diff options
| author | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-01-23 02:54:53 -0800 |
|---|---|---|
| committer | nfenwick <nfenwick@pglaf.org> | 2025-01-23 02:54:53 -0800 |
| commit | a9e67908c51fd414a1536db5b4fb828813c09ca9 (patch) | |
| tree | b43c79a23e94880171299a99c433603ab0c4fb1e | |
| parent | dd4684595f5fc45d8d8682eb5777ecafb0e4e179 (diff) | |
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 4 | ||||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/65164-0.txt | 4553 | ||||
| -rw-r--r-- | old/65164-0.zip | bin | 63036 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/65164-h.zip | bin | 122610 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/65164-h/65164-h.htm | 7734 | ||||
| -rw-r--r-- | old/65164-h/images/new-cover.jpg | bin | 41182 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/65164-h/images/rbrace2.png | bin | 166 -> 0 bytes |
9 files changed, 17 insertions, 12287 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..61c3a40 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #65164 (https://www.gutenberg.org/ebooks/65164) diff --git a/old/65164-0.txt b/old/65164-0.txt deleted file mode 100644 index cc9ec3c..0000000 --- a/old/65164-0.txt +++ /dev/null @@ -1,4553 +0,0 @@ -The Project Gutenberg eBook of Op Hoop van Zegen, by Herman Heijermans - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you -will have to check the laws of the country where you are located before -using this eBook. - -Title: Op Hoop van Zegen - Spel van de Zee in 4 Bedrijven - -Author: Herman Heijermans - -Release Date: April 26, 2021 [eBook #65164] - -Language: Dutch - -Character set encoding: UTF-8 - -Produced by: Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading - Team at https://www.pgdp.net/ for Project Gutenberg (prepared - from scans provided by the Koninklijke Bibliotheek, The Hague) - -*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK OP HOOP VAN ZEGEN *** - - - - OP HOOP VAN ZEGEN - SPEL VAN DE ZEE - in 4 Bedrijven - - - DOOR - HERM. HEIJERMANS Jr. - - - AMSTERDAM. – S. L. VAN LOOY - 1901. - - - - - - - - Voor de eerste maal opgevoerd door de „Nederlandsche - Tooneelvereeniging” te Amsterdam op Maandag 24 December 1900. - - - - - - - -DRAMATIS PERSONAE. - - Kniertje, eene visschersweduwe. - Geert } haar zoons. - Barend } - Jo, haar nicht. - Cobus, haar broer. - Daantje, diakenhuismannetje. - Clémens Bos, reeder. - Mathilde, zijn vrouw. - Clémentine, zijn dochter. - Simon, scheepmakersknecht. - Marietje, zijn dochter. - Mees, Marietjes aanstaande. - Kaps, boekhouder. - Saart, visschersweduwe. - Truus, visschersvrouw. - Jelle, bedelaar. - 1ste Veldwachter. - 2de Veldwachter. - - -Het Spel geschied in eene Noordzee-visschersplaats. - - - - - - - -EERSTE BEDRIJF. - - -De armoedige woonkamer van Kniertje. Links, twee bedsteden en deur. -Rechts, ladenkast met heiligebeeldjes, pullen en portretjes. Een -schouw. Achter, klinkdeur naar het kookhok, glazenkast, kooi met duif, -raam met bloempotten. Middag. - - - - -EERSTE TOONEEL. - -Cobus. Clémentine. Daantje. - - -CLÉMENTINE (’n schetsboek op de knie). Nou dan! – Cobùs! - -COBUS (poseerend, schrikt wakker, glimlacht). Hè-hè-hè! Ikke heb niet -geslapè... Nee, neè... - -CLÉMENTINE. Hoofd meer zoò – Nog meer – Wat zanik je nou! Strakjes zat -je zoo leùk. En – je hand op je kniè... - -COBUS. Tja – as je zoo lang stil zit – krijg je ’t te pakkè... - -CLÉMENTINE (ongeduldig). Zou je nou asjeblief, às-je-blièf nièt willen -pruimen? - -COBUS. Ik – Ikke pruim niet. Kijk maar. - -CLÉMENTINE. Hou dan je mond dicht. - -DAANTJE (binnentredend door kookhok). Dag saam. - -CLÉMENTINE. Dàg. Ga nog maar ’n hoekie om. - -DAANTJE. Nee, Juffrouw – ’t wordt tijd. Nou – ik zou ’m nog niet -herkenne. - -CLÉMENTINE (glimlachend). O. - -DAANTJE (z’n bril verzettend). Ziet-u – as ’k zoo vrij mag zijn – z’n -kin staat ànders – en – en z’n òòge bevalle me niet – maar z’n neus die -is ’m – en – en – z’n dassie da’s màchtig – daar zou je op zwere. - -CLÉMENTINE. Zoo. - -DAANTJE. ... En de bedstee met de gordijne... ’t Is me ’n bik. (neemt -’n pruim). Kan u mijn niet is gebruike? - -CLÉMENTINE. Misschien. Hand hooger! Je mònd stil! - -COBUS. Da’s makkelijk ezeid – as ù gewoon is te pruime en je niet -pruime màg – dan kan je je lippe niet vàsthoue. Wat zeg jij, Daantjè? - -DAANTJE. Ik zeg dat ’t tijd wordt. We ete om vier en de moeder is -làstig. - -CLÉMENTINE. Dat zal met jullie ouwetjes wel nóodig zijn. - -DAANTJE (een stoel bijschuivend). Pèh! We hebbe nog al wat in te -brenge! Niet dàt! ’n Diakenie is me ’n bik. Vrete met snauwe – of je ’n -bedelaar ben. Vanmorrege koffie as – as ’t onderste uit de regenton – -en errete zoo hard as je eksteroog. - -CLÉMENTINE. In jouw plaats – hou je mond stil! – zou ’k God danken dat -me ouwe dag bezorgd is. - -COBUS. Tja-tja je mag je niet bezondige... - -DAANTJE... God dànke? Née hoor. Me heele leven gevaren – hoeveel reize -wel? – niet te telle – schipbreuk gehad – gebrek gehad – gevaren van me -tiende – èn – twéé zoons op zee verloren. Nee hoor. Nee hoor. De moeder -is ’n krèng. Je zou d’r op d’r smoel slaan... - -CLÉMENTINE. Nou! Je ben hier niet in de kroeg. - -DAANTJE. Dat ben ’k net niet. Maar ’t gaat je tot hièr zitte. Verlejen -week mocht ’k niet uit, omdat ’k met je permissie, náást ’t bakkie -gespoegd had. Zeg u nou zèllef – zou ù met òpzet náást ’t bakkie -spoege? ’n Diakenie is ’n gevangenis. Hebbe ze je opgeborrege dan zijn -ze je kwijt. ’k Wou da’k met fassoen door de haaie gevrete was, toen ’k -nog voer... - -COBUS (giegelend). Hè-hè-hè! De haaie luste jou niet. Je ben te taai, -man. - -CLÉMENTINE. Hou je lippen stil! - -COBUS. Tja, tja. - -DAANTJE... De haaie lùste niet... ’n Karkas slikke ze nog. Pèh! De -ouwe Willem heb ’k voor me ooge in tweeën zien bijte dat ’t bloed ’r -uit spoot. En die wàs mager. - -CLÉMENTINE. Is de ouwe Willem door ’n háai opgegeten? - -DAANTJE. Door één? Door zès. Zóo as-die overboord sloeg hadde ze ’m te -pakke. ’t Water zag rood. - -CLÉMENTINE (glimlachend-ongeloovig). Hè, wat vreeselijk! En toch zou ’k -’t wel is willen meemaken – zoo iets. - -DAANTJE. Pèh! Wille meemake... Wij mòtte... - -CLÉMENTINE. Heeft ie geschreeuwd? - -DAANTJE. En hoe! - -COBUS. Tja, je zal niet schreeuwe as je de tande in je bille voelt – -hèhèhè! (Buiten klinkt ’n viool. Op de maat der muziek schokkert Cobus -in z’n stoel). Tadedade – dadada – - -CLÉMENTINE (driftig het schetsboek sluitend). Daar dan! (opstaand). -Morgen ben je rustiger hoor! - -COBUS (zich uitrekkend). Heelemaal stijf! (danst knip-vingerend met -waggelende beentjes). Tadedada – dadada. - -DAANTJE (bij het raam). Psst! Niemand thuis. - - - - -TWEEDE TOONEEL. - -De vorigen. Jelle. Barend. - - -JELLE (voortspelend). Asjeblief! - -DAANTJE. Niemand thuis! - -JELLE. Ik kom vàst eens in de week. - -DAANTJE. Ze zijn naar de haven. - -CLÉMENTINE. Daar! (smijt iets het raam uit). - -JELLE (ophoudend). Dank u wel (zoekt). - -COBUS. Achter die steen, stommert. - -DAANTJE. Néé – meer daar. - -CLÉMENTINE. ’k Heb ’t diè kant uitgesmeten. Hè, wat ’n ezel! Is-die zòo -kippig? - -COBUS. Hij heit maar ’n hallef oog – en met ’n hallef oog zie je niet -veel. Achter je! - -JELLE. Ik zie niks. - -DAANTJE. Psst! Hé! Barend help is ’n handje! - -CLÉMENTINE. ’r Moet ’n dubbeltje liggen. - -BAREND (een mand wrakhout op den rug). Geef ’t ’m dan in z’n poote -(bonst de mand neer). Hier! (draagt het hout door het kookhok). - -JELLE. Duizendmaal bedankt, juffrouw (loopt spelend door). - -COBUS. Hè-je-die kwajongen gehoord? - -CLÉMENTINE (tot Barend). Zeg ’ns, groote aap, had je ’t tegen mij? - -BAREND (schuw-verlegen). Nee, juffrouw. ’k Wist niet dat ù hier was. Ik -dacht... - -COBUS. Je mot niet denke – je mot denke om weer zoo gauw mogelijk na -zee te gaan – en brood voor je moeder te verdiene. - -BAREND. Bemoei je ’r niet mee... - -COBUS. Hoor – tegen mijn het ie praas – en anders staat-ie met z’n bek -vol tande – ik ben niet bang – hèhèhè – ik doe niet in me broek as ’k -vare mot – hèhèhè! - -DAANTJE. Kom nou. ’t Heit vier geslage. - -CLÉMENTINE. Morgen, tièn uur, Cobus... - -DAANTJE. Kan niet juffrouw. We motte steentjes krabbe. - -COBUS. Ja, we motte steentjes krabbe. - -CLÉMENTINE. Weer wat nieuws! Wat is dat? - -DAANTJE. Nou – ’t onkruid krabbe op de binnenplaas. - -CLÉMENTINE. Morgen-middag dan? - -COBUS. Tja – dan zal ’k ’r weze (neemt ’n pruim uit Daantjes doos) Dag -juffrouw. Dag lutjebroek. Hèhèhè!... - - - - -DERDE TOONEEL. - -Barend. Clémentine. - - -CLÉMENTINE (haar hoed vaststekend). Die plaagt je nog al is, hè? - -BAREND (schuw-lachend). Ja, juffrouw. - -CLÉMENTINE. Ben je an ’t zoeken geweest op ’t strand? (hij knikt -verlegen). Veel gevonden? - -BAREND. Nee – ’t was vannàcht eb – en dan – en dan – (stokt). - -CLÉMENTINE. Ben je nou héúsch bàng, domme jongen, om te varen (hij -knikt lacherig). En ze doen ’t allemaal... - -BAREND (bot). Ja, ze doen ’t allemaal. - -CLÉMENTINE. ’n Man mot niet bang zijn... - -BAREND. Nee, dat mot ’n man niet... - -CLÉMENTINE. Nou dan? - -BAREND (aarzelend). Ik blijf liever an wal... - -CLÉMENTINE. Ik zal je niet dwingen... Hoe oud ben je? - -BAREND. Vorige maand afgekeurd voor de dienst. - -CLÉMENTINE. Afgekeurd? - -BAREND. Voor me – voor me – ja, dat weet ’k niet – maar àfgekeurd. - -CLÉMENTINE (lachend). Da’s ’n gelukkie – ’n bànge soldaat... - -BAREND (kort-opvlammend). An wal ben ’k niet bang – laat ze maar op -komme – dan haal ’k ze ’n mes door d’r ribbe!... - -CLÉMENTINE. Mooi! - -BAREND (weer zakkend in verlegenheid)... Neem me niet kwalijk, juffrouw -(zwak getoeter van een stoomboot)... Da’s de Anna – d’r is ’n dooie an -boord. - -CLÉMENTINE. Wéér ’n dooie?... - -BAREND. De vlag hing – halfstok. - -CLÉMENTINE. Tù-tù-tù-tù... Nummer twee van de week. Eerst de Agatha -Maria... - -BAREND. Nee, ’t was de Charlotte... - -CLÉMENTINE. O ja! De Agatha was de vórige week. En is ’t al bekend -wiè... (hij knikt ontkennend). Ben je dan niet nieuwsgierig? - -BAREND. Och – je went ’r an – en van ons is ’r niemand op – -(verlegen-triestig) vader kàn niet – Jozef kàn niet – Hendrik kàn niet -– die – dat weet u wel – en – en – Geert – nou die zit nog altijd in de -kast... - -CLÉMENTINE. Ja – diè heeft wat ’n schánde over jullie gebracht. - -BAREND (wrokkig). Schande... schande... - -CLÉMENTINE. Wanneer komt-ie vrij? - -BAREND. Wete we niet... - -CLÉMENTINE. Weet je niet? - -BAREND. Zes maande hebbe z’m gegeve – zès maande – maar de voor-arrest -ging d’r af – en hoe lang die duurde wete we niet. - - - - -VIERDE TOONEEL. - -De vorigen. Kniertje. - - -KNIERTJE (door het raam). Dag juffrouw. - -CLÉMENTINE. Daàààg! - -KNIERTJE. Hoe komme de kippe nou los? Kijk de haan nou toch is! Ga je -weg sallemander! Kischt! Vort! Jo! Jo!... - -BAREND. Laat ze maar loope. Ze gaan al vanzelf. - -KNIERTJE (binnentredend). Da’s ’n geduvel zonder end, juffrouw! Toe -steek je poote nou is uit! Motte we weer mot met Arie krijge? - -BAREND (lijzerig). Dan zàlle we mot krijge (onverschillig af, jaagt -buiten de kippen op). - -KNIERTJE. Dan zàlle we... Zoo’n lam stuk jongen mot ’r nog geboren -worde... Doodvreter! – Gaat u al weg? - -CLÉMENTINE. ’k Ben nieuwsgierig wat ’r met de Anna gebeurd is. - -KNIERTJE. Ja – ik was ook al op weg – maar ’t kon nog zoo lang dure – -en ’k heb me buik vol van dat wachte op de pier – as de pièr is -vertelle kon... Is u klaar met ’t portretteere van me broer? - -CLÉMENTINE. Morgen. Ik wil Barend ook wel is teekenen – zoo als-ie -strakkies binnenkwam met ’n mand hout op z’n schouers. - -KNIERTJE. Bàrend? Nou, mijn goed. - -CLÉMENTINE. Die schijnt hier niet èrg vertroeteld te worden. - -KNIERTJE (verveeld). Dàt most ’r bijkomme! Vertroeteld! Hoe eerder ’k -’m kwijt ben hoe liever! (door het raam) Jaag ze dan op! Kischt! -Kischt! - -BAREND. De haan wordt bang van al dat schreeuwe. - -KNIERTJE. Dan slacht-ie jou wat! Kischt! - -CLÉMENTINE. Hahaha! Hahaha! Nou die zit lekker op Ari z’n dak. - - - - -VIJFDE TOONEEL. - -De vorigen. Jo. - - -JO (door linksche deur – bruin voorschoot – rooi-ijzers aan de zwarte -handen). Dàg juffrouw. - -KNIERTJE (nijdig). De kippe zijn los! De haan zit op Ari z’n dak. - -JO (vroolijk-lachend). Hahaha! Dáar zal-ie toch geen eiere legge! - -KNIERTJE. Hoor haar! En nou wéet ze dat ’t laatst op vechte af is -geweest omdat ze in z’n aardappelveld liepe! - -JO. ’k Heb ze zélf losgelate, ouwe brombeer – Truus het gister gerooid. - -KNIERTJE. Zeg ’t dan dadelijk. - -JO. Nee maar, wat doe ’k nou ànders? O, juffrouw – die wordt alleen -mensch as ze gromme kan. ’s Nachts as ze slaapt knort ze nòg hardop. -Van nacht het ze in d’r droom gevlóékt! Hahaha! Nou maar je màg! Snauw -jij maar, hoor! Je ben toch ’n goeie ouwe. (tot Barend die binnenkomt). -Ach stumper! Zit de haan op ’t dàk? En wil-ie ’r niet afkomme? - -BAREND. Nou – schei uit! - -JO. Wedde dat as je met de kippies vrijt – de haan jaloersch wordt en -vanzelf na benee tippelt? Hahaha! Hij ziet ’r wit van! - -CLÉMENTINE. Nou, nou! - -JO. Hij mot bakker worde, wat tante? Met je blóóte voetjes in ’t -roggemeel! Hahaha! - -BAREND. Jullie kunne allemaal!... (driftig af, links). - -JO (nasarrend). Stakker!... - -CLÉMENTINE. Nou – plaag zoo niet... Ben je an ’t rooien? - -JO. Tja van vanmorge vier uur af. Niks gedaan tante – allemaal rot en -kriel. - -KNIERTJE. ’n Arm mensch wordt wèl bezocht – regen en regen – de boel -mòst rotte – d’r was geen houe an – en zoo ga je de winter in – de -harde winter – ach, ach, ach! - -JO. Hè, wat zanik je weer. Toe làch nou is. Ben ik zoo hangerig? Geert -kan elk oogenblik werom komme èn... - -KNIERTJE. Geert – en wat dan? - -JO. Wat dan? Dan – dan – Dan niks! Vroolijk zijn. Met knieze en gromme -win je geen aardappel meer. Ja, zoo mot ’k nou de hééle dag prate... ’k -Heb ’n konijn gevangen. O zoo! - -CLÉMENTINE. Gesprenkeld? - -JO. En netjes. Die schooier wou van ons armoedje meevrete. Jawel. We -làte ons begappe! Net terwijl ’k an ’t rooie ben, zegt de sprenkel: -knàp – ’n vette hoor – veertig cente minstens! - -CLÉMENTINE. Da’s leuk! Nou – ik ga. - - - - -ZESDE TOONEEL. - -Kniertje. Jo. Clémentine. Bos. - - -BOS. Hallo! Blijf je hier heelemaal logeere? Mag ’k ’r in komme? - -KNIERTJE (vrindelijk). Natuurlijk, meneer. Asjeblief, meneer. - -BOS. ’k Heb vuile pootjes, kindere. - -KNIERTJE (lief). Hindert niks, meneer. Droog zand is geen ongeluk – ga -u zitte. - -BOS. Daar zal ’k nièt nee op zegge. Ja, Knier, we worde ’n daggie -ouwer, meid. Dag nichie. - -JO. Dag meneer. U ziet... (wijst lachend haar handen). - -BOS. Mot je naar bal met je handschoentjes?... - -JO (knikt uitdagend). De horrelepiep en de schotsche drij! – Hè! - -BOS. Hahaha! Jij ben ’n brutaal zwartoogie (tot Clémentine): Nou? -Laat’s kijken. - -CLÉMENTINE (kribbig). Née. Daar heb-u toch geen verstand van. - -BOS. O. Dank u. Breng ’n dochter groot, leer ’r teekene, maar je neus -’r buiten. Kom! Doe nou niet kinderachtig! - -CLÉMENTINE (verwend-kribbig). Née. As ’t àf is. - -BOS. Eén oogenblikkie. - -CLÉMENTINE. Hé, pa, zanik nou zoo niet. Dat gezeur!... - -BOS. Alweer ’n standje te pakken, hahaha! - - - - -ZEVENDE TOONEEL. - -De vorigen. Barend. - - -BAREND (verlegen). Dag, meneer. - -BOS. Barendje – je komt asof je geròepen was. - -BAREND (lacherig-verwonderd). Ikke? - -BOS. We hebben je noodig, ventje. - -BAREND. Goed meneer. - -BOS. Drommels, ’r begint hier al wat te groeie. - -BAREND. Ja, meneer. - -BOS. Je wordt ’n héele kerel. – Hoe lang loop je nou al zonder werk? - -BAREND (schuw). Drie verreljaar... - -KNIERTJE. Dat liegt-ie – meer dan ’n jaar... - -BAREND. Niewaar! - -JO. Wel waar! Reken maar op... November... December... - -BOS. Goed, goed, kinderen. Geen kwestietjes. ’t Leven is zoo kort... -Nou, Barendje – heb je lust in de 47?... Wat?... - -BAREND (angstig). De 47... - -BOS. De Op Hoop van Zegen... - -CLÉMENTINE (verwonderd). Wil u de Hoop van Zegen... - -BOS (scherp). Hou je ’r buiten! Hou je ’r buiten, zeg ik! - -CLÉMENTINE. En van morgen nog... - -BOS (driftig). Clémentine! - -CLÉMENTINE. Maar pa... - -BOS (heftig met den voet stampend). Wil je asjeblief vooruit gaan? - -CLÉMENTINE (schouderophalend). Wat flauw om kwaad te worden – hè, wat -klein – Bonjour! - -KNIERTJE. Dag juffrouw... - - - - -ACHTSTE TOONEEL. - -Kniertje. Jo. Barend. Bos. - - -BOS (glimlachend). Precies d’r mama. ’n Katje, hè? Ja – bij tijden mot -je ’n duvel zijn, hahaha! Anders zouen m’n vrouw en m’n dochter de -reederij waarnemen – en ik in de keuken de aardappels schillen, hahaha! -Ofschoon ’k dat ook wel gedaan heb in me jonge jare. - -KNIERTJE. Of ’k me dat herinner... - -BOS. Aarpels met ’n versche haring (smakt met de lippen). Maar voorbij, -voorbij. Met ’n vloot van acht loggers staat je kop na andere zaken – -(glimlachend) al zie ’k nog graag zoo’n paar zwarte oogies, brutaaltje! -Mag ’k toch wel zeggen? Ongevaarlijk – tijd gehad – hahaha! - -KNIERTJE. Gaat uw gang maar... - -BOS. En ons vrindje? - -KNIERTJE. Doe dan je bek open! - -BAREND. Ik wou liever... - -KNIERTJE (nijdig). Liever... lièver! - -JO. Hè – wat ’n mispunt!... - -BOS. Kinderen! Geen ruzietjes!... Jong, je mot ’t zelf weten. De Hoop -van Zegen heeft ’t vorig jaar op de haringvangst, in ’n teelt van vier -reizen, de besomming van veertien duuzend gulden gemaakt – de equipage -is compleet – Hengst is schipper – de matrozen zijn ’r op één na... de -jongste, de reepschieter, de afhouer – alles voorzien – nou dacht de -schipper an jou as oudste – driekwart, jong. - -BAREND (zenuwachtig-aarzelend). Nee – née, meneer... - -KNIERTJE. O, zoo’n koppig kreng! ’k Kan ’m niet na boord rànsele... - -JO. As ik ’n man was... - -BOS. Ja maar dat ben jij nou niet – jij ben ’n knappe meid – hahaha! – -Zulke matroosjes kunne wij niet gebruike. – En waarom wil jij niet, -vadertje? Bang voor zeeziekte? Je heb toch al ’n teelt meegemaakt as -afhouer en as middeljongen... - -KNIERTJE. En as speeljongen, meneer!... - -JO. Hij slentert en schooiert liever – Uh, wat ’n pietermannetje!... - -BOS. Je doet èrg dom, jong. Met je grootvader heb ’k zelf gevaren – ja, -toen had ’k ook liever bij moeders pappot gezeten, dan prikken levend -gehouen met handen as klompies ijs – en liever in ’n versche boterham -gehapt dan prikkekoppen afgebeten... En je vader... - -BAREND (heesch). Me vader is verzope – èn me broer Jozef – èn me broer -Hendrik – Nee – ik vertrap ’t!... - -BOS (opstaand, vrindelijk). Ja – as-die zóó denkt, is ’t beter ’m niet -te dwingen, moeder Kniertje. Dat kan ’k meevoelen. Mijn vader is ook -niet op z’n bed gestorven – maar as je zoo doorredeneert, leit de heele -visscherij op ’r gat – of we motten met ’n simmetje uitgaan op baars en -bliek en palinkies... - -KNIERTJE (driftig). ’t Is om te... - -BOS. Lauw! Lauw! Met geweld vang je nog geen katterige haring... - -JO (lachend). Die zou ik wel is wille zien! - -BOS (lachend). Dat gelooft ze niet, Knier! Wij weten bèter, wat? - -KNIERTJE. Ach – ik vin ’t niet om te gekke, meneer. Die beroerde -kwajongen praat ’r van asof ik me man – – en die goede Jozef – – en – -en – vergeten ben – maar dat ben ik niet – dat (eindigt in zacht -snikken). - -JO. Mal mensch! Toe! Tantetje-lief! Lamzak! Draak! Stuk schagrijn! - -BOS. Niet huilen, Knier!... Met huilen maak je de dooien niet levend... - -KNIERTJE. Nee, meneer – dat weet ’k wel, meneer. De volgende maand -wordt ’t twaalf jaar dat de Clémentine op ’t Zand is gebleven... - -BOS. Ja, ’t was de Clémentine – in ’88. - -KNIERTJE. November acht-en-tachtig... Toen was hij zeven. Wou zoo’n aap -daar nou méer van wete dan ik? - -BAREND (nerveus). Dat heb ’k niet gezeid. ’k Ken me vader heelemaal -niet – en me broers niet... Maar – maar – - -BOS. Nou dan? - -BAREND. ’k Wil ’n ander vak? Niet op zee – néé... - -KNIERTJE. ’n Ander vak? Kan je wat anders? Nog niet leze of schrijve... - -BAREND. Is dat mijn schuld? - -KNIERTJE. Nee – ’t is de mijne. Drie jaar heb ’k ondersteuning gehad – -’t eerste jaar drie – ’t tweede twee vijf-en-twintig – ’t derde ’n -daalder – de andere negen kon ’k rondscharrele... - -BOS. Vergeet je mij nou totaliter? - -KNIERTJE. Daar blijf ’k u dankbaar voor, meneer. As ’k bij u en bij de -pastoor niet had kenne werke of is ’n warrem kliekie hale – dan – dan – -En dat verwijt de snotneus me nog!... - -BAREND. Ik verwijt niks... Ik... ik... - -JO. Kom uit je wóorde. Meneer zoekt ’n plaasie om van z’n cente te -leve. - -BAREND. Jij kan!... Ik wil alles – zandgrave – helmenplante – inzoute – -ik wil metselaar worde of timmerman – of loopjongen... - -JO. ... Of burgemeester! Of veldwachter! Hahaha! En ’s nachs in ’t -dònker loope – om de diefies te pakke... O! O! Wat ’n stùk van ’n -man!... - -BOS. Brutaaltje! - -BAREND. An jou heb ik maling!... Heb ’k ’n woord geklaagd toen laatst -’t zout ’t vleesch van me poote vrat, toen ’k niet slape kon van de -pijn. - -KNIERTJE. Metselaar wòrde... De jongen is gek!... Timmerman worde... -Hoeveel keer krijgt ’n metselaar ’n ongeluk? Elk vak het wat anders... - -BOS. Ja, Barendje – ’t is wèl onnoozel. Risico van de arbeid, jongetje. -Denk is an de mijnwerkers, de machinisten, de stokers – de – de. Hoe -dikwijls klim ik niet langs ’n valreep? Hoe dikwijls roei ik niet naar -’n logger? Kuren, ventje! Daar mot je niet an toegeven. - -KNIERTJE. En we hébbe geèn keus. God alleen weet hoe de winter zal zijn -– al de aarpels zijn in ’t late najaar verrot, meneer... - -BOS. Ja – da’s in de hééle streek. – Nou, joggie? - -BAREND. Née, meneer. - -KNIERTJE (driftig). As je dan maar ’t huis uitrukt – opvreter! - -BAREND (dof). Goed, moeder. - -KNIERTJE. Marsch! ’k Zou ’m... (dreigt). - -BOS. Kom, kom. (’n Stilte. Barend loopt schuw heen). - - - - -NEGENDE TOONEEL. - -Kniertje. Jo. Bos. - - -JO. As ik zoo’n zoon had... - -BOS. Maak eerst dat je ’n vrijer krijgt... - -JO (glunderend). Die hèb ’k hoor!... As ik zoo’n zoon had, sloeg ’k ’m -links en rechts! Bah! ’n Bànge man! (luchtig) ’n Zeeman weet niet beter -of vroeg of laat... Daar denkt-ie niet over... As Geert zoo was... dan -weet ’k wel dat... Verbeel je tante – Géért... - -BOS. Geert?... - -JO. Die staat de duvel – wat tante? Nou, ’k ga afrooie. Dag Meneer. - -BOS. Zeg, zwartoogie – lach jij nou àltijd? - -JO (schaterend). Nee, ’k zal huile! Daààààg! (terug in de deuropening). -Tante – spreek ’s over Geert. - - - - -TIENDE TOONEEL. - -Kniertje. Bos. - - -BOS. Geert – is dat je zoon, die... - -KNIERTJE. Ja, meneer. - -BOS. Zès maanden? - -KNIERTJE. Ja, meneer. - -BOS. Insubordinatie? - -KNIERTJE. Ja, meneer – z’n hande niet thuis gehoue... - -BOS. Stomme bliksem! - -KNIERTJE. Ik denk dat z’m gesard hebbe... - -BOS. Dà’s larie! Sarren doen ze niet bij de Marine. ’n Mooie boel! ’t -Gezag zou voor de haaien zijn, as ’n matroos maar opstoppers had uit te -doelen, as ’m iets niet beviel. - -KNIERTJE. Da’s wel waar meneer, maar... - -BOS. En is zij op die... op die deugniet verkikkerd? - -KNIERTJE. Z’is dol met ’m. En dat mag. ’t Is ’n knappe jongen – net z’n -vader – en sterk – Daar staat z’n portret – toen droeg-ie nog z’n -uniform – eerste klasse – nou is-ie... - -BOS. Gedegradeerd?... - -KNIERTJE. Nee – weggejaagd – as-ie vrij komt... De brani-kraag stond ’m -zoo lief – tweemaal in Indië geweest – ’t is hard – en as-ie de -volgende week – of over veertien dage – of morgen – ’k weet niet -wanneer – werom komt, heb ’k ’m ook op me dak – ofschoon – ofschoon – -dàt mot ’k van ’m getuige – hij ’r geen gras over zal late groeie – -Zoo’n reus vindt overal ’n schipper... - -BOS. ’n Lekker dier... - -KNIERTJE. As jongen is-ie al op de geepreis geweest. - -BOS. ’k Zal je één ding zeggen, Knier – liever neem ’k ’m niet – -ontevrejen rakkers zijn ’r tegenwoordig genoeg – Wat van de Marine komt -– dat is – verdomd ’t is wáar – dat is róod op de graat – rooien blief -ik niet. Gelijk? - -KNIERTJE. Zeker meneer. Maar mijn jongen... - -BOS. Jawel... Lauw! Jacob – de kromme Jacob heeft de schipper ook an de -dijk motten zetten. Die was, godbetert, met alles ontevrejen – die -dacht dat ’k met de besomming knoeide. – Ja – ja. Krankzinnig. Nou -probeert-ie ’t in Maassluis. Bij ons geen fratsen. - -KNIERTJE. Mag ’k ’m dan na de schipper zende – of direk na ’t kantoor -van de waterschout? - -BOS. Maar je zègt ’m... - -KNIERTJE. ... Ja meneer. - -BOS. Komt-ie bijtijds dan kan-ie op de Hoop van Zegen. Net van de -helling. De proviand en de vaten worden ’r in gebracht – en terug met -’n vòlle lading – dat weet je. - -KNIERTJE (blij). Ja meneer. - -BOS. Nou – ajuus! (buiten stemgemompel). Wat is dat? - -KNIERTJE. Mensche die van de haven terug komme – de Anna het ’n dooie. - -BOS. De stoomtrawler van Pieterse? – Sjongen! Wie is ’t? - -KNIERTJE. ’k Weet ’t niet. ’k Ga effen hoore. - - - - -ELFDE TOONEEL. - -Geert. Barend. - - -(Het tooneel blijft ledig. Buiten vaag gemompel. Pratende visschers -gaan het raam voorbij. Een kerkklokje luidt. Geert sluipt de linksche -deur binnen, smijt ’n pakje in rooden zakdoek neer, kijkt schuw in de -bedsteden, in het kookhok, loert door het raam. Dan, grommend, plompt -hij bij de tafel, de hand onder het hoofd, staat wrokkend op, neemt uit -de achterkast het brood, snijdt zich een homp, loopt kauwend naar den -stoel terug, laat de homp grimmig vallen, staart voor zich uit. Het -kerkklok-gelui houdt op.) - -BAREND (uit kookhok). Wie?... Geért!... - -GEERT (norsch). Ja – ik ben ’t... Nou, je mag wel ’n poot geve. - -BAREND (druk zijn hand schuddend). Heb je – heb je moeder al... - -GEERT (norsch). Nee. Waar is ze... - -BAREND. Moeder die... die... - -GEERT. Wat sta je me nou bezopen an te kijke?... - -BAREND. Je – je... Ben je – ziek geweest? - -GEERT. Ziek? Ik wor niet ziek. - -BAREND. Je ziet zoo – zoo wit... - -GEERT. Zeg maar bedonderd. Geef ’t spiegeltje is an – Verdomme! Wat ’n -smóél! (smijt ’t spiegeltje woest neer). - -BAREND (angstig). Heb je ’t beroerd gehad in de – kast? - -GEERT. Nee, lèkker! – Wat ’n vraag! – Je krijgt ’r biefstuk te vrete! -Is ’r klare in huis? - -BAREND. Nee. - -GEERT. Haal dan wat – As ’k geen druppie krijg – sla ’k zoo tegen de -vlakte. - -BAREND (verlegen). ’k Heb geen cente... - -GEERT. Ik wel (peurt in z’n zak, smijt een handvol op tafel). In de -kast – verdiend. Daar!... - -BAREND. Bij de rooie om ’t hoekie? - -GEERT. Kan me niet verdomme – as je maar opschiet (hem naroepend). Is – -is moeder gezond? (een stilte) – En Jo? - -BAREND. Die is an ’t rooie... - -GEERT. Hebbe se de pest an me? - -BAREND. Waarom? - -GEERT. Omdat ’k... (kwaadaardig) Kijk toch niet zoo bezopen... - -BAREND (verlegen). ’k Mot nog an je – hoe zal ’k ’t zegge – an je ráar -gezicht wenne... - -GEERT. Raàr gezicht... Nùl ’k hou ’n bokkie!... Hadde ze de duvel -in?... (norsch) Nou?... - -BAREND. Dat weet ’k niet... - -GEERT. Verrek – jij weet niks! (Een zwijgen – Barend slipt weg). - - - - -TWAALFDE TOONEEL. - -Jo. Geert. - - -JO (met ’n gesprenkeld konijn in de hand)... Jezis!... (laat het -vallen)... Géért!... (vliegt op hem toe, slaat de armen om z’n hals, -barst in zenuwsnikken los). - -GEERT (dof). Schei nou uit! Dat verdomde geblèr – schei uit! - -JO (voortsnikkend). Ik ben zoo blij – ik ben zoo blij, lieve Geert... - -GEERT (grimmig). Nou! – Nou! - -JO. Ik kan ’t niet helpe (snikt heftiger). - -GEERT (haar armen loswringend)... Nou dan! ’k Kan zoo’n boel leven niet -an me kop hebbe... - -JO (verschrikt)... Zoo’n boel leven?... - -GEERT (grommend). Dat snap je natuurlijk niet... Zes maande alléén – -alleen met je eigen vuil – in ’n cel... (verblind de hand voor de oogen -houdend) Laat ’t gordijn wat zakke – ’t is hier ’n zon om dol te worde! - -JO. God... Geert... - -GEERT. Toe dan!... Dà’s beter. - -JO. Is je baard?... - -GEERT. Me baard beviel ze niet... Die wou ’t Rijk hebbe... Leelijk -geworden, wat? ’k Zie ’r belazerd uit, wat? - -JO (aarzelend-lachend). Jij? Nee. Hoe kom je ’r op? Je zou heelemaal -niet zegge... (snikt opnieuw zachtjes). - -GEERT. Wel verdomd! Heb je niks ànders te vertelle? (Zij lacht nerveus. -Hij wijst op z’n slapen). Grijs geworden, hè? - -JO. Nee, Geert. - -GEERT. Je liegt (den spiegel wegtrappend). ’k Heb ’t zelf gezien. De -schooiers om ’n zéeman op te sluite in ’n hok waar je niet loope kan, -waar je niet spreke kan, waar je (slaat woest met de vuist op tafel). - - - - -DERTIENDE TOONEEL. - -De vorigen. Barend. - - -BAREND. Hier is de jenever. - -JO. ... De jenever! - -BAREND. Voor Geert... - -GEERT. Bemoei je ’r niet mee.. Is ’r geen glas? – La-maar! (slikt -driftig)... Dat knapt op. Hoe laat is ’t? - -BAREND. Half vijf... - -JO. Heb je brood genomen? Had je honger? - -GEERT. Ja. Nee. Nee. Ja. ’k Weet ’t zelf niet (zet de flesch weer aan -z’n mond). - -JO. Toe Geert – niemeer... Je kan ’r niet tegen. - -GEERT. Niemeer? (slikt) Torn!... Hahaha! Da’s de beste manier om je -maag te looien! Nog geen vaam! (slikt) Torn! Kijk maar niet zoo -beroerd, meid – ’k zal me niet bezuipe! Bah! ’t Stinkt. Ongewoonte. – -Is ’r proviand an boord? - -JO. Kijk’s – ’n vette, hé? Zèlf gesprenkeld. (raapt ’t konijn op) Maar -– nog geen uur dood... - -GEERT. Goed voor mòrgen. – Hier, ga jij is wat inslaan – wat ham en wat -vleesch... - -BAREND. Vleèsch, Geert? - -JO. Nee – da’s overdaad. – As je dan vléésch wil koope, bewaar dan de -cente tot Zondag. - -GEERT. Zondag. – Zondag... Heb jij zès maande niks anders gevrete dan -roggemik, rats, paàrdeboone? ’k Ben te slap om ’n poot te verzette – -leg niet te dondere! – Schiet op! En – en – ’n brok kaas! – ’k Heb lust -om me ’n koliek te vrete. Hahaha! Zou ’k nog ’n druppie? (Barend af). - -JO. Néé. - -GEERT. Goed géen druppie. Is ’r tabak? - -JO. O god wat vin ’k ’t prettig dat je weer vroolijk wordt. – Ja, d’r -is nog sjek – in de pot. - -GEERT. Mooi zoo. Prachtig. Is dat me ouwe pijp? - -JO. Hè-’k voor je bewaard. - -GEERT. Met wie heb je gescharreld – terwijl ’k zat... - -JO (vroolijk). Met oom Cobus! - -GEERT. Jullie zijn allemaal tuig (stopt, rookt). In geen half jaar de -smaak in me bek gehad. Dat is geen tabak (dampt) lijkt wel hooi! Bah! -De klare stinkt en de pijp stinkt. - -JO. Eet dan eerst... - -GEERT (de pijp neerleggend). Slaap je nog altijd naast tante? - -JO. En naast de varkes. We hebbe bigge. - -GEERT (lachend). En mot ik weer op zolder? - -JO. Daar leg-ie warm, vent. - - - - -VEERTIENDE TOONEEL. - -De vorigen. Kniertje. - - -KNIERTJE (buiten). Waarom is ’t gordijn neer? - -JO (haar vinger op den mond). Sst! (gaat voor Geert staan). - -KNIERTJE (binnen). Wat voer je uit? – Wat is ’r met ’t spiegeltje -gebeurd? – Wie zit... - -GEERT (opstaand). Dag ouwetje... - -KNIERTJE (schrikkend). God-allemachtig! - -GEERT. Nee – ik – Geert... - -KNIERTJE (neerzittend). O, o daar krijg ’k ’n hartklopping van... - -GEERT. Hahaha!... Die ’s verdomd goed!... (wil haar pakken). - -KNIERTJE. Nee – nee – stràkkies... - -GEERT (driftig). Strakkies? Waarom stràkkies? - -KNIERTJE (angstig-verwijtend). Je heb me zoo’n boel plezier gedaan... - -JO (sussend). Wees nou maar stil... - -GEERT. Ben je van plan te gaan verwijte? ’k Heb genoeg an me kop gehad. -En anders... - -KNIERTJE. Anders... - -GEERT. ... Pak ’k me boeltje!... - -KNIERTJE. Da’s z’n thuiskomst. - -GEERT. Wou je da’k op ’t zondaarsbankie ging zitte? Dànk jou. - -KNIERTJE (angstig – op schreien af). Al die tijd het ’t dorp ’r schande -van gesproke... Je kon geen boodschap doen of... - -GEERT (norsch). Wie wat van me te zegge heeft – mot ’t doen, waar ’k -bij ben. ’k Ben geen dief en geen inbreker. - -KNIERTJE. Née – maar je heb je hand opgeheve tegen je meerdere. - -GEERT (woest). ’k Had ’m z’n strot motte dichtknijpe. - -KNIERTJE. Jongen, jongen – je maakt ons allemaal ongelukkig (begint te -snikken). - -GEERT (plomp stappend). Nommer twee... As ’n béést behandeld en hier -gebliksem op de koop toe (grijpt z’n pakje). ’k Ben in geen bui om – om -jou (bij de deur – aarzelt – smijt ’t pakje neer). Nou! (zachter). Huil -niet, moeder. ’k Zou zelf wel... Verdomd! - -JO. Toe – tantetjelief... - -KNIERTJE. Je vader leit erges in de zee – nooit zou-ie je meer angekeke -hebbe – nóóit... En die het ook wat te verdure gehad. - -GEERT. ’k Ben blij da’k ànders ben – niet zoo onderworpen. ’n Heele eer -om je te láte trappe! Ik heb geen visschebloed... Nou dan? Hoùen we -regen? - -KNIERTJE (hem omhelzend). As je maar tot inkeer komt. - -GEERT (opstuivend). Morgen zou ’k ’m weer de tande uit z’n bek slaan. - -KNIERTJE. Wat is ’r dan voorgevalle? - -JO. Hè ja – vertel nou is alles – ga nou is rustig zitte. - -GEERT. ’k Heb lang genoeg gezèten, hahaha!... La-me maar loope – dan -hou ’k ’r de gang in. (de pijp weer opstekend) Bah! - -JO. Rook dan niet, ezel! - -GEERT. Nou wil ’k! – Zonder jóu zou ’t niet gebeurd zijn... - -JO (lachend). Nee – diè is goed. - -GEERT. Goed... goed... ’k Had je voor ’m gewaarschouwd... - -JO. Voor wie? Wat kles je nou! - -GEERT. Voor die ploert... Weet je nog dat je met ’m gedanst heb in de -herberg van de rooie? - -JO. Gedanst?... Ik?... - -GEERT. .. De avond vóor we uitzeilde. - -JO. Met die schele kwartiermeester? – As ’k ’r ’n woord van begrijp!... -Heb je met diè... En je wou ’t zèlf... - -GEERT. Kan je nee zegge, as ’n „supérieur” – An boord had-ie smoesies, -hoorde ’k ’m de schipper vertelle dat ie... - -JO (driftig). Wat? - -GEERT. Dat-ie. – Dondert niet!... Hij sprak van je asof je de eerste de -beste matrozenhoer... - -JO. Ik! Zoo’n geméene... - -GEERT. Toen die in de kuil kwam na de hondewacht heb ’k ’m met ’n -korvijnagel op z’n smoel getimmerd – Vijf minute later zat ’k in de -boeie – zes dage ’r in gebleve – (spottend) de provoost was vòl – toen -veertien dage provoost – zes maande cel – en verbod om in de eerste -tien jaar bij jè kòninklijke Marine te diene. Dat verbod is goddoome ’t -ergst!... Je zou je twee hande late kappe om ’r weer bij te komme, wéer -genegerd te worde, weer uitgevloekt as ’n schooier, wéer geregeerd as -’n slááf... - -KNIERTJE. Geert, Geert... Zeg toch niet zulke woorde. ’r Staat -geschreven... - -GEERT (grimmig). Geschreven! Stònd ’r maar wat geschreven voor òns... - -KNIERTJE. Schaam je... - -JO. Het-ie dan geen gelijk? - -KNIERTJE. As-ie fasoenlijk was gegaan na de kommandant... - -GEERT. Hahaha! Je had matroos motte worde, moeder! Hahaha! Fasoenlijk? -Ze ware blij dat ze me knippe en sjeeze konde! Toen ’k in de provoost -zat, vonde ze krànte in me bulle, die ’k niet leze mocht – en -brochures, die ’k niet leze mocht – dat dee de deur dicht... Anders -hadde ze me derde klasse gemaakt... - -KNIERTJE. Krante, die je niet léze mocht?... En wáarom las je ze -dan?... - -GEERT. Waarom? Goeie sul!... Ach – as ’k jouw onderworpen gezicht zie – -snap ’k geen kans om te zegge wáarom! Waarom deserteere ze – waarom -heeft nog geen twee weke vóor dat met mijn gebeurde, Piet de stoker -twee van z’n vingers afgesneden? Enkel om de lol! Moedwil! ’k Kan ’t -jullie niet kwalijk neme – jullie wist niet beter en ik von ’t pakkie -mooi – maar nou ’k hersens in me kop heb, zou ’k elkeen wel wille -waarschouwe – ’n kind, ’n kwajongen, die zich voor véértien jaar -verbindt om te moorde... - -KNIERTJE. Om te moorde? Jongen, zeg toch niet zulke vreeselijke dinge – -je ben nog wat opgewonde... - -GEERT. Opgewonde? Nee... heelemaal niet – eerder kapot. In Atjeh heb ’k -meegevochte – ’n arme verdommeling met ’n bajonet in z’n donder -gestoken dat ’t bloed in me ooge spoot. Daarvoor kreeg ’k de -Atjeh-medaille. Die kan je nog vinde in me pakkie. Geef is op! (Jo -raapt het pakje op. Barend komt binnen, kijkt toe). Waar zit dat ding? -(rukt de medaille van z’n matrozenjekker, smijt haar uit het raam). -Vort! ’t Heeft lang genoeg op me borst geklungeld! - -KNIERTJE. Geert! Geert! Wie het je zoo gemaakt! ’k Herken je niemeer... - -GEERT. Wie? Wiè hebbe ’n stomme kwajongen, die geen tien kon telle voor -véértien jaar geronseld? Wie hebbe ’m gedrild en gefokt voor ’n -hòndenleven? Wie hebbe ’m in de boeie geslagen toen-ie voor z’n mèid -optrad? De boeie – je had is motte komme kijke – hoe ’k ’r in liep te -kreune as ’n béést – met ’n ander beest in me buurt die ook met ijzers -an z’n poote liep, omdat-ie ’n brutaal woord had gezeid an de -officier-van-de-wacht. Zes dage met die verdomde ijzers an je klauwe – -en geen kracht om ze te breke – zes dage minder dan ’n dier – enkel -vrij om gelucht te worden en te loope na ’t galjoen!... - -JO. Praat ’r nou niet verder over... Je ben nog zoo moe... - -GEERT (in één grimmigheid-van-verhaal)... Toen de provoost!... Dat -stinkende, donkere hok waar je varkenskot ’n paleis bij is – ’n hok -zonder raam, zonder licht, ’n hok waar je niet staan kan, niet legge -kan – ’n hok waar ze je water en brood toesmijte: Hier hond – vreet! – -D’r was ’n storm in die dage – twee sloepe werde stukgeslage – je dacht -dat je na de verdommenis ging – dat je geen kip meer zou terugzien – -jou niet en jou niet en jou niet – na de verdommenis in zoo’n stinkend -donker hol – zonder anspraak – zonder de poot van ’n kammeraad... Nee, -laat me uitprate. ’t Lucht me! Eén druppie nog (drinkt vlug). Uit de -provoost kwam ’k voor de krijgsraad. Dáar heb je wat in te brenge! -Smoel houen. Opzitten. Antwoord geven. Je bek weer houen. Gouwe -epaulette die oordeele motte over ’t tuig, dat God op de wereld -geschòpt het om te diene, te salueere, te... - -KNIERTJE. ... Jongen – jongen... - -GEERT. ... Zès maande... zès maande om me te betere, te betere bij -vreten dat je niet slikke kon – roggemik, gort, èrretesoep, rats... -drie maande zakkies geplakt en as ’k kans zag van hònger de zure, rotte -stijfsel gevrete – drie maande erwte gezocht – èn – nou zal je me niet -geloove – ’k zal geen zee meer zien as ’k ’n wóórd lieg – ’s avonds, -boven ’t gaslicht, kookte ’k in me vuilwateremmer de errete die ’k -gàppe kon. Dan werd ’t hengsel heet, kon je ’t niet meer vasthoue, vrat -je ze – halfgaar – had je ’n vòlle maag... Dat, om je te betere, bij -òns, om je te betere as je in drift ’n schoft geranseld heb die je meid -– ’n hoer noemde – en as je krante leest, die je niet leze màg... - -KNIERTJE (angstig). Da’s wèl onrechtvaardig... - -GEERT. Onrechtvaardig! Hoe dùrf je ’t zegge! Versch van de zee – in ’n -cèl – geen wind en geen water en geen lucht – ’n raampie met tralies in -de hóogte zoo groot as ’n patrijspoort – en de stank van je éigen vuil -in de emmer – en de nachte – de verdomde nachte as je niet slape kon – -de nachte dat je opsprong en stapte as ’n krankzinnige heen en weer – -heen en weer – afgepast vièr stappe – de nachte dat je maar zat te -bidde om niet, niet – dòl te worde – en alles vervloekte, alles, -àlles!... (laat het hoofd in de handen zakken). - -JO (na eene lange stilte op hem toegaand, slaat de armen om z’n hals. -Kniertje huilt. Barend staat suf)... Geert!... - -GEERT. Nou! Laten we niet... (gromt, z’n tranen bedwingend) Vlammetje! -(rookt). Nou, moeder! (scharrelt op ’t raam toe – tot Barend) Leg je -lekkers maar neer... (haalt het raamgordijn op)... De haan zit goddoome -op ’t dak, hahaha!... Wil je geloove da’k zoo dáálijk zou kenne -uitzeile... Twee dage zee, zée, zéé – en ’k ben weer de ouwe, wat?... -Waarom loopt Truus te huile?... Truus! - -KNIERTJE. Ssst!... Niet anroepe! De Anna is net binnengeloope zònder -d’r man... (eenige zachtpratende, bedrukte vrouwen gaan het raam -voorbij)... Stakker!... Zes kindere... - -GEERT. ... Is Ari?... (zij knikt)... Da’s verdomd... (laat -somber-denkend ’t raamgordijn zakken). - - - EINDE VAN HET EERSTE BEDRIJF. - - - - - - - -TWEEDE BEDRIJF. - -(Zelfde kamer als voren). - - - - -EERSTE TOONEEL. - -Jo. Simon. Marietje. - - -JO (bij de tafel). ... Hè! - -MARIETJE. Dààààg!... Ze zijn ’r nog niet... - -SIMON. Nee, ze zijn ’r nog niet. - -JO. Loop je alweer vort?... - -SIMON. Da’s te zegge... - -MARIETJE. Jezzes, vader, blijf nou zoolang. - -SIMON. Jawel – ik zal niet van de deur af... ik mot... - -MARIETJE. Je mot niks... Toe nou... - -SIMON. Wel sallemanders, ben ’k ’n kind? – ’k mot – ’k mot... (domp -af). - - - - -TWEEDE TOONEEL. - -Jo. Marietje. Kniertje. - - -MARIETJE. Doe daar wat tegen... Dat begint ’s morges vroeg. - -JO. Is-die weer zóó erg?... - -MARIETJE. Je had ’m eergister motte zien – ’t halve dorp achter ’m. -Ach! Ach! Toen moeder leefde, dorst-ie niet. Die sloeg ’m op z’n -gezicht, as-die na jenever stonk. Laat ik dat is probeere! - -JO (schaterend). Je zegt dat asof je... Hahaha!... Mèes most je hoore! - -MARIETJE. Mees heb ’k nòoit zien drinke... En vader vròeger zèlden, -hoor. Enfijn – ik kan geen kurk in z’n mond stoppe – ik kan ’m niet an -’n touwtje vasthoue (kijkt door het raam). Natuurlijk vort – bij de -rooie. Akelige dronkelap! – Hoe oud is Kniertje vandaag geworden? - -JO. Een en zestig. Kras voor d’r leeftijd, hè? – Ga zitte. – En vertel -nou is – (vroolijk) wannèer ga je trouwe?... - -MARIETJE. Dat hangt van de reis af – Zie-je we wòue wel daalijk. -(glimlachend-aarzelend) Want-è... Want-è... Nou, je begrijp me wel... -Maar éerst most Mees z’n papiere late komme – veertien dage voorhange – -dàn zit-ie lang en breed op zee. – Nou, vijf weekies. Vijf weekies gaan -gauw genoeg voorbij. - -JO. (blij-geheimzinnig). Wij trouwe in December. - -MARIETJE. Da’s zoowat gelijk... Ben je óok...? Nou?... ’k Heb jou toch -ook àlles gezeid... (Jo haalt de schouders op, lacht). - -KNIERTJE... Ze làcht alweer. Dag Marietje. - -MARIETJE (haar zoenend). Nog honderd jare... - -KNIERTJE (haar mandje uitpakkend). Gòd zal me beware! Honderd jaar! -Daar heb ’k geen cente voor! (een toet openend). Je mag ’r eentje -proeve – jij ook – Zeemoppe – Nee, geen twee – jij, met je lange -grijpvingers! Voor elk van de jonges – ’n hallef pondje zeemoppe – ènne -’n hallef pakkie sjek – ènne ’n zakkie sigare. Weet je wat Barend -meekrijgt, nou die zoo flink geworde is – kijk is... - -JO. Nou – dat zou ’k Geert geve... - -KNIERTJE. Nee. Ik vin ’t zóó aardig in die jongen, dat-ie de knoop -doorgehakt het, da’k ’m ’n pleziertje wil doen. Voor wat hoort wat... - -MARIETJE. Heb u die gekócht?... - -KNIERTJE. Gekócht! Ik zal kóópe! Dat zijn oorringe – ’k weet niet hoe -oud. Me man droeg ze thuis en op Zondag. - -MARIETJE. D’r staan scheepies op – en maste – en zeiltjes... ’k wou dat -ik ze had voor ’n broche... - -JO. Waarom mot de grùtter ze hebbe? ’k Zou toch meene dat Geert as -oudste... - -KNIERTJE. Scheld nou niemeer voor grutter. Da’s niet goed. - -MARIETJE. ’t Het heel wat voete in de aarde gehad voor-ie teekende, hè? - -KNIERTJE. Jawel. Jawel. Maar met z’n broer sàmen wóú-ie wel – en neem -nou is alle harte bij je eigen – ’n jongen die niet sterk is – ja niet -zoo héél sterk – voor de dienst is-ie afgekeurd – en ’n jongen die veel -geweten het van z’n vader en van Jozef... - -JO. Dàt kan ’k nou niet uitstaan! Eerst ’m uitschelde en uitvloeke en -nou – alles botertje tot an de boom... - -KNIERTJE. Ook goed. Laat ’m geweest zijn wat-ie was. Maar over ’n uur -ben ’k ’m kwijt – over ’n uur. – Je mot nooit kwàad van mekaar gaan. ’n -Zoet-slokkie, Marietje? We hebbe versche ijzerkoekies en pitmoppe. -Allemaal ingeslage voor me jaardag – ’k had motte wete dat vàndaag... -Zet de boel maar klaar, Jo – Saart komt direk – en de jonges magge ook -wel ’n slokkie. - - - - -DERDE TOONEEL. - -De vorigen. Cobus. Daantje. - - -COBUS (door ’t raam). Jonge meissies – enne ’n glaasie anijs... We kom -me bijtijs. - -KNIERTJE. Cobus – smijt bùiten je pruim weg! - -COBUS. Ik sou je danke (bergt z’n pruim in z’n rooden zakdoek)... Nou – -nou-è – je weet wat ’k zegge wil. - -DAANTJE. Insgelijks. Insgelijks. - -JO. ’k Zal maar niet vrage of... - -COBUS. Nee... nee... ga je gang maar. Doe ’r nog maar ’n scheutje bij. - -JO. Daar! Nou loopt ’t ’r over. - -COBUS. Da’s niks. ’k Zal nog geen droppie morse (bukt bevend naar de -tafel, slurpt ’t glas leeg). Hèhèhèhè!... - -DAANTJE. Pitmoppe? Asjeblief (geeuwt). - -MARIETJE. O! (zijn geeuw nabootsend) Dank-ie-wèl! - -DAANTJE. Pèh – as je mijn jare heb!... Vannacht haast niet geslape en -van middag geen tukkie... - -JO. Kruip in de bedstee, hahaha! - -COBUS. Dat zou-ie wel wille met ’n jonge meid ’r bij om z’n voete te -warme... - -MARIETJE. Neem liever ’n heete kruik, Daan! - -COBUS. Nou as ik ’t voor ’t kieze heb... - -KNIERTJE. Hou toch je mond! Praasmaker! De moeder van de diakenie mot -’m hèllepe om z’n broek vast te make! En dàt wil... - -JO. Hahaha! O, oome Cobus!... - -MARIETJE. O! O! Hahaha!... - -COBUS. Tja de Engelsman zeit – ’n ouwe man mist de kissès en ’n jonge -man kischt de misses. Versta je? - -JO. Precies. Dat wil zegge: vrouw haal je kat in huis, ’t begint te -regene. Hahaha! Hahaha! - - - - -VIERDE TOONEEL. - -De vorigen. Saart. - - -SAART (door linksche deur). Dag! Wel gefeliciteerd allemaal! - -COBUS. Kom ’r maar in! - -SAART. Dag Daantje en dàg Cobus en dàg Marietje en dàg Jo – Nee, ’k ga -niet zitte. - -KNIERTJE. Eén slokkie... - -SAART. Nee, ’k ga niet zitte. Me potje staat op. - -JO. Toe nou!... - -SAART. Nee, ’k doe ’t zeker niet – me deur staat an – as de kat tegen -’t stel stoot – née – geef ’t zoo maar – Nou – nou – nog veel jare hoor -en dat je jonges – waar zitte de jonges?... - -KNIERTJE. Geert is genacht gaan zegge – en Barend brengt met Mees de -bultzakke en de stoppekissies en ’t oliegoed in de jol – ze komme -direk. Om drie uur motte ze an boord weze. - -SAART. Hè, daar brandt me hart van af... Was je gister bij Leen? - -KNIERTJE. Nee – ik kon niet... - -SAART. D’r was van alles hoor en volop. De bruid had ’t te pakke – drie -glaasies roosies-zonder-doorne – twee glaasies volmaakte liefde en wel -vièr glaasies juffertjes-in-’t groen... Hoe ze ’t gestouwd het – -nou!... - -COBUS. Wat zalle die zoete lippies geplákt hebbe... hèhèhè ... Geef -mijn maar de óúwe oorlam van brandewijn met stroop... Watte Daan? - -DAAN (opschrikkend). Wat? - -KNIERTJE. Die komt hier slape!... ’t Lijkt wel of je niet op bed ben -geweest... - -COBUS. Op z’n bed... hèhèhè... - -DAAN (nijdig). Nou!... Maak geen lolletjes. - -JO (giegelend). Oome Cobus – as ’k ’t zegge mag voor ’t tafelzeil -(wijst op haar neus). - -COBUS (z’n zakdoek nemend). O! O! Verandering van weer. - -KNIERTJE. Nee, toe zeg, laat je pruim ’r nou in! - -SAART. Ouwe pruimesnoeper!... - -COBUS. Snoeper? Je zal nooit raaie hoe ’k ’r an kom... Nog geen tien -minute gelejen, zie ’k Bos, de reeder – en die geeft me – die geeft me -’n wit rolletje – van – van vloeipapier met tabak ’r in – hoe noeme ze -zoo’n ding? - -MARIETJE. ’n Sigaret!... - -COBUS. Ja – ’k zal zoo’n ding róóke – met – met stinkend papier – da’s -’n pruim met ’n hemmetje an... - -SAART. En jij ben ’n sikkerlap zònder hemmetje an! – Nee, ’k ga niet -zitte. - -JO. ’k Hèb al volgeschonken. - - - - -VIJFDE TOONEEL. - -De vorigen. Simon. - - -SIMON (dronken). Dag. - -KNIERTJE. Dag Simon. – Schuif maar toujour bij... - -SIMON (naast de linksche deur neerplompend). ’k Zit hier best... - -COBUS. Zoet slokkie?... - -MARIETJE (angstig). Nee. - -SIMON (dof). Wat nee?... - -MARIETJE. Je het genoeg! - -SIMON (dof). Heb ’k – sallemanders!... - -MARIETJE. Vort is de aardigheid! - -KNIERTJE. Hei-je Geert niet gezien? - -SIMON (grommend)... uh – uh – Geert... - -COBUS. Geef ’m ’r nog maar een – op de valreep. - -MARIETJE (driftig). Née! Née! - -SIMON (dof). Nee? Godverdomme! (steekt z’n neuswarmer op.) - - -KNIERTJE. Is ’r veel werk op de helling – Simon. - -SIMON. ... Da’s vast hoor. - -SAART. Nou – ik ga vort. - -JO. Hè, wat vrindelijk! Ze komme toch zóo... Neem nou ’n stoel... - -SAART. Nee – as ’k zitte ga verkies ’k me tijd... ’n Hàllevie dan nog – -Nee, géen ijzerkoekie... - - - - -ZESDE TOONEEL. - -De vorigen. Geert. - - -GEERT (door linksche deur). ’t Lijkt wel alle hens op ’t dek, hier! Dag -allemaal! (op Simon wijzend) Lazerus? – Hé, Simon! - -SIMON (grommend)... uh – ja... - -MARIETJE. Laat ’m nou maar! - -GEERT. Bliksems – wat ben jij opgetuigd! – Nog ’n kwartier, jongens! – -Jo schenk maar in. (tusschen Kniertje en Jo) Daar ga je moeder! Proost! -Santjes, Jo! Santjes, Daantje!... Santjes! - -JO. Hahaha! Ingeslape met ’n pitmop in z’n hand! - -KNIERTJE. Is-die niet goed in orde?... - -COBUS. Ssst!... Ssst!... (zich verkneuterend)... vannacht – hèhèhè! – -vannacht het-ie in z’n bed... (zachtjes-proestend)... het-ie in z’n -bed... (sterker-giegelend)... in z’n bed... gèpièscht... En toen -was-die zóo bang voor de moeder (wéer proestend)... dat-ie op is -gestaan – op z’n bloote voete... en ’t laken bij de kachel gedroogd... -Hèhèhè!... Maar toen was ’t matras nog kles – klèsnat – en eer dat dàt -droog was... hèhèhè!... Ssst!... Ssst!... Nie-zegge, dat je ’t van mijn -weet... hèhèhè!... - -JO. Hàhàhà! - -MARIETJE. Hahaha! Die ouwe Daan! - -SAART. Mooi om je vrind te verraje!... - -COBUS. Verraje? ’k Vertel ’t toch niet an de móéder!... - -GEERT. En as je ’t nou wèl vertelt! Vrete jullie genadebrood? Bang voor -de móeder! - -COBUS. Jij het makkelijk prate. – As je gesnap wor, mag je in geen -veertien dage uit... - -GEERT. Stakker!... Eer ’k zóo oùd zou wille worde... - -JO. O – da’s héél lief – we zijn nog niet getrouwd – en hij is al -weduwnaar! - -GEERT (vroolijk). ’t Is de vraag of ’k met jou niet van IJsland ten -haring vaar! Hahaha! Zal ’k ’m porre? ’k Kan ’t wel zònder -korvijnagel... (zingt). - - „Rijzen, rijzen laat je niet nooien, [1] - „Stuurboordskwartier spring uit je kooien! - „Je kan an dek wel zwemmen gaan. - „De regen is goed, en de wind is gedaan. - „’t Is rijzen, ’t is rijzen, } bis - „’t Is rijzen voor stuurboordskwartier!” } - -(slaat met de hand op tafel –, de andren kloppen mee)... Hahaha! - -DAANTJE (schrikt wakker. Algemeen gelach)... Dat kan jou ook overkomme -op mijn leeftijd. - -GEERT. Hahaha! Ik wor niet oud. Lekke schepe motte zinke! - -JO. Nou Geert! - -SAART. Hij wordt niet oud! As je dat voor ’n poos had gezeid, toen je -’r uitzag as ’n slappe vadoek... Maar nou!... ’t Zitte het je goed -gedaan, jong! - -COBUS. Hèhèhè!... Ze kenne van jou nou ook zinge, dat je zakkies -geplakt heb – net as Domela – hèhèhè!... (zingt met piepende stem) - - Me neefie Geert mot zakkies plakke - Hi – ha – ho! - Me neefie Geert... - -SAART. ... Mot zakkies plakke! - -DAANTJE, JO, MARIETJE, COBUS. ... Hi – ha – ho! - -GEERT (lachend). Verrek tuig! Die make ’r ’n lolletje van!... - -KNIERTJE (angstig). Toe, jullie motte niet zoo uitgelate zijn. Dà’s -niet goed. - -JO. Ah! Dacht ’k wel! Je ben jàrig, hoor!... Neem nou ’n stoel, Saart. - -SAART. ’n Stoel?... Knàp as jij ’r een... - -MARIETJE. Ik kan wel staan. - -SAART. Nee – ik zit al (plakt naast Cobus). - -COBUS. ’k Val ’r haast af – Steek liever je duim in je zitvlak! - -MARIETJE (bij versuften Simon). Vader!... - -SIMON (bot-grommend). Ze motte – ze motte – niet – niet – Da’s vàst... - -MARIETJE. Kom nou!... - -GEERT. Laat ’m z’n eigen mast overboord zeile! De man hindert toch -niet. - -SIMON (suf-gebarend). Jullie motte – jullie motte... - -MARIETJE (nijdig). Wàt mot ’r nou?... - -SIMON (mummelend)... De ribhoute... en... en... (stevig) Da’s vást!... - -GEERT. Jo. Cobus. Daantje. Saart. Hahahaha! Hahaha! - - - - -ZEVENDE TOONEEL. - -De vorigen. Mees. - - -MEES. Sallusies! - -KNIERTJE (angstig). Ben je alleen? Enne – Bàrend? - -MEES (ruw-goedig). Dàt weet ’k niet! - -KNIERTJE. Je zou toch sàmen de bultzakke en de stoppekissies... - -MEES. Mòt met de schipper! Is dat ’n zeeman! - -JO. Mòt? Nòu al herrie? - -MEES. ’k Kan ’r geen woord van navertelle – bàng – bàng – altijd bàng -(tot Marietje, die Simon bewogen heeft heen te gaan). Ga je mee? - -JO. Nee – eerst ’n slokkie – tante is jarig. - -MEES. Wel verdraaid! – Nou-è – nou-è – Knier, nog veel jare! - -KNIERTJE. Je heb me angstig gemaakt. - -JO (lachend). Angstig? - -KNIERTJE (valsch). Ja, àngstig! Daar verwondert ze zich over. ’k Heb -voorschot van Bos opgenome... - -GEERT. Hij het toch getéékend – Kies toch niet, moeder! - -COBUS. Hij zal z’n meissie genacht zijn gaan zegge (buiten klinkt -Jelle’s viool). Tadeda... - -SAART. Zit toch stil! ’t Lijkt wel of je paardevleesch heb gegete... - -DAANTJE. Wij krijge vleesch!... Nog geen dooie kat!... - - - - -ACHTSTE TOONEEL. - -De vorigen. Jelle. - - -JELLE (de oude polka spelend). Asjeblief!... - -GEERT. Kom ’r maar in, ouwe! - -JO. Ach jezzis, de tobber ziet met de dag minder. - -JELLE (spelend)... Ik kom vast éens in de week. - -GEERT. Éerst ’n andere mop, ouwe! Die verdomde polleka. - -JO. ... Hè – speel is van – van – hoe-hiet-’t-ook-weer? - -COBUS. Ja, da’s héél mooi wat zìj daar zeit. - -SAART. Je weet wel, Jelle – van – van – ... (zingt) Ik ken ’n lied dat -’t hart bekoort... - -MEES. Zeg – as je ons nou!... (Jelle zet de Marseillaise in) Da’s -betere kost (zingt) Alloose-vodela-bedieje – deboe – debie – -deboelebie... - -MARIETJE. Hahaha!... Da’s fransch van ’n dooie schelvisch!... - -JO. Hahaha!... - -MEES. Lach maar! Ik heb is in ’n fransche haven gelege – en alles best -hoor! As ’k zei pijn kreeg ’k ’n brood en as ’k zei doe open de poort, -dan deëe ze de deur open!... Niks waard!... - -GEERT. Allemaal gekles! Zet nog is in, Jelle. Wat bliksem as we d’r -hollandsche woorden voor hebbe! (Jelle begint opnieuw. Geert zingt -brullend): - - „Op manne, broeders, saam verééééénigd! - „Op burgers, sluit u bij ons aan! - „Uw smart, uw lijden zij gelenigd....” - - - - -NEGENDE TOONEEL. - -De vorigen. Bos. - - -BOS (die ’t zingen halfwege in de raamopening heeft aangehoord, driftig -schreeuwend). Wat mòt dat hier? (algemeene verschrikte stilte). Maak -goddoome dat je an boord komt! ’t Is je tijd! (woedend af). - - - - -TIENDE TOONEEL. - -De vorigen, zònder Bos. - - -KNIERTJE (na een lange stilte). O, – O is dàt schrikke! Hè! Hè!... - -JO. Wat scheelt ’m? - -MEES. As ’k begreep waar die stem vandaan kwam!... - -SAART. Hoe kan je ook zoo stóm zijn – om as je wéet dat meneer Bos twéé -huize verder woont – te brulle as ’n speenvarken. - -MARIETJE. Jessus, wat was-ie nijdig. - -COBUS. Hè-hè-hè! Bij dìe zal jij geen zak zout ete... - -KNIERTJE. Wáarom zing je ook zulleke gemééne liedjes?... - -GEERT (driftig). Wel verdomd! Ben ’k in me huis of niet? As ’k niet zoo -raar had zitte kijke – die ouwe kikker ineens voor je ooge – dan had ’k -’m z’n kast uitgeveegd! – Maak dat je an boord komt... Speel op, Jelle! -(Jelle zet in). - -KNIERTJE. Ach toe nee, Geert – ... Ik ben bang dat as meneer Bos... -(wenkt Jelle op te houen). - -GEERT. Diè is bang om te vare – diè bang voor de moeder van de diakenie -– diè voor zòo ’n klein reedertje!... In me èigen huis verbieje!... -Kommandeere asof ’k z’n knechie ben... - -SAART. Gekheid is gekheid: as jij reeder was, zou je ook niet wille dat -’n matroos zong as ’n sociaal... - -KNIERTJE. ... En terwijl-ie weet hóé afhankelijk ’k ben. - -GEERT (heftig). Afhankelijk! Wees nièt afhankelijk! ’t Is ’n eer voor -je om bij ’m schoon te make! ’k Zou geld tóe-betale! Zeg dankie as je -de bril van z’n bestekamer mag schrobbe! Afhankelijk! ’t Kantoor -dweile, de vuile boel reddere, de modder van z’n laarze likke – -tweemaal in de week vijftig cente en de kliekies, die ze op d’r borde -late staan, die ze niet meer lùste!... - -JO. Maak je toch niet kwaad, malle jongen! - -KNIERTJE. O, o, wat zal ’k ’n standje krijge, Zaterdag... - -GEERT. Jij, ’n stàndje? Wáarvoor jij ’n standje? As je je niet je heele -leven door die branimaker, die zelf met niks begonnen is – had late -trappe en behandele as ’n sloof – terwijl me vader en me broers om voor -hém duite te verdiene op ’t Zand zijn gebleven – dan zou je hém z’n -huid volschelde dat-ie de brutaliteit het gehad z’n bek open te -doen!... - -KNIERTJE. Ik zal... ik zal... – God zal me beware.... - -GEERT. God zal jou beware om àltijd je nek te buige. Hier – pak an – -Jelle. Over ’n jaar krijg je van me moeder cente om te spele (zingt) -... „Kom manne, broeders, saam veréééé...” - -KNIERTJE. Toe nou Geert – tóé nou... (legt haar hand op z’n mond). - -JO. Hè, wat plaag je dat ouwe mensch op d’r jaardag!... (Jelle houdt -z’n hand op). Hier, op één been kan je niet staan. - -COBUS. Wou je van mìjn centè hebbe? Alles staat vast bij me bankier (op -Daan wijzend). Bij die mot je weze... - -DAANTJE (nijdig drinkend). Pèh!... Hou me nou niet voor de mal! - -JELLE. Wel bedankt saam... (af). - -MEES. Nou – ga je mee? - -GEERT. ’k Zal nog ’n oogenblikkie op Barend wachte. Wat heb jij ’n -haast! De jonges komme toch langs. - -SAART. Vat je nou niet dat die mekaar... Dag, goeie reis! - -MEES, MARIETJE. Dag! (handen worden gedrukt, goeien reis gewenscht.) - -KNIERTJE. Hallef drie... ’k Maak me ongerust... - -SAART. Hàllef driè? Heb ’k zóo lang... En me deur, die anstaat! Goeie -reis!... Dag Knier – dag ouwetje – dàg! (af links). - - - - -ELFDE TOONEEL. - -Kniertje. Geert. Jo. Cobus. Daantje. Bos. - - -BOS (brusk door kookhok binnentredend). Ben jij soms óok van plan niet -mee te gaan? - -GEERT (norsch). Heb jij ’t – tegen mìjn? - -BOS (driftig). Tegen jóu, já! Schipper Hengst het me orders, begrepen? - -GEERT (rustig). Dol geworden... - -BOS (driftiger). De waterschout is gewaarschouwd!... - -GEERT (ingehouden). ’k Heb maling an jou èn an de waterschout. (Cobus -en Daantje sluipen weg, blijven luistren voor ’t raam). Ben jij -bedonderd! Wie zègt jou dat ’k niet na boord zal gaan?... - -KNIERTJE. Ja, meneer, hij staat kláár... - -BOS. Die àndere jongen van je, die Hengst as oudste gemonsterd het... -verdomt ’t! - -KNIERTJE. O, goeie God ... - -BOS (tot Cobus en Daantje). Valt ’r wat te luistere (ze groeten -benauwd, loopen door)... ’t Lijkt hier wel ’n kroeg – zuipe en -oproer... - -JO (verontschuldigend). Tante is jàrig... - -GEERT (driftig). En as moeder nièt jarig is – doen we nog wat we zélf -wille. - -BOS. Jij most jouw toon... - -GEERT (opstuivend). Mijn toon? ... Uitgerukt!... - -KNIERTJE (angstig). Ach – lieve Geert – Neem ’m toch niet kwalijk, -meneer – hij’s driftig en in drift zeg je dinge... - -BOS. ... Dinge niet te pas komme! Stront voor dank! Ben je goed voor je -mensche dan... dan... (dreigend) As je niet binnen de tien minute an -boord ben... laat ’k je door de politie hale!... - -GEERT. Jij láát hale... Wie denk jíj dat je voor heb?... - -JO. Toe Geert – wees nou stil... - -BOS (heftig). ... Wie ’k voor me heb – vraagt-ie, dùrft-ie te vrage -(tot Kniertje.) Jij mot weer’s ’n goed woord doen voor ’n oproerling, -die de Marine niet meer hebbe wil... - -GEERT (spottend). Heb jij ’n góéd woord gedaan? Hahaha! ’t Is om je te -bedoen! Jij betaalt loon – ik geef me werk. Voor de rest lap ’k je an -me zool! - -BOS. Je ben ’n héele gróote kwajongen – da’s alles! - -GEERT (grimmig). As ’k ’t voor moeder niet liet (dreigend)... dan... - -JO (haar armen om hem slaand). Geert! Geert!... (een lange stilte). - -BOS. En dat in jòùw huis... Goeie dag – (bij de deur) ... Knier, Knier -weet wèl wat je begint... Te goeder trouw heb ’k je voorschot -gegeven... - -KNIERTJE. Ach ja meneer, ach ja... - -BOS. Heb ik jóú óoit gemeen behandeld?... - -KNIERTJE. Nee, meneer – u en de pastoor... - -BOS. Je eene zoon wil niet mee – je àndere – jij komt nog is verkeerd -terecht, vrindje... - -GEERT. Hou uit je stagfok! Fokkeschoot vast!... An boord ben ’k matroos -– hier schipper – ’t kan niet bezopener! ’n Reeder die dit niet wil en -dat niet wil, die z’n neus door ’t raam boort, as je zingt wat ’m niet -anstaat... - -BOS. Voor mijn part zing je... ’n Redelijk matroos, die op ’t punt -staat te trouwe, most blij zijn dat z’n patroon ’t goeie met ’m voor -het. Zou je vader, die ’n door en door braaf man was, ’n reeder hebbe -dùrve dreige? Jullie, jonge jonges hebbe nog geen respekt voor grijze -hare!... - -GEERT. Mooi zoo. Weer ’n afstraffing op de voorparade – Respekt voor -grijze hare? Wis en donders! Maar dan voor grijze haren, die grijs zijn -geworden in gebrek en beroerdheid... - -BOS (schouder-ophalend). Je móeder het me as kind voor de prikkebakke -zien staan – ik heb óok bij ’n oostenwind die je ooren afsnee -prikkekoppen gebeten... - -GEERT. Doe maar geen verdere verhale, meneer. Je heb je knap opgewerkt -– je ben ’n man van cente geworden – èn ’n tyrannetje. – Best! – Je zal -wel niet slechter dan andere zijn – pissebed of kakkebed! – in me húis -laat je me met rust! Me vader was van ’n ander slag dan ik. – We worde -àllemaal van ànder slag – misschien beleve mìjn zoons ’t nog is – dat -as ze nèt as ik, twaalf jaar gelejen, bij de reeder op kantoor komme om -huilend te vrage of ’r al nieuws is van vader en twéé broers – ze nièt -d’r patroon vinde bij ’n groccie en ’n warme kachel en ’n sekure -brandkast – nièt godverdomme hoore spele omdat ’r zoo dikkels om ’t -zelfde geloope wordt – nièt de deur uit worde gesnáúwd met de -boodschap: dat às ’r nieuws is je ’t wel hóóre zal... - -BOS (ruw)... Dat lieg je – dat heb ’k toen niet gedaan!... - -GEERT. ’k Wil ’r geen woord over vuil make – me zorg! – as je maar -weet, dat ’k ’t onthoue heb. – Me vàder had grijze hare – me moeder het -grijze hare – Jelle, de arme bliksem die geen plaasie kan krijge in de -diakenie omdat-ie eéns in z’n leven lange vingers gehad het – Jelle het -óók grijze hare en wàt ’n grijze... - -BOS. Heel braaf! Redeneering zonder kop of staart. Of je hem hoort of -de kromme Jacob: koekoek-één-zang! (tot Kniertje) Komt ’t uit? – Maar -nou wil ’k je nog ’n lesje geve vrindje, voor je onder zeil gaat – Je -heb ’n ouwe moeder – je heb lust om te trouwe – góed – je heb zes -maande gezeten – ’k praat ’r niet over – je heb me angeblaft op ’n -onbehoorlijke manier – in je éigen huis – maar as je grappies uithaalt -an boord van de Hoop, dan zal jij ondervinde, dat ’r ’n monsterrol is. - -GEERT. Dàt weet ’n kind van ’n jaar. - -BOS. En – as je wat ouwer geworden – wat wijzer – dan zal jij je schame -over je brutaliteite – de reeder bij ’n groccie, ’n warme kachel... - -GEERT (spottend) ... En ’n brandkast... - -BOS (driftig)... En bij zorge, waarvan jij geen benul heb! Wie geeft -jullie àllemaal te vrete?... - -GEERT (bedwongen-rustig). Wie haalt de visch uit zee? – Wie waagt z’n -leven elk uur van de dag? – Wie komme in geen vijf, zes weke uit d’r -kleere? – Wie loope met hande vol zoutvreters? – Wie hebbe geen water -om d’r kop en d’r poote te wassche? – Wie slape as beeste in ’t -volkslogies in kooie twee an twee? – Wie late moeders en vrouwe achter -om aalmoeze te bédele? – Met twaalef koppe gaan we strakkies in zee – -van de heele besomming krijge wij vijf en twintig – jij vijf en -zeventig procent – wij doen ’t werk – jij zit veilig thuis. – Je schip -is geassureerd – en wij – wij kenne verrekke as ’n ongeluk gebeurt – -wij zijn de assurantie niet waard... - -KNIERTJE (sussend)... Geert! Geert! Geert! - -BOS. Da’s ’n vermakelijk jong! Jij most clown worde in ’n circus!... -Zèven en twintig procent zijn ’m niet genoeg... - -GEERT. Van jouw gulheid zal ik geen labberdaan vrete! ’t Heele aandeel -in „winst en verlies” as ’t góéd loopt, brengt je acht gulden in de -week in – ’n gulden per dag – as ’t góéd loopt – ’n gulden om op zéé -voor de mensche in de stad – zoutevisch klaar te make – lippies en -keeltjes – schelvisch met levertjes – hahaha! – ’n gulden as ’t góéd -gaat – en je niet verzuipt... Jullie wete wel waarom je ons op déél -laat vare... (Verschijnen voor het venster jonge en oude -visscherskoppen. Een stem: „Ga je mêe?” Bos wordt beleefd gegroet) Ik -kom zoo daalijk na... - -BOS. ... Goeie reis manne! – Zeg an de schipper – zeg maar niks – ’k -kom zelf. (een stilte) Vijf minute vóor half drie. Nou, dan nog twéé -minute warhoofd, ezelskop, om je iets onder je neus te wrijve dat ik al -driemaal zegge wou, maar dat me driemaal weer in me kouse zakte, omdat -je me niet an ’t woord liet komme. As je vannacht in je kooi leit – as -’n béést natuurlijk! – probeer dan is te denke over mijn risico’s, bij -’n slechte vangst, as de beug of de vleet verloren raakt, bij averij, -bliksem in de mast, stoote op grond en God weet wat meer! – Van de -Jacoba zijn pas de luike weggeslagen – van de Koningin Wilhelmina is de -halve verschansing door ’n stuk water weggespoeld. – Dat reken jij -niet, dat heb jij niet te betale! – Drie maande gelejen kwam de -Verwachting in aanvaring met ’n stoomboot – zonder te denke an ’t -schip, de vleet, de vangst, sprong de bemanning over – ’t schip blééf -drijve! Wie dacht an mijn belange? – Daar lach jij om, joggie, omdat je -niet weet, wat ik voor zorge heb! – Op de Mathilde hebbe ze de vorige -week jenever en tabak in d’r bultzakke gesmokkeld om an de Engelsche te -verkoope. Nou leit ’t schip an de ketting. Betaal jij ’t losgeld? - -GEERT. Pluk veere van ’n kikker, hahaha! - -BOS. Mopper over de toestande in Middelharnis of Pernis. Dàn zou je -gelijk hebbe. Bij mij hebbe jullie niet te zorge voor havenkoste, aas, -sleeploon, proviand, tonne, zout – ik laat jullie ’t verlies van tuig -niet betale – ik draai ’r zelf voor op, as ’r ’n gaffel of ’n -kluiverboom breekt. Je moeder heb ’k voorschot gegeven. En je broer -Barend deserteert... - -KNIERTJE (huilerig). Nee, meneer, dat màg ’k niet geloove... - -BOS. Hengst het me van de haven getelefoneerd – anders was ’k niet hier -gekomme, om op de koop toe beleedigd te worde door je oudste zoon die -met schandelijke liedjes de buurt bij mekaar brult!... Bejour – ik ga -na ’t schip! – (driftig). As je niet tijdig an boord ben, pas ik -artikel zestien toe – vijf en twintig gulden boete. - -GEERT. Waarom niet? ’t Kan lijjen! - -BOS (tot Kniertje). En jou – jou kan me vrouw voorloopig niet meer -gebruike. ’t Is hier ’n bénde geworden... - -KNIERTJE (angstig). Ach, meneer, ik heb toch geen schuld!... - -GEERT. Mot je dat ouwe mensch nou nog mishandele?... - -BOS. Dat komt ’r van as de eigen zoons ’t nest beschijte!... Na de -geepreis kan jij ’n andere reeder zoeke, die ’r meer plezier in het – -parele voor de zwijne te smijte!... - -GEERT. En nou vort! Vort! (duwt de deur achter Bos dicht). - - - - -TWAALFDE TOONEEL. - -Kniertje. Geert. Jo. - - -KNIERTJE. Wat ’n jaardag! Wat ’n jaardag! - -JO. Laat je hoofd toch niet daalijk hange, tante! Geert had gelijk... - -KNIERTJE. Gelijk!... Wat heb-je an gelijk!... - -GEERT. Je wil ’m toch niet achterna? - -KNIERTJE. Nee – Barend zoeke... Groote God – as-ie deserteert – as-ie -gedeserteerd is, komt-ie óok in de gevangenis – twéé zoons die... - -GEERT. Zou je me niet eerst goeie reis wensche – of vin-je ’t niet -noodig?... - -KNIERTJE. Me hoofd is van streek... Ik kom wel na de haven – ik kom -wel... - - - - -DERTIENDE TOONEEL. - -Jo. Geert. - - -JO. ’k Heb meelij met ’r – de stakker. - -GEERT. Da’s ’n donderhond, die kerel! - -JO. Waar is je zuidwester? As diè nou nog zoek is!... Je heb ’t ’m -lekker gezeid, hoor! – Straks het dronken Simon ’m opgezet... Kijk nou -niet as ’n isegrim. ’k Heb ’m!... (plukt ’n geranium van ’n bloempot) -Daar! En zóo hou je ’m op. (op z’n knie) En èlleke nacht denk je an me -– zal je? – zàl je?... (opspringend) Ben je nòu al terug? - - - - -VEERTIENDE TOONEEL. - -De vorigen. Kniertje. - - -KNIERTJE. Is-ie ’r niet? - -GEERT. Hij zit in de zak van me jekker! Hahaha! - -KNIERTJE (gejaagd). Truus het ’m om ’t huis zien zwerve. – Ach! ach! -ach!... - -GEERT. Wij gáan, hoor! Loop nou mee. As de grutter ’t verdomt, helpt ’t -geen bliksem of jij thuis zit. - -KNIERTJE. Nee, nee, nee... - -JO. Kom-ie dan na?... - -KNIERTJE (angstig). Ja, ja, ja! – Vergeet je pakkie sjek niet en je -sigare... - -GEERT (opgeruimd). As je te laat ben – kijk ’k je geen oog meer an. - - - - -VIJFTIENDE TOONEEL. - -Kniertje. Barend. - - -BAREND (vlug links opkomend). Ssst! - -KNIERTJE. Beroerde kwajongen!... - -BAREND (schuw). Ssst! - -KNIERTJE. Wat ssst!... ’k Schreeuw ’t dorp bij mekaar as je niet -daalijk Geert en Jo achterna gaat. - -BAREND (hijgend). As je Geert nog kan tegenhoue... hòu ’m dan terug! - -KNIERTJE (driftig). Ben jij krankzinnig geworde van angst, groote -lafbek! - -BAREND (hijgend). De Hoop van Zegen deugt niet, deugt niet – de -ribhoute zijn rot – de deele zijn rot!... - -KNIERTJE. Sta niet te klesse om ’r ’n draai an te geve. Over hallef -drie!... Vooruit!... - -BAREND (bijna huilend). As je me niet gelooft!... - -KNIERTJE. ’k Luister heelemaal niet! Vooruit of ’k sla je op je -gezicht!... - -BAREND (hartstochtelijk). Sla me dan! Sla me dan!... O God, hou Geert -toch terug!... Simon, de scheepmaker, het me gewaarschouwd... - -KNIERTJE. Simon, de scheepmaker – die dronkelap, die geen twee woorde -prate kan – je ben ’n misselijke kwajongen – ... Eerst teekene, dan -wegloope!... Sta op! - -BAREND (heftig). Nee – al ransel je me dood! – ’k Ga niet mee met ’n -schip dat niet zeewaardig is!... - -KNIERTJE. ... Kan jìj dat beoordeele? Het ’t schip niet op de helling -gelegen?... - -BAREND. D’r was geen kallefatere meer an!... Simon... - -KNIERTJE. Hou je bek met je Simon!... Vooruit, neem je pakkie sjek. - -BAREND (schreeuwend). Ik ga niet – ik ga niet – je weet ’t niet – jij -het ’t niet gezien!... De laatste reis het-ie ’n vóét water gemaakt! - -KNIERTJE. De laatste reis?... ’n Schip dat pas op de haringvangst is -geweest voor de vierde reis en nog veertien last het meegebracht!... Is -’t nou ineens mis geworde, nou ’t gaat beuge en jij, beroerde lafbek, -mee mot?... - -BAREND (koortsachtig-beangst). k Heb in ’t ruim gekeken – de tonne -drijve op ’t water... jìj ziet de dood niet die daar benèjen zit!... - -KNIERTJE. Grondwater dat in ellek schip is! – De tonne drijve! – Maak -dat je grootmoeder wijs – niet an ’n ouwe zeemansvrouw! – Schipper -Hengst is ’n kind! Gaat Hengst niet mee en Mees en Jacob en Gerrit en -Nelis – en je eigen broer en de klèine Pietje van Truus? Wou jij ’r -meer verstand van hebbe dan ouwe zeelui? – (kwaadaardig) Sta op! ’k Heb -geen lust om je door de rakkers an boord te zien brenge... - -BAREND (huilend). O moedertje, moedertje, laat me niet gaan!... - -KNIERTJE. God – wat straf je me in me kindere – me kindere brenge me an -de bedelstaf – ’k heb voorschot opgenome – en de politie is -gewaarschouwd – en ’k mag niet meer uit schoonmake gaan bij meneer Bos -– en – en – (hard) Dan motte ze je maar hale – beter gehaald dan -weggeloope! – O, o, dat dat in mijn familie gebeure mot... - -BAREND (naar ’t kookhok rennend). Dan... dan... - -KNIERTJE (den weg versperrend). Je komt ’r niet uit... - -BAREND. Laat me door, moeder!... ’k Weet niet wat ’k doe – ’k zou je... - -KNIERTJE. Nou, wordt-ie dapper... tegen z’n zestigjarige moeder... Hef -je hand op – as je durft!... - -BAREND (smakt op ’n stoel, schudt het hoofd bezeten in de handen). O, -o, o, – as ze me an boord brenge – zie je me niemeer terug – zie je -Geert niet terug... - -KNIERTJE. ... ’n Schip is in God’s hand – ’t is God verzoeke om zóo te -raaskalle uit àngst... (vrindelijker) Kom, ’n man van jouw leeftijd mot -niet snottere as ’n kind. – Kom! – ’k Dacht je nog ’n plezier te doen -met vader z’n oorringe. – Kom!... - -BAREND. ... Moedertjelief – ik dùrf niet – ik durf niet – ’k zal -verzuipe – verstop me, verstop me... - -KNIERTJE. Ben je dan heelemaal dol, jongen! As ’k één woord van je -gekles geloofde – zou ’k Geert toch niet late gaan... (stopt de sjek in -zijn zak). Daar, ’n pakkie sjek – enne ’n zakkie sigare – zit nou stil -– dan doe ’k je de oorringe an – kijk is – (pratend als met ’n kind)... -ècht zilver – scheepies ’r op en zeiltjes... Zit nou stil. – Da’s een. -– Da’s twee. – Loop is na de spiegel... - -BAREND (huilend). Nee – nee!... - -KNIERTJE. Toe nou. Je maakt me week voor niks. Toe nou, lieve jongen – -ik hòu toch van jou en van je broer – ’k heb toch niks op de wereld as -jullie. – Toe nou! – Elleke nacht zal ’k de goeie God bidde om je -behoue binne te brenge – je mot ’r an wenne – dan wor je ’n goed zeeman -– dan – dan – (huilt) Kom nou, Barend! (houdt hem ’t spiegeltje voor). -Kijk je oorringe is – wat?... - - - - -ZESTIENDE TOONEEL. - -De vorigen. Twee veldwachters. - - -EERSTE VELDWACHTER (door linksche deur, gemoedelijk). Schipper Hengst -het de waterschout verzocht... Asjeblief, ventje, we hebbe geen tijd te -verlieze. - -BAREND (uitgillend). Ik ga niet mee! – Ik wil niet mee! – ’t Schip is -ròt... - -TWEEDE VELDWACHTER (glimlachend-gemoedelijk). ... Dan had je niet motte -monstere, bange Barendje. – Mot ’r geweld gebruikt worde?... Kom nou, -mannetje (klopt hem goedig op den schouder). - -BAREND. Raak me niet an! Raak me niet an!... (klemt zich desperaat aan -deurpost en bedstee). - -TWEEDE VELDWACHTER. Motte de boeie angelegd worde, jongen? - -BAREND (kermend). Help me dan moeder!... Je ziet me niet terug! Ik -verzuip! Ik verzuip in die smerige, stinkende zee!... - -EERSTE VELDWACHTER (knorrig). Kom, kom! – Laat de deurpost los! (vat -zijn pols) - -BAREND (zich heftiger vastklemmend). Nee!... (krijschend) Snij me -handen af!... O God, o God, o God!... (kruipt in ontzetting tegen den -wand op) - -KNIERTJE (bijna schreiend). Nou!... De jongen is bàng... - -EERSTE VELDWACHTER. Zèg ’m dan dat ie los laat! - -KNIERTJE (huilend, Barend’s handen vattend). Toe nou, jongen – toe nou -– Gód zal je niet verlate... - -BAREND (laat kermend den deurpost tot, snikt wanhopig)... Je ziet me -niemeer, nóóit meer... - -EERSTE VELDWACHTER. ... Vooruit... - - - - -ZEVENTIENDE TOONEEL. - -Kniertje. Truus. - - -KNIERTJE. O, o... - -TRUUS (nieuwsgierig-angstig). Wat was dat, Knier?... - -KNIERTJE (snikkend). Barend is door de rakkers gehaald... O – en nou -durf ’k ’t dòrp niet doorgaan – om ze genacht te zegge – de schànde – -de schànde... - - - EINDE VAN HET TWEEDE BEDRIJF. - - - - - - - -DERDE BEDRIJF. - - -(Zelfde kamer als voren. Avond. Een lamp brandt. De schouw belicht -fel-rood het vertrekje. Een gierende wind huilt lange het huis). - - - - -EERSTE TOONEEL. - -Jo. Kniertje. Clémentine. De Boekhouder. - - -JO (lezend voor een der bedsteden). ...En dat versie is màchtig mooi... -Luister-je?... - - AAN MARIA VOOR DE OVERLEDENEN. - - „Moeder Gods, zie vol erbarmen - „Op uw arme kinderen neer; - „Reik hun uwe reddende armen, - „Wees hun voorspraak bij den Heer: - „Uwe beê bij ’t godlijk Hart: - „Maakt een einde aan al hun smart.”... - -(in de bedstee starend). Slaap je, tante?... Slaap-je? (Geklop. Zij -loopt op de teenen naar de kookhokdeur, legt den vinger op den mond, om -Clémentine en den Boekhouder te waarschuwen)... Zachies juffrouw... - -CLÉMENTINE. Doe gauw de deur dicht! Wat ’n noodweer!... Wat ’n wèer!... -Me oogen zitten vol zand... Leit Knier te bed?... - -JO. Ze is effetjes gekleed gaan legge – nog niks fiks – koors en -hoeste... - -CLÉMENTINE. ’k Heb ’n bordje soep meegebracht en zes eieren – Nou dan, -Kaps!... Kàps!... - -DE BOEKHOUDER. Jawel... - -CLÉMENTINE. ... Op de táfel... Da’s ’n penitentie – zoo’n doove -kwartel.... Wat heb je gelezen? - -JO. De kathelieke illestraasie... - -CLÉMENTINE. Waar heb je de èieren gestopt? - -DE BOEKHOUDER. ’k Versta je wel... - -KNIERTJE (in de bedstede). Is daar iemand?... - -CLÉMENTINE. Ik ben ’t, Clémentine... - -KNIERTJE (opstaand). Is de wind nóg niet gaan legge... - -CLÉMENTINE. ’k Breng je ’n bordje kalfspoulet, Knier – om van te -smullen. Wel allemachtig – heb-je zóo gemorst?... - -DE BOEKHOUDER. ’k Geef ’t jou te doen om ’n pannetje stil te houe as ’t -zand in je ooge stuift... - -CLÉMENTINE. ’t Is anders wel ráar, hoor... D’r was twéemaal meer -vleesch in... - -DE BOEKHOUDER. Watte?... ’k Versta niks met die wind... - -KNIERTJE. Dank u wel, juffrouw... - -CLÉMENTINE (de eieren tellend)... Een, twee, drie, vier... De -àndere!... - -DE BOEKHOUDER. Da’s vijf... Enne... (z’n hand bekijkend, die druipt van -eigeel) ... Enne... - -CLÉMENTINE. Natuurlijk gebroken! - -DE BOEKHOUDER (z’n beurs en z’n zakdoek te voorschijn halend, vol -eigeel – )... ’k Had ’t toch zoo sekuur geborgen – da’s ’n verwoesting -– da’s ’n smurrie... - -JO (lachend). Bak ’r ’n ommelet van... - -DE BOEKHOUDER. Dat komt dat je tegen me an gedouwd heb... Kijk me -sleutels is... - -CLÉMENTINE (lachend). Dat noemt-ie sekuur opbergen!... Ga maar naar -huis... - -DE BOEKHOUDER (kribbig). Nee – niewaar! - -CLÉMENTINE (harder). Ga maar! ’k Vin de weg wel terug!... - -DE BOEKHOUDER. ... Me beurs... en me zakdoek... en me kurketrekker... -(valsch) Dàg... (af). - - - - -TWEEDE TOONEEL. - -Jo. Kniertje. Clémentine. - - -CLÉMENTINE. Hoe me vader zòo’n boekhouer wil hebben, begrijp ’k niet – -doof – nijdig – smaakt ’t?... - -KNIERTJE. Asjeblief juffrouw. – U mot uw moeder wel bedanke... - -CLÉMENTINE. Dat zal ’k wel làten... Pa en ma zijn koppig. De herrie met -je zoons zijn ze nog niet vergeten... Mond dicht... anders krijg ’k ’n -standje. Mag Jo effen mee gaan kijken na de zee?... Ze is nog nooit zoo -hóóg geweest!... - -JO. Ik wil wel, juffrouw... - -KNIERTJE. Nee, laat me nou niet alleen... Is dat weer om na ’t strand -te gaan – (een gekraak) Hè! - -JO. Wat wàs dat? - -CLÉMENTINE. ’k Heb iets hooren breken. - - - - -DERDE TOONEEL. - -De vorigen. Cobus. - - -COBUS. God zal me zeegne! Dat – dat scheelde geen haar... - -JO. Ben je bezeerd? - -COBUS. Ik kreeg ’n tik voor me achterwerk – die ràak was. – As dáar nou -is me kop had gezete!... De boom naast ’t varkeshok is in tweeën -gebroke as ’n – as ’n gousche pijp... - -KNIERTJE. Is-die op ’t hòk neergekomme?... - -COBUS. Gloof ’k haast wel... - -KNIERTJE. As de boel maar niet in mekaar gezakt is. – ’t Hout is zoo -stuk. - -JO. Ach, wel nee!... Tante denkt àltijd ’t ergste... (verwonderd). Oom -Cobus – hoe kom jij bij de weg – óver achten – en in dàt beesteweer... - -COBUS. Dokter hale voor Daan... - -CLÉMENTINE. Is ouwe Daan ziek?... - -COBUS. Tja – de ouwe dag – is zoo ineens gaan legge – houdt niks in – -de boone met speksaus braakt-ie met permissie... - -CLÉMENTINE. ... Krijgt zoo’n zieke, ouwe man bóone met speksaus?... - -COBUS. Tja... de moeder zal ’n kippetje braje of ’n lap biefstuk -bakke!... Ze het de smoor in dat ze ’m s’morges ’n ei mot klusse... Van -middag is-die allemaal wartaal gaan prate – van de beug uitzette – en -de baaklijn viere – en van valle om de Noord – ’t Loopt af, zeg ’k -tegen de moeder. – As ’t bij jou maar niet afloopt, zeit zij – Ik zeg: -„moeder de dokter mot gehaald worde” – „Bemoei je met je eigen,” zeit -zij: „ben jij de moeder, of ben ik de moeder?” – Toen zeg ik: „de -moeder ben jij” – „Nou dan”, zeit zij... Maar nou strakkies zeit ze: -„je most toch maar de dokter hale”. Of dat vanmiddag niet gekend had! -Ik kom bij de dokter en de dokter is op reis. Nou ben ’k bij Simon an -geweest om me met de hondekar na de stad te rijje. - -JO. Komt Simon dan hier? - -CLÉMENTINE. Als dronken Simon je rijjen mot, heb je kans van de dijk te -rollen... - -COBUS. Maar hij is van avond niet dronken... - -JO. Nou – da’s ’n streep an de balk. Mot de dokter mee in de hondekar? -Hahaha! - -COBUS. As die lust het, waarom niet? – Wil ik je is wat zegge – hè, wat -’n wind!... Hoor is!... Hóór is!... Straks komme de panne na beneeje... - -JO. Nou, vertel verder... - -COBUS. ... Wat ’k zegge wou – ’t is voor Daantje ’n geluk, dat-ie -buiten westen leit – bàng as die was voor de dood... bàng... - -CLÉMENTINE. Dat zal iedereen toch wel, Cobus... - -COBUS (diepzinnig-eigenwijs.) Iedereen? Da’s hoe je ’t opvat. As -morrege-de-dag mìjn beurt komt – dan denk ’k: we motte àllemaal – dat -wascht ’t water van de zee niet af – God het gegeve – God het genome. – -Nou mot je is prakkizeere – en niet làche – God neemt òns en wij neme -de vissche... Op de vijfde dag schiep-die de zeegedrochte en ’t -gedierte waarvan de watere wemele en zei: wees vruchtbaar en – zègende -ze – dat was avond en dat was morrege, dat was de vijfde dag. – Enne op -de zèsde dag schiep-die de mensch en zei óok: wees vruchtbaar en -zégende ze... dat was wèer avond en wèer morrege – dat was de zèsde -dag... Nèè, nou mot jij niet làche – làche is geen kunst – je mot -prakkizeere. – As ik nou op de haringvangst was – of op de zoutreis, -dan dorst ’k menigmaal niet te kake en niet te snije. Want as je ’n -haringkop met je duim links douwt en je kaakmes ’t gelletje ’r uit -licht, – dan kijkt zoo’n beest je an met – met ooge zóó verstandig – en -tóch kaak-ie je twéé kantjes in ’t uur... Enne om kele te snije – één -ton kele uit veertienhonderd kabeljauwe – dat zijne acht en twintig -honderd ooge, die je ankijke... niks as ankijke... ènkel ankijke. – -Vraag hóéveel vissche ik al niet doodgemaakt heb – d’r ware d’r weinig -die zoo zuinige grate en vette levers wiste te snije... Tja, tja – en -bàng as ze ware – bàng – ze keke na de wolleke asof ze zegge woue: hij -het ons net zoo goed gezegend as jullie en hoe mot dat nou? – Ik zeg: -wij neme de vissche en God neemt òns. – We mòtte àllemaal – de beeste -motte – de mensche motte – enne omdat we àllemaal motte – motte we -eigelijk geen van alle – da’s nou net asof-ie ’n volle ton in ’n leege -ton overschept. – Bàng zou ’k zijn, as ’k alléén bleef in de leege ton, -maar met z’n àlle in de àndere ton – néé – bang zijn is niks gedaan, -bang zijn da’s wille staan op je teene om over de ránd te kijke... - -KNIERTJE. Is dat nou praat as ’t nacht is... ’t Lijkt wel of-ie ’n -slokkie op heb. - -COBUS. ’n Slokkie? Nog geen kommetje leut! Is dat Simon? - -KNIERTJE (luisterend tusschen de bedsteden). Heb ’k nou gelijk met ’t -varkeshok of niet? Hoor ’t arreme dier is tekeer gaan. Om wát je wil, -dat ’t schot ingezakt is. - -JO. Laat mijn dan gaan – loop jij nou niet na buiten! - -KNIERTJE. Ach, wat zanik je! (af) - -JO. Eigewijsie, hè? Schenk je maar vast ’n kommetje in, oom Cobus! ’k -Zal ’r ’n handje... - -COBUS. Pas op voor ’t lampeglas... - -CLÉMENTINE (bij ’t raam). O, o, wat ’n weer... (terug bij de tafel). – -Cobus – ’k zal God dànke als de Hoop van Zegen binnen is. - -COBUS. Tja. – d’r is niet één schip veilig van nacht... Maar de Hoop is -’n oùd schip – en ouwe schepe vergaan ’t minst. - -CLÉMENTINE. Dat zeg jij... - -COBUS. Néé, dat zeit iedereen die gevaren het... Ook ’n kommetje, -juffrouw? - -CLÉMENTINE. Nee – nee – (na een stilte – starend) ’k Zal God vannacht -tóch bidden... - -COBUS. Da’s heel braaf, juffrouw... Maar de Jacoba is uit en de -Mathilda is uit en de Verwachting is uit... Waarom zou je voor één -schip?... - -CLÉMENTINE. ... De Hoop van Zegen is zoo rot zegt – zegt... (stopt -angstig). - -COBUS (koffie slurpend). Wiè zeit dat? - -CLÉMENTINE. ... Dat zegt... dat dacht ’k – dat – dat – viel me zoo -in... - -COBUS. Nee – nou zit Je te jókke... - -CLÉMENTINE. O – je ben wel beleefd... - -COBUS. As de Hoop van Zegen ròt was, dan zou jouw vader... - -CLÉMENTINE. Hou toch je malle mond – je zou Knier ongerust... Gauw de -deur dicht, Knier, voor de làmp. - -KNIERTJE. Goed dat we zijn weze kijke... - -JO. ’t Schot was omgewaaid. - -KNIERTJE. O, me jonges – wat zal Barend bang zijn – en net op de -huisreis. - -JO. Koffie moeder? – tànte! – Da’s nou zoo gek, hè! – Telkes verspreek -’k me... Drink u nou oòk ’n kommetje, juffrouw. De avond is nog zoo -lang en zoo akelig... Ja?... - - - - -VIERDE TOONEEL. - -De vorigen. Simon. Marietje. - - -SIMON. Goeie avond. Sallemanders, wat ’n wind! Schei uit met je -verdomde gebler... - -KNIERTJE. Scheelt je wat? - -MARIETJE. As ’k an Mees denk... - -KNIERTJE. Nou. Nou. Kijk is na Jo – die d’r vrijer is toch óók... ’n -goeie zeemansvrouw... domme meid... kinderachtige meid... Geef ’r maar -’n kommetje troost... - -MARIETJE. ’t Loopt in de zèsde week... - -COBUS. Huil niet voor je geslagen wordt!... Jullie hebbe nog niks mee -gemaakt!... Staat de ekiepazie voor de deur? - -SIMON. ’k Heb ’r donders weinig lol in... As ’k ’t niet voor Dáan... - -JO. Dat zal je goed doen, Simon... - -SIMON (slurpend). Verdijd – da’s heet!... ’t Is me nòg is gebeurd met -de hondekar – in zoo’n noodweer – Dat was met Ketrien – die lei voor -alle minute – tweemaal ben ’k toen met kar en al onderste boven -gebliksemd – en toen de dokter kwam – was Ketrien dood en ’t kind was -dood – maar as je me vráagt – ’k zit vannacht liever op me kar dan op -zee... - -KNIERTJE. Ja – ja. – - -JO. Nog ’n kommetje? - -SIMON. Nee, late we onze tijd nou niet verlulle!... Klaar, Cobus? - -COBUS. As je maar voorzichtig ben... Nacht samen... - - - - -VIJFDE TOONEEL. - -Jo. Kniertje. Clémentine. Marietje. - - -JO. Jessus, zit nou niet zoo sip!... Late we wat gèzèllig prate dan -dénk je an niks... - -MARIETJE. Gisterenacht was ’t óok zoo èrreg... En ’k heb zoo náár -gedroomd... zoo schrikkelijk... - -CLÉMENTINE. Droome zijn bedrog, malle meid... - -MARIETJE. ’k Weet héelemaal niet òf ’t ’n droom was – d’r wer op de -ruite geklopt – éenmaal – toen ben ’k blijve legge – toen nòg is – toen -ben ’k opgestaan – niks te zien – niks. En zóo as ’k weer lei wer d’r -wéer geklopt – zoo (klopt op de tafel) – en toen heb ’k Mees z’n -gezicht gezien – zoo bleek as... God, o, God... En d’r was niks – niks -as wind... - -KNIERTJE (doodelijk-angstig). Drièmaal geklopt?... Driémaal... - -MARIETJE. Telkes zoo – precies zoo – ... - -JO. Je ben toch ’n naar schaap, jij, om ’t ouwe mensch de stuipe op d’r -lijf te jage met je geklop... (Geklop. Schrik van allen). - - - - -ZESDE TOONEEL. - -De vorigen. Saart. Truus. - - -SAART. Wat kijke jullie bezeten?... Dag juffrouw... - -TRUUS. Magge we effen? - -JO. Hè, góddánk, dat jullie komme. - -SAART. Vies buiten! ’t Zand zit dik in me nek en me oore. En koud! Gooi -nog ’n paar blokkies bij! - -TRUUS. ’k Kon ’t thuis oók niet uithoue – me kindere legge – zoo niks -geen anspraak – en dat gehùil van de wind. – D’r zijn twee ducdalve -weggeslage... - -KNIER (een kous stoppend). Twéé ducdalve... - -SAART. Vertel nou liever wat ànders... - -JO. Dat zeg ’k ook... Wat hebbe we an die... Suiker en melk? Ja, hè? - -SAART. Wat ’n vraag! ’k Zal koffie zònder suiker drinke!... - -JO. Nou – Géert wou nooit suiker... - -CLÉMENTINE. Je zoontje heeft zich dapper gehouen, Truus... ’k Zie ’m -nog staan wuiven... - -TRUUS (breiend). Ja, da’s ’n schát van ’n jongen – en amper twaalef -jaar – U had ’m motte bijwone, twee en ’n halleve maand gelejen, – toen -de Anna zònder Ari binnenkwam – wat het dat kind zich toen as ’n èngel -gedrage – net ’n groote man. – ’s Avons zat-ie bij me op en ’n -gesprekke! – die jongen weet meer as ik – As ’t schaap maar niet èrreg -zeeziek is geweest... - -SAART (breiend). Nou zal je me niet geloove – maar met ’n rooie bril -wòr je niet zeeziek. - -JO (een baaien broek verstellend). Hahaha! Heb-ie ’t zellef geprobeerd? -Zij doet as de dokters – die late ’n ànder slikke... - -SAART. Ik heb ménig nachie an boord geslape toen me man nog leefde en -mènig tochie meegemaakt... - -JO. ’k Had jóú wel is wille zien in je oliepakkie!... - -CLÉMENTINE. Ben jij getróúwd geweest, Saart? - -SAART. Wacht, nou smeert de juffrouw me stroop om me mond!... Zóó knàp -zie ’k ’r nog uit, hoor je, jònge meide? – En òf ’k getrouwd was – en -stevig! – ’t Was ’n goeie vent, ’n beste vent – alleen as ’m iets niet -na z’n zin was – nou dan zònder kwaadsprekerij – dan hield-ie z’n poote -niet thuis – dan smeet-ie de boel stuk – ’k heb nòg ’n koffieketel, -waarvan-ie ’t oor het afgeslage – en voor geen daalder zou ’k ’m wille -misse. - -CLÉMENTINE. Ik bie je geen gùlden! Hahaha! - -JO. Hè, zij kan zoo lollig klesse! Vertel is van de haarlemmerolie, -Saart!... - -SAART. Ja, zonder haarlemmerolie was ’k misschien geen weduwe, kon ’k -weer trouwe!... - -CLÉMENTINE. Die is leuk!... - -JO. O, u mot ’r hóore... Toe, drink nou wat gauwer!... - -SAART. ’k Stik ’r al in!... Wat kijk je nou Knier? Da’s de wind – Nou -dan – me man was ’n kemiekert – zoo vin je d’r geen tweede. Je kocht ’m -’n mes in ’n leeren schee – duùr betaald, hoor – en as die na vijf weke -van de reis werom kwam – en je ’m vroeg: Jacob ben je me mes verlore? – -dan zei-die ’k weet niks van ’n mes – ’k hèb geen mes van jou gekrege – -zóo had-ie z’n hersens bij mekaar – maar as-ie zich dan voor ’t eerst -in vijf weke uitkleedde en z’n olieschoene uittrok – klets – viel ’t -mes op de grond – had-ie-àl die tijd niks van gevoeld! - -CLÉMENTINE. Vijf weke z’n olieschoenen angehouen!... - -SAART. ... En dan most ’k ’m schoonmake met zeep en soda – geen water -gezien en dik in de luis... - -CLÉMENTINE. Hè – jakkes!... - -SAART. ’k Wou da’k voor al ’t ongedierte an boord ’n cent voor ’t -dozijn kreeg! Dat hebbe ze toe op de d’r gazie... hahaha! – Nou dan – -z’n laatste reis slaat ’n stuk water ’m tegen de verschansing, net toen -de schotter ’t bezaanzeil na bakboord ophaalde – en z’n been kapot – -gebroken. Daar zatte ze mee. De schipper kon pappe en ’n eksteroog -snijje, maar ’n been héel make – née. Toen wou de schotter ’r ’n plank -onder steke – maar Jacob wou haarlemmerolie. Elleke dag moste ze -haarlemmerolie op z’n been wrijve – en wéer haarlemmerolie – en nog is -haarlemmerolie – ach jezis – de stakker – toen die ankwam was z’n been -héelemaal mis. – Je had ’t me toch niet motte late vertelle. - -JO. En je het ’r laatst zèllef om gelache! - -SAART. Nou jawel. – Affijn de dooie maak je niet levend. En as je ’r -goed over denkt is ’t ’n smerige gemeenheid da’k niet hertrouwe mag... - -CLÉMENTINE. Màg? Wie zal ’t je belette? - -SAART. Wie? Wie die gekke wette in mekaar geflanst het! ’n Jaar later -vergaat de Wisselvalligheid met man en muis. Dan zou je verdikkie -meene, dat as je man dóod is – met z’n anderhalleve poot was-ie nòg -meegegaan – je ’n àndere man mag trouwe. Mis poes. Dan mot je, geloof -’k, eerst in de krante oproepe waar-die zit – en as je driemaal geen -aasem gekrege het, dàn màg-ie ’n nieuw boterbriefie hale. - -TRUUS (zeurigjes-breiend). Ik geloof niet da’k ooit hertrouwe zal... - -SAART. Wat ’n wonder – jij wàs al tweemaal getrouwd – as je de manne -dan nóg niet kent... - -TRUUS. ’k Wou da’k net as jij over alles kon prate... Nee – ’t is me ’n -angst. Met me eerste was ’t ’n grùwel – met me tweede dat wete -jullie... - -CLÉMENTINE. Toe vertel is, Truus – ’k zou wel nachte kunne opzitten om -die verhalen-van-de-zee an te hooren... - -KNIERTJE. Vertel nou geen dinge van dood en ellende... - -SAART. Hè, wat knies jij – steek maar in zee – en schenk jij nog is in -– Jij most knies heete in plaas van Knier... - -TRUUS (rustig-breiend en toonloos pratend). Ach – ’t kan je hier niet -gebeure, Knier – toen woonde ’k in Vlaardingen en ’k was ’n jaar -getrouwd zonder kindere – née, Pietje is van Ari – en toen ging-ie weg -met de Magneet – ja, ’t was de Magneet – op de haringvangst. Da’s nou -allemaal niks. En je begrijpt wel wat ’r gebeurd is – anders zou ’k -geen kennis an Ari hebbe gekregen en niet naàst je wone. – De Magneet -bleef op ’t Zand of erges anders. Maar dat wist ’k toen niet en daar -dàcht ’k niet an... - -JO (verschrikt). Sst! Wees is stil... - -SAART. Niks. Enkel wind. - -TRUUS. ... Nou – in Vlaardingen heb je de toren en op de toren heb je -de kijker – de tòrenkijker... - -MARIETJE (breiend). Da’s in Maassluis óok... - -TRUUS. En die kijker hijscht ’n rooie bal as-ie ’n logger of ’n twawler -of ’n andere schuit in de verte ziet – en as-ie weet wiè ’t is – gewoon -’n wònder hoe-ie an ’n mast, an ’t tuig, an de kleur, an de zeile, an -de dekdeele – vraag niet an wàt – ’n schip herkent, dan laat-ie de bal -zakke – loopt na de reeder en na de familie en waarschouwt – laat ’k -zegge: de Albert Coster of de Goedkoop komt. Nou, de familie -waarschouwe is haast niet noodig. Want zóo as de bal op de toren -gehesche is, loope de kindere in de straat te schreewe – toen ’k jong -was, dee ’k ’t ook: „’n Bal op! ’n Bal op!” – dan gaan de vrouwe na de -toren en wachte benejen tot de kijker komt en dan geve ze ’m cente as -’t hùn schip is... - -CLÉMENTINE. ... En... - -TRUUS (in den schouw starend). En... en... de Magneet met me eerste man -– heb ’k al gezeid da’k ’n jàar getrouwd was? – de Magneet bleef zès -weke weg, zèven weke weg – toch maar proviand voor zès. En tellekes -riepe de kindere „’n Bal op, Truus! ’n Bal op, Truus!” Dan liep je as -’n gekkin na de toren – maar niemand die je nakeek – ze wiste wel -wáárom je liep – en as de kijker benee kwam, dan had je ’m wel de -woorde uit z’n mond wille schéúre – maar dan vroeg je àngstig: heb je -ting? – ting da’s tijding op z’n Vlaardingsch – „Ting van de Magneet?” -zei die dan: „née, ’t is de Vrouw Maria of de Waakzaamheid of de -Concordia” – en dan slofte je terug zoo langzaam – zoo langzaam – liep -je te huile, denkend an je màn – je màn... Elleke dag kreeg je ’n schok -door je hersens as je de kindere hoorde – en elleke dag was je bij de -toren – biddend dat God – maar de Magneet kwám niet, – kwám niet – -telangeleste dorst je niemeer na de toren as de bal geheschen was – -dorst je niemeer an de deur te blijve wachte òf soms de kijker zèllef -met de boodschap kwam... Dat het twee maande geduurd – twee maande – en -toen – nou toen geloofde ’k ’t wel (toonloos)... De visch wordt dúur -betaald... - -CLÉMENTINE (na eene verhaal-stilte). ...En met Ari – wat is daarmee -precies gebeurd? - -TRUUS. Ari... - -JO. Nou... da’s nog zoo kort gelejen... - -TRUUS (rustig). Ach kind, je zou ’t ellek uur van de dag an iedereen -wille vertelle – as je met zes kindere ben blijve zitte – ’n beste man -– nooit ’n kwaad woord met ’m gehad – nooit. In twee uur was-ie ’r uit -– ’n slag van ’t spil – geen woord het-ie meer gesproken. – As ’t zes -dage láter was gebeurd, hadde ze ’m meegebracht – zoue we ’m hier -begrave hebbe – nou zwomme de haaie al om ’t schip – die ruike as ’r ’n -dooie an boord is... - -KNIERTJE. Ja, da’s waar, anders zie je ze nooit. - -TRUUS (gelaten). U zal wel geen visscher trouwe, juffrouw, maar ’t is -droevig, droevig, god, zoo droevig, dat ze wat je lief heb gehad op ’n -plank sjorre – met ’n stuk zeildoek ’r om – en ’n steen ’r in – -driemaal om de groote mast – en dan één – twee – drie – in godsnaam... -De visch wordt dúur betaald ... (snikt zachtjes). - -JO (opstaand – haar pakkend). Nou – Truus!... - -SAART. Schenk ’r nog maar ’n kommetje... (tot Marietje) Huil jij nou -ook weer? Die zit maar an Mees te denke... - -MARIETJE. Nee – nou dacht ’k niet an Mees – nou dacht ’k an me broertje -– die toen ook verdronken is. - -JO (nerveus). Jullie schijne ’r plezier in te hebbe... - -CLÉMENTINE. Was dat niet op de haringvangst?... - -MARIETJE (weer doorbreiend). Z’n tweede reis – ’n slag van de fok... In -eens lag-ie overboord... Reepschieter was-ie... De schipper stak ’m nog -’n haringschop toe en die greep-ie, maar de schop was te glad – z’n -hande gleje ’r langs – toen hield Jeruzalem, de stuurmansmaat, ’m de -bezem voor – die greep-ie weer. Met z’n drieën trokke ze ’m op – toen -liet de bezem los – viel-ie terug in de golve – en nòg is voor de derde -maal smeet de schipper ’n lijn overboord... God wou me broertje hèbbe – -de lijn brak – en de andere helft ging mèt me broertje in de diepte... - -CLÉMENTINE. Da’s schrikkelijk – driemaal grijpen, driemaal loslaten... - -MARIETJE. ... En asof ’t kind ’t ’s morges voelde ankomme... De heele -nacht had-ie legge huile – vertelde de schipper – legge huile om moeder -die ziek lei – En toen de schipper ’m troostte, zei-ie: nee, schipper, -al wordt me moeder beter, ik eet vandaag me laatste harinkie... Dàt het -vader zoo an de drank gebracht... - -CLÉMENTINE. Nou Marietje. - -MARIETJE. Née, niet nou juffrouw – heusch toen-ie van Pieterse werom -kwam met ’t deel van de besomming dat Toontje as reepschieter most -hebbe – achttien gulden vijf en dertig cente – over vijf weke – nee, -vijf en halleve week – toen dee-die gewoon krankzinnig – toen smeet-ie -de cente over de grond – toen vloekte die op – ’k zal ’t maar niet -overbrenge – op àlles – en ikke – hoe oud was ’k – veertien – ik raapte -ze huilend op – we konne ’t best gebruike – moeder d’r ziekte en d’r -begrave hadde ’n boel gekost... Achttien gulden is ’n hoop geld... ’n -hééle hoop. - -JO. Achttien gulden voor je kind... achttien... (verschrikt de -windvlagen beluistrend). Wees is stil... - -SAART. Niks niemendal! Ben je zoo báng uitgevallen van avond? - -JO. Bang? Ik bang? Nee, hoor, hahaha!... Ik bàng! - -KNIERTJE (voor zich heen). Ja, ja, – as ’t water is spreke kon... - -CLÉMENTINE. Toe vertel jìj nou ook is – jij heb zoo’n boel ondervonden. - -KNIERTJE. Vertelle? Ach, juffrouw, ’t leven op zee is geen vertelsel – -Door ’n dùimsplankie zijn ze van de eeuwigheid gescheijen. – De mànne -hebbe ’t hard en de vroùwe hebbe ’t hard. – Gisteren ging ’k voorbij de -tuin van de burgemeester – ze zatte net an tafel en atte schelvisch -waarvan de damp afsloeg – enne de levertjes leien ampart – enne de -kindere zatte met gevouwen hande te bidde. Toen dacht ’k in me -onnoozelheid – as ’t verkeerd was, mag God ’t me vergeven – dat ’t -niegoed van de burgemeester was – van de burgemeester niet – en van -andere niet – want de wind woei zoo hard, zoo hard uit ’t oosten – en -de vissche komme uit ’t zelfde water waarin onze dooie – hoe mot ’k ’t -zegge – waarin onze dooie – u begrijpt me wel – (een stilte) ’t Is -dwaas om zulleke mallighede te denke – ’t is je bestaan – en tegen je -bestaan mag je niet in opstand komme. - -TRUUS. Ja – zìj kan er van meeprate... - -KNIERTJE (stillekens stoppend). Me man was ’n visscher -één-uit-de-duuzend. As ’r gelooid wier, proefde-die an ’t zànd waar-ie -was. ’s Nachs zei-ie menigmaal we binne op de 56 en dan wàs-ie op de -56. Wat het-ie al niet meegemaakt as matroos! Eens het-ie twee dage en -twee nachte met drie andere in de boot rondgezworreve. Dat was toen ze -de beug moste inhale en ’r zoo’n mist opsting, dat ze geen jóon meer -konde onderscheijen, laat staan de logger terugvinde. In twee dage en -tweé nachte geen ete of drinke – En later weer toen de schuit verging – -dat had u ’m motte hoore vertelle – zwom-ie met ouwe Dirk na ’n -omgeslage roeiboot – daar klom-ie op. Die nacht zei-die vergeet ’k -nooit. Ouwe Dirk was te moe of te oud om ’n vasthou te krijge. Toen -stak me man z’n mes in de boot en Dirk die grijpe wou en haast zonk, -greep in ’t mes dat drie van z’n vingers ’r bijhinge – ja, ja – da’s -àllemaal gebeurd – en met gevaar van z’n eigen leven trok-ie ’m op de -omgeslagen boot – Zoo dreve ze met d’r tweeë in de nacht – en Dirk – -die ouwe Dirk – of ’t van ’t bloedverlies kwam of van angst – Dirk wier -gek. Die zat me man maar an te kijke met ooge as van ’n kat – die sprak -van de duvel die in ’m was – van de satan – en ’t bloed, zei me man, -liep over de boot – de golve hadde maar werk om ’t weg te spoele. Net -tegen de morgen glee Dirk na benee – zoo uit zich zelf – me man wier -opgepikt door ’n vrachtboot die langs voer. ’t Het niet geholpe – drie -jaar later – da’s nou twaalef jaar gelejen – bleef de Clémentine – die -uw vader na u genoemd had – op de Doggersbank mèt me twee oudste – Van -wat ’r met diè gebeurd is, weet ’k niks, heelemaal niks – Nooit ’n luik -of ’n joon angespoeld – niks meer, niks – Je kan ’t je eerst niet -voorstelle – maar na zooveel jare weet je d’r gezichte niegoed meer – -en daar dánk je voor. Want hoe erreg zou ’t niet zijn as je de -herinnering hield. Nou heb ’k óok me vertelsel gedaan – elleke -zeemansvrouw het zoo ies in d’r femilie – ’t is geen nieuwigheid – -Truus het gelijk: de visch wordt duur betaald... Huil je juffrouw? - -CLÉMENTINE (losbarstend). God – as ’r vànnàcht maar geen schèpen -vergaan... - -KNIERTJE. ... We zijn àllemaal in God’s hand – en God is groot en -goed... - -JO (woest-opstuivend) ... Schepe vergaan! Schepe vergaan! De een blert -– de ander huilt... ’k Wou da’k van avond in me eentje gezeten had (met -de vuisten haar hoofd bebonzend) Jullie make iemand dol, dol, dol!... - -CLÉMENTINE (verbaasd). Jo – wat hèb je?... - -JO (hartstochtelijk) ... Háár man en háar broertje – en me arreme oom – -die beroerde verhale – inplaas van je op te vroolijke!... Vraag mijn -nou ook! (gillend) Me vader is verdronken, verdronken, verdronken, -verdronken! D’r zijn ’r nog meer verdronken, verdronken!... En... -Jullie zijn ellendelinge – jullie zijn... (smijt heftig de deur achter -zich dicht). - - - - -ZEVENDE TOONEEL. - -De vorigen zonder Jo. - - -TRUUS (angstig). ’k Gloof dat se bàng is geworden... - -MARIETJE. Wil ’k ’r gaan opzoeke?... - -KNIERTJE. Nee kind – Buiten bedaart ze van zelf – overspannen – de twee -laatste dage – Gaat u nou wèg, juffrouw?... - -CLÉMENTINE. ’t Is laat geworden Knier – en je nicht – je nicht was wel -’n beetje onhebbelijk – nee, ’k neem ’t niet kwalijk. Wie brengt me na -huis? - -SAART. As ’r dan één opstapt, – stappe we allemaal op – met mekaar waai -je niet weg – Dag Knier. - -MARIETJE (bedrukt). Dag tante Knier... - -KNIERTJE. Nog is wel bedankt, juffrouw voor de soep en de eiere... - -TRUUS. Kom je morrege-avond bij mijn ’n kommetje drinke – toe, zeg maar -ja – - -KNIERTJE. Nou misschien. Dag juffrouw. Dag Marietje. Dag Saart. As je -Jo ziet, stuur d’r direk, wil je? (Zij ruimt de koppen weg. De wind -huilt woest-gierend om het huis. Angstig luistert zij bij het raam, -schuift haar stoel dicht bij den schouw, staart in ’t vuur, begint -lippen-prevelend een rozenkrans te draaien). - - - - -ACHTSTE TOONEEL. - -Jo. Kniertje. - - -JO (plompt op een stoel bij ’t raam, speldt zenuwbevend haar doekje -los). - -KNIERTJE. Da’s goed dat je na bed gaat – je ben heelemaal mis. Was dat -’n uitval! – En dat goeie kind dat door weer en wind eiere en soep komt -brenge. - -JO (ruw). Jouw zoons zijn wel in weer en wind uit voor haar en d’r -vader... - -KNIERTJE. En voor òns... - -JO. En voor òns... (een stilte) De zee is zoo wild... - -KNIERTJE. Ben je weze kijke?... - -JO (angstig). Ik kon niet tegen de wind op – de halve wering is -weggeslage... de pier staat onder (een stilte. Kniertje bidt)... O! O! -’k Ben kapot van die smerige verhale! - -KNIERTJE. Ik herken jou niet van avond – Ben je ooit zoo geweest toen -Geert bij de marine voer? Ga na je bed – en bid – bidde is de éénige -troost – ’n zeemansvrouw mot niet zwak weze – Over ’n paar maande -stormt ’t weer, tellekes weer – en d’r zijn meer visschers op zee dan -onze jonges (haar praten gaat in zacht prevelen over – de ouwe vingers -betasten den rozenkrans). - -JO. Barend hebbe we haast weggejaagd – tot ’t laatst heb ’k ’m -gesard... (ziende dat Kniertje bidt, loopt zij handenwringend naar het -raam, trekt het gordijn aarzelend op, staart door het glas. Dan, -voorzichtig opent zij een der vensterdeuren. De wind buldert het -gordijn omhoog – de lamp danst – ploft uit. Snel trekt zij het raam -dicht.) - -KNIERTJE (driftig van angst). Da’s toch gekkewerk! Blijf met je poote -van ’t raam!... - -JO (kermend). O! O! O!... - -KNIERTJE (hevig-beangst). Hou je bèk! Zoek dan de lucifers! Haast je -dan wat! – Naast ’t zeepbakkie! (een stilte) Heb-ie ze?... (Jo steekt -huilend-angstig de lamp aan) ’k Ben gewoon koud geworde (tot Jo, die -snikkend bij ’t vuur hurkt)... Wat zit je nou?... - -JO (drensend). ’k Ben bang... - -KNIERTJE (angstig). Mot je niet weze... - -JO. As ’r iets gebeurt – dan – dan – ... - -KNIERTJE. Wees nou verstandig en klee je uit... - -JO. Nee, ’k blijf hier de heele nacht. - -KNIERTJE. ’k Vraag je – hoe ’t dan mot – as jullie getrouwd – as je -zellef moeder... - -JO (hartstochtelijk). Je weet niet wat je zegt – je weet niet wat je -zegt, tante Knier! – As Geert (stokt hijgend) – ’k Heb ’t je niet durve -zegge... - -KNIERTJE. Is ’t tusschen jou en Geert... – (Jo snikt hevig) Da’s niet -mooi van je – niet mooi om geheime te hebbe – jouw jongen – jouw màn, -is mijn zoon. (een stilte – de wind giert) Kijk niet zoo in ’t vuur – -huil niemeer. ’k Zal geen harde woorde zegge – al was ’t verkeerd – van -jou en van hem. – Kom, ga over me zitte – dan zulle we samen (legt haar -gebedenboek op tafel). - -JO (wanhopig). Ik wil niet bidde... - -KNIERTJE. ... Niet bidde? - -JO (gejaagd). As ’r iets gebeurt... - -KNIERTJE (heftig) ... ’r Gebeurt niks! - -JO (woest) ... As ’r iets – iets – iets – dan bid ’k nooit meer, nooit -meer – dan is ’r geen God en geen moeder Maria – dan bestaat ’r niks, -niks... - -KNIERTJE (angstig). Praat zoo niet... - -JO. Wat heb je an ’n kind zonder man... - -KNIERTJE. Mag jij dat zegge? - -JO (met het hoofd op de tafel bonzend). ...Die wind maakt me gek, -tante!... - -KNIERTJE (slaat het gebedenboek open, tikt Jo op den arm. Jo kijkt -hartstochtelijk-snikkend op, ziet het gebedenboek, schudt heftig neen, -valt weer met het hoofd, jammerend, op tafel. Angstig klinkt Kniertje’s -bevende stem) O barmhartige God, ik hoop met een vast vertrouwen... (De -wind joelt met wilde zwiepingen om het huis.) - - - EINDE VAN HET DERDE BEDRIJF. - - - - - - - -VIERDE BEDRIJF. - - -(Een ouderwetsch kantoor. Links, eerste plan, deur vàn het kantoor door -houten ballustrade gescheiden. Tusschen deur en ballustrade twee -banken. Links, derde plan, een oude kast. Achtergrond: drie ramen met -uitzicht op de zon-beschenen zee. Voor ’t middenraam een lessenaar. -Rechts, eerste plan, schrijfbureau met telefoon, – tweede plan, -brandkast, – derde plan, binnendeur. Aan de wanden biljetten van -strandvonderij, veilingen, landkaart. In het midden een potkachel.) - - - - -EERSTE TOONEEL. - -Bos. Mathilde. De Boekhouder. - - -MATHILDE. Clémens... - -DE BOEKHOUDER (lezend met pijp in den mond) ... de navolgende -strandgoederen, als 2447 ribben, gemerkt Kusta, 10 schooten gemerkt M. -S. G. ... - -MATHILDE. Hou effen je mond, Kaps... - -DE BOEKHOUDER. ... 4 dekbalke, 2 spiere, 6 brailtjes... - -MATHILDE (hem aanstootend). Lees strakkies maar verder. - -DE BOEKHOUDER. Jawel, mevrouw. - -BOS (ongeduldig). ’k Heb nou geen tijd. - -MATHILDE. Dan máak je maar tijd. ’k Heb de circulaire van de torenklok -opgesteld. Toe schel de burgemeester is op. - -BOS (ongeduldig-schellend). Vlug dan! Ansluite met de burgemeester! Ja! -– Dat gedonder terwijl ’k ’t druk heb – ’k zit tot over de oore – -(lief) Is u daar? M’n vrouwtje... - -MATHILDE. ... Of mevrouw effen an de telefoon kan komme voor de -circulaire. - -BOS (kribbig). Jawel! Jawel! Niet zoo lang. – (lief) Of mevrouw ’n -oogenblik voor de toestel... Precies burgemeester – de dames niewaar, -hahaha! – Die is héél goed. – (kribbig) Nou? Wat mot ’k zegge. Maak ’t -kort! - -MATHILDE. Hier, lees de circulaire is voor. Dan kan die na de -drukkerij. - -BOS (kwaadaardig). Die heele lap! Ben je dol! Denk je da’k niks an me -kop heb! Die verdomde... - -MATHILDE. Hou ’n beetje je fatsoen – Kàps... - -BOS. ... Loop naar de hel! – (lief) Jawel, mevrouw. Morgen mevrouw. M’n -vrouwtje. – Nee, ze kan niet zelf an de telefoon komme – weet ’r niet -mee om te gaan. – (kribbig) Waar is ’t vod? Schiet op! – Me vrouwtje -het de circulaire voor de torenklok opgesteld, luister u?... Datum -postmerk. M. M.... – Wat zeg u? – Heb u liever L. S.? – Ja. Ja. – Heel -juist. – Luister u? – De Nieuwe Kerk is u zeker niet onbekend. – Nee, -zegt ze, de stommeling! – ’k Ben al an ’t leze, mevrouw. – Nog is: de -Nieuwe Kerk is u zeker niet onbekend. Die kerk heeft, gij weet het, een -hooge toren. Die hooge toren wijst naar boven, en dat is goed, dat is -gelukkig en waarlijk niet overbodig voor vele kinderen van ons -geslacht... - -MATHILDE. Lees toch wat duidelijker... - -BOS. Hou je snater! – Pardon – dat was tegen me boekhouer – ja, ja, ha -ha ha! – ... Maar die toren kon toch iets meer doen, dat ook goed is, -ja zeer nuttig. Hij kan ons, kinderen des tijds, ook bij den tijd -bepalen. Dat doet hij niet. Hij staat daar sinds 1882 en gaf nog nooit -antwoord op de vraag. „Hoe laat is ’t?” Dat kon hij wèl doen. Hij is ’r -zelfs op gemaakt. Er zijn vier plaatsen zichtbaar, die gereserveerd -zijn voor wijzerplaten. Op allerlei wijze is sinds jaren – zeg u wat? – -Nee? – sinds jaren door de bevolking uit den omtrek van dien toren den -wensch uitgesproken, dat hij een klok mocht krijgen. Circa ƒ 3000 zijn -noodig. Wie helpt nu mee? De commissie. – Mevrouw... Wat zeg u? – Ja, -de namen ken u natuurlijk. – Ja, héél aardig, heél aardig opgesteld. – -Ja, ja, al de dames van de Commissie teekene natuurlijk in voor ’t -zèlfde bedrag. – Honderd gulden, ieder? – Ja – ja. – Héel goed. – M’n -vrouw blijft thuis. – Mevrouw! (schelt nijdig af) Verdomde nonsens! -Honderd gulden na de weerlicht! Wat raakt ’t joù of ’r ’n klok op dat -ding staat! - -MATHILDE. ’k Zal je maar in je eigen vet late gaarsmoore. - -BOS. Ze komt over ’n kwartier hier met d’r rijtuig. – Nou, bejour! - -MATHILDE. Bejour! Bejour! As je ’s avonds wat minder groccies dronk, -zou je ’s morges niet zoo’n beroerd humeur hebben – geef effen vijf -gulden. - -BOS. Nee. Nee! Je heb vanmorgen pas ’n rijksdaalder uit me beurs -genomen, terwijl ’k sliep. ’k Kan an de gang blijve!... - -MATHILDE. Heb ik ’n rijksdaalder? Wat ’n infame lengen! Net één gulden! -Bah, wat ’n man, om z’n cente te telle voor-ie na bed gaat. - -BOS. Bejour! Bejour! - -MATHILDE. Geef ’t niet! Dan kan ’k strakkies de burgemeestersvrouw op -’n glaasje jenever trakteere – drie kruike ouwe snik en geen enkele -flesch port of sherry!... (Bos smijt driftig twee rijksdaalders -neer)... Zeg ben ’k je meid? Zonder mij zou jij niet met rijksdaalders -smijte! – Bah! (nijdig af) - - - - -TWEEDE TOONEEL. - -De Boekhouder. Bos. - - -DE BOEKHOUDER (lezend). IJmuiden, 24 December – Heden ware an de markt -vijf sloepe met 800 à 800 levende en 1500 à 2100 dooie schelvisch èn -enkele levende kabeljauwe. De levende kabeljauw het zeven en ’n kwart -gedaan – de dooie... - -BOS. ... Heb-ie niks ànders te doen? - -DE BOEKHOUDER. ... Dooie schelvisch bracht dertien en ’n halve gulden -de mand op – poontjes en rog... - -BOS (het bureau bekloppend). ’k Weet ’r àlles van! Hier pak an! Boek -in! – Sla is op de staat van uitbetaling van De Verwachting... - -DE BOEKHOUDER (zoekend) – de Jacoba, née – de Koningin Wilhelmina, ook -née – de Mathilde, née – de Hoop van Zegen – da’s voor goed fluite – dé -Verwachting... - -BOS. Hoe groot was de bruto-besomming? - -DE BOEKHOUDER. ... ƒ 1443.47. - -BOS. Dacht ’k wel – hoe kan je dan zoo góddeloos stom zijn, om vièr -gulden acht en tachtig voor ’t Weduwen-en-Weezenfonds uit te trekke? - -DE BOEKHOUDER (cijferend). Laat ’s zien. – Veertien honderd drie en -veertig – drie percent ’r af – da’s veertien honderd – da’s an gage -bruto drie honderd zeven en tachtig gulden – ja, dan mot ’t drie gulden -acht en tachtig en nièt vier gulden acht en tachtig weze... - -BOS (opstaand). As je van plan ben héelemaal suf te worde – ezelskop! – -dan staat ’t gat van de deur voor je open. Jullie vergisse je, goddoome -altijd an de verkeerde kant!... - -DE BOEKHOUDER (vertrouwelijk-lachend). Daar zou wel wat tegen te zegge -zijn, meneer – ik heb toch geen uitbrander gekregen, toen, toen... - -BOS. Nou, genoeg, genoeg!... - -DE BOEKHOUDER. ... En dat was ’n vergissing met ’n paar gróóte nulle ’r -achter. (Bos gaat ongeduldig rechts af) Hèhèhè! Vandaar ’t spreekwoord -nul! (kijkt om, ziet dat Bos weg is, port de kachel op, stopt z’n pijp -uit Bos’ tabakspot, gapt voorzichtig een paar sigaren uit het -sigarenkistje). - - - - -DERDE TOONEEL. - -Simon. De Boekhouder. - - -SIMON. Is Bòs d’r niet? - -DE BOEKHOUDER. Ménéer Bos, hè? – Nee. - -SIMON. Is-die uit? - -DE BOEKHOUDER. Kan je mijn de boodschap niet doen? - -SIMON. Ik vraag of die uit is? - -DE BOEKHOUDER. Ja. - -SIMON. Niks geen tijding? - -DE BOEKHOUDER. Néé. Begint dat geloop nou weer? Meneer het toch gezeid -dat às-die bericht kreeg... - -SIMON. ’t Wordt morrege nègen weke. - -DE BOEKHOUDER. De Jacoba is wel na 59 dage met 190 kantjes -binnengeloope. - -SIMON. Jij staat te lulle! Jij weet meer. - -DE BOEKHOUDER. Heb je ’m nòu al om? - -SIMON. Nee – geen druppel. - -DE BOEKHOUDER. Dan wordt ’t tijd. – Ik ’r meer van wete! ’k Hou de -schepe an lijne vast! - -SIMON. ’k Heb jullie gewaarschouwd toen die op de helling lei. – Wat -zijn me woorde geweest? - -DE BOEKHOUDER (schouder-schokkend). Allemaal klespraatjes van jou om ’n -borrel!... - -SIMON. Dat lieg-je! Waar jij bij was en waar de juffrouw bij was – heb -’k gezeid dat ’t schip ròt was, dat kallefatere geen bliksem meer hielp -– dat zoo’n drijvende doodkist... - -DE BOEKHOUDER. Goed. Dàt heb-ie gezeid. Daar strij ’k niet tegen. En -wat zou dat nou? Ben jij zoo’n pièt dat as jij hallef bezopen... - -SIMON (driftig). Da’s verdomme gelogen... - -DE BOEKHOUDER. ... Dan nièt bezopen. – ben jij zóó’n godje dat as jij, -as scheepmakersknècht nèe zeit – en je patroon en de assurantie zegge -jà – dat dan mijn patroon z’n schip op de veiling mot brenge? - -SIMON. Dat dondert niet! Ik héb gewaargeschouwd. – En nou zeg ik – nou -zeg ìk – dat as Mees, de anstaande van me dochter – om van de andere -niet te spreke – as Mées ... dan komt ’r móord van!... - -DE BOEKHOUDER. Laat je uitlache! Ga ’n borrel pakke en praat -verstandige taal. - - - - -VIERDE TOONEEL. - -De vorigen. Marietje. - - -SIMON. Had maar buiten gebleven. – Niks geen tijding. - -MARIETJE (záchtjes-snikkend). Niks geen tijding... - -SIMON. ... Dan komt ’r moord van... (af). - - - - -VIJFDE TOONEEL. - -Bos. De Boekhouder. - - -BOS. Wie ware daar? - -DE BOEKHOUDER. Simon en z’n dochter. Dreigemente! – Ga u uit? - -BOS. Dreigemente? Is die kerel krankzinnig? – ’k Ben in tien minute -terug. Wie komt mot wachte. - -DE BOEKHOUDER. Hij sprak van... - -BOS. ’k Ben niks nieuwsgierig!... (af). - - - - -ZESDE TOONEEL. - -De Boekhouder. Saart. - - -DE BOEKHOUDER (krabbelt naar zijn lessenaar terug. De telefoonschel -gaat over. Gewichtig luistert hij aan de gehoorbuis). – Kan niks -verstaan. – Ik ben ’t de boekhouer. – Over tien minute is meneer terug -– mot je nòg maar is schelle. - -SAART. Dag hartje! - -DE BOEKHOUDER. Wat mot jìj nou weer? - -SAART. Ik mot jóu. Jessis wat ’n koue wind. Mag ’k effen me hande -warme? - -DE BOEKHOUDER. Blijf maar àchter ’t hekkie. - -SAART. Lekker dier, ’k heb maling an je! – Meneer Bos slaat zoo net ’t -hoekie om (warmt zich) – ’k Zal maar niet vrage na de Hoop – Jessis, -zèven gezinne. – Wat ’n geluk, dat ’r behalve de kindere drie -òngetrouwde jonges an boord zijn. Nèrges ies angespoeld? - -DE BOEKHOUDER. Nee. Nee! - -SAART. Nou vreet me niet op! - -DE BOEKHOUDER. ’k Wou dat je àchter ’t hekkie bleef. Wat mot je nou? - -SAART. (in zijn zak kijkend). Pas op – breek meneer z’n sigare niet, -ouwe dief! (hij glimlachert). Kaps – wil jij ’n gulden an me verdiene? - -DE BOEKHOUDER. Dat leit ’r an. - -SAART. ’k Ben an ’t verkeere met Bol, de binnenschipper. - -DE BOEKHOUDER. ’k Feliciteer je! - -SAART. Hij leit hier met ’n lading mest – voor de stád. – En hoe mot ’k -nou trouwe? - -DE BOEKHOUDER. Hoe je mot... - -SAART. ... ’k Mág toch niet omdat ze niet wéte of me man dood is. - -DE BOEKHOUDER. De wettelijke termijn die is – die is – - -SAART. Zóó wijs ben ’k ook. - -DE BOEKHOUDER. Je mot driemaal pro Deo in de krante oproèpe en as die -dan niet komt – en dat zal die niet – de spoke benne de wereld uit – -dan mág-ie... - -SAART. As jij dat zaak-ie nou is beredderde, – dan blijve Bol en ik je -dankbaar... - -DE BOEKHOUDER. Advocate-zaken. Daar mot je voor na de stad. - -SAART. Jessis wat ’n bereddering! As je verstand je ingeeft: ’k heb -Jacob in geen driè jaar gezièn – en de Wisselvalligheid... - - - - -ZEVENDE TOONEEL. - -De vorigen. Cobus. - - -COBUS (beverig-gejaagd). D’r is bericht!... D’r is bericht!... - -DE BOEKHOUDER. Bericht? Wát vertelt-ie? - -COBUS (op huilen af). D’r mòt bericht zijn van de jonges – van – van De -Hoop... - -DE BOEKHOUDER. Niemendal! (vrindelijker) Of jullie hier nou dag an dag -’t kantoor plat loope – ik kan je geen goed en geen kwaad nieuws zegge -– ’t kwaje weet je: twée en zestig dage... - -COBUS. ... De waterschout het ’n telegram gekregen... Ach, ach, ach, -meneer Kaps, help ons toch uit de onzekerheid – me zuster – en me -nichie – (hevig bevend) die zijn gewoon gèk van verdriet... - -DE BOEKHOUDER. ... Op me woord van waarachtig... Loop-je weer vort?... - -COBUS. Me nichie zit alleen thuis – me zuster is uit schoonmake bij de -pastoor – d’r mòt ies weze... d’r mòt ies weze. - -DE BOEKHOUDER. Wie maakt je de praatjes wijs? - -COBUS. De klerk van de waterschout zeit – zeit. – Ach lieve God... -(af). - - - - -ACHTSTE TOONEEL. - -De Boekhouder. Saart. - - -SAART. Misschien het-ie gelijk. - -DE BOEKHOUDER. Alles kan. - -SAART. Het meneer Bos nog hoop?... - -DE BOEKHOUDER. Hoop? Négen weke – zoo’n kreng van ’n schip – na diè -storm. Alles kan. Néé – ik geef ’r geen cent voor. Zès weke proviand. -As ze ’n Engelsche haven ware binnengevalle, hàd je bericht. - - - - -NEGENDE TOONEEL. - -De vorigen. Clémentine. - - -CLÉMENTINE. Dag Saart. Kaps is ’r binnen visite? - -DE BOEKHOUDER (door het raam kijkend). ’t Rijtuig van de burgemeester. -Commissie-vergadering voor de klok. Wéer ’n ander spannetje. ’k Wou dat -ik de cente had. - -CLÉMENTINE (haar schetsboek op Bos’ lessenaar leggend). ’k Zag Cobus -daar loopen. Stakker. Wat is diè oud geworden. Je zou ’m haast niet -herkennen. (’t schetsboek opnemend) Kijk. Zóo was-ie drie maanden -gelejen – kras – vroolijk. Je mag oòk wel kijken, Kaps. - -DE BOEKHOUDER. Nee, juffrouw, ik heb geen tijd. - -SAART. De dood van Daantje het-ie zich erreg angetrokke... Die twee zag -je altijd samen, altijd an ’t redeneere – nou het-ie in de Diakenie -niet één vrind – dat scheelt ’n boel... - -CLÉMENTINE. – Herken je die? - -SAART. Nou! Da’s Knièr – da’s Barend met ’n mand op z’n nek – en -da’s... (de telefoonschel gaat over. Clémentine slaat het boek -dicht)... - -DE BOEKHOUDER. Meneer is uit. D’r wier strakkies al gescheld. - -CLÉMENTINE (luisterend). Ja? – Papa is ’r niet – Hoe lang zou ’t duren -Kaps? - -DE BOEKHOUDER. ’n Minuut of twee, drie... - -CLÉMENTINE (verschrikt). Wat zeg u? – ’n Luik gemerkt 47 – en (bevend) -– ik versta u niet – (geeft een schreeuw, laat de gehoorbuis vallen). - -DE BOEKHOUDER. Wat is dat? Wat is dat! - -CLÉMENTINE (smartelijk-verschrikt)... Ik durf niet meer luisteren.. O. -O! - -DE BOEKHOUDER. Was dat de waterschout? - -CLÉMENTINE (hartstochtelijk)... Barend is angespoeld. O God, nou is ’t -gedaan! - -SAART. Barend?... Bàrend... - -CLÉMENTINE. ’n Telegram uit Nieuwediep – ’n luik – en ’n lijk... - - - - -TIENDE TOONEEL. - -Bos. De vorigen. - - -BOS. Wat gebeurt hier? – Waarom huil jij? - -DE BOEKHOUDER. Bericht van de Hoop van Zegen. - -BOS. Bericht? - -DE BOEKHOUDER. De waterschout is an de telefoon. - -BOS. De waterschout? – Ga op zij. – Ruk uit jij: wat sta je te gape! - -SAART. Ik – ik – (schuw af). - -BOS (schellend). Hallo! Wie is daar? – De waterschout? – ’n Telegram -uit Nieuwediep – benoorden de Haaks – ik versta geen woord! Hou op met -je gehuil! – ’n Luik, zegt u? – Zèven en veertig... – Wel da’s -vervloekt beroerd – das – ’t Lijk – in staat van ontbinding – van -Barend, as oudste gemonsterd... – Herkend door wie? – Dóór? – O – is de -Verwachting met averij in Nieuwediep binnengevallen en het schipper -Maatsuiker ’m herkend? – Oorringe, ja, ja, zilveren oorringe – dat doet -’r verder niet toe. – Dus is ’t nièt noodig dat ’r hier vandaan mensche -gezonden worde voor de identiteit? – Ja, verdomd beroerd! – Onze plaats -wordt geteisterd. – Ja – ja – Enfijn – tegen Gods wil staan wij -machteloos. – Ja. ja. – Ik twijfelde al niemeer – Dank u. – Ja. – ’t -Officieel rapport krijg ’k graag zoo spoedig mogelijk. ’k Zal de -assuradeur waarschouwe. Bejour! (hangt heftig de gehoorbuis in den -haak). Daar ben ’k gewoon kapot van – twáalef man. - -DE BOEKHOUDER. Barend – de zoon van Kniertje angespoeld – da’s – da’s -’n wònder. – Ik dacht dat we nooit meer iets van ’t schip zoue hoore. -Toen met de Clémentine... - -BOS (driftig) Ja – ja – ja – ja!... (tot Clémentine) Ga asjeblief naar -binnen bij je moeder! De stommiteit om daalijk waar die vróuw bij was – -over te kletse wat je hoorde. Nou duurt ’t geen vijf minute of ’t halve -dorp is hier! Versta je me niet? Je zit je, god beter, an te stelle -asof je liefie an boord was... - -CLÉMENTINE. Wáarom heb u niet geluisterd? (snikt zachtjes). - -BOS. Geluisterd! - -CLÉMENTINE. Toen Simon, de scheepmakersknecht... - -BOS. Die vent was dronken! - -CLÉMENTINE (heftig). Dat was-ie nièt! - -BOS. Dat was-ie wel! En al was-ie ’t niet geweest – met welk recht -steek jij je neus in zake waarvan je geen benul heb? - -CLÉMENTINE. Lieve God – nou heb ìk óok schuld... - -BOS (driftig). Schuld? Schuld! Zijn de romannetjes die je leest, je in -je hoofd geslagen? – Schuld! – Ben je bezeten om zùlke woorde te -gebruike na zoo’n ongeluk!... - -CLÉMENTINE. Hij zei, dat ’t schip ’n drijvende doodkist was – toen heb -’k ù hooren zeggen, dat ’t in alle gevallen de láátste teelt zou wezen -waaran de Hoop... - -BOS (eerst driftig – dan redeneerend). Die verdomde kostschool, die -verdomde kostschoolkure! Loop voor mijn part as ’n zottin door ’t dorp -en teeken de eerste de beste schooier of bedelaar! Maar flap ’r geen -dinge uit die je niet verantwoorde kan. ’n Drijvende doodkist! Zeg -liever ’n dronken autoriteit! – Eerst ik! – De Noord van Pieterse en de -Nooit gedacht en de Willem III en de Jonge Jan. – ’k kan wel an ’t -noeme blijve, de halve visschersvloot en de halve handelsvloot zijn -drijvende doodkiste! – Heb je dat gehoord, Kaps? - -DE BOEKHOUDER (schuw). Nee, meneer, ik hoor niks. - -BOS. ... As je me zou vrage: vader, hoe zit dat – dan zou ’k je uitleg -geve. Maar jullie over ’t paard getilde jonge mensche bemoeit je met -alles en nog wat! Is ’r ’n sterker bewijs, dat de assurantie èlk jaar -’n schip laat kéúre. Denk je, dat as ’k straks de assuradeur opschel en -’m zeg: meneer, jij kan veertien duuzend gulden neertelle, dat-ie dat -doet op losse gronde? Je most ’n kop as ’n boei krijge, om de -ondoordachtheid, waarmee je ’r nonsens uitflapt...! – Nonsens zeg ik! – -Nonsens, die me goeie naam zou kunne bederve, as niet iedereen me -kende! - -CLÉMENTINE (triestig). Als ik reeder was... en ’k hoorde... - -BOS. God beware de visscherij voor ’n reeder, die teekeningetjes maakt -en huilt bij mooie versies. Ik sta as ’n vàder an ’t hoofd van over de -honderd gezinne. Zaken zijn zaken. As je gevoelig wordt, buitel je over -je kop. Wat Kaps? (Kaps gebaart dat-ie ’t niet verstaat). – Nou, ga na -je moeder. De burgemeestersvrouw is op visite. - -DE BOEKHOUDER. Hier heb ’k de monsterrol. (lezend) Willem Hengst, oud -37 jaar, gehuwd, 4 kinderen... - -BOS. ... Wacht effen tot me dochter... - -CLÉMENTINE. ... ’k Zal geen woord meer spreken. - -DE BOEKHOUDER (voortlezend). Jacob Zwart, oud 35 jaar, gehuwd, 3 -kindere. – Gerrit Plas, oud 25 jaar, gehuwd, 1 kind. – Geert Vermeer, -ongehuwd, oud 26 jaar. – Nelis Boom, oud 35 jaar, gehuwd, 7 kindere. – -Klaas Steen, oud 24 jaar, gehuwd. – Salomon Bergen, oud 25 jaar, -gehuwd, 1 kind. – Mari Stad, oud 45 jaar, gehuwd. – Mees, oud 19 jaar. -– Jacob Boom, oud 20 jaar. – Barend Vermeer, oud 19 jaar – en Pietje -Stappers, oud 12 jaar. - -BOS. ... (terneergeslagen). Zéven gezinne. - -CLÉMENTINE. ... Zestien kinderen. - - - - -ELFDE TOONEEL. - -Bos. Clémentine. De Boekhouder. Truus. Marietje. - - -TRUUS (hijgend). ... Is ’r tijding?... Tijding van me zoontje? -(woest-wanhopig) Ach God! Ach God, maak me niet ongelukkig, meneer!... - -BOS. ’t Spijt me, vrouw Stappers... - -MARIETJE (gillend). Dat kan niet – dat kàn niet – dat lieg je!... ’t Is -niet mogelijk!... - -BOS (zacht). De burgemeester-strandvonder van Nieuwediep het de -waterschout getelegrafeerd. – Barend Vermeer is angespoeld – jullie -weet wat dat zegge wil – èn ’n luik van de 47... - -TRUUS (heftig). O, moeder Maria – mot ’k dat kind nou ook misse – dat -schaap van twaalf jaar! – (drensend-huilend) Oóóóó! Oòòòò! – Pietje... -Pietje... - -MARIETJE (verwilderd). Dan... Dan... (barst in hysterisch gelach los) -Hahaha!... Hahaha!... - -BOS. Geef ’r ’n glas water! - -MARIETJE (het glas uit Clémentine’s handen slaand). ... Weg! Weg!... -(op de knieën vallend, de handen om het hekje klemmend) La me nou ook -maar krepeere!... La me dood gaan asjeblief, lieve God, lieve God!... - -CLÉMENTINE (snikkend). Toe Marietje, bedaar. Sta op... - -TRUUS. ... Op z’n éerste reis – en zoo dapper as-die stond te wuive -toen ’t schip... (snikt heftig). - -BOS. ’t Kan niet verholpen worde, Truus. ’t Is ’n bezoeking. Zoo’n -storm is ’r in geen jare geweest... Denk an Hengst met vier kindere, an -Jacob, an Gerrit... En al geeft ’t je geen troost: de gage van je -zoontje zal ’k je uitbetale – as je wil vandaag nog. Ga jullie nou na -huis – en schik je in ’t onvermijdelijke – Neem háár mee – zij lijkt... - -MARIETJE (beverig-snikkend). Ik wil niet na huis – ik wil dood, dood... - -CLÉMENTINE (haar ondersteunend). Huil maar, Marietje, huil maar arm -schaap... - - - - -TWAALFDE TOONEEL. - -Bos. De Boekhouder. Mathilde. - - -BOS (driftig op en neer loopend). ... Wat suf jij nou? – Ben je te lui -om ’n pen op papier te zette, vandaag?... ’k Vraag je geen antwoord! -Heb-je ’t Weduwen en Weezenfonds bij de hand? – Nou! - -DE BOEKHOUDER (op de brandkast toeschuifelend). ’t Bovenste loket is -nog op slot. (Bos smijt hem de sleutels toe). O, dank u (opent de kast, -schuifelt met het boek naar Bos’ bureau). Asjeblief, meneer. - -BOS. ... Vijf en negentig weduwe – veertien ouwe zeelui en visschers... - -DE BOEKHOUDER. Ja, ’t fonds komt al lang te kort. – Maar weer is ’n -advertentietje plaatse... - -MATHILDE. – Clémens, wat ’n ongeluk! De burgemeestersvrouw vraagt of -je niet effen binnen kan kom me – ze zit gewoon te huile. - -BOS. Nee! Gehuil genoeg hier. En geen tijd! - -MATHILDE. Ach! Ach! – Kaps, hier is de copy voor de circulaire. – -Spoed, hoor!... - -BOS. Mathilde! – Praat ’r met mevrouw is over – om ’n oproeping te doen -voor de verongelukten. - -MATHILDE. Ja maar, Clémens – is dat niet te veel – twéé bedelpartijen? - -BOS. Laat mijn ’t dan maar... (af). - - - - -DERTIENDE TOONEEL. - -Clémentine. De Boekhouder. - - -CLÉMENTINE (zachtjes-huilend). Kaps! Kaps!... (gaat over hem aan den -lessenaar zitten). Ik voel me zoo ellendig... - -DE BOEKHOUDER. Héel onverstandig, juffrouw. D’r vergaan méer schepe. De -Hoop van Zegen telt haast niet mee. – Hier heb ’k – waar leit ’t – waar -leit ’t? – de opgave van Veritas over October – ènkel van October – -vergaan 105 zeilschepen en 30 Stoomschepen – da’s wéinig gerekend: in -één maand bij de vijftien honderd dooien, (op de zee wijzend) Ja, as je -’m ziet zoo as vandaag – zoo glad en met al die drijvende meeuwe – dan -zou je niet geloove dat-ie zooveel mensche vermoordt... - - - - -VEERTIENDE TOONEEL. - -De vorigen. Jo. Cobus – daarna Bos. - - -CLÉMENTINE (tot Jo en Cobus die suffig zitten gaan). Kom ’r maar in, Jo -– Jo! (Jo knikt langzaam née). - -COBUS (bevend). We zijn effen van huis weggeloope – want Saart – net as -’k zei – net as ’k zei... - -BOS (tot Jo). Hier – ga zitte (schuift een stoel bij de kachel). Blijf -jij dàar maar, Cobus – Je het ’t zeker al gehoord?... - -JO (snikkend). Van Barend, jà – maar van Gèert – ’t gebeurt zoo dikkels -dat ze in de roeiboot... - -BOS. Nee – Die troost kan ’k je niet geve. Niet alleen dat ’r ’n luik – -maar ’t lijk was in staat van verregaande ontbinding... - -JO (angstig). ... Ja – ja. – Maar as ’t Barend nou nièt is – wie zeit -dat ’t Barend... - -BOS. ... Schipper Maatsuiker van de Verwachting het ’m herkend... En – -de oorringe... - -JO. Maatsuiker? Maatsuiker? En as – die zich vergist?... Ik kom je -vrage om reisgeld, meneer, dan ga ’k zellef na De Helder... - -BOS. Kom, gekheid! - -JO (huilend). Barend mot toch begrave worde... - -BOS. Daar zal de burgemeester van Nieuwediep wel voor zorge... - - - - -VIJFTIENDE TOONEEL. - -De vorigen. Simon. - - -SIMON (dof-aangeschoten). Ikke – Ikke – heb gehoord... (gebaart -vreemdelijk naar Bos). - -BOS (nerveus-heftig). Marsch, dronkelap! - -SIMON (hakkelend). Ik – Ikke – zal jou niet vermoorde – ik – ik – heb -niks kwaads in de zin... - -BOS (bevend). ... Haal ’n veldwachter, Kaps – mot die bezopen kerel... - -SIMON (zich vasthoudend aan het hekje). – Nee – blijf maar – ik zal wel -weer gaan – – ikke – ikke wou alleen maar zegge dat ’t áárdig -uitgekomme is – met – met – de Hoop van Zegen. - -BOS. Wil je opdondere – en daalijk! - -SIMON. Niet zoo dicht bij me komme – je mot nóoit dicht komme bij ’n -man die ’n mes... Neèèèè... Ik heb niks kwaads in de zin – ikke wou -alleen maar zègge, da’k je gewaarschouwd heb – toen – die op de hélling -lei. - -BOS. Dat lieg-je, beroerde kerel! - -SIMON. Nou mot je – enkel voor de aardigheid – an je – an je boekhouer -en an je dochter vrage – die ’r bij ware... - -BOS (heftig). ’t Is gelogen! Je ben geen antwoord waard, dronkelap! ’k -Heb met je patroon, niet met jou te make!... Heb je me niet verstaan, -Kaps! - -SIMON. Mijn patroon die – die kallefatert zèlf niet... (tot Kaps, die -naar het hekje gekomen is...) Heb ’k gewaarschouwd? Was jij d’r bij? - -DE BOEKHOUDER (angstig naar Bos kijkend). Nee – ’k was ’r niet bij – en -às ’k ’r bij was, heb ’k niks gehoord... - -BOS (tot Clémentine). En nou jij! – Het die dronkelap... - -CLÉMENTINE (angstig – op schreien af). ... Papa!... - -BOS (dreigend). Laat jij as dòchter – (grimmig). Geef antwoord! - -CLÉMENTINE (angstig). ... Ik herinner me niet... - -SIMON. ... Da’s – da’s gemeen. Da’s verdomd gemeen!... Ik heb gezeid -dat ’t schip ròt – ròt – was... - -BOS. Dronkemanspraatjes! – Je sleept ’r me boekhouer en me dochter bij -– en je hóort... - -COBUS. Ja maar – ja maar – nou herinner ik me ook... - -BOS. Wat weerlicht – heb jij soms ook gewaarschouwd? - -COBUS. Nee. Nee. Dan zou ’k liege. Maar uw dochter – uw dochter die -zeit noú dat ze niet gehoord het dat ’t schip rot was – en op de tweede -avond van de storm – toen ze met me alleen bij me zuster Kniertje was, -toen het ze wèl gezeid dàt – dàt – - -CLÉMENTINE (bevend). ... Heb ik toen ... - -COBUS (valsch). Ja – dat heb jij! Die eigenste avond – ware me woorde: -juffrouw, juffrouw nou zit je te jòkke – want as je vader wist dat de -Hoop van Zegen ròt... - -JO (onstuimig-opstaand, woest haar woorden uitknersend). Jij, jij -liègt! – Jij ben begonnen te huile – je was báng dat ’r schepe zoue -vergaan – daar was ’k bij! – daar was Truus bij – daar was!... O jullie -àdders!... - -BOS (met z’n vuist het schrijfbureau bedreunend). Adders? Adders, wij -die jullie gespuis jaar in jaar uit te vrete geve? Heb je niet genoeg -fatsoen om òns te geloove inplaats van die dronken schooier die op z’n -beene staat te waggele? - -JO (razend-van-drift). ... Jùllie geloove? – Júllie! – Zij liegt en jij -liègt!... - -BOS (dreigend). ... Me kantoor af! - -JO (onstuimig). Barend heb je met de politie na boord late sléépe! – -Geert was te trotsch om gehááld te worde! – Schurk! Schurk! Driedubbele -schurk! (overspannend-zenuwlachend) Née, née, je hoeft niet na je dèur -te wijze! We gaan wel – As ’k langer hier bleef zou ’k je in je gezicht -spoege – in je gezicht spoege!... (gebaart dreigend). - -COBUS (haar tegenhoudend). Kom... Kom... - -BOS (na een stilte). Voor je tante zal ’k anneme, dat je overspannen -ben... anders – anders. – De Hoop van Zegen wàs zeewaardig, wàs -zeewaardig! – Heb ik geen verlies – al is ’t schip geassureerd? – En al -hàd die kerel me gewaarschouwd – wat gèlògen is! – mot ik as man van -zake ’n dronkelap vertrouwe, die nerges meer werk vindt omdat-ie te -onbekwaam is om z’n gereedschap te hanteere? - -SIMON (hakkelend). Ikke – ikke heb jou en hèm en haar gezeid – dat -zoo’n drijvende doodkist. ...Da’s vást hoor! - -JO (uitbarstend). O! O! Geert èn Barend èn Mees èn de andren! O God hoe -kon jìj ’t toelate!... (zakt op den stoel, snikt). Geef me dan reisgeld -om zèllef na Nieuwediep te gaan – dan zal ’k over niks meer prate... - -BOS (grimmig). Nee! Geen rooie duit! ’n Meid, die me zoo vlegelachtig -uitscheldt... - -JO (verward-huilend). ’k Weet niet wat ’k gezeid heb – en – en – ik -geloof niet dat je – dat jij – dan zou je erger zijn dan ’n duvel... - -BOS. De waterschout zeit dat ’t nièt noodig is om mensche na Nieuwediep -te zende. - -JO (naar de deur waggelend). ... Niet noodig – nièt noòdig – wat mot ’r -nou van me worde... (Cobus en Simon loopen achter haar aan). - - - - -ZESTIENDE TOONEEL. - -Bos. Kaps. Clémentine. - - -BOS (loopt heen en weer. Kaps kruipt op z’n kruk). En as jij ooit weer -’n stap op me kantoor zet.... - -CLÉMENTINE (starend-verschrikt). Nee – nooit meer (een lange stilte) -Vader, ik vraag mezelf af (barst in snikken uit) hoe ’k oòit weer -achting voor jóu – ooit weer achting voor mezelf zal krijgen... (af). - - - - -ZEVENTIENDE TOONEEL. - -Bos. De Boekhouder. - - -BOS. Dòl! Ze zou in staat zijn me goeie naam met d’r kostschoolfratse -te bederve! – Wie ’r verder komt, zend je weg, begrepen? – Tuig! – -Rapalje! – Dat hééle nest deugde niet. – Die vérdómde dronkelap! – Die -kerel die na jenever stinkt! (weerklinkt buiten Jelle’s viool) – Dat -mot ’r nog bijkomme! (voor het raam) Ruk uit! Nee, geen cent! (de -muziek houdt op) ’k Ben gewoon ondersteboven... (smakt in zijn stoel, -neemt vinnig Clémentine’s schetsboek op, bladert er in, smijt het op -den grond, bukt zich, rukt er eenige blaadjes uit, verscheurt die. Een -oogenblik zit hij in gedachten, schelt aan de telefoon) Hallo! – Met -Dirksen – Dirksen, zeg ik – de assuradeur! (wacht somber kijkend) – -Hallo! Ben jij daar, Dirksen? – ’t Is mis met de Hoop van Zegen – ’n -Luik met mijn merk angespoeld en ’t lijk van ’n matroos (in ruzietoon -overgaand) Wat zeg-je? Kan je begrijpe! – Geen kwestie van! Twéé en -zestig dage! De waarschijnlijkheidskans is zóo groot – (gekalmeerd) -Goed – ’k Zal je bij me op kantoor wachte – Maar ’n beetje spoed, hè? – -Ja – voor veertienduuzend gulden – Bejour! (schelt af – bij de laatste -woorden is Kniertje binnengekomen). - - - - -ACHTTIENDE TOONEEL. - -Kniertje. Bos. De Boekhouder. - - -KNIERTJE (gedachteloos). Ik – (zij zakt geduldig-schreiend op de bank). - -BOS (zonder haar te zien, bij de brandkast). – Heb je de portefeuille -met polissen verlegd? – Jij haalt, goddorie, àlles van z’n plaats... - -DE BOEKHOUDER (van af z’n taboeret wijzend). – De portefeuille leit -hooger – àchter de effectentrommel. - -BOS (snauwend). Hou je mond maar weer! – (zich omkeerend met de -portefeuille in de handen) – Kan jij niet kloppe?... - -KNIERTJE. Ik wou... - -BOS (kregel). Je komt vijf minute te laat. – Die mèid, die bij je -inwoont het hier ’n schandaal geschopt, dat ’t weinig scheelde of ’k -had om ’n veldwachter getelefoneerd. (snauwend) Kom ’r in. – Doe ’t -hekkie achter je dicht... - -KNIERTJE (moeilijk). ... Is ’t waar – is ’t wáár dat... De pastoor -zei... (Bos knikt somber) O, o. (Zij staart voor zich uit, haar armen -vallen slap). - -BOS. Met jou – met jòu heb ’k meelijje. Jou heb ’k gekend as ’n -fatsoenlijke vrouw – en je man óok. – Maar je kindere – ’t is hàrd om -te zegge bij zoo’n slag – je kindere en die – nicht van je – hebbe -nóóit gedeugd (Kniertje’s hoofd zakt weg). Hoeveel jare ben jij niet -bij me over de vloer gekomme – tot je zoon Geert me met z’n vuiste -dreigde, me grijze hare bespotte, me bijna je deur uitsmeet! – En je -àndere zoon... (verschrikt) Knier! Kniertje! (opstaand) Kaps! – Water! -(haar voorhoofd en polsen bettend) Verdomd! – Verdomd!... - -DE BOEKHOUDER. Zal ’k mevrouw of de juffrouw?... - -BOS. Nee! Blijf hier! Ze komt al bij. - -KNIERTJE (lang-aangehouden snikkend, na ’n wijle van bewustloos -staren). - -DE BOEKHOUDER. ... Knier... - -BOS. Stil. – Laat ’r uithuile. - -KNIERTJE (smartelijk, met onderbrekende snikken). Hij wou niet weg! – -Hij wou niet weg – en met me èigen hande heb ’k – heb ’k zijn hande van -me deurpost lòsgemaakt... (kermt zachtjes). - -BOS (dof). Je heb je niks te verwijte... - -KNIERTJE (in denzelfden toon). ... Vóor-ie ging heb ’k ’m de ringe van -z’n vader in z’n oore gehange – as ’n – as ’n òfferdier... - -BOS. Kòm... - -KNIERTJE (hijgend). En – me óúdste jongen – die ’k niet genacht heb -gezeid... – As je te laat ben – ware z’n woorde – kijk ’k je geen oog -meer an – geen óóg méér án... - -BOS (heftig-ontroerd). Hoù op – hou op in godsnaam!... - -KNIERTJE. ... Twaalef jaar geleê – met de Clémentine – heb ’k hier óok -zoo gezeten (snikt in de bevende ouwe handen). - -BOS (zich bedwingend). Toe, wees nou sterk. - - - - -NEGENTIENDE TOONEEL. - -De vorigen. Mathilde. - - -MATHILDE. Clémens! – Ach, àrme, bèste Knier, wat ben ’k met je begaan. -– ’t Is èrg – ’t Is schrikkelijk – twéé zoons... - -KNIERTJE (starend). Me man en vièr zoons... - -MATHILDE (troostend). Maàr, wees jij maar niet ongerust, hoor. – We -hebbe ’n oproeping geschreven – de vrouw van de burgemeester en ik – en -die gaat morgen in àl de krante. – Hier Kaps... (Bos wenkt haar heen te -gaan)... Laat ’r nog effen wàchte, Clémens – (lief) ’k Heb ’n paar -kóúwe kotelette – die ’r op zulle knappe – en – en – late we nou maar -weer vrede sluite. – Je heb ’r toch niks tegen dat ze weer komt -schoonmake? Wij zulle je niet vergete, hoor. – Dag Knier. – Sterkte. -(af). - - - - -TWINTIGSTE TOONEEL. - -Bos. Kniertje. De Boekhouder. - - -BOS. Nee, we zùlle je niet vergeten. - -KNIERTJE. Nou is me éénige hoop – ’t kind van me nichie. - -BOS (verwonderd). ... ’t Kind? - -KNIERTJE. Dàt ongeluk komt ’r bij – ze is zwanger van me zoon – -(dof-glimlachend). Ongeluk? – Nee, dat is nou geen ongeluk... - -BOS. ... En vertel jij dat zóó maar? Heb jij die onzedelijkheid onder -je èigen dak? – Ken je dan niet de statute van ’t fonds, dat géén -onderstand wordt uitgekeerd an wie ’n ergerlijk leven leidt of zich -naar ons gevoelen niet goed gedraagt?... - -KNIERTJE (dof). De heere motte ’t zellef wete – hoe ze met me wille – -de heere... - -BOS. Dàt zal ’n toer met de commissie worde, Knier – met de commissie -van ’t fonds. Je zoon, die in de gevangenis – die oproerliedjes – en je -nicht die mìj. – Enfijn ik zal me best doen – ik zàl òp mè wòord je -voorspraak – maar belove, bélóve kan ’k niks. – D’r zijn zeven nièuwe -gezinne, die nou op onderstand wachte – zéstien nieuwe weeze – -(opstaand en de brandkast sluitend). Nee, blijf nog maar even zitte ... -Me vrouw wou je wat meegeve... - - - - -EEN EN TWINTIGSTE TOONEEL. - -Kniertje. De Boekhouder. - - -MATHILDE (onzichtbaar). Kaps! Kaps! (De boekhouder staat op, verdwijnt -een oogenblik, keert terug met ’n schaaltje en een geëmailleerd -pannetje). - -DE BOEKHOUDER (goedig). Of je de schale bij gelegenheid anreikt – en of -je Zaterdag weer wil komme schoonmake. (Zij staart voor zich uit. -Vrindelijk legt hij haar willooze handen om schaaltje en pannetje, -sloft naar z’n kruk. Een stilte. Kniertje zit onbewogen, -smartelijk-versuft, mumt met de lippen, staat moeilijk op, strompelt -het kantoor uit)... ’n Oproeping voor de krante (glimlachend komt hij -naar den voorgrond, leunt op Bos’ schrijfbureau, leest)... „Weldadige -landgenooten! Wederom doen wij met den vriendelijksten aandrang een -beroep op uwen weldadigheidszin ten behoeve van een aantal -hulpbehoevende weduwen en weezen. De logger Op Hoop van Zegen...” -(Doek). - - - EINDE VAN HET VIERDE BEDRIJF. - - - - - - - - Amsterdam, 15 Oct. – 9 Dec. 1900. - - - - - - - -AANTEEKENING - - -[1] Het meer bekend porlied is: - - „Rijzen, rijzen met verlangen, - „Wil den man aan ’t roer vervangen, - „Laat den uitkijk niet langer staan, - „Rijzen, rijzen, in Godsnaam! - „’t Is rijzen, ’t is rijzen, - „’t Is rijzen voor stuurboordskwartier!” - -*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK OP HOOP VAN ZEGEN *** - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the -United States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you will have to check the laws of the country where - you are located before using this eBook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that: - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation's website -and official page at www.gutenberg.org/contact - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without -widespread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our website which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This website includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/old/65164-0.zip b/old/65164-0.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 76139db..0000000 --- a/old/65164-0.zip +++ /dev/null diff --git a/old/65164-h.zip b/old/65164-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index ec4b0d3..0000000 --- a/old/65164-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/65164-h/65164-h.htm b/old/65164-h/65164-h.htm deleted file mode 100644 index b934c3b..0000000 --- a/old/65164-h/65164-h.htm +++ /dev/null @@ -1,7734 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html -PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd"> -<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2021-04-26T09:28:27Z using SAXON HE 9.9.1.8 . --> -<html lang="nl"> -<head> -<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> -<title>Op Hoop van Zegen: Spel van de Zee in 4 Bedrijven</title> -<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html"> -<meta name="author" content="Herman Heijermans (1864–1924)"> -<link rel="coverpage" href="images/new-cover.jpg"> -<link rel="schema.DC" href="http://dublincore.org/documents/1998/09/dces/"> -<meta name="DC.Creator" content="Herman Heijermans (1864–1924)"> -<meta name="DC.Title" content="Op Hoop van Zegen: Spel van de Zee in 4 Bedrijven"> -<meta name="DC.Language" content="nl-1900"> -<meta name="DC.Format" content="text/html"> -<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg"> -<meta name="DC:Subject" content="#####"> -<style type="text/css"> /* <![CDATA[ */ -html { -line-height: 1.3; -} -body { -margin: 0; -} -main { -display: block; -} -h1 { -font-size: 2em; -margin: 0.67em 0; -} -hr { -height: 0; -overflow: visible; -} -pre { -font-family: monospace, monospace; -font-size: 1em; -} -a { -background-color: transparent; -} -abbr[title] { -border-bottom: none; -text-decoration: underline; -text-decoration: underline dotted; -} -b, strong { -font-weight: bolder; -} -code, kbd, samp { -font-family: monospace, monospace; -font-size: 1em; -} -small { -font-size: 80%; -} -sub, sup { -font-size: 67%; -line-height: 0; -position: relative; -vertical-align: baseline; -} -sub { -bottom: -0.25em; -} -sup { -top: -0.5em; -} -img { -border-style: none; -} -body { -font-family: serif; -font-size: 100%; -text-align: left; -margin-top: 2.4em; -} -div.front, div.body { -margin-bottom: 7.2em; -} -div.back { -margin-bottom: 2.4em; -} -.div0 { -margin-top: 7.2em; -margin-bottom: 7.2em; -} -.div1 { -margin-top: 5.6em; -margin-bottom: 5.6em; -} -.div2 { -margin-top: 4.8em; -margin-bottom: 4.8em; -} -.div3 { -margin-top: 3.6em; -margin-bottom: 3.6em; -} -.div4 { -margin-top: 2.4em; -margin-bottom: 2.4em; -} -.div5, .div6, .div7 { -margin-top: 1.44em; -margin-bottom: 1.44em; -} -.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child, -.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child { -margin-bottom: 0; -} -blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back { -margin-top: 0; -margin-bottom: 0; -} -.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child, -.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child { -margin-top: 0; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 { -clear: both; -font-style: normal; -text-transform: none; -} -h3, .h3 { -font-size: 1.2em; -} -h3.label { -font-size: 1em; -margin-bottom: 0; -} -h4, .h4 { -font-size: 1em; -} -.alignleft { -text-align: left; -} -.alignright { -text-align: right; -} -.alignblock { -text-align: justify; -} -p.tb, hr.tb, .par.tb { -margin: 1.6em auto; -text-align: center; -} -p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument { -font-size: 0.9em; -text-indent: 0; -} -p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument { -margin: 1.58em 10%; -} -td.tocDivNum { -vertical-align: top; -} -td.tocPageNum { -vertical-align: bottom; -} -.opener, .address { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -} -.addrline { -margin-top: 0; -margin-bottom: 0; -} -.dateline { -margin-top: 1.6em; -margin-bottom: 1.6em; -text-align: right; -} -.salute { -margin-top: 1.6em; -margin-left: 3.58em; -text-indent: -2em; -} -.signed { -margin-top: 1.6em; -margin-left: 3.58em; -text-indent: -2em; -} -.epigraph { -font-size: 0.9em; -width: 60%; -margin-left: auto; -} -.epigraph span.bibl { -display: block; -text-align: right; -} -.trailer { -clear: both; -margin-top: 3.6em; -} -span.abbr, abbr { -white-space: nowrap; -} -span.parnum { -font-weight: bold; -} -span.corr, span.gap { -border-bottom: 1px dotted red; -} -span.num, span.trans, span.trans { -border-bottom: 1px dotted gray; -} -span.measure { -border-bottom: 1px dotted green; -} -.ex { -letter-spacing: 0.2em; -} -.sc { -font-variant: small-caps; -} -.asc { -font-variant: small-caps; -text-transform: lowercase; -} -.uc { -text-transform: uppercase; -} -.tt { -font-family: monospace; -} -.underline { -text-decoration: underline; -} -.overline, .overtilde { -text-decoration: overline; -} -.rm { -font-style: normal; -} -.red { -color: red; -} -hr { -clear: both; -border: none; -border-bottom: 1px solid black; -width: 45%; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -margin-top: 1em; -text-align: center; -} -hr.dotted { -border-bottom: 2px dotted black; -} -hr.dashed { -border-bottom: 2px dashed black; -} -.aligncenter { -text-align: center; -} -h1, h2, .h1, .h2 { -font-size: 1.44em; -line-height: 1.5; -} -h1.label, h2.label { -font-size: 1.2em; -margin-bottom: 0; -} -h5, h6 { -font-size: 1em; -font-style: italic; -} -p, .par { -text-indent: 0; -} -p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line { -text-transform: uppercase; -} -.hangq { -text-indent: -0.32em; -} -.hangqq { -text-indent: -0.42em; -} -.hangqqq { -text-indent: -0.84em; -} -p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter { -float: left; -clear: left; -margin: 0 0.05em 0 0; -padding: 0; -line-height: 0.8; -font-size: 420%; -vertical-align: super; -} -blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote { -font-size: 0.9em; -margin: 1.58em 5%; -} -.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden { -text-decoration: none; -} -.advertisement, .advertisements { -background-color: #FFFEE0; -border: black 1px dotted; -color: #000; -margin: 2em 5%; -padding: 1em; -} -.footnotes .body, .footnotes .div1 { -padding: 0; -} -.fnarrow { -color: #AAAAAA; -font-weight: bold; -text-decoration: none; -} -.fnarrow:hover, .fnreturn:hover { -color: #660000; -} -.fnreturn { -color: #AAAAAA; -font-size: 80%; -font-weight: bold; -text-decoration: none; -vertical-align: 0.25em; -} -a { -text-decoration: none; -} -a:hover { -text-decoration: underline; -background-color: #e9f5ff; -} -a.noteRef, a.pseudoNoteRef { -font-size: 67%; -line-height: 0; -position: relative; -vertical-align: baseline; -top: -0.5em; -text-decoration: none; -margin-left: 0.1em; -} -.displayfootnote { -display: none; -} -div.footnotes { -font-size: 80%; -margin-top: 1em; -padding: 0; -} -hr.fnsep { -margin-left: 0; -margin-right: 0; -text-align: left; -width: 25%; -} -p.footnote, .par.footnote { -margin-bottom: 0.5em; -margin-top: 0.5em; -} -p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel { -float: left; -min-width: 1.0em; -margin-left: -0.1em; -padding-top: 0.9em; -padding-right: 0.4em; -} -.apparatusnote { -text-decoration: none; -} -table.tocList { -width: 100%; -margin-left: auto; -margin-right: auto; -border-width: 0; -border-collapse: collapse; -} -td.tocPageNum, td.tocDivNum { -text-align: right; -min-width: 10%; -border-width: 0; -white-space: nowrap; -} -td.tocDivNum { -padding-left: 0; -padding-right: 0.5em; -} -td.tocPageNum { -padding-left: 0.5em; -padding-right: 0; -} -td.tocDivTitle { -width: auto; -} -p.tocPart, .par.tocPart { -margin: 1.58em 0; -font-variant: small-caps; -} -p.tocChapter, .par.tocChapter { -margin: 1.58em 0; -} -p.tocSection, .par.tocSection { -margin: 0.7em 5%; -} -table.tocList td { -vertical-align: top; -} -table.tocList td.tocPageNum { -vertical-align: bottom; -} -table.inner { -display: inline-table; -border-collapse: collapse; -width: 100%; -} -td.itemNum { -text-align: right; -min-width: 5%; -padding-right: 0.8em; -} -td.innerContainer { -padding: 0; -margin: 0; -} -.index { -font-size: 80%; -} -.index p { -text-indent: -1em; -margin-left: 1em; -} -.indexToc { -text-align: center; -} -.transcriberNote { -background-color: #DDE; -border: black 1px dotted; -color: #000; -font-family: sans-serif; -font-size: 80%; -margin: 2em 5%; -padding: 1em; -} -.missingTarget { -text-decoration: line-through; -color: red; -} -.correctionTable { -width: 75%; -} -.width20 { -width: 20%; -} -.width40 { -width: 40%; -} -p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint { -color: #666666; -font-size: 80%; -} -span.musictime { -vertical-align: middle; -display: inline-block; -text-align: center; -} -span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom { -padding: 1px 0.5px; -font-size: xx-small; -font-weight: bold; -line-height: 0.7em; -} -span.musictime span.bottom { -display: block; -} -ul { -list-style-type: none; -} -.splitListTable { -margin-left: 0; -} -.numberedItem { -text-indent: -3em; -margin-left: 3em; -} -.numberedItem .itemNumber { -float: left; -position: relative; -left: -3.5em; -width: 3em; -display: inline-block; -text-align: right; -} -.itemGroupTable { -border-collapse: collapse; -margin-left: 0; -} -.itemGroupTable td { -padding: 0; -margin: 0; -vertical-align: middle; -} -.itemGroupBrace { -padding: 0 0.5em !important; -} -.titlePage { -border: #DDDDDD 2px solid; -margin: 3em 0 7em 0; -padding: 5em 10% 6em 10%; -text-align: center; -} -.titlePage .docTitle { -line-height: 1.7; -margin: 2em 0 2em 0; -font-weight: bold; -} -.titlePage .docTitle .mainTitle { -font-size: 1.8em; -} -.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, -.titlePage .docTitle .volumeTitle { -font-size: 1.44em; -} -.titlePage .byline { -margin: 2em 0 2em 0; -font-size: 1.2em; -line-height: 1.5; -} -.titlePage .byline .docAuthor { -font-size: 1.2em; -font-weight: bold; -} -.titlePage .figure { -margin: 2em auto; -} -.titlePage .docImprint { -margin: 4em 0 0 0; -font-size: 1.2em; -line-height: 1.5; -} -.titlePage .docImprint .docDate { -font-size: 1.2em; -font-weight: bold; -} -div.figure { -text-align: center; -} -.figure { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.floatLeft { -float: left; -margin: 10px 10px 10px 0; -} -.floatRight { -float: right; -margin: 10px 0 10px 10px; -} -p.figureHead, .par.figureHead { -font-size: 100%; -text-align: center; -} -.figAnnotation { -font-size: 80%; -position: relative; -margin: 0 auto; -} -.figTopLeft, .figBottomLeft { -float: left; -} -.figTopRight, .figBottomRight { -float: right; -} -.figure p, .figure .par { -font-size: 80%; -margin-top: 0; -text-align: center; -} -img { -border-width: 0; -} -td.galleryFigure { -text-align: center; -vertical-align: middle; -} -td.galleryCaption { -text-align: center; -vertical-align: top; -} -.lgouter { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -display: table; -} -.lg { -text-align: left; -padding: .5em 0 .5em 0; -} -.lg h4, .lgouter h4 { -font-weight: normal; -} -.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum { -color: #777; -font-size: 90%; -left: 16%; -margin: 0; -position: absolute; -text-align: center; -text-indent: 0; -top: auto; -width: 1.75em; -} -p.line, .par.line { -margin: 0 0 0 0; -} -span.hemistich { -visibility: hidden; -} -.verseNum { -font-weight: bold; -} -.speaker { -font-weight: bold; -margin-bottom: 0.4em; -} -.sp .line { -margin: 0 10%; -text-align: left; -} -.castlist, .castitem { -list-style-type: none; -} -.castGroupTable { -border-collapse: collapse; -margin-left: 0; -} -.castGroupTable td { -padding: 0; -margin: 0; -vertical-align: middle; -} -.castGroupBrace { -padding: 0 0.5em !important; -} -body { -padding: 1.58em 16%; -} -.pageNum { -display: inline; -font-size: 70%; -font-style: normal; -margin: 0; -padding: 0; -position: absolute; -right: 1%; -text-align: right; -} -.marginnote { -font-size: 0.8em; -height: 0; -left: 1%; -position: absolute; -text-indent: 0; -width: 14%; -text-align: left; -} -.right-marginnote { -font-size: 0.8em; -height: 0; -right: 3%; -position: absolute; -text-indent: 0; -text-align: right; -width: 11% -} -.cut-in-left-note { -font-size: 0.8em; -left: 1%; -float: left; -text-indent: 0; -width: 14%; -text-align: left; -padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0; -} -.cut-in-right-note { -font-size: 0.8em; -left: 1%; -float: right; -text-indent: 0; -width: 14%; -text-align: right; -padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em; -} -span.tocPageNum, span.flushright { -position: absolute; -right: 16%; -top: auto; -text-indent: 0; -} -.pglink::after { -content: "\0000A0\01F4D8"; -font-size: 80%; -font-style: normal; -font-weight: normal; -} -.catlink::after { -content: "\0000A0\01F4C7"; -font-size: 80%; -font-style: normal; -font-weight: normal; -} -.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after { -content: "\0000A0\002197\00FE0F"; -color: blue; -font-size: 80%; -font-style: normal; -font-weight: normal; -} -.pglink:hover { -background-color: #DCFFDC; -} -.catlink:hover { -background-color: #FFFFDC; -} -.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover { -background-color: #FFDCDC; -} -body { -background: #FFFFFF; -font-family: serif; -} -body, a.hidden { -color: black; -} -h1, h2, .h1, .h2 { -text-align: center; -font-variant: small-caps; -font-weight: normal; -} -p.byline { -text-align: center; -font-style: italic; -margin-bottom: 2em; -} -.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline { -text-align: left; -} -.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum { -color: #660000; -} -.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a { -color: #AAAAAA; -} -a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover { -color: red; -} -h1, h2, h3, h4, h5, h6 { -font-weight: normal; -} -table { -margin-left: auto; -margin-right: auto; -} -.tablecaption { -text-align: center; -} -.arab { font-family: Scheherazade, serif; } -.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; } -.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; } -.hebr { font-family: Shlomo, 'Ezra SIL', serif; } -.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; } -/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */ -.cover-imagewidth { -width:480px; -} -.xd30e83 { -text-align:center; font-size:large; -} -.xd30e87 { -text-align:center; -} -.xd30e3008 { -text-align:center; -} -.xd30e3759 { -text-indent:2em; -} -.xd30e3765 { -text-indent:4em; -} -table.lineGroupTable { -margin: 0 10%; -border-collapse: collapse; -} -table.lineGroupTable p.line { -margin: 0; -white-space: nowrap; -} -td.lineGroupBrace { -vertical-align: middle; -} -td.lineGroupBrace img { -padding: 0 0.5em; -} -td.lineGrouphead { -vertical-align: middle; -} -@media handheld { -} -/* ]]> */ </style> -</head> -<body> - -<div style='text-align:center; font-size:1.2em; font-weight:bold'>The Project Gutenberg eBook of Op Hoop van Zegen, by Herman Heijermans</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online -at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you -are not located in the United States, you will have to check the laws of the -country where you are located before using this eBook. -</div> - -<table style='min-width:0; padding:0; margin-left:0; border-collapse:collapse'> - <tr><td>Title:</td><td>Op Hoop van Zegen</td></tr> - <tr><td></td><td>Spel van de Zee in 4 Bedrijven</td></tr> -</table> - -<div style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:1em; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Author: Herman Heijermans</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'>Release Date: April 26, 2021 [eBook #65164]</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'>Language: Dutch</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'>Character set encoding: UTF-8</div> - -<div style='display:block; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Produced by: Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ for Project Gutenberg (prepared from scans provided by the Koninklijke Bibliotheek, The Hague)</div> - -<div style='margin-top:2em; margin-bottom:4em'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK OP HOOP VAN ZEGEN ***</div> -<div class="front"> -<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> -<p class="first"></p> -<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/new-cover.jpg" alt="Nieuw ontworpen voorkant." width="480" height="720"></div><p> -</p> -</div> -</div> -<div class="div1 frenchtitle"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> -<p class="first xd30e83">OP HOOP VAN ZEGEN. -</p> -</div> -</div> -<div class="div1 copyright"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> -<p class="first xd30e87"><i>Het recht van opvoering voorbehouden volgens de Wet van 28 Juni 1881 (Staatsblad no. -124).</i> -</p> -</div> -</div> -<div class="titlePage"> -<div class="docTitle"> -<div class="mainTitle">OP HOOP VAN ZEGEN</div> -<div class="subTitle">SPEL VAN DE ZEE</div> -<div class="subTitle"><i>in 4 Bedrijven</i></div> -</div> -<div class="byline">DOOR -<br> -<span class="docAuthor">HERM. HEIJERMANS Jr.</span></div> -<div class="docImprint">AMSTERDAM. – S. L. VAN LOOY -<br> -<span class="docDate">1901.</span></div> -</div> -<p></p> -<div class="div1 castlist"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> -<p class="first">Voor de eerste maal opgevoerd door de „<span class="sc">Nederlandsche Tooneelvereeniging</span>” te Amsterdam op Maandag 24 December 1900.</p> -<ul class="castlist"> -<li class="casthead"> -<h4>DRAMATIS PERSONAE.</h4> -</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Kniertje</span></span>, <i>eene visschersweduwe</i>.</li> -<li class="castlist"> -<table class="castGroupTable"> -<tr> -<td><span class="role"><span class="sc">Geert</span></span>,</td> -<td rowspan="2" class="castGroupBrace"><img src="images/rbrace2.png" alt="}" width="12" height="40"></td> -<td rowspan="2"><span><i>haar zoons</i>.</span></td> -</tr> -<tr> -<td><span class="role"><span class="sc">Barend</span></span>,</td> -</tr> -</table> -</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Jo</span></span>, <i>haar nicht</i><span class="corr" id="xd30e151" title="Niet in bron">.</span></li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Cobus</span></span>, <i>haar broer</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Daantje</span></span>, <i>diakenhuismannetje</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc"><span class="corr" id="xd30e173" title="Bron: Clemens">Clémens</span> Bos</span></span>, <i>reeder</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Mathilde</span></span>, <i>zijn vrouw</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Clémentine</span></span>, <i>zijn dochter</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Simon</span></span>, <i>scheepmakersknecht</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Marietje</span></span>, <i>zijn dochter</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Mees</span></span>, <i>Marietjes aanstaande</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Kaps</span></span>, <i>boekhouder</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Saart</span></span>, <i>visschersweduwe</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Truus</span></span>, <i>visschersvrouw</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role"><span class="sc">Jelle</span></span>, <i>bedelaar</i>.</li> -<li class="castitem"><span class="role">1ste <span class="sc">Veldwachter</span></span>.</li> -<li class="castitem"><span class="role">2de <span class="sc">Veldwachter</span></span>.</li> -</ul> -<p><i>Het Spel geschied in eene Noordzee-visschersplaats.</i> -<span class="pageNum" id="pb1">[<a href="#pb1">1</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div class="body"> -<div id="a1" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#a1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">EERSTE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage"><i>De armoedige woonkamer van Kniertje. Links, twee bedsteden en deur. Rechts, ladenkast -met heiligebeeldjes, pullen en portretjes. Een schouw. Achter, klinkdeur naar het -kookhok, glazenkast, kooi met duif, raam met bloempotten. Middag.</i></p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="a1.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Cobus.</i> <i>Clémentine.</i> <i>Daantje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>’n schetsboek op de knie</i>).</span> Nou dan! – Cobùs!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>poseerend, schrikt wakker, glimlacht</i>).</span> Hè-hè-hè! Ikke heb niet geslapè … Nee, neè …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hoofd meer zoò – Nog meer – Wat zanik je nou! Strakjes zat je zoo leùk. En – je hand -op je kniè …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja – as je zoo lang stil zit – krijg je ’t te pakkè …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb2">[<a href="#pb2">2</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>ongeduldig</i>).</span> Zou je nou asjeblief, às-je-blièf nièt willen pruimen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Ik – Ikke pruim niet. Kijk maar.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hou dan je mond dicht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>binnentredend door kookhok</i>).</span> Dag saam.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Dàg. Ga nog maar ’n hoekie om.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Nee, Juffrouw – ’t wordt tijd. Nou – ik zou ’m nog niet herkenne.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> O.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>z’n bril verzettend</i>).</span> Ziet-u – as ’k zoo vrij mag zijn – z’n kin staat ànders – en – en z’n òòge bevalle -me niet – maar z’n neus die is ’m – en – en – z’n dassie da’s màchtig – daar zou je -op zwere.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Zoo.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i>.</p> -<p>… En de bedstee met de gordijne … ’t Is me ’n bik. <span class="stage">(<i>neemt ’n pruim</i>).</span> Kan u mijn niet is gebruike?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Misschien. Hand hooger! Je mònd stil!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Da’s makkelijk ezeid – as ù gewoon is te pruime en je niet pruime màg – dan kan je -je lippe niet vàsthoue. Wat zeg jij, Daantjè?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Ik zeg dat ’t tijd wordt. We ete om vier en de moeder is làstig.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb3">[<a href="#pb3">3</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Dat zal met jullie ouwetjes wel nóodig zijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>een stoel bijschuivend</i>).</span> Pèh! We hebbe nog al wat in te brenge! Niet dàt! ’n Diakenie is me ’n bik. Vrete -met snauwe – of je ’n bedelaar ben. Vanmorrege koffie as – as ’t onderste uit de regenton -– en errete zoo hard as je eksteroog.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>In jouw plaats – hou je mond stil! – zou ’k God danken dat me ouwe dag bezorgd is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja-tja je mag je niet bezondige …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i>… </p> -<p>God dànke? Née hoor. Me heele leven gevaren – hoeveel reize wel? – niet te telle – -schipbreuk gehad – gebrek gehad – gevaren van me tiende – èn – twéé zoons op zee verloren. -Nee hoor. Nee hoor. De moeder is ’n krèng. Je zou d’r op d’r smoel slaan …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Nou! Je ben hier niet in de kroeg.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Dat ben ’k net niet. Maar ’t gaat je tot hièr zitte. Verlejen week mocht ’k niet uit, -omdat ’k met je permissie, náást ’t bakkie gespoegd had. Zeg u nou zèllef – zou ù -met òpzet náást ’t bakkie spoege? ’n Diakenie is ’n gevangenis. Hebbe ze je opgeborrege -dan zijn <span class="pageNum" id="pb4">[<a href="#pb4">4</a>]</span>ze je kwijt. ’k Wou da’k met fassoen door de haaie gevrete was, toen ’k nog voer …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>giegelend</i>).</span> Hè-hè-hè! De haaie luste jou niet. Je ben te taai, man.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hou je lippen stil!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja, tja.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i>… </p> -<p>De haaie lùste niet … ’n Karkas slikke ze nog. Pèh! De ouwe Willem heb ’k voor me -ooge in tweeën zien bijte dat ’t bloed ’r uit spoot. En die wàs mager.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Is de ouwe Willem door ’n háai opgegeten?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Door één? Door zès. Zóo as-die overboord sloeg hadde ze ’m te pakke. ’t Water zag -rood.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>glimlachend-ongeloovig</i>).</span> Hè, wat vreeselijk! En toch zou ’k ’t wel is willen meemaken – zoo iets.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Pèh! Wille meemake … Wij mòtte …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Heeft ie geschreeuwd?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>En hoe!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja, je zal niet schreeuwe as je de tande in je bille voelt – hèhèhè! <span class="stage">(<i>Buiten klinkt ’n viool. Op de maat der muziek schokkert Cobus in z’n stoel</i>).</span> Tadedade – dadada –</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb5">[<a href="#pb5">5</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig het schetsboek sluitend</i>).</span> Daar dan! <span class="stage">(<i>opstaand</i>).</span> Morgen ben je rustiger hoor!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zich uitrekkend</i>).</span> Heelemaal stijf! <span class="stage">(<i>danst knip-vingerend met waggelende beentjes</i>).</span> Tadedada – dadada.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bij het raam</i>).</span> Psst! Niemand thuis.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Jelle.</i> <i>Barend.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jelle</i></p> -<p><span class="stage">(<i>voortspelend</i>).</span> Asjeblief!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Niemand thuis!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jelle.</i></p> -<p>Ik kom vàst eens in de week.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Ze zijn naar de haven.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Daar! <span class="stage">(<i>smijt iets het raam uit</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jelle</i></p> -<p><span class="stage">(<i>ophoudend</i>).</span> Dank u wel <span class="stage">(<i>zoekt</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Achter die steen, stommert.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Néé – meer daar.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’k Heb ’t diè kant uitgesmeten. Hè, wat ’n ezel! Is-die zòo kippig?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Hij heit maar ’n hallef oog – en met ’n hallef oog zie je niet veel. Achter je!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jelle.</i></p> -<p>Ik zie niks.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb6">[<a href="#pb6">6</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Psst! Hé! Barend help is ’n handje!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’r Moet ’n dubbeltje liggen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>een mand wrakhout op den rug</i>).</span> Geef ’t ’m dan in z’n poote <span class="stage">(<i>bonst de mand neer</i>).</span> Hier! <span class="stage">(<i>draagt het hout door het kookhok</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jelle.</i></p> -<p>Duizendmaal bedankt, juffrouw <span class="stage">(<i>loopt spelend door</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Hè-je-die kwajongen gehoord?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>tot Barend</i>).</span> Zeg ’ns, groote aap, had je ’t tegen mij?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schuw-verlegen</i>).</span> Nee, juffrouw. ’k Wist niet dat ù hier was. Ik dacht …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Je mot niet denke – je mot denke om weer zoo gauw mogelijk na zee te gaan – en brood -voor je moeder te verdiene.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Bemoei je ’r niet mee …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Hoor – tegen mijn het ie praas – en anders staat-ie met z’n bek vol tande – <i>ik</i> ben niet bang – hèhèhè – <i>ik</i> doe niet in me broek as ’k vare mot – hèhèhè!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Kom nou. ’t Heit vier geslage.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Morgen, tièn uur, Cobus …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Kan niet juffrouw. We motte steentjes krabbe.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb7">[<a href="#pb7">7</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Ja, we motte steentjes krabbe.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Weer wat nieuws! Wat is dat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Nou – ’t onkruid krabbe op de binnenplaas.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Morgen-middag dan?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja – dan zal ’k ’r weze <span class="stage">(<i>neemt ’n pruim uit Daantjes doos</i>)</span> Dag juffrouw. Dag lutjebroek. Hèhèhè!…</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Barend.</i> <i>Clémentine.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar hoed vaststekend</i>).</span> Die plaagt je nog al is, hè?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schuw-lachend</i>).</span> Ja, juffrouw.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Ben je an ’t zoeken geweest op ’t strand? <span class="stage">(<i>hij knikt verlegen</i>).</span> Veel gevonden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Nee – ’t was vannàcht eb – en dan – en dan – <span class="stage">(<i>stokt</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Ben je nou héúsch bàng, domme jongen, om te varen <span class="stage">(<i>hij knikt lacherig</i>).</span> En ze doen ’t allemaal …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bot</i>).</span> Ja, ze doen ’t allemaal.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’n Man mot niet bang zijn …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb8">[<a href="#pb8">8</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Nee, dat mot ’n man niet …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Nou dan?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>aarzelend</i>).</span> Ik blijf liever an wal …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p><i>Ik</i> zal je niet dwingen … Hoe oud ben je?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Vorige maand afgekeurd voor de dienst.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Afgekeurd?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Voor me – voor me – ja, dat weet ’k niet – maar àfgekeurd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Da’s ’n gelukkie – ’n bànge soldaat …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>kort-opvlammend</i>).</span> An wal ben ’k niet bang – laat ze maar op komme – dan haal ’k ze ’n mes door d’r -ribbe!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Mooi!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>weer zakkend in verlegenheid</i>).</span>.. Neem me niet kwalijk, juffrouw <span class="stage">(<i>zwak getoeter van een stoomboot</i>).</span>.. Da’s de <i>Anna</i> – d’r is ’n dooie an boord.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Wéér ’n dooie?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>De vlag hing – halfstok.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Tù-tù-tù-tù … Nummer twee van de week. Eerst de <i>Agatha Maria</i>…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Nee, ’t was de <i>Charlotte</i>…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb9">[<a href="#pb9">9</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>O ja! De <i>Agatha</i> was de vórige week. En is ’t al bekend wiè … <span class="stage">(<i>hij knikt ontkennend</i>).</span> Ben je dan niet nieuwsgierig?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Och – je went ’r an – en van ons is ’r niemand op – <span class="stage">(<i>verlegen-triestig</i>)</span> vader kàn niet – Jozef kàn niet – Hendrik kàn niet – die – dat weet u wel – en – -en – Geert – nou die zit nog altijd in de kast …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Ja – diè heeft wat ’n schánde over jullie gebracht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>wrokkig</i>).</span> Schande … schande …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Wanneer komt-ie vrij?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Wete we niet …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Weet je niet?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Zes maande hebbe z’m gegeve – zès maande – maar de voor-arrest ging d’r af – en hoe -lang die duurde wete we niet.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Kniertje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>door het raam</i>).</span> Dag juffrouw.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Daàààg!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Hoe komme de kippe nou los? Kijk <span class="pageNum" id="pb10">[<a href="#pb10">10</a>]</span>de haan nou toch is! Ga je weg sallemander! Kischt! Vort! Jo! Jo!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Laat ze maar loope. Ze gaan al vanzelf.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>binnentredend</i>).</span> Da’s ’n geduvel zonder end, juffrouw! Toe steek je poote nou is uit! Motte we weer -mot met Arie krijge?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lijzerig</i>).</span> Dan zàlle we mot krijge <span class="stage">(<i>onverschillig af, jaagt buiten de kippen op</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Dan zàlle we … Zoo’n lam stuk jongen mot ’r nog geboren worde … Doodvreter! – Gaat -u al weg?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’k Ben nieuwsgierig wat ’r met de <i>Anna</i> gebeurd is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ja – ik was ook al op weg – maar ’t kon nog zoo lang dure – en ’k heb me buik vol -van dat wachte op de pier – as de pièr is vertelle kon … Is u klaar met ’t portretteere -van me broer?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Morgen. Ik wil Barend ook wel is teekenen – zoo als-ie strakkies binnenkwam met ’n -mand hout op z’n schouers.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Bàrend? Nou, mijn goed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Die schijnt hier niet èrg vertroeteld te worden.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb11">[<a href="#pb11">11</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verveeld</i>).</span> Dàt most ’r bijkomme! Vertroeteld! Hoe eerder ’k ’m kwijt ben hoe liever! <span class="stage">(<i>door het raam</i>)</span> Jaag ze dan op! Kischt! Kischt!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>De haan wordt bang van al dat schreeuwe.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Dan slacht-ie jou wat! Kischt!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hahaha! Hahaha! Nou die zit lekker op Ari z’n dak.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIJFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Jo.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>door linksche deur – bruin voorschoot – rooi-ijzers aan de zwarte handen</i>).</span> Dàg juffrouw.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> De kippe zijn los! De haan zit op Ari z’n dak.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>vroolijk-lachend</i>).</span> Hahaha! Dáar zal-ie toch geen eiere legge!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Hoor haar! En nou wéet ze dat ’t laatst op vechte af is geweest omdat ze in z’n aardappelveld -liepe!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>’k Heb ze zélf losgelate, ouwe brombeer – Truus het gister gerooid.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb12">[<a href="#pb12">12</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Zeg ’t dan dadelijk.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nee maar, wat doe ’k nou ànders? O, juffrouw – die wordt alleen mensch as ze gromme -kan. ’s Nachts as ze slaapt knort ze nòg hardop. Van nacht het ze in d’r droom gevlóékt! -Hahaha! Nou maar je màg! Snauw jij maar, hoor! Je ben toch ’n goeie ouwe. <span class="stage">(<i>tot Barend die binnenkomt</i>).</span> Ach stumper! Zit de haan op ’t dàk? En wil-ie ’r niet afkomme?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Nou – schei uit!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Wedde dat as je met de kippies vrijt – de haan jaloersch wordt en vanzelf na benee -tippelt? Hahaha! Hij ziet ’r wit van!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Nou, nou!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hij mot bakker worde, wat tante? Met je blóóte voetjes in ’t roggemeel! Hahaha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Jullie kunne allemaal!… <span class="stage">(<i>driftig af, links</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nasarrend</i>).</span> Stakker!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Nou – plaag zoo niet … Ben je an ’t rooien?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Tja van vanmorge vier uur af. Niks gedaan tante – allemaal rot en kriel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>’n Arm mensch wordt wèl bezocht – <span class="pageNum" id="pb13">[<a href="#pb13">13</a>]</span>regen en regen – de boel mòst rotte – d’r was geen houe an – en zoo ga je de winter -in – de harde winter – ach, ach, ach!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hè, wat zanik je weer. Toe làch nou is. Ben ik zoo hangerig? Geert kan elk oogenblik -werom komme èn …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Geert – en wat dan?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Wat dan? Dan – dan – Dan niks! Vroolijk zijn. Met knieze en gromme win je geen aardappel -meer. Ja, zoo mot ’k nou de hééle dag prate … ’k Heb ’n konijn gevangen. O zoo!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Gesprenkeld?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>En netjes. Die schooier wou van ons armoedje meevrete. Jawel. We làte ons begappe! -Net terwijl ’k an ’t rooie ben, zegt de sprenkel: knàp – ’n vette hoor – veertig cente -minstens!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Da’s leuk! Nou – ik ga.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZESDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Jo.</i> <i>Clémentine.</i> <i>Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Hallo! Blijf je hier heelemaal logeere? Mag ’k ’r in komme?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>vrindelijk</i>).</span> Natuurlijk, meneer. Asjeblief, meneer.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb14">[<a href="#pb14">14</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>’k Heb vuile pootjes, kindere.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lief</i>).</span> Hindert niks, meneer. Droog zand is geen ongeluk – ga u zitte.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Daar zal ’k nièt nee op zegge. Ja, Knier, we worde ’n daggie ouwer, meid. Dag nichie.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Dag meneer. U ziet … <span class="stage">(<i>wijst lachend haar handen</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Mot je naar bal met je handschoentjes?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>knikt uitdagend</i>).</span> De horrelepiep en de schotsche drij! – Hè!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Hahaha! Jij ben ’n brutaal zwartoogie <span class="stage">(<i>tot Clémentine</i>)</span>: Nou? Laat’s kijken.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>kribbig</i>).</span> Née. Daar heb-u toch geen verstand van.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>O. Dank u. Breng ’n dochter groot, leer ’r teekene, maar je neus ’r buiten. Kom! Doe -nou niet kinderachtig!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verwend-kribbig</i>).</span> Née. As ’t àf is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Eén oogenblikkie.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hé, pa, zanik nou zoo niet. Dat gezeur!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Alweer ’n standje te pakken, hahaha!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb15">[<a href="#pb15">15</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a1.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZEVENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Barend.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verlegen</i>).</span> Dag, meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Barendje – je komt asof je geròepen was.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lacherig-verwonderd</i>).</span> Ikke?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>We hebben je noodig, ventje.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Goed meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Drommels, ’r begint hier al wat te groeie.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Ja, meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Je wordt ’n héele kerel. – Hoe lang loop je nou al zonder werk?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schuw</i>).</span> Drie verreljaar …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Dat liegt-ie – meer dan ’n jaar …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Niewaar!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Wel waar! Reken maar op … November … December …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Goed, goed, kinderen. Geen kwestietjes. ’t Leven is zoo kort … Nou, Barendje – heb -je lust in de 47?… Wat?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> De 47 …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>De <span class="sc">Op Hoop van Zegen</span>…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb16">[<a href="#pb16">16</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verwonderd</i>).</span> Wil u de <span class="sc">Hoop van Zegen</span>…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>scherp</i>).</span> Hou je ’r buiten! Hou je ’r buiten, zeg ik!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>En van morgen nog …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Clémentine!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Maar pa …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig met den voet stampend</i>).</span> Wil je asjeblief vooruit gaan?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schouderophalend</i>).</span> Wat flauw om kwaad te worden – hè, wat klein – Bonjour!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Dag juffrouw …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ACHTSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Jo.</i> <i>Barend.</i> <i>Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>glimlachend</i>).</span> Precies d’r mama. ’n Katje, hè? Ja – bij tijden mot je ’n duvel zijn, hahaha! Anders -zouen m’n vrouw en m’n dochter de reederij waarnemen – en ik in de keuken de aardappels -schillen, hahaha! Ofschoon ’k dat ook wel gedaan heb in me jonge jare.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Of ’k me dat herinner …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Aarpels met ’n versche haring (<i>smakt <span class="pageNum" id="pb17">[<a href="#pb17">17</a>]</span>met de lippen</i>). Maar voorbij, voorbij. Met ’n vloot van acht loggers staat je kop na andere zaken -– <span class="stage">(<i>glimlachend</i>)</span> al zie ’k nog graag zoo’n paar zwarte oogies, brutaaltje! Mag ’k toch wel zeggen? -Ongevaarlijk – tijd gehad – hahaha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Gaat uw gang maar …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>En ons vrindje?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Doe dan je bek open!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Ik wou liever …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Liever … lièver!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hè – wat ’n mispunt!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Kinderen! Geen ruzietjes!… Jong, je mot ’t zelf weten. De <span class="sc">Hoop van Zegen</span> heeft ’t vorig jaar op de haringvangst, in ’n teelt van vier reizen, de besomming -van veertien duuzend gulden gemaakt – de equipage is compleet – Hengst is schipper -– de matrozen zijn ’r op één na … de jongste, de reepschieter, de <span class="corr" id="xd30e1509" title="Bron: af houer">afhouer</span> – alles voorzien – nou dacht de schipper an jou as oudste – driekwart, jong.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zenuwachtig-aarzelend</i>).</span> Nee – née, meneer …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>O, zoo’n koppig kreng! ’k Kan ’m niet na boord rànsele …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb18">[<a href="#pb18">18</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>As ik ’n man was …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Ja maar dat ben jij nou niet – jij ben ’n knappe meid – hahaha! – Zulke matroosjes -kunne wij niet gebruike. – En waarom wil jij niet, vadertje? Bang voor zeeziekte? -Je heb toch al ’n teelt meegemaakt as afhouer en as middeljongen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>En as speeljongen, meneer!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hij slentert en schooiert liever – Uh, wat ’n pietermannetje!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Je doet èrg dom, jong. Met je grootvader heb ’k zelf gevaren – ja, toen had ’k ook -liever bij moeders pappot gezeten, dan prikken levend gehouen met handen as klompies -ijs – en liever in ’n versche boterham gehapt dan prikkekoppen afgebeten … En je vader …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heesch</i>)</span><span class="corr" id="xd30e1554" title="Bron: ,">.</span> Me vader is verzope – èn me broer Jozef – èn me broer Hendrik – Nee – ik vertrap -’t!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opstaand, vrindelijk</i>).</span> Ja – as-die zóó denkt, is ’t beter ’m niet te dwingen, moeder Kniertje. Dat kan ’k -meevoelen. Mijn vader is ook niet op z’n bed gestorven – maar as je zoo doorredeneert, -leit de heele visscherij op ’r gat – of we motten met ’n simmetje uitgaan op baars -en bliek en palinkies …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb19">[<a href="#pb19">19</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> ’t Is om te …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Lauw! Lauw! Met geweld vang je nog geen katterige haring …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Die zou ik wel is wille zien!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Dat gelooft ze niet, Knier! Wij weten bèter, wat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ach – ik vin ’t niet om te gekke, meneer. Die beroerde kwajongen praat ’r van asof -ik me man – – en die goede Jozef – – en – en – vergeten ben – maar dat ben ik niet -– dat <span class="stage">(<i>eindigt in zacht snikken</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Mal mensch! Toe! Tantetje-lief! Lamzak! Draak! Stuk schagrijn!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Niet huilen, Knier!… Met huilen maak je de dooien niet levend …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee, meneer – dat weet ’k wel, meneer. De volgende maand wordt ’t twaalf jaar dat -de <i>Clémentine</i> op ’t Zand is gebleven …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Ja, ’t was de <i>Clémentine</i> – in ’88.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>November acht-en-tachtig … Toen was hij zeven. Wou zoo’n aap daar nou méer van wete -dan ik?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nerveus</i>).</span> Dat heb ’k niet gezeid. ’k <span class="pageNum" id="pb20">[<a href="#pb20">20</a>]</span>Ken me vader heelemaal niet – en me broers niet … Maar – maar –</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Nou dan?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>’k Wil ’n ander vak? Niet op zee – néé …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>’n Ander vak? Kan je wat anders? Nog niet leze of schrijve …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Is dat mijn schuld?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee – ’t is de mijne. Drie jaar heb <span class="corr" id="xd30e1667" title="Bron: k">’k</span> ondersteuning gehad – ’t eerste jaar drie – ’t tweede twee vijf-en-twintig – ’t derde -’n daalder – de andere negen kon ’k rondscharrele …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Vergeet je mij nou totaliter?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Daar blijf ’k u dankbaar voor, meneer. As ’k bij u en bij de pastoor niet had kenne -werke of is ’n warrem kliekie hale – dan – dan – En dat verwijt de snotneus me nog!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Ik verwijt niks … Ik … ik …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Kom uit je wóorde. Meneer zoekt ’n plaasie om van z’n cente te leve.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Jij kan!… Ik wil alles – zandgrave – helmenplante – inzoute – ik wil metselaar worde -of timmerman – of loopjongen …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb21">[<a href="#pb21">21</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i>.</p> -<p>… Of burgemeester! Of veldwachter! Hahaha! En ’s nachs in ’t dònker loope – om de -diefies te pakke … O! O! Wat ’n stùk van ’n man!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Brutaaltje!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>An jou heb ik maling!… Heb ’k ’n woord geklaagd toen laatst ’t zout ’t vleesch van -me poote vrat, toen ’k niet slape kon van de pijn.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Metselaar wòrde … De jongen is gek!… Timmerman worde … Hoeveel keer krijgt ’n metselaar -’n ongeluk? Elk vak het wat anders …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Ja, Barendje – ’t is wèl onnoozel. Risico van de arbeid, jongetje. Denk is an de mijnwerkers, -de machinisten, de stokers – de – de. Hoe dikwijls klim ik niet langs ’n valreep? -Hoe dikwijls roei ik niet naar ’n logger? Kuren, ventje! Daar mot je niet an toegeven.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>En we hébbe geèn keus. God alleen weet hoe de winter zal zijn – al de aarpels zijn -in ’t late najaar verrot, meneer …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Ja – da’s in de hééle streek. – Nou, joggie?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Née, meneer.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb22">[<a href="#pb22">22</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> As je dan maar ’t huis uitrukt – opvreter!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dof</i>).</span> Goed, moeder.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Marsch! ’k Zou ’m … <span class="stage">(<i>dreigt</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Kom, kom. <span class="stage">(<i>’n Stilte. Barend loopt schuw heen</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">NEGENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Jo.</i> <i>Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>As ik zoo’n zoon had …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Maak eerst dat je ’n vrijer krijgt …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>glunderend</i>).</span> Die hèb ’k hoor!… As ik zoo’n zoon had, sloeg ’k ’m links en rechts! Bah! ’n Bànge -man! <span class="stage">(<i>luchtig</i>)</span> ’n Zeeman weet niet beter of vroeg of laat … Daar denkt-ie niet over … As Geert zoo -was … dan weet ’k wel dat … Verbeel je tante – Géért …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Geert?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Die staat de duvel – wat tante? Nou, ’k ga afrooie. Dag Meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Zeg, zwartoogie – lach jij nou àltijd?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schaterend</i>).</span> Nee, ’k zal huile! Daààààg! <span class="pageNum" id="pb23">[<a href="#pb23">23</a>]</span><span class="stage">(<i>terug in de deuropening</i>).</span> Tante – spreek ’s over Geert.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Geert – is dat je zoon, die …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ja, meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Zès maanden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ja, meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Insubordinatie?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ja, meneer – z’n hande niet thuis gehoue …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Stomme bliksem!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ik denk dat z’m gesard hebbe …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dà’s larie! Sarren doen ze niet bij de Marine. ’n Mooie boel! ’t Gezag zou voor de -haaien zijn, as ’n matroos maar opstoppers had uit te doelen, as ’m iets niet beviel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Da’s wel waar meneer, maar …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>En is zij op die … op die deugniet verkikkerd?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Z’is dol met ’m. En dat mag. ’t Is ’n knappe jongen – net z’n vader – en sterk<span class="pageNum" id="pb24">[<a href="#pb24">24</a>]</span> – Daar staat z’n portret – toen droeg-ie nog z’n uniform – eerste klasse – nou is-ie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Gedegradeerd?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee – weggejaagd – as-ie vrij komt … De brani-kraag stond ’m zoo lief – tweemaal in -Indië geweest – ’t is hard – en as-ie de volgende week – of over veertien dage – of -morgen – ’k weet niet wanneer – werom komt, heb ’k ’m ook op me dak – ofschoon – ofschoon -– dàt mot ’k van ’m getuige – hij ’r geen gras over zal late groeie – Zoo’n reus vindt -overal ’n schipper …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>’n Lekker dier …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>As jongen is-ie al op de geepreis geweest.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>’k Zal je één ding zeggen, Knier – liever neem ’k ’m niet – ontevrejen rakkers zijn -’r tegenwoordig genoeg – Wat van de Marine komt – dat is – verdomd ’t is wáar – dat -is róod op de graat – rooien blief <i>ik</i> niet. Gelijk?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Zeker meneer. Maar mijn jongen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Jawel … Lauw! Jacob – de kromme Jacob heeft de schipper ook an de dijk motten zetten. -Die was, godbetert, met alles ontevrejen – die dacht dat ’k met de besomming knoeide. -– <span class="pageNum" id="pb25">[<a href="#pb25">25</a>]</span>Ja – ja. Krankzinnig. Nou probeert-ie ’t in Maassluis. Bij ons geen fratsen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Mag ’k ’m dan na de schipper zende – of direk na ’t kantoor van de waterschout?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Maar je zègt ’m …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>… Ja meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Komt-ie bijtijds dan kan-ie op de <span class="sc">Hoop van Zegen</span>. Net van de helling. De proviand en de vaten worden ’r in gebracht – en terug met -’n vòlle lading – dat weet je.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>blij</i>).</span> Ja meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Nou – ajuus! <span class="stage">(<i>buiten stemgemompel</i>).</span> Wat is dat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Mensche die van de haven terug komme – de <i>Anna</i> het ’n dooie.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>De stoomtrawler van Pieterse? – Sjongen! Wie is ’t?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>’k Weet ’t niet. ’k Ga effen hoore.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.11" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ELFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Geert.</i> <i>Barend.</i></p> -<p class="stage">(<i>Het tooneel blijft ledig. Buiten vaag gemompel. Pratende visschers gaan het raam voorbij. -Een <span class="pageNum" id="pb26">[<a href="#pb26">26</a>]</span>kerkklokje luidt. <span class="ex">Geert</span> sluipt de linksche deur binnen, smijt ’n pakje in rooden zakdoek neer, kijkt schuw -in de bedsteden, in het kookhok, loert door het raam. Dan, grommend, plompt hij bij -de tafel, de hand onder het hoofd, staat wrokkend op, neemt uit de achterkast het -brood, snijdt zich een homp, loopt kauwend naar den stoel terug, laat de homp grimmig -vallen, staart voor zich uit. Het kerkklok-gelui houdt op.</i>)</p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>uit kookhok</i>).</span> Wie?… Geért!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>norsch</i>).</span> Ja – ik ben ’t … Nou, je mag wel ’n poot geve.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>druk zijn hand schuddend</i>).</span> Heb je – heb je moeder al …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>norsch</i>).</span> Nee. Waar is ze …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Moeder die … die …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Wat sta je me nou bezopen an te kijke?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Je – je … Ben je – ziek geweest?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Ziek? Ik wor niet ziek.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Je ziet zoo – zoo wit …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Zeg maar bedonderd. Geef ’t spiegeltje is an – Verdomme! Wat ’n smóél! <span class="stage">(<i>smijt ’t spiegeltje woest neer</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb27">[<a href="#pb27">27</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Heb je ’t beroerd gehad in de – kast?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Nee, lèkker! – Wat ’n vraag! – Je krijgt ’r biefstuk te vrete! Is ’r klare in huis?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Nee.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Haal dan wat – As ’k geen druppie krijg – sla ’k zoo tegen de vlakte.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verlegen</i>).</span> ’k Heb geen cente …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Ik wel <span class="stage">(<i>peurt in z’n zak, smijt een handvol op tafel</i>).</span> In de kast – verdiend. Daar!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Bij de rooie om ’t hoekie?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Kan me niet verdomme – as je maar opschiet <span class="stage">(<i>hem naroepend</i>)</span><span class="corr" id="xd30e2104" title="Niet in bron">.</span> Is – is moeder gezond? <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span> – En Jo?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Die is an ’t rooie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Hebbe se de pest an me?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Waarom?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Omdat ’k … <span class="stage">(<i>kwaadaardig</i>)</span> Kijk toch niet zoo bezopen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verlegen</i>).</span> ’k Mot nog an je – hoe zal ’k ’t zegge – an je ráar gezicht wenne …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Raàr gezicht … Nùl ’k hou ’n bokkie!… Hadde ze de duvel in?… <span class="stage">(<i>norsch</i>)</span> Nou?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Dat weet ’k niet …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb28">[<a href="#pb28">28</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Verrek – jij weet niks! <span class="stage">(<i>Een zwijgen – Barend slipt weg</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a1.12" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWAALFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Jo.</i> <i>Geert.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>met ’n gesprenkeld konijn in de hand</i>).</span>.. Jezis!… <span class="stage">(<i>laat het vallen</i>).</span>.. Géért!… <span class="stage">(<i>vliegt op hem toe, slaat de armen om z’n hals, barst in zenuwsnikken los</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dof</i>).</span> Schei nou uit! Dat verdomde geblèr – schei uit!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>voortsnikkend</i>).</span> Ik ben zoo blij – ik ben zoo blij, lieve Geert …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>grimmig</i>).</span> Nou! – Nou!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Ik kan ’t niet helpe <span class="stage">(<i>snikt heftiger</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar armen loswringend</i>).</span>.. Nou dan! ’k Kan zoo’n boel leven niet an me kop hebbe …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verschrikt</i>).</span>.. Zoo’n boel leven?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>grommend</i>).</span> Dat snap je natuurlijk niet … Zes maande alléén – alleen met je eigen vuil – in ’n -cel … <span class="stage">(<i>verblind de hand voor de oogen houdend</i>)</span> Laat ’t gordijn wat zakke – ’t is hier ’n zon om dol te worde!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>God … Geert …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb29">[<a href="#pb29">29</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Toe dan!… Dà’s beter.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Is je baard?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Me baard beviel ze niet … Die wou ’t Rijk hebbe … Leelijk geworden, wat? ’k Zie ’r -belazerd uit, wat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>aarzelend-lachend</i>).</span> Jij? Nee. Hoe kom je ’r op? Je zou heelemaal niet zegge … <span class="stage">(<i>snikt opnieuw zachtjes</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Wel verdomd! Heb je niks ànders te vertelle? <span class="stage">(<i>Zij lacht nerveus. Hij wijst op z’n slapen</i>).</span> Grijs geworden, hè?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nee, Geert.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Je liegt <span class="stage">(<i>den spiegel wegtrappend</i>).</span> ’k Heb ’t zelf gezien. De schooiers om ’n zéeman op te sluite in ’n hok waar je niet -loope kan, waar je niet spreke kan, waar je <span class="stage">(<i>slaat woest met de vuist op tafel</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a13" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a13.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Barend.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Hier is de jenever.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i>.</p> -<p>… De jenever!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Voor Geert …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb30">[<a href="#pb30">30</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Bemoei je ’r niet mee.. Is ’r geen glas? – La-maar! <span class="stage">(<i>slikt driftig</i>).</span>.. Dat knapt op. Hoe laat is ’t?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Half vijf …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Heb je brood genomen? Had je honger?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Ja. Nee. Nee. Ja. ’k Weet ’t zelf niet <span class="stage">(<i>zet de flesch weer aan z’n mond</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Toe Geert – niemeer … Je kan ’r niet tegen.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Niemeer? <span class="stage">(<i>slikt</i>)</span> Torn!… Hahaha! Da’s de beste manier om je maag te looien! Nog geen vaam! <span class="stage">(<i>slikt</i>)</span> Torn! Kijk maar niet zoo beroerd, meid – ’k zal me niet bezuipe! Bah! ’t Stinkt. -Ongewoonte. – Is ’r proviand an boord?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Kijk’s – ’n vette, hé? Zèlf gesprenkeld<span class="corr" id="xd30e2390" title="Niet in bron">.</span> <span class="stage">(<i>raapt ’t konijn op</i>)</span> Maar – nog geen uur dood …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Goed voor mòrgen. – Hier, ga jij is wat inslaan – wat ham en wat vleesch …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Vleèsch, Geert?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nee – da’s overdaad. – As je dan vléésch wil koope, bewaar dan de cente tot Zondag.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Zondag. – Zondag … Heb jij zès maande niks anders gevrete dan roggemik, rats, paàrdeboone? -’k Ben te slap om ’n poot <span class="pageNum" id="pb31">[<a href="#pb31">31</a>]</span>te verzette – leg niet te dondere! – Schiet op! En – en – ’n brok kaas! – ’k Heb lust -om me ’n koliek te vrete. Hahaha! Zou ’k nog ’n druppie? <span class="stage">(<i>Barend af</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Néé.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Goed géen druppie. Is ’r tabak?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>O god wat vin ’k ’t prettig dat je weer vroolijk wordt. – Ja, d’r is nog sjek – in -de pot.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Mooi zoo. Prachtig. Is dat me ouwe pijp?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hè-’k voor je bewaard.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Met wie heb je gescharreld – terwijl ’k zat …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>vroolijk</i>).</span> Met oom Cobus!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Jullie zijn allemaal tuig <span class="stage">(<i>stopt, rookt</i>).</span> In geen half jaar de smaak in me bek gehad. Dat is geen tabak <span class="stage">(<i>dampt</i>)</span> lijkt wel hooi! Bah! De klare stinkt en de pijp stinkt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Eet dan eerst …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>de pijp neerleggend</i>).</span> Slaap je nog altijd naast tante?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>En naast de varkes. We hebbe bigge.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> En mot ik weer op zolder?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Daar leg-ie warm, vent.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb32">[<a href="#pb32">32</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a1.14" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a1.14.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VEERTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Kniertje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>buiten</i>).</span> Waarom is ’t gordijn neer?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar vinger op den mond</i>).</span> Sst! <span class="stage">(<i>gaat voor Geert staan</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>binnen</i>).</span> Wat voer je uit? – Wat is ’r met ’t spiegeltje gebeurd? – Wie zit …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opstaand</i>).</span> Dag ouwetje …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schrikkend</i>).</span> God-allemachtig!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Nee – ik – Geert …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>neerzittend</i>).</span> O, o daar krijg ’k ’n hartklopping van …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Hahaha!… Die ’s verdomd goed!… <span class="stage">(<i>wil haar pakken</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee – nee – stràkkies …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Strakkies? Waarom stràkkies?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig-verwijtend</i>).</span> Je heb me zoo’n boel plezier gedaan …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>sussend</i>).</span> Wees nou maar stil …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Ben je van plan te gaan verwijte? ’k Heb genoeg an me kop gehad. En anders …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Anders …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>… Pak ’k me boeltje!…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb33">[<a href="#pb33">33</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Da’s z’n thuiskomst.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Wou je da’k op ’t zondaarsbankie ging zitte? Dànk jou.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig – op schreien af</i>).</span> Al die tijd het ’t dorp ’r schande van gesproke … Je kon geen boodschap doen of …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>norsch</i>).</span> Wie wat van me te zegge heeft – mot ’t doen, waar ’k bij ben. ’k Ben geen dief en -geen inbreker.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Née – maar je heb je hand opgeheve tegen je meerdere.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>woest</i>).</span> ’k Had ’m z’n strot motte dichtknijpe.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Jongen, jongen – je maakt ons allemaal ongelukkig <span class="stage">(<i>begint te snikken</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>plomp stappend</i>).</span> Nommer twee … As ’n béést behandeld en hier gebliksem op de koop toe <span class="stage">(<i>grijpt z’n pakje</i>).</span> ’k Ben in geen bui om – om jou <span class="stage">(<i>bij de deur – aarzelt – smijt ’t pakje neer</i>).</span> Nou! <span class="stage">(<i>zachter</i>).</span> Huil niet, moeder. ’k Zou zelf wel … Verdomd!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Toe – tantetjelief …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Je vader leit erges in de zee – nooit zou-ie je meer angekeke hebbe – nóóit … En die -het ook wat te verdure gehad.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb34">[<a href="#pb34">34</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>’k Ben blij da’k ànders ben – niet zoo onderworpen. ’n Heele eer om je te láte trappe! -<i>Ik</i> heb geen visschebloed … Nou dan? Hoùen we regen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hem omhelzend</i>).</span> As je maar tot inkeer komt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opstuivend</i>).</span> Morgen zou ’k ’m weer de tande uit z’n bek slaan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Wat is ’r dan voorgevalle?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hè ja – vertel nou is alles – ga nou is rustig zitte.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>’k Heb lang genoeg gezèten, hahaha!… La-me maar loope – dan hou ’k ’r de gang in<span class="corr" id="xd30e2743" title="Niet in bron">.</span> <span class="stage">(<i>de pijp weer opstekend</i>)</span> Bah!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Rook dan niet, ezel!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Nou wil ’k! – Zonder jóu zou ’t niet gebeurd zijn …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Nee – diè is goed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Goed … goed … ’k Had je voor ’m gewaarschouwd …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Voor wie? Wat kles je nou!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Voor die ploert … Weet je nog dat je met ’m gedanst heb in de herberg van de rooie?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Gedanst?… Ik?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>.. De avond vóor we uitzeilde.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb35">[<a href="#pb35">35</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Met die schele kwartiermeester? – As ’k ’r ’n woord van begrijp!… Heb je met diè … -En je wou ’t zèlf …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Kan je nee zegge, as ’n „supérieur” – An boord had-ie smoesies, hoorde ’k ’m de schipper -vertelle dat ie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Wat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Dat-ie. – Dondert niet!… Hij sprak van je asof je de eerste de beste matrozenhoer …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Ik! Zoo’n geméene …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Toen die in de kuil kwam na de hondewacht heb ’k ’m met ’n korvijnagel op z’n smoel -getimmerd – Vijf minute later zat ’k in de boeie – zes dage ’r in gebleve – <span class="stage">(<i>spottend</i>)</span> de provoost was vòl – toen veertien dage provoost – zes maande cel – en verbod om -in de eerste tien jaar bij jè kòninklijke Marine te diene. Dat verbod is goddoome -’t ergst!… Je zou je twee hande late kappe om ’r weer bij te komme, wéer genegerd -te worde, weer uitgevloekt as ’n schooier, wéer geregeerd as ’n slááf …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Geert, <i>Geert</i>… Zeg toch niet zulke woorde. ’r Staat geschreven …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb36">[<a href="#pb36">36</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>grimmig</i>).</span> Geschreven! Stònd ’r maar wat geschreven voor òns …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Schaam je …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Het-ie dan geen gelijk?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>As-ie fasoenlijk was gegaan na de kommandant …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Hahaha! Je had matroos motte worde, moeder! Hahaha! Fasoenlijk? Ze ware blij dat ze -me knippe en sjeeze konde! Toen ’k in de provoost zat, vonde ze krànte in me bulle, -die ’k niet leze mocht – en brochures, die ’k niet leze mocht – dat dee de deur dicht … -Anders hadde ze me derde klasse gemaakt …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Krante, die je niet léze mocht?… En wáarom las je ze dan?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Waarom? Goeie sul!… Ach – as ’k jouw onderworpen gezicht zie – snap ’k geen kans om -te zegge wáarom! Waarom deserteere ze – waarom heeft nog geen twee weke vóor dat met -mijn gebeurde, Piet de stoker twee van z’n vingers afgesneden? Enkel om de lol! Moedwil! -’k Kan ’t jullie niet kwalijk neme – jullie wist niet beter en ik von ’t pakkie mooi -– maar nou ’k hersens in me kop heb, zou ’k elkeen wel wille waarschouwe – ’n kind, -’n kwajongen, <span class="pageNum" id="pb37">[<a href="#pb37">37</a>]</span>die zich voor véértien jaar verbindt om te moorde …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Om te moorde? Jongen, zeg toch niet zulke vreeselijke dinge – je ben nog wat opgewonde …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Opgewonde? Nee … heelemaal niet – eerder kapot. In Atjeh heb ’k meegevochte – ’n arme -verdommeling met ’n bajonet in z’n donder gestoken dat ’t bloed in me ooge spoot. -Daarvoor kreeg ’k de Atjeh-medaille. Die kan je nog vinde in me pakkie. Geef is op! -<span class="stage">(<i>Jo raapt het pakje op. Barend komt binnen, kijkt toe</i>).</span> Waar zit dat ding? <span class="stage">(<i>rukt de medaille van z’n matrozenjekker, smijt haar uit het raam</i>).</span> Vort! ’t Heeft lang genoeg op me borst geklungeld!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Geert! Geert! Wie het je zoo gemaakt! ’k Herken je niemeer …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Wie? Wiè hebbe ’n stomme kwajongen, die geen tien kon telle voor véértien jaar geronseld? -Wie hebbe ’m gedrild en gefokt voor ’n hòndenleven? Wie hebbe ’m in de boeie geslagen -toen-ie voor z’n mèid optrad? De boeie – je had is motte komme kijke – hoe ’k ’r in -liep te kreune as ’n béést – met ’n ander beest in me buurt die ook met ijzers an -z’n poote liep, omdat-ie ’n brutaal woord had <span class="pageNum" id="pb38">[<a href="#pb38">38</a>]</span>gezeid an de officier-van-de-wacht. Zes dage met die verdomde ijzers an je klauwe -– en geen kracht om ze te breke – zes dage minder dan ’n dier – enkel vrij om gelucht -te worden en te loope na ’t galjoen!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Praat ’r nou niet verder over … Je ben nog zoo moe …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>in één grimmigheid-van-verhaal</i>).</span>.. Toen de provoost!… Dat stinkende, donkere hok waar je varkenskot ’n paleis bij -is – ’n hok zonder raam, zonder licht, ’n hok waar je niet staan kan, niet legge kan -– ’n hok waar ze je water en brood toesmijte: Hier hond – vreet! – D’r was ’n storm -in die dage – twee sloepe werde stukgeslage – je dacht dat je na de verdommenis ging -– dat je geen kip meer zou terugzien – jou niet en jou niet en jou niet – na de verdommenis -in zoo’n stinkend donker hol – zonder anspraak – zonder de poot van ’n kammeraad … -Nee, laat me uitprate. ’t Lucht me! Eén druppie nog <span class="stage">(<i>drinkt vlug</i>).</span> Uit de provoost kwam ’k voor de krijgsraad. Dáar heb je wat in te brenge! Smoel houen. -Opzitten. Antwoord geven. Je bek weer houen. Gouwe epaulette die oordeele motte over -’t tuig, dat God op de wereld geschòpt het om te diene, te salueere, te …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb39">[<a href="#pb39">39</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i>.</p> -<p>… Jongen – jongen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i>.</p> -<p>… Zès maande … zès maande om me te betere, te betere bij vreten dat je niet slikke -kon – roggemik, gort, èrretesoep, rats … drie maande zakkies geplakt en as ’k kans -zag van hònger de zure, rotte stijfsel gevrete – drie maande erwte gezocht – èn – -nou zal je me niet geloove – ’k zal geen zee meer zien as ’k ’n wóórd lieg – ’s avonds, -boven ’t gaslicht, kookte ’k in me vuilwateremmer de errete die ’k gàppe kon. Dan -werd ’t hengsel heet, kon je ’t niet meer vasthoue, vrat je ze – halfgaar – had je -’n vòlle maag … Dat, om je te betere, bij òns, om je te betere as je in drift ’n schoft -geranseld heb die je meid – ’n hoer noemde – en as je krante leest, die je niet leze -màg …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Da’s wèl onrechtvaardig …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Onrechtvaardig! Hoe dùrf je ’t zegge! Versch van de zee – in ’n cèl – geen wind en -geen water en geen lucht – ’n raampie met tralies in de hóogte zoo groot as ’n patrijspoort -– en de stank van je éigen vuil in de emmer – en de nachte – de verdomde nachte as -je niet slape kon – de nachte dat je opsprong en stapte as ’n krankzinnige heen en -weer – heen en weer – afgepast vièr stappe – de <span class="pageNum" id="pb40">[<a href="#pb40">40</a>]</span>nachte dat je maar zat te bidde om niet, niet – dòl te worde – en alles vervloekte, -alles, àlles!… <span class="stage">(<i>laat het hoofd in de handen zakken</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>na eene lange stilte op hem toegaand, slaat de armen om z’n hals. Kniertje huilt. -Barend staat suf</i>).</span>.. Geert!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Nou! Laten we niet … <span class="stage">(<i>gromt, z’n tranen bedwingend</i>)</span> Vlammetje! <span class="stage">(<i>rookt</i>).</span> Nou, moeder! <span class="stage">(<i>scharrelt op ’t raam toe – tot Barend</i>)</span> Leg je lekkers maar neer … <span class="stage">(<i>haalt het raamgordijn op</i>).</span>.. De haan zit goddoome op ’t dak, hahaha!… Wil je geloove da’k zoo dáálijk zou kenne -uitzeile … Twee dage zee, zée, zéé – en ’k ben weer de ouwe, wat?… Waarom loopt Truus -te huile?… Truus!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ssst!… Niet anroepe! De Anna is net binnengeloope zònder d’r man … <span class="stage">(<i>eenige zachtpratende, bedrukte vrouwen gaan het raam voorbij</i>).</span>.. Stakker!… Zes kindere …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i>.</p> -<p>… Is Ari?… <span class="stage">(<i>zij knikt</i>).</span>.. Da’s verdomd … <span class="stage">(<i>laat somber-denkend ’t raamgordijn zakken</i>).</span></p> -</div> -<p class="trailer xd30e3008"><span class="sc">Einde van het Eerste Bedrijf.</span></p> -<p><span class="pageNum" id="pb41">[<a href="#pb41">41</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#a2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">TWEEDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage">(<i>Zelfde kamer als voren</i>).</p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="a2.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Jo.</i> <i>Simon.</i> <i>Marietje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bij de tafel</i>).</span> … Hè!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Dààààg!… Ze zijn ’r nog niet …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Nee, ze zijn ’r nog niet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Loop je alweer vort?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Da’s te zegge …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Jezzes, vader, blijf nou zoolang.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Jawel – ik zal niet van de deur af … ik mot …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Je mot niks … Toe nou …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Wel sallemanders, ben ’k ’n kind? – ’k mot – ’k mot … <span class="stage">(<i>domp af</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb42">[<a href="#pb42">42</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a2.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Jo.</i> <i>Marietje.</i> <i>Kniertje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Doe daar wat tegen … Dat begint ’s morges vroeg.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Is-die weer zóó erg?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Je had ’m eergister motte zien – ’t halve dorp achter ’m. Ach! Ach! Toen moeder leefde, -dorst-ie niet. Die sloeg ’m op z’n gezicht, as-die na jenever stonk. Laat ik dat is -probeere!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schaterend</i>).</span> Je zegt dat asof je … Hahaha!… Mèes most je hoore!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Mees heb ’k nòoit zien drinke … En vader vròeger zèlden, hoor. Enfijn – <i>ik</i> kan geen kurk in z’n mond stoppe – <i>ik</i> kan ’m niet an ’n touwtje vasthoue <span class="stage">(<i>kijkt door het raam</i>).</span> Natuurlijk vort – bij de rooie. Akelige dronkelap! – Hoe oud is Kniertje vandaag -geworden?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Een en zestig. Kras voor d’r leeftijd, hè? – Ga zitte. – En vertel nou is – <span class="stage">(<i>vroolijk</i>)</span> wannèer ga je trouwe?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Dat hangt van de reis af – Zie-je we wòue wel daalijk. <span class="stage">(<i>glimlachend-aarzelend</i>)</span> Want-è … Want-è … Nou, je begrijp me wel … <span class="pageNum" id="pb43">[<a href="#pb43">43</a>]</span>Maar éerst most Mees z’n papiere late komme – veertien dage voorhange – dàn zit-ie -lang en breed op zee. – Nou, vijf weekies. Vijf weekies gaan gauw genoeg voorbij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p><span class="stage">(<i>blij-geheimzinnig</i>).</span> Wij trouwe in December.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Da’s zoowat gelijk … Ben je óok …? Nou?… ’k Heb jou toch ook àlles gezeid … <span class="stage">(<i>Jo haalt de schouders op, lacht</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje …</i></p> -<p>Ze làcht alweer. Dag Marietje.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar zoenend</i>).</span> Nog honderd jare …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar mandje uitpakkend</i>).</span> Gòd zal me beware! Honderd jaar! Daar heb ’k geen cente voor! <span class="stage">(<i>een toet openend</i>).</span> Je mag ’r eentje proeve – jij ook – Zeemoppe – Nee, geen twee – jij, met je lange -grijpvingers! Voor elk van de jonges – ’n hallef pondje zeemoppe – ènne ’n hallef -pakkie sjek – ènne ’n zakkie sigare. Weet je wat Barend meekrijgt, nou die zoo flink -geworde is – kijk is …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nou – dat zou ’k Geert geve …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee. Ik vin ’t zóó aardig in die jongen, dat-ie de knoop doorgehakt het, da’k ’m ’n -pleziertje wil doen. Voor wat hoort wat …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Heb u die gekócht?…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb44">[<a href="#pb44">44</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Gekócht! Ik zal kóópe! Dat zijn oorringe – ’k weet niet hoe oud. Me man droeg ze thuis -en op Zondag.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>D’r staan scheepies op – en maste – en zeiltjes … ’k wou dat ik ze had voor ’n broche …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Waarom mot de grùtter ze hebbe? ’k Zou toch meene dat Geert as oudste …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Scheld nou niemeer voor grutter. Da’s niet goed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>’t Het heel wat voete in de aarde gehad voor-ie teekende, hè?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Jawel. Jawel. Maar met z’n broer sàmen wóú-ie wel – en neem nou is alle harte bij -je eigen – ’n jongen die niet sterk is – ja niet zoo héél sterk – voor de dienst is-ie -afgekeurd – en ’n jongen die veel geweten het van z’n vader en van Jozef …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Dàt kan ’k nou niet uitstaan! Eerst ’m uitschelde en uitvloeke en nou – alles botertje -tot an de boom …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ook goed. Laat ’m geweest zijn wat-ie was. Maar over ’n uur ben ’k ’m kwijt – over -’n uur. – Je mot nooit kwàad van mekaar gaan. ’n Zoet-slokkie, Marietje? We hebbe -versche <span class="pageNum" id="pb45">[<a href="#pb45">45</a>]</span>ijzerkoekies en pitmoppe. Allemaal ingeslage voor me jaardag – ’k had motte wete dat -vàndaag … Zet de boel maar klaar, Jo – Saart komt direk – en de jonges magge ook wel -’n slokkie.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Cobus.</i> <i>Daantje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>door ’t raam</i>).</span> Jonge meissies – enne ’n glaasie anijs … We kom me bijtijs.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Cobus – smijt bùiten je pruim weg!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Ik sou je danke <span class="stage">(<i>bergt z’n pruim in z’n rooden zakdoek</i>).</span>.. Nou – nou-è – je weet wat ’k zegge wil.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Insgelijks. Insgelijks.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>’k Zal maar niet vrage of …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Nee … nee … ga je gang maar. Doe ’r nog maar ’n scheutje bij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Daar! Nou loopt ’t ’r over.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Da’s niks. ’k Zal nog geen droppie morse <span class="stage">(<i>bukt bevend naar de tafel, slurpt ’t glas leeg</i>).</span> Hèhèhèhè!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Pitmoppe? Asjeblief <span class="stage">(<i>geeuwt</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>O! <span class="stage">(<i>zijn geeuw nabootsend</i>)</span> Dank-ie-wèl!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb46">[<a href="#pb46">46</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Pèh – as je mijn jare heb!… Vannacht haast niet geslape en van middag geen tukkie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Kruip in de bedstee, hahaha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Dat zou-ie wel wille met ’n jonge meid ’r bij om z’n voete te warme …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Neem liever ’n heete kruik, Daan!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Nou as ik ’t voor ’t kieze heb …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Hou toch je mond! Praasmaker! De moeder van de diakenie mot ’m hèllepe om z’n broek -vast te make! En dàt wil …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hahaha! O, oome Cobus!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>O! O! Hahaha!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja de Engelsman zeit – ’n ouwe man mist de kissès en ’n jonge man kischt de misses. -Versta je?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Precies. Dat wil zegge: vrouw haal je kat in huis, ’t begint te regene. Hahaha! Hahaha!</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Saart.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart</i></p> -<p><span class="stage">(<i>door linksche deur</i>).</span> Dag! Wel gefeliciteerd allemaal!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb47">[<a href="#pb47">47</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Kom ’r maar in!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Dag Daantje en dàg Cobus en dàg Marietje en dàg Jo – Nee, ’k ga niet zitte.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Eén slokkie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Nee, ’k ga niet zitte. Me potje staat op.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Toe nou!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Nee, ’k doe ’t zeker niet – me deur staat an – as de kat tegen ’t stel stoot – née -– geef ’t zoo maar – Nou – nou – nog veel jare hoor en dat je jonges – waar zitte -de jonges?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Geert is genacht gaan zegge – en Barend brengt met Mees de bultzakke en de stoppekissies -en ’t oliegoed in de jol – ze komme direk. Om drie uur motte ze an boord weze.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Hè, daar brandt me hart van af … Was je gister bij Leen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee – ik kon niet …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>D’r was van alles hoor en volop. De bruid had ’t te pakke – drie glaasies roosies-zonder-doorne -– twee glaasies volmaakte liefde en wel vièr glaasies juffertjes-in-’t groen … Hoe -ze ’t gestouwd het – nou!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Wat zalle die zoete lippies geplákt <span class="pageNum" id="pb48">[<a href="#pb48">48</a>]</span>hebbe … hèhèhè … Geef mijn maar de óúwe oorlam van brandewijn met stroop … Watte Daan?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daan</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opschrikkend</i>).</span> Wat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Die komt hier slape!… ’t Lijkt wel of je niet op bed ben geweest …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Op z’n bed … hèhèhè …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daan</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Nou!… Maak geen lolletjes.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>giegelend</i>).</span> Oome Cobus – as ’k ’t zegge mag voor ’t tafelzeil <span class="stage">(<i>wijst op haar neus</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>z’n zakdoek nemend</i>)</span><span class="corr" id="xd30e3464" title="Niet in bron">.</span> O! O! Verandering van weer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee, toe zeg, laat je pruim ’r nou in!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Ouwe pruimesnoeper!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Snoeper? Je zal nooit raaie hoe ’k ’r an kom … Nog geen tien minute gelejen, zie ’k -Bos, de reeder – en die geeft me – die geeft me ’n wit rolletje – van – van vloeipapier -met tabak ’r in – hoe noeme ze zoo’n ding?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>’n Sigaret!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Ja – ’k zal zoo’n ding róóke – met – met stinkend papier – da’s ’n pruim met ’n hemmetje -an …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>En jij ben ’n sikkerlap zònder hemmetje an! – Nee, ’k ga niet zitte.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb49">[<a href="#pb49">49</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>’k Hèb al volgeschonken.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIJFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Simon.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dronken</i>).</span> Dag.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Dag Simon. – Schuif maar toujour bij …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>naast de linksche deur neerplompend</i>).</span> ’k Zit hier best …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Zoet slokkie?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Nee.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dof</i>).</span> Wat nee?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Je het genoeg!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dof</i>).</span> Heb ’k – sallemanders!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Vort is de aardigheid!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Hei-je Geert niet gezien?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>grommend</i>).</span>.. uh – uh – Geert …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Geef ’m ’r nog maar een – op de valreep.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Née! Née!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dof</i>).</span> Nee? Godverdomme! <span class="stage">(<i>steekt z’n neuswarmer op.</i>)</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb50">[<a href="#pb50">50</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Is ’r veel werk op de helling – Simon.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>… Da’s vast hoor.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Nou – ik ga vort.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hè, wat vrindelijk! Ze komme toch zóo … Neem nou ’n stoel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Nee – as ’k zitte ga verkies ’k me tijd … ’n Hàllevie dan nog – Nee, géen ijzerkoekie …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZESDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Geert.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>door linksche deur</i>).</span> ’t Lijkt wel alle hens op ’t dek, hier! Dag allemaal! <span class="stage">(<i>op Simon wijzend</i>)</span> Lazerus? – Hé, Simon!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>grommend</i>).</span>.. uh – ja …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Laat ’m nou maar!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Bliksems – wat ben jij opgetuigd! – Nog ’n kwartier, jongens! – Jo schenk maar in<span class="corr" id="xd30e3662" title="Niet in bron">.</span> <span class="stage">(<i>tusschen Kniertje en Jo</i>)</span> Daar ga je moeder! Proost! Santjes, Jo! Santjes, Daantje!… Santjes!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hahaha! Ingeslape met ’n pitmop in z’n hand!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb51">[<a href="#pb51">51</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Is-die niet goed in orde?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Ssst!… Ssst!… <span class="stage">(<i>zich verkneuterend</i>).</span>.. vannacht – hèhèhè! – vannacht het-ie in z’n bed … <span class="stage">(<i>zachtjes-proestend</i>).</span>.. het-ie in z’n bed … <span class="stage">(<i>sterker-giegelend</i>).</span>.. in z’n bed … gèpièscht … En toen was-die zóo bang voor de moeder <span class="stage">(<i>wéer proestend</i>).</span>.. dat-ie op is gestaan – op z’n bloote voete … en ’t laken bij de kachel gedroogd … -Hèhèhè!… Maar toen was ’t matras nog kles – klèsnat – en eer dat dàt droog was … hèhèhè!… -Ssst!… Ssst!… Nie-zegge, dat je ’t van mijn weet … hèhèhè!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hàhàhà!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Hahaha! Die ouwe Daan!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Mooi om je vrind te verraje!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Verraje? ’k Vertel ’t toch niet an de móéder!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>En as je ’t nou wèl vertelt! Vrete jullie genadebrood? Bang voor de móeder!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Jij het makkelijk prate. – As je gesnap wor, mag je in geen veertien dage uit …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Stakker!… Eer ’k zóo oùd zou wille worde …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>O – da’s héél lief – we zijn nog niet getrouwd – en hij is al weduwnaar!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb52">[<a href="#pb52">52</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>vroolijk</i>).</span> ’t Is de vraag of ’k met jou niet van IJsland ten haring vaar! Hahaha! Zal ’k ’m -porre? ’k Kan ’t wel zònder <span class="corr" id="xd30e3746" title="Bron: korvynagel">korvijnagel</span>… (zingt). -</p> -<div class="lg"> -<p class="line">„Rijzen, rijzen laat je niet nooien,<a class="noteRef" id="xd30e3752src" href="#xd30e3752">1</a> -</p> -<p class="line">„Stuurboordskwartier spring uit je kooien! -</p> -<p class="line">„Je kan an dek wel zwemmen gaan. -</p> -<p class="line">„De regen is goed, en de wind is gedaan. -</p> -<table class="lineGroupTable"> -<tr> -<td> -<p class="line">„’t Is rijzen, ’t is rijzen, -</p> -</td> -<td rowSpan="2" class="lineGroupBrace"><img src="images/rbrace2.png" alt="}" width="12" height="40"></td> -<td rowSpan="2" class="lineGrouphead"><i>bis.</i></td> -</tr> -<tr> -<td> -<p class="line"><span class="corr" id="xd30e3781" title="Niet in bron">„</span>’t Is rijzen voor stuurboordskwartier!” -</p> -</td> -</tr> -</table> -</div> -<p class="first"><span class="stage">(<i>slaat met de hand op tafel –, de andren kloppen mee</i>).</span>.. Hahaha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schrikt wakker. Algemeen gelach</i>).</span>.. Dat kan jou ook overkomme op mijn leeftijd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Hahaha! Ik wor niet oud. Lekke schepe motte zinke!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nou Geert!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb53">[<a href="#pb53">53</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Hij wordt niet oud! As je dat voor ’n poos had gezeid, toen je ’r uitzag as ’n slappe -vadoek … Maar nou!… ’t Zitte het je goed gedaan, jong!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Hèhèhè!… Ze kenne van jou nou ook zinge, dat je zakkies geplakt heb – net as Domela -– hèhèhè!… <span class="stage">(<i>zingt met piepende stem</i>)</span> -</p> -<div class="lg"> -<p class="line">Me neefie Geert mot zakkies plakke -</p> -<p class="line xd30e3765">Hi – ha – ho!</p> -<p class="line">Me neefie Geert …</p> -</div> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>… Mot zakkies plakke!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i>, <i>Jo</i>, <i>Marietje</i>, <i>Cobus.</i></p> -<p>… Hi – ha – ho!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Verrek tuig! Die make ’r ’n lolletje van!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Toe, jullie motte niet zoo uitgelate zijn. Dà’s niet goed.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Ah! Dacht ’k wel! Je ben jàrig, hoor!… Neem nou ’n stoel, Saart.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>’n Stoel?… Knàp as jij ’r een …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Ik kan wel staan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Nee – ik zit al <span class="stage">(<i>plakt naast Cobus</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb54">[<a href="#pb54">54</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>’k Val ’r haast af – Steek liever je duim in je zitvlak!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bij versuften Simon</i>).</span> Vader!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon<span id="xd30e3899"></span></i></p> -<p><span class="stage">(<i>bot-grommend</i>).</span> Ze motte – ze motte – niet – niet – Da’s vàst …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Kom nou!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Laat ’m z’n eigen mast overboord zeile! De man hindert toch niet.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>suf-gebarend</i>).</span> Jullie motte – jullie motte …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nijdig</i>).</span> Wàt mot ’r nou?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>mummelend</i>).</span>.. De ribhoute … en … en … <span class="stage">(<i>stevig</i>)</span> Da’s vást!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p><i>Jo.</i> <i>Cobus.</i> <i>Daantje.</i> <i>Saart.</i> Hahahaha! Hahaha!</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZEVENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Mees.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees.</i></p> -<p>Sallusies!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Ben je alleen? Enne – Bàrend?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees</i></p> -<p><span class="stage">(<i>ruw-goedig</i>).</span> Dàt weet ’k niet!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Je zou toch sàmen de bultzakke en de stoppekissies …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb55">[<a href="#pb55">55</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees.</i></p> -<p>Mòt met de schipper! Is dat ’n zeeman!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Mòt? Nòu al herrie?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees.</i></p> -<p>’k Kan ’r geen woord van navertelle – bàng – bàng – altijd <span class="corr" id="xd30e4004" title="Bron: bang">bàng</span> <span class="stage">(<i>tot Marietje, die Simon bewogen heeft heen te gaan</i>).</span> Ga je mee?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nee – eerst ’n slokkie – tante is jarig.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees.</i></p> -<p>Wel verdraaid! – Nou-è – nou-è – Knier, nog veel jare!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Je heb me angstig gemaakt.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Angstig?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>valsch</i>).</span> Ja, àngstig! Daar verwondert ze zich over. ’k Heb voorschot van Bos opgenome …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Hij het toch getéékend – Kies toch niet, moeder!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Hij zal z’n meissie genacht zijn gaan zegge <span class="stage">(<i>buiten klinkt Jelle’s viool</i>).</span> Tadeda …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Zit toch stil! ’t Lijkt wel of je paardevleesch heb gegete …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje.</i></p> -<p>Wij krijge vleesch!… Nog geen dooie kat!…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb56">[<a href="#pb56">56</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a2.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ACHTSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Jelle.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jelle</i></p> -<p><span class="stage">(<i>de oude polka spelend</i>).</span> Asjeblief!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Kom ’r maar in, ouwe!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Ach jezzis, de tobber ziet met de dag minder.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jelle</i></p> -<p><span class="stage">(<i>spelend</i>).</span>.. Ik kom vast éens in de week.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Éerst ’n andere mop, ouwe! Die verdomde polleka.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i>.</p> -<p>… Hè – speel is van – van – hoe-hiet-’t-ook-weer?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Ja, da’s héél mooi wat zìj daar zeit.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Je weet wel, Jelle – van – van – … <span class="stage">(<i>zingt</i>)</span> Ik ken ’n lied dat ’t hart bekoort …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees.</i></p> -<p>Zeg – as je ons nou!… <span class="stage">(<i>Jelle zet de Marseillaise in</i>)</span> Da’s betere kost <span class="stage">(<i>zingt</i>)</span> Alloose-vodela-bedieje – deboe – debie – deboelebie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Hahaha!… Da’s fransch van ’n dooie schelvisch!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hahaha!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees.</i></p> -<p>Lach maar! Ik heb is in ’n fransche haven gelege – en alles best hoor! As ’k zei pijn -kreeg ’k ’n brood en as ’k zei doe open de poort, dan deëe ze de deur open!… Niks -waard!…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb57">[<a href="#pb57">57</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Allemaal gekles! Zet nog is in, Jelle. Wat bliksem as we d’r hollandsche woorden voor -hebbe! <span class="stage">(<i>Jelle begint opnieuw. Geert zingt brullend</i>)</span>: -</p> -<div class="lg"> -<p class="line">„Op manne, broeders, saam verééééénigd! -</p> -<p class="line">„Op burgers, sluit u bij ons aan! -</p> -<p class="line">„Uw smart, uw lijden zij gelenigd.…”</p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">NEGENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>die ’t zingen halfwege in de raamopening heeft aangehoord, driftig schreeuwend</i>).</span> Wat mòt dat hier? <span class="stage">(<i>algemeene verschrikte stilte</i>).</span> Maak goddoome dat je an boord komt! ’t Is je tijd! <span class="stage">(<i>woedend af</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen, zònder Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>na een lange stilte</i>).</span> O, – O is dàt schrikke! Hè! Hè!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Wat scheelt ’m?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees.</i></p> -<p>As ’k begreep waar die stem vandaan kwam!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Hoe kan je ook zoo stóm zijn – om as je wéet dat meneer Bos twéé huize verder woont -– te brulle as ’n speenvarken.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb58">[<a href="#pb58">58</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Jessus, wat was-ie nijdig.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Hè-hè-hè! Bij dìe zal jij geen zak zout ete …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Wáarom zing je ook zulleke gemééne liedjes?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Wel verdomd! Ben ’k in me huis of niet? As ’k niet zoo raar had zitte kijke – die -ouwe kikker ineens voor je ooge – dan had ’k ’m z’n kast uitgeveegd! – Maak dat je -an boord komt … Speel op, Jelle! <span class="stage">(<i>Jelle zet in</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ach toe nee, Geert – … Ik ben bang dat as meneer Bos … <span class="stage">(<i>wenkt Jelle op te houen</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Diè is bang om te vare – diè bang voor de moeder van de diakenie – diè voor zòo ’n -klein reedertje!… In me èigen huis verbieje!… Kommandeere asof ’k z’n knechie ben …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Gekheid is gekheid: as jij reeder was, zou je ook niet wille dat ’n matroos zong as -’n sociaal …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i>.</p> -<p>… En terwijl-ie weet hóé afhankelijk ’k ben.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Afhankelijk! Wees nièt afhankelijk! ’t Is ’n eer voor je om bij ’m schoon te <span class="pageNum" id="pb59">[<a href="#pb59">59</a>]</span>make! ’k Zou geld tóe-betale! Zeg dankie as je de bril van z’n bestekamer mag schrobbe! -Afhankelijk! ’t Kantoor dweile, de vuile boel reddere, de modder van z’n laarze likke -– tweemaal in de week vijftig cente en de kliekies, die ze op d’r borde late staan, -die ze niet meer lùste!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Maak je toch niet kwaad, malle jongen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>O, o, wat zal ’k ’n standje krijge, Zaterdag …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Jij, ’n stàndje? Wáarvoor jij ’n standje? As je je niet je heele leven door die branimaker, -die zelf met niks begonnen is – had late trappe en behandele as ’n sloof – terwijl -me vader en me broers om voor hém duite te verdiene op ’t Zand zijn gebleven – dan -zou je hém z’n huid volschelde dat-ie de brutaliteit het gehad z’n bek open te doen!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ik zal … ik zal … – God zal me beware.…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>God zal jou beware om àltijd je nek te buige. Hier – pak an – Jelle. Over ’n jaar -krijg je van me moeder cente om te spele <span class="stage">(<i>zingt</i>)</span> … „Kom manne, broeders, saam veréééé …”</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb60">[<a href="#pb60">60</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Toe nou Geert – tóé nou … <span class="stage">(<i>legt haar hand op z’n mond</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hè, wat plaag je dat ouwe mensch op d’r jaardag!… <span class="stage">(<i>Jelle houdt z’n hand op</i>).</span> Hier, op één been kan je niet staan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Wou je van mìjn centè hebbe? Alles staat vast bij me bankier <span class="stage">(<i>op Daan wijzend</i>).</span> Bij die mot je weze …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Daantje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nijdig drinkend</i>).</span> Pèh!… Hou me nou niet voor de mal!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jelle.</i></p> -<p>Wel bedankt saam … <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees.</i></p> -<p>Nou – ga je mee?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>’k Zal nog ’n oogenblikkie op Barend wachte. Wat heb jij ’n haast! De jonges komme -toch langs.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Vat je nou niet dat die mekaar … Dag, goeie reis!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mees<span class="corr" id="xd30e4365" title="Bron: .">,</span> <i>Marietje.</i></i></p> -<p>Dag! (<i>handen worden gedrukt, goeien reis gewenscht.</i>)</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Hallef drie … ’k Maak me ongerust …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Hàllef driè? Heb ’k zóo lang … En me deur, die anstaat! Goeie reis!… Dag Knier – dag -ouwetje – dàg! <span class="stage">(<i>af links</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb61">[<a href="#pb61">61</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a2.11" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ELFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Geert.</i> <i>Jo.</i> <i>Cobus.</i> <i>Daantje.</i> <i>Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>brusk door kookhok binnentredend</i>).</span> Ben jij soms óok van plan niet mee te gaan?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>norsch</i>).</span> Heb jij ’t – tegen mìjn?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Tegen jóu, já! Schipper Hengst het me orders, begrepen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>rustig</i>).</span> Dol geworden …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftiger</i>).</span> De waterschout is gewaarschouwd!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>ingehouden</i>).</span> ’k Heb maling an jou èn an de waterschout. <span class="stage">(<i>Cobus en Daantje sluipen weg, blijven luistren voor ’t raam</i>).</span> Ben jij bedonderd! Wie zègt jou dat ’k niet na boord zal gaan?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ja, meneer, hij staat kláár …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Die àndere jongen van je, die Hengst as oudste gemonsterd het … verdomt ’t!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>O, goeie God …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>tot Cobus en Daantje</i>).</span> Valt ’r wat te luistere <span class="stage">(<i>ze groeten benauwd, loopen door</i>).</span>.. ’t Lijkt hier wel ’n kroeg – zuipe en oproer …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb62">[<a href="#pb62">62</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verontschuldigend</i>).</span> Tante is jàrig …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> En as moeder nièt jarig is – doen we nog wat we zélf wille.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Jij most jouw toon …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opstuivend</i>).</span> Mijn toon? … Uitgerukt!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Ach – lieve Geert – Neem ’m toch niet kwalijk, meneer – hij’s driftig en in drift -zeg je dinge …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>… Dinge niet te pas komme! Stront voor dank! Ben je goed voor je mensche dan … dan … -<span class="stage">(<i>dreigend</i>)</span> As je niet binnen de tien minute an boord ben … laat ’k je door de politie hale!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Jij láát hale … Wie denk jíj dat je voor heb?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Toe Geert – wees nou stil …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> … Wie ’k voor me heb – vraagt-ie, dùrft-ie te vrage (<i>tot Kniertje</i>.) Jij mot weer’s ’n goed woord doen voor ’n oproerling, die de Marine niet meer hebbe -wil …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>spottend</i>).</span> Heb jij ’n góéd woord gedaan? Hahaha! ’t Is om je te bedoen! Jij betaalt loon – ik -geef me werk. Voor de rest lap ’k je an me zool!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Je ben ’n héele gróote kwajongen – da’s alles!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb63">[<a href="#pb63">63</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>grimmig</i>).</span> As ’k ’t voor moeder niet liet <span class="stage">(<i>dreigend</i>).</span>.. dan …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar armen om hem slaand</i>).</span> Geert! Geert!… <span class="stage">(<i>een lange stilte</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>En dat in jòùw huis … Goeie dag – <span class="stage">(<i>bij de deur</i>)</span> … Knier, Knier weet wèl wat je begint … Te goeder trouw heb ’k je voorschot gegeven …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ach ja meneer, ach ja …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Heb ik jóú óoit gemeen behandeld?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee, meneer – u en de pastoor …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Je eene zoon wil niet mee – je àndere – jij komt nog is verkeerd terecht, vrindje …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Hou uit je stagfok! Fokkeschoot vast!… An boord ben ’k matroos – hier schipper – ’t -kan niet bezopener! ’n Reeder die dit niet wil en dat niet wil, die z’n neus door -’t raam boort, as je zingt wat ’m niet anstaat …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Voor mijn part zing je … ’n Redelijk matroos, die op ’t punt staat te trouwe, most -blij zijn dat z’n patroon ’t goeie met ’m voor het. Zou je vader, die ’n door en door -braaf man was, ’n reeder hebbe dùrve dreige? Jullie, jonge jonges hebbe nog geen respekt -voor grijze hare!…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb64">[<a href="#pb64">64</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Mooi zoo. Weer ’n afstraffing op de voorparade – Respekt voor grijze hare? Wis en -donders! Maar dan voor grijze haren, die grijs zijn geworden in gebrek en beroerdheid …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schouder-ophalend</i>).</span> Je móeder het me as kind voor de prikkebakke zien staan – ik heb óok bij ’n oostenwind -die je ooren afsnee prikkekoppen gebeten …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Doe maar geen verdere verhale, meneer. Je heb je knap opgewerkt – je ben ’n man van -cente geworden – èn ’n <span class="corr" id="xd30e4654" title="Bron: tyrannnetje">tyrannetje</span>. – Best! – Je zal wel niet slechter dan andere zijn – pissebed of kakkebed! – in -me húis laat je me met rust! Me vader was van ’n ander slag dan ik. – We worde àllemaal -van ànder slag – misschien beleve mìjn zoons ’t nog is – dat as ze nèt as ik, twaalf -jaar gelejen, bij de reeder op kantoor komme om huilend te vrage of ’r al nieuws is -van vader en twéé broers – ze nièt d’r patroon vinde bij ’n groccie en ’n warme kachel -en ’n sekure brandkast – nièt godverdomme hoore spele omdat ’r zoo dikkels om ’t zelfde -geloope wordt – nièt de deur uit worde gesnáúwd met de boodschap: dat às ’r nieuws -is je ’t wel hóóre zal …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb65">[<a href="#pb65">65</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>ruw</i>).</span>.. Dat lieg je – dat heb ’k toen niet gedaan!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>’k Wil ’r geen woord over vuil make – me zorg! – as je maar weet, dat ’k ’t onthoue -heb. – Me vàder had grijze hare – me moeder het grijze hare – Jelle, de arme bliksem -die geen plaasie kan krijge in de diakenie omdat-ie eéns in z’n leven lange vingers -gehad het – Jelle het óók grijze hare en wàt ’n grijze …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Heel braaf! Redeneering zonder kop of staart. Of je hem hoort of de kromme Jacob: -koekoek-één-zang! <span class="stage">(<i>tot Kniertje</i>)</span> Komt ’t uit? – Maar nou wil ’k je nog ’n lesje geve vrindje, voor je onder zeil gaat -– Je heb ’n ouwe moeder – je heb lust om te trouwe – góed – je heb zes maande gezeten -– ’k praat ’r niet over – je heb me angeblaft op ’n onbehoorlijke manier – in je éigen -huis – maar as je grappies uithaalt an boord van de Hoop, dan zal jij ondervinde, -dat ’r ’n monsterrol is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Dàt weet ’n kind van ’n jaar.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>En – as je wat ouwer geworden – wat wijzer – dan zal jij je schame over je brutaliteite -– de reeder bij ’n groccie, ’n warme kachel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>spottend</i>)</span> … En ’n brandkast …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb66">[<a href="#pb66">66</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span>.. En bij zorge, waarvan jij geen benul heb! Wie geeft jullie àllemaal te vrete?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bedwongen-rustig</i>).</span> Wie haalt de visch uit zee? – Wie waagt z’n leven elk uur van de dag? – Wie komme -in geen vijf, zes weke uit d’r kleere? – Wie loope met hande vol zoutvreters? – Wie -hebbe geen water om d’r kop en d’r poote te wassche? – Wie slape as beeste in ’t volkslogies -in kooie twee an twee? – Wie late moeders en vrouwe achter om aalmoeze te bédele? -– Met twaalef koppe gaan we strakkies in zee – van de heele besomming krijge wij vijf -en twintig – jij vijf en zeventig procent – wij doen ’t werk – jij zit veilig thuis. -– Je <span class="ex">schip</span> is geassureerd – en wij – wij kenne verrekke as ’n ongeluk gebeurt – <i>wij</i> zijn de assurantie niet waard …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>sussend</i>).</span>.. Geert! Geert! Geert!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Da’s ’n vermakelijk jong! Jij most clown worde in ’n circus!… Zèven en twintig procent -zijn ’m niet genoeg …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Van jouw gulheid zal ik geen labberdaan vrete! ’t Heele aandeel in „winst en verlies” -as ’t góéd loopt, brengt je acht gulden in de week in – ’n gulden per dag – as ’t -góéd loopt – ’n gulden om op zéé voor de mensche in de <span class="pageNum" id="pb67">[<a href="#pb67">67</a>]</span>stad – zoutevisch klaar te make – lippies en keeltjes – schelvisch met levertjes – -hahaha! – ’n gulden as ’t góéd gaat – en je niet verzuipt … Jullie wete wel waarom -je ons op <span class="corr" id="xd30e4743" title="Bron: déèl">déél</span> laat vare … <span class="stage">(<i>Verschijnen voor het venster jonge en oude visscherskoppen. Een stem: „Ga je mêe?” -Bos wordt beleefd gegroet</i>)</span> Ik kom zoo daalijk na …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i>.</p> -<p>… Goeie reis manne! – Zeg an de schipper – zeg maar niks – ’k kom zelf. <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span> Vijf minute vóor half drie. Nou, dan nog twéé minute warhoofd, ezelskop, om je iets -onder je neus te wrijve dat ik al driemaal zegge wou, maar dat me driemaal weer in -me kouse zakte, omdat je me niet an ’t woord liet komme. As je vannacht in je kooi -leit – as ’n béést natuurlijk! – probeer dan is te denke over <i>mijn</i> risico’s, bij ’n slechte vangst, as de beug of de vleet verloren raakt, bij averij, -bliksem in de mast, stoote op grond en God weet wat meer! – Van de <i>Jacoba</i> zijn pas de luike weggeslagen – van de <i>Koningin Wilhelmina</i> is de halve verschansing door ’n stuk water weggespoeld. – Dat reken jij niet, dat -heb jij niet te betale! – Drie maande gelejen kwam de <i>Verwachting</i> in aanvaring met ’n stoomboot – zonder te denke an ’t schip, de vleet, <span class="pageNum" id="pb68">[<a href="#pb68">68</a>]</span>de vangst, sprong de bemanning over – ’t schip blééf drijve! Wie dacht an <i>mijn</i> belange? – Daar lach jij om, joggie, omdat je niet weet, wat <i>ik</i> voor zorge heb! – Op de <i>Mathilde</i> hebbe ze de vorige week jenever en tabak in d’r bultzakke gesmokkeld om an de Engelsche -te verkoope. Nou leit ’t schip an de ketting. Betaal jij ’t losgeld?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Pluk veere van ’n kikker, hahaha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Mopper over de toestande in Middelharnis of Pernis. Dàn zou je gelijk hebbe. Bij mij -hebbe jullie niet te zorge voor havenkoste, aas, sleeploon, proviand, tonne, zout -– ik laat jullie ’t verlies van tuig niet betale – ik draai ’r zelf voor op, as ’r -’n gaffel of ’n kluiverboom breekt. Je moeder heb ’k voorschot gegeven. En je broer -Barend deserteert …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>huilerig</i>).</span> Nee, meneer, dat màg ’k niet geloove …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Hengst het me van de haven getelefoneerd – anders was ’k niet hier gekomme, om op -de koop toe beleedigd te worde door je oudste zoon die met schandelijke liedjes de -buurt bij mekaar brult!… Bejour – ik ga na ’t schip! – <span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> As je niet tijdig an boord ben, pas ik artikel zestien toe – vijf en twintig gulden -boete.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb69">[<a href="#pb69">69</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Waarom niet? ’t Kan lijjen!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>tot Kniertje</i>).</span> En jou – jou kan me vrouw voorloopig niet meer gebruike. ’t Is hier ’n bénde geworden …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Ach, meneer, <i>ik</i> heb toch geen schuld!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Mot je dat ouwe mensch nou nog mishandele?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dat komt ’r van as de eigen zoons ’t nest beschijte!… Na de geepreis kan jij ’n andere -reeder zoeke, die ’r meer plezier in het – parele voor de zwijne te smijte!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>En nou vort! Vort! <span class="stage">(<i>duwt de deur achter Bos dicht</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.12" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWAALFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Geert.</i> <i>Jo.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Wat ’n jaardag! Wat ’n jaardag!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Laat je hoofd toch niet daalijk hange, tante! Geert had gelijk …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Gelijk!… Wat heb-je an gelijk!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Je wil ’m toch niet achterna?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee – Barend zoeke … Groote God – <span class="pageNum" id="pb70">[<a href="#pb70">70</a>]</span>as-ie deserteert – as-ie gedeserteerd is, komt-ie óok in de gevangenis – twéé zoons -die …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Zou je me niet eerst goeie reis wensche – of vin-je ’t niet noodig?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Me hoofd is van streek … Ik kom wel na de haven – ik kom wel …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.13" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.13.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Jo.</i> <i>Geert.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>’k Heb meelij met ’r – de stakker.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Da’s ’n donderhond, die kerel!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Waar is je zuidwester? As diè nou nog zoek is!… Je heb ’t ’m lekker gezeid, hoor! -– Straks het dronken Simon ’m opgezet … Kijk nou niet as ’n isegrim. ’k Heb ’m!… <span class="stage">(<i>plukt ’n geranium van ’n bloempot</i>)</span> Daar! En zóo hou je ’m op. <span class="stage">(<i>op z’n knie</i>)</span> En èlleke nacht denk je an me – zal je? – zàl je?… <span class="stage">(<i>opspringend</i>)</span> Ben je nòu al terug?</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.14" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.14.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VEERTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Kniertje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Is-ie ’r niet?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Hij zit in de zak van me jekker! Hahaha!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb71">[<a href="#pb71">71</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>gejaagd</i>).</span> Truus het ’m om ’t huis zien zwerve. – Ach! ach! ach!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert.</i></p> -<p>Wij gáan, hoor! Loop nou mee. As de grutter ’t verdomt, helpt ’t geen bliksem of jij -thuis zit.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee, nee, nee …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Kom-ie dan na?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Ja, ja, ja! – Vergeet je pakkie sjek niet en je sigare …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Geert</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opgeruimd</i>).</span> As je te laat ben – kijk ’k je geen oog meer an.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="ch2.15" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#ch2.15.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIJFTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Barend.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>vlug links opkomend</i>).</span> Ssst!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Beroerde kwajongen!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schuw</i>).</span> Ssst!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Wat ssst!… ’k Schreeuw ’t dorp bij mekaar as je niet daalijk Geert en Jo achterna -gaat.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hijgend</i>).</span> As je Geert nog kan tegenhoue … hòu ’m dan terug!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb72">[<a href="#pb72">72</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Ben jij krankzinnig geworde van angst, groote lafbek!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hijgend</i>).</span> De <span class="sc">Hoop van Zegen</span> deugt niet, deugt niet – de ribhoute zijn rot – de deele zijn rot!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Sta niet te klesse om ’r ’n draai an te geve. Over hallef drie!… Vooruit!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bijna huilend</i>).</span> As je me niet gelooft!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>’k Luister heelemaal niet! Vooruit of ’k sla je op je gezicht!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hartstochtelijk</i>).</span> Sla me dan! Sla me dan!… O God, hou Geert toch terug!… Simon, de scheepmaker, het -me gewaarschouwd …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Simon, de scheepmaker – die dronkelap, die geen twee woorde prate kan – je ben ’n -misselijke kwajongen – … Eerst teekene, dan wegloope!… Sta op!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Nee – al ransel je me dood! – ’k Ga niet mee met ’n schip dat niet zeewaardig is!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>… Kan jìj dat beoordeele? Het ’t schip niet op de helling gelegen?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>D’r was geen kallefatere meer an!… Simon …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb73">[<a href="#pb73">73</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Hou je bek met je Simon!… Vooruit, neem je pakkie sjek.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schreeuwend</i>).</span> Ik ga niet – ik ga niet – je weet ’t niet – jij het ’t niet gezien!… De laatste reis -het-ie ’n vóét water gemaakt!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>De laatste reis?… ’n Schip dat pas op de haringvangst is geweest voor de vierde reis -en nog veertien last het meegebracht!… Is ’t nou ineens mis geworde, nou ’t gaat beuge -en jij, beroerde lafbek, mee mot?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>koortsachtig-beangst</i>).</span> k Heb in ’t ruim gekeken – de tonne drijve op ’t water … jìj ziet de dood niet die -daar benèjen zit!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Grondwater dat in ellek schip is! – De tonne drijve! – Maak dat je grootmoeder wijs -– niet an ’n ouwe zeemansvrouw! – Schipper Hengst is ’n kind! Gaat Hengst niet mee -en Mees en Jacob en Gerrit en Nelis – en je eigen broer en de klèine Pietje van Truus? -Wou jij ’r meer verstand van hebbe dan ouwe zeelui? – <span class="stage">(<i>kwaadaardig</i>)</span> Sta op! ’k Heb geen lust om je door de rakkers an boord te zien brenge …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>huilend</i>).</span> O moedertje, moedertje, laat me niet gaan!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>God – wat straf je me in me kindere – me kindere brenge me an de bedelstaf – ’k <span class="pageNum" id="pb74">[<a href="#pb74">74</a>]</span>heb voorschot opgenome – en de politie is gewaarschouwd – en ’k mag niet meer uit -schoonmake gaan bij meneer Bos – en – en – <span class="stage">(<i>hard</i>)</span> Dan motte ze je maar hale – beter gehaald dan weggeloope! – O, o, dat dat in mijn -familie gebeure mot …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>naar ’t kookhok rennend</i>).</span> Dan … dan …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>den weg versperrend</i>).</span> Je komt ’r niet uit …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Laat me door, moeder!… ’k Weet niet wat ’k doe – ’k zou je …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nou, wordt-ie dapper … tegen z’n zestigjarige moeder … Hef je hand op – as je durft!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>smakt op ’n stoel, schudt het hoofd bezeten in de handen</i>).</span> O, o, o, – as ze me an boord brenge – zie je me niemeer terug – zie je Geert niet -terug …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>… ’n Schip is in God’s hand – ’t is God verzoeke om zóo te raaskalle uit àngst … <span class="stage">(<i>vrindelijker</i>)</span> Kom, ’n man van jouw leeftijd mot niet snottere as ’n kind. – Kom! – ’k Dacht je -nog ’n plezier te doen met vader z’n oorringe. – Kom!…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb75">[<a href="#pb75">75</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>… Moedertjelief – ik dùrf niet – ik durf niet – ’k zal verzuipe – verstop me, verstop -me …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ben je dan heelemaal dol, jongen! As ’k één woord van je gekles geloofde – zou ’k -Geert toch niet late gaan … <span class="stage">(<i>stopt de sjek in zijn zak</i>).</span> Daar, ’n pakkie sjek – enne ’n zakkie sigare – zit nou stil – dan doe ’k je de oorringe -an – kijk is – <span class="stage">(<i>pratend als met ’n kind</i>).</span>.. ècht zilver – scheepies ’r op en zeiltjes … Zit nou stil. – Da’s een. – Da’s twee. -– Loop is na de spiegel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>huilend</i>).</span> Nee – nee!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Toe nou. Je maakt me week voor niks. Toe nou, lieve jongen – ik hòu toch van jou en -van je broer – ’k heb toch niks op de wereld as jullie. – Toe nou! – Elleke nacht -zal ’k de goeie God bidde om je behoue binne te brenge – je mot ’r an wenne – dan -wor je ’n goed zeeman – dan – dan – <span class="stage">(<i>huilt</i>)</span> Kom nou, Barend! <span class="stage">(<i>houdt hem ’t spiegeltje voor</i>).</span> Kijk je oorringe is – wat?…</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.16" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.16.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZESTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Twee veldwachters.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Eerste Veldwachter</i></p> -<p><span class="stage">(<i>door linksche deur, gemoedelijk</i>).</span> <span class="pageNum" id="pb76">[<a href="#pb76">76</a>]</span>Schipper Hengst het de waterschout verzocht … Asjeblief, ventje, we hebbe geen tijd -te verlieze.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>uitgillend</i>).</span> Ik ga niet mee! – Ik wil niet mee! – ’t Schip is ròt …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Tweede Veldwachter</i></p> -<p><span class="stage">(<i>glimlachend-gemoedelijk</i>).</span> … Dan had je niet motte monstere, bange Barendje. – Mot ’r geweld gebruikt worde?… -Kom nou, mannetje <span class="stage">(<i>klopt hem goedig op den schouder</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend.</i></p> -<p>Raak me niet an! Raak me niet an!… <span class="stage">(<i>klemt zich desperaat aan deurpost en bedstee</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Tweede Veldwachter.</i></p> -<p>Motte de boeie angelegd worde, jongen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>kermend</i>).</span> Help me dan moeder!… Je ziet me niet terug! Ik verzuip! Ik verzuip in die smerige, -stinkende zee!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Eerste Veldwachter</i></p> -<p><span class="stage">(<i>knorrig</i>).</span> Kom, kom! – Laat de deurpost los! <span class="stage">(<i>vat zijn pols</i>)</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zich heftiger vastklemmend</i>).</span> Nee!… <span class="stage">(<i>krijschend</i>)</span> Snij me handen af!… O God, o God, o God!… <span class="stage">(<i>kruipt in ontzetting tegen den wand op</i>)</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bijna schreiend</i>).</span> Nou!… De jongen is bàng …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Eerste Veldwachter.</i></p> -<p>Zèg ’m dan dat ie los laat!</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb77">[<a href="#pb77">77</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>huilend, Barend’s handen vattend</i>).</span> Toe nou, jongen – toe nou – Gód zal je niet verlate …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Barend</i></p> -<p><span class="stage">(<i>laat kermend den deurpost tot, snikt wanhopig</i>).</span>.. Je ziet me niemeer, nóóit meer …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Eerste Veldwachter</i>.</p> -<p>… Vooruit …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a2.17" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a2.17.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZEVENTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Truus.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>O, o …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nieuwsgierig-angstig</i>).</span> Wat was dat, Knier?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>snikkend</i>).</span> Barend is door de rakkers gehaald … O – en nou durf ’k ’t dòrp niet doorgaan – om -ze genacht te zegge – de schànde – de schànde …</p> -</div> -<p class="trailer xd30e3008"><span class="sc">Einde van Het Tweede Bedrijf.</span></p> -<p><span class="pageNum" id="pb78">[<a href="#pb78">78</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div class="footnotes"> -<hr class="fnsep"> -<div class="footnote-body"> -<div id="xd30e3752"> -<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd30e3752src">1</a></span> Het meer bekend porlied is: -</p> -<div class="q"> -<div class="nestedtext"> -<div class="nestedbody"> -<div class="lgouter footnote"> -<p class="line xd30e3759">„Rijzen, rijzen met verlangen, -</p> -<p class="line">„Wil den man aan ’t roer vervangen, -</p> -<p class="line">„Laat den uitkijk niet langer staan, -</p> -<p class="line xd30e3759">„Rijzen, rijzen, in Godsnaam! -</p> -<p class="line xd30e3765">„’t Is rijzen, ’t is rijzen, -</p> -<p class="line">„’t Is rijzen voor <span class="corr" id="xd30e3769" title="Bron: stuurboords-kwartier">stuurboordskwartier</span>!” -</p> -</div> -</div> -</div> -</div><p></p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="a3" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#a3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">DERDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage">(<i>Zelfde kamer als voren. Avond. Een lamp brandt. De schouw belicht fel-rood het vertrekje. -Een gierende wind huilt lange het huis</i>).</p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="a3.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a3.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Jo.</i> <i>Kniertje.</i> <i>Clémentine.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lezend voor een der bedsteden</i>).</span> … En dat versie is màchtig mooi … Luister-je?… -</p> -<div class="lg"> -<h4><i>Aan Maria voor de Overledenen.</i></h4> -<p class="line">„Moeder Gods, zie vol erbarmen -</p> -<p class="line">„Op uw arme kinderen neer; -</p> -<p class="line">„Reik hun uwe reddende armen, -</p> -<p class="line">„Wees hun voorspraak bij den Heer: -</p> -<p class="line">„Uwe beê bij ’t godlijk Hart: -</p> -<p class="line">„Maakt een einde aan al hun smart.”…</p> -</div> -<p class="first"><span class="stage">(<i>in de bedstee starend</i>).</span> Slaap je, tante?… Slaap-je? (<i>Geklop. Zij loopt op de teenen naar de kookhokdeur, <span class="pageNum" id="pb79">[<a href="#pb79">79</a>]</span>legt den vinger op den mond, om Clémentine en den Boekhouder te waarschuwen</i>)… Zachies juffrouw …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Doe gauw de deur dicht! Wat ’n noodweer!… Wat ’n wèer!… Me oogen zitten vol zand … -Leit Knier te bed?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Ze is effetjes gekleed gaan legge – nog niks fiks – koors en hoeste …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’k Heb ’n bordje soep meegebracht en zes eieren – Nou dan, Kaps!… Kàps!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Jawel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i>.</p> -<p>… Op de táfel … Da’s ’n penitentie – zoo’n doove kwartel.… Wat heb je gelezen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>De kathelieke illestraasie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Waar heb je de èieren gestopt?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>’k Versta je wel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>in de bedstede</i>).</span> Is daar iemand?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Ik ben ’t, Clémentine …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opstaand</i>).</span> Is de wind nóg niet gaan legge …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’k Breng je ’n bordje kalfspoulet, Knier – om van te smullen. Wel allemachtig – heb-je -zóo gemorst?…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb80">[<a href="#pb80">80</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>’k Geef ’t jou te doen om ’n pannetje stil te houe as ’t zand in je ooge stuift …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’t Is anders wel ráar, hoor … D’r was twéemaal meer vleesch in …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Watte?… ’k Versta niks met die wind …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Dank u wel, juffrouw …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>de eieren tellend</i>).</span>.. Een, twee, drie, vier … De àndere!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Da’s vijf … Enne … <span class="stage">(<i>z’n hand bekijkend, die druipt van eigeel</i>)</span> … Enne …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Natuurlijk gebroken!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>z’n beurs en z’n zakdoek te voorschijn halend, vol eigeel – </i>).</span>.. ’k Had ’t toch zoo sekuur geborgen – da’s ’n verwoesting – da’s ’n smurrie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Bak ’r ’n ommelet van …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Dat komt dat je tegen me an gedouwd heb … Kijk me sleutels is …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lachend</i>).</span> Dat noemt-ie sekuur opbergen!… Ga maar naar huis …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>kribbig</i>).</span> Nee – niewaar!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>harder</i>).</span> Ga maar! ’k Vin de weg wel terug!…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb81">[<a href="#pb81">81</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i>.</p> -<p>… Me beurs … en me zakdoek … en me kurketrekker … <span class="stage">(<i>valsch</i>)</span> Dàg … <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a3.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a3.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Jo.</i> <i>Kniertje.</i> <i>Clémentine.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hoe me vader zòo’n boekhouer wil hebben, begrijp ’k niet – doof – nijdig – smaakt -’t?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Asjeblief juffrouw. – U mot uw moeder wel bedanke …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Dat zal ’k wel làten … Pa en ma zijn koppig. De herrie met je zoons zijn ze nog niet -vergeten … Mond dicht … anders krijg ’k ’n standje. Mag Jo effen mee gaan kijken na -de zee?… Ze is nog nooit zoo hóóg geweest!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Ik wil wel, juffrouw …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee, laat me nou niet alleen … Is dat weer om na ’t strand te gaan – <span class="stage">(<i>een gekraak</i>)</span> Hè!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Wat wàs dat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’k <span class="corr" id="xd30e5652" title="Bron: heb">Heb</span> iets hooren breken.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb82">[<a href="#pb82">82</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a3.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a3.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Cobus.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>God zal me zeegne! Dat – dat scheelde geen haar …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Ben je bezeerd?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Ik kreeg ’n tik voor me achterwerk – die ràak was. – As dáar nou is me kop had gezete!… -De boom naast ’t varkeshok is in tweeën gebroke as ’n – as ’n gousche pijp …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Is-die op ’t hòk neergekomme?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Gloof ’k haast wel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>As de boel maar niet in mekaar gezakt is. – ’t Hout is zoo stuk.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Ach, wel nee!… Tante denkt àltijd ’t ergste … <span class="stage">(<i>verwonderd</i>).</span> Oom Cobus – hoe kom jij bij de weg – óver achten – en in dàt beesteweer …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Dokter hale voor Daan …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Is ouwe Daan ziek?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja – de ouwe dag – is zoo ineens gaan legge – houdt niks in – de boone met speksaus -braakt-ie met permissie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>… Krijgt zoo’n zieke, ouwe man bóone met speksaus?…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb83">[<a href="#pb83">83</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja … de moeder zal ’n kippetje braje of ’n lap biefstuk bakke!… Ze het de smoor in -dat ze ’m s’morges ’n ei mot klusse … Van middag is-die allemaal wartaal gaan prate -– van de beug uitzette – en de baaklijn viere – en van valle om de Noord – ’t Loopt -af, zeg ’k tegen de moeder. – As ’t bij jou maar niet afloopt, zeit zij – Ik zeg: -„moeder de dokter mot gehaald worde” – „Bemoei je met je eigen,” zeit zij: „ben jij -de moeder, of ben ik de moeder?” – Toen zeg ik: „de moeder ben jij” – „Nou dan”, zeit -zij … Maar nou strakkies zeit ze: „je most toch maar de dokter hale”. Of dat vanmiddag -niet gekend had! Ik kom bij de dokter en de dokter is op reis. Nou ben ’k bij Simon -an geweest om me met de hondekar na de stad te rijje.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Komt Simon dan hier?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Als dronken Simon je rijjen mot, heb je kans van de dijk te rollen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Maar hij is van avond niet dronken …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nou – da’s ’n streep an de balk. Mot de dokter mee in de hondekar? Hahaha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>As die lust het, waarom niet? – Wil ik je is wat zegge – hè, wat ’n wind!… Hoor is!… -Hóór is!… Straks komme de panne na beneeje …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb84">[<a href="#pb84">84</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nou, vertel verder …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i>.</p> -<p>… Wat ’k zegge wou – ’t is voor Daantje ’n geluk, dat-ie buiten westen leit – bàng -as die was voor de dood … bàng …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Dat zal iedereen toch wel, Cobus …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>diepzinnig-eigenwijs.</i>)</span> Iedereen? Da’s hoe je ’t opvat. As morrege-de-dag mìjn beurt komt – dan denk ’k: -we motte àllemaal – dat wascht ’t water van de zee niet af – God het gegeve – God -het genome. – Nou mot je is prakkizeere – en niet làche – God neemt òns en wij neme -de vissche … Op de vijfde dag schiep-die de zeegedrochte en ’t gedierte waarvan de -watere wemele en zei: wees vruchtbaar en – zègende ze – dat was avond en dat was morrege, -dat was de vijfde dag. – Enne op de zèsde dag schiep-die de mensch en zei óok: wees -vruchtbaar en zégende ze … dat was wèer avond en wèer morrege – dat was de zèsde dag … -Nèè, nou mot jij niet làche – làche is geen kunst – je mot prakkizeere. – As ik nou -op de haringvangst was – of op de zoutreis, dan dorst ’k menigmaal niet te kake en -niet te snije. Want as je ’n haringkop met je duim links douwt en je kaakmes ’t gelletje -’r uit licht, – dan kijkt zoo’n beest je an met – met ooge zóó verstandig – <span class="pageNum" id="pb85">[<a href="#pb85">85</a>]</span>en tóch kaak-ie je twéé kantjes in ’t uur … Enne om kele te snije – één ton kele uit -veertienhonderd kabeljauwe – dat zijne acht en twintig honderd ooge, die je ankijke … -niks as ankijke … ènkel ankijke. – Vraag hóéveel vissche ik al niet doodgemaakt heb -– d’r ware d’r weinig die zoo zuinige grate en vette levers wiste te snije … Tja, -tja – en bàng as ze ware – bàng – ze keke na de wolleke asof ze zegge woue: hij het -ons net zoo goed gezegend as jullie en hoe mot dat nou? – Ik zeg: wij neme de vissche -en God neemt òns. – We mòtte àllemaal – de beeste motte – de mensche motte – enne -omdat we àllemaal motte – motte we eigelijk geen van alle – da’s nou net asof-ie ’n -volle ton in ’n leege ton overschept. – Bàng zou ’k zijn, as ’k alléén bleef in de -leege ton, maar met z’n àlle in de àndere ton – néé – bang zijn is niks gedaan, bang -zijn da’s wille staan op je teene om over de ránd te kijke …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Is dat nou praat as ’t nacht is … ’t Lijkt wel of-ie ’n slokkie op heb.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>’n Slokkie? Nog geen kommetje leut! Is dat Simon?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>luisterend tusschen de bedsteden</i>).</span> Heb ’k nou gelijk met ’t varkeshok of niet? Hoor ’t <span class="pageNum" id="pb86">[<a href="#pb86">86</a>]</span>arreme dier is tekeer gaan. Om wát je wil, dat ’t schot ingezakt is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Laat mijn dan gaan – loop jij nou niet na buiten!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ach, wat zanik je! <span class="stage">(<i>af</i>)</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Eigewijsie, hè? Schenk je maar vast ’n kommetje in, oom Cobus! ’k Zal ’r ’n handje …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Pas op voor ’t lampeglas …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bij ’t raam</i>).</span> O, o, wat ’n weer … <span class="stage">(<i>terug bij de tafel</i>).</span> – Cobus – ’k zal God dànke als de <span class="sc">Hoop van Zegen</span> binnen is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Tja. – d’r is niet één schip veilig van nacht … Maar de <span class="sc">Hoop</span> is ’n oùd schip – en ouwe schepe vergaan ’t minst.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Dat zeg jij …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Néé, dat zeit iedereen die gevaren het … Ook ’n kommetje, juffrouw?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Nee – nee – <span class="stage">(<i>na een stilte – starend</i>)</span> ’k Zal God vannacht tóch bidden …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Da’s heel braaf, juffrouw … Maar de <i>Jacoba</i> is uit en de <i>Mathilda</i> is uit en de <i>Verwachting</i> is uit … Waarom zou je voor één schip?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i>.</p> -<p>… De <span class="sc">Hoop van Zegen</span> is zoo rot zegt – zegt … <span class="stage">(<i>stopt angstig</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb87">[<a href="#pb87">87</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>koffie slurpend</i>).</span> Wiè zeit dat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>… Dat zegt … dat dacht ’k – dat – dat – viel me zoo in …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Nee – nou zit Je te jókke …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>O – je ben wel beleefd …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>As de <span class="sc">Hoop van Zegen</span> ròt was, dan zou jouw vader …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hou toch je malle mond – je zou Knier ongerust … Gauw de deur dicht, Knier, voor de -làmp.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Goed dat we zijn weze kijke …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>’t Schot was omgewaaid.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>O, me jonges – wat zal Barend bang zijn – en net op de huisreis.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Koffie moeder? – tànte! – Da’s nou zoo gek, hè! – Telkes verspreek ’k me … Drink u -nou oòk ’n kommetje, juffrouw. De avond is nog zoo lang en zoo akelig … Ja?…</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a3.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a3.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Simon.</i> <i>Marietje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Goeie avond. Sallemanders, wat ’n wind! Schei uit met je verdomde gebler …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb88">[<a href="#pb88">88</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Scheelt je wat?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>As ’k an Mees denk …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nou. Nou. Kijk is na Jo – die d’r vrijer is toch óók … ’n goeie zeemansvrouw … domme -meid … kinderachtige meid … Geef ’r maar ’n kommetje troost …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>’t Loopt in de zèsde week …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Huil niet voor je geslagen wordt!… Jullie hebbe nog niks mee gemaakt!… Staat de ekiepazie -voor de deur?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>’k Heb ’r donders weinig lol in … As ’k ’t niet voor Dáan …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Dat zal je goed doen, Simon …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>slurpend</i>).</span> Verdijd – da’s heet!… ’t Is me nòg is gebeurd met de hondekar – in zoo’n noodweer -– Dat was met Ketrien – die lei voor alle minute – tweemaal ben ’k toen met kar en -al onderste boven gebliksemd – en toen de dokter kwam – was Ketrien dood en ’t kind -was dood – maar as je me vráagt – ’k zit vannacht liever op me kar dan op zee …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ja – ja. –</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nog ’n kommetje?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Nee, late we onze tijd nou niet verlulle!… Klaar, Cobus?</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb89">[<a href="#pb89">89</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>As je maar voorzichtig ben … Nacht samen …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a3.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a3.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIJFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Jo.</i> <i>Kniertje.</i> <i>Clémentine.</i> <i>Marietje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Jessus, zit nou niet zoo sip!… Late we wat gèzèllig prate dan dénk je an niks …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Gisterenacht was ’t óok zoo èrreg … En ’k heb zoo náár gedroomd … zoo schrikkelijk …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Droome zijn bedrog, malle meid …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>’k Weet héelemaal niet òf ’t ’n droom was – d’r wer op de ruite geklopt – éenmaal -– toen ben ’k blijve legge – toen nòg is – toen ben ’k opgestaan – niks te zien – -niks. En zóo as ’k weer lei wer d’r wéer geklopt – zoo <span class="stage">(<i>klopt op de tafel</i>)</span> – en toen heb ’k Mees z’n gezicht gezien – zoo bleek as … God, o, God … En d’r was -niks – niks as wind …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>doodelijk-angstig</i>).</span> Drièmaal geklopt?… Driémaal …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Telkes zoo – precies zoo – …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Je ben toch ’n naar schaap, jij, om ’t ouwe mensch de stuipe op d’r lijf te jage met -je geklop … <span class="stage">(<i>Geklop. Schrik van allen</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb90">[<a href="#pb90">90</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a3.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a3.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZESDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Saart.</i> <i>Truus.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Wat kijke jullie bezeten?… Dag juffrouw …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus.</i></p> -<p>Magge we effen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hè, góddánk, dat jullie komme.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Vies buiten! ’t Zand zit dik in me nek en me oore. En koud! Gooi nog ’n paar blokkies -bij!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus.</i></p> -<p>’k Kon ’t thuis oók niet uithoue – me kindere legge – zoo niks geen anspraak – en -dat gehùil van de wind. – D’r zijn twee ducdalve weggeslage …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Knier</i></p> -<p><span class="stage">(<i>een kous stoppend</i>).</span> Twéé ducdalve …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Vertel nou liever wat ànders …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Dat zeg ’k ook … Wat hebbe we an die … Suiker en melk? Ja, hè?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Wat ’n vraag! ’k Zal koffie zònder suiker drinke!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nou – Géert wou nooit suiker …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Je zoontje heeft zich dapper gehouen, Truus … ’k Zie ’m nog staan wuiven …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>breiend</i>).</span> Ja, da’s ’n schát van ’n jongen – en amper twaalef jaar – U had ’m motte bijwone, -<span class="pageNum" id="pb91">[<a href="#pb91">91</a>]</span>twee en ’n halleve maand gelejen, – toen de Anna zònder Ari binnenkwam – wat het dat -kind zich toen as ’n èngel gedrage – net ’n groote man. – ’s Avons zat-ie bij me op -en ’n gesprekke! – die jongen weet meer as ik – As ’t schaap maar niet èrreg zeeziek -is geweest …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart</i></p> -<p><span class="stage">(<i>breiend</i>).</span> Nou zal je me niet geloove – maar met ’n rooie bril wòr je niet zeeziek.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>een baaien broek verstellend</i>).</span> Hahaha! Heb-ie ’t zellef geprobeerd? Zij doet as de dokters – die late ’n ànder slikke …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Ik heb ménig nachie an boord geslape toen me man nog leefde en mènig tochie meegemaakt …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>’k Had jóú wel is wille zien in je oliepakkie!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Ben jij getróúwd geweest, Saart?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Wacht, nou smeert de juffrouw me stroop om me mond!… Zóó knàp zie ’k ’r nog uit, hoor -je, jònge meide? – En òf ’k getrouwd was – en stevig! – ’t Was ’n goeie vent, ’n beste -vent – alleen as ’m iets niet na z’n zin was – nou dan zònder kwaadsprekerij – dan -hield-ie z’n poote niet thuis – dan smeet-ie de boel stuk – ’k heb nòg ’n koffieketel, -waarvan-ie ’t <span class="pageNum" id="pb92">[<a href="#pb92">92</a>]</span>oor het afgeslage – en voor geen daalder zou ’k ’m wille misse.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Ik bie je geen gùlden! Hahaha!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Hè, zij kan zoo lollig klesse! Vertel is van de haarlemmerolie, Saart!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Ja, zonder haarlemmerolie was ’k misschien geen weduwe, kon ’k weer trouwe!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Die is leuk!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>O, u mot ’r hóore … Toe, drink nou wat gauwer!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>’k Stik ’r al in!… Wat kijk je nou Knier? Da’s de wind – Nou dan – me man was ’n kemiekert -– zoo vin je d’r geen tweede. Je kocht ’m ’n mes in ’n leeren schee – duùr betaald, -hoor – en as die na vijf weke van de reis werom kwam – en je ’m vroeg: Jacob ben je -me mes verlore? – dan zei-die ’k weet niks van ’n mes – ’k hèb geen mes van jou gekrege -– zóo had-ie z’n hersens bij mekaar – maar as-ie zich dan voor ’t eerst in vijf weke -uitkleedde en z’n olieschoene uittrok – klets – viel ’t mes op de grond – had-ie-àl -die tijd niks van gevoeld!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Vijf weke z’n olieschoenen angehouen!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart</i>.</p> -<p>… En dan most ’k ’m schoonmake met <span class="pageNum" id="pb93">[<a href="#pb93">93</a>]</span>zeep en soda – geen water gezien en dik in de luis …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hè – jakkes!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>’k Wou da’k voor al ’t ongedierte an boord ’n cent voor ’t dozijn kreeg! Dat hebbe -ze toe op de d’r gazie … hahaha! – Nou dan – z’n laatste reis slaat ’n stuk water -’m tegen de verschansing, net toen de schotter ’t bezaanzeil na bakboord ophaalde -– en z’n been kapot – gebroken. Daar zatte ze mee. De schipper kon pappe en ’n eksteroog -snijje, maar ’n been héel make – née. Toen wou de schotter ’r ’n plank onder steke -– maar Jacob wou haarlemmerolie. Elleke dag moste ze haarlemmerolie op z’n been wrijve -– en wéer haarlemmerolie – en nog is haarlemmerolie – ach jezis – de stakker – toen -die ankwam was z’n been héelemaal mis. – Je had ’t me toch niet motte late vertelle.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>En je het ’r laatst zèllef om gelache!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Nou jawel. – Affijn de dooie maak je niet levend. En as je ’r goed over denkt is ’t -’n smerige gemeenheid da’k niet hertrouwe mag …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Màg? Wie zal ’t je belette?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Wie? Wie die gekke wette in mekaar geflanst het! ’n Jaar later vergaat de <i>Wisselvalligheid</i> <span class="pageNum" id="pb94">[<a href="#pb94">94</a>]</span>met man en muis. Dan zou je verdikkie meene, dat as je man dóod is – met z’n anderhalleve -poot was-ie nòg meegegaan – je ’n àndere man mag trouwe. Mis poes. Dan mot je, geloof -’k, eerst in de krante oproepe waar-die zit – en as je driemaal geen aasem gekrege -het, dàn màg-ie ’n nieuw boterbriefie hale.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zeurigjes-breiend</i>).</span> Ik geloof niet da’k ooit hertrouwe zal …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Wat ’n wonder – jij wàs al tweemaal getrouwd – as je de manne dan nóg niet kent …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus.</i></p> -<p>’k Wou da’k net as jij over alles kon prate … Nee – ’t is me ’n angst. Met me eerste -was ’t ’n grùwel – met me tweede dat wete jullie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Toe vertel is, Truus – ’k zou wel nachte kunne opzitten om die verhalen-van-de-zee -an te hooren …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Vertel nou geen dinge van dood en ellende …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Hè, wat knies jij – steek maar in zee – en schenk jij nog is in – Jij most knies heete -in plaas <span class="corr" id="xd30e6249" title="Niet in bron">van </span>Knier …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>rustig-breiend en toonloos pratend</i>).</span> Ach – ’t kan je hier niet gebeure, Knier – toen <span class="pageNum" id="pb95">[<a href="#pb95">95</a>]</span>woonde ’k in Vlaardingen en ’k was ’n jaar getrouwd zonder kindere – née, Pietje is -van Ari – en toen ging-ie weg met de <i>Magneet</i> – ja, ’t was de <i>Magneet</i> – op de haringvangst. Da’s nou allemaal niks. En je begrijpt wel wat ’r gebeurd is -– anders zou ’k geen kennis an Ari hebbe gekregen en niet naàst je wone. – De <i>Magneet</i> bleef op ’t Zand of erges anders. Maar dat wist ’k toen niet en daar dàcht ’k niet -an …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verschrikt</i>).</span> Sst! Wees is stil …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Niks. Enkel wind.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i>.</p> -<p>… Nou – in Vlaardingen heb je de toren en op de toren heb je de kijker – de tòrenkijker …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>breiend</i>).</span> Da’s in Maassluis óok …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus.</i></p> -<p>En die kijker hijscht ’n rooie bal as-ie ’n logger of ’n twawler of ’n andere schuit -in de verte ziet – en as-ie weet wiè ’t is – gewoon ’n wònder hoe-ie an ’n mast, an -’t tuig, an de kleur, an de zeile, an de dekdeele – vraag niet an wàt – ’n schip herkent, -dan laat-ie de bal zakke – loopt na de reeder en na de familie en waarschouwt – laat -’k zegge: de <i>Albert Coster</i> of de <i>Goedkoop</i> komt. Nou, de familie waarschouwe is haast niet noodig. Want zóo as de bal op de -<span class="pageNum" id="pb96">[<a href="#pb96">96</a>]</span>toren gehesche is, loope de kindere in de straat te schreewe – toen ’k jong was, dee -’k ’t ook: „’n Bal op! ’n Bal op!” – dan gaan de vrouwe na de toren en wachte benejen -tot de kijker komt en dan geve ze ’m cente as ’t hùn schip is …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>… En …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>in den schouw starend</i>).</span> En … en … de <i>Magneet</i> met me eerste man – heb ’k al gezeid da’k ’n jàar getrouwd was? – de <i>Magneet</i> bleef zès weke weg, zèven weke weg – toch maar proviand voor zès. En tellekes riepe -de kindere „’n Bal op, Truus! ’n Bal op, Truus!” Dan liep je as ’n gekkin na de toren -– maar niemand die je nakeek – ze wiste wel wáárom je liep – en as de kijker benee -kwam, dan had je ’m wel de woorde uit z’n mond wille schéúre – maar dan vroeg je àngstig: -heb je ting? – ting da’s tijding op z’n Vlaardingsch – „Ting van de <i>Magneet</i>?” zei die dan: „née, ’t is de <i>Vrouw Maria</i> of de <i>Waakzaamheid</i> of de <i>Concordia</i>” – en dan slofte je terug zoo langzaam – zoo langzaam – liep je te huile, denkend -an je màn – je màn … Elleke dag kreeg je ’n schok door je hersens as je de kindere -hoorde – en elleke dag was je bij de toren – biddend dat God – maar de <i>Magneet</i> kwám niet, – kwám niet – telangeleste <span class="pageNum" id="pb97">[<a href="#pb97">97</a>]</span>dorst je niemeer na de toren as de bal geheschen was – dorst je niemeer an de deur -te blijve wachte òf soms de kijker zèllef met de boodschap kwam … Dat het twee maande -geduurd – twee maande – en toen – nou toen geloofde ’k ’t wel <span class="stage">(<i>toonloos</i>).</span>.. De visch wordt dúur betaald …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>na eene verhaal-stilte</i>).</span> … En met Ari – wat is daarmee precies gebeurd?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus.</i></p> -<p>Ari …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nou … da’s nog zoo kort gelejen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>rustig</i>).</span> Ach kind, je zou ’t ellek uur van de dag an iedereen wille vertelle – as je met zes -kindere ben blijve zitte – ’n beste man – nooit ’n kwaad woord met ’m gehad – nooit. -In twee uur was-ie ’r uit – ’n slag van ’t spil – geen woord het-ie meer gesproken. -– As ’t zes dage láter was gebeurd, hadde ze ’m meegebracht – zoue we ’m hier begrave -hebbe – nou zwomme de haaie al om ’t schip – die ruike as ’r ’n dooie an boord is …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ja, da’s waar, anders zie je ze nooit.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>gelaten</i>).</span> U zal wel geen visscher trouwe, juffrouw, maar ’t is droevig, droevig, god, zoo droevig, -dat ze wat je lief heb gehad op ’n plank <span class="pageNum" id="pb98">[<a href="#pb98">98</a>]</span>sjorre – met ’n stuk zeildoek ’r om – en ’n steen ’r in – driemaal om de groote mast -– en dan één – twee – drie – in godsnaam … De visch wordt dúur betaald … <span class="stage">(<i>snikt zachtjes</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opstaand – haar pakkend</i>).</span> Nou – Truus!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Schenk ’r nog maar ’n kommetje … <span class="stage">(<i>tot Marietje</i>)</span> Huil jij nou ook weer? Die zit maar an Mees te denke …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Nee – nou dacht ’k niet an Mees – nou dacht ’k an me broertje – die toen ook verdronken -is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nerveus</i>).</span> Jullie schijne ’r plezier in te hebbe …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Was dat niet op de haringvangst?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>weer doorbreiend</i>).</span> Z’n tweede reis – ’n slag van de fok … In eens lag-ie overboord … Reepschieter was-ie … -De schipper stak ’m nog ’n haringschop toe en die greep-ie, maar de schop was te glad -– z’n hande gleje ’r langs – toen hield Jeruzalem, de stuurmansmaat, ’m de bezem voor -– die greep-ie weer. Met z’n drieën trokke ze ’m op – toen liet de bezem los – viel-ie -terug in de golve – en nòg is voor de derde maal smeet de schipper ’n lijn overboord … -God wou me broertje hèbbe – de lijn brak – en <span class="pageNum" id="pb99">[<a href="#pb99">99</a>]</span>de andere helft ging mèt me broertje in de diepte …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Da’s schrikkelijk – driemaal grijpen, driemaal loslaten …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>… En asof ’t kind ’t ’s morges voelde ankomme … De heele nacht had-ie legge huile -– vertelde de schipper – legge huile om moeder die ziek lei – En toen de schipper -’m troostte, zei-ie: nee, schipper, al wordt me moeder beter, ik eet vandaag me laatste -harinkie … Dàt het vader zoo an de drank gebracht …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Nou Marietje.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Née, niet nou juffrouw – heusch toen-ie van Pieterse werom kwam met ’t deel van de -besomming dat Toontje as reepschieter most hebbe – achttien gulden vijf en dertig -cente – over vijf weke – nee, vijf en halleve week – toen dee-die gewoon krankzinnig -– toen smeet-ie de cente over de grond – toen vloekte die op – ’k zal ’t maar niet -overbrenge – op àlles – en ikke – hoe oud was ’k – veertien – ik raapte ze huilend -op – we konne ’t best gebruike – moeder d’r ziekte en d’r begrave hadde ’n boel gekost … -Achttien gulden is ’n hoop geld … ’n hééle hoop.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb100">[<a href="#pb100">100</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Achttien gulden voor je kind … achttien … <span class="stage">(<i>verschrikt de windvlagen beluistrend</i>).</span> Wees is stil …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Niks niemendal! Ben je zoo báng uitgevallen van avond?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Bang? Ik bang? Nee, hoor, hahaha!… Ik bàng!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>voor zich heen</i>).</span> Ja, ja, – as ’t water is spreke kon …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Toe vertel jìj nou ook is – jij heb zoo’n boel ondervonden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Vertelle? Ach, juffrouw, ’t leven op zee is geen vertelsel – Door ’n dùimsplankie -zijn ze van de eeuwigheid gescheijen. – De mànne hebbe ’t hard en de vroùwe hebbe -’t hard. – Gisteren ging ’k voorbij de tuin van de burgemeester – ze zatte net an -tafel en atte schelvisch waarvan de damp afsloeg – enne de levertjes leien ampart -– enne de kindere zatte met gevouwen hande te bidde. Toen dacht ’k in me onnoozelheid -– as ’t verkeerd was, mag God ’t me vergeven – dat ’t niegoed van de burgemeester -was – van de burgemeester niet – en van andere niet – want de wind woei zoo hard, -zoo hard uit ’t oosten – en de vissche <span class="pageNum" id="pb101">[<a href="#pb101">101</a>]</span>komme uit ’t zelfde water waarin onze dooie – hoe mot ’k ’t zegge – waarin onze dooie -– u begrijpt me wel – <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span> ’t Is dwaas om zulleke mallighede te denke – ’t is je bestaan – en tegen je bestaan -mag je niet in opstand komme.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus.</i></p> -<p>Ja – zìj kan er van meeprate …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>stillekens stoppend</i>).</span> Me man was ’n visscher één-uit-de-duuzend. As ’r gelooid wier, proefde-die an ’t -zànd waar-ie was. ’s Nachs zei-ie menigmaal we binne op de 56 en dan wàs-ie op de -56. Wat het-ie al niet meegemaakt as matroos! Eens het-ie twee dage en twee nachte -met drie andere in de boot rondgezworreve. Dat was toen ze de beug moste inhale en -’r zoo’n mist opsting, dat ze geen jóon meer konde onderscheijen, laat staan de logger -terugvinde. In twee dage en tweé nachte geen ete of drinke – En later weer toen de -schuit verging – dat had u ’m motte hoore vertelle – zwom-ie met ouwe Dirk na ’n omgeslage -roeiboot – daar klom-ie op. Die nacht zei-die vergeet ’k nooit. Ouwe Dirk was te moe -of te oud om ’n vasthou te krijge. Toen stak me man z’n mes in de boot en Dirk die -grijpe wou en haast zonk, greep in ’t mes dat drie van z’n vingers <span class="pageNum" id="pb102">[<a href="#pb102">102</a>]</span>’r bijhinge – ja, ja – da’s àllemaal gebeurd – en met gevaar van z’n eigen leven trok-ie -’m op de omgeslagen boot – Zoo dreve ze met d’r tweeë in de nacht – en Dirk – die -ouwe Dirk – of ’t van ’t bloedverlies kwam of van angst – Dirk wier gek. Die zat me -man maar an te kijke met ooge as van ’n kat – die sprak van de duvel die in ’m was -– van de satan – en ’t bloed, zei me man, liep over de boot – de golve hadde maar -werk om ’t weg te spoele. Net tegen de morgen glee Dirk na benee – zoo uit zich zelf -– me man wier opgepikt door ’n vrachtboot die langs voer. ’t Het niet geholpe – drie -jaar later – da’s nou twaalef jaar gelejen – bleef de <i>Clémentine</i> – die uw vader na u genoemd had – op de Doggersbank mèt me twee oudste – Van wat -’r met diè gebeurd is, weet ’k niks, heelemaal niks – Nooit ’n luik of ’n joon angespoeld -– niks meer, niks – Je kan ’t je eerst niet voorstelle – maar na zooveel jare weet -je d’r gezichte niegoed meer – en daar dánk je voor. Want hoe erreg zou ’t niet zijn -as je de herinnering hield. Nou heb ’k óok me vertelsel gedaan – elleke zeemansvrouw -het zoo ies in d’r femilie – ’t is geen nieuwigheid – Truus het gelijk: de visch wordt -duur betaald … Huil je juffrouw?</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb103">[<a href="#pb103">103</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>losbarstend</i>).</span> God – as ’r vànnàcht maar geen schèpen vergaan …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>… We zijn àllemaal in God’s hand – en God is groot en goed …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>woest-opstuivend</i>)</span> … Schepe vergaan! Schepe vergaan! De een blert – de ander huilt … ’k Wou da’k van -avond in me eentje gezeten had <span class="stage">(<i>met de vuisten haar hoofd bebonzend</i>)</span> Jullie make iemand dol, dol, dol!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verbaasd</i>).</span> Jo – wat hèb je?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hartstochtelijk</i>)</span> … Háár man en háar broertje – en me arreme oom – die beroerde verhale – inplaas van -je op te vroolijke!… Vraag mijn nou ook! <span class="stage">(<i>gillend</i>)</span> Me vader is verdronken, verdronken, verdronken, verdronken! D’r zijn ’r nog meer -verdronken, verdronken!… En … Jullie zijn ellendelinge – jullie zijn … <span class="stage">(<i>smijt heftig de deur achter zich dicht</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a3.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a3.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZEVENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen zonder Jo.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> ’k Gloof dat se bàng is geworden …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje.</i></p> -<p>Wil ’k ’r gaan opzoeke?…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb104">[<a href="#pb104">104</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nee kind – Buiten bedaart ze van zelf – overspannen – de twee laatste dage – Gaat -u nou wèg, juffrouw?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’t Is laat geworden Knier – en je nicht – je nicht was wel ’n beetje onhebbelijk – -nee, ’k neem ’t niet kwalijk. Wie brengt me na huis?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>As ’r dan één opstapt, – stappe we allemaal op – met mekaar waai je niet weg – Dag -Knier.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bedrukt</i>).</span> Dag tante Knier …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nog is wel bedankt, juffrouw voor de soep en de eiere …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus.</i></p> -<p>Kom je morrege-avond bij mijn ’n kommetje drinke – toe, zeg maar ja –</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nou misschien. Dag juffrouw. Dag Marietje. Dag Saart. As je Jo ziet, stuur d’r direk, -wil je? <span class="stage">(<i>Zij ruimt de koppen weg. De wind huilt woest-gierend om het huis. Angstig luistert -zij bij het raam, schuift haar stoel dicht bij den schouw, staart in ’t vuur, begint -lippen-prevelend een rozenkrans te draaien</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb105">[<a href="#pb105">105</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a3.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a3.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ACHTSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Jo.</i> <i>Kniertje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>plompt op een stoel bij ’t raam, speldt zenuwbevend haar doekje los</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Da’s goed dat je na bed gaat – je ben heelemaal mis. Was dat ’n uitval! – En dat goeie -kind dat door weer en wind eiere en soep komt brenge.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>ruw</i>).</span> Jouw zoons zijn wel in weer en wind uit voor haar en d’r vader …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>En voor òns …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>En voor òns … <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span> De zee is zoo wild …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ben je weze kijke?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Ik kon niet tegen de wind op – de halve wering is weggeslage … de pier staat onder -<span class="stage">(<i>een stilte. Kniertje bidt</i>).</span>.. O! O! ’k Ben kapot van die smerige verhale!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ik herken jou niet van avond – Ben je ooit zoo geweest toen Geert bij de marine voer? -Ga na je bed – en bid – bidde is de éénige troost – ’n zeemansvrouw mot niet zwak -weze – Over ’n paar maande stormt ’t weer, tellekes weer – en d’r zijn meer visschers -op <span class="pageNum" id="pb106">[<a href="#pb106">106</a>]</span>zee dan onze jonges <span class="stage">(<i>haar praten gaat in zacht prevelen over – de ouwe vingers betasten den rozenkrans</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Barend hebbe we haast weggejaagd – tot ’t laatst heb ’k ’m gesard … <span class="stage">(<i>ziende dat Kniertje bidt, loopt zij handenwringend naar het raam, trekt het gordijn -aarzelend op, staart door het glas. Dan, voorzichtig opent zij een der vensterdeuren. -De wind buldert het gordijn omhoog – de lamp danst – ploft uit. Snel trekt zij het -raam dicht.</i>)</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig van angst</i>).</span> Da’s toch gekkewerk! Blijf met je poote van ’t raam!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>kermend</i>).</span> O! O! O!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hevig-beangst</i>).</span> Hou je bèk! Zoek dan de lucifers! Haast je dan wat! – Naast ’t zeepbakkie! <span class="stage">(<i>een stilte</i>)</span> Heb-ie ze?… <span class="stage">(<i>Jo steekt huilend-angstig de lamp aan</i>)</span> ’k Ben gewoon koud geworde <span class="stage">(<i>tot Jo, die snikkend bij ’t vuur hurkt</i>).</span>.. Wat zit je nou?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>drensend</i>).</span> ’k Ben bang …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Mot je niet weze …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>As ’r iets gebeurt – dan – dan – …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Wees nou verstandig en klee je uit …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb107">[<a href="#pb107">107</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Nee, ’k blijf hier de heele nacht.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>’k Vraag je – hoe ’t dan mot – as jullie getrouwd – as je zellef moeder …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hartstochtelijk</i>).</span> Je weet niet wat je zegt – je weet niet wat je zegt, tante Knier! – As Geert <span class="stage">(<i>stokt hijgend</i>)</span> – ’k Heb ’t je niet durve zegge …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Is ’t tusschen jou en Geert … – <span class="stage">(<i>Jo snikt hevig</i>)</span> Da’s niet mooi van je – niet mooi om geheime te hebbe – jouw jongen – jouw màn, is -mijn zoon. <span class="stage">(<i>een stilte – de wind giert</i>)</span> Kijk niet zoo in ’t vuur – huil niemeer. ’k Zal geen harde woorde zegge – al was -’t verkeerd – van jou en van hem. – Kom, ga over me zitte – dan zulle we samen <span class="stage">(<i>legt haar gebedenboek op tafel</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>wanhopig</i>).</span> Ik wil niet bidde …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>… Niet bidde?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>gejaagd</i>).</span> As ’r iets gebeurt …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig</i>)</span> … ’r Gebeurt niks!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo<span id="xd30e6853"></span></i></p> -<p><span class="stage">(<i>woest</i>)</span> … As ’r iets – iets – iets – dan bid ’k nooit meer, nooit meer – dan is ’r geen God -en geen moeder Maria – dan bestaat ’r niks, niks …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> Praat zoo niet …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb108">[<a href="#pb108">108</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Wat heb je an ’n kind zonder man …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Mag jij dat zegge?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>met het hoofd op de tafel bonzend</i>).</span> … Die wind maakt me gek, tante!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>slaat het gebedenboek open, tikt Jo op den arm. Jo kijkt hartstochtelijk-snikkend -op, ziet het gebedenboek, schudt heftig neen, valt weer met het hoofd, jammerend, -op tafel. Angstig klinkt Kniertje’s bevende stem</i>)</span> O barmhartige God, ik hoop met een vast vertrouwen … <span class="stage">(<i>De wind joelt met wilde zwiepingen om het huis.</i>)</span></p> -</div> -<p class="trailer xd30e3008"><span class="sc">Einde van het Derde Bedrijf.</span></p> -<p><span class="pageNum" id="pb109">[<a href="#pb109">109</a>]</span></p> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4" class="div1 act"><span class="pageNum">[<a href="#a4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h2 class="main">VIERDE BEDRIJF.</h2> -<p class="stage">(<i>Een ouderwetsch kantoor. Links, eerste plan, deur vàn het kantoor door houten ballustrade -gescheiden. Tusschen deur en ballustrade twee banken. Links, derde plan, een oude -kast. Achtergrond: drie ramen met uitzicht op de zon-beschenen zee. Voor ’t middenraam -een lessenaar. Rechts, eerste plan, schrijfbureau met telefoon, – tweede plan, brandkast, -– derde plan, binnendeur. Aan de wanden biljetten van strandvonderij, veilingen, landkaart. -In het midden een potkachel.</i><span class="corr" id="xd30e6910" title="Niet in bron">)</span></p> -</div> -<div class="divBody"> -<div id="a4.1" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.1.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EERSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Bos.</i> <i>Mathilde.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Clémens …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lezend met pijp in den mond</i>)</span> … de navolgende strandgoederen, als 2447 ribben, gemerkt Kusta, 10 schooten gemerkt -M. S. G<span class="corr" id="xd30e6932" title="Niet in bron">.</span> …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Hou effen je mond, Kaps …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb110">[<a href="#pb110">110</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>… 4 dekbalke, 2 spiere, 6 brailtjes …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hem aanstootend</i>).</span> Lees strakkies maar verder.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Jawel, mevrouw.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>ongeduldig</i>).</span> ’k Heb nou geen tijd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Dan máak je maar tijd. ’k Heb de circulaire van de torenklok opgesteld. Toe schel -de burgemeester is op.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>ongeduldig-schellend</i>).</span> Vlug dan! Ansluite met de burgemeester! Ja! – Dat gedonder terwijl ’k ’t druk heb -– ’k zit tot over de oore – <span class="stage">(<i>lief</i>)</span> Is u daar? M’n vrouwtje …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde</i>.</p> -<p>… Of mevrouw effen an de telefoon kan komme voor de circulaire.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>kribbig</i>).</span> Jawel! Jawel! Niet zoo lang. – <span class="stage">(<i>lief</i>)</span> Of mevrouw ’n oogenblik voor de toestel … Precies burgemeester – de dames niewaar, -hahaha! – Die is héél goed. – <span class="stage">(<i>kribbig</i>)</span> Nou? Wat mot ’k zegge. Maak ’t kort!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Hier, lees de circulaire is voor. Dan kan die na de drukkerij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>kwaadaardig</i>).</span> Die heele lap! Ben je dol! Denk je da’k niks an me kop heb! Die verdomde …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb111">[<a href="#pb111">111</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Hou ’n beetje je fatsoen – Kàps …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>… Loop naar de hel! – <span class="stage">(<i>lief</i>)</span> Jawel, mevrouw. Morgen mevrouw. M’n vrouwtje. – Nee, ze kan niet zelf an de telefoon -komme – weet ’r niet mee om te gaan. – <span class="stage">(<i>kribbig</i>)</span> Waar is ’t vod? Schiet op! – Me vrouwtje het de circulaire voor de torenklok opgesteld, -luister u?… Datum postmerk. M. M<span class="corr" id="xd30e7041" title="Niet in bron">.</span>… – Wat zeg u? – Heb u liever L. S<span class="corr" id="xd30e7043" title="Niet in bron">.</span>? – Ja. Ja. – Heel juist. – Luister u? – De Nieuwe Kerk is u zeker niet onbekend. -– Nee, zegt ze, de stommeling! – ’k Ben al an ’t leze, mevrouw. – Nog is: de Nieuwe -Kerk is u zeker niet onbekend. Die kerk heeft, gij weet het, een hooge toren. Die -hooge toren wijst naar boven, en dat is goed, dat is gelukkig en waarlijk niet overbodig -voor vele kinderen van ons geslacht …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Lees toch wat duidelijker …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Hou je snater! – Pardon – dat was tegen me boekhouer – ja, ja, ha ha ha! – … Maar -die toren kon toch iets meer doen, dat ook goed is, ja zeer nuttig. Hij kan ons, kinderen -des tijds, ook bij den tijd bepalen. Dat doet hij niet. Hij staat daar sinds 1882 -en gaf nog nooit antwoord op de vraag. „Hoe laat is ’t?” Dat kon hij wèl doen. Hij -is ’r zelfs op gemaakt. <span class="pageNum" id="pb112">[<a href="#pb112">112</a>]</span>Er zijn vier plaatsen zichtbaar, die gereserveerd zijn voor wijzerplaten. Op allerlei -wijze is sinds jaren – zeg u wat? – Nee? – sinds jaren door de bevolking uit den omtrek -van dien toren den wensch uitgesproken, dat hij een klok mocht krijgen. Circa ƒ 3000 -zijn noodig. Wie helpt nu mee? De commissie. – Mevrouw … Wat zeg u? – Ja, de namen -ken u natuurlijk. – Ja, héél aardig, heél aardig opgesteld. – Ja, ja, al de dames -van de Commissie teekene natuurlijk in voor ’t zèlfde bedrag. – Honderd gulden, ieder? -– Ja – ja. – Héel goed. – M’n vrouw blijft thuis. – Mevrouw! <span class="stage">(<i>schelt nijdig af</i>)</span> Verdomde nonsens! Honderd gulden na de weerlicht! Wat raakt ’t joù of ’r ’n klok -op dat ding staat!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>’k Zal je maar in je eigen vet late gaarsmoore.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Ze komt over ’n kwartier hier met d’r rijtuig. – Nou, bejour!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Bejour! Bejour! As je ’s avonds wat minder groccies dronk, zou je ’s morges niet zoo’n -beroerd humeur hebben – geef effen vijf gulden.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Nee. Nee! Je heb vanmorgen pas ’n rijksdaalder <span class="pageNum" id="pb113">[<a href="#pb113">113</a>]</span>uit me beurs genomen, terwijl ’k sliep. ’k Kan an de gang blijve!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Heb ik ’n rijksdaalder? Wat ’n infame lengen! Net één gulden! Bah, wat ’n man, om -z’n cente te telle voor-ie na bed gaat.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Bejour! Bejour!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Geef ’t niet! Dan kan ’k strakkies de burgemeestersvrouw op ’n glaasje jenever trakteere -– drie kruike ouwe snik en geen enkele flesch port of sherry!… <span class="stage">(<i>Bos smijt driftig twee rijksdaalders neer</i>).</span>.. Zeg ben ’k je meid? Zonder mij zou jij niet met rijksdaalders smijte! – Bah! <span class="stage">(<i>nijdig af</i>)</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.2" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.2.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWEEDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De Boekhouder.</i> <i>Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lezend</i>).</span> IJmuiden, 24 December – Heden ware an de markt vijf sloepe met 800 à 800 levende -en 1500 à 2100 dooie schelvisch èn enkele levende kabeljauwe. De levende kabeljauw -het zeven en ’n kwart gedaan – de dooie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>… Heb-ie niks ànders te doen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>… Dooie schelvisch bracht dertien en ’n halve gulden de mand op – poontjes en rog …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb114">[<a href="#pb114">114</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>het bureau bekloppend</i>).</span> ’k Weet ’r àlles van! Hier pak an! Boek in! – Sla is op de staat van uitbetaling -van <i>De Verwachting</i>…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zoekend</i>)</span> – de <i>Jacoba</i>, née – de <i>Koningin Wilhelmina</i>, ook née – <i>de Mathilde</i>, née – <i>de Hoop van Zegen</i> – da’s voor goed fluite – dé <i>Verwachting</i>…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Hoe groot was de bruto-besomming?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>… ƒ 1443.47.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dacht ’k wel – hoe kan je dan zoo góddeloos stom zijn, om vièr gulden acht en tachtig -voor ’t Weduwen-en-Weezenfonds uit te trekke?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>cijferend</i>).</span> Laat ’s zien. – Veertien honderd drie en veertig – drie percent ’r af – da’s veertien -honderd – da’s an gage bruto drie honderd zeven en tachtig gulden – ja, dan mot ’t -drie gulden acht en tachtig en nièt vier gulden acht en tachtig weze …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>opstaand</i>).</span> As je van plan ben héelemaal suf te worde – ezelskop! – dan staat ’t gat van de deur -voor je open. Jullie vergisse je, goddoome altijd an de verkeerde kant!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>vertrouwelijk-lachend</i>).</span> Daar zou wel wat tegen te zegge zijn, meneer – ik heb toch geen uitbrander gekregen, -toen, toen …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb115">[<a href="#pb115">115</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Nou, genoeg, genoeg!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>… En dat was ’n vergissing met ’n paar gróóte nulle ’r achter. <span class="stage">(<i>Bos gaat ongeduldig rechts af</i>)</span> Hèhèhè! Vandaar ’t spreekwoord nul! <span class="stage">(<i>kijkt om, ziet dat Bos weg is, port de kachel op, stopt z’n pijp uit Bos’ tabakspot, -gapt voorzichtig een paar sigaren uit het sigarenkistje</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.3" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.3.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Simon.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Is Bòs d’r niet?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Ménéer Bos, hè? – Nee.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Is-die uit?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Kan je mijn de boodschap niet doen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Ik vraag of die uit is?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Ja.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Niks geen tijding?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Néé. Begint dat geloop nou weer? Meneer het toch gezeid dat às-die bericht kreeg …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>’t Wordt morrege nègen weke.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>De <i>Jacoba</i> is wel na 59 dage met 190 kantjes binnengeloope.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb116">[<a href="#pb116">116</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Jij staat te lulle! Jij weet meer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Heb je ’m nòu al om?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Nee – geen druppel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Dan wordt ’t tijd. – Ik ’r meer van wete! ’k Hou de schepe an lijne vast!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>’k Heb jullie gewaarschouwd toen die op de helling lei. – Wat zijn me woorde geweest?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schouder-schokkend</i>).</span> Allemaal klespraatjes van jou om ’n borrel!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Dat lieg-je! Waar jij bij was en waar de juffrouw bij was – heb ’k gezeid dat ’t schip -ròt was, dat kallefatere geen bliksem meer hielp – dat zoo’n drijvende doodkist …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Goed. Dàt heb-ie gezeid. Daar strij ’k niet tegen. En wat zou dat nou? Ben jij zoo’n -pièt dat as jij hallef bezopen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Da’s verdomme gelogen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>… Dan nièt bezopen. – ben jij zóó’n godje dat as jij, as scheepmakersknècht nèe zeit -– en je patroon en de assurantie zegge jà – dat dan mijn patroon z’n schip op de veiling -mot brenge?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Dat dondert niet! Ik héb gewaargeschouwd.<span class="pageNum" id="pb117">[<a href="#pb117">117</a>]</span> – En nou zeg ik – nou zeg ìk – dat as Mees, de anstaande van me dochter – om van -de andere niet te spreke – as Mées … dan komt ’r móord van!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Laat je uitlache! Ga ’n borrel pakke en praat verstandige taal.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.4" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.4.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIERDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Marietje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Had maar buiten gebleven. – Niks geen tijding.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>záchtjes-snikkend</i>).</span> Niks geen tijding …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>… Dan komt ’r moord van … <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.5" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.5.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIJFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Bos.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Wie ware daar?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Simon en z’n dochter. Dreigemente! – Ga u uit?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dreigemente? Is die kerel krankzinnig? – ’k Ben in tien minute terug. Wie komt mot -wachte.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Hij sprak van …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>’k Ben niks nieuwsgierig!… <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb118">[<a href="#pb118">118</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a4.6" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.6.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZESDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De Boekhouder.</i> <i>Saart.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>krabbelt naar zijn lessenaar terug. De telefoonschel gaat over. Gewichtig luistert -hij aan de gehoorbuis</i>).</span> – Kan niks verstaan. – Ik ben ’t de boekhouer. – Over tien minute is meneer terug -– mot je nòg maar is schelle.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Dag hartje!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Wat mot jìj nou weer?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Ik mot jóu. Jessis wat ’n koue wind. Mag ’k effen me hande warme?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Blijf maar àchter ’t hekkie.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Lekker dier, ’k heb maling an je! – Meneer Bos slaat zoo net ’t hoekie om <span class="stage">(<i>warmt zich</i>)</span> – ’k Zal maar niet vrage na de <span class="sc">Hoop</span> – Jessis, zèven gezinne. – Wat ’n geluk, dat ’r behalve de kindere drie òngetrouwde -jonges an boord zijn. Nèrges ies angespoeld?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Nee. Nee!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Nou vreet me niet op!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>’k Wou dat je àchter ’t hekkie bleef. Wat mot je nou?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>(in zijn zak kijkend). Pas op – breek meneer z’n sigare niet, ouwe dief! <span class="stage">(<i>hij glimlachert</i>).</span> <span class="pageNum" id="pb119">[<a href="#pb119">119</a>]</span>Kaps – wil jij ’n gulden an me verdiene?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Dat leit ’r an.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>’k Ben an ’t verkeere met Bol, de binnenschipper.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>’k Feliciteer je!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Hij leit hier met ’n lading mest – voor de stád. – En hoe mot ’k nou trouwe?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Hoe je mot …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>… ’k Mág toch niet omdat ze niet wéte of me man dood is.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>De wettelijke termijn die is – die is –</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Zóó wijs ben ’k ook.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Je mot driemaal pro Deo in de krante oproèpe en as die dan niet komt – en dat zal -die niet – de spoke benne de wereld uit – dan mág-ie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>As jij dat zaak-ie nou is beredderde, – dan blijve Bol en ik je dankbaar …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Advocate-zaken. Daar mot je voor na de stad.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Jessis wat ’n bereddering! As je verstand je ingeeft: ’k heb Jacob in geen driè jaar -gezièn – en de <span class="sc">Wisselvalligheid</span>…</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb120">[<a href="#pb120">120</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a4.7" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.7.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZEVENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Cobus.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>beverig-gejaagd</i>).</span> D’r is bericht!… D’r is bericht!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Bericht? Wát vertelt-ie?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>op huilen af</i>).</span> D’r mòt bericht zijn van de jonges – van – van <i>De Hoop</i>…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Niemendal! <span class="stage">(<i>vrindelijker</i>)</span> Of jullie hier nou dag an dag ’t kantoor plat loope – ik kan je geen goed en geen -kwaad nieuws zegge – ’t kwaje weet je: twée en zestig dage …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i>.</p> -<p>… De waterschout het ’n telegram gekregen … Ach, ach, ach, meneer Kaps, help ons toch -uit de onzekerheid – me zuster – en me nichie – <span class="stage">(<i>hevig bevend</i>)</span> die zijn gewoon gèk van verdriet …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>… Op me woord van waarachtig … Loop-je weer vort?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Me nichie zit alleen thuis – me zuster is uit schoonmake bij de pastoor – d’r mòt -ies weze … d’r mòt ies weze.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Wie maakt je de praatjes wijs?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>De klerk van de waterschout zeit – zeit. – Ach lieve God … <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb121">[<a href="#pb121">121</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a4.8" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.8.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ACHTSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De Boekhouder.</i> <i>Saart.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Misschien het-ie gelijk.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Alles kan.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Het meneer Bos nog hoop?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Hoop? Négen weke – zoo’n kreng van ’n schip – na diè storm. Alles kan. Néé – ik geef -’r geen cent voor. Zès weke proviand. As ze ’n Engelsche haven ware binnengevalle, -hàd je bericht.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.9" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.9.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">NEGENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Clémentine.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Dag Saart. Kaps is ’r binnen visite?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>door het raam kijkend</i>).</span> ’t Rijtuig van de burgemeester. Commissie-vergadering voor de klok. Wéer ’n ander -spannetje. ’k Wou dat ik de cente had.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar schetsboek op Bos’ lessenaar leggend</i>).</span> ’k Zag Cobus daar loopen. Stakker. Wat is diè oud geworden. Je zou ’m haast niet -herkennen. <span class="stage">(<i>’t schetsboek opnemend</i>)</span> Kijk. Zóo <span class="pageNum" id="pb122">[<a href="#pb122">122</a>]</span>was-ie drie maanden gelejen – kras – vroolijk. Je mag oòk wel kijken, Kaps.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Nee, juffrouw, ik heb geen tijd.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>De dood van Daantje het-ie zich erreg angetrokke … Die twee zag je altijd samen, altijd -an ’t redeneere – nou het-ie in de Diakenie niet één vrind – dat scheelt ’n boel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p> – Herken je die?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Nou! Da’s Knièr – da’s Barend met ’n mand op z’n nek – en da’s … <span class="stage">(<i>de telefoonschel gaat over. Clémentine slaat het boek dicht</i>).</span>..</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Meneer is uit. D’r wier strakkies al gescheld.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>luisterend</i>).</span> Ja? – Papa is ’r niet – Hoe lang zou ’t duren Kaps?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>’n Minuut of twee, drie …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verschrikt</i>).</span> Wat zeg u? – ’n Luik gemerkt 47 – en <span class="stage">(<i>bevend</i>)</span> – ik versta u niet – <span class="stage">(<i>geeft een schreeuw, laat de gehoorbuis vallen</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Wat is dat? Wat is dat!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>smartelijk-verschrikt</i>).</span>.. Ik durf niet meer luisteren.. O. O!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Was dat de waterschout?</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb123">[<a href="#pb123">123</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hartstochtelijk</i>).</span>.. Barend is angespoeld. O God, nou is ’t gedaan!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Barend?… Bàrend …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>’n Telegram uit Nieuwediep – ’n luik – en ’n lijk …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.10" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.10.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Bos.</i> <i>De vorigen.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Wat gebeurt hier? – Waarom huil jij?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Bericht van de <span class="sc">Hoop van Zegen</span>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Bericht?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>De waterschout is an de telefoon.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>De waterschout? – Ga op zij. – Ruk uit jij: wat sta je te gape!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Saart.</i></p> -<p>Ik – ik – <span class="stage">(<i>schuw af</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schellend</i>).</span> Hallo! Wie is daar? – De waterschout? – ’n Telegram uit Nieuwediep – benoorden de -Haaks – ik versta geen woord! Hou op met je gehuil! – ’n Luik, zegt u? – Zèven en -veertig … – Wel da’s vervloekt beroerd – das – ’t Lijk – in staat van ontbinding – -<span class="pageNum" id="pb124">[<a href="#pb124">124</a>]</span>van Barend, as oudste gemonsterd … – Herkend door wie? – Dóór? – O – is de <i>Verwachting</i> met averij in Nieuwediep binnengevallen en het schipper Maatsuiker ’m herkend? – -Oorringe, ja, ja, zilveren oorringe – dat doet ’r verder niet toe. – Dus is ’t nièt -noodig dat ’r hier vandaan mensche gezonden worde voor de identiteit? – Ja, verdomd -beroerd! – Onze plaats wordt geteisterd. – Ja – ja – Enfijn – tegen Gods wil staan -wij machteloos. – Ja. ja. – <i>Ik</i> twijfelde al niemeer – Dank u. – Ja. – ’t Officieel rapport krijg ’k graag zoo spoedig -mogelijk. ’k Zal de assuradeur waarschouwe. Bejour! <span class="stage">(<i>hangt heftig de gehoorbuis in den haak</i>).</span> Daar ben ’k gewoon kapot van – twáalef man.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Barend – de zoon van Kniertje angespoeld – da’s – da’s ’n wònder. – Ik dacht dat we -nooit meer iets van ’t schip zoue hoore. Toen met de <i>Clémentine</i>…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>)</span> Ja – ja – ja – ja!… (<i>tot Clémentine)</i> Ga asjeblief naar binnen bij je moeder! De stommiteit om daalijk waar die vróuw bij -was – over te kletse wat je hoorde. Nou duurt ’t geen vijf minute of ’t halve dorp -is hier! Versta je me niet? Je zit je, god beter, an te stelle asof je liefie an boord -was …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb125">[<a href="#pb125">125</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Wáarom heb u niet geluisterd? <span class="stage">(<i>snikt zachtjes</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Geluisterd!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Toen Simon, de scheepmakersknecht …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Die vent was dronken!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> Dat was-ie nièt!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dat was-ie wel! En al was-ie ’t niet geweest – met welk recht steek jij je neus in -zake waarvan je geen benul heb?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Lieve God – nou heb ìk óok schuld …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig</i>).</span> Schuld? Schuld! Zijn de romannetjes die je leest, je in je hoofd geslagen? – Schuld! -– Ben je bezeten om zùlke woorde te gebruike na zoo’n ongeluk!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>Hij zei, dat ’t schip ’n drijvende doodkist was – toen heb ’k ù hooren zeggen, dat -’t in alle gevallen de láátste teelt zou wezen waaran de Hoop …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>eerst driftig – dan redeneerend</i>).</span> Die verdomde kostschool, die verdomde kostschoolkure! Loop voor mijn part as ’n zottin -door ’t dorp en teeken de eerste de beste schooier of bedelaar! <span class="pageNum" id="pb126">[<a href="#pb126">126</a>]</span>Maar flap ’r geen dinge uit die je niet verantwoorde kan. ’n Drijvende doodkist! Zeg -liever ’n dronken autoriteit! – Eerst ik! – <i>De Noord van Pieterse en de <i>Nooit gedacht</i> en de <i>Willem III</i> en de <i>Jonge Jan</i>.</i> – ’k kan wel an ’t noeme blijve, de halve visschersvloot en de halve handelsvloot -zijn drijvende doodkiste! – Heb je dat gehoord, Kaps?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>schuw</i>).</span> Nee, meneer, ik hoor niks.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i>.</p> -<p>… As je me zou vrage: vader, hoe zit dat – dan zou ’k je uitleg geve. Maar jullie -over ’t paard getilde jonge mensche bemoeit je met alles en nog wat! Is ’r ’n sterker -bewijs, dat de assurantie èlk jaar ’n schip laat kéúre. Denk je, dat as ’k straks -de assuradeur opschel en ’m zeg: meneer, jij kan veertien duuzend gulden neertelle, -dat-ie dat doet op losse gronde? Je most ’n kop as ’n boei krijge, om de ondoordachtheid, -waarmee je ’r nonsens uitflapt …! – Nonsens zeg ik! – Nonsens, die me goeie naam zou -kunne bederve, as niet iedereen me kende!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>triestig</i>).</span> Als ik reeder was … en ’k hoorde …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>God beware de visscherij voor ’n reeder, die teekeningetjes maakt en huilt bij mooie -versies. Ik sta as ’n vàder an ’t hoofd van over de <span class="pageNum" id="pb127">[<a href="#pb127">127</a>]</span>honderd gezinne. Zaken zijn zaken. As je gevoelig wordt, buitel je over je kop. Wat -Kaps? <span class="stage">(<i>Kaps gebaart dat-ie ’t niet verstaat</i>).</span> – Nou, ga na je moeder. De burgemeestersvrouw is op visite.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Hier heb ’k de monsterrol. <span class="stage">(<i>lezend</i>)</span> Willem Hengst, oud 37 jaar, gehuwd, 4 kinderen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>… Wacht effen tot me dochter …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i>.</p> -<p>… ’k Zal geen woord meer spreken.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>voortlezend</i>).</span> Jacob Zwart, oud 35 jaar, gehuwd, 3 kindere. – Gerrit Plas, oud 25 jaar, gehuwd, -1 kind. – Geert Vermeer, ongehuwd<span class="corr" id="xd30e7951" title="Niet in bron">,</span> oud 26 jaar. – Nelis Boom, oud 35 jaar, gehuwd<span class="corr" id="xd30e7953" title="Niet in bron">,</span> 7 kindere. – Klaas Steen, oud 24 jaar, gehuwd. – Salomon Bergen, oud 25 jaar, gehuwd, -1 kind. – Mari Stad, oud 45 jaar, gehuwd. – Mees, oud 19 jaar. – Jacob Boom, oud 20 -jaar. – Barend Vermeer, oud 19 jaar – en Pietje Stappers, oud 12 jaar.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>… <span class="stage">(<i>terneergeslagen</i>).</span> Zéven gezinne.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine.</i></p> -<p>… Zestien kinderen.</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb128">[<a href="#pb128">128</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a4.11" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.11.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ELFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Bos.</i> <i>Clémentine.</i> <i>De Boekhouder.</i> <i>Truus.</i> <i>Marietje.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hijgend</i>).</span> … Is ’r tijding?… Tijding van me zoontje? <span class="stage">(<i>woest-wanhopig</i>)</span> Ach God! Ach God, maak me niet ongelukkig, meneer!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>’t Spijt me, vrouw Stappers …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>gillend</i>).</span> Dat kan niet – dat kàn niet – dat lieg je!… ’t Is niet mogelijk!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zacht</i>).</span> De burgemeester-strandvonder van Nieuwediep het de waterschout getelegrafeerd. – -Barend Vermeer is angespoeld – jullie weet wat dat zegge wil – èn ’n luik van de 47 …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> O, moeder Maria – mot ’k dat kind nou ook misse – dat schaap van twaalf jaar! – <span class="stage">(<i>drensend-huilend</i>)</span> Oóóóó! Oòòòò! – Pietje … Pietje …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verwilderd</i>).</span> Dan … Dan … <span class="stage">(<i>barst in hysterisch gelach los</i>)</span> Hahaha!… Hahaha!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Geef ’r ’n glas water!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>het glas uit Clémentine’s handen slaand</i>).</span> … Weg! Weg!… <span class="stage">(<i>op de knieën vallend, de handen om het hekje klemmend</i>)</span> La me <span class="pageNum" id="pb129">[<a href="#pb129">129</a>]</span>nou ook maar krepeere!… La me dood gaan asjeblief, lieve God, lieve God!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>snikkend</i>).</span> Toe Marietje, bedaar. Sta op …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Truus.</i></p> -<p>… Op z’n éerste reis – en zoo dapper as-die stond te wuive toen ’t schip … <span class="stage">(<i>snikt heftig</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>’t Kan niet verholpen worde, Truus. ’t Is ’n bezoeking. Zoo’n storm is ’r in geen -jare geweest … Denk an Hengst met vier kindere, an Jacob, an Gerrit … En al geeft -’t je geen troost: de gage van je zoontje zal ’k je uitbetale – as je wil vandaag -nog. Ga jullie nou na huis – en schik je in ’t onvermijdelijke – Neem háár mee – zij -lijkt …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Marietje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>beverig-snikkend</i>).</span> Ik wil niet na huis – ik wil dood, dood …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar ondersteunend</i>).</span> Huil maar, Marietje, huil maar arm schaap …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.12" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.12.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWAALFDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Bos.</i> <i>De Boekhouder.</i> <i>Mathilde.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>driftig op en neer loopend</i>).</span> … Wat suf jij nou? – Ben je te lui om ’n pen op papier te zette, vandaag?… ’k Vraag -je geen antwoord! <span class="pageNum" id="pb130">[<a href="#pb130">130</a>]</span>Heb-je ’t <span class="ex">Weduwen</span> en <span class="ex">Weezenfonds</span> bij de hand? – Nou!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>op de brandkast toeschuifelend</i>).</span> ’t Bovenste loket is nog op slot. <span class="stage">(<i>Bos smijt hem de sleutels toe</i>).</span> O, dank u <span class="stage">(<i>opent de kast, schuifelt met het boek naar Bos’ bureau</i>).</span> Asjeblief, meneer.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i>.</p> -<p>… Vijf en negentig weduwe – veertien ouwe zeelui en visschers …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Ja, ’t fonds komt al lang te kort. – Maar weer is ’n advertentietje plaatse …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p> – Clémens, wat ’n ongeluk! De burgemeestersvrouw vraagt of je niet effen binnen kan -kom me – ze zit gewoon te huile.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Nee! Gehuil genoeg hier. En geen tijd!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Ach! Ach! – Kaps, hier is de copy voor de circulaire. – Spoed, hoor!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Mathilde! – Praat ’r met mevrouw is over – om ’n oproeping te doen voor de verongelukten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Ja maar, Clémens – is dat niet te veel – twéé bedelpartijen?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Laat mijn ’t dan maar … <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb131">[<a href="#pb131">131</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a4.13" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.13.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">DERTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Clémentine.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zachtjes-huilend</i>).</span> Kaps! Kaps!… <span class="stage">(<i>gaat over hem aan den lessenaar zitten</i>).</span> Ik voel me zoo ellendig …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Héel onverstandig, juffrouw. D’r vergaan méer schepe. De <span class="sc">Hoop van Zegen</span> telt haast niet mee. – Hier heb ’k – waar leit ’t – waar leit ’t? – de opgave van -<i>Veritas</i> over October – ènkel van October – vergaan 105 zeilschepen en 30 Stoomschepen – da’s -wéinig gerekend: in één maand bij de vijftien honderd dooien, <span class="stage">(<i>op de zee wijzend</i>)</span> Ja, as je ’m ziet zoo as vandaag – zoo glad en met al die drijvende meeuwe – dan -zou je niet geloove dat-ie zooveel mensche vermoordt …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.14" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.14.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VEERTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Jo.</i> <i>Cobus – daarna Bos.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>tot Jo en Cobus die suffig zitten gaan</i>).</span> Kom ’r maar in, Jo – Jo! <span class="stage">(<i>Jo knikt langzaam née</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bevend</i>).</span> We zijn effen van huis weggeloope<span class="pageNum" id="pb132">[<a href="#pb132">132</a>]</span> – want Saart – net as ’k zei – net as ’k zei …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>tot Jo</i>).</span> Hier – ga zitte <span class="stage">(<i>schuift een stoel bij de kachel</i>).</span> Blijf jij dàar maar, Cobus – Je het ’t zeker al gehoord?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>snikkend</i>).</span> Van Barend, jà – maar van Gèert – ’t gebeurt zoo dikkels dat ze in de roeiboot …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Nee – Die troost kan ’k je niet geve. Niet alleen dat ’r ’n luik – maar ’t lijk was -in staat van verregaande ontbinding …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> … Ja – ja. – Maar as ’t Barend nou nièt is – wie zeit dat ’t Barend …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i>.</p> -<p>… Schipper Maatsuiker van de <i>Verwachting</i> het ’m herkend … En – de oorringe …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo.</i></p> -<p>Maatsuiker? Maatsuiker? En as – die zich vergist?… Ik kom je vrage om reisgeld, meneer, -dan ga ’k zellef na De Helder …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Kom, gekheid!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>huilend</i>).</span> Barend mot toch begrave worde …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Daar zal de burgemeester van Nieuwediep wel voor zorge …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb133">[<a href="#pb133">133</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a4.15" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.15.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">VIJFTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Simon.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dof-aangeschoten</i>).</span> Ikke – Ikke – heb gehoord … <span class="stage">(<i>gebaart vreemdelijk naar Bos</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>nerveus-heftig</i>).</span> Marsch, dronkelap!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hakkelend</i>).</span> Ik – Ikke – zal jou niet vermoorde – ik – ik – heb niks kwaads in de zin …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bevend</i>).</span> … Haal ’n veldwachter, Kaps – mot die bezopen kerel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zich vasthoudend aan het hekje</i>).</span> – Nee – blijf maar – ik zal wel weer gaan – – ikke – ikke wou alleen maar zegge dat -’t áárdig uitgekomme is – met – met – de <span class="sc">Hoop van Zegen</span>.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Wil je opdondere – en daalijk!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Niet zoo dicht bij me komme – je mot nóoit dicht komme bij ’n man die ’n mes … Neèèèè … -Ik heb niks kwaads in de zin – ikke wou alleen maar zègge, da’k je gewaarschouwd heb -– toen – die op de hélling lei.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dat lieg-je, beroerde kerel!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Nou mot je – enkel voor de aardigheid – an je – an je boekhouer en an je dochter vrage -– die ’r bij ware …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb134">[<a href="#pb134">134</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig</i>).</span> ’t Is gelogen! Je ben geen antwoord waard, dronkelap! ’k Heb met je patroon, niet -met jou te make!… Heb je me niet verstaan, Kaps!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon.</i></p> -<p>Mijn patroon die – die kallefatert zèlf niet … <span class="stage">(<i>tot Kaps, die naar het hekje gekomen is …</i>)</span> Heb ’k gewaarschouwd? Was jij d’r bij?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig naar Bos kijkend</i>).</span> Nee – ’k was ’r niet bij – en às ’k ’r bij was, heb ’k niks gehoord …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>tot Clémentine</i>).</span> En nou jij! – Het die dronkelap …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig – op schreien af</i>).</span> … Papa!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dreigend</i>).</span> Laat jij as dòchter – <span class="stage">(<i>grimmig</i>).</span> Geef antwoord!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>angstig</i>).</span> … Ik herinner me niet …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i>.</p> -<p>… Da’s – da’s gemeen. Da’s verdomd gemeen!… Ik heb gezeid dat ’t schip ròt – ròt – -was …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dronkemanspraatjes! – Je sleept ’r me boekhouer en me dochter bij – en je hóort …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Ja maar – ja maar – nou herinner ik me ook …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Wat weerlicht – heb jij soms ook gewaarschouwd?</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb135">[<a href="#pb135">135</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus.</i></p> -<p>Nee. Nee. Dan zou ’k liege. Maar uw dochter – uw dochter die zeit noú dat ze niet -gehoord het dat ’t schip rot was – en op de tweede avond van de storm – toen ze met -me alleen bij me zuster Kniertje was, toen het ze wèl gezeid dàt – dàt –</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>bevend</i>).</span> … Heb <i>ik</i> toen …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>valsch</i>).</span> Ja – dat heb jij! Die eigenste avond – ware me woorde: juffrouw, juffrouw nou zit -je te jòkke – want as je vader wist dat de <span class="sc">Hoop van Zegen</span> ròt …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>onstuimig-opstaand, woest haar woorden uitknersend</i>).</span> Jij, jij liègt! – Jij ben begonnen te huile – je was báng dat ’r schepe zoue vergaan -– daar was ’k bij! – daar was Truus bij – daar was!… O jullie àdders!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>met z’n vuist het schrijfbureau bedreunend</i>).</span> Adders? Adders, wij die jullie gespuis jaar in jaar uit te vrete geve? Heb je niet -genoeg fatsoen om òns te geloove inplaats van die dronken schooier die op z’n beene -staat te waggele?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>razend-van-drift</i>).</span> … Jùllie geloove? – Júllie! – Zij liegt en jij liègt!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dreigend</i>).</span> … Me kantoor af!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>onstuimig</i>).</span> Barend heb je met de politie <span class="pageNum" id="pb136">[<a href="#pb136">136</a>]</span>na boord late sléépe! – Geert was te trotsch om gehááld te worde! – Schurk! Schurk! -Driedubbele schurk! <span class="stage">(<i>overspannend-zenuwlachend</i>)</span> Née, née, je hoeft niet na je dèur te wijze! We gaan wel – As ’k langer hier bleef -zou ’k je in je gezicht spoege – in je gezicht spoege!… <span class="stage">(<i>gebaart dreigend</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Cobus</i></p> -<p><span class="stage">(<i>haar tegenhoudend</i>).</span> Kom … Kom …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>na een stilte</i>).</span> Voor je tante zal ’k anneme, dat je overspannen ben … anders – anders. – De <span class="sc">Hoop van Zegen</span> wàs zeewaardig, wàs zeewaardig! – Heb ik geen verlies – al is ’t schip geassureerd? -– En al hàd die kerel me gewaarschouwd – wat gèlògen is! – mot ik as man van zake -’n dronkelap vertrouwe, die nerges meer werk vindt omdat-ie te onbekwaam is om z’n -gereedschap te hanteere?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Simon</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hakkelend</i>).</span> Ikke – ikke heb jou en hèm en haar gezeid – dat zoo’n drijvende doodkist. … Da’s -vást hoor!</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>uitbarstend</i>).</span> O! O! Geert èn Barend èn Mees èn de andren! O God hoe kon jìj ’t toelate!… <span class="stage">(<i>zakt op den stoel, snikt</i>).</span> Geef me dan reisgeld om zèllef na Nieuwediep te gaan – dan zal ’k over niks meer -prate …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb137">[<a href="#pb137">137</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>grimmig</i>).</span> Nee! Geen rooie duit! ’n Meid, die me zoo vlegelachtig uitscheldt …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verward-huilend</i>).</span> ’k Weet niet wat ’k gezeid heb – en – en – ik geloof niet dat je – dat jij – dan -zou je erger zijn dan ’n duvel …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>De waterschout zeit dat ’t nièt noodig is om mensche na Nieuwediep te zende.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Jo</i></p> -<p><span class="stage">(<i>naar de deur waggelend</i>).</span> … Niet noodig – nièt noòdig – wat mot ’r nou van me worde … <span class="stage">(<i>Cobus en Simon loopen achter haar aan</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.16" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.16.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZESTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Bos.</i> <i>Kaps.</i> <i>Clémentine.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>loopt heen en weer. Kaps kruipt op z’n kruk</i>).</span> En as jij ooit weer ’n stap op me kantoor zet.…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Clémentine</i></p> -<p><span class="stage">(<i>starend-verschrikt</i>).</span> Nee – nooit meer <span class="stage">(<i>een lange stilte</i>)</span> Vader, ik vraag mezelf af <span class="stage">(<i>barst in snikken uit</i>)</span> hoe ’k oòit weer achting voor jóu – ooit weer achting voor mezelf zal krijgen … <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.17" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.17.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ZEVENTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Bos.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dòl! Ze zou in staat zijn me goeie naam <span class="pageNum" id="pb138">[<a href="#pb138">138</a>]</span>met d’r kostschoolfratse te bederve! – Wie ’r verder komt, zend je weg, begrepen? -– Tuig! – Rapalje! – Dat hééle nest deugde niet. – Die vérdómde dronkelap! – Die kerel -die na jenever stinkt! <span class="stage">(<i>weerklinkt buiten Jelle’s viool</i>)</span> – Dat mot ’r nog bijkomme! <span class="stage">(<i>voor het raam</i>)</span> Ruk uit! Nee, geen cent! <span class="stage">(<i>de muziek houdt op</i>)</span> ’k Ben gewoon ondersteboven … <span class="stage">(<i>smakt in zijn stoel, neemt vinnig Clémentine’s schetsboek op, bladert er in, smijt -het op den grond, bukt zich, rukt er eenige blaadjes uit, verscheurt die. Een oogenblik -zit hij in gedachten, schelt aan de telefoon</i>)</span> Hallo! – Met Dirksen – Dirksen, zeg ik – de assuradeur! <span class="stage">(<i>wacht somber kijkend</i>)</span> – Hallo! Ben jij daar, Dirksen? – ’t Is mis met de <span class="sc">Hoop van Zegen</span> – ’n Luik met mijn merk angespoeld en ’t lijk van ’n matroos <span class="stage">(<i>in ruzietoon overgaand</i>)</span> Wat zeg-je? Kan je begrijpe! – Geen kwestie van! Twéé en zestig dage! De waarschijnlijkheidskans -is zóo groot – <span class="stage">(<i>gekalmeerd</i>)</span> Goed – ’k Zal je bij me op kantoor wachte – Maar ’n beetje spoed, hè? – Ja – voor -veertienduuzend gulden – Bejour! <span class="stage">(<i>schelt af – bij de laatste woorden is Kniertje binnengekomen</i>).</span></p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb139">[<a href="#pb139">139</a>]</span></p> -</div> -</div> -<div id="a4.18" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.18.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">ACHTTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>Bos.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>gedachteloos</i>).</span> Ik – <span class="stage">(<i>zij zakt geduldig-schreiend op de bank</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zonder haar te zien, bij de brandkast</i>).</span> – Heb je de portefeuille met polissen verlegd? – Jij haalt, goddorie, àlles van z’n -plaats …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>van af z’n taboeret wijzend</i>).</span> – De portefeuille leit hooger – àchter de effectentrommel.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>snauwend</i>).</span> Hou je mond maar weer! – <span class="stage">(<i>zich omkeerend met de portefeuille in de handen</i>)</span> – Kan jij niet kloppe?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Ik wou …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>kregel</i>).</span> Je komt vijf minute te laat. – Die mèid, die bij je inwoont het hier ’n schandaal -geschopt, dat ’t weinig scheelde of ’k had om ’n veldwachter getelefoneerd. <span class="stage">(<i>snauwend</i>)</span> Kom ’r in. – Doe ’t hekkie achter je dicht …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>moeilijk</i>).</span> … Is ’t waar – is ’t wáár dat … De pastoor zei … <span class="stage">(<i>Bos knikt somber</i>)</span> O, o. <span class="stage">(<i>Zij staart voor zich uit, haar armen vallen slap</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Met jou – met jòu heb ’k meelijje. Jou heb ’k gekend as ’n fatsoenlijke vrouw – en -je <span class="pageNum" id="pb140">[<a href="#pb140">140</a>]</span>man óok. – Maar je kindere – ’t is hàrd om te zegge bij zoo’n slag – je kindere en -die – nicht van je – hebbe nóóit gedeugd <span class="stage">(<i>Kniertje’s hoofd zakt weg</i>).</span> Hoeveel jare ben jij niet bij me over de vloer gekomme – tot je zoon Geert me met -z’n vuiste dreigde, me grijze hare bespotte, me bijna je deur uitsmeet! – En je àndere -zoon … <span class="stage">(<i>verschrikt</i>)</span> Knier! Kniertje! <span class="stage">(<i>opstaand</i>)</span> Kaps! – Water! <span class="stage">(<i>haar voorhoofd en polsen bettend</i>)</span> Verdomd! – Verdomd!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>Zal ’k mevrouw of de juffrouw?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Nee! Blijf hier! Ze komt al bij.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>lang-aangehouden snikkend, na ’n wijle van bewustloos staren</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder.</i></p> -<p>… Knier …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Stil. – Laat ’r uithuile.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>smartelijk, met onderbrekende snikken</i>).</span> Hij wou niet weg! – Hij wou niet weg – en met me èigen hande heb ’k – heb ’k zijn -hande van me deurpost lòsgemaakt … <span class="stage">(<i>kermt zachtjes</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dof</i>).</span> Je heb je niks te verwijte …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>in denzelfden toon</i>).</span> … Vóor-ie ging heb ’k ’m de ringe van z’n vader in z’n oore gehange – as ’n – as -’n òfferdier …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Kòm …</p> -</div> -<p><span class="pageNum" id="pb141">[<a href="#pb141">141</a>]</span></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>hijgend</i>).</span> En – me óúdste jongen – die ’k niet genacht heb gezeid … – As je te laat ben – ware -z’n woorde – kijk ’k je geen oog meer an – geen óóg méér án …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>heftig-ontroerd</i>).</span> Hoù op – hou op in godsnaam!…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i>.</p> -<p>… Twaalef jaar geleê – met de <i>Clémentine</i> – heb ’k hier óok zoo gezeten <span class="stage">(<i>snikt in de bevende ouwe handen</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>zich bedwingend</i>).</span> Toe, wees nou sterk.</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.19" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.19.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">NEGENTIENDE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>De vorigen.</i> <i>Mathilde.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde.</i></p> -<p>Clémens! – Ach, àrme, bèste Knier, wat ben ’k met je begaan. – ’t Is èrg – ’t Is schrikkelijk -– twéé zoons …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>starend</i>).</span> Me man en vièr zoons …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde</i></p> -<p><span class="stage">(<i>troostend</i>).</span> Maàr, wees jij maar niet ongerust, hoor. – We hebbe ’n oproeping geschreven – de -vrouw van de burgemeester en ik – en die gaat morgen in àl de krante. – Hier Kaps … -<span class="stage">(<i>Bos wenkt haar heen te gaan</i>).</span>.. Laat ’r nog effen wàchte, Clémens – <span class="stage">(<i>lief</i>)</span> ’k <span class="pageNum" id="pb142">[<a href="#pb142">142</a>]</span>Heb ’n paar kóúwe kotelette – die ’r op zulle knappe – en – en – late we nou maar -weer vrede sluite. – Je heb ’r toch niks tegen dat ze weer komt schoonmake? Wij zulle -je niet vergete, hoor. – Dag Knier. – Sterkte. <span class="stage">(<i>af</i>).</span></p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.20" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.20.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">TWINTIGSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Bos.</i> <i>Kniertje.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Nee, we zùlle je niet vergeten.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Nou is me éénige hoop – ’t kind van me nichie.</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos</i></p> -<p><span class="stage">(<i>verwonderd</i>).</span> … ’t Kind?</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje.</i></p> -<p>Dàt ongeluk komt ’r bij – ze is zwanger van me zoon – <span class="stage">(<i>dof-glimlachend</i>).</span> Ongeluk? – Nee, dat is nou geen ongeluk …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>… En vertel jij dat zóó maar? Heb jij die onzedelijkheid onder je èigen dak? – Ken -je dan niet de statute van ’t fonds, dat géén onderstand wordt uitgekeerd an wie ’n -ergerlijk leven leidt of zich naar ons gevoelen niet goed gedraagt?…</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Kniertje</i></p> -<p><span class="stage">(<i>dof</i>).</span> De heere motte ’t zellef wete – hoe ze met me wille – de heere …</p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Bos.</i></p> -<p>Dàt zal ’n toer met de commissie worde, <span class="pageNum" id="pb143">[<a href="#pb143">143</a>]</span>Knier – met de commissie van ’t fonds. Je zoon, die in de gevangenis – die oproerliedjes -– en je nicht die mìj. – Enfijn <i>ik</i> zal me best doen – ik zàl òp mè wòord je voorspraak – maar belove, bélóve kan ’k -niks. – D’r zijn zeven nièuwe gezinne, die nou op onderstand wachte – zéstien nieuwe -weeze – <span class="stage">(<i>opstaand en de brandkast sluitend</i>).</span> Nee, blijf nog maar even zitte … Me vrouw wou je wat meegeve …</p> -</div> -</div> -</div> -<div id="a4.21" class="div2 scene"><span class="pageNum">[<a href="#a4.21.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead"> -<h3 class="main">EEN EN TWINTIGSTE TOONEEL.</h3> -<p class="stage"><i>Kniertje.</i> <i>De Boekhouder.</i></p> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>Mathilde</i></p> -<p><span class="stage">(<i>onzichtbaar</i>).</span> Kaps! Kaps! <span class="stage">(<i>De boekhouder staat op, verdwijnt een oogenblik, keert terug met ’n schaaltje en een -geëmailleerd pannetje</i>).</span></p> -</div> -<div class="sp"> -<p class="speaker"><i>De Boekhouder</i></p> -<p><span class="stage">(<i>goedig</i>).</span> Of je de schale bij gelegenheid anreikt – en of je Zaterdag weer wil komme schoonmake. -<span class="stage">(<i>Zij staart voor zich uit. Vrindelijk legt hij haar willooze handen om schaaltje en -pannetje, sloft naar z’n kruk. Een stilte. Kniertje zit onbewogen, smartelijk-versuft, -mumt met de lippen, staat moeilijk op, strompelt het kantoor uit</i>).</span>.. ’n Oproeping voor de krante <span class="stage">(<i>glimlachend komt hij naar den voorgrond, leunt op Bos’ schrijfbureau, leest</i>).</span>.. „Weldadige landgenooten! <span class="pageNum" id="pb144">[<a href="#pb144">144</a>]</span>Wederom doen wij met den vriendelijksten aandrang een beroep op uwen weldadigheidszin -ten behoeve van een aantal hulpbehoevende weduwen en weezen. De logger <span class="sc">Op Hoop van Zegen</span>…” <span class="stage">(<i>Doek</i>).</span></p> -</div> -<p class="trailer xd30e3008"><span class="sc">Einde van het Vierde Bedrijf.</span></p> -</div> -</div> -</div> -</div> -</div> -<div class="back"> -<div class="div1 imprint"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody"> -<p class="first dateline"><i>Amsterdam</i>, 15 Oct. – 9 Dec. 1900. -</p> -</div> -</div> -<div class="div1" id="toc"> -<h2 class="main">Inhoudsopgave</h2> -<table summary="Inhoudsopgave"> -<tr id="a1.toc"> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="8"><a href="#a1">EERSTE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1">1</a></td> -</tr> -<tr id="a1.1.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.1">1</a></td> -</tr> -<tr id="a1.2.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.2">5</a></td> -</tr> -<tr id="a1.3.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.3">DERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.3">7</a></td> -</tr> -<tr id="a1.4.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.4">VIERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.4">9</a></td> -</tr> -<tr id="a1.5.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.5">VIJFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.5">11</a></td> -</tr> -<tr id="a1.6.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.6">ZESDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.6">13</a></td> -</tr> -<tr id="a1.7.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.7">ZEVENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.7">15</a></td> -</tr> -<tr id="a1.8.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.8">ACHTSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.8">16</a></td> -</tr> -<tr id="a1.9.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.9">NEGENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.9">22</a></td> -</tr> -<tr id="a1.10.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.10">TIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.10">23</a></td> -</tr> -<tr id="a1.11.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.11">ELFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.11">25</a></td> -</tr> -<tr id="a1.12.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.12">TWAALFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.12">28</a></td> -</tr> -<tr id="a13.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a13">DERTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a13">29</a></td> -</tr> -<tr id="a1.14.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a1.14">VEERTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a1.14">32</a></td> -</tr> -<tr id="a2.toc"> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="8"><a href="#a2">TWEEDE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2">41</a></td> -</tr> -<tr id="a2.1.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.1">41</a></td> -</tr> -<tr id="a2.2.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.2">42</a></td> -</tr> -<tr id="a2.3.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.3">DERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.3">45</a></td> -</tr> -<tr id="a2.4.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.4">VIERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.4">46</a></td> -</tr> -<tr id="a2.5.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.5">VIJFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.5">49</a></td> -</tr> -<tr id="a2.6.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.6">ZESDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.6">50</a></td> -</tr> -<tr id="a2.7.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.7">ZEVENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.7">54</a></td> -</tr> -<tr id="a2.8.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.8">ACHTSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.8">56</a></td> -</tr> -<tr id="a2.9.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.9">NEGENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.9">57</a></td> -</tr> -<tr id="a2.10.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.10">TIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.10">57</a></td> -</tr> -<tr id="a2.11.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.11">ELFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.11">61</a></td> -</tr> -<tr id="a2.12.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.12">TWAALFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.12">69</a></td> -</tr> -<tr id="a2.13.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.13">DERTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.13">70</a></td> -</tr> -<tr id="a2.14.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.14">VEERTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.14">70</a></td> -</tr> -<tr id="ch2.15.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#ch2.15">VIJFTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ch2.15">71</a></td> -</tr> -<tr id="a2.16.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.16">ZESTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.16">75</a></td> -</tr> -<tr id="a2.17.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a2.17">ZEVENTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a2.17">77</a></td> -</tr> -<tr id="a3.toc"> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="8"><a href="#a3">DERDE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3">78</a></td> -</tr> -<tr id="a3.1.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a3.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3.1">78</a></td> -</tr> -<tr id="a3.2.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a3.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3.2">81</a></td> -</tr> -<tr id="a3.3.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a3.3">DERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3.3">82</a></td> -</tr> -<tr id="a3.4.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a3.4">VIERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3.4">87</a></td> -</tr> -<tr id="a3.5.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a3.5">VIJFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3.5">89</a></td> -</tr> -<tr id="a3.6.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a3.6">ZESDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3.6">90</a></td> -</tr> -<tr id="a3.7.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a3.7">ZEVENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3.7">103</a></td> -</tr> -<tr id="a3.8.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a3.8">ACHTSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a3.8">105</a></td> -</tr> -<tr id="a4.toc"> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="8"><a href="#a4">VIERDE BEDRIJF.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4">109</a></td> -</tr> -<tr id="a4.1.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.1">EERSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.1">109</a></td> -</tr> -<tr id="a4.2.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.2">TWEEDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.2">113</a></td> -</tr> -<tr id="a4.3.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.3">DERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.3">115</a></td> -</tr> -<tr id="a4.4.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.4">VIERDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.4">117</a></td> -</tr> -<tr id="a4.5.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.5">VIJFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.5">117</a></td> -</tr> -<tr id="a4.6.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.6">ZESDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.6">118</a></td> -</tr> -<tr id="a4.7.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.7">ZEVENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.7">120</a></td> -</tr> -<tr id="a4.8.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.8">ACHTSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.8">121</a></td> -</tr> -<tr id="a4.9.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.9">NEGENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.9">121</a></td> -</tr> -<tr id="a4.10.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.10">TIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.10">123</a></td> -</tr> -<tr id="a4.11.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.11">ELFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.11">128</a></td> -</tr> -<tr id="a4.12.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.12">TWAALFDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.12">129</a></td> -</tr> -<tr id="a4.13.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.13">DERTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.13">131</a></td> -</tr> -<tr id="a4.14.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.14">VEERTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.14">131</a></td> -</tr> -<tr id="a4.15.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.15">VIJFTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.15">133</a></td> -</tr> -<tr id="a4.16.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.16">ZESTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.16">137</a></td> -</tr> -<tr id="a4.17.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.17">ZEVENTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.17">137</a></td> -</tr> -<tr id="a4.18.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.18">ACHTTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.18">139</a></td> -</tr> -<tr id="a4.19.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.19">NEGENTIENDE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.19">141</a></td> -</tr> -<tr id="a4.20.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.20">TWINTIGSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.20">142</a></td> -</tr> -<tr id="a4.21.toc"> -<td></td> -<td class="tocDivNum"></td> -<td class="tocDivTitle" colspan="7"><a href="#a4.21">EEN EN TWINTIGSTE TOONEEL.</a></td> -<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#a4.21">143</a></td> -</tr> -</table> -</div> -<div class="transcriberNote"> -<h2 class="main">Colofon</h2> -<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3> -<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen -van welke soort dan ook. U mag het kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden -van de Project Gutenberg Licentie in dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd30e39" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>. -</p> -<p>Dit eBoek is geproduceerd door het on-line gedistribueerd correctieteam op <a class="seclink xd30e39" title="Externe link" href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>. -</p> -<h3 class="main">Metadata</h3> -<table class="colophonMetadata" summary="Metadata"> -<tr> -<td><b>Titel:</b></td> -<td>Op Hoop van Zegen: Spel van de Zee in 4 Bedrijven</td> -<td></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Auteur:</b></td> -<td>Herman Heijermans (1864–1924)</td> -<td><a href="https://viaf.org/viaf/32107862/" class="seclink">Info</a></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Taal:</b></td> -<td>Nederlands (Spelling De Vries-Te Winkel)</td> -<td></td> -</tr> -<tr> -<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td> -<td>1901</td> -<td></td> -</tr> -</table> -<h3 class="main">Codering</h3> -<p class="first">Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het -einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel -zijn verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het einde van -dit boek.</p> -<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3> -<ul> -<li>2021-04-14 Begonnen. -</li> -</ul> -<h3 class="main">Externe Referenties</h3> -<p>Dit Project Gutenberg eBoek bevat externe referenties. Het kan zijn dat deze links -voor u niet werken.</p> -<h3 class="main">Verbeteringen</h3> -<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p> -<table class="correctionTable" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst."> -<tr> -<th>Bladzijde</th> -<th>Bron</th> -<th>Verbetering</th> -<th>Bewerkingsafstand</th> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e151">n.v.t.</a>, <a class="pageref" href="#xd30e2104">27</a>, <a class="pageref" href="#xd30e2390">30</a>, <a class="pageref" href="#xd30e2743">34</a>, <a class="pageref" href="#xd30e3464">48</a>, <a class="pageref" href="#xd30e3662">50</a>, <a class="pageref" href="#xd30e6932">109</a>, <a class="pageref" href="#xd30e7041">111</a>, <a class="pageref" href="#xd30e7043">111</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">.</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e173">n.v.t.</a></td> -<td class="width40 bottom">Clemens</td> -<td class="width40 bottom">Clémens</td> -<td class="bottom">1 / 0</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e1509">17</a></td> -<td class="width40 bottom">af houer</td> -<td class="width40 bottom">afhouer</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e1554">18</a></td> -<td class="width40 bottom">,</td> -<td class="width40 bottom">.</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e1667">20</a></td> -<td class="width40 bottom">k</td> -<td class="width40 bottom">’k</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e3746">52</a></td> -<td class="width40 bottom">korvynagel</td> -<td class="width40 bottom">korvijnagel</td> -<td class="bottom">2</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e3769">52</a></td> -<td class="width40 bottom">stuurboords-kwartier</td> -<td class="width40 bottom">stuurboordskwartier</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e3781">52</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">„</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e3899">54</a>, <a class="pageref" href="#xd30e6853">107</a></td> -<td class="width40 bottom">.</td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Verwijderd</i>] -</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e4004">55</a></td> -<td class="width40 bottom">bang</td> -<td class="width40 bottom">bàng</td> -<td class="bottom">1 / 0</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e4365">60</a></td> -<td class="width40 bottom">.</td> -<td class="width40 bottom">,</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e4654">64</a></td> -<td class="width40 bottom">tyrannnetje</td> -<td class="width40 bottom">tyrannetje</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e4743">67</a></td> -<td class="width40 bottom">déèl</td> -<td class="width40 bottom">déél</td> -<td class="bottom">1 / 0</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e5652">81</a></td> -<td class="width40 bottom">heb</td> -<td class="width40 bottom">Heb</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e6249">94</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">van </td> -<td class="bottom">4</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e6910">109</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">)</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -<tr> -<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd30e7951">127</a>, <a class="pageref" href="#xd30e7953">127</a></td> -<td class="width40 bottom"> -[<i>Niet in bron</i>] -</td> -<td class="width40 bottom">,</td> -<td class="bottom">1</td> -</tr> -</table> -</div> -</div> -<div style='display:block; margin-top:4em'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK OP HOOP VAN ZEGEN ***</div> -<div style='text-align:left'> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Updated editions will replace the previous one—the old editions will -be renamed. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. -</div> - -<div style='margin:0.83em 0; font-size:1.1em; text-align:center'>START: FULL LICENSE<br> -<span style='font-size:smaller'>THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE<br> -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</span> -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase “Project -Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg™ License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person -or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ -electronic works. See paragraph 1.E below. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the -Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg™ License when -you share it without charge with others. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work -on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the -phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: -</div> - -<blockquote> - <div style='display:block; margin:1em 0'> - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most - other parts of the world at no cost and with almost no restrictions - whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms - of the Project Gutenberg License included with this eBook or online - at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you - are not located in the United States, you will have to check the laws - of the country where you are located before using this eBook. - </div> -</blockquote> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase “Project -Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg™. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg™ License. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format -other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg™ website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain -Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works -provided that: -</div> - -<div style='margin-left:0.7em;'> - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation.” - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ - works. - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg™ works. - </div> -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right -of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any -Defect you cause. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™ -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s -goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg™ and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state’s laws. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation’s website -and official page at www.gutenberg.org/contact -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread -public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state -visit <a href="https://www.gutenberg.org/donate/">www.gutenberg.org/donate</a>. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of -volunteer support. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Most people start at our website which has the main PG search -facility: <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -This website includes information about Project Gutenberg™, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. -</div> - -</div> - -</body> -</html> diff --git a/old/65164-h/images/new-cover.jpg b/old/65164-h/images/new-cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 7a8add3..0000000 --- a/old/65164-h/images/new-cover.jpg +++ /dev/null diff --git a/old/65164-h/images/rbrace2.png b/old/65164-h/images/rbrace2.png Binary files differdeleted file mode 100644 index 26c84e5..0000000 --- a/old/65164-h/images/rbrace2.png +++ /dev/null |
