diff options
| author | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-03-07 21:07:30 -0800 |
|---|---|---|
| committer | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-03-07 21:07:30 -0800 |
| commit | 222795e1328012bf7d95d81473ae36acdad076f4 (patch) | |
| tree | a1d1f7f64dda17cd1207b1e145b07deedf5cf911 /42903-h | |
| parent | feb5c15bee0e0b2d293e4245517cbbc31c0ff5cc (diff) | |
Diffstat (limited to '42903-h')
| -rw-r--r-- | 42903-h/42903-h.htm | 1020 |
1 files changed, 327 insertions, 693 deletions
diff --git a/42903-h/42903-h.htm b/42903-h/42903-h.htm index b2673d8..9a51d39 100644 --- a/42903-h/42903-h.htm +++ b/42903-h/42903-h.htm @@ -2,7 +2,7 @@ "http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd"> <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="nl"> <head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=ISO-8859-1" /> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8" /> <title>The Project Gutenberg eBook of Het eerste ontwerp voor de bedijking der Zuiderzee, 1848, by Jakob Kloppenburg and Pieter Faddegon</title> <link rel="coverpage" href="images/cover.jpg" /> <style type="text/css"> @@ -195,22 +195,10 @@ td.td4 {width: 40%;} </style> </head> <body> +<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 42903 ***</div> <h1 class="pg">The Project Gutenberg eBook, Het eerste ontwerp voor de bedijking der Zuiderzee, 1848, by Jakob Kloppenburg and Pieter Faddegon</h1> -<p>This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at <a -href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> -<p>Title: Het eerste ontwerp voor de bedijking der Zuiderzee, 1848</p> -<p>Author: Jakob Kloppenburg and Pieter Faddegon</p> -<p>Release Date: June 9, 2013 [eBook #42903]</p> -<p>Language: Dutch</p> -<p>Character set encoding: ISO-8859-1</p> -<p>***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK HET EERSTE ONTWERP VOOR DE BEDIJKING DER ZUIDERZEE, 1848***</p> <p> </p> -<h3 class="pg">E-text prepared by the Online Distributed Proofreading Team<br /> - (http://www.pgdp.net)</h3> <div class="TNbox"> <h2>Opmerkingen van de bewerker</h2> @@ -353,9 +341,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zijn toch hunne denkbeelden zoo geheel verwerpelijk niet. Het in 1848 door hen aangegeven plan bestaat uit 3 deelen:</p> - <p>„1º. de droogmaking van het Y en het graven van het kanaal door Holland op zijn - smalst, 2º. afsluiten van de Zuiderzee langs de lijn Enkhuizen–Stavoren en het droogmaken - van dat gedeelte en 3º. het aanhechten van de eilanden langs onze kust, zoowel + <p>„1º. de droogmaking van het Y en het graven van het kanaal door Holland op zijn + smalst, 2º. afsluiten van de Zuiderzee langs de lijn Enkhuizen–Stavoren en het droogmaken + van dat gedeelte en 3º. het aanhechten van de eilanden langs onze kust, zoowel onderling, als met den Helder en Emden en de droogmaking van dat noordelijk deel.</p> <p>„Dit derde perceel beschrijven die heeren evenwel minder uitvoerig en wel voornamelijk, @@ -392,7 +380,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Ook op de vergadering, van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs op 16 Augustus 1883 is de eer van eerste ontwerpers te zijn, gegeven aan de heeren Kloppenburg en <ins class="corr" id="corr5" title="Bron: Faddagon">Faddegon</ins>; er wordt echter dadelijk aan toegevoegd dat hun werk in grondige bewerking niet - de vergelijking kon doorstaan met het hierboven vermelde één jaar later verschijnende + de vergelijking kon doorstaan met het hierboven vermelde één jaar later verschijnende plan van den Ingenieur van 's Rijks Waterstaat B. P. G. van Diggelen.</p> <p>Op bladzijde 146 van het boekje in 1848 verschenen, getiteld: De indijking en droogmaking @@ -422,13 +410,13 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Wat dunkt den lezer van zulk een kritiek? Met den eersten volzin stelt hij zijn collega Van Diggelen met zijn doorwrocht voorstel op een voetstuk, maar reeds heeft hij het zwaard gereed om hem te onthoofden. Dat gelukt hem dan met den tweeden volzin als - met één slag. Een koppensneller kan er jaloersch op worden.</p> + met één slag. Een koppensneller kan er jaloersch op worden.</p> <p>Maar dit is den heer Welcker niet voldoende en na de terechtstelling gaat hij tot de sectie over en houdt als een professor een anatomische les voor zijne toehoorders. Men leze verder en oordeele zelf:</p> - <p>„De aftapping van de bedijkte Zuiderzee door natuurlijke loozing tot 1,25 ÷ A.P. + <p>„De aftapping van de bedijkte Zuiderzee door natuurlijke loozing tot 1,25 ÷ A.P. terwijl daarop het water van IJsel en Zwarte Water en tal van andere riviertjes blijft afvloeien is een hersenschim; en toch berust hierop de aanleg der stroombanen voor den IJsel en het behoud van de tegenwoordige toestanden langs die rivier. Ook de @@ -459,8 +447,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>N.B. Reeds in 1879 was het denkbeeld van een IJselmeer geopperd met een verbinding daarvan met eene doorgraving van Holland op zijn Smalst, de open doorgraving volgens - de ideeën van wijlen ingenieur Huet! En nu de oplossing van het Noordzeekanaal reeds - zijn beslag heeft gekregen volgens de ideeën van het eerste gedeelte der plannen Kloppenburg + de ideeën van wijlen ingenieur Huet! En nu de oplossing van het Noordzeekanaal reeds + zijn beslag heeft gekregen volgens de ideeën van het eerste gedeelte der plannen Kloppenburg en <ins class="corr" id="corr7" title="Bron: Faddagon">Faddegon</ins> met sluizen aan de Noordzee, eene oostelijke afdamming van het IJ is nog in het laatste ontwerp van Minister Lely de IJsel binnen de droogmaking genomen en ziet men daardoor hoe Welcker den bal missloeg, omdat hij niet voldoende @@ -497,12 +485,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Noordzee te loozen negeert, zijn beide middelen door Lely deugdelijk onderzocht.</p> <p>In de buitengewone vergadering van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs d.d. 2 - October 1883 zeide het lid Huët:</p> + October 1883 zeide het lid Huët:</p> <p>„Indien het hem vergund ware een paar bladzijden voor te lezen—wat hij echter niet doen zal—hij daartoe kiezen zou bladzijde 8 en 9 van het geschrift zoo even aan het Instituut aangeboden en door Kloppenburg en Faddegon samengesteld. (door - J. G. Jäger, oud-concessionaris van het Noordzee-kanaal).</p> + J. G. Jäger, oud-concessionaris van het Noordzee-kanaal).</p> <p>„Men zou in die bladzijden eene reeks van werken vermeld zien, die sedert de uitgave van dit werkje allen uitgevoerd zijn en daarin het bewijs kunnen vinden, dat deze @@ -521,7 +509,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Om den lezer eenig denkbeeld te geven hoe groote ontwerpen zooals nu door Lely worden aangeboden geleidelijk tot ontwikkeling komen en hoe het idee IJselmeer in de wereld kwam laten wij nog een extract uit de notulen van de buitengewone vergadering - van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs van 2 October 1883 volgen. Het lid Huët zegt:</p> + van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs van 2 October 1883 volgen. Het lid Huët zegt:</p> <p>„Wil men den IJsel buitensluiten dan is de droogmaking uit den aard der zaak beperkt tot 'n klein deel van de Zuiderzee; wil men een grooter deel droog maken, dan is men @@ -542,8 +530,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Het merkwaardige in deze oplossing, waarbij de uitloozing van den IJsel ongestoord blijft, is—hoewel dit door den schrijver der brochure niet op den voorgrond is gesteld—hierin gelegen, dat de Zuiderzee dan voor deze rivier dezelfde rol gaat vervullen als - bijvoorbeeld het meer van Constanz voor den Rijn en het meer van Genève voor den - Rhône. Zulk een meer vormt in het lengteprofil der rivier een nagenoeg horizontaal + bijvoorbeeld het meer van Constanz voor den Rijn en het meer van Genève voor den + Rhône. Zulk een meer vormt in het lengteprofil der rivier een nagenoeg horizontaal gedeelte, dat anders uit den aard der zaak in het lengteprofil eener rivier nimmer kan voorkomen en neemt alzoo het bezwaar weg, dat bij een verlenging van de rivier tusschen leidammen over grooter afstand zou worden ontmoet.<ins class="corr" id="corr11" title="Niet in Bron.">”</ins></p> @@ -567,7 +555,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> bij te dragen, al kan ik mij ook niet met de voorgestelde richting vereenigen. Er is veel aanlokkelijks in de voorstellen van den heer Huet; de theorie van een diepen breeden stroom is goed, doch de practijk leert, dat rivieren die voordeelen voor de scheepvaart - niet opleveren als de kanalen; maar men dient zich bij het voordragen dier theoriën + niet opleveren als de kanalen; maar men dient zich bij het voordragen dier theoriën toch ook aan de waarheid te houden en die niet te verkrachten. Ik weet niet of de heer Huet het ergens heeft gezegd, maar de heer R. G. B. de Vaijnes van Brakel laat den heer Huet, in zijne brochure te Arnhem uitgegeven, eene rivier of open zeegat door @@ -650,10 +638,10 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> (Tweede druk). Dit geschrift vond blijkbaar veel aftrek bij zijne stadgenooten.</p> <p>De handel van Amsterdam had dringend behoefte aan hulp ten einde voor nog meer - verval behoed te worden. Het protectiestelsel tijdens onze vereeniging met België had + verval behoed te worden. Het protectiestelsel tijdens onze vereeniging met België had Amsterdam benadeeld en Hamburg als concurrent doen bloeien. Rotterdam was in opkomst en dreigde de hoofdstad van het Land de loef af te steken. Voor den aanleg van spoorwegen - werd door de vertegenwoordigers in de Staten-Generaal voor de andere provinciën + werd door de vertegenwoordigers in de Staten-Generaal voor de andere provinciën belangrijke sommen gevorderd, ja zelfs voor de verbetering van het Noord-Hollandsch Kanaal naar den Helder waren mannen van invloed in de weer, die een gunstige beschikking voor het kortere Noordzee-kanaal tegenwerkten. Om aan de rivaliteit van @@ -662,11 +650,11 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Noordzee tusschen Noordwijk en Zandvoort en vandaar met twee kanalen naar Amsterdam en Rotterdam. In een ouden boekentrommel vond ik niet minder dan 20 geschriften van allerlei personen betreffende de verbinding van Amsterdam met de Noordzee alle gedateerd - voor 1864, het jaar waarin aan den heer J. G. Jäger concessie werd verleend + voor 1864, het jaar waarin aan den heer J. G. Jäger concessie werd verleend voor het Noordzeekanaal van Holland op zijn Smalst n.m. bij de wet van den 11<sup>den</sup> Juni 1864, Staatsblad N<sup>o</sup>. 72.</p> - <p>Met den heer Jäger stond de heer Kloppenburg in goede relatie. Deze laatste had de + <p>Met den heer Jäger stond de heer Kloppenburg in goede relatie. Deze laatste had de aandacht getrokken door een artikel in het Handels en Effectenblad onder den titel van: „Hoe staan wij thans met de doorgraving van Holland op zijn smalst? een vraag in Maart 1861.” De heer Kloppenburg werd uitgenoodigd bij den heer J. Heemskerk Az. te @@ -680,30 +668,30 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> concessie-aanvrage zou worden met eene rentegarantie door den Staat.</p> <p>Dank zij den invloed van den heer Thorbecke in den Staten-Generaal werd ten slotte - aan den heer Jäger eene voorloopige concessie verleend.</p> + aan den heer Jäger eene voorloopige concessie verleend.</p> - <p>De heer Jäger betuigde zijn erkentelijkheid voor de bemoeiïngen van den heer Kloppenburg + <p>De heer Jäger betuigde zijn erkentelijkheid voor de bemoeiïngen van den heer Kloppenburg in deze door hem op den feestdag, toen heel Amsterdam jubelde om de verleende concessie, een album in rood marokijn aan te bieden waarop met gouden letters gedrukt stond:</p> <p>„Het kanaal door Holland op zijn Smalst”. Voorin prijkte eene keurige fotografie van den heer I. Kloppenburg, waaronder met eigen hand van den donateur stond geschreven:</p> - <p>Amsterdam 1848-1863. Souvenir van J. G. Jäger, daarachter het uitgegeven plan van + <p>Amsterdam 1848-1863. Souvenir van J. G. Jäger, daarachter het uitgegeven plan van het Kanaal door Holland op zijn Smalst en de daarbij ontworpen landaanwinning met <span class="pagenum" title="9"> </span><a id="p_9"></a>de daarbij gevoegde Nederlandsche en Fransche uitlegging. Ook ontving hij de toezegging van een meer honoraire dan effectieve betrekking van adviseur bij de Kanaalwerken.</p> <p>Deze bijzonderheden zijn ontleend aan een schrijven van den heer I. Kloppenburg aan den heer I. Dirks, Directeur der Amsterdamsche Kanaal Maatschappij, dd. 25 Maart 1865, - waarin de schrijver zich met waardeering uitliet over den heer J. G. Jäger, die inmiddels + waarin de schrijver zich met waardeering uitliet over den heer J. G. Jäger, die inmiddels zijne concessie had overgedragen aan de Amsterdamsche Kanaal Maatschappij. Bij die overdracht werd tevens de verplichting overgenomen, om den heer I. Kloppenburg een bedrag van vierduizend gulden uit te keeren voor zijne adviezen voor het ontwerp, hetgeen ook na eenig geschrijf is uitbetaald.</p> <p>De gezondheidstoestand van den toen vijf en zeventig jaar ouden heer Kloppenburg sloot - een daadwerkelijke verdere bemoeiïng met de werkzaamheden van de uitvoering van het + een daadwerkelijke verdere bemoeiïng met de werkzaamheden van de uitvoering van het grootsche plan uit. Voor een onpartijdig lezer blijkt uit de medegedeelde feiten dat voor die tijden een bedrag van vier duizend gulden een stoffelijk bewijs van erkentelijkheid is, dat niet onbelangrijk kan worden genoemd. In ieder geval zal het voor den grooten @@ -847,7 +835,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> hoogere vlugt van vreemden nietiger, zwak en arm worden. Zie, ten bewijze, op onze grootboeken van de nationale schuld, op - de begrootingen van uitgaven, waaraan geëvenredigde + de begrootingen van uitgaven, waaraan geëvenredigde inkomsten ontbreken, bij eene bevolking, die de lasten niet torschen kan, die haar hoop bouwt op eene, geen onderstand @@ -948,8 +936,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> is; het geld is uit den omloop verdwenen, en het nadeel, daardoor aan handel en bedrijvigheid toegebragt, is onberekenbaar, - en werkt nadeelig op den finantiëelen - toestand van alle natiën terug, terwijl den + en werkt nadeelig op den finantiëelen + toestand van alle natiën terug, terwijl den volken de middelen benomen worden, om 's lands kassen door verdiensten te stijven.</i></p> @@ -978,7 +966,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Is het niet een ontwerp, dat bij een vrijgevig <ins class="corr" id="corr13" title="Bron: handelstelsel">handelsstelsel</ins> de stad Amsterdam, bij <span class="pagenum" title="15"> </span><a id="p_15"></a>eene verbeterde ligging aan de zee, tot een - wereld-entrepôt zal verheffen; een ontwerp, + wereld-entrepôt zal verheffen; een ontwerp, waarbij voor de uitvoerbaarheid geene natuurlijke hinderpalen in den weg <ins class="corr" id="corr14" title="Bron: slaan">staan</ins>; een ontwerp, dat aan den middelstand en @@ -999,7 +987,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p><i>Onze beschouwing omtrent het ontwerp van de droogmaking der Zuiderzee met de - daaraan verbondene kanalisatiën is slechts + daaraan verbondene kanalisatiën is slechts kort, het onderwerp is te veel omvattend, om in weinige bladen ontwikkeld te worden; vele punten zijn min toegelicht, om @@ -1076,7 +1064,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> aan, dat hare vroegere uitwatering verder, waar het thans zee is, geloopen heeft? Moet het Huis te Britten niet door landerijen - omgeven zijn geweest? En wáár zijn die + omgeven zijn geweest? En wáár zijn die gronden gebleven? Zijn er niet nog onder ons ouden van dagen, die zich een huis herinneren, dat op dezelfde plaats gestaan @@ -1103,7 +1091,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>De Zuiderzee was vroeger diep; de toegang tot de havens van onze aan die - zee gelegene steden, waaraan Neêrlands + zee gelegene steden, waaraan Neêrlands roem verbonden was, was vrij. Thans zijn die havens verslibt en met de trapsgewijze verslibbing verdween de scheepvaart—en @@ -1116,7 +1104,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> kleilaag af, en verplaatsen die klei in ons midden, om ons de gelegenheid te verschaffen, een nieuw gebied daar te stellen, - welke de schoonste parel aan Neêrlands + welke de schoonste parel aan Neêrlands kroon kan worden. De Hollander heeft <span class="pagenum" title="18"> </span><a id="p_18"></a>zich vroeger tegen de gangen der natuur verzet, en is de schepper van de Nederlanden. @@ -1142,7 +1130,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> werd niet gehoord, en nog, ofschoon de voorzeggingen bewaarheid zijn, veronachtzaamt men zijne stem. Het eigenbelang - van ééne stad (Kampen) doet den IJssel + van ééne stad (Kampen) doet den IJssel een groot gedeelte van Gelderland en Overijssel overstroomen, en tapt het water van den Rijn, zijnen natuurlijken loop, af. @@ -1225,11 +1213,11 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> waardoor moerassen tot vruchtbare velden gedijen kunnen.</p> <p>Nederland, het land van den wereldhandel - der vroegere eeuwen, dat zeeën en + der vroegere eeuwen, dat zeeën en volken beheerschte, is bij verzwakking zijner magt, de verslibbing zijner havens, het verspoelen zijner gronden, het verlies - van zoo vele Koloniën, en bij de ontwikkeling + van zoo vele Koloniën, en bij de ontwikkeling van andere volken, het land niet meer, wat het was, wat het zijn konde en moest; echter is het in staat, om, door de @@ -1347,7 +1335,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> komen te leggen, moesten er ringvaarten, van af den later in het IJ te leggen dijk, tusschen het Dijkgraaf-huis van Diemen en - Durgerdam, van weêrszijden om de zee + Durgerdam, van weêrszijden om de zee gegraven worden. Men zoude dan een begin maken met het graven van een kanaal of vaart, van af dien dijk bij Diemen op @@ -1414,7 +1402,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> te liggen, om bij hoogen stand van het water, als uiterwaarden, tot waterberging te dienen. Afgescheiden van de sluis, beneden het veer - van Westervoort, moest aan weêrszijden + van Westervoort, moest aan weêrszijden van de sluis een overlaat gelegd worden, om bij hoogen waterstand als regelaar te dienen, waardoor de dikwerf gevaarlijke @@ -1501,11 +1489,11 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> der droogmaking van de Zuiderzee, zoo mogen wij het ons niet ontveinzen, dat wij door den Belgischen opstand en - het verlies van zoovele provinciën, met + het verlies van zoovele provinciën, met hare inwoners, op een lager standpunt in de rij der volken zijn gedaald, dat wij door - den afval van <i>België</i>, in aantal van bevolking - en in onze financiën grootelijks zijn + den afval van <i>België</i>, in aantal van bevolking + en in onze financiën grootelijks zijn benadeeld geworden, dat ons daardoor hooge schuldenlasten zijn opgelegd, die, men moge zeggen, dat ze dragelijk zijn in voorspoed, @@ -1531,7 +1519,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> van het land gedurig benarder maakt; wij blijven er zorgeloos op staren, zien het steeds aangroeijende gevaar over het hoofd - en denken slechts dààr aan herstellen, waar + en denken slechts dà à r aan herstellen, waar zigtbare schade aangerigt of waar het herstellen onvermijdelijk is; maar wij bezigen, helaas! geene middelen, om de herhaalde, @@ -1552,11 +1540,11 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Noodzakelijk wordt de indijking der Zuiderzee gevorderd om de jaarlijks plaats <span class="pagenum" title="23"> </span><a id="p_23"></a>hebbende dijkbreuken en de daardoor veroorzaakt - wordende inundatiën te keeren. - De provinciën toch worden in hunne financiën + wordende inundatiën te keeren. + De provinciën toch worden in hunne financiën te onmagtig, de kosten van herstel alleen te dragen en de te korten in 's lands - kas jagen te veel schrik aan, om rijks-subsidiën + kas jagen te veel schrik aan, om rijks-subsidiën te gedoogen, terwijl men al tevreden moet schijnen, de dijken in dien toestand te kunnen houden, waarin zij zijn, @@ -1642,7 +1630,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> plaatselijke belangen ter zijde stellende, den knoop door te hakken? Alles hier te lande verlamt daardoor. Vestigt men het - oog op België, hetwelk sedert deszelfs opstand + oog op België, hetwelk sedert deszelfs opstand dit stelsel heeft laten varen, welke verbeteringen zijn daar niet in vergelijking <span class="pagenum" title="24"> </span><a id="p_24"></a>met hier, sedert dien tijd daargesteld? @@ -1698,7 +1686,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> het krachtig werkend zeekanaal van Amsterdam naar de Noordzee zal kunnen geschieden, en van zegenrijken invloed op - vele provinciën zijn.</p> + vele provinciën zijn.</p> <p>Zoolang men in eenen toestand verkeert, die drukkend is, en waarvoor geene uitkomst @@ -1731,7 +1719,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> kunnen hersteld worden, en nu gebiedt de noodzakelijkheid, dit redmiddel niet van de hand te wijzen. Al onze noordelijke - provinciën hebben gebrek aan waterlozing, + provinciën hebben gebrek aan waterlozing, de dijken vorderen voorziening, en—het middel tot herstel, de indijking van de Zuiderzee, is daar, de pligt gebiedt @@ -1802,7 +1790,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> wij ons ook van vrijen handel mogen voorstellen, men geloove nimmer aan die hooge verdiensten en schatten, welke wij verkregen, - tijdens andere natiën niet zoo + tijdens andere natiën niet zoo waren ingelicht, zoo als zij thans zijn. Evenwel zullen wij meer handel krijgen door een vrijgeviger stelsel, maar nog meer @@ -1854,7 +1842,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> door dezen moet de schatkist gestijfd worden, om een staatsbankroet te voorkomen. Het middel is daar;—de noodzakelijkheid - gebiedt ook dáárom de droogmaking van + gebiedt ook dáárom de droogmaking van de Zuiderzee.</p> <p>De armoede demoraliseert den arbeider @@ -1863,7 +1851,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> hem, welke middelen van bestaan hij heeft voor vrouw en toekomstig kroost? Even schaamteloos matigt hij zich het regt op - de armenkas aan, gelijk zoo velen vóór + de armenkas aan, gelijk zoo velen vóór hem deden. Men mag thans niet meer onderzoeken, hoedanig de behoeftige tot den staat van behoefte is vervallen; genoeg @@ -1892,7 +1880,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> naar bedrijvigheid om zich heen zoekenden werkeloozen burger brood en bestaan verschaffen. Ons beste bloed wordt ons afgetapt; - wij bezitten geene koloniën, (en men + wij bezitten geene koloniën, (en men schijnt er ook niet naar uit te zien, dezelve te verkrijgen) werwaarts de landverhuizer zijne schreden kan wenden, om door wederkeerige @@ -2001,7 +1989,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Het grootste gedeelte van onze huishoudelijke fabrijken kwijnt, en daardoor is het dan ook, dat zoovele handwerkslieden ledig - loopen, zoodat, vóór dat de winter begint, + loopen, zoodat, vóór dat de winter begint, reeds dikwerf duizenden buiten bestaan zijn. Wie kan het leven en het vertier schetsen, die uit de voorgestelde droogmaking @@ -2025,7 +2013,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> binnen-scheepvaart,—dien scheepstimmerman met alle andere, daarbij behoorende, ambachtslieden, gebiedt ons de drang der - noodzakelijkheid, hier te houden, en dààrvoor + noodzakelijkheid, hier te houden, en dà à rvoor <span class="pagenum" title="28"> </span><a id="p_28"></a>zijn geene middelen te vinden, dan de indijking en droogmaking van de Zuiderzee!</p> @@ -2063,7 +2051,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> worden. Amsterdam zou te verkiezen zijn boven Antwerpen, door deszelfs nadere ligging aan de Noordzee; maar het - is Amsterdam alléén niet, waarop wij ons + is Amsterdam alléén niet, waarop wij ons oog gevestigd hebben. Zullen ook niet Groningen, Harlingen, Zwol en Kampen juichen, schepen van meerderen diepgang @@ -2083,7 +2071,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> kanalisere; men snijde van beneden Nijmegen uit de Waal in de Maas omstreeks Grave, en gerust mogen wij dan de concurrentie - van België met ons aanzien. Wij + van België met ons aanzien. Wij zullen den zeer belangrijken handel op de Oostzee, voor Amsterdam, Kampen, Zwol, Vriesland en Groningen, voor ons behouden, @@ -2118,7 +2106,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zullen kunnen volhouden.</p> <p>Hoe komen wij uit onzen schuldenlast, - die steeds ondragelijker wordt? Ook dáárvoor + die steeds ondragelijker wordt? Ook dáárvoor moet men middelen zoeken, die meer productief zijn. Wordt dit woord nu in eenen ongelukkigen zin opgevat, en noemt @@ -2133,12 +2121,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zullen millioenen in 's Rijks schatkist vloeijen, waarop men met meer zekerheid zal kunnen rekenen, dan op de batige - saldo's uit de Oost-Indiën, die eigenlijk tot + saldo's uit de Oost-Indiën, die eigenlijk tot verbetering aan onze O. I. bezittingen moesten besteed worden. De drang der geldmiddelen, om aan het moederland een hoog batig slot te kunnen uitkeeren, stelt - onze bezittingen in Oost-<ins class="corr" id="corr24" title="Bron: Indie">Indië</ins> in gevaar. + onze bezittingen in Oost-<ins class="corr" id="corr24" title="Bron: Indie">Indië</ins> in gevaar. Waren wij op Borneo behoorlijk vertegenwoordigd geweest, (dat welligt, om kosten te besparen, verzuimd wordt) dan hadden de @@ -2164,12 +2152,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> den eergierige, welke hem den weg baanden, om zelfs tot den graad van Generaal te kunnen opklimmen;—thans - kunnen alléén de poorten van Breda, aanspraak + kunnen alléén de poorten van Breda, aanspraak op de epauletten geven.</p> <p>Pruissen kleefde vroeger ook dit systema aan, slechts de Adel gaf regt op de <span xml:lang="fr">porte - d'épée</span>; men weet, wat daarvan de gevolgen + d'épée</span>; men weet, wat daarvan de gevolgen waren. In de bevrijdingsoorlog van 1813 en 1814 geboden eene duur gekochte ondervinding en de drang der omstandigheden, @@ -2196,13 +2184,13 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Amsterdam of aan boord is opgevoed, en <span class="pagenum" title="30"> </span><a id="p_30"></a>Vorst en Vaderland, door zeemanschap, kunde, moed en beleid, met eere dient. - Het is nu echter Medemblik alléén, dat + Het is nu echter Medemblik alléén, dat onze marine tot steun en eer zal verstrekken.</p> <p>Geen burger, door aangeboren genie en studie zich tot ingenieur bekwamende, en bereid den Staat, hetzij hier te lande of in - deszelfs koloniën, te dienen, kan nu meer + deszelfs koloniën, te dienen, kan nu meer hoop voeden op eene aanstelling<ins class="corr" id="corr25" title="Bron: ,">.</ins> Door middel van stelselmatige begrippen gevormd, en na eenigen tijd te Delft doorgebragt te @@ -2242,7 +2230,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> slechts ontwikkeld en dienstbaar gemaakt te worden tot de bedrijven. Waarom zouden wij niet gelijken tred kunnen houden met - andere natiën, die ons, wel is waar, nu in + andere natiën, die ons, wel is waar, nu in vele zaken zijn vooruitgestreefd? Zeker zijn daaraan veel standvastigheid, beradenheid, opofferingen, moeiten en zorgen verbonden, @@ -2291,14 +2279,14 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> jonkheeren en baronnen bediend, die in nabijgelegen steden meer aan huishuur verwonen, dan de perceptie-loonen en het - tractement bedragen; accumulatiën van - posten en exeptiën op wetten bij de vleet, + tractement bedragen; accumulatiën van + posten en exeptiën op wetten bij de vleet, zoo dat ook hier alle vooruitzigten voor den burger verdwijnen. Het ware ook veel beter voor den burger, een onafhankelijk lid in den staat te zijn, dan ambtenaar te - worden, die, door instructiën geboeid, eigen - verstand, oordeel, en meêwarigheid geen + worden, die, door instructiën geboeid, eigen + verstand, oordeel, en meêwarigheid geen gehoor mag geven. Trouwens, hij, die weet, wat zoogenaamde administratie is, dankt den hemel, dat hij op eene of andere wijze @@ -2315,9 +2303,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zal u die middelen verschaffen. Weldenkenden en barmhartigen, die honderde en duizende guldens en somwijlen meer, elk - naar zijn vermogen, jaarlijks, niet alléén + naar zijn vermogen, jaarlijks, niet alléén aan de armbezorgers van verschillende - kerkgenootschappen, maar ook aan individuën + kerkgenootschappen, maar ook aan individuën en genootschappen tot leeniging van anders vlijtige, maar door gebrek aan werk behoeftige, landgenooten besteedt; gij, die @@ -2396,7 +2384,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> werken ontwikkeld was, die door stoute ondernemingsgeest waren bezield, bij wie evenveel eerzucht heerschte als zucht, om - zich door groote handelsoperatiën vele en + zich door groote handelsoperatiën vele en groote rijkdommen te verschaffen. Het getuigt van den milden geest des handelaars, die, in grootsche ondernemingen geslaagd, @@ -2419,7 +2407,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Wij willen verschillende groote, breede en diepe kanalen, genoegzaam nieuwe rivieren daarstellen,—het Voornsche en - het Noord-Hollandsche kanaal zijn dáár, + het Noord-Hollandsche kanaal zijn dáár, om de mogelijkheid te bewijzen.</p> <p>Wij willen in zee aandijken,—dit hebben @@ -2443,7 +2431,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> weinig bedijking voor te stellen, en winnen binnen deze bedijking 600,000 bunders land aan; eene aanzienlijke hoeveelheid - gronds meer, dan ééne onzer provinciën + gronds meer, dan ééne onzer provinciën aan bebouwden grond bevat. Slechts door eene kleine vier uren van Enkhuizen op Stavoren aan te dijken, wordt ons reeds @@ -2597,7 +2585,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> geheerscht hebbende ziekten onder het vee zigtbaar hebben afgenomen. Men betwijfelde de mogelijkheid, om sluizen te kunnen - leggen, die aan de zee weêrstand bieden, + leggen, die aan de zee weêrstand bieden, en evenwel beantwoorden die sluizen ten volle aan de verwachting. Men achtte het onmogelijk, om door veen, moerassen en @@ -2715,12 +2703,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> minder moeijelijk, en meer duurzaam zijn; en dat wel op plaatsen, waar men vervaarlijke stroomen en bij ons onbekende vloeden, - somwijlen van 20 à 40 voet in een getij, + somwijlen van 20 à 40 voet in een getij, heeft. Duchten wij N. W. stormen, de zeetijdingen berigten ons, dat ook menig schip op Albions kusten vergaat, waar de zee gramstorig hare offers eischt, en waar nogtans - de daargestelde werken tegen de zeeën + de daargestelde werken tegen de zeeën bestand blijven. De werkzaamheden, om dijken te leggen, het groote, hoewel korte, kanaal tot in de Noordzee daar te stellen, @@ -2757,7 +2745,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> eene oppervlakte van 260,200 bunders, in omstreeks denzelfden, zoo niet in minder, tijd dan het Haarlemmer-meer, dat maar - één twaalfde gedeelte van de oppervlakte + één twaalfde gedeelte van de oppervlakte der voorloopig in te dijken Zuiderzee beslaat, zal uit te malen zijn.</p> @@ -2942,7 +2930,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> den verlengden afloop van het water door den nieuw ingedijkten grond.</p> - <p>Door dit partiëel indijken blijven de minst + <p>Door dit partiëel indijken blijven de minst voordeel aanbiedende stukken liggen, en het onvermijdelijk gevolg daarvan zoude zijn, dat er na verloop van tijd een @@ -3089,7 +3077,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Welke schatten zijn er niet van ons naar Amerika gegaan, waar woest liggende gronden, zoo als wij er bij duizende bundertallen - in alle Provinciën verwaarloosd + in alle Provinciën verwaarloosd hebben liggen, mede zijn ontgonnen,—en ten slotte wenden de Staten bankbreuk voor, terwijl de ingezetenen aldaar in @@ -3103,7 +3091,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> daar te stellen, terwijl wij zulke kanalen bleven ontberen.</p> - <p>Daarheen vloeit ons geld in bank-actiën, + <p>Daarheen vloeit ons geld in bank-actiën, waarvan men de instelling hier te lande <span class="pagenum" title="40"> </span><a id="p_40"></a>afkeurt; en nog zijn wij door schade niet wijzer, terwijl het ons aan geld blijft ontbreken, @@ -3120,7 +3108,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Er is geen geld, zegt een prolongant, terwijl hij eenige honderde in prolongatie - genomen <i>Portugesche</i> obligatiën natelt; + genomen <i>Portugesche</i> obligatiën natelt; waarborgen op de goede trouw van het <i>Portugesche</i> gouvernement, waarvan wij onlangs nog een schoon blijk hebben gezien, @@ -3185,8 +3173,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> het beleggen van gelden in vreemde fondsen niet geweerd, hij heeft slechts de groote voordeelen op die leeningen aan - onze bankiers ontnomen, zoo als de provisiën - op de negotiatiën en op de jaarlijksche + onze bankiers ontnomen, zoo als de provisiën + op de negotiatiën en op de jaarlijksche rentebetalingen en den lande het voordeel van een matig zegelregt op elke obligatie,—dit alles ging door eene enkele @@ -3212,7 +3200,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>De <i>Rus</i> c. s. ontving van ons oude wigtige guldens voor zijne aangegane leeningen; maar zendt ons nu, door die - ministeriële maatregel, daarvoor minder + ministeriële maatregel, daarvoor minder zilver, om guldens van mindere waarde te maken, om daarmede kapitaal af te lossen en rente te betalen.</p> @@ -3250,7 +3238,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> spoorwegen aan. Bij ons laat men voordeelige ondernemingen, zoo als gasverlichting enz. door vreemde exploiteren en dan - de actiën voor schralen interest beleenen. + de actiën voor schralen interest beleenen. Waarom heeft het wantrouwen in onze eigene ondernemingen de plaats van het vertrouwen ingenomen? Waar is die ondernemingsgeest, @@ -3265,7 +3253,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <span class="smcap">CORNELIS HOUTMAN</span>, Hollandsch koopman, in Lissabon om schulden gegijzeld werd. Hij schreef toen naar Amsterdam aan kooplieden: - „Ik heb de sleutel naar de Oost-Indiën; + „Ik heb de sleutel naar de Oost-Indiën; zendt geld, om mij huiswaarts te doen keeren.” Heden ten dage zoude men op de ontvangst van zoodanig schrijven @@ -3274,7 +3262,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> plannenmaker daarenboven? Zoo dacht men vroeger niet.—Zijn wensch werd vervuld, en korten tijd daarna stevende <span class="smcap">HOUTMAN</span> - naar de Oost-Indiën, en baande den weg + naar de Oost-Indiën, en baande den weg voor stoute en voorspoedige ondernemingen, welke ons gedurende eenige eeuwen verrijkten; er verliepen geene maanden, geene @@ -3390,11 +3378,11 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> boer, zelf ploegende en zwoegende, zijn bestaan heeft, levende als boer, met de kennis van eenen boer toegerust—en - dáárop zal een heer, met de mindere verdiensten + dáárop zal een heer, met de mindere verdiensten van eenen boer, die zelf zonder huurlingen werkt, als heer leven! Men studeert, men leert en bevlijtigt zich, het - voorbeeld van andere natiën te volgen, en + voorbeeld van andere natiën te volgen, en <span class="pagenum" title="43"> </span><a id="p_43"></a>men vindt een' wederstrevenden landbouwer, die niets goedkeurt, hetwelk zijne voorouders niet deden, en zoo komt men @@ -3477,7 +3465,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> en veiligen weg, zal men zich dan nog verwonderen over de woorden, welke een onzer geachtste gezagvoerders van eenen - Oost-Indiënvaarder, in verrukking, bij het + Oost-Indiënvaarder, in verrukking, bij het vernemen van dit ontwerp, uitriep: „Ik wenschte, dat ik het reeds zag!” Door betere gemeenschap met de zee, zou Amsterdam @@ -3499,12 +3487,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> der marine weder ter dienste zouden zijn, en van waar, in tijd van oorlog, langs ringvaarten, naar vijf verschillende havens, - tegen thans één, oorlogschepen en booten + tegen thans één, oorlogschepen en booten verzonden zouden kunnen worden.</p> <p>Welke hoogere waarde verkregen hare huizen en pakhuizen niet? En was eene - belegging in actiën, op de droogmaking + belegging in actiën, op de droogmaking van de Zuiderzee, alsdan niet voor elk, die iets te beleggen heeft, de voordeeligste geldbelegging? Is het niet eene geoorloofde, @@ -3546,11 +3534,11 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Het heeft der stad Amsterdam nimmer aan crediet ontbroken, en het zal haar, - om negotiatiën te doen, daaraan nooit + om negotiatiën te doen, daaraan nooit ontbreken, zoo lang zij hare verbindtenissen naleeft.</p> - <p>Het is ook niet Amsterdam alléén, dat + <p>Het is ook niet Amsterdam alléén, dat zoo aanzienlijk zal bevoordeeld worden. Vestigen wij ons oog, voor eene poos, op de omstreken der stad; hoevele steden, @@ -3575,7 +3563,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Even zoo als Amsterdam, zullen ook alle zaanlandsche dorpen verkorte gemeenschap met de zee verkrijgen, en ook van - dáár zullen directe aan- en afvoeren van + dáár zullen directe aan- en afvoeren van en naar alle landen geschieden kunnen. Eveneens als nu, van uit het Nieuwe Diep, van Rotterdam en van Harlingen, het vee, @@ -3632,7 +3620,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> ontslagen te zijn, dien men nu naauwelijks meer opmerkt.</p> - <p>Doch niet alléén, dat het eigenaardig + <p>Doch niet alléén, dat het eigenaardig zoogenaamde Waterland een droog land zal worden, maar daardoor zal het ook tot alle kultuur geschikt worden, en alzoo @@ -3646,9 +3634,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> nu drassig en moerassig liggende en kwalijk eenig gras opleverende, zullen door de droogmaking dubbele waarde verkrijgen. - Draagt daarom ook, én voor uw zelfbehoud, - én voor de vermeerdering uwer middelen, - én voor de toekomstige welvaart uwer + Draagt daarom ook, én voor uw zelfbehoud, + én voor de vermeerdering uwer middelen, + én voor de toekomstige welvaart uwer kinderen van het uwe bij, opdat de droogmaking der Zuiderzee ten uitvoer gelegd kunne worden.</p> @@ -3673,7 +3661,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> bijdragen; hoe de Nederlanders, de vrijheid bevochten zijnde, meer vredelievende, doch niet minder gevaarlijke togten ondernamen, - hoe zij Nova Zembla naderden en de Oost-Indiën + hoe zij Nova Zembla naderden en de Oost-Indiën bezochten, hoe zij uit het Noorden den walvisch, uit het Oosten de geurige specerijen mede huiswaarts bragten!</p> @@ -3751,7 +3739,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> en geheel voor de kultuur gereede IJ, heeft minstens eene waarde van zestien millioenen guldens, welke te realiseren waren. - Het sloten, slechten, kavelen à ƒ 84,— + Het sloten, slechten, kavelen à ƒ 84,— over den 260,000 Bunders berekend, beloopt wel twintig millioenen guldens. Het toebereiden van het land kon trapsgewijze geschieden, @@ -3759,7 +3747,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> verkocht werd, in welk laatste geval het sloten, slechten en kavelen aan den kooper konde overgelaten worden, zoodat met - omstreeks 50 à 60 millioenen guldens een + omstreeks 50 à 60 millioenen guldens een werk te voltooijen ware, dat jaarlijks millioenen guldens kan opleveren.—Vier en vijftig millioenen guldens kostte de enkele @@ -3775,7 +3763,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> van het luchtreizen, dat, naar men zegt, door eenen Hollander schijnt mogelijk gemaakt te zullen worden, de waarde der - actiën tot nul zal kunnen doen dalen—het + actiën tot nul zal kunnen doen dalen—het <span class="pagenum" title="47"> </span><a id="p_47"></a>land, hetwelk ƒ 350,— het bunder, geheel ter bebouwing gereed, zal kunnen kosten, kan door geen onvoorzien evenement @@ -3787,7 +3775,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> gekozen wordt, wier persoonlijk karakter en moraliteit vertrouwen inboezemt.</p> - <p>Het is in Amsterdam niet alléén, het is + <p>Het is in Amsterdam niet alléén, het is overal in ons vaderland, dat er zoovele inrigtingen, aan de weldadigheid gewijd, in stilte bestaan, waar niet mede gepraald @@ -3816,7 +3804,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> voor de Zeevaart is, waar hij even trouw den toestand van de zieken onderzoekt, als in den vroegen morgen, in de open - lucht, de exercitiën der kweekelingen bijwoont; + lucht, de exercitiën der kweekelingen bijwoont; hij, die bewijzen gegeven heeft, de stads belangen voor te staan, en met moed ontzag in te boezemen tot waarneming @@ -3829,7 +3817,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> heen,—zoo vindt gij er nog velen bij ons. Wij kennen er ook, die gaarne zouden willen medewerken, maar die te naauwgezet - zijn, en wien de vrees weêrhoudt, + zijn, en wien de vrees weêrhoudt, omdat hun goeden naam anderen zou aansporen tot geldelijke bijdragen, en zij zich daardoor bij eventueel nadeel, een onverdiend @@ -3889,7 +3877,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Deze directie beschouwe, totdat er voordeelige resultaten aanwezig zijn, hare taak als eenen eerepost; zij bedenke, hoeveel - tijd, kosten en moeite zoo vele commissiën + tijd, kosten en moeite zoo vele commissiën thans vorderen, om de bestaande armoede te lenigen, om gebrek voor te komen, om tijdelijk te voorzien, waar de @@ -3918,16 +3906,16 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Engeland en Frankrijk strekken ons ten voorbeeld, dat zij het raadzaam oordeelen, - groote ondernemingen door particuliere associatiën + groote ondernemingen door particuliere associatiën te laten ten uitvoer brengen, omdat deze, in hun eigen belang werkende, dezelve zuiniger en met meerdere spoed daarstellen, het ook hier te lande plaats vindt.</p> <p>Bij eene regering moet naar administratieve - instructiën gehandeld worden; daar + instructiën gehandeld worden; daar worden zekere plannen beraamd, die plannen - worden door haar alléén gevormd, + worden door haar alléén gevormd, overwogen en goedgekeurd, zonder daarover adviezen van andere deskundigen in te winnen, waardoor zwarigheden opgelost, @@ -3944,10 +3932,10 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> van het bestuur antwoorden niet, en wanneer zulks al eens geschiedt, dan nog maar zeer onvolledig en oppervlakkig. De toegevoegde - commissiën, waarvan veelal de + commissiën, waarvan veelal de leden notabelen zijn, welke het somwijlen aan de noodige kunde ontbreekt, om de - dáár eenzijdig voorgelegde plannen en bestekken + dáár eenzijdig voorgelegde plannen en bestekken te beoordeelen, roepen geenen raad van onzijdige deskundigen in, welke in staat zouden zijn, hen voor te lichten @@ -3963,7 +3951,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> maar derzelver ontwerpen worden niet administratief onderzocht. Dat agenda's schriftelijk om rapporten en advies vragen, - valt daar weg; het gekozene commité hoort, + valt daar weg; het gekozene commité hoort, ziet, oordeelt, en beslist spoedig en tijdig.</p> <p><span class="pagenum" title="49"> </span><a id="p_49"></a></p> @@ -3981,7 +3969,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> moeten worden,—doch ziedaar eene reden, waarom het werk langer onderhanden blijft, en er alzoo meerder kans is, om langer - geëmploijeerd te blijven. Weet men iets + geëmploijeerd te blijven. Weet men iets beters, men zwijgt; en wel vooral, wanneer de superieur een opgeblazen persoon is. De superieur moge geschikt zijn, maar trage @@ -4000,7 +3988,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> ondergeschikte een last, waarvan zij niet kunnen ontslagen worden, en waardoor dan dikwerf niet zoo gehandeld wordt, als wel - behoort, terwijl hij zelf aan beperkte instructiën + behoort, terwijl hij zelf aan beperkte instructiën gebonden is, en zijne, na bevind van zaken betere inzigten, moet laten rusten. Is hij daarentegen bij eene particuliere onderneming, @@ -4033,7 +4021,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> vrijelijk naar de directie; maar geen aannemer bij het Rijk, die zich over den bij het werk aangestelden Ingenieur beklagen - zal, want hij weet, voor ééns en voor altijd, + zal, want hij weet, voor ééns en voor altijd, dat het nutteloos en ondoenlijk is<ins class="corr" id="corr32" title="Bron: ,">.</ins><a id="FNa_5" href="#FN_5" class="fnanchor"><sup>(5)</sup></a></p> <p>Bij particuliere ondernemingen, weet de @@ -4042,8 +4030,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zijn aannemers daar niet te leur gesteld? In 1815 en 1816 ontvingen zij voor hunne <ins class="corr" id="corr33" title="Bron: f">ƒ</ins> 100 in plaats van geld, syndicaat ter - waarde van 80 à 85%, in 1830 schatkistbiljetten - van 70 à 80%. Dit gebruik maken + waarde van 80 à 85%, in 1830 schatkistbiljetten + van 70 à 80%. Dit gebruik maken <span class="pagenum" title="50"> </span><a id="p_50"></a>van zoodanige hulpmiddelen, hetwelk menigen onschuldige in verlegenheid bragt, heeft het Rijk veel meer gekost, dan het @@ -4060,12 +4048,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Deze schriftelijke voorstellen hebben eenen geruimen tijd noodig, om in en uit de handen der maar op zekere tijden bijeenkomende - commissiën te komen; en dan + commissiën te komen; en dan moeten dezelve nog door vele handen in - de ministeriën circuleren, alvorens de minister + de ministeriën circuleren, alvorens de minister fiat teekent. Bij eene particuliere directie heeft ieder belang en winst bij - spoed; daarentegen bij rijks-commissiën + spoed; daarentegen bij rijks-commissiën wordt aan de leden geen nadeel berokkend door vertraging; het honorarium gaat door.</p> @@ -4142,7 +4130,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Door de nijpende armoede te beteugelen, daar er omstreeks tachtig millioenen guldens, - <span class="pagenum" title="51"> </span><a id="p_51"></a>alléén of meerendeels, aan graaf- en dijkwerken, + <span class="pagenum" title="51"> </span><a id="p_51"></a>alléén of meerendeels, aan graaf- en dijkwerken, met inbegrip van sloten, slechten en bekavelen, zal moeten worden besteed, behalve hetgeen aan bouwmaterialen, fabrijk- @@ -4167,8 +4155,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> en werk omgezien worden. Voor den landbouw is de handwerker zoo niet in eens bekwaam; er moeten dus openbare werken - ondernomen worden, waardoor èn landbouw - èn vertier bij de ambachten en bedrijven + ondernomen worden, waardoor èn landbouw + èn vertier bij de ambachten en bedrijven ontstaat; en daartoe strekt ons ontwerp.</p> <p>De nationale rijkdom zal aanzienlijk @@ -4185,10 +4173,10 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> dat de gering te heffen polderlasten, en het niet wisselvallige van het drooghouden, eene betrekkelijk meerdere waarde aan - dezen grond zullen verzekeren, en éénmaal + dezen grond zullen verzekeren, en éénmaal die 600,000 bunders, bebouwd wordende, op eene ruwe gemiddelde huurwaarde aangeslagen - van ƒ 60 à ƒ 70 per bunder, zal + van ƒ 60 à ƒ 70 per bunder, zal dit jaarlijks eene circulatie van plus minus veertig millioenen guldens te weeg brengen, behalve hetgeen de gebruiker voor zich @@ -4218,7 +4206,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>De physieke toestand van het Rijk zoude verbeteren, en door verbeterde afwateringen aanzienlijk bevoordeeld worden, waardoor - het Rijk en verscheidene provinciën van + het Rijk en verscheidene provinciën van geldelijke en andere moeijelijkheden zouden worden ontheven.</p> @@ -4262,7 +4250,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Het is ook een gewigtige omstandigheid, dat de Rijks maritieme werf te Amsterdam weder als vroeger zal kunnen worden - gebruikt;—dat van dáár volledig uitgeruste + gebruikt;—dat van dáár volledig uitgeruste schepen van het zwaarste kaliber, binnen weinige uren in de Noordzee zullen kunnen komen; maar dat ook de maritieme haven @@ -4281,7 +4269,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> den meesten spoed van Amsterdam en elders, stoombooten naar alle zeehavens kunnen worden afgezonden, om den vijand, - die alsdan zes in stede van één punt zoude + die alsdan zes in stede van één punt zoude te observeren hebben, te bestoken.</p> <p>Uit een handels-politiek oogpunt beschouwd, @@ -4358,7 +4346,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> de drukte en bedrijvigheid grooter worden dan immer. Door <span class="smcap">PEELS</span> stelsel, door den toenemenden handel en de behoefte in de - Rijn-provinciën, de uitbreiding daarvan in + Rijn-provinciën, de uitbreiding daarvan in Zwitserland en in het oostelijk gedeelte van Frankrijk, zal men bij ons thans reeds meer vrijgevig handelsstelsel, en daardoor @@ -4385,7 +4373,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> kunnen geopend worden, op vele der Engelsche havens en op die van Frankrijk, en zij zullen kunnen worden - uitgebreid op de West-Indiën en op Amerika. + uitgebreid op de West-Indiën en op Amerika. Is de handel van vee, groenten en vruchten van Rotterdam, Harlingen en het Nieuwe Diep zoo belangrijk geworden, hoeveel @@ -4410,14 +4398,14 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Engeland zegt, nu nog in hare kindschheid is, meerdere ontwikkeling verkrijgt, in uitvoer van levensmiddelen, zoo naar Engeland - als naar Oost- en West-Indië, met Noord-Amerika + als naar Oost- en West-Indië, met Noord-Amerika kunnen concurreren.</p> <p>Zijn de kanalen in Over-IJssel en Drenthe gereed, zoo vinden wij eene spoedige en goedkoope gemeenschap met Hannover en Westphalen, en dan zijn de afstanden, uit - onze eigene provinciën, door de beter daargestelde + onze eigene provinciën, door de beter daargestelde gemeenschappen verkort, zoodat dan ook alle andere mindere voortbrengselen van den lande meerdere waarde @@ -4434,7 +4422,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> buitenland, dankt daaraan gedeeltelijk haar bestaan.</p> - <p>Provinciën en steden, die nader bij + <p>Provinciën en steden, die nader bij <span class="pagenum" title="54"> </span><a id="p_54"></a>Amsterdam liggen en Amsterdam zouden kiezen, zijn door hare gebrekkige ligging aan de zee, buiten aanraking met haar.</p> @@ -4509,13 +4497,13 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> hebben, om zoodanige haven bij Scheveningen aan te leggen.</p> - <p>In vier maanden geene toevoer van provisiën + <p>In vier maanden geene toevoer van provisiën uit Nederland naar deszelfs eigene - koloniën; ook daarin moest door andere - natiën worden voorzien, en daarenboven + koloniën; ook daarin moest door andere + natiën worden voorzien, en daarenboven trokken deze de voor ons bestemde retouren en waarden, en wij zelven hadden geen - debouché. Vier maanden lang moesten de + debouché. Vier maanden lang moesten de reederijen (zoo al niet de schepen, omdat zij het Nieuwe Diep niet binnen konden komen, in Engelands havens bleven liggen!) @@ -4557,7 +4545,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> eensdeels werden gestaakt door hooge in- en doorvoerregten, anderdeels door gebrek aan eigene medewerking? Vroeger wist de - duitsche fabrikant geen ander debouché, + duitsche fabrikant geen ander debouché, dan door verkoop aan ons; wij kochten hem zijne artikelen af, en verscheepten die, voor eigene rekening naar elders, en @@ -4575,21 +4563,21 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> en genoot daarvan de winsten.</p> <p>Door dit alles werd de Duitscher ingelicht, - en van dáár dat die thans betere + en van dáár dat die thans betere handelsbetrekkingen heeft dan wij, omdat de eigen broeder, zoon of landgenoot, in - <span class="pagenum" title="56"> </span><a id="p_56"></a>Noord-Amerika, Brazilië enz. gevestigd, hem + <span class="pagenum" title="56"> </span><a id="p_56"></a>Noord-Amerika, Brazilië enz. gevestigd, hem van daar met den stand van zaken bekend <ins class="corr2" id="corr36" title="Bron: bekend"></ins> maakt, tot zelfs uit onze eigene - koloniën, daar Duitsche natuurkundigen + koloniën, daar Duitsche natuurkundigen volledige berigten over Java naar hun land zenden, die wij verminkt na jaar en dag in de mengelwerken onzer tijdschriften en dagbladen terug vinden. Wij staan den vrijen handel voor: met een zeer matig gelijk werkend tarief, zou de Staat, wat - zij aan de eene zijde aan revenuën op in- + zij aan de eene zijde aan revenuën op in- en <ins class="corr" id="corr37" title="Bron: doorvoorregten">doorvoerregten</ins> derfde; anderzijds door meerdere welvaart der ingezetenen terug bekomen.</p> @@ -4597,7 +4585,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Door welvaart van den handel vermeerderen 's Rijks magt, aanzien en middelen, dit leert ons onze eigene geschiedenis. Het - waren de Handeldrijvende <ins class="corr" id="corr38" title="Bron: provinciên">provinciën</ins> Holland + waren de Handeldrijvende <ins class="corr" id="corr38" title="Bron: provinciên">provinciën</ins> Holland en Zeeland, die vroeger het land en tijden van gevaar, met volk, met schepen en geld te gemoet snelden.</p> @@ -4614,8 +4602,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> linnens, en zoovele niet op onzen grond te huis behoorende fabrijkaten uit het land verbande, waardoor de retouren uit dien - handel met Noord-Amerika, <ins class="corr" id="corr39" title="Bron: Braziliê">Brazilië</ins> en - West-Indië gekeerd, en daarmede den uitvoerhandel + handel met Noord-Amerika, <ins class="corr" id="corr39" title="Bron: Braziliê">Brazilië</ins> en + West-Indië gekeerd, en daarmede den uitvoerhandel van onze eigene voortbrengselen, van den eigen grond, boter, kaas enz. stremmende, de ondernemingen op den @@ -4719,9 +4707,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> sommige met gebrek aan kunde en doorzigt ondernomen, die zelf bij vrijdom van grond-lasten geene rekening geven; wel spreken - de afgevaardigden uit de provinciën waar + de afgevaardigden uit de provinciën waar die ontginningen werden ondernomen, luide - voor schaalregten om hunne speculatiën te + voor schaalregten om hunne speculatiën te schragen, terwijl den vrijen graanhandel en den handelaren, door hen overstemd, geene vergoeding wordt gegeven voor het groote @@ -4746,8 +4734,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> wij meenen, dat juist de fabrijken, welke hoog beschermende regten genieten, daardoor wel oogenschijnlijk bevoordeeld, echter - wezentlijk benadeeld worden. Vóór het - verbod van uitvoer van lompen, en vóór + wezentlijk benadeeld worden. Vóór het + verbod van uitvoer van lompen, en vóór dat er hooge regten op het papier werden gelegd, bloeiden onze papier-fabrijken, en overal wilde men hollandsch papier. De @@ -4757,7 +4745,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> dit gehad? Hij gaf zich geene moeite meer, sluimerde in, tot dat hij zijn debiet geheel verloren had, en nu blijkt het, bij onderzoek, - <span class="pagenum" title="58"> </span><a id="p_58"></a>dat hem andere natiën op het gebied + <span class="pagenum" title="58"> </span><a id="p_58"></a>dat hem andere natiën op het gebied van schei- en werktuigkunde verre zijn vooruitgestreefd. Ware de concurrentie blijven bestaan, dan zou de vrees voor eigen @@ -4775,7 +4763,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>In Engeland is, sedert den vrijen invoer van wol, de schapenteelt niet achteruit gegaan; sedert het opheffen van het verbod - van uitvoer der wol, zijn ook dáár + van uitvoer der wol, zijn ook dáár de laken-fabrijken niet verachterd en door den vrijen aanvoer van wol uit alle landen, is de fabrikant niet meer zoo beperkt, @@ -4785,7 +4773,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> nieuwe wijze van fabriceren te Leiden aan; die stad was beroemd om hare laken-fabrijken, en waande zich dus verheven - boven de anderen; <span class="smcap">COCQUERIL</span> dáár afgewezen, + boven de anderen; <span class="smcap">COCQUERIL</span> dáár afgewezen, wendde zijne schreden naar Verviers, waar men, schranderder dan te Leiden, den inventeur van iets nieuws met open @@ -4805,7 +4793,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> gebruikt worden, zal er heen gaan, om zelf onderzoek te doen, en een beter fabrikaat aan te bieden;—dit ligt niet in - zijnen aard. De Commissiën op de pijpen + zijnen aard. De Commissiën op de pijpen moeten hem, als weleer, op geregelde tijden geworden;—dit nu niet geschiedende, wordt er over verval geklaagd; op wie @@ -4830,7 +4818,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> maar wel dat de wetenschappen aangekweekt en onder het volk verspreid moeten worden, waardoor wij zullen worden - in staat gesteld, om met andere natiën + in staat gesteld, om met andere natiën te kunnen concurreren.</p> <p>Men wordt hier met den vinger nagewezen, @@ -4875,7 +4863,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> streken, waar de grond met de zijne niet verschilde. Hij moest erkennen, dat men er ons verre vooruit was; maar had geene der - dáár met voordeel gebruikt wordende werktuigen + dáár met voordeel gebruikt wordende werktuigen mede gebragt, omdat zijn volk er niet mede wist om te gaan, en hij, zoo doende, vergeefsche kosten zoude hebben @@ -4920,7 +4908,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zien het bewijs daarvan in de parijsche modeplaatjes, die tot op de geringste dorpen toe voor de glazen prijken, waar maar - een kleêrmaker of artiste voor de dames + een kleêrmaker of artiste voor de dames woont. Dat men nu een winkelier, madame, <i>tel et telle</i> eert en acht, welke die modeartikelen, in groote magazijnen, uit den @@ -4938,7 +4926,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> aandienen? Haalde men bij hen ook voor een groot genie de schouders op, die het een of ander durfde ondernemen? Van - wáár dan die vele ontdekkingen op het + wáár dan die vele ontdekkingen op het gebied van kunsten en wetenschappen, zoodat zij de beste papierfabrikanten waren, de beste uurwerken en klokken vervaardigden; @@ -4950,14 +4938,14 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <span class="pagenum" title="60"> </span><a id="p_60"></a>het aan ontdekkings-ondernemingen naar het Noorden en Zuiden niet ontbrak?</p> - <p>Van wáár, dat de trotsche, zich onoverwinnelijk + <p>Van wáár, dat de trotsche, zich onoverwinnelijk wanende Spanjaard, als hij den Hollander op zee ontmoette met de lont in de hand, liever in de lucht willende springen, dan zich aan hem overgeven, om genade riep, en zich, ofschoon eene groote overmagt hebbende, aan denzelven - overgaf? Van wáár, dat een <span class="smcap">CZAAR PETER + overgaf? Van wáár, dat een <span class="smcap">CZAAR PETER DE GROOTE</span>, naar ons land reisde, en er zijn verblijf hield, om de scheepsbouwkunde te leeren?</p> @@ -4998,7 +4986,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> ook druischt eene uitvinding tegen wezentlijke of vermeende belangen, van bij het bestuur aangestelden of magten in den - Staat en commissiën, aan; en dan, tenzij + Staat en commissiën, aan; en dan, tenzij de uitvinder een man van gewigt is, leiden de beste pogingen schipbreuk. Dat heeft men hier niet alleen bij ondervinding, het @@ -5171,7 +5159,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> behoeven, die dikwerf niets baten.</p> <p>Er moeten duizendtallen bunders op - boezems uitmalen, welke ½ el lager liggen + boezems uitmalen, welke ½ el lager liggen dan het Noord-Hollandsche Kanaal. De nadeelen, welke daaruit ontstaan, zijn niet te berekenen.</p> @@ -5205,7 +5193,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> sluizen in Noord-Holland te zamen genomen. Hieruit nu mag men afleiden, dat de uitwatering door het Zeekanaal in de - Noordzee, die 14 à 15 uren nader aan den + Noordzee, die 14 à 15 uren nader aan den hoek van Holland ligt, veel krachtiger zal worden, dan die aan het Nieuwe Diep, terwijl ook nog dit nieuwe kanaal breeder @@ -5216,7 +5204,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> de zeevaart en van de tallooze fabrijken van vroegere dagen, lette men niet op den rijkdom van grond aan de Zaan, even min - als in vele andere provinciën van ons Rijk. + als in vele andere provinciën van ons Rijk. Thans, daar vele bronnen van welvaart aldaar verdwenen zijn, en daardoor de armoede schrikwekkend toeneemt, zal men, @@ -5403,14 +5391,14 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> die daardoor op de sluizen voor de stad zal worden verwekt, die alsdan op halve diepte van het kanaal zullen liggen, zal - daaraan geëvenredigd groot zijn, en nimmer + daaraan geëvenredigd groot zijn, en nimmer zal er zulk een groot vermogen bestaan hebben.</p> <p>De vraag zal dan niet meer behoeven geopperd te worden, daar die van zelve opgelost zal zijn: of het IJ, in zijn geheel - voor waterberging, tot na geëindigde droogmaking + voor waterberging, tot na geëindigde droogmaking van het Haarlemmer-meer, in wezen zal moeten blijven?</p> @@ -5448,7 +5436,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> overtollige binnenwater ook tijdig weg kan.</p> <p>Dat dit van het grootste belang voor - vijf provinciën is, welke allen behoefte + vijf provinciën is, welke allen behoefte aan deze verbetering hebben, is klaarblijkelijk, en zal door den landman naar waarde geschat worden. De gelegenheid, @@ -5504,7 +5492,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> minder worden, waardoor voor onuitvoerbaar gehoudene, maar gewenschte, plannen verwezenlijkt kunnen worden, dat - zeer veel tot de materiële welvaart van + zeer veel tot de materiële welvaart van ons land zouden bijdragen.</p> <p>Wij achten die meren en plassen, met @@ -5536,12 +5524,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> ons Rijk kunnen worden<a id="FNa_8" href="#FN_8" class="fnanchor"><sup>(8)</sup></a>.</p> <p>Voor de aan en om de Vecht gelegene landen, - voor de provinciën Overijssel en Drenthe, + voor de provinciën Overijssel en Drenthe, zal de eerst te ondernemene indijking van een gedeelte der Zuiderzee niet minder voordeelig zijn, dan voor Noord-Holland. Voor immer ware men daar mede gewaarborgd - voor die schadelijke <ins class="corr" id="corr45" title="Bron: inundatien">inundatiën</ins>, door + voor die schadelijke <ins class="corr" id="corr45" title="Bron: inundatien">inundatiën</ins>, door het in de Zuiderzee zoo vaak opgestuwd wordende water veroorzaakt, waarvan de nadeelige gevolgen onberekenbaar zijn.</p> @@ -5550,7 +5538,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> afloop van het IJsselwater zullen de wateropstoppingen in het hart der provincie Overijssel en Gelderland gekeerd kunnen - worden, en zal men in de provinciën zelve + worden, en zal men in de provinciën zelve alsdan met vrucht veel tot verbetering kunnen bijdragen.</p> @@ -5560,7 +5548,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> en waardoor dan de waarde der landerijen met de meerdere welvaart der bevolking zal toenemen. Genoegzaam dezelfde voordeelen, - zullen de provinciën Vriesland en + zullen de provinciën Vriesland en Groningen verkrijgen, wanneer de indijking van de geheele Zuiderzee wordt ten uitvoer gebragt, en men ook om de kust van @@ -5618,7 +5606,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> den polder zelven, door zijne vruchtbaarheid <span class="pagenum" title="67"> </span><a id="p_67"></a>bevorderd en begunstigd, dan zal het niet minder voordeelen voor Noord-Holland - en al de andere provinciën opleveren. De + en al de andere provinciën opleveren. De veestapel zal aanzienlijk kunnen worden vermeerderd, doordien men overvloed van hooi zal kunnen winnen, terwijl men nu @@ -5667,13 +5655,13 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> kunnen worden uitgebreid. Dit rijk, dat ons zooveel door haren handelsnaijver heeft benadeeld, en par force majeure, nog in - Oost-Indië ons weinigje, in vergelijk van - hare bijna onmetelijke bezittingen in Azië, + Oost-Indië ons weinigje, in vergelijk van + hare bijna onmetelijke bezittingen in Azië, ontneemt, wordt dan op eene andere wijze aan ons cijnsbaar. Door die aanwinst van grond in de Zuiderzee, zal ons land het Rijk worden, waarop de ons omringende - Natiën het oog moeten gevestigd houden, + Natiën het oog moeten gevestigd houden, om door ons, op de voordeeligste wijze, van eene der voornaamste levensbehoeften, het vleesch, te worden voorzien.</p> @@ -5777,7 +5765,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> moet niet wijzer zijn, dan hij is. Wij zijn van oordeel: hoe beschaafder de boer is, hoe beter onderrigt hij zal genoten hebben, - zoo veel meer zal hij tot de materiële + zoo veel meer zal hij tot de materiële welvaart des lands bijdragen. Hij moet ook kennis genoeg hebben, om zelf, met gezond verstand, over den aanleg van dijken, @@ -5889,7 +5877,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> brood in het Groningerland aan eene aanzienlijke menigte ambachtslieden en varensgezellen, en deze hebben ook regten, die - geëerbiedigd moeten worden, zoowel als + geëerbiedigd moeten worden, zoowel als de graanhandel, waarmede het bestaan van duizenden gemoeid is. Handel en scheepvaart moeten vooral in ons beperkt land, @@ -5918,7 +5906,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> verzendingen van spek enz. daar heen. Rijn-Pruissen, dat ons vroeger gaarne voor zag, trekt nu, bij meerdere welvaart aldaar, - het spek uit onze provinciën, hetwelk wij + het spek uit onze provinciën, hetwelk wij vroeger voor onze eigene scheepvaart niet konden ontberen. Het moge den landbouwer onverschillig zijn, waar zijne producten @@ -6057,7 +6045,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> de eene of andere zijde, zoo niet overal te gelijker tijd, genoegzame afloop van water zal plaats hebben, waarvan al de - belendende provinciën partij zullen trekken.</p> + belendende provinciën partij zullen trekken.</p> <p>De IJssel was altoos, en blijft bij gewonen waterstand op de rivieren de Waal @@ -6122,7 +6110,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> moest van drie sluizen worden voorzien, om in gewonen tijd een verval van acht ellen te keeren, van den IJssel af tot aan - de Zuiderzee, aan weêrszij de der sluizen + de Zuiderzee, aan weêrszij de der sluizen en het kanaal eenen breeden overlaat makende, om, in tijden van nood, bij ijsopstoppingen en hoogen waterstand tot @@ -6166,7 +6154,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Nagenoeg van de Noordzee bij den Dollart af tot aan Emmerik toe, is ons land, als een kustland, door hoogere landen - omgeven, dat door persing, geëvenredigd + omgeven, dat door persing, geëvenredigd aan die hoogere ligging, eenen aandrang van water op ons lager liggend grondgebied doet ontstaan. Door den aandrang @@ -6250,7 +6238,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> werd, bij hooge vloeden en stroom door den afslag veel schade aangebragt, en, om dien weder te herstellen, moest op nieuw - geld worden genegociëerd, waardoor de + geld worden genegociëerd, waardoor de <ins class="corr2" id="corr47" title="Bron: de"></ins> eerste ondernemer aan den tweeden geldschieter zijn regt op den gewonnen grond voorloopig moest afstaan. Het is @@ -6293,15 +6281,15 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> daar moest een zeedijk van bijna 7000 ellen om heen gelegd worden, en daarenboven moest men zich aan zulke - schadelijke en onbillijke conditiën onderwerpen.</p> + schadelijke en onbillijke conditiën onderwerpen.</p> <p>Er komen bovendien nog andere nieuwe bezwaren bij: het gouvernement loofde - premiën uit aan hen, die indijken wilden. + premiën uit aan hen, die indijken wilden. Bij de wet of het besluit van den 6 Junij 1840 werd men daartoe aangemoedigd; doch thans worden harde bepalingen opgelegd, - wanneer men concessiën tot indijkingen + wanneer men concessiën tot indijkingen wil verkrijgen, door vooraf den grond met goud te moeten koopen. Waren onze regering en hare agenten niet boven allen @@ -6349,7 +6337,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>De te leggen dijken worden door de ruime middelen, door voorraad van specie, - voor péremptoire schade beveiligd, en hebben + voor péremptoire schade beveiligd, en hebben weinig onderhoud, als ze eens goed gelegd zijn. Er is slechts een gering getal sluizen, uitwateringen, beslag van molens, @@ -6546,7 +6534,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> tijd verspillende, regtsgedingen zal kunnen vermijden, die bij de onteigening zoo vele bezwaren opleveren, terwijl de wetten bij - dijk-collegiën en polder-besturen den afstand + dijk-collegiën en polder-besturen den afstand van grond, daar waar het tot verbetering van den polder noodzakelijk geacht wordt, naar eene vast gestelde @@ -6672,7 +6660,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Wij geloven, dat het tot de spoedige kolonisatie des polders zoude bevorderlijk zijn, wanneer men percelen van 25 bunders - <span class="pagenum" title="78"> </span><a id="p_78"></a>of daaromtrent, voor den tijd van 25 á 30 + <span class="pagenum" title="78"> </span><a id="p_78"></a>of daaromtrent, voor den tijd van 25 á 30 jaren in pacht gave met eene kleine erfpacht, om woningen daarop te bouwen; den pachter het regt gevende, om de in @@ -6757,9 +6745,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Wij hebben de voordeelen, welke uit de droogmaking van de Zuiderzee en het IJ - en de daar te stellen kanalisatiën zullen + en de daar te stellen kanalisatiën zullen ontstaan, zoo kort doenlijk voorgesteld. - Alle provinciën, steden en dorpen, welke + Alle provinciën, steden en dorpen, welke met de voorgestelde onderneming in aanraking komen, zullen de meest gewenschte verbeteringen en voordeelen kosteloos verkrijgen, @@ -6781,7 +6769,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zulk een voorstel als dit te berde komt, zal men op middelen bedacht moeten zijn, om buiten den gewonen vorm van den - tragen gang der administratiën in het behandelen + tragen gang der administratiën in het behandelen van zaken, den spoed en de medewerking van alle zijden in te roepen, om alle hulp aan de des benoemde commissie @@ -6809,21 +6797,21 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> welke aanmoedigen zoude, alles, wat wij voorstellen te ondernemen. Zij wilde uitgestrekte woeste gronden ontgonnen hebben, - zij wilde zeeën ingedijkt en drooggemaakt + zij wilde zeeën ingedijkt en drooggemaakt zien, zij wilde dat stroomen verbeterd en verlegd en nieuwe daargesteld werden,—nu komt een voorstel, dat dit alles omvat, en waarvan de uitvoerbaarheid mogelijk is.</p> - <p>De departementen van financiën, oorlog, + <p>De departementen van financiën, oorlog, marine en binnenlandsche zaken; provinciale, plaatselijke en polderbesturen; water- en heemraadschappen, en kamers van koophandel zullen geene bezwaren kunnen opwerpen, die niet kunnen opgelost worden.</p> - <p>Al deze ministeriëele departementen, - hooge collegiën en achtbare besturen, zullen + <p>Al deze ministeriëele departementen, + hooge collegiën en achtbare besturen, zullen een votum van goedkeuring kunnen uitbrengen, en de hooge regering in staat stellen, hare bekrachtiging te verleenen, @@ -6847,7 +6835,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zullen op al die markten, bloei en welvaart achterlaten. Bij den daardoor ontstanen handel voegen zich voor de belendende - provinciën en steden de voor hun + provinciën en steden de voor hun kosteloos daar te stellen verbeterde gemeenschap en afwateringen, met nimmer gekende en hoogst verbeterde waterberging @@ -6857,7 +6845,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> land- en binnenwaterwegen, welke een onderling verkeer zullen openen, die het vertier zullen vergemakkelijken, en waardoor - alle provinciën, tot elkander in ligging + alle provinciën, tot elkander in ligging zullen verbeteren.</p> <p>Geen stad, dorp of vlek, in de nabijheid @@ -6909,7 +6897,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> dat door Nederlanders is ontworpen, en overwaardig, om ook door Nederlanders te worden ten uitvoer gebragt; een ontwerp, - hetwelk eene levensvraag voor de financiën, + hetwelk eene levensvraag voor de financiën, den handel en de scheepvaart, fabrijken en landbouw is. Wij laten gaarne aan betere beoordeelaars, dan wij zijn, de taak @@ -6991,13 +6979,13 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> zullen onbekrompen kunnen worden. Door meerdere koopvaardij- en meerdere oorlogschepen zal de schoone hollandsche - vlag zich alom in verwijderde zeeën en + vlag zich alom in verwijderde zeeën en havens ontrollen en golven.</p> <p>De tijden kunnen komen, dat wij weder mannen als <span class="smcap">DE RUITER</span> en <span class="smcap">TROMP</span> noodig hebben tot verdediging van onzen handel - en van onze <ins class="corr" id="corr52" title="Bron: koloniên">koloniën</ins>, en dan zijn zoo + en van onze <ins class="corr" id="corr52" title="Bron: koloniên">koloniën</ins>, en dan zijn zoo veel onaantastbare havens een eerste vereischte; dit bewijzen ons de schatten, welke door onze naburen met verkwistende handen @@ -7006,7 +6994,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> marine kosteloos zullen worden verkregen.</p> <p>De inkomsten van het departement van - financiën zullen door spoedig vermeerderende + financiën zullen door spoedig vermeerderende opbrengsten, door den meerderen omloop van geld, door handenarbeid verkregen, en door de gevolgen der indijking @@ -7018,12 +7006,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> welvaart en weelde, die de <ins class="corr" id="corr53" title="Bron: onafscheid bare">onafscheidbare</ins> trawanten van bedrijvigheid zijn.</p> - <p>Het departement van financiën kan eene + <p>Het departement van financiën kan eene bron in de zee, welke zoo mild voor hetzelve zal vloeijen, niet willen verstoppen.</p> <p>Al deze staatsmagten, elk hunner afzonderlijk - voor hare belangen naar één doel + voor hare belangen naar één doel strevende, vormen een geheel, hetwelk de Hooge Regering gunstig zal doen stemmen voor een ontwerp, hetwelk onafzienbaar, @@ -7058,7 +7046,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> andere volken zocht te bewerken, is schier bereikt. Onze ontzaginboezemende magt is verdwenen; onze grootheid en invloed naar - buiten zijn te niet; vele onzer koloniën + buiten zijn te niet; vele onzer koloniën zijn ons ontnomen; weg zijn onze wereldhandels-vloten, met oorlogsmagt bemand; weg is die stoute ondernemingsgeest van @@ -7080,7 +7068,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> van vervoer onzer naburen?</p> <p>Nederland, overvleugeld door magt, bedreigd - door zeeën en rivieren, doorweven + door zeeën en rivieren, doorweven van kostbare waterkeeringswerken, zoo naar binnen als naar buiten bezaaid met sluizen en wateropvoerings-werktuigen, welke @@ -7217,22 +7205,22 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> wel de man daar met genoegen leven zal, doch dat de physieke staat der vrouw daartegen pleit. Jonge mannen, met frissche kracht, en van onbedorven zeden - kunnen het klimaat daar weêrstaan, en bij matigen + kunnen het klimaat daar weêrstaan, en bij matigen veldarbeid gezond blijven; zij weten zich boven kleine ongewone ongemakken te verheffen; maar de vrouwen minder, en die gevoelen zich daardoor ongelukkig. Ook is er aldaar geen gebrek aan blanke vrouwen, - zoo als in Oost-Indiën, zoodat de trouwlustige aldaar, + zoo als in Oost-Indiën, zoodat de trouwlustige aldaar, ampele keuze vindt, en gelukkiger met eene aldaar geborene zijn zal, dan met eene gade, welke uit haren - gewonen werkkring verplaatst wordt. Naar de Oost-Indiën + gewonen werkkring verplaatst wordt. Naar de Oost-Indiën is het vertrekken van huisgezinnen beter aan te bevelen, ook daar is het klimaat zoo verwoestende niet voor de gezondheid, en leveren de hooger liggende, goed te bebouwen velden, een aangenaam verblijf op. Mogt de landverhuizer ook inzien, hoewel hij minder geld voor den overtogt naar Amerika geeft, - dan naar de Oost-Indiën, deze overtogt hem nagenoeg + dan naar de Oost-Indiën, deze overtogt hem nagenoeg evenveel kosten zal, omdat hij nog honderde uren in het binnenland te reizen heeft, alvorens de plaats zijner bestemming naar de westelijke grenzen bereikt is.</p> @@ -7242,11 +7230,11 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p><a id="FN_2" href="#FNa_2" class="label">(2)</a> Men heeft te Delft eenen verkeerden weg ingeslagen; door slechts modellen te aanschouwen, wordt men geen kundig praktisch geoefend werktuigkundige, - de theorie alléén is niet voldoende. Engeland heeft + de theorie alléén is niet voldoende. Engeland heeft zijne grootste werktuigkundige ingenieurs te danken, aan dezulken, die in de groote werktuigenfabrijken, zoo van stoomwerktuigen als anderzins hebben geleerd - en gewerkt. Dáár staat de toekomstige ingenieur, aan + en gewerkt. Dáár staat de toekomstige ingenieur, aan een aambeeld of draaibank te werken, en leert de metalen kennen; daar leert hij door ondervinding wat theorie is, geschikt om in praktijk gebragt te worden; @@ -7302,7 +7290,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p><a id="FN_4" href="#FNa_4" class="label">(4)</a> Eertijds loofde men, met het bezit van den grond, twee tonnen gouds uit aan dengene, die het Koegras wilde indijken—dat werk is volbragt! <span class="mixcap">Leeghwater</span> - wilde vóór twee eeuwen het Haarlemmer-meer droogmaken; + wilde vóór twee eeuwen het Haarlemmer-meer droogmaken; men hield het voor eene hersenschim—nu dit meer zoo veel grooter en dieper geworden is, zal men het ondernemen!</p> @@ -7335,7 +7323,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> garens. Een huis te Amsterdam had met een huis te Londen eene overeenkomst getroffen. Het londensche huis had zijne agenten te Liverpool en Manchester, - en stond in relatiën met alle katoenspinners, en wilde + en stond in relatiën met alle katoenspinners, en wilde 100,000 pond st. bezigen, om de geschikste sorteringen, twisten of gesponnene garens, voor de duitsche en zwitsersche markten te koopen, en te zorgen, dat @@ -7353,25 +7341,25 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Amsterdam niet meer kon plaats hebben, kon nu even geschikt te Hamburg geschieden.” Den Hamburger werd de zaak toevertrouwd, en de zich deswege - geëtabliseerd hebbende Duitscher reed, binnen weinige - jaren, in eene elegante calèche met vier paarden.</p> + geëtabliseerd hebbende Duitscher reed, binnen weinige + jaren, in eene elegante calèche met vier paarden.</p> <p>De Amsterdammer bezocht weinig tijds daarna eenen vriend in den Haag, eerste commies bij het Ministerie - van Financiën. Men dutste zich, zooals de Duitscher + van Financiën. Men dutste zich, zooals de Duitscher zegt, en het volgende gesprek viel voor:</p> <p>De <span class="mixcap">Amsterdammer</span>. Zoo, <span class="smcap">JAAP</span>! hoe heb je het?</p> - <p>De <span class="mixcap">Hagenaar</span>. Wél, <ins class="corr" id="corr55" title="Bron: Ko"><span class="smcap">KO</span></ins>! Maar hoe zie jij er zoo + <p>De <span class="mixcap">Hagenaar</span>. Wél, <ins class="corr" id="corr55" title="Bron: Ko"><span class="smcap">KO</span></ins>! Maar hoe zie jij er zoo bedrukt uit?</p> <p>De A. Dat is jou schuld, <span class="smcap">JAAP</span>!</p> <p>De H. Mijn schuld—dat begrijp ik niet.</p> - <p>De A. Gij hebt 3½% transito regt op de twisten - gelegd, en die gaan nu over Hamburg voor ½%; + <p>De A. Gij hebt 3½% transito regt op de twisten + gelegd, en die gaan nu over Hamburg voor ½%; dit maakt mij in Amsterdam eene misrekening van ƒ 235,000, waarvan mij jaarlijks ruim ƒ 100,000 zouden zijn toegekomen.</p> @@ -7385,7 +7373,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <table summary="rekening transitoregt"> <tbody> <tr> - <td class="tdl">daarop het land ½%</td> + <td class="tdl">daarop het land ½%</td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="tdr">18,000</td> </tr> @@ -7400,7 +7388,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdr">36,000</td> </tr> <tr> - <td class="tdl">duitsche commissionair 1½%</td> + <td class="tdl">duitsche commissionair 1½%</td> <td class="gulden">„</td> <td class="tdr">54,000</td> </tr> @@ -7425,7 +7413,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdr">235,800</td> </tr> <tr> - <td class="tdl" colspan="3">door een enkel huis in één jaar.</td> + <td class="tdl" colspan="3">door een enkel huis in één jaar.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -7434,7 +7422,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> mede gemoeid zijn.</p> <p>De A. Dan hadt gij eerst de zaken moeten onderzoeken, - alvorens zulke ruïneuze wetten te maken.</p> + alvorens zulke ruïneuze wetten te maken.</p> </div> <div class="footnote"> @@ -7544,7 +7532,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p>Na de daarstelling van bovengenoemde werken, welke eene oppervlakte na de droogmaking van ruim 8000 bunders zoude beslaan, allen van de vruchtbaarste slibgronden, als mede, hier niet onder begrepen, eene strook der allodiale gronden in de duinen, langs - het kanaal op ½ uur breedte ter wederzijde ter bebouwing aangekocht hebbende, worde + het kanaal op ½ uur breedte ter wederzijde ter bebouwing aangekocht hebbende, worde er met de voorbereidende maatregelen voor de indijking der Zuiderzee begonnen. Deze bestaan in het daarstellen van ringvaarten om de geheele uitgestrektheid der kust, zoo Westvriesche tot Enkhuizen, als om de andere zijde, langs alle de aan zee gelegene steden, @@ -7628,9 +7616,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> guldens, die te realiseeren waren.—Door de genoemde afloop van water kwamen er ook dadelijk na de afdamming duizende Bunders disponibel, die in de nabijheid der kusten spoediger aftrek zouden vinden en het kavelen enz. aan de bebouwers overlatende, - werd welligt het geheel voor 30 à 35 millioenen daargesteld, en met alle de voordeelen + werd welligt het geheel voor 30 à 35 millioenen daargesteld, en met alle de voordeelen die aan deze onderneming verbonden zijn, kwam de Bunder land geheel toebereid op - tusschen ƒ 325 à ƒ 350 te kosten, eene som die zeer gering is, aangezien de meeste in + tusschen ƒ 325 à ƒ 350 te kosten, eene som die zeer gering is, aangezien de meeste in dit gedeelte der zee aanwezige grond klei is van eene zeer vruchtbaren aard.</p> <hr class="chend" /> @@ -7659,20 +7647,20 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td></td> </tr> <tr> - <td class="werk">20 Kubiek El per Strekkende El à ƒ 80 per Str. El over 840 Ellen lengte</td> + <td class="werk">20 Kubiek El per Strekkende El à ƒ 80 per Str. El over 840 Ellen lengte</td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedrag">67,200</td> </tr> <tr> <td class="werk">Aardwerk voor den Dijk, welke 4 El boven gewoon tij gelegd wordt, geeft - 150 Kub. El per Str. El. Over 840 Ellen zijn 126,000 Ellen à 40 ct. per Kub. El</td> + 150 Kub. El per Str. El. Over 840 Ellen zijn 126,000 Ellen à 40 ct. per Kub. El</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">50,400</td> </tr> <tr> <td class="werk">Steenbeglooijing binnen en buiten, 20 Kwadr. El. per Str<ins class="corr" id="corr59" title="Bron: ,">.</ins> El met inbegrip - van Puinbestorting, over 840 Ellen lengte per Str. El à ƒ 320</td> + van Puinbestorting, over 840 Ellen lengte per Str. El à ƒ 320</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">268,800</td> </tr> @@ -7686,18 +7674,18 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <table class="tabletw" summary=""> <tbody> <tr> - <td class="twl">120 Eiken Palen van 14 El à ƒ 50</td> + <td class="twl">120 Eiken Palen van 14 El à ƒ 50</td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="tdr">6,000</td> </tr> <tr> - <td class="twl">150 Greenen „ „ 10 „ à „ 30 </td> + <td class="twl">150 Greenen „ „ 10 „ à „ 30 </td> <td class="gulden">„</td> <td class="tdr">4,500</td> </tr> <tr> <td class="twl">180 „ „ - „ 7 „ à „ 20</td> + „ 7 „ à „ 20</td> <td class="gulden">„</td> <td class="tdr">3,600</td> </tr> @@ -7718,7 +7706,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">tusschen de 3 reijen palen geschat op 32 Kub. El per Str. El, over 40 - Ellen lengte 1280 El à ƒ 16 per Kub. El</td> + Ellen lengte 1280 El à ƒ 16 per Kub. El</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">20,480</td> </tr> @@ -7728,7 +7716,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td></td> </tr> <tr> - <td class="werk">voor 450 Palen à ƒ 10 per Paal</td> + <td class="werk">voor 450 Palen à ƒ 10 per Paal</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">4,500</td> </tr> @@ -7779,7 +7767,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag"></td> </tr> <tr> - <td class="werk">zijn 700 El per Str. El, over 840 Ell. is 588,000 Ell. à ƒ 1.50 per El</td> + <td class="werk">zijn 700 El per Str. El, over 840 Ell. is 588,000 Ell. à ƒ 1.50 per El</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">882,000</td> </tr> @@ -7789,7 +7777,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td></td> </tr> <tr> - <td class="werk">6 stuks à ƒ 1500</td> + <td class="werk">6 stuks à ƒ 1500</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">9,000</td> </tr> @@ -7821,7 +7809,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="kop2">Wij berekenen dus 350 El breedte voor het Kanaal en overlaat met eenen gemiddelden bovensteek van 7 Ellen en verkrijgen dus 2450 Kub. Ell. weg te ruimen specie per strekkende El van den bovensteek, dit over 5000 Ellen lengte maakt een geheel van - 12,250,000 Kub. El. per El à 30 ct. </td> + 12,250,000 Kub. El. per El à 30 ct. </td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedrag">3,675,000</td> </tr> @@ -7857,7 +7845,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdl">„</td> </tr> <tr> - <td class="tdl" colspan="6">totaal gemiddeld 162½ El.</td> + <td class="tdl" colspan="6">totaal gemiddeld 162½ El.</td> </tr> <tr> <td class="tdl" colspan="4">ter diepte van A. P.</td> @@ -7873,7 +7861,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdl" colspan="4">te zamen</td> <td class="tussensom">8</td> <td class="tdl">El, hetwelk per Str. El geeft 1300 Kub. Ell., - deze over 5000 Ell. lengte is 6,500,000 Ell. per Kub. El à 40 ct.</td> + deze over 5000 Ell. lengte is 6,500,000 Ell. per Kub. El à 40 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -7889,10 +7877,10 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">Wij wilden aan weerszijden van het Kanaal een strook van 2500 ellen - (½ Uur) der allodiale gronden aankoopen, om die later ten voordeele + (½ Uur) der allodiale gronden aankoopen, om die later ten voordeele der onderneming als Ballast te kunnen gebruiken, dierwijze de grond ontginnen en Perceelsgewijze voor aanbouw te verkoopen, dit zoude - 2862 Bunders zijn, per Bunder à ƒ 25</td> + 2862 Bunders zijn, per Bunder à ƒ 25</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">71,550</td> </tr> @@ -7935,7 +7923,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdl">diepte</td> <td class="tdr">8</td> <td class="tdl">„ zijn 1200 Kub. El per Str. El, is over 8750 - Ellen lengte 10,500,000 Ellen, per Kub. El à 30 ct.</td> + Ellen lengte 10,500,000 Ellen, per Kub. El à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -7945,12 +7933,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">de bovensteek op de Berm wijd 300 El, diep 1 El over 8750 El zijn, - 2,615,000 à 30 ct.</td> + 2,615,000 à 30 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">787,500</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Plempwerk over 2000 Ell. à ƒ 48</td> + <td class="werk">Plempwerk over 2000 Ell. à ƒ 48</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">96,000</td> </tr> @@ -7988,7 +7976,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">wij berekenen voor het Kanaal en de Dijken 400 Ellen breedte, is voor - 8750 Ellen lengte 3,500,000 Ellen of 350 Bunders à ƒ 1000</td> + 8750 Ellen lengte 3,500,000 Ellen of 350 Bunders à ƒ 1000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">350,000</td> </tr> @@ -8030,7 +8018,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdl">diep</td> <td class="tdr">8</td> <td class="tdl">„ is 1200 Ellen per Strekkende El, is over 7500 Ellen - lengte 9,000,000 Ellen à 30 ct.</td> + lengte 9,000,000 Ellen à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8040,7 +8028,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">de bovensteek op de Berm 300 Ellen, diep 1 El, over 7500 Ellen lengte - is 2,250,000 Ellen à 30 ct.</td> + is 2,250,000 Ellen à 30 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">675,000</td> </tr> @@ -8061,7 +8049,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">10<ins class="corr" id="corr61" title="Bron: .">,</ins>000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 300 Bunders à ƒ 1000</td> + <td class="werk">Onteigening van 300 Bunders à ƒ 1000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">300,000</td> </tr> @@ -8071,12 +8059,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag"></td> </tr> <tr> - <td class="tussenwerk">Plempwerk à ƒ 48</td> + <td class="tussenwerk">Plempwerk à ƒ 48</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">120,000</td> </tr> <tr> - <td class="tussenwerk">Specie 150 Kub. El, per Strekkende El, zijn 375,000 Ellen à 30 ct.</td> + <td class="tussenwerk">Specie 150 Kub. El, per Strekkende El, zijn 375,000 Ellen à 30 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">112,500</td> </tr> @@ -8118,7 +8106,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdl">gemiddeld</td> <td class="tussensom">12</td> <td class="tdl">„ , diepte 3 Ellen, zijn 36 Kub. Ellen per Strekkende El, is over 6000 - Ell. lengte 216,000 Kub. Ellen à 30 ct.</td> + Ell. lengte 216,000 Kub. Ellen à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8160,7 +8148,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdl">gemiddeld</td> <td class="tussensom">40</td> <td class="tdl">„ , diepte 5 Ellen, zijn 200 Kub. Ell. per Str. El, over - 5000 El, zijn 1,000,000 Kub. Ellen à 30 ct.</td> + 5000 El, zijn 1,000,000 Kub. Ellen à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8203,9 +8191,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <tr> <td class="tdl">gemiddelde</td> <td class="tdc">„</td> - <td class="tussensom">3½</td> + <td class="tussensom">3½</td> <td class="tdl">„ diep 2 El zijn 7 Kub. El per Str. El,<ins class="corr2" id="corr65" title="Bron: ,"></ins> over 2000 Ellen - lengte geeft 14000 Kubieke El à 30 ct.</td> + lengte geeft 14000 Kubieke El à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8240,7 +8228,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdc">„</td> <td class="tussensom">6</td> <td class="tdl">„ diepte 3 El zijnde 18 K. El per strekkende El, zijnde - over de 2000 El lengte 36000 Kub. El à 30 ct.</td> + over de 2000 El lengte 36000 Kub. El à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8324,7 +8312,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> Polder van 3000 Bunders zoude een Stoom-Werktuig van 40 P.kracht, tot Droogmaking worden geplaatst, in die van 2000 Bunders een van 30 P.Kr. en schatten elk Stoom-Water-Werktuig, met de Gebouwen enz. op ƒ 1000 per Paardenkracht en mitsdien - voor 110 Paardenkracht à ƒ 1000</td> + voor 110 Paardenkracht à ƒ 1000</td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedrag">110,000</td> </tr> @@ -8333,7 +8321,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <table class="tabletw" summary=""> <tbody> <tr> - <td class="tdl">Loon voor één Opziener Machinist 1 Jaar à</td> + <td class="tdl">Loon voor één Opziener Machinist 1 Jaar à </td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedragklein">1000</td> </tr> @@ -8375,7 +8363,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedragklein">11,600</td> </tr> <tr> - <td class="tdl">1 Werktuig 129/d. à 30 P.Kr. à ƒ 1</td> + <td class="tdl">1 Werktuig 129/d. à 30 P.Kr. à ƒ 1</td> <td class="gulden bb">„</td> <td class="bedragklein bb">3,870</td> </tr> @@ -8424,7 +8412,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">boven Wijdte 3 El onder 1 El, diep 2 Ellen geeft 4 Kub. El, per strekkende - El, is over de 700 Ell. à 30 ct. p. El ƒ 840 of + El, is over de 700 Ell. à 30 ct. p. El ƒ 840 of ƒ 84 p<ins class="corr" id="corr67" title="Bron: ,">.</ins> Bunder en zulks over 8000 Bunders</td> <td class="gulden">„</td> @@ -8460,9 +8448,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <tr> <td class="tdl">gemiddelde</td> <td class="tdc">„</td> - <td class="tussensom">3½</td> + <td class="tussensom">3½</td> <td class="tdl">„ diepte 2 El dus 7 El per Str. El, zijn over - 18000 El 126000 El à 30 ct.</td> + 18000 El 126000 El à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8615,7 +8603,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="kop" colspan="3">Ringvaart van voor Edam, buitendijks langs Oosthuizen, tot aan het Galgenveld bij - Hoorn, binnendijks lengte 2½ Uur of 12,500 Ellen.</td> + Hoorn, binnendijks lengte 2½ Uur of 12,500 Ellen.</td> </tr> <tr> <td class="tussenwerk"> @@ -8638,7 +8626,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdc">„</td> <td class="tussensom">25</td> <td class="tdl">„ diep met 1 El bovensteek 6 El, is 150 Kub. El per Str. El, - zijn 1,875,000 El à 30 ct.</td> + zijn 1,875,000 El à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8647,7 +8635,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">562,500</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 66 Bunders à ƒ 1500</td> + <td class="werk">Onteigening van 66 Bunders à ƒ 1500</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">99,000</td> </tr> @@ -8695,12 +8683,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <table class="tabletw" summary=""> <tbody> <tr> - <td class="tdl">Plempwerk per El à ƒ 40</td> + <td class="tdl">Plempwerk per El à ƒ 40</td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedragklein">80,000</td> </tr> <tr> - <td class="tdl">Specie 150 Kub. El per Str. El is 300,000 Kub. El, per El à 30 ct.</td> + <td class="tdl">Specie 150 Kub. El per Str. El is 300,000 Kub. El, per El à 30 ct.</td> <td class="gulden bb">„</td> <td class="bedragklein bb">90,000</td> </tr> @@ -8716,7 +8704,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">170,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Uitdiepen van de Vaart voor Hoorn 150,000 Kub. El à 20 ct.</td> + <td class="werk">Uitdiepen van de Vaart voor Hoorn 150,000 Kub. El à 20 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">30,000</td> </tr> @@ -8726,13 +8714,13 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">25,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Een Kanaal tot Enkhuizen, ter lengte van 3½ Uur, of 17500 Ellen, wijdte - en diepte als voren, uitmakende 2<ins class="corr" id="corr70" title="Bron: .">,</ins>625<ins class="corr" id="corr71" title="Bron: .">,</ins>000 Kub. El à 30 ct.</td> + <td class="werk">Een Kanaal tot Enkhuizen, ter lengte van 3½ Uur, of 17500 Ellen, wijdte + en diepte als voren, uitmakende 2<ins class="corr" id="corr70" title="Bron: .">,</ins>625<ins class="corr" id="corr71" title="Bron: .">,</ins>000 Kub. El à 30 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">787,500</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 93 Bunders à ƒ 2000</td> + <td class="werk">Onteigening van 93 Bunders à ƒ 2000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">186,000</td> </tr> @@ -8756,7 +8744,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> om voor Muiden buitendijks op de verdere Ringvaart voor bij Naarden te komen.</td> </tr> <tr> - <td class="kop" colspan="3">De lengte is 1½ Uur of 7500 Ellen.</td> + <td class="kop" colspan="3">De lengte is 1½ Uur of 7500 Ellen.</td> </tr> <tr> <td class="tussenwerk"> @@ -8779,7 +8767,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdc">„</td> <td class="tussensom">140</td> <td class="tdl">„ diep met een El bovensteek 5 El, zijn 700 El per Strekkende - El, is over 7500 El lengten 5<ins class="corr" id="corr72" title="Bron: .">,</ins>250,000 Kub. El à 30 ct.</td> + El, is over 7500 El lengten 5<ins class="corr" id="corr72" title="Bron: .">,</ins>250,000 Kub. El à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8793,7 +8781,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td></td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 225 Bunders à ƒ 1000</td> + <td class="werk">Onteigening van 225 Bunders à ƒ 1000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">225,000</td> </tr> @@ -8824,12 +8812,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <table class="tabletw" summary=""> <tbody> <tr> - <td class="tdl">Plempwerk 1000 El à ƒ 48 per Str. El</td> + <td class="tdl">Plempwerk 1000 El à ƒ 48 per Str. El</td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedragklein">48,000</td> </tr> <tr> - <td class="tdl">Specie 120 Kub. El per Str. El 120,000 El à 60 ct.</td> + <td class="tdl">Specie 120 Kub. El per Str. El 120,000 El à 60 ct.</td> <td class="gulden bb">„</td> <td class="bedragklein bb">72,000</td> </tr> @@ -8845,13 +8833,13 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">120,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Kanaal met Berm of overlaat, wijdte en diepte als voren, 30,000 El à 700 - Kub. El per Str. El zijn 21,000,000 Ell. <ins class="corr" id="corr75" title="Bron: á">à</ins> 30 ct.</td> + <td class="werk">Kanaal met Berm of overlaat, wijdte en diepte als voren, 30,000 El à 700 + Kub. El per Str. El zijn 21,000,000 Ell. <ins class="corr" id="corr75" title="Bron: á">à </ins> 30 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">6,300,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 900 Bunders à ƒ 600</td> + <td class="werk">Onteigening van 900 Bunders à ƒ 600</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">540,000</td> </tr> @@ -8913,7 +8901,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdc">„</td> <td class="tussensom">125</td> <td class="tdl">„ diepte 3 El met 1 El bovensteek zijn 4 El, dus 500 Kub. El per - Str. El, is over 15,000 El 7,500,000 Kub. El à 20 ct.</td> + Str. El, is over 15,000 El 7,500,000 Kub. El à 20 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8933,7 +8921,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">120<ins class="corr" id="corr78" title="Bron: .">,</ins>000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 3 Uren of 400 Bunders à ƒ 600</td> + <td class="werk">Onteigening van 3 Uren of 400 Bunders à ƒ 600</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">240,000</td> </tr> @@ -8944,7 +8932,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">bovenwijdte met Overlaat 300 Ellen, te ontbloten van 4 El bovensteek, - worden 1200 Kub. El per Str. El<ins class="corr" id="corr79" title="Bron: .">,</ins> is over 10000 El 12,000,000 El à 20 ct.</td> + worden 1200 Kub. El per Str. El<ins class="corr" id="corr79" title="Bron: .">,</ins> is over 10000 El 12,000,000 El à 20 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">2,400,000</td> </tr> @@ -8974,7 +8962,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdc">„</td> <td class="tussensom">125</td> <td class="tdl">„ diepte 4 El, waaronder 1 El bovensteek, zijn 500 - El per Str. El<ins class="corr" id="corr80" title="Bron: .">,</ins> maakt 5,000,000 Kub. El à 20 ct.</td> + El per Str. El<ins class="corr" id="corr80" title="Bron: .">,</ins> maakt 5,000,000 Kub. El à 20 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -8988,7 +8976,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">120,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 267 Bunders à ƒ 300</td> + <td class="werk">Onteigening van 267 Bunders à ƒ 300</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">80<ins class="corr" id="corr81" title="Bron: .">,</ins>000</td> </tr> @@ -8998,19 +8986,19 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">25,000</td> </tr> <tr> - <td class="tussenkop">Het Kanaal van Kamperberg tot Velp, lang 2¾ Uur of 13750 Ellen.</td> + <td class="tussenkop">Het Kanaal van Kamperberg tot Velp, lang 2¾ Uur of 13750 Ellen.</td> <td></td> <td></td> </tr> <tr> <td class="werk">boven wijdte met overlaat 300 El, te ontbloten van 8 El bovensteek, zijn - 2400 Kub. El per Str. El, dus 33,000,000 Ellen à 20 ct.</td> + 2400 Kub. El per Str. El, dus 33,000,000 Ellen à 20 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">6,600,000</td> </tr> <tr> <td class="werk">Hetzelfde Perceel benedensteek, wijdte met overlaat als voren over de lengte - van 13,750 El is 6,875,000 Ellen à 20 ct. </td> + van 13,750 El is 6,875,000 Ellen à 20 ct. </td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">1,375,000</td> </tr> @@ -9020,7 +9008,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">120,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 400 Bunders à ƒ 100 </td> + <td class="werk">Onteigening van 400 Bunders à ƒ 100 </td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">40,000</td> </tr> @@ -9030,18 +9018,18 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">25,000</td> </tr> <tr> - <td class="tussenkop">Het Kanaal van Velp tot Westervoort ½ Uur of 2500 El,</td> + <td class="tussenkop">Het Kanaal van Velp tot Westervoort ½ Uur of 2500 El,</td> <td></td> <td></td> </tr> <tr> <td class="werk">boven wijdte met overlaat 300 El, te ontbloten van een El, bovensteek zijn - 750,000 Ellen à 20 ct.</td> + 750,000 Ellen à 20 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">150,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">het Kanaal Wijd en Diep als voren 1,250,000 Ellen à 20 ct.</td> + <td class="werk">het Kanaal Wijd en Diep als voren 1,250,000 Ellen à 20 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">250,000</td> </tr> @@ -9051,7 +9039,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">120,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 67 Bunders à ƒ 1000 </td> + <td class="werk">Onteigening van 67 Bunders à ƒ 1000 </td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">67,000</td> </tr> @@ -9062,7 +9050,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">Bruggen bij Nijkerk, Horst, Voorthuizen, Putten en Essen, zijn 5 Bruggen - à ƒ 25,000</td> + à ƒ 25,000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">125,000</td> </tr> @@ -9126,7 +9114,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdc">„</td> <td class="tussensom">25</td> <td class="tdl">„ diep met 1 El bovenstreek 5 Ellen, is 125 Ellen per Strekkende - El zijnde 14,375,000 Ellen à 30 ct.</td> + El zijnde 14,375,000 Ellen à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -9141,7 +9129,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">30,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Onteigening van 695 Bunders à ƒ 800</td> + <td class="werk">Onteigening van 695 Bunders à ƒ 800</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">556,000</td> </tr> @@ -9151,7 +9139,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">120,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Bruggen over de Ringvaart, 10<ins class="corr2" id="corr84" title="Bron: ."></ins> à ƒ 20,000</td> + <td class="werk">Bruggen over de Ringvaart, 10<ins class="corr2" id="corr84" title="Bron: ."></ins> à ƒ 20,000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">200,000</td> </tr> @@ -9176,17 +9164,17 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <tr> <td class="werk">De Dijk zal 4 Ellen boven hoog-Zee worden gelegd, 6 Ellen breed op de kruin, met buiten doceering van 3 op 1, berekenende 180 Kub. El per Strekkende El, hetgeen geeft - 2,880,000 Kub. El <ins class="corr" id="corr86" title="Bron: á">à</ins> ƒ 1,50 </td> + 2,880,000 Kub. El <ins class="corr" id="corr86" title="Bron: á">à </ins> ƒ 1,50 </td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedrag">4,320,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk"><span class="pagenum" title="99"> </span><a id="p_99"></a>Rijswerk per Strekkende El <ins class="corr" id="corr87" title="Bron: á">à</ins> ƒ 48,—</td> + <td class="werk"><span class="pagenum" title="99"> </span><a id="p_99"></a>Rijswerk per Strekkende El <ins class="corr" id="corr87" title="Bron: á">à </ins> ƒ 48,—</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">768,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Steenbeglooijing en Puin p. Str. El à ƒ 200,—</td> + <td class="werk">Steenbeglooijing en Puin p. Str. El à ƒ 200,—</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">3,200,000</td> </tr> @@ -9206,7 +9194,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">De afstand wordt geschat op 1800 Ellen, men berekent voor den Dijk 150 Ell. Kub. - Specie per Str. El is 270,000 Kub. Ellen à 80 ct.</td> + Specie per Str. El is 270,000 Kub. Ellen à 80 ct.</td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedrag">216,000</td> </tr> @@ -9216,12 +9204,12 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td></td> </tr> <tr> - <td class="werk">1800 Ellen, per Strekkende El à ƒ 100 </td> + <td class="werk">1800 Ellen, per Strekkende El à ƒ 100 </td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">180,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Rijswerk „ „ „ à „ 48 </td> + <td class="werk">Rijswerk „ „ „ à „ 48 </td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">86,400</td> </tr> @@ -9243,16 +9231,16 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <table class="tabletw" summary=""> <tbody> <tr> - <td class="tdl">14 Bovenmaalders à 200 Paarden Kracht</td> + <td class="tdl">14 Bovenmaalders à 200 Paarden Kracht</td> <td class="tdl">2800 P. K.</td> </tr> <tr> - <td class="tdl">28 Ondermaalders à 100 „ „ </td> + <td class="tdl">28 Ondermaalders à 100 „ „ </td> <td class="tdl">2800 „ „</td> </tr> <tr> <td class="tdl" colspan="2">zijn 5600 Paardenkracht met de daartoe vereischte gebouwen enz., berekend - p. P. K. à ƒ 1000</td> + p. P. K. à ƒ 1000</td> </tr> </tbody> </table> @@ -9320,7 +9308,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="werk">Wij berekenen 2800 P. K. werken 250 Dagen.<br /> <span style="margin-left: 6em;">2800 „ „ „ 250 Dagen.</span><br /> <span style="margin-left: 6em;">2800 „ „ „ 250 Dagen.</span><br /> - Zijnde 8400 P. K. 250 Dagen, elke P. K. Per Dag à ƒ 1,—</td> + Zijnde 8400 P. K. 250 Dagen, elke P. K. Per Dag à ƒ 1,—</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">2,100,000</td> </tr> @@ -9338,7 +9326,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="kop" colspan="3"><ins class="corr" id="corr90" title="Bron: No.">N<sup>o</sup>.</ins> 19. BINNENVAART, WETERING, BOEZEM EN RINGSLOTEN.</td> </tr> <tr> - <td class="tussenkop">Een Binnenvaart van de Lemmer op Naarden, de Lengte berekend op 12¾ Uur of + <td class="tussenkop">Een Binnenvaart van de Lemmer op Naarden, de Lengte berekend op 12¾ Uur of 73740 Ellen.</td> <td></td> </tr> @@ -9363,7 +9351,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdc">„</td> <td class="tussensom">25</td> <td class="tdl">„ diep 3 El, is 75 Kub. Ellen p. Str. El zijn - 4,781,250 Ellen à 30 ct.</td> + 4,781,250 Ellen à 30 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -9395,9 +9383,9 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <tr> <td class="tdl">gemiddelde</td> <td class="tdc">„</td> - <td class="tussensom">3½</td> + <td class="tussensom">3½</td> <td class="tdl"><span class="pagenum" title="100"> </span><a id="p_100"></a>El, diepte 2 Ellen, is 7 El p. Str. El is 2,695,000 - Ellen à 20 ct.</td> + Ellen à 20 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -9406,7 +9394,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="bedrag">539,000</td> </tr> <tr> - <td class="tussenkop">Boezem Sloten 108½ Uur of 542,500 Ellen</td> + <td class="tussenkop">Boezem Sloten 108½ Uur of 542,500 Ellen</td> <td></td> <td></td> </tr> @@ -9431,7 +9419,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <td class="tdc">„</td> <td class="tussensom">2</td> <td class="tdl">„ diepte 2 Ellen is 4 Ellen per Str. El is 2,170,000 - Ellen à 20 ct.</td> + Ellen à 20 ct.</td> </tr> </tbody> </table> @@ -9446,7 +9434,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">wijdte en diepte als voren, dus 4 Ellen, over 305,000 Ellen is 1,220,000 - Ellen à 20 ct.</td> + Ellen à 20 ct.</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">244,000</td> </tr> @@ -9475,22 +9463,22 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </tr> <tr> <td class="werk">Acht Bruggen over de Ringvaart, als te Laaksum, de Lemmer, de Kuindert, - Blokzijl, Vollenhoven, Genemuiden en Kampen à ƒ 15,000</td> + Blokzijl, Vollenhoven, Genemuiden en Kampen à ƒ 15,000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">120,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Tien Dubbelde Bruggen, over de Boezem's Vaarten, als voren à ƒ 15,000</td> + <td class="werk">Tien Dubbelde Bruggen, over de Boezem's Vaarten, als voren à ƒ 15,000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">150,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Veertig Dubbelde Bruggen, over de Weteringen, à ƒ 10,000</td> + <td class="werk">Veertig Dubbelde Bruggen, over de Weteringen, à ƒ 10,000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">400,000</td> </tr> <tr> - <td class="werk">Twee en Vijftig Bruggen over de Sloten, à ƒ 3,000</td> + <td class="werk">Twee en Vijftig Bruggen over de Sloten, à ƒ 3,000</td> <td class="gulden">„</td> <td class="bedrag">156,000</td> </tr> @@ -9529,7 +9517,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> </thead> <tbody> <tr> - <td class="tdl">N<sup>o</sup>. 1 à 8</td> + <td class="tdl">N<sup>o</sup>. 1 à 8</td> <td class="gulden">ƒ</td> <td class="bedrag">18,707,510</td> </tr> @@ -9643,7 +9631,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <tr><td class="td2"><a href="#corr21">Blz. 24</a></td><td class="td4">Maasbergen</td><td class="td4">Maarsbergen</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr22">Blz. 26</a></td><td class="td4">gezoegzame</td><td class="td4">genoegzame</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr23">Blz. 27</a></td><td class="td4">vermogenden</td><td class="td4">vermogende</td></tr> - <tr><td class="td2"><a href="#corr24">Blz. 29</a></td><td class="td4">Indie</td><td class="td4">Indië</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr24">Blz. 29</a></td><td class="td4">Indie</td><td class="td4">Indië</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr25">Blz. 30</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr54">Blz. 31 (voetnoot)</a></td><td class="td4">Fransche</td><td class="td4">fransche</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr26">Blz. 39</a></td><td class="td4">onvergeworpen</td><td class="td4">omvergeworpen</td></tr> @@ -9659,21 +9647,21 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <tr><td class="td2"><a href="#corr55">Blz. 55 (voetnoot)</a></td><td class="td4">Ko</td><td class="td4"><span class="smcap">KO</span></td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr36">Blz. 56</a></td><td class="td4"> bekend</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr37">Blz. 56</a></td><td class="td4">doorvoorregten</td><td class="td4">doorvoerregten</td></tr> - <tr><td class="td2"><a href="#corr38">Blz. 56</a></td><td class="td4">provinciên</td><td class="td4">provinciën</td></tr> - <tr><td class="td2"><a href="#corr39">Blz. 56</a></td><td class="td4">Braziliê</td><td class="td4">Brazilië</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr38">Blz. 56</a></td><td class="td4">provinciên</td><td class="td4">provinciën</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr39">Blz. 56</a></td><td class="td4">Braziliê</td><td class="td4">Brazilië</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr40">Blz. 57</a></td><td class="td4">Haarlemmer meer</td><td class="td4">Haarlemmer-meer</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr41">Blz. 60</a></td><td class="td4">verachterd</td><td class="td4">verachtert</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr42">Blz. 61</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr43">Blz. 63</a></td><td class="td4">Willemsluis</td><td class="td4">Willemssluis</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr44">Blz. 63</a></td><td class="td4">vechtwater</td><td class="td4">Vechtwater</td></tr> - <tr><td class="td2"><a href="#corr45">Blz. 66</a></td><td class="td4">inundatien</td><td class="td4">inundatiën</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr45">Blz. 66</a></td><td class="td4">inundatien</td><td class="td4">inundatiën</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr46">Blz. 71</a></td><td class="td4"> en</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr47">Blz. 73</a></td><td class="td4"> de</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr48">Blz. 73</a></td><td class="td4"> de</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr49">Blz. 75</a></td><td class="td4">comsumtie</td><td class="td4">consumptie</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr50">Blz. 75</a></td><td class="td4">lijden</td><td class="td4">tijden</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr51">Blz. 77</a></td><td class="td4">,</td><td class="td4">.</td></tr> - <tr><td class="td2"><a href="#corr52">Blz. 81</a></td><td class="td4">koloniên</td><td class="td4">koloniën</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr52">Blz. 81</a></td><td class="td4">koloniên</td><td class="td4">koloniën</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr53">Blz. 81</a></td><td class="td4">onafscheid bare</td><td class="td4">onafscheidbare</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr56">Blz. 85</a></td><td class="td4">EN </td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr57">Blz. 87</a></td><td class="td4">[<i>Niet in Bron.</i>]</td><td class="td4">-</td></tr> @@ -9694,7 +9682,7 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <tr><td class="td2"><a href="#corr72">Blz. 96</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr73">Blz. 96</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr74">Blz. 96</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> - <tr><td class="td2"><a href="#corr75">Blz. 97</a></td><td class="td4">á</td><td class="td4">à</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr75">Blz. 97</a></td><td class="td4">á</td><td class="td4">à </td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr76">Blz. 97</a></td><td class="td4">Kampenberg</td><td class="td4">Kamperberg</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr77">Blz. 97</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr78">Blz. 97</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">,</td></tr> @@ -9705,8 +9693,8 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <tr><td class="td2"><a href="#corr83">Blz. 98</a></td><td class="td4">IJSEl</td><td class="td4">IJSEL</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr84">Blz. 98</a></td><td class="td4">.</td><td class="td4">[<i>Verwijderd.</i>]</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr85">Blz. 98</a></td><td class="td4">No.</td><td class="td4">N<sup>o</sup>.</td></tr> - <tr><td class="td2"><a href="#corr86">Blz. 98</a></td><td class="td4">á</td><td class="td4">à</td></tr> - <tr><td class="td2"><a href="#corr87">Blz. 99</a></td><td class="td4">á</td><td class="td4">à</td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr86">Blz. 98</a></td><td class="td4">á</td><td class="td4">à </td></tr> + <tr><td class="td2"><a href="#corr87">Blz. 99</a></td><td class="td4">á</td><td class="td4">à </td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr88">Blz. 99</a></td><td class="td4">No.</td><td class="td4">N<sup>o</sup>.</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr89">Blz. 99</a></td><td class="td4">No.</td><td class="td4">N<sup>o</sup>.</td></tr> <tr><td class="td2"><a href="#corr90">Blz. 99</a></td><td class="td4">No.</td><td class="td4">N<sup>o</sup>.</td></tr> @@ -9716,360 +9704,6 @@ href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> <p> </p> <p> </p> -<hr class="full" /> -<p>***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK HET EERSTE ONTWERP VOOR DE BEDIJKING DER ZUIDERZEE, 1848***</p> -<p>******* This file should be named 42903-h.txt or 42903-h.zip *******</p> -<p>This and all associated files of various formats will be found in:<br /> -<a href="http://www.gutenberg.org/dirs/4/2/9/0/42903">http://www.gutenberg.org/4/2/9/0/42903</a></p> -<p> -Updated editions will replace the previous one--the old editions -will be renamed.</p> - -<p> -Creating the works from public domain print editions means that no -one owns a United States copyright in these works, so the Foundation -(and you!) can copy and distribute it in the United States without -permission and without paying copyright royalties. Special rules, -set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to -copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to -protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project -Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you -charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you -do not charge anything for copies of this eBook, complying with the -rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose -such as creation of derivative works, reports, performances and -research. They may be modified and printed and given away--you may do -practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is -subject to the trademark license, especially commercial -redistribution. -</p> - -<h2>*** START: FULL LICENSE ***<br /> - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE<br /> -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</h2> - -<p>To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project -Gutenberg-tm License available with this file or online at -<a href="http://www.gutenberg.org/license">www.gutenberg.org/license</a>.</p> - -<h3>Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm -electronic works</h3> - -<p>1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy -all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. -If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project -Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the -terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or -entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.</p> - -<p>1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement -and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic -works. See paragraph 1.E below.</p> - -<p>1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" -or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project -Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the -collection are in the public domain in the United States. If an -individual work is in the public domain in the United States and you are -located in the United States, we do not claim a right to prevent you from -copying, distributing, performing, displaying or creating derivative -works based on the work as long as all references to Project Gutenberg -are removed. Of course, we hope that you will support the Project -Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by -freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of -this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with -the work. You can easily comply with the terms of this agreement by -keeping this work in the same format with its attached full Project -Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.</p> - -<p>1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in -a constant state of change. If you are outside the United States, check -the laws of your country in addition to the terms of this agreement -before downloading, copying, displaying, performing, distributing or -creating derivative works based on this work or any other Project -Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning -the copyright status of any work in any country outside the United -States.</p> - -<p>1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:</p> - -<p>1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate -access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently -whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the -phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project -Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, -copied or distributed:</p> - -<p>This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with -almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or -re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included -with this eBook or online at <a -href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> - -<p>1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived -from the public domain (does not contain a notice indicating that it is -posted with permission of the copyright holder), the work can be copied -and distributed to anyone in the United States without paying any fees -or charges. If you are redistributing or providing access to a work -with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the -work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 -through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the -Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or -1.E.9.</p> - -<p>1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional -terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked -to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the -permission of the copyright holder found at the beginning of this work.</p> - -<p>1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.</p> - -<p>1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License.</p> - -<p>1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any -word processing or hypertext form. However, if you provide access to or -distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than -"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version -posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), -you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a -copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon -request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other -form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm -License as specified in paragraph 1.E.1.</p> - -<p>1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.</p> - -<p>1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided -that</p> - -<ul> -<li>You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is - owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he - has agreed to donate royalties under this paragraph to the - Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments - must be paid within 60 days following each date on which you - prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax - returns. Royalty payments should be clearly marked as such and - sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the - address specified in Section 4, "Information about donations to - the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."</li> - -<li>You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or - destroy all copies of the works possessed in a physical medium - and discontinue all use of and all access to other copies of - Project Gutenberg-tm works.</li> - -<li>You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any - money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days - of receipt of the work.</li> - -<li>You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works.</li> -</ul> - -<p>1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm -electronic work or group of works on different terms than are set -forth in this agreement, you must obtain permission in writing from -both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael -Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the -Foundation as set forth in Section 3 below.</p> - -<p>1.F.</p> - -<p>1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -public domain works in creating the Project Gutenberg-tm -collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic -works, and the medium on which they may be stored, may contain -"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or -corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual -property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a -computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by -your equipment.</p> - -<p>1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE.</p> - -<p>1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium with -your written explanation. The person or entity that provided you with -the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a -refund. If you received the work electronically, the person or entity -providing it to you may choose to give you a second opportunity to -receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy -is also defective, you may demand a refund in writing without further -opportunities to fix the problem.</p> - -<p>1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER -WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO -WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.</p> - -<p>1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. -If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the -law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be -interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by -the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any -provision of this agreement shall not void the remaining provisions.</p> - -<p>1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance -with this agreement, and any volunteers associated with the production, -promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, -harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, -that arise directly or indirectly from any of the following which you do -or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm -work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any -Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.</p> - -<h3>Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm</h3> - -<p>Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of computers -including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists -because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from -people in all walks of life.</p> - -<p>Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. -To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and -the Foundation information page at <a -href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> - -<h3>Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive -Foundation</h3> - -<p>The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent -permitted by U.S. federal laws and your state's laws.</p> - -<p>The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. -Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered -throughout numerous locations. Its business office is located at 809 -North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email -contact links and up to date contact information can be found at the -Foundation's web site and official page at <a -href="http://www.gutenberg.org/contact">www.gutenberg.org/contact</a></p> - -<p>For additional contact information:<br /> - Dr. Gregory B. Newby<br /> - Chief Executive and Director<br /> - gbnewby@pglaf.org</p> - -<h3>Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation</h3> - -<p>Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide -spread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS.</p> - -<p>The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To -SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any -particular state visit <a -href="http://www.gutenberg.org/donate">www.gutenberg.org/donate</a></p> - -<p>While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate.</p> - -<p>International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.</p> - -<p>Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. -To donate, please visit: <a -href="http://www.gutenberg.org/donate">www.gutenberg.org/donate</a></p> - -<h3>Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic -works.</h3> - -<p>Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm -concept of a library of electronic works that could be freely shared -with anyone. For forty years, he produced and distributed Project -Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.</p> - -<p>Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. -unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily -keep eBooks in compliance with any particular paper edition.</p> - -<p>Most people start at our Web site which has the main PG search facility: -<a href="http://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a></p> - -<p>This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.</p> - +<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 42903 ***</div> </body> </html> |