' αυτού διά των θείων δεσμών +του αυτού δόγματος. + +Και ταύτα μεν τα εν τω υπομνήματι. Εντονώτερον δε και +εμφαντικώτερον είχεν ήδη διαδηλώσει η Γερουσία τα φρονήματά της έν +τινι ιδιαιτέρα συνομιλία παρά τω Κυβερνήτη (7), καθ' ήν λαβούσα εν +κατηφεία, κατά το γράφειν του Κυβερνήτου, γνώσιν ανεπισήμως των +όρων του Πρωτοκόλλου, είπεν ότι ούτε εξουσίαν είχε να δεχθή +τοιούτους όρους, ούτε ανεδέχετο την ευθύνην της εφαρμογής αυτών, +αλλ' ούτε και ουδεμία επαρχία θα υπήκουε, και αν διετάττετο. + +Κοινοποιήσας ο Κυβερνήτης το υπόμνημα της Γερουσίας και τα της +συνομιλίας ταύτης κατ' ευθείαν προς τον Λεοπόλδον, επανέλαβεν όσα +είπε προς τους αντιπρέσβεις, δηλαδή ότι εδέχετο το πρωτόκολλον υπ' +ευθύνην του, αλλ' απεποιήθη την εκτέλεσιν των όρων αυτού ως έργου +υπέρ την δύναμίν του· μετερχόμενος δε ην ησπάσθη εν τη +διαπραγματεύσει ταύτη ύπουλον πολιτικήν, αφ' ενός μεν επρότρεπε +τον ηγεμόνα να καταβή όσον τάχιον εις την ηγεμονείαν του ως μόνον +δυνάμενον να φέρη εις πέρας το σκοπούμενον, αφ' ετέρου δε τον +απέτρεπεν ως φόβητρα παριστών αυτώ άς έμελλε να υποστή κακουχίας +ζων, ως αυτός, εν υπαίθρω και υπό την στέγην αθλίας καλύβης, όπου +έμαθεν ως έλεγε, να γνωρίση τον Έλληνα· ότι δεν τω εγγυάτο καλήν +υποδοχήν εν Ελλάδι, αν δεν διετράνωνεν εν καιρώ ότι θα ησπάζετο το +ανατολικόν δόγμα, ότι θα εκυβέρνα συνταγματικώς τον τόπον, και ότι +θα εξησφάλιζε τα νόμιμα συμφέροντα όλων των τάξεων των πολιτών +κατά τα ψηφίσματα της εν Άργει Συνελεύσεως (8). + +Οι λόγοι και της Γερουσίας και του Κυβερνήτου όσον δίκαιοι και +πατριωτικοί και αν εφαίνοντο παρώργισαν το κοινόν βλέπον ότι +υπεκρύπτετο δολιότης· η ανάγκη της πατρίδος απήτει την ταχείαν +έλευσιν του ηγεμόνος, οι δε λόγοι ούτοι απέβλεπαν όχι μόνον εις +αναβολήν της ελεύσεώς του αλλά και εις ανατροπήν της εκλογής του· +τούτου χάριν οι εν τη πρωτευούση τα εναντία φρονούντες πρόκριτοι +παρήγγειλαν τοις εν ταις επαρχίαις φίλοις των να προκαλέσωσι +συγχαρητηρίους αναφοράς των πολιτών προς τον ηγεμόνα, +επιταχύνοντες την εις Ελλάδα ταχείαν έλευσίν του. Δυσηρεστήθη ο +Κυβερνήτης επί τη ειδήσει ταύτη ως αναφανδόν εις τους σκοπούς του +αντικειμένη (9). Αλλά είτε συστελλόμενος είτε μη δυνάμενος να +εμποδίση την έκφρασιν της κοινής γνώμης, διέταξε τας κατ' επαρχίας +Αρχάς του να καλέσωσιν αύται τους επαρχιώτας εις την έκφρασιν της +γνώμης των, αλλ' επί μυστική εντολή να γραφώσι κατά το πνεύμα της +Κυβερνήσεως και να σταλώσι δι' αυτού προς τον ηγεμόνα αι αναφοραί, +διότι, αν εστέλλοντο δι' άλλου τινός, θα απηρέσκετο κατά το λέγειν +του, ο Ηγεμών, ως μη έχουσαι χαρακτήρα νομιμότητος. Τόσον δε +εδυσπίστει ταις ημέραις εκείναις προς τους Έλληνας, μη ειδώς ποίοι +οι ομοφρονούντες και ποίοι οι αντιφρονούντες, ώστε κληθείς παρά +του ηγεμόνος να στείλη προς αυτόν ειδήμονά τινα προς φωτισμόν του, +αντί να στείλη τινά των δοκιμωτέρων Ελλήνων, επροτίμησεν ως +αφωσιωμένον του ξένον τινά Βαυαρόν, τον πρίγκηπα Wrede προ μικρού +ελθόντα εις Ελλάδα, και ανίκανον, ως εκ της αγνοίας του και των +ανθρώπων και των πραγμάτων να πληρώση αξίως την αποστολήν του. +Εμελέτα δε να στείλη και πρεσβείαν, αλλ' η εκλογή των πρέσβεων τον +ανησύχει (10). + +Και ταύτα μεν τα εν Ελλάδι κατά την κρίσιμον εκείνην ώραν. + +Ο δε Λεοπόλδος, πριν αυτώ προσενεχθή επισήμως η ηγεμονεία (11) +κατεγίνετο ακαμάτως εις βελτίωσιν τινών του Πρωτοκόλλου, κυρίως δε +εις την συμπαραλαβήν της Κρήτης, αλλ' ουδόλως εισηκούσθη. Την δε +30 Ιανουαρίου (11 Φεβρουαρίου) δεχθείς επισήμως το στέμμα (12) +εζήτησεν εγγύησιν του νέου κράτους από πάσης εξωτερικής προσβολής, +ασφάλειαν τουλάχιστον θρησκείας και βελτίωσιν της πολιτικής +καταστάσεως των κατοίκων χριστιανών της Κρήτης και της Σάμου, +έκτασιν προς τα άνω της οροθετικής γραμμής επί της αριστεράς όχθης +του Αχελώου, χρηματικά βοηθήματα και τον εν Ελλάδι συμμαχικόν +στρατόν, έως ου συνεκρότει ίδιον. Αλλ' ιδών ότι η Συμμαχία +εκώφευεν, ανήγγειλεν επισήμως την 4/16 Φεβρουαρίου (13) ότι +παρητείτο της ηγεμονείας, αν δεν εχορηγείτο η εγγύησις, τα +χρηματικά βοηθήματα και ο συμμαχικός στρατός. Επί τη απειλή ταύτη +παρεδέχθη η Συμμαχία τας τρεις προτάσεις (14), αλλά και τούτου +γενομένου, δεν εξηλείφθη ο κατέχων τον Λεοπόλδον φόβος ως προς την +δυσχέρειαν του έργου εξ αιτίας μάλιστα των στενών ορίων· ουδ' +εισηκούσθη προτείνας να υποβληθή η εκλογή του εις την ψήφον του +έθνους, φοβουμένης της Αγγλίας την αντίπραξιν του Κυβερνήτου ον +υπώπτευεν ως ρωσσίζοντα και εμίσει. Τούτων ούτως εχόντων έμαθε δι' +ών έλαβεν εξ Ελλάδος αλλεπαλλήλων γραμμάτων τας δυσμενείς +διαθέσεις ως προς τα γεγονότα του Κυβερνήτου και της Γερουσίας, +και δι' επιστολής του προς το εν Λονδίνω συμβούλιον της 9/21 μαΐου +(15) παρητήθη. Αιτιολογών δε την παραίτησίν του εφ' ών εξέθεσεν ο +Κυβερνήτης και η Γερουσία λόγων, τους επεσφράγιζε διά των εξής· + +«Αν ουδόλως εξέφρασε γνώμην η Γερουσία, ή αν την εξέφραζε διά +φράσεων, εξ ών εδύνατό τις ευλόγως να ελπίση την συναίνεσίν της +εις τα γεγονότα, θα συγκατένευα ίσως, και μη θέλων, εις το να γενώ +το όργανον της εκτελέσεως των αποφάσεων της Συμμαχίας, και θα +επροσπάθουν όσον εδυνάμην να μετριάσω το κακόν, και να προλάβω την +εντεύθεν βλάβην. Αλλά το λέγειν της Γερουσίας είναι τόσον +ασυμβίβαστον, όσον τα αισθήματα είναι φυσικά> (16). Διά τους +λόγους τούτους εστερήθη η Ελλάς του ηγεμόνος της. + +Φιλελληνικώτατος εδείχθη ο ανήρ ούτος καθ' όλην την δεινήν του +μετά του συμμαχικού συνεδρίου διαπραγμάτευσιν. Αλλ' ημάρτησε, +μηδόλως κατανοήσας εν τη ειλικρινεία του και τη ακεραιότητι του +χαρακτήρος του την ύπουλον πολιτικήν του Κυβερνήτου, προς ον +τοσαύτην είχεν υπόληψιν και πίστιν, ώστε αποστείλας προς αυτόν τον +εν υπηρεσία του Στοκμάρον εις ιδιαιτέραν περί των τότε πραγμάτων +συνδιάσκεψιν, τον διέταξε ν' απέχη πάσης άλλης πολιτικής +συγκοινωνίας. Γράφων δε την 16/28 Φεβρουαρίου προς αυτόν τον +Καποδίστριαν, τω έλεγε· «Κυβέρνα μέχρι της εις Ελλάδα αφίξεώς μου +το σκάφος του κράτους, όπερ τοσάκις έσωσας εκ του ναυαγίου». +Ηπατήθη δε και πιστεύσας ότι τα γράμματα του Κυβερνήτου εξήγουν τα +φρονήματα του έθνους. Αν, άμα κληθείς εις την ηγεμονείαν, +κατέβαινεν εις την Ελλάδα, και, έχων τον συμμαχικόν στρατόν υπό +τας διαταγάς του, και πλήρες το ταμείον του εκ του δανείου, +συνεκάλει εθνικήν συνέλευσιν, ουδεμία αμφιβολία ότι μετ' +ενθουσιασμού θα υπεδέχετο, και η εκλογή του παμψηφεί θα επεκυρούτο +και ό,τι σύστημα πολιτικόν εθεώρει χρήσιμον θα ενομιμοποιείτο, και +το Κοινόν όλον θα εδείκνυε τόσην ευπείθειαν εις τας βουλάς +μονίμου, πλουσίου, ισχυρού και διαδοχικού μονάρχου, όσην έδειξεν +άλλοτε εις τας βουλάς προσωρινού, απόρου και ασθενούς Κυβερνήτου, +όστις και εν τοιαύτη θέσει κατέστρεψεν αταράχως τα καθεστώτα. + +Ουδέν προτιθέμεθα να είπωμεν περί της εν τοιαύτη κρισίμω ώρα +πολιτικής της Γερουσίας, ως σώματος ετεροκινήτου, και ερχόμεθα να +επιθεωρήσωμεν την πολιτικήν του Κυβερνήτου εμπεριλαμβάνουσαν και +την της Γερουσίας. + +Σκολιά και πεπλανημένη η διαγωγή του ανδρός τούτου. Εδέχθη το +Πρωτόκολλον, αλλ' απεποιήθη την εκτέλεσιν των όρων αυτού· +επρότρεπε και απέτρεπε τον Λεοπόλδον να καταβή εις Ελλάδα, εν ώ +όλον το έθνος επεκαλείτο την κατάβασίν του άνευ ουδενός όρου· +απήτει παρ' αυτού να ομολογήση το ανατολικόν δόγμα, ό εστι ν' +ατιμάση αυτός εαυτόν, εν ώ η εν Άργει συνέλευσις ουδεμίαν τοιαύτην +ευχήν ηυχήθη· τω έλεγεν ότι ανάγκη πάσα να δηλώση, ότι θα εκυβέρνα +τον τόπον συνταγματικώς, εν ώ αυτός, ευρών σύνταγμα εν πλήρει +ενεργεία, το εχλεύασε και το κατεπάτησε. Συγγνωστός καθ' ημάς ο +Κυβερνήτης διά τα εν Ελλάδι παραπτώματά του απέναντι ων παρήγαγεν +η κυβέρνησίς του καλών, αλλ' ασύγγνωστος ματαιώσας δι' ών είδαμεν +τεχνασμάτων την εκλογήν ανδρός, ούτινος η εν τη Βελγική μετά ταύτα +διαγωγή εφείλκυσε την αγάπην και την ευγνωμοσύνην του λαού και την +υπόληψιν και το σέβας όλης της Ευρώπης, και παρατείνας χάριν της +φιλαρχίας του, δι' όλης διετίας και οκταμηνίας την αγωνίαν της +Ελλάδος εν μέσω τόσων δεινών συμφορών. + +Ουδείς αμφισβητεί ότι μέλαινα ήτο τω καιρώ εκείνω η εικών της +Ελλάδος· και ουδείς μέμφεται τον Κυβερνήτην ότι την παρέστησεν +οποία ήτον, αλλά την υπερεμέλαινεν ως μη ώφειλεν. Οι δε τρεις όροι +της αλλαξοθρησκείας, του Συντάγματος και των αποζημιώσεων, ους +επρότεινεν ως εκ των ων ουκ άνευ, ήσαν αυτόχρημα ψεύδος και απάτη. +Αψευδείς δε μάρτυρες των λόγων αι μηδένα τοιούτον όρον περιέχουσαι +των πολιτών αναφοραί, και ο μετά ταύτα τρόπος, αμέτοχος παντός +όρου, καθ' όν οι Έλληνες ανεπιρρέαστοι εδέχθησαν τον Όθωνα. Ό,τι +δύναται να δικαιώση οπωσούν την διαγωγήν του Κυβερνήτου είναι ότι +επίστευεν αδιστάκτως ότι μάλλον θα επρόκοπτεν η Ελλάς υπ' αυτόν, +ως Έλληνα, ή υπό ξένον. + +Μεγίστη αθυμία κατέλαβε δικαίως την Ελλάδα όλην επί τη παραιτήσει +του Λεοπόλδου, και ουδέποτε άλλοτε έπαθε τοσούτον η υπόληψις του +Κυβερνήτου, καταφανών γενομένων των σκοπών του και εις πέρας +επιβλαβές αποληξάντων· η δε ακμάζουσα αντιπολίτευσις έτι μάλλον +εκραταιώθη. Το σύνταγμα είχε σημαίαν, και η μετ' ολίγον επελθούσα +εν Γαλλίας επανάστασις, η καταβιβάσασα από του θρόνου τον Κάρολον +ως φιλοδέσποτον, και αναβιβάσασα τον Φίλιππον ως φιλελεύθερον, +εκορύφωσε τας ελπίδας της και υπερετράχυνε τους λόγους της· +κατετάραξε και τον Κυβερνήτην η μεταβολή αύτη, διότι και της +υποστηρίξεως του πεσόντος βασιλέως τον εστέρει και εις ην +απηρέσκετο πολιτικήν τον ώθει, και οι αντιπρέσβεις Γαλλίας και +Αγγλίας φανερά αυτόν μεν αντεπολιτεύοντο, τους δε αντιπάλους του +επεριποιούντο. Η δε Συμμαχία, ήτις εσυγχάρη (17) αυτή εαυτήν ως +ομοθύμως εν μέσω εμβριθών και ακροσφαλών περιστάσεων θέσασαν διά +των τελευταίων πράξεών της τον κολοφώνα εις το πολυχρόνιον και +πολύμοχθον έργον της αδημονούσα (εκτός ίσως της Ρωσσίας) δι' ήν +υπέστη απροσδοκήτως αποτυχίαν, ηγανάκτει κατά του Κυβερνήτου ως +ανατρέψαντος τας βουλάς της, αλλ' ουδέν ήττον επιμένουσα εις τα +βουλευθέντα, υπέγραψε την 10/22 μαΐου και την 2/11 ιουνίου (18) +Πρωτόκολλα λέγοντα ότι αι εν τοις Πρωτοκόλλοις της 22 Ιανουαρίου / +3 φεβρουαρίου και 8 φεβρουαρίου αποφάσεις της ήσαν αμετάτρεπτοι, +και ότι θα ησχολούντο ανυπερθέτως εις εκλογήν νέου ηγεμόνος. + +Είδαμεν άλλοτε τον Κυβερνήτην μη θέλοντα να τηρήση τους όρους του +περί της εγκαταστάσεως του Πανελληνίου θεμελιώδους ψηφίσματος, +όπερ αυτός έγραψεν. Εις το αυτό αμάρτημα εξώκειλε και μετά την +Συνέλευσιν του Άργους παραβάς τα ψηφίσματά της άτινα αυτός +υπαγόρευσεν. Είχε δε εν παντί έργω οδηγούς, ους και πρότερον, τον +Βιάρον και Γεννατάν, μήτε, ως είδαμεν, τους καιρούς καθ' ούς έζων +γνωρίζοντας, μήτε υγιείς και φιλελευθέρους αρχάς έχοντας, και τους +αφωσιωμένους μάλλον ή τους αξίους εν τη υπηρεσία παραλαμβάνοντας. +Εντεύθεν δυσαρέσκειαι του κοινού και γογγυσμοί. Τόσον δε +παρεκτράπη η Κυβέρνησις αφ' ών όρων εψήφισεν η εν Άργει +Συνέλευσις, κυρίως δε ως προς τα αφορώντα την δικαστικήν +υπηρεσίαν, γράψασα νέον δικαστικόν οργανισμόν, ώστε η +αντιπολίτευσις η καταβοώσα άλλοτε κατά των όρων της εν Άργει +Συνελεύσεως, ως υπαγορευμάτων του Κυβερνήτου, και όχι ως έργων της +ελευθέρας θελήσεως των πληρεξουσίων, ηρκέσθη να απαιτή ίνα ο +Κυβερνήτης επαναγάγη το σύστημα της προσωρινής Κυβερνήσεώς του εις +ους όρους έθεσεν η εν Άργει Συνέλευσις, τουτέστιν αυτός ο +Κυβερνήτης (19), αλλά δεν εισηκούετο. Φιλελεύθερος αλλά και +συντηρητικός πολίτης, ο Πολυζωίδης, επεχείρησε να εκδώση εν +Ναυπλίω εφημερίδα, τον Απόλλωνα, επί συνταγματικών αρχών. Μυρίους +τρόπους μετήλθεν η Κυβέρνησις ίνα τον αποτρέψη, και μη δυνηθείσα, +επάτησε το τυπογραφείον καθ' ήν ημέραν ετυπόνετο ο πρώτος αριθμός +της εφημερίδος, τον αφήρεσε βία εκ των πιεστηρίων και ηνάγκασε τον +εκδότην του Απόλλωνος, επίμονον εις ον προέθετο σκοπόν, να +μετακομίση κρυφίως το υλικόν εις Ύδραν, και υπό την θερμήν +προστασίαν των φανερά αντιπολιτευομένων Υδραίων ν' αρχίση, +μεσούντος του μαρτίου, να ρίπτη εκείθεν τα βέλη του κατά του +κυβερνητικού συστήματος. Βαρέως έπληττε τα ώτα του Κυβερνήτου και +η μακρόθεν ακουομένη τραχεία φωνή τινος εν Σμύρνη γαλλιστί +γραφομένης εφημερίδος, Courrier de Smyrne ην επροσπάθησεν αλλ' εις +μάτην να κατασιγάση και κατεμήνυσεν άλλοτε και παρά τω Λεοπόλδω ως +όργανον της αντιπολιτεύσεως (20). Την δε 26 απριλίου εξέδωκε +συμπράξει και της Γερουσίας (21) ψήφισμα προσβάλλον και κωλύον διά +των διατάξεών του την μέχρι τούδε απρόσβλητον, ακώλυτον και +μηδόλως μηδέποτε υπό τινα όρον υποβληθείσαν χρήσιν της +ελευθεροτυπίας. Δεινήν διήγειρε κατακραυγήν η παρά τα ειθισμένα +κυβερνητική αύτη πράξις. + +Και άλλοτε είπομεν και ήδη επαναλέγομεν ότι θεραπείαν των +πολιτικών δεινών εθεώρουν πάντοτε οι Έλληνες τας εθνικάς +συνελεύσεις των. Εθνικήν Συνέλευσιν επεκαλούντο και εν τη σημερινή +περιστάσει, αλλ' η Κυβέρνησις εκώφευεν. Πρώτοι οι κάτοικοι της +Σύρας εξέφρασαν εντόνως δι' αναφοράς των προς τον Κυβερνήτην +μεσούντος του Ιουνίου την πάνδημον ευχήν ταύτην. Την αυτήν ευχήν +εξέφρασεν αξιοπρεπώς και η Ύδρα, και αι πλείσται των νήσων· θα +εμιμούντο δε το παράδειγμά των και η Πελοπόννησος και η Στερεά +Ελλάς, αν η Κυβέρνησις αδιαφόρει ή δεν επρολάμβανε διά των εν ταις +επαρχίαις αρχών την εις τούτο ροπήν των πολιτών· διέταξε δε και +τον Κανάρην να παραπλεύση το Αιγαίον προς σωφρονισμόν των +απειθούντων. + + + +ΤΕΛΟΣ + + + + +1) Τον Ρώσσον εν Λονδίνω πρέσβυν και την σύζυγόν του. + +2) Ζήτει Γενικής εφημερίδος 1830 αριθ. 32 σελίδα 127. + +3)Ζήτει Γενικής Εφημερίδος ρ, 32 σελίδι 125. + +4) Καθ' ημέραν κοινοποιήθει το Πρωτόκολλον εις την ελληνικήν +Κυβέρνησιν, κοινοποιήθει συνοπτικώς και εις την Πύλην και +προσανηγγέλθη και η αναγόρευσις του Άνακτος. Η Πύλη παρεδέχθη τα +πάντα καθ' ολοκληρίαν και άνευ ουδεμίας αντιρρήσεως. (Όρα Γεν. +Εφημερίδος αριθ. 60 σελ. 267) + +5) Ζήτει Γενικής Εφημερίδος αριθ. 32 σελ. 128. + +6) Ζήτει Γενικής Εφημερίδος αριθ. 30 σελ. 143. + +7) Ζήτει Γενικής Εφημερίδος αριθ. 52 σελίδα 211. + +8) Ζήτει Γενικής Εφημερίδος αριθ. 52 σελίδα 211. + +9) Ζήτει Γενικής Εφημερίδος αριθ. 41 σελίδα 164. + +10) Ζήτει Γενικής Εφημερίδος αριθ. 52 σελίδα 211. + +11) Ζήτει επιστολήν προς τον Αβερδήνον της 22 +Ιανουαρίου/Φεβρουαρίου &Parliamentary papers&, page 205. + +12) Ζήτει επιστολήν Λεοπόλδου προς το συμμαχικόν συμβούλιον της 30 +Ιανουαρίου / 11 Φεβρουαρίου &Parliamentary papers& ,page 205. + +13) Ζήτει επιστολήν του Λεοπόλδου προς το συμμαχικόν συνέδριον της +4/16 Φεβρουαρίου. &Parliamentary papers&, σελίδα 468. + +14) Ζήτει πρωτόκολλον της 8/20 Φεβρουαρίου. &Parliamentary papers& +σελίδα 474. + +15) Ζήτει &Parliamentary papers&, σελίδα 500. + +16) Ζήτει επιστολήν του προς τo συμμαχικόν συμβούλιον &in +Parliamentary papers&, page 502. + +17) Όρα Πρωτόκολλον της 22 Ιανουαρίου / 3 Φεβρουαρίου 1830. + +18) Ζήτει &Parliamentary papers& Page 345. + +19) Όρα αναφοράν Υδραίων προς τον Κυβερνήτην της 24 Ιουνίου, αριθ. +Απόλλωνος 32, σελίδα 132. + +20) Όρα επιστολήν Καποδιστρίου προς τον Λεοπόλδον της 31 μαΐου 12 +Ιουνίου. &Parliamentary papers& page 20 + +21) Όρα ψήφισμα εν τω αρ. 34 σελίδι 178 της Γενικής Εφημερίδος +1831. + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of History of the Greek Revolution vol D, by +Spyridon Trikoupis + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HISTORY OF GREEK REVOLUTION, VOL D *** + +***** This file should be named 39069-0.txt or 39069-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/3/9/0/6/39069/ + +Produced by Sophia Canoni. Thanks to George Canonis for +his major work in proofreading. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |