1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
2678
2679
2680
2681
2682
2683
2684
2685
2686
2687
2688
2689
2690
2691
2692
2693
2694
2695
2696
2697
2698
2699
2700
2701
2702
2703
2704
2705
2706
2707
2708
2709
2710
2711
2712
2713
2714
2715
2716
2717
2718
2719
2720
2721
2722
2723
2724
2725
2726
2727
2728
2729
2730
2731
2732
2733
2734
2735
2736
2737
2738
2739
2740
2741
2742
2743
2744
2745
2746
2747
2748
2749
2750
2751
2752
2753
2754
2755
2756
2757
2758
2759
2760
2761
2762
2763
2764
2765
2766
2767
2768
2769
2770
2771
2772
2773
2774
2775
2776
2777
2778
2779
2780
2781
2782
2783
2784
2785
2786
2787
2788
2789
2790
2791
2792
2793
2794
2795
2796
2797
2798
2799
2800
2801
2802
2803
2804
2805
2806
2807
2808
2809
2810
2811
2812
2813
2814
2815
2816
2817
2818
2819
2820
2821
2822
2823
2824
2825
2826
2827
2828
2829
2830
2831
2832
2833
2834
2835
2836
2837
2838
2839
2840
2841
2842
2843
2844
2845
2846
2847
2848
2849
2850
2851
2852
2853
2854
2855
2856
2857
2858
2859
2860
2861
2862
2863
2864
2865
2866
2867
2868
2869
2870
2871
2872
2873
2874
2875
2876
2877
2878
2879
2880
2881
2882
2883
2884
2885
2886
2887
2888
2889
2890
2891
2892
2893
2894
2895
2896
2897
2898
2899
2900
2901
2902
2903
2904
2905
2906
2907
2908
2909
2910
2911
2912
2913
2914
2915
2916
2917
2918
2919
2920
2921
2922
2923
2924
2925
2926
2927
2928
2929
2930
2931
2932
2933
2934
2935
2936
2937
2938
2939
2940
2941
2942
2943
2944
2945
2946
2947
2948
2949
2950
2951
2952
2953
2954
2955
2956
2957
2958
2959
2960
2961
2962
2963
2964
2965
2966
2967
2968
2969
2970
2971
2972
2973
2974
2975
2976
2977
2978
2979
2980
2981
2982
2983
2984
2985
2986
2987
2988
2989
2990
2991
2992
2993
2994
2995
2996
2997
2998
2999
3000
3001
3002
3003
3004
3005
3006
3007
3008
3009
3010
3011
3012
3013
3014
3015
3016
3017
3018
3019
3020
3021
3022
3023
3024
3025
3026
3027
3028
3029
3030
3031
3032
3033
3034
3035
3036
3037
3038
3039
3040
3041
3042
3043
3044
3045
3046
3047
3048
3049
3050
3051
3052
3053
3054
3055
3056
3057
3058
3059
3060
3061
3062
3063
3064
3065
3066
3067
3068
3069
3070
3071
3072
3073
3074
3075
3076
3077
3078
3079
3080
3081
3082
3083
3084
3085
3086
3087
3088
3089
3090
3091
3092
3093
3094
3095
3096
3097
3098
3099
3100
3101
3102
3103
3104
3105
3106
3107
3108
3109
3110
3111
3112
3113
3114
3115
3116
3117
3118
3119
3120
3121
3122
3123
3124
3125
3126
3127
3128
3129
3130
3131
3132
3133
3134
3135
3136
3137
3138
3139
3140
3141
3142
3143
3144
3145
3146
3147
3148
3149
3150
3151
3152
3153
3154
3155
3156
3157
3158
3159
3160
3161
3162
3163
3164
3165
3166
3167
3168
3169
3170
3171
3172
3173
3174
3175
3176
3177
3178
3179
3180
3181
3182
3183
3184
3185
3186
3187
3188
3189
3190
3191
3192
3193
3194
3195
3196
3197
3198
3199
3200
3201
3202
3203
3204
3205
3206
3207
3208
3209
3210
3211
3212
3213
3214
3215
3216
3217
3218
3219
3220
3221
3222
3223
3224
3225
3226
3227
3228
3229
3230
3231
3232
3233
3234
3235
3236
3237
3238
3239
3240
3241
3242
3243
3244
3245
3246
3247
3248
3249
3250
3251
3252
3253
3254
3255
3256
3257
3258
3259
3260
3261
3262
3263
3264
3265
3266
3267
3268
3269
3270
3271
3272
3273
3274
3275
3276
3277
3278
3279
3280
3281
3282
3283
3284
3285
3286
3287
3288
3289
3290
3291
3292
3293
3294
3295
3296
3297
3298
3299
3300
3301
3302
3303
3304
3305
3306
3307
3308
3309
3310
3311
3312
3313
3314
3315
3316
3317
3318
3319
3320
3321
3322
3323
3324
3325
3326
3327
3328
3329
3330
3331
3332
3333
3334
3335
3336
3337
3338
3339
3340
3341
3342
3343
3344
3345
3346
3347
3348
3349
3350
3351
3352
3353
3354
3355
3356
3357
3358
3359
3360
3361
3362
3363
3364
3365
3366
3367
3368
3369
3370
3371
3372
3373
3374
3375
3376
3377
3378
3379
3380
3381
3382
3383
3384
3385
3386
3387
3388
3389
3390
3391
3392
3393
3394
3395
3396
3397
3398
3399
3400
3401
3402
3403
3404
3405
3406
3407
3408
3409
3410
3411
3412
3413
3414
3415
3416
3417
3418
3419
3420
3421
3422
3423
3424
3425
3426
3427
3428
3429
3430
3431
3432
3433
3434
3435
3436
3437
3438
3439
3440
3441
3442
3443
3444
3445
3446
3447
3448
3449
3450
3451
3452
3453
3454
3455
3456
3457
3458
3459
3460
3461
3462
3463
3464
3465
3466
3467
3468
3469
3470
3471
3472
3473
3474
3475
3476
3477
3478
3479
3480
3481
3482
3483
3484
3485
3486
3487
3488
3489
3490
3491
3492
3493
3494
3495
3496
3497
3498
3499
3500
3501
3502
3503
3504
3505
3506
3507
3508
3509
3510
3511
3512
3513
3514
3515
3516
3517
3518
3519
3520
3521
3522
3523
3524
3525
3526
3527
3528
3529
3530
3531
3532
3533
3534
3535
3536
3537
3538
3539
3540
3541
3542
3543
3544
3545
3546
3547
3548
3549
3550
3551
3552
3553
3554
3555
3556
3557
3558
3559
3560
3561
3562
3563
3564
3565
3566
3567
3568
3569
3570
3571
3572
3573
3574
3575
3576
3577
3578
3579
3580
3581
3582
3583
3584
3585
3586
3587
3588
3589
3590
3591
3592
3593
3594
3595
3596
3597
3598
3599
3600
3601
3602
3603
3604
3605
3606
3607
3608
3609
3610
3611
3612
3613
3614
3615
3616
3617
3618
3619
3620
3621
3622
3623
3624
3625
3626
3627
3628
3629
3630
3631
3632
3633
3634
3635
3636
3637
3638
3639
3640
3641
3642
3643
3644
3645
3646
3647
3648
3649
3650
3651
3652
3653
3654
3655
3656
3657
3658
3659
3660
3661
3662
3663
3664
3665
3666
3667
3668
3669
3670
3671
3672
3673
3674
3675
3676
3677
3678
3679
3680
3681
3682
3683
3684
3685
3686
3687
3688
3689
3690
3691
3692
3693
3694
3695
3696
3697
3698
3699
3700
3701
3702
3703
3704
3705
3706
3707
3708
3709
3710
3711
3712
3713
3714
3715
3716
3717
3718
3719
3720
3721
3722
3723
3724
3725
3726
3727
3728
3729
3730
3731
3732
3733
3734
3735
3736
3737
3738
3739
3740
3741
3742
3743
3744
3745
3746
3747
3748
3749
3750
3751
3752
3753
3754
3755
3756
3757
3758
3759
3760
3761
3762
3763
3764
3765
3766
3767
3768
3769
3770
3771
3772
3773
3774
3775
3776
3777
3778
3779
3780
3781
3782
3783
3784
3785
3786
3787
3788
3789
3790
3791
3792
3793
3794
3795
3796
3797
3798
3799
3800
3801
3802
3803
3804
3805
3806
3807
3808
3809
3810
3811
3812
3813
3814
3815
3816
3817
3818
3819
3820
3821
3822
3823
3824
3825
3826
3827
3828
3829
3830
3831
3832
3833
3834
3835
3836
3837
3838
3839
3840
3841
3842
3843
3844
3845
3846
3847
3848
3849
3850
3851
3852
3853
3854
3855
3856
3857
3858
3859
3860
3861
3862
3863
3864
3865
3866
3867
3868
3869
3870
3871
3872
3873
3874
3875
3876
3877
3878
3879
3880
3881
3882
3883
3884
3885
3886
3887
3888
3889
3890
3891
3892
3893
3894
3895
3896
3897
3898
3899
3900
3901
3902
3903
3904
3905
3906
3907
3908
3909
3910
3911
3912
3913
3914
3915
3916
3917
3918
3919
3920
3921
3922
3923
3924
3925
3926
3927
3928
3929
3930
3931
3932
3933
3934
3935
3936
3937
3938
3939
3940
3941
3942
3943
3944
3945
3946
3947
3948
3949
3950
3951
3952
3953
3954
3955
3956
3957
3958
3959
3960
3961
3962
3963
3964
3965
3966
3967
3968
3969
3970
3971
3972
3973
3974
3975
3976
3977
3978
3979
3980
3981
3982
3983
3984
3985
3986
3987
3988
3989
3990
3991
3992
3993
3994
3995
3996
3997
3998
3999
4000
4001
4002
4003
4004
4005
4006
4007
4008
4009
4010
4011
4012
4013
4014
4015
4016
4017
4018
4019
4020
4021
4022
4023
4024
4025
4026
4027
4028
4029
4030
4031
4032
4033
4034
4035
4036
4037
4038
4039
4040
4041
4042
4043
4044
4045
4046
4047
4048
4049
4050
4051
4052
4053
4054
4055
4056
4057
4058
4059
4060
4061
4062
4063
4064
4065
4066
4067
4068
4069
4070
4071
4072
4073
4074
4075
4076
4077
4078
4079
4080
4081
4082
4083
4084
4085
4086
4087
4088
4089
4090
4091
4092
4093
4094
4095
4096
4097
4098
4099
4100
4101
4102
4103
4104
4105
4106
4107
4108
4109
4110
4111
4112
4113
4114
4115
4116
4117
4118
4119
4120
4121
4122
4123
4124
4125
4126
4127
4128
4129
4130
4131
4132
4133
4134
4135
4136
4137
4138
4139
4140
4141
4142
4143
4144
4145
4146
4147
4148
4149
4150
4151
4152
4153
4154
4155
4156
4157
4158
4159
4160
4161
4162
4163
4164
4165
4166
4167
4168
4169
4170
4171
4172
4173
4174
4175
4176
4177
4178
4179
4180
4181
4182
4183
4184
4185
4186
4187
4188
4189
4190
4191
4192
4193
4194
4195
4196
4197
4198
4199
4200
4201
4202
4203
4204
4205
4206
4207
4208
4209
4210
4211
4212
4213
4214
4215
4216
4217
4218
4219
4220
4221
4222
4223
4224
4225
4226
4227
4228
4229
4230
4231
4232
4233
4234
4235
4236
4237
4238
4239
4240
4241
4242
4243
4244
4245
4246
4247
4248
4249
4250
4251
4252
4253
4254
4255
4256
4257
4258
4259
4260
4261
4262
4263
4264
4265
4266
4267
4268
4269
4270
4271
4272
4273
4274
4275
4276
4277
4278
4279
4280
4281
4282
4283
4284
4285
4286
4287
4288
4289
4290
4291
4292
4293
4294
4295
4296
4297
4298
4299
4300
4301
4302
4303
4304
4305
4306
4307
4308
4309
4310
4311
4312
4313
4314
4315
4316
4317
4318
4319
4320
4321
4322
4323
4324
4325
4326
4327
4328
4329
4330
4331
4332
4333
4334
4335
4336
4337
4338
4339
4340
4341
4342
4343
4344
4345
4346
4347
4348
4349
4350
4351
4352
4353
4354
4355
4356
4357
4358
4359
4360
4361
4362
4363
4364
4365
4366
4367
4368
4369
4370
4371
4372
4373
4374
4375
4376
4377
4378
4379
4380
4381
4382
4383
4384
4385
4386
4387
4388
4389
4390
4391
4392
4393
4394
4395
4396
4397
4398
4399
4400
4401
4402
4403
4404
4405
4406
4407
4408
4409
4410
4411
4412
4413
4414
4415
4416
4417
4418
4419
4420
4421
4422
4423
4424
4425
4426
4427
4428
4429
4430
4431
4432
4433
4434
4435
4436
4437
4438
4439
4440
4441
4442
4443
4444
4445
4446
4447
4448
4449
4450
4451
4452
4453
4454
4455
4456
4457
4458
4459
4460
4461
4462
4463
4464
4465
4466
4467
4468
4469
4470
4471
4472
4473
4474
4475
4476
4477
4478
4479
4480
4481
4482
4483
4484
4485
4486
4487
4488
4489
4490
4491
4492
4493
4494
4495
4496
4497
4498
4499
4500
4501
4502
4503
4504
4505
4506
4507
4508
4509
4510
4511
4512
4513
4514
4515
4516
4517
4518
4519
4520
4521
4522
4523
4524
4525
4526
4527
4528
4529
4530
4531
4532
4533
4534
4535
4536
4537
4538
4539
4540
4541
4542
4543
4544
4545
4546
4547
4548
4549
4550
4551
4552
4553
4554
4555
4556
4557
4558
4559
4560
4561
4562
4563
4564
4565
4566
4567
4568
4569
4570
4571
4572
4573
4574
4575
4576
4577
4578
4579
4580
4581
4582
4583
4584
4585
4586
4587
4588
4589
4590
4591
4592
4593
4594
4595
4596
4597
4598
4599
4600
4601
4602
4603
4604
4605
4606
4607
4608
4609
4610
4611
4612
4613
4614
4615
4616
4617
4618
4619
4620
4621
4622
4623
4624
4625
4626
4627
4628
4629
4630
4631
4632
4633
4634
4635
4636
4637
4638
4639
4640
4641
4642
4643
4644
4645
4646
4647
4648
4649
4650
4651
4652
4653
4654
4655
4656
4657
4658
4659
4660
4661
4662
4663
4664
4665
4666
4667
4668
4669
4670
4671
4672
4673
4674
4675
4676
4677
4678
4679
4680
4681
4682
4683
4684
4685
4686
4687
4688
4689
4690
4691
4692
4693
4694
4695
4696
4697
4698
4699
4700
4701
4702
4703
4704
4705
4706
4707
4708
4709
4710
4711
4712
4713
4714
4715
4716
4717
4718
4719
4720
4721
4722
4723
4724
4725
4726
4727
4728
4729
4730
4731
4732
4733
4734
4735
4736
4737
4738
4739
4740
4741
4742
4743
4744
4745
4746
4747
4748
4749
4750
4751
4752
4753
4754
4755
4756
4757
4758
4759
4760
4761
4762
4763
4764
4765
4766
4767
4768
4769
4770
4771
4772
4773
4774
4775
4776
4777
4778
4779
4780
4781
4782
4783
4784
4785
4786
4787
4788
4789
4790
4791
4792
4793
4794
4795
4796
4797
4798
4799
4800
4801
4802
4803
4804
4805
4806
4807
4808
4809
4810
4811
4812
4813
4814
4815
4816
4817
4818
4819
4820
4821
4822
4823
4824
4825
4826
4827
4828
4829
4830
4831
4832
4833
4834
4835
4836
4837
4838
4839
4840
4841
4842
4843
4844
4845
4846
4847
4848
4849
4850
4851
4852
4853
4854
4855
4856
4857
4858
4859
4860
4861
4862
4863
4864
4865
4866
4867
4868
4869
4870
4871
4872
4873
4874
4875
4876
4877
4878
4879
4880
4881
4882
4883
4884
4885
4886
4887
4888
4889
4890
4891
4892
4893
4894
4895
4896
4897
4898
4899
4900
4901
4902
4903
4904
4905
4906
4907
4908
4909
4910
4911
4912
4913
4914
4915
4916
4917
4918
4919
4920
4921
4922
4923
4924
4925
4926
4927
4928
4929
4930
4931
4932
4933
4934
4935
4936
4937
4938
4939
4940
4941
4942
4943
4944
4945
4946
4947
4948
4949
4950
4951
4952
4953
4954
4955
4956
4957
4958
4959
4960
4961
4962
4963
4964
4965
4966
4967
4968
4969
4970
4971
4972
4973
4974
4975
4976
4977
4978
4979
4980
4981
4982
4983
4984
4985
4986
4987
4988
4989
4990
4991
4992
4993
4994
4995
4996
4997
4998
4999
5000
5001
5002
5003
5004
5005
5006
5007
5008
5009
5010
5011
5012
5013
5014
5015
5016
5017
5018
5019
5020
5021
5022
5023
5024
5025
5026
5027
5028
5029
5030
5031
5032
5033
5034
5035
5036
5037
5038
5039
5040
5041
5042
5043
5044
5045
5046
5047
5048
5049
5050
5051
5052
5053
5054
5055
5056
5057
5058
5059
5060
5061
5062
5063
5064
5065
5066
5067
5068
5069
5070
5071
5072
5073
5074
5075
5076
5077
5078
5079
5080
5081
5082
5083
5084
5085
5086
5087
5088
5089
5090
5091
5092
5093
5094
5095
5096
5097
5098
5099
5100
5101
5102
5103
5104
5105
5106
5107
5108
5109
5110
5111
5112
5113
5114
5115
5116
5117
5118
5119
5120
5121
5122
5123
5124
5125
5126
5127
5128
5129
5130
5131
5132
5133
5134
5135
5136
5137
5138
5139
5140
5141
5142
5143
5144
5145
5146
5147
5148
5149
5150
5151
5152
5153
5154
5155
5156
5157
5158
5159
5160
5161
5162
5163
5164
5165
5166
5167
5168
5169
5170
5171
5172
5173
5174
5175
5176
5177
5178
5179
5180
5181
5182
5183
5184
5185
5186
5187
5188
5189
5190
5191
5192
5193
5194
5195
5196
5197
5198
5199
5200
5201
5202
5203
5204
5205
5206
5207
5208
5209
5210
5211
5212
5213
5214
5215
5216
5217
5218
5219
5220
5221
5222
5223
5224
5225
5226
5227
5228
5229
5230
5231
5232
5233
5234
5235
5236
5237
5238
5239
5240
5241
5242
5243
5244
5245
5246
5247
5248
5249
5250
5251
5252
5253
5254
5255
5256
5257
5258
5259
5260
5261
5262
5263
5264
5265
5266
5267
5268
5269
5270
5271
5272
5273
5274
5275
5276
5277
5278
5279
5280
5281
5282
5283
5284
5285
5286
5287
5288
5289
5290
5291
5292
5293
5294
5295
5296
5297
5298
5299
5300
5301
5302
5303
5304
5305
5306
5307
5308
5309
5310
5311
5312
5313
5314
5315
5316
5317
5318
5319
5320
5321
5322
5323
5324
5325
5326
5327
5328
5329
5330
5331
5332
5333
5334
5335
5336
5337
5338
5339
5340
5341
5342
5343
5344
5345
5346
5347
5348
5349
5350
5351
5352
5353
5354
5355
5356
5357
5358
5359
5360
5361
5362
5363
5364
5365
5366
5367
5368
5369
5370
5371
5372
5373
5374
5375
5376
5377
5378
5379
5380
5381
5382
5383
5384
5385
5386
5387
5388
5389
5390
5391
5392
5393
5394
5395
5396
5397
5398
5399
5400
5401
5402
5403
5404
5405
5406
5407
5408
5409
5410
5411
5412
5413
5414
5415
5416
5417
5418
5419
5420
5421
5422
5423
5424
5425
5426
5427
5428
5429
5430
5431
5432
5433
5434
5435
5436
5437
5438
5439
5440
5441
5442
5443
5444
5445
5446
5447
5448
5449
5450
5451
5452
5453
5454
5455
5456
5457
5458
5459
5460
5461
5462
5463
5464
5465
5466
5467
5468
5469
5470
5471
5472
5473
5474
5475
5476
5477
5478
5479
5480
5481
5482
5483
5484
5485
5486
5487
5488
5489
5490
5491
5492
5493
5494
5495
5496
5497
5498
5499
5500
5501
5502
5503
5504
5505
5506
5507
5508
5509
5510
5511
5512
5513
5514
5515
5516
5517
5518
5519
5520
5521
5522
5523
5524
5525
5526
5527
5528
5529
5530
5531
5532
5533
5534
5535
5536
5537
5538
5539
5540
5541
5542
5543
5544
5545
5546
5547
5548
5549
5550
5551
5552
5553
5554
5555
5556
5557
5558
5559
5560
5561
5562
5563
5564
5565
5566
5567
5568
5569
5570
5571
5572
5573
5574
5575
5576
5577
5578
5579
5580
5581
5582
5583
5584
5585
5586
5587
5588
5589
5590
5591
5592
5593
5594
5595
5596
5597
5598
5599
5600
5601
5602
5603
5604
5605
5606
5607
5608
5609
5610
5611
5612
5613
5614
5615
5616
5617
5618
5619
5620
5621
5622
5623
5624
5625
5626
5627
5628
5629
5630
5631
5632
5633
5634
5635
5636
5637
5638
5639
5640
5641
5642
5643
5644
5645
5646
5647
5648
5649
5650
5651
5652
5653
5654
5655
5656
5657
5658
5659
5660
5661
5662
5663
5664
5665
5666
5667
5668
5669
5670
5671
5672
5673
5674
5675
5676
5677
5678
5679
5680
5681
5682
5683
5684
5685
5686
5687
5688
5689
5690
5691
5692
5693
5694
5695
5696
5697
5698
5699
5700
5701
5702
5703
5704
5705
5706
5707
5708
5709
5710
5711
5712
5713
5714
5715
5716
5717
5718
5719
5720
5721
5722
5723
5724
5725
5726
5727
5728
5729
5730
5731
5732
5733
5734
5735
5736
5737
5738
5739
5740
5741
5742
5743
5744
5745
5746
5747
5748
5749
5750
5751
5752
5753
5754
5755
5756
5757
5758
5759
5760
5761
5762
5763
5764
5765
5766
5767
5768
5769
5770
5771
5772
5773
5774
5775
5776
5777
5778
5779
5780
5781
5782
5783
5784
5785
5786
5787
5788
5789
5790
5791
5792
5793
5794
5795
5796
5797
5798
5799
5800
5801
5802
5803
5804
5805
5806
5807
5808
5809
5810
5811
5812
5813
5814
5815
5816
5817
5818
5819
5820
5821
5822
5823
5824
5825
5826
5827
5828
5829
5830
5831
5832
5833
5834
5835
5836
5837
5838
5839
5840
5841
5842
5843
5844
5845
5846
5847
5848
5849
5850
5851
5852
5853
5854
5855
5856
5857
5858
5859
5860
5861
5862
5863
5864
5865
5866
5867
5868
5869
5870
5871
5872
5873
5874
5875
5876
5877
5878
5879
5880
5881
5882
5883
5884
5885
5886
5887
5888
5889
5890
5891
5892
5893
5894
5895
5896
5897
5898
5899
5900
5901
5902
5903
5904
5905
5906
5907
5908
5909
5910
5911
5912
5913
5914
5915
5916
5917
5918
5919
5920
5921
5922
5923
5924
5925
5926
5927
5928
5929
5930
5931
5932
5933
5934
5935
5936
5937
5938
5939
5940
5941
5942
5943
5944
5945
5946
5947
5948
5949
5950
5951
5952
5953
5954
5955
5956
5957
5958
5959
5960
5961
5962
5963
5964
5965
5966
5967
5968
5969
5970
5971
5972
5973
5974
5975
5976
5977
5978
5979
5980
5981
5982
5983
5984
5985
5986
5987
5988
5989
5990
5991
5992
5993
5994
5995
5996
5997
5998
5999
6000
6001
6002
6003
6004
6005
6006
6007
6008
6009
6010
6011
6012
6013
6014
6015
6016
6017
6018
6019
6020
6021
6022
6023
6024
6025
6026
6027
6028
6029
6030
6031
6032
6033
6034
6035
6036
6037
6038
6039
6040
6041
6042
6043
6044
6045
6046
6047
6048
6049
6050
6051
6052
6053
6054
6055
6056
6057
6058
6059
6060
6061
6062
6063
6064
6065
6066
6067
6068
6069
6070
6071
6072
6073
6074
6075
6076
6077
6078
6079
6080
6081
6082
6083
6084
6085
6086
6087
6088
6089
6090
6091
6092
6093
6094
6095
6096
6097
6098
6099
6100
6101
6102
6103
6104
6105
6106
6107
6108
6109
6110
6111
6112
6113
6114
6115
6116
6117
6118
6119
6120
6121
6122
6123
6124
6125
6126
6127
6128
6129
6130
6131
6132
6133
6134
6135
6136
6137
6138
6139
6140
6141
6142
6143
6144
6145
6146
6147
6148
6149
6150
6151
6152
6153
6154
6155
6156
6157
6158
6159
6160
6161
6162
6163
6164
6165
6166
6167
6168
6169
6170
6171
6172
6173
6174
6175
6176
6177
6178
6179
6180
6181
6182
6183
6184
6185
6186
6187
6188
6189
6190
6191
6192
6193
6194
6195
6196
6197
6198
6199
6200
6201
6202
6203
6204
6205
6206
6207
6208
6209
6210
6211
6212
6213
6214
6215
6216
6217
6218
6219
6220
6221
6222
6223
6224
6225
6226
6227
6228
6229
6230
6231
6232
6233
6234
6235
6236
6237
6238
6239
6240
6241
6242
6243
6244
6245
6246
6247
6248
6249
6250
6251
6252
6253
6254
6255
6256
6257
6258
6259
6260
6261
6262
6263
6264
6265
6266
6267
6268
6269
6270
6271
6272
6273
6274
6275
6276
6277
6278
6279
6280
6281
6282
6283
6284
6285
6286
6287
6288
6289
6290
6291
6292
6293
6294
6295
6296
6297
6298
6299
6300
6301
6302
6303
6304
6305
6306
6307
6308
6309
6310
6311
6312
6313
6314
6315
6316
6317
6318
6319
6320
6321
6322
6323
6324
6325
6326
6327
6328
6329
6330
6331
6332
6333
6334
6335
6336
6337
6338
6339
6340
6341
6342
6343
6344
6345
6346
6347
6348
6349
6350
6351
6352
6353
6354
6355
6356
6357
6358
6359
6360
6361
6362
6363
6364
6365
6366
6367
6368
6369
6370
6371
6372
6373
6374
6375
6376
6377
6378
6379
6380
6381
6382
6383
6384
6385
6386
6387
6388
6389
6390
6391
6392
6393
6394
6395
6396
6397
6398
6399
6400
6401
6402
6403
6404
6405
6406
6407
6408
6409
6410
6411
6412
6413
6414
6415
6416
6417
6418
6419
6420
6421
6422
6423
6424
6425
6426
6427
6428
6429
6430
6431
6432
6433
6434
6435
6436
6437
6438
6439
6440
6441
6442
6443
6444
6445
6446
6447
6448
6449
6450
6451
6452
6453
6454
6455
6456
6457
6458
6459
6460
6461
6462
6463
6464
6465
6466
6467
6468
6469
6470
6471
6472
6473
6474
6475
6476
6477
6478
6479
6480
6481
6482
6483
6484
6485
6486
6487
6488
6489
6490
6491
6492
6493
6494
6495
6496
6497
6498
6499
6500
6501
6502
6503
6504
6505
6506
6507
6508
6509
6510
6511
6512
6513
6514
6515
6516
6517
6518
6519
6520
6521
6522
6523
6524
6525
6526
6527
6528
6529
6530
6531
6532
6533
6534
6535
6536
6537
6538
6539
6540
6541
6542
6543
6544
6545
6546
6547
6548
6549
6550
6551
6552
6553
6554
6555
6556
6557
6558
6559
6560
6561
6562
6563
6564
6565
6566
6567
6568
6569
6570
6571
6572
6573
6574
6575
6576
6577
6578
6579
6580
6581
6582
6583
6584
6585
6586
6587
6588
6589
6590
6591
6592
6593
6594
6595
6596
6597
6598
6599
6600
6601
6602
6603
6604
6605
6606
6607
6608
6609
6610
6611
6612
6613
6614
6615
6616
6617
6618
6619
6620
6621
6622
6623
6624
6625
6626
6627
6628
6629
6630
6631
6632
6633
6634
6635
6636
6637
6638
6639
6640
6641
6642
6643
6644
6645
6646
6647
6648
6649
6650
6651
6652
6653
6654
6655
6656
6657
6658
6659
6660
6661
6662
6663
6664
6665
6666
6667
6668
6669
6670
6671
6672
6673
6674
6675
6676
6677
6678
6679
6680
6681
6682
6683
6684
6685
6686
6687
6688
6689
6690
6691
6692
6693
6694
6695
6696
6697
6698
6699
6700
6701
6702
6703
6704
6705
6706
6707
6708
6709
6710
6711
6712
6713
6714
6715
6716
6717
6718
6719
6720
6721
6722
6723
6724
6725
6726
6727
6728
6729
6730
6731
6732
6733
6734
6735
6736
6737
6738
6739
6740
6741
6742
6743
6744
6745
6746
6747
6748
6749
6750
6751
6752
6753
6754
6755
6756
6757
6758
6759
6760
6761
6762
6763
6764
6765
6766
6767
6768
6769
6770
6771
6772
6773
6774
6775
6776
6777
6778
6779
6780
6781
6782
6783
6784
6785
6786
6787
6788
6789
6790
6791
6792
6793
6794
6795
6796
6797
6798
6799
6800
6801
6802
6803
6804
6805
6806
6807
6808
6809
6810
6811
6812
6813
6814
6815
6816
6817
6818
6819
6820
6821
6822
6823
6824
6825
6826
6827
6828
6829
6830
6831
6832
6833
6834
6835
6836
6837
6838
6839
6840
6841
6842
6843
6844
6845
6846
6847
6848
6849
6850
6851
6852
6853
6854
6855
6856
6857
6858
6859
6860
6861
6862
6863
6864
6865
6866
6867
6868
6869
6870
6871
6872
6873
6874
6875
6876
6877
6878
6879
6880
6881
6882
6883
6884
6885
6886
6887
6888
6889
6890
6891
6892
6893
6894
6895
6896
6897
6898
6899
6900
6901
6902
6903
6904
6905
6906
6907
6908
6909
6910
6911
6912
6913
6914
6915
6916
6917
6918
6919
6920
6921
6922
6923
6924
6925
6926
6927
6928
6929
6930
6931
6932
6933
6934
6935
6936
6937
6938
6939
6940
6941
6942
6943
6944
6945
6946
6947
6948
6949
6950
6951
6952
6953
6954
6955
6956
6957
6958
6959
6960
6961
6962
6963
6964
6965
6966
6967
6968
6969
6970
6971
6972
6973
6974
6975
6976
6977
6978
6979
6980
6981
6982
6983
6984
6985
6986
6987
6988
6989
6990
6991
6992
6993
6994
6995
6996
6997
6998
6999
7000
7001
7002
7003
7004
7005
7006
7007
7008
7009
7010
7011
7012
7013
7014
7015
7016
7017
7018
7019
7020
7021
7022
7023
7024
7025
7026
7027
7028
7029
7030
7031
7032
7033
7034
7035
7036
7037
7038
7039
7040
7041
7042
7043
7044
7045
7046
7047
7048
7049
7050
7051
7052
7053
7054
7055
7056
7057
7058
7059
7060
7061
7062
7063
7064
7065
7066
7067
7068
7069
7070
7071
7072
7073
7074
7075
7076
7077
7078
7079
7080
7081
7082
7083
7084
7085
7086
7087
7088
7089
7090
7091
7092
7093
7094
7095
7096
7097
7098
7099
7100
7101
7102
7103
7104
7105
7106
7107
7108
7109
7110
7111
7112
7113
7114
7115
7116
7117
7118
7119
7120
7121
7122
7123
7124
7125
7126
7127
7128
7129
7130
7131
7132
7133
7134
7135
7136
7137
7138
7139
7140
7141
7142
7143
7144
7145
7146
7147
7148
7149
7150
7151
7152
7153
7154
7155
7156
7157
7158
7159
7160
7161
7162
7163
7164
7165
7166
7167
7168
7169
7170
7171
7172
7173
7174
7175
7176
7177
7178
7179
7180
7181
7182
7183
7184
7185
7186
7187
7188
7189
7190
7191
7192
7193
7194
7195
7196
7197
7198
7199
7200
7201
7202
7203
7204
7205
7206
7207
7208
7209
7210
7211
7212
7213
7214
7215
7216
7217
7218
7219
7220
7221
7222
7223
7224
7225
7226
7227
7228
7229
7230
7231
7232
7233
7234
7235
7236
7237
7238
7239
7240
7241
7242
7243
7244
7245
7246
7247
7248
7249
7250
7251
7252
7253
7254
7255
7256
7257
7258
7259
7260
7261
7262
7263
7264
7265
7266
7267
7268
7269
7270
7271
7272
7273
7274
7275
7276
7277
7278
7279
7280
7281
7282
7283
7284
7285
7286
7287
7288
7289
7290
7291
7292
7293
7294
7295
7296
7297
7298
7299
7300
7301
7302
7303
7304
7305
7306
7307
7308
7309
7310
7311
7312
7313
7314
7315
7316
7317
7318
7319
7320
7321
7322
7323
7324
7325
7326
7327
7328
7329
7330
7331
7332
7333
7334
7335
7336
7337
7338
7339
7340
7341
7342
7343
7344
7345
7346
7347
7348
7349
7350
7351
7352
7353
7354
7355
7356
7357
7358
7359
7360
7361
7362
7363
7364
7365
7366
7367
7368
7369
7370
7371
7372
7373
7374
7375
7376
7377
7378
7379
7380
7381
7382
7383
7384
7385
7386
7387
7388
7389
7390
7391
7392
7393
7394
7395
7396
7397
7398
7399
7400
7401
7402
7403
7404
7405
7406
7407
7408
7409
7410
7411
7412
7413
7414
7415
7416
7417
7418
7419
7420
7421
7422
7423
7424
7425
7426
7427
7428
7429
7430
7431
7432
7433
7434
7435
7436
7437
7438
7439
7440
7441
7442
7443
7444
7445
7446
7447
7448
7449
7450
7451
7452
7453
7454
7455
7456
7457
7458
7459
7460
7461
7462
7463
7464
7465
7466
7467
7468
7469
7470
7471
7472
7473
7474
7475
7476
7477
7478
7479
7480
7481
7482
7483
7484
7485
7486
7487
7488
7489
7490
7491
7492
7493
7494
7495
7496
7497
7498
7499
7500
7501
7502
7503
7504
7505
7506
7507
7508
7509
7510
7511
7512
7513
7514
7515
7516
7517
7518
7519
7520
7521
7522
7523
7524
7525
7526
7527
7528
7529
7530
7531
7532
7533
7534
7535
7536
7537
7538
7539
7540
7541
7542
7543
7544
7545
7546
7547
7548
7549
7550
7551
7552
7553
7554
7555
7556
7557
7558
7559
7560
7561
7562
7563
7564
7565
7566
7567
7568
7569
7570
7571
7572
7573
7574
7575
7576
7577
7578
7579
7580
7581
7582
7583
7584
7585
7586
7587
7588
7589
7590
7591
7592
7593
7594
7595
7596
7597
7598
7599
7600
7601
7602
7603
7604
7605
7606
7607
7608
7609
7610
7611
7612
7613
7614
7615
7616
7617
7618
7619
7620
7621
7622
7623
7624
7625
7626
7627
7628
7629
7630
7631
7632
7633
7634
7635
7636
7637
7638
7639
7640
7641
7642
7643
7644
7645
7646
7647
7648
7649
7650
7651
7652
7653
7654
7655
7656
7657
7658
7659
7660
7661
7662
7663
7664
7665
7666
7667
7668
7669
7670
7671
7672
7673
7674
7675
7676
7677
7678
7679
7680
7681
7682
7683
7684
7685
7686
7687
7688
7689
7690
7691
7692
7693
7694
7695
7696
7697
7698
7699
7700
7701
7702
7703
7704
7705
7706
7707
7708
7709
7710
7711
7712
7713
7714
7715
7716
7717
7718
7719
7720
7721
7722
7723
7724
7725
7726
7727
7728
7729
7730
7731
7732
7733
7734
7735
7736
7737
7738
7739
7740
7741
7742
7743
7744
7745
7746
7747
7748
7749
7750
7751
7752
7753
7754
7755
7756
7757
7758
7759
7760
7761
7762
7763
7764
7765
7766
7767
7768
7769
7770
7771
7772
7773
7774
7775
7776
7777
7778
7779
7780
7781
7782
7783
7784
7785
7786
7787
7788
7789
7790
7791
7792
7793
7794
7795
7796
7797
7798
7799
7800
7801
7802
7803
7804
7805
7806
7807
7808
7809
7810
7811
7812
7813
7814
7815
7816
7817
7818
7819
7820
7821
7822
7823
7824
7825
7826
7827
7828
7829
7830
7831
7832
7833
7834
7835
7836
7837
7838
7839
7840
7841
7842
7843
7844
7845
7846
7847
7848
7849
7850
7851
7852
7853
7854
7855
7856
7857
7858
7859
7860
7861
7862
7863
7864
7865
7866
7867
7868
7869
7870
7871
7872
7873
7874
7875
7876
7877
7878
7879
7880
7881
7882
7883
7884
7885
7886
7887
7888
7889
7890
7891
7892
7893
7894
7895
7896
7897
7898
7899
7900
7901
7902
7903
7904
7905
7906
7907
7908
7909
7910
7911
7912
7913
7914
7915
7916
7917
7918
7919
7920
7921
7922
7923
7924
7925
7926
7927
7928
7929
7930
7931
7932
7933
7934
7935
7936
7937
7938
7939
7940
7941
7942
7943
7944
7945
7946
7947
7948
7949
7950
7951
7952
7953
7954
7955
7956
7957
7958
7959
7960
7961
7962
7963
7964
7965
7966
7967
7968
7969
7970
7971
7972
7973
7974
7975
7976
7977
7978
7979
7980
7981
7982
7983
7984
7985
7986
7987
7988
7989
7990
7991
7992
7993
7994
7995
7996
7997
7998
7999
8000
8001
8002
8003
8004
8005
8006
8007
8008
8009
8010
8011
8012
8013
8014
8015
8016
8017
8018
8019
8020
8021
8022
8023
8024
8025
8026
8027
8028
8029
8030
8031
8032
8033
8034
8035
8036
8037
8038
8039
8040
8041
8042
8043
8044
8045
8046
8047
8048
8049
8050
8051
8052
8053
8054
8055
8056
8057
8058
8059
8060
8061
8062
8063
8064
8065
8066
8067
8068
8069
8070
8071
8072
8073
8074
8075
8076
8077
8078
8079
8080
8081
8082
8083
8084
8085
8086
8087
8088
8089
8090
8091
8092
8093
8094
8095
8096
8097
8098
8099
8100
8101
8102
8103
8104
8105
8106
8107
8108
8109
8110
8111
8112
8113
8114
8115
8116
8117
8118
8119
8120
8121
8122
8123
8124
8125
8126
8127
8128
8129
8130
8131
8132
8133
8134
8135
8136
8137
8138
8139
8140
8141
8142
8143
8144
8145
8146
8147
8148
8149
8150
8151
8152
8153
8154
8155
8156
8157
8158
8159
8160
8161
8162
8163
8164
8165
8166
8167
8168
8169
8170
8171
8172
8173
8174
8175
8176
8177
8178
8179
8180
8181
8182
8183
8184
8185
8186
8187
8188
8189
8190
8191
8192
8193
8194
8195
8196
8197
8198
8199
8200
8201
8202
8203
8204
8205
8206
8207
8208
8209
8210
8211
8212
8213
8214
8215
8216
8217
8218
8219
8220
8221
8222
8223
8224
8225
8226
8227
8228
8229
8230
8231
8232
8233
8234
8235
8236
8237
8238
8239
8240
8241
8242
8243
8244
8245
8246
8247
8248
8249
8250
8251
8252
8253
8254
8255
8256
8257
8258
8259
8260
8261
8262
8263
8264
8265
8266
8267
8268
8269
8270
8271
8272
8273
8274
8275
8276
8277
8278
8279
8280
8281
8282
8283
8284
8285
8286
8287
8288
8289
8290
8291
8292
8293
8294
8295
8296
8297
8298
8299
8300
8301
8302
8303
8304
8305
8306
8307
8308
8309
8310
8311
8312
8313
8314
8315
8316
8317
8318
8319
8320
8321
8322
8323
8324
8325
8326
8327
8328
8329
8330
8331
8332
8333
8334
8335
8336
8337
8338
8339
8340
8341
8342
8343
8344
8345
8346
8347
8348
8349
8350
8351
8352
8353
8354
8355
8356
8357
8358
8359
8360
8361
8362
8363
8364
8365
8366
8367
8368
8369
8370
8371
8372
8373
8374
8375
8376
8377
8378
8379
8380
8381
8382
8383
8384
8385
8386
8387
8388
8389
8390
8391
8392
8393
8394
8395
8396
8397
8398
8399
8400
8401
8402
8403
8404
8405
8406
8407
8408
8409
8410
8411
8412
8413
8414
8415
8416
8417
|
<!DOCTYPE HTML>
<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2024-09-22T12:34:14Z using SAXON HE 9.9.1.8 . -->
<html lang="nl">
<head>
<title>Lente</title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html">
<meta name="author" content="Jacobus Pieter Thijsse (1865–1945)">
<link rel="coverpage" href="images/front.jpg">
<link rel="icon" href="images/front.jpg" type="image/x-cover">
<link rel="schema.DC" href="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
<meta name="DC.Title" content="Lente">
<meta name="DC.Creator" content="Jacobus Pieter Thijsse (1865–1945)">
<meta name="DC.Contributor" content="Jan van Oort (1867–1938)">
<meta name="DC.Contributor" content="Jan Voerman jr. (1890–1976)">
<meta name="DC.Contributor" content="Ludwig Willem Reymert Wenckebach (1860–1937)">
<meta name="DC.Date" content="2022-01-14">
<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
<meta name="DC.Format" content="text/html">
<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg">
<meta name="DC.Rights" content="Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u ergens anders woont, raadpleeg dan alstublieft de wetgeving in uw land voordat u dit boek downloadt.">
<meta name="DC.Identifier" content="https://www.gutenberg.org/ebooks/67159">
<style> /* <![CDATA[ */
html {
line-height: 1.3;
}
body {
margin: 0;
}
main {
display: block;
}
h1 {
font-size: 2em;
margin: 0.67em 0;
}
hr {
height: 0;
overflow: visible;
}
pre {
font-family: monospace;
font-size: 1em;
}
a {
background-color: transparent;
}
abbr[title] {
border-bottom: none;
text-decoration: underline;
}
b, strong {
font-weight: bolder;
}
code, kbd, samp {
font-family: monospace;
font-size: 1em;
}
small {
font-size: 80%;
}
sub, sup {
font-size: 67%;
line-height: 0;
position: relative;
vertical-align: baseline;
}
sub {
bottom: -0.25em;
}
sup {
top: -0.5em;
}
img {
border-style: none;
}
body {
font-family: serif;
font-size: 100%;
text-align: left;
margin-top: 2.4em;
}
div.front, div.body {
margin-bottom: 7.2em;
}
div.back {
margin-bottom: 2.4em;
}
.div0 {
margin-top: 7.2em;
margin-bottom: 7.2em;
}
.div1 {
margin-top: 5.6em;
margin-bottom: 5.6em;
}
.div2 {
margin-top: 4.8em;
margin-bottom: 4.8em;
}
.div3 {
margin-top: 3.6em;
margin-bottom: 3.6em;
}
.div4 {
margin-top: 2.4em;
margin-bottom: 2.4em;
}
.div5, .div6, .div7 {
margin-top: 1.44em;
margin-bottom: 1.44em;
}
.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child,
.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child {
margin-bottom: 0;
}
blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back {
margin-top: 0;
margin-bottom: 0;
}
.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child,
.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child {
margin-top: 0;
}
h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 {
clear: both;
font-style: normal;
text-transform: none;
}
h3, .h3 {
font-size: 1.2em;
}
h3.label {
font-size: 1em;
margin-bottom: 0;
}
h4, .h4 {
font-size: 1em;
}
.alignleft {
text-align: left;
}
.alignright {
text-align: right;
}
.alignblock {
text-align: justify;
}
p.tb, hr.tb, .par.tb {
margin: 1.6em auto;
text-align: center;
}
p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument {
font-size: 0.9em;
text-indent: 0;
}
p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument {
margin: 1.58em 10%;
}
.opener, .address {
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
}
.addrline {
margin-top: 0;
margin-bottom: 0;
}
.dateline {
margin-top: 1.6em;
margin-bottom: 1.6em;
text-align: right;
}
.salute {
margin-top: 1.6em;
margin-left: 3.58em;
text-indent: -2em;
}
.signed {
margin-top: 1.6em;
margin-left: 3.58em;
text-indent: -2em;
}
.epigraph {
font-size: 0.9em;
width: 60%;
margin-left: auto;
}
.epigraph span.bibl {
display: block;
text-align: right;
}
.trailer {
clear: both;
margin-top: 3.6em;
}
span.abbr, abbr {
white-space: nowrap;
}
span.parNum {
font-weight: bold;
}
span.corr, span.gap {
border-bottom: 1px dotted red;
}
span.num, span.trans {
border-bottom: 1px dotted gray;
}
span.measure {
border-bottom: 1px dotted green;
}
.ex {
letter-spacing: 0.2em;
}
.sc {
font-variant: small-caps;
}
.asc {
font-variant: small-caps;
text-transform: lowercase;
}
.uc {
text-transform: uppercase;
}
.tt {
font-family: monospace;
}
.underline {
text-decoration: underline;
}
.overline, .overtilde {
text-decoration: overline;
}
.rm {
font-style: normal;
}
.red {
color: red;
}
hr {
clear: both;
border: none;
border-bottom: 1px solid black;
width: 45%;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
margin-top: 1em;
text-align: center;
}
hr.dotted {
border-bottom: 2px dotted black;
}
hr.dashed {
border-bottom: 2px dashed black;
}
.aligncenter {
text-align: center;
}
h1, h2, .h1, .h2 {
font-size: 1.44em;
line-height: 1.5;
}
h1.label, h2.label {
font-size: 1.2em;
margin-bottom: 0;
}
h5, h6 {
font-size: 1em;
font-style: italic;
}
p, .par {
text-indent: 0;
}
p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line {
text-transform: uppercase;
}
.hangq {
text-indent: -0.32em;
}
.hangqq {
text-indent: -0.42em;
}
.hangqqq {
text-indent: -0.84em;
}
p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter {
float: left;
clear: left;
margin: 0 0.05em 0 0;
padding: 0;
line-height: 0.8;
font-size: 420%;
vertical-align: super;
}
blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote {
font-size: 0.9em;
margin: 1.58em 5%;
}
.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden {
text-decoration: none;
}
.advertisement, .advertisements {
background-color: #FFFEE0;
border: black 1px dotted;
color: #000;
margin: 2em 5%;
padding: 1em;
}
span.accent {
display: inline-block;
text-align: center;
}
span.accent, span.accent span.top, span.accent span.base {
line-height: 0.40em;
}
span.accent span.top {
font-weight: bold;
font-size: 5pt;
}
span.accent span.base {
display: block;
}
.footnotes .body, .footnotes .div1 {
padding: 0;
}
.fnarrow {
color: #AAAAAA;
font-weight: bold;
text-decoration: none;
}
.fnarrow:hover, .fnreturn:hover {
color: #660000;
}
.fnreturn {
color: #AAAAAA;
font-size: 80%;
font-weight: bold;
text-decoration: none;
vertical-align: 0.25em;
}
a {
text-decoration: none;
}
a:hover {
text-decoration: underline;
background-color: #e9f5ff;
}
a.noteRef, a.pseudoNoteRef {
font-size: 67%;
vertical-align: super;
text-decoration: none;
margin-left: 0.1em;
}
.externalUrl {
font-size: small;
font-family: monospace;
color: gray;
}
.displayfootnote {
display: none;
}
div.footnotes {
font-size: 80%;
margin-top: 1em;
padding: 0;
}
hr.fnsep {
margin-left: 0;
margin-right: 0;
text-align: left;
width: 25%;
}
p.footnote, .par.footnote {
margin-bottom: 0.5em;
margin-top: 0.5em;
}
p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel {
float: left;
margin-left: -0.1em;
min-width: 1.0em;
padding-right: 0.4em;
}
.apparatusnote {
text-decoration: none;
}
.apparatusnote:target, .fndiv:target {
background-color: #eaf3ff;
}
table.tocList {
width: 100%;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
border-width: 0;
border-collapse: collapse;
}
td.tocText {
padding-top: 2em;
padding-bottom: 1em;
}
td.tocPageNum, td.tocDivNum {
text-align: right;
min-width: 10%;
border-width: 0;
white-space: nowrap;
}
td.tocDivNum {
padding-left: 0;
padding-right: 0.5em;
vertical-align: top;
}
td.tocPageNum {
padding-left: 0.5em;
padding-right: 0;
vertical-align: bottom;
}
td.tocDivTitle {
width: auto;
}
p.tocPart, .par.tocPart {
margin: 1.58em 0;
font-variant: small-caps;
}
p.tocChapter, .par.tocChapter {
margin: 1.58em 0;
}
p.tocSection, .par.tocSection {
margin: 0.7em 5%;
}
table.tocList td {
vertical-align: top;
}
table.tocList td.tocPageNum {
vertical-align: bottom;
}
table.inner {
display: inline-table;
border-collapse: collapse;
width: 100%;
}
td.itemNum {
text-align: right;
min-width: 5%;
padding-right: 0.8em;
}
td.innerContainer {
padding: 0;
margin: 0;
}
.index {
font-size: 80%;
}
.index p {
text-indent: -1em;
margin-left: 1em;
}
.indexToc {
text-align: center;
}
.transcriberNote {
background-color: #DDE;
border: black 1px dotted;
color: #000;
font-family: sans-serif;
font-size: 80%;
margin: 2em 5%;
padding: 1em;
}
.missingTarget {
text-decoration: line-through;
color: red;
}
.correctionTable {
width: 75%;
}
.width20 {
width: 20%;
}
.width40 {
width: 40%;
}
p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint {
color: #666666;
font-size: 80%;
}
span.musictime {
vertical-align: middle;
display: inline-block;
text-align: center;
}
span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom {
padding: 1px 0.5px;
font-size: xx-small;
font-weight: bold;
line-height: 0.7em;
}
span.musictime span.bottom {
display: block;
}
audio {
height: 20px;
margin-left: 0.5em;
margin-right: 0.5em;
}
ul {
list-style-type: none;
}
.splitListTable {
margin-left: 0;
}
.splitListTable td {
vertical-align: top;
}
.numberedItem {
text-indent: -3em;
margin-left: 3em;
}
.numberedItem .itemNumber {
float: left;
position: relative;
left: -3.5em;
width: 3em;
display: inline-block;
text-align: right;
}
.itemGroupTable {
border-collapse: collapse;
margin-left: 0;
}
.itemGroupTable td {
padding: 0;
margin: 0;
vertical-align: middle;
}
.itemGroupBrace {
padding: 0 0.5em !important;
}
.titlePage {
border: #DDDDDD 2px solid;
margin: 3em 0 7em;
padding: 5em 10% 6em;
text-align: center;
}
.titlePage .docTitle {
line-height: 1.7;
margin: 2em 0;
font-weight: bold;
}
.titlePage .docTitle .mainTitle {
font-size: 1.8em;
font-weight: inherit;
font-variant: inherit;
line-height: inherit;
}
.titlePage .docTitle .subTitle,
.titlePage .docTitle .seriesTitle,
.titlePage .docTitle .volumeTitle {
font-size: 1.44em;
font-weight: inherit;
font-variant: inherit;
line-height: inherit;
}
.titlePage .byline {
margin: 2em 0;
font-size: 1.2em;
line-height: 1.5;
}
.titlePage .byline .docAuthor {
font-size: 1.2em;
font-weight: bold;
}
.titlePage .figure {
margin: 2em auto;
}
.titlePage .docImprint {
margin: 4em 0 0;
font-size: 1.2em;
line-height: 1.5;
}
.titlePage .docImprint .docDate {
font-size: 1.2em;
font-weight: bold;
}
div.figure, div.figureGroup {
text-align: center;
}
table.figureGroupTable {
width: 80%;
border-collapse: collapse;
}
.figure, .figureGroup {
margin-left: auto;
margin-right: auto;
}
.floatLeft {
float: left;
margin: 10px 10px 10px 0;
}
.floatRight {
float: right;
margin: 10px 0 10px 10px;
}
p.figureHead, .par.figureHead {
font-size: 100%;
text-align: center;
}
.figAnnotation {
font-size: 80%;
position: relative;
margin: 0 auto;
}
.figTopLeft, .figBottomLeft {
float: left;
}
.figTopRight, .figBottomRight {
float: right;
}
.figure p, .figure .par, .figureGroup p, .figureGroup .par {
font-size: 80%;
margin-top: 0;
text-align: center;
}
img {
border-width: 0;
}
td.galleryFigure {
text-align: center;
vertical-align: middle;
}
td.galleryCaption {
text-align: center;
vertical-align: top;
}
tr, td, th {
vertical-align: top;
}
tr.bottom, td.bottom, th.bottom {
vertical-align: bottom;
}
td.label, tr.label td {
font-weight: bold;
}
td.unit, tr.unit td {
font-style: italic;
}
td.leftbrace, td.rightbrace {
vertical-align: middle;
}
span.sum {
padding-top: 2px;
border-top: solid black 1px;
}
table.inlineTable {
display: inline-table;
}
table.borderOutside {
border-collapse: collapse;
}
table.borderOutside td {
padding-left: 4px;
padding-right: 4px;
}
table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop {
border-top: 2px solid black;
}
table.borderOutside .cellHeadBottom {
border-bottom: 1px solid black;
}
table.borderOutside .cellBottom {
border-bottom: 2px solid black;
}
table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft {
border-left: 2px solid black;
}
table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight {
border-right: 2px solid black;
}
table.verticalBorderInside {
border-collapse: collapse;
}
table.verticalBorderInside td {
padding-left: 4px;
padding-right: 4px;
border-left: 1px solid black;
}
table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop {
border-top: 2px solid black;
}
table.verticalBorderInside .cellHeadBottom {
border-bottom: 1px solid black;
}
table.verticalBorderInside .cellBottom {
border-bottom: 2px solid black;
}
table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft {
border-left: 0 solid black;
}
table.borderAll,
table.rtlBorderAll {
border-collapse: collapse;
}
table.borderAll td,
table.rtlBorderAll td {
padding-left: 4px;
padding-right: 4px;
border: 1px solid black;
}
table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop,
table.rtlBorderAll .cellHeadTop, table.rtlBorderAll .cellTop {
border-top: 2px solid black;
}
table.borderAll .cellHeadBottom,
table.rtlBorderAll .cellHeadBottom {
border-bottom: 1px solid black;
}
table.borderAll .cellBottom,
table.rtlBorderAll .cellBottom {
border-bottom: 2px solid black;
}
table.borderAll .cellLeft,
table.borderAll .cellHeadLeft {
border-left: 2px solid black;
}
table.borderAll .cellRight,
table.borderAll .cellHeadRight {
border-right: 2px solid black;
}
table.rtlBorderAll .cellLeft,
table.rtlBorderAll .cellHeadLeft {
border-right: 2px solid black;
}
table.rtlBorderAll .cellRight,
table.rtlBorderAll .cellHeadRight {
border-left: 2px solid black;
}
tr.borderTop td, tr.borderTop th, th.borderTop, td.borderTop {
border-top: 1px solid black !important;
}
tr.borderRight td, tr.borderRight th, th.borderRight, td.borderRight {
border-right: 1px solid black !important;
}
tr.borderLeft td, tr.borderLeft th, th.borderLeft, td.borderLeft {
border-left: 1px solid black !important;
}
tr.borderBottom td, tr.borderBottom th, th.borderBottom, td.borderBottom {
border-bottom: 1px solid black !important;
}
tr.borderHorizontal td, tr.borderHorizontal th, th.borderHorizontal, td.borderHorizontal {
border-top: 1px solid black !important;
border-bottom: 1px solid black !important;
}
tr.borderVertical td, tr.borderVertical th, th.borderVertical, td.borderVertical {
border-right: 1px solid black !important;
border-left: 1px solid black !important;
}
tr.borderAll td, tr.borderAll th, th.borderAll, td.borderAll {
border: 1px solid black !important;
}
tr.noBorderTop td, tr.noBorderTop th, th.noBorderTop, td.noBorderTop {
border-top: none !important;
}
tr.noBorderRight td, tr.noBorderRight th, th.noBorderRight, td.noBorderRight {
border-right: none !important;
}
tr.noBorderLeft td, tr.noBorderLeft th, th.noBorderLeft, td.noBorderLeft {
border-left: none !important;
}
tr.noBorderBottom td, tr.noBorderBottom th, th.noBorderBottom, td.noBorderBottom {
border-bottom: none !important;
}
tr.noBorderHorizontal td, tr.noBorderHorizontal th, th.noBorderHorizontal, td.noBorderHorizontal {
border-top: none !important;
border-bottom: none !important;
}
tr.noBorderVertical td, tr.noBorderVertical th, th.noBorderVertical, td.noBorderVertical {
border-right: none !important;
border-left: none !important;
}
tr.borderAll td, tr.borderAll th, th.borderAll, td.noBorderAll {
border: none !important;
}
.cellDoubleUp {
border-width: 0 !important;
width: 1em;
}
.cellDummy {
border-width: 0 !important;
}
td.alignDecimalIntegerPart {
text-align: right;
border-right: none !important;
padding-right: 0 !important;
margin-right: 0 !important;
}
td.alignDecimalFractionPart {
text-align: left;
border-left: none !important;
padding-left: 0 !important;
margin-left: 0 !important;
}
td.alignDecimalNotNumber {
text-align: center;
}
span.seg {
text-indent: 0;
}
span.ditto {
display: inline-table;
border-collapse: collapse;
vertical-align: middle;
text-align: center;
line-height: 0;
text-indent: 0;
}
span.ditto span.r {
display: table-row;
}
span.ditto span.s {
display: table-cell;
visibility: hidden;
}
span.ditto span.d {
display: table-cell;
}
body {
padding: 1.58em 16%;
}
.pageNum {
display: inline;
font-size: 8.4pt;
font-style: normal;
margin: 0;
padding: 0;
position: absolute;
right: 1%;
text-align: right;
letter-spacing: normal;
}
.marginnote {
font-size: 0.8em;
height: 0;
left: 1%;
position: absolute;
text-indent: 0;
width: 14%;
text-align: left;
}
.right-marginnote {
font-size: 0.8em;
height: 0;
right: 3%;
position: absolute;
text-indent: 0;
text-align: right;
width: 11%
}
.cut-in-left-note {
font-size: 0.8em;
left: 1%;
float: left;
text-indent: 0;
width: 14%;
text-align: left;
padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0;
}
.cut-in-right-note {
font-size: 0.8em;
left: 1%;
float: right;
text-indent: 0;
width: 14%;
text-align: right;
padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em;
}
span.tocPageNum, span.flushright {
position: absolute;
right: 16%;
top: auto;
text-indent: 0;
}
.pglink::after {
content: "\0000A0\01F4D8";
font-size: 80%;
font-style: normal;
font-weight: normal;
}
.catlink::after {
content: "\0000A0\01F4C7";
font-size: 80%;
font-style: normal;
font-weight: normal;
}
.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after {
content: "\0000A0\002197\00FE0F";
color: blue;
font-size: 80%;
font-style: normal;
font-weight: normal;
}
.pglink:hover {
background-color: #DCFFDC;
}
.catlink:hover {
background-color: #FFFFDC;
}
.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover {
background-color: #FFDCDC;
}
body {
background: #FFFFFF;
font-family: serif;
}
body, a.hidden {
color: black;
}
h1, h2, .h1, .h2 {
text-align: center;
font-variant: small-caps;
font-weight: normal;
}
p.byline {
text-align: center;
font-style: italic;
margin-bottom: 2em;
}
.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline {
text-align: left;
}
.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum {
color: #660000;
}
.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a {
color: #AAAAAA;
}
a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover {
color: red;
}
h1, h2, h3, h4, h5, h6 {
font-weight: normal;
}
table {
margin-left: auto;
margin-right: auto;
}
td.tocText {
text-align: center;
font-variant: small-caps;
font-size: 1.2em;
line-height: 1.5;
}
.tableCaption {
text-align: center;
}
.arab { font-family: Scheherazade, serif; }
.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; }
.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; }
.hebr { font-family: 'SBL Hebrew', Shlomo, 'Ezra SIL', serif; }
.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; }
/* CSS rules generated from rendition elements in TEI file */
.container {
padding: 40px 0; background-color: #ecdbc2; margin: 40px 0; width: 100%;
}
.container .figure {
padding: 0 10px;
}
.container img {
border: 2px solid black;
}
.titlePage .docTitle .mainTitle {
font-size: 36pt;
}
/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */
.xd32e1555 {
text-align:right;
}
.cover-imagewidth {
width:594px;
}
.titlepage-imagewidth {
width:470px;
}
.p7width {
width:493px;
}
.plate001overlay {
width: 266px;
height: 494px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate001overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate001overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate001overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate001width {
width:266px;
}
.plate002overlay {
width: 272px;
height: 508px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate002overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate002overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate002overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate002width {
width:272px;
}
.plate003overlay {
width: 272px;
height: 497px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate003overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate003overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate003overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate003width {
width:272px;
}
.plate004overlay {
width: 272px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate004overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate004overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate004overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate004width {
width:272px;
}
.plate005overlay {
width: 269px;
height: 498px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate005overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate005overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate005overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate005width {
width:269px;
}
.plate006overlay {
width: 270px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate006overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate006overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate006overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate006width {
width:270px;
}
.plate007overlay {
width: 273px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate007overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate007overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate007overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate007width {
width:273px;
}
.plate008overlay {
width: 269px;
height: 498px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate008overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate008overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate008overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate008width {
width:269px;
}
.plate009overlay {
width: 272px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate009overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate009overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate009overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate009width {
width:272px;
}
.plate010overlay {
width: 270px;
height: 498px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate010overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate010overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate010overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate010width {
width:270px;
}
.plate011overlay {
width: 272px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate011overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate011overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate011overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate011width {
width:272px;
}
.plate012overlay {
width: 273px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate012overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate012overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate012overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate012width {
width:273px;
}
.plate013overlay {
width: 273px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate013overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate013overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate013overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate013width {
width:273px;
}
.plate014overlay {
width: 275px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate014overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate014overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate014overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate014width {
width:275px;
}
.plate015overlay {
width: 274px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate015overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate015overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate015overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate015width {
width:274px;
}
.plate016overlay {
width: 274px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate016overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate016overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate016overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate016width {
width:274px;
}
.plate017overlay {
width: 273px;
height: 498px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate017overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate017overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate017overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate017width {
width:273px;
}
.plate018overlay {
width: 276px;
height: 501px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate018overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate018overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate018overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate018width {
width:276px;
}
.plate019overlay {
width: 274px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate019overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate019overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate019overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate019width {
width:274px;
}
.plate020overlay {
width: 275px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate020overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate020overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate020overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate020width {
width:275px;
}
.plate021overlay {
width: 270px;
height: 498px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate021overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate021overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate021overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate021width {
width:270px;
}
.plate022overlay {
width: 275px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate022overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate022overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate022overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate022width {
width:275px;
}
.plate023overlay {
width: 273px;
height: 501px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate023overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate023overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate023overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate023width {
width:273px;
}
.plate024overlay {
width: 276px;
height: 506px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate024overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate024overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate024overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate024width {
width:276px;
}
.p15width {
width:499px;
}
.plate025overlay {
width: 503px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate025overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate025overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate025overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate025width {
width:503px;
}
.plate026overlay {
width: 502px;
height: 278px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate026overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate026overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate026overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate026width {
width:502px;
}
.plate027overlay {
width: 502px;
height: 277px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate027overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate027overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate027overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate027width {
width:502px;
}
.plate028overlay {
width: 501px;
height: 277px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate028overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate028overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate028overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate028width {
width:501px;
}
.plate029overlay {
width: 503px;
height: 279px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate029overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate029overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate029overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate029width {
width:503px;
}
.plate030overlay {
width: 501px;
height: 278px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate030overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate030overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate030overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate030width {
width:501px;
}
.plate031overlay {
width: 500px;
height: 272px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate031overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate031overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate031overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate031width {
width:500px;
}
.plate032overlay {
width: 502px;
height: 275px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate032overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate032overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate032overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate032width {
width:502px;
}
.plate033overlay {
width: 506px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate033overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate033overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate033overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate033width {
width:506px;
}
.plate034overlay {
width: 499px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate034overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate034overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate034overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate034width {
width:499px;
}
.plate035overlay {
width: 504px;
height: 275px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate035overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate035overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate035overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate035width {
width:504px;
}
.plate036overlay {
width: 501px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate036overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate036overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate036overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate036width {
width:501px;
}
.plate037overlay {
width: 274px;
height: 497px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate037overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate037overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate037overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate037width {
width:274px;
}
.plate038overlay {
width: 276px;
height: 498px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate038overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate038overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate038overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate038width {
width:276px;
}
.plate039overlay {
width: 277px;
height: 503px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate039overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate039overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate039overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate039width {
width:277px;
}
.plate040overlay {
width: 277px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate040overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate040overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate040overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate040width {
width:277px;
}
.plate041overlay {
width: 276px;
height: 501px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate041overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate041overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate041overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate041width {
width:276px;
}
.plate042overlay {
width: 277px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate042overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate042overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate042overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate042width {
width:277px;
}
.plate043overlay {
width: 279px;
height: 503px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate043overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate043overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate043overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate043width {
width:279px;
}
.plate044overlay {
width: 276px;
height: 501px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate044overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate044overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate044overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate044width {
width:276px;
}
.plate045overlay {
width: 276px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate045overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate045overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate045overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate045width {
width:276px;
}
.plate046overlay {
width: 277px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate046overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate046overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate046overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate046width {
width:277px;
}
.plate047overlay {
width: 276px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate047overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate047overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate047overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate047width {
width:276px;
}
.plate048overlay {
width: 276px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate048overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate048overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate048overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate048width {
width:276px;
}
.plate049overlay {
width: 274px;
height: 505px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate049overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate049overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate049overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate049width {
width:274px;
}
.plate050overlay {
width: 275px;
height: 505px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate050overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate050overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate050overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate050width {
width:275px;
}
.plate051overlay {
width: 269px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate051overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate051overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate051overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate051width {
width:269px;
}
.plate052overlay {
width: 270px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate052overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate052overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate052overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate052width {
width:270px;
}
.plate053overlay {
width: 271px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate053overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate053overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate053overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate053width {
width:271px;
}
.plate054overlay {
width: 274px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate054overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate054overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate054overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate054width {
width:274px;
}
.plate055overlay {
width: 276px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate055overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate055overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate055overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate055width {
width:276px;
}
.plate056overlay {
width: 275px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate056overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate056overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate056overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate056width {
width:275px;
}
.plate057overlay {
width: 271px;
height: 496px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate057overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate057overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate057overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate057width {
width:271px;
}
.plate058overlay {
width: 279px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate058overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate058overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate058overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate058width {
width:279px;
}
.plate059overlay {
width: 276px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate059overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate059overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate059overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate059width {
width:276px;
}
.plate060overlay {
width: 275px;
height: 501px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate060overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate060overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate060overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate060width {
width:275px;
}
.p26width {
width:500px;
}
.plate061overlay {
width: 503px;
height: 271px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate061overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate061overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate061overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate061width {
width:503px;
}
.plate062overlay {
width: 507px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate062overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate062overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate062overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate062width {
width:507px;
}
.plate063overlay {
width: 505px;
height: 275px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate063overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate063overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate063overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate063width {
width:505px;
}
.plate064overlay {
width: 507px;
height: 272px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate064overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate064overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate064overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate064width {
width:507px;
}
.plate065overlay {
width: 506px;
height: 272px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate065overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate065overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate065overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate065width {
width:506px;
}
.plate066overlay {
width: 505px;
height: 278px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate066overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate066overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate066overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate066width {
width:505px;
}
.plate067overlay {
width: 504px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate067overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate067overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate067overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate067width {
width:504px;
}
.plate068overlay {
width: 501px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate068overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate068overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate068overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate068width {
width:501px;
}
.plate069overlay {
width: 498px;
height: 275px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate069overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate069overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate069overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate069width {
width:498px;
}
.plate070overlay {
width: 499px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate070overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate070overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate070overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate070width {
width:499px;
}
.plate071overlay {
width: 503px;
height: 277px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate071overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate071overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate071overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate071width {
width:503px;
}
.plate072overlay {
width: 502px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate072overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate072overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate072overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate072width {
width:502px;
}
.plate073overlay {
width: 274px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate073overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate073overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate073overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate073width {
width:274px;
}
.plate074overlay {
width: 276px;
height: 497px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate074overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate074overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate074overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate074width {
width:276px;
}
.plate075overlay {
width: 271px;
height: 498px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate075overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate075overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate075overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate075width {
width:271px;
}
.plate076overlay {
width: 274px;
height: 496px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate076overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate076overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate076overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate076width {
width:274px;
}
.plate077overlay {
width: 274px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate077overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate077overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate077overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate077width {
width:274px;
}
.plate078overlay {
width: 279px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate078overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate078overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate078overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate078width {
width:279px;
}
.plate079overlay {
width: 276px;
height: 508px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate079overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate079overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate079overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate079width {
width:276px;
}
.plate080overlay {
width: 272px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate080overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate080overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate080overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate080width {
width:272px;
}
.plate081overlay {
width: 273px;
height: 509px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate081overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate081overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate081overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate081width {
width:273px;
}
.plate082overlay {
width: 277px;
height: 503px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate082overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate082overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate082overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate082width {
width:277px;
}
.plate083overlay {
width: 279px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate083overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate083overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate083overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate083width {
width:279px;
}
.plate084overlay {
width: 274px;
height: 505px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate084overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate084overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate084overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate084width {
width:274px;
}
.p35width {
width:498px;
}
.plate085overlay {
width: 271px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate085overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate085overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate085overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate085width {
width:271px;
}
.plate086overlay {
width: 276px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate086overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate086overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate086overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate086width {
width:276px;
}
.plate087overlay {
width: 278px;
height: 507px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate087overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate087overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate087overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate087width {
width:278px;
}
.plate088overlay {
width: 269px;
height: 498px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate088overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate088overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate088overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate088width {
width:269px;
}
.plate089overlay {
width: 274px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate089overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate089overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate089overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate089width {
width:274px;
}
.plate090overlay {
width: 275px;
height: 508px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate090overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate090overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate090overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate090width {
width:275px;
}
.plate091overlay {
width: 275px;
height: 505px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate091overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate091overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate091overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate091width {
width:275px;
}
.plate092overlay {
width: 275px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate092overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate092overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate092overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate092width {
width:275px;
}
.plate093overlay {
width: 278px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate093overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate093overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate093overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate093width {
width:278px;
}
.plate094overlay {
width: 277px;
height: 503px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate094overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate094overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate094overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate094width {
width:277px;
}
.plate095overlay {
width: 278px;
height: 501px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate095overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate095overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate095overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate095width {
width:278px;
}
.plate096overlay {
width: 274px;
height: 502px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate096overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate096overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate096overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate096width {
width:274px;
}
.p39width {
width:487px;
}
.plate097overlay {
width: 505px;
height: 277px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate097overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate097overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate097overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate097width {
width:505px;
}
.plate098overlay {
width: 500px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate098overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate098overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate098overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate098width {
width:500px;
}
.plate099overlay {
width: 502px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate099overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate099overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate099overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate099width {
width:502px;
}
.plate100overlay {
width: 497px;
height: 271px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate100overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate100overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate100overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate100width {
width:497px;
}
.plate101overlay {
width: 498px;
height: 275px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate101overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate101overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate101overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate101width {
width:498px;
}
.plate102overlay {
width: 501px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate102overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate102overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate102overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate102width {
width:501px;
}
.plate103overlay {
width: 504px;
height: 271px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate103overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate103overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate103overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate103width {
width:504px;
}
.plate104overlay {
width: 507px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate104overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate104overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate104overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate104width {
width:507px;
}
.plate105overlay {
width: 503px;
height: 275px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate105overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate105overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate105overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate105width {
width:503px;
}
.plate106overlay {
width: 502px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate106overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate106overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate106overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate106width {
width:502px;
}
.plate107overlay {
width: 504px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate107overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate107overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate107overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate107width {
width:504px;
}
.plate108overlay {
width: 503px;
height: 275px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate108overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate108overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate108overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate108width {
width:503px;
}
.p43width {
width:496px;
}
.plate109overlay {
width: 270px;
height: 505px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate109overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate109overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate109overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate109width {
width:270px;
}
.plate110overlay {
width: 279px;
height: 508px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate110overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate110overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate110overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate110width {
width:279px;
}
.plate111overlay {
width: 274px;
height: 506px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate111overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate111overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate111overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate111width {
width:274px;
}
.plate112overlay {
width: 273px;
height: 505px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate112overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate112overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate112overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate112width {
width:273px;
}
.plate113overlay {
width: 279px;
height: 501px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate113overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate113overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate113overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate113width {
width:279px;
}
.plate114overlay {
width: 276px;
height: 507px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate114overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate114overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate114overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate114width {
width:276px;
}
.plate115overlay {
width: 276px;
height: 500px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate115overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate115overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate115overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate115width {
width:276px;
}
.plate116overlay {
width: 276px;
height: 504px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate116overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate116overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate116overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate116width {
width:276px;
}
.plate117overlay {
width: 274px;
height: 496px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate117overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate117overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate117overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate117width {
width:274px;
}
.plate118overlay {
width: 277px;
height: 499px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate118overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate118overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate118overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate118width {
width:277px;
}
.plate119overlay {
width: 281px;
height: 505px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate119overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate119overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate119overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate119width {
width:281px;
}
.plate120overlay {
width: 274px;
height: 501px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate120overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate120overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate120overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate120width {
width:274px;
}
.p47width {
width:497px;
}
.plate121overlay {
width: 504px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate121overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate121overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate121overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate121width {
width:504px;
}
.plate122overlay {
width: 507px;
height: 277px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate122overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate122overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate122overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate122width {
width:507px;
}
.plate123overlay {
width: 504px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate123overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate123overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate123overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate123width {
width:504px;
}
.plate124overlay {
width: 501px;
height: 269px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate124overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate124overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate124overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate124width {
width:501px;
}
.plate125overlay {
width: 501px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate125overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate125overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate125overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate125width {
width:501px;
}
.plate126overlay {
width: 507px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate126overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate126overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate126overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate126width {
width:507px;
}
.plate127overlay {
width: 500px;
height: 278px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate127overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate127overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate127overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate127width {
width:500px;
}
.plate128overlay {
width: 501px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate128overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate128overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate128overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate128width {
width:501px;
}
.plate129overlay {
width: 500px;
height: 278px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate129overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate129overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate129overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate129width {
width:500px;
}
.plate130overlay {
width: 496px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate130overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate130overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate130overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate130width {
width:496px;
}
.plate131overlay {
width: 501px;
height: 277px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate131overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate131overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate131overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate131width {
width:501px;
}
.plate132overlay {
width: 502px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate132overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate132overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate132overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate132width {
width:502px;
}
.p50width {
width:494px;
}
.p52width {
width:187px;
}
.plate133overlay {
width: 506px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate133overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate133overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate133overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate133width {
width:506px;
}
.plate134overlay {
width: 503px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate134overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate134overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate134overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate134width {
width:503px;
}
.plate135overlay {
width: 511px;
height: 277px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate135overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate135overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate135overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate135width {
width:511px;
}
.plate136overlay {
width: 507px;
height: 275px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate136overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate136overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate136overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate136width {
width:507px;
}
.plate137overlay {
width: 507px;
height: 276px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate137overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate137overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate137overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate137width {
width:507px;
}
.plate138overlay {
width: 507px;
height: 278px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate138overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate138overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate138overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate138width {
width:507px;
}
.plate139overlay {
width: 506px;
height: 272px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate139overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate139overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate139overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate139width {
width:506px;
}
.plate140overlay {
width: 498px;
height: 272px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate140overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate140overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate140overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate140width {
width:498px;
}
.plate141overlay {
width: 507px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate141overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate141overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate141overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate141width {
width:507px;
}
.plate142overlay {
width: 504px;
height: 269px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate142overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate142overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate142overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate142width {
width:504px;
}
.plate143overlay {
width: 500px;
height: 274px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate143overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate143overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate143overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate143width {
width:500px;
}
.plate144overlay {
width: 502px;
height: 273px;
position: relative;
margin-bottom: 4px;
}
.plate144overlay .img-back {
display: none;
position: absolute;
top: 0;
left: 0;
z-index: 99;
}
.plate144overlay:hover .img-back {
display: inline;
}
.plate144overlay:hover .img-front {
display: none;
}
.plate144width {
width:502px;
}
.xd32e1549 {
text-align:center;
}
.xd32e1553 {
font-size:small;
}
.spinewidth {
width:720px;
}
.backwidth {
width:592px;
}
/* ]]> */ </style>
</head>
<body>
<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 67159 ***</div>
<div class="front">
<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/front.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="594" height="720"></div><p>
</p>
</div>
</div>
<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure titlepage-imagewidth"><img src="images/titlepage.png" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="470" height="720"></div><p>
</p>
</div>
</div>
<div class="titlePage">
<div class="docTitle">
<h1 class="mainTitle">LENTE</h1>
</div>
<div class="byline">DOOR
<br>
<span class="docAuthor">JAC. P. THIJSSE</span>
<br>
<span class="corr" id="xd32e131" title="Bron: GEILLUSTREERD">GEÏLLUSTREERD</span> MET PLAATJES NAAR TEEKENINGEN VAN L. W. R. WENCKEBACH, JAN VAN OORT EN JAN VOERMAN
<span class="sc">Jr</span>.</div>
<div class="docImprint"><span class="docDate">1906</span>
<br>
BAKKERIJ „DE RUIJTER”<br>
DER FIRMA VERKADE & COMP.</div>
</div>
<p><span class="pageNum" id="pb3">[<a href="#pb3">3</a>]</span></p>
<div class="div1 last-child preface"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<div class="figure floatLeft"><img src="images/initial-h.png" alt="H" width="179" height="235"></div>
<p class="first">et was op een voorjaarsavond, gezellig tegenover elkander zittende, dat wij aan den
praat raakten over ons album No. 3, dat toen pas was uitgekomen en in slechts enkele
weken zijne bestemming gevonden had door gansch het land.—Zoo’n album met de plaatjes,
teksten, en alles wat er aan vast is, kost veel tijd van voorbereiding; heel een organisatie
van teekenaars, drukkers, binders en pakkers komt er bij te pas, en is het eenmaal
verschenen, dan komt van zelf de vraag: „Wat nu? Hoe kunnen wij, geleerd door de ervaring
van vorige uitgaven, een volgend jaar iets beters leveren, iets wat nog meer voldoet
aan het doel, dat wij ons speciaal in de laatste jaren voor oogen stelden, <abbr title="namelijk">n.l.</abbr> om het geld, dat wij voor reklame uitgeven, zoo practisch en tevens zoo nuttig mogelijk
te besteden?”
</p>
<p>En al pratende lokte het eene denkbeeld het andere uit. Eerstens wilden wij een beslist
Nederlandsch werk leveren: plaatjes met Hollandsche voorstellingen, door landgenooten
ontworpen, gereproduceerd en gedrukt, het album hier gemaakt, gedrukt en gebonden,
het papier er voor van eene Nederlandsche firma.
</p>
<p>Dan wilden wij zoo gaarne, dat de plaatjes niet alleen de verzamellust der kinderen
zouden bevredigen, maar ook dat ouders en anderen er vreugde van zouden kunnen hebben,—dat
er voor allen wat uit te leeren zou zijn, wat hun lust tot opmerken zou prikkelen,
hunne liefde voor de natuur zou vergrooten. En toen stond het plan ons spoedig geheel
voor den geest: wij zouden eene vertelling trachten te geven van het jaar, van de
verschillende jaargetijden, van bloemen, vogels, vlinders, kevers, die overal te vinden
zijn in ons kleine land, doch die maar door enkelen worden gekend.
</p>
<p>Natuurlijk kwamen ons toen dadelijk in de gedachte de aardige boekjes van <span class="sc">Heijmans</span> en <span class="sc">Thijsse</span>: In Sloot en Plas, Hei en Dennen, enz. en de artikelen van <span class="sc">Thijsse</span> in het „Alg. Handelsblad”, en wij namen ons voor een dier heeren te vragen, of hij
ons helpen wilde in ons streven, om het geld, dat wij nu eenmaal moeten uitgeven om
aan onze producten die bekendheid te geven, die voor den bloei onzer zaken noodig
is, nuttig te besteden, ten bate van eene breede schare van lezers en lezeressen,
zoo oud als jong, in het belang van verbreiding van kennis onder hen en het aankweeken
van liefde voor alles wat groeit en bloeit in onze zoo mooie natuur.
<span class="pageNum" id="pb4">[<a href="#pb4">4</a>]</span></p>
<p>Dus niet een album alleen, maar een boek, en ter illustreering van den tekst de plaatjes,
die wij bij onze artikelen pakken. Een boek dat geïllustreerd zal zijn tegen dat de
Lente opnieuw haar intrede doet. Een boek, dat een deel zou kunnen vormen van eene
volgreeks: Lente, Zomer, Herfst en Winter, een boek geschreven door eenen scherpen
waarnemer, versierd met oorspronkelijke en daarbij behoorende teekeningen, welke het
bloempje en plantje of vogel en vlinder, zoo getrouw mogelijk weergeven.
</p>
<p>Wij waren in onzen schik met deze vondst, en togen aan den arbeid, of juister nog
de heer <span class="sc">Vlaanderen</span>, die onze afdeeling reklame beheert. De heer <span class="sc"><span class="corr" id="xd32e172" title="Bron: Thysse">Thijsse</span></span> verklaarde zich bereid het boek te schrijven, de teekenaars <span class="sc">Jan van Oort</span> en <span class="sc">L. W. R. Wenckebach</span> te Amsterdam en <span class="sc">Jan Voerman Jr.</span> te Hattem namen het ontwerpen en teekenen der plaatjes op zich, terwijl de reproductie
daarvan werd toevertrouwd aan de heeren <span class="sc">Roeloffzen-Hübner & Van Santen</span>, Amsterdam en den heer <span class="sc">S. Bakker Jzn.</span>, Koog a/d Zaan. De tekst werd gedrukt door de firma <span class="sc">Mouton & Co.</span>, Den Haag, op papier, geleverd door de firma <span class="sc">Van Gelder Zonen</span>, Wormerveer; het binden geschiedde door de heeren <span class="sc">Stokkink & Van Lith</span>, Amsterdam. Wij noemen deze namen, omdat wij in het begin zeiden, dat het geheel
een zuiver Nederlandsch werk zou vertegenwoordigen, en tevens om de heeren dank te
brengen voor de goede zorgen, die zij aan een en ander hebben besteed.
</p>
<p>Eén vraag dringt zich thans aan ons op: zullen wij op den ingeslagen weg voortgaan,
zullen wij spoedig na het uitkomen van dit album kunnen besluiten een volgend jaar
een vervolg daarop te geven, getiteld „Zomer”? Dit hangt van U af, waarde lezer. Hoe
spoediger wij weten, dat het boek „Lente” met de daarbij behoorende plaatjes U bevalt,
hoe liever wij dit hebben, dan kunnen gedurende den zomer de bloemen, vogels en insecten
uitsluitend naar de natuur worden geteekend, en ook voor den schrijver van den tekst
heeft het veel waarde wanneer hij zoo vroeg mogelijk weet, of het vervolg op „Lente”
verschijnen zal, ja dan neen. Wanneer gij derhalve plaatjes ter ruiling zendt, schrijft
ons dan of gij met ons plan instemt.
</p>
<p>Wij besluiten met den wensch, dat „Lente” de kring van onze jeugdige vrienden zal
vergrooten en de kennis en de liefde tot de natuur zal vermeerderen.
</p>
<p class="signed"><span class="sc">Firma</span> VERKADE & COMP.
<span class="pageNum" id="pb5">[<a href="#pb5">5</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
<div class="body">
<div id="lente" class="div1 last-child chapter"><span class="pageNum">[<a href="#lente.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<h2 class="main">LENTE.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first">Het is nog niet uitgemaakt, wie het eerst de Lente proclameert: de zanglijster, de
sneeuwklokjes of de hazelaar. Het eene jaar komt de vogel het eerst met ’t nieuwtje,
het andere jaar de heester of de bloem, maar in ieder geval weten zij het altijd eerder
dan de menschen, die op den kalender afgaan, en meenen, dat de Lente den eenentwintigsten
Maart haar intocht doet.
</p>
<p>Mij dunkt, ik hoor die zanglijster al lachen! „21 Maart, begin van de Lente? Maar
dan zitten wij al lang in de zorgen! Neen hoor, de ware pret begint al, wanneer de
dagen weer langer worden, zoo in het begin van Januari. Hoor maar eens, wat de andere
vogels er van zeggen”.
</p>
<p>En waarlijk, daar gaat hij zitten in den hoogsten top van zijn geliefkoosden abeel
of iep en roept ze alle op. Want de zanglijster is alle talen machtig en ’t kost hem
niet de minste moeite, om in éen adem koolmees en pimpelmees, roodborst en huismusch,
wulp en spreeuw toe te spreken, ieder in zijn eigen dialect.
</p>
<p>Uit pure vreugd en <span class="corr" id="xd32e215" title="Bron: balddadigheid">baldadigheid</span> gooit hij daar nog allerlei geluiden tusschen in van eigen vinding: mooie loopjes
en melodieën en afschuwelijke krijsch- en sisgeluiden, net als een kwajongen, die
al tamelijk goed viool kan spelen, maar ’t niet kan laten, om zijn instrument van
tijd tot tijd te gebruiken als speelgoed.
</p>
<p>Dag aan dag zit hij in denzelfden boom, dikwijls op denzelfden tak zijn blijdschap
uit te galmen, eerst alleen in de morgenuren bij dooiweer, dan ook tegen zonsondergang
en eindelijk heele dagen lang, onverschillig wat weer het is. Al hagelt, regent en
sneeuwt het tegelijk, het hindert hem niet. Alleen wanneer er onverwacht weer eens
een winterweekje komt en de grond hard bevriest, zoodat hij niets anders te eten kan
vinden dan wat bevroren hulstbessen of onrijpe klimopvruchten, dan verstomt zijn lied
en dan kan hij in een paar dagen geweldig afvallen, zoodat hij ten slotte niet meer
is dan vel over been.
</p>
<p>Doch zoodra de thermometer boven nul staat, begint de vreugd opnieuw. Deze <span class="pageNum" id="pb6">[<a href="#pb6">6</a>]</span>afwisseling van bitteren strijd en uitgelaten vreugde maken de eerste lenteweken tot
den heerlijksten tijd van het jaar, vol pit, fermheid en blijdschap.
</p>
<p>Den eenen dag verdringen de musschen zich hongerig en haveloos om het voederbakje,
den volgenden zitten ze onbezorgd en voldaan gezellig te sjielpen in de kale boomen.
Wat ze elkander daar te verhalen hebben is een raadsel, maar zeker is het, dat de
zon erbij betrokken is, want ieder straaltje vangen ze op tusschen de half opgerichte
grijze veeren. En als de zon op ’t punt is onder te gaan, dan is hun gezelschap ’t
grootst en het gesjielp op zijn luidruchtigst.
</p>
<p>Blijft het zonnige weer aanhouden, dan sleepen de musschen dra met vezels en strootjes
en dat beteekent nesten bouwen. Die vogels hebben het onder de bescherming van onze
huizen en daken al zoover gebracht, dat zij den winter soms totaal negeeren en kale
jongen hebben met Nieuwejaar. Maar dat lijkt ons een afdwaling der natuur veroorzaakt
door het stadsleven.
</p>
<p>Doch in Februari, dat is wat anders. Dan gaat de zanglijster ook al bouwen en de meezen
ontbinden gaandeweg hun groote winterlegers en trekken bij kleine troepjes, ten slotte
zelfs bij paren door het land.
</p>
<p>Wie de meezen voert met spekzwoord of soepbeentjes, vet in een notendop of een kokosnoot—alles
opgehangen in de boomen—kan dat gemakkelijk waarnemen. In den winter komen heele troepen
op ’t voer af. Niet, dat ze alle tegelijk eten, o neen, dat gaat bij beurten: de sterkste
het eerst en dan wippen de andere ongeduldig door het hout onder het uiten van hun
klokjesheldere loktonen. Het zijn meest koolmeezen, met zwarten kop en zwarte middenstreep
over zwavelgele borst, maar ook komen er prachtige pimpelmeesjes bij met lichtblauwen
schedel en donkerblauwen halskraag.
</p>
<p>En als nu de lente komt, dan worden de troepen in de boomen minder talrijk, maar er
zitten er meer op het voeder; dikwijls twee op dezelfde kokosnoot of hetzelfde varkensribbetje.
De een is wat grooter en mooier en forscher geteekend dan de andere, ’t is een mannetje,
dat zijn wijfje vergunt mee te eten en dat van tijd tot tijd woedend opvliegt naar
een derden vogel, die boven aan het touwtje zit te rukken. Bijna alle jonge vogelhuishoudens
hebben last van zoo’n derde, zoo’n indringer, en ’t kost het mannetje heel wat ongerustheid
en strijd, om hem ten slotte van de baan te krijgen.
</p>
<p>De pimpelmeesjes verschijnen eerder gepaard dan de koolmeezen. Dat hangt misschien
samen met de omstandigheid, dat zij op ietwat vertrouwelijker voet staan met de menschen,
want in den omgekeerden bloempot of de nestkastjes, die gij ter beschikking van de
vogels stelt, zullen zich veel eerder pimpelmeesjes dan koolmeezen vestigen. Toch
zijn er nog altijd drie kansen tegen één, dat er in plaats van pimpeltjes ringmusschen
of spreeuwen in komen en de kansen voor roodstaartjes staan zoowat gelijk.
<span class="pageNum" id="pb7">[<a href="#pb7">7</a>]</span></p>
<p>Die meesjes beginnen nu ook hun lentelied te zingen, dat veel liever en vroolijker
is, dan hun winterzang. Zoo gaat het ook met roodborst en winterkoning. Die hebben
den heelen winter door gezongen, vorst of geen vorst, maar nu het lente wordt, zingen
zij eens zoo mooi en eens zoo lang, het roodborstje hoog en fijn en aandoenlijk, de
winterkoning dartel en blij met geraas en geschetter en trillers zonder eind.
</p>
<p>Hij is nog doller dan de zanglijster, want die zit ten minste nog stil op zijn tak.
</p>
<p>De winterkoning echter houdt het nergens langer uit dan een minuut, telkens verandert
hij van plaats, altijd door zingend, zoodat hij eindelijk met zijn korte snorrende
vleugeltjes gaat gelijken op een soort van muzikaal balspel. Ten slotte schijnt hij
uitgeraasd te zijn, en dan sluipt de bruine dwerg tusschen de boomstronken door, om
voedsel te zoeken of om bouwstoffen te vergaren voor een van de vele nesten, die hij
onderhanden heeft.
</p>
<div class="figure floatRight p7width"><img src="images/p7.png" alt="" width="493" height="304"></div><p>
</p>
<p>Daar ontmoet hij den zwarten lijster, die ook al met lentegedachten rondloopt en daardoor
minder verdraagzaam is, dan een maand geleden, zoodat hij dat gedraai en gesnuffel
van zoo’n winterkoning in zijn nabijheid niet hebben kan. Hij springt dus met zoo’n
paar deftige lijstersprongetjes op den kleinen indringer los, deze slaat op de vlucht
en begint in zijn agitatie natuurlijk weer van voren af aan te zingen. Want elke sterke
gemoedsaandoening, al is het ook een onaangename, is voor hem en voor vele andere
vogels de aanleiding tot een lied.
</p>
<p>De zwarte lijster koelt nu zijn woede op een arme aardworm, die hij onder de dorre
bladeren gehoord had en laat de zucht hooren, waarvan de lijsters het monopolie hebben
en dat eigenlijk een armzalig dun gefluit is. Waarom zou hij zuchten, die mooie zwartgerokte,
goudgesnavelde merel? Wel, verleden week vochten drie bruine merelwijfjes om hèm,
en nu moet hij weer dag aan dag met andere merelmannen vechten om de eene van de drie,
die toen de baas en daardoor zijn wijfje geworden is.
</p>
<p>Dat veroorzaakt in de merelwereld al dat gejaag en geraas en geroep, al die onrust
en onwaardige vechtpartijen, die men niet verwachten zou van een zoo edelen zanger.
Hoe rein en rustig klinkt zijn lied ’s avonds uit de hooge boomen!
</p>
<p>Als de merel zingt, dan is het ook tijd, om naar bloemen uit te zien. Wel is waar
hebben den heelen winter door madeliefje en kruiskruid, vogelmuur en paarse doovenetel
hun bloempjes vertoond tusschen ijs en sneeuw, maar dat was toch <span class="pageNum" id="pb8">[<a href="#pb8">8</a>]</span>niet het ware. Die bloempjes bleven klein en dicht bij den grond, weinig in aantal
en zonder geur of fleur.
</p>
<p>Maar nu wordt het anders. De vogelmuur groeit uit en vertakt zich en waar met Kerstmis
zich niet meer vertoonde dan een enkel bloempje tusschen een paar groene blaadjes,
daar spreiden zich nu kussens uit van dicht sappig groen en als de zon schijnt, dan
wordt dat groen overdekt en verborgen door duizenden bij duizenden tienpuntige sterretjes
van het reinste wit, zoodat het plekje grond bedekt lijkt met een ijle sneeuwlaag.
En de madeliefjes verheffen zich op hooger stelen. In den winter zijn ze altijd eenvoudig
wit met geel, flets geel en slap wit. Maar nu ’t lente wordt, hebben ze warmer tinten
van noode, het geel wordt dieper en nadert tot oranje en de randbloempjes krijgen
een tipje rood. Hoe helderder voorjaarsweer, des te meer madeliefjes met roode randjes.
</p>
<p>Op dezelfde plaatsen als de vogelmuur bloeit het kruiskruid, het gemeene kruiskruid,
zooals het in de boeken heet. Dat woordje gemeen heeft in de plantkunde een andere
beteekenis dan in het dagelijksch leven, het is eigenlijk een afkorting van „algemeen”
en er zit dus heelemaal geen kwaad bij. In dit geval echter kunnen wij haast niet
nalaten, met eenige minachting aan het plantje te denken, het is zoo gewoon en zoo
min, het staat altijd op verwaarloosde plekjes en heeft in vorm en kleur en levenswijs
weinig, dat bij den oppervlakkigen beschouwer bewondering wekt of aandacht trekt.
Een echt versmaad, nederig onkruid.
</p>
<p>Even nederig en bijna altijd over het hoofd gezien is een ander bloempje, dat dikwijls
reeds in November bloeit, den heelen winter zonder schade door alle wisseling van
vorst en dooi blijft groeien en nu in de lachende voorjaarszon zijn gansche levenskracht
ontwikkelt. Het is het hongerbloempje, een nietig plantje, bestaande uit een rozetje
van groene blaadjes vlak op den grond, waaruit een dunne vertakte bloemstengel verrijst.
De bloempjes zijn kleine kruisbloempjes met gespleten kroonblaadjes, zoodat er in
plaats van vier acht schijnen te zijn.
</p>
<p>Maar op de zandgronden en in sommige parken en tuinen groeien deze kleine plantjes
dicht opeen bij honderden en duizenden. In den voormiddag gaan bij zonnig weer de
bloempjes wijd open. De dunne steeltjes, die ze dragen, zijn nauwelijks zichtbaar
en zoo schijnt er dan een witte sluier te zweven boven de groenende duinhelling.
</p>
<p>Het hongerbloempje heet ook wel voorjaarsvroegeling en dat is eigenlijk een veel aardiger
naam. Want dit dappere plantje wekt maar zelden gedachte aan honger en gebrek. Integendeel,
de bloempjes bevatten flink ontwikkelde honingklieren en verschaffen overvloedig voedsel
aan vliegen en bijen en vroege voorjaarsvlinders.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate001width" id="plate001">
<div class="plate001overlay"><img src="images/plate001.jpg" alt="Zanglijster." class="img-front" width="266" height="494"><img src="images/plate001-back.png" alt="Zanglijster." class="img-back" width="262" height="476"></div>
<p class="figureHead">Zanglijster.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate002width" id="plate002">
<div class="plate002overlay"><img src="images/plate002.jpg" alt="Koolmees." class="img-front" width="272" height="508"><img src="images/plate002-back.png" alt="Koolmees." class="img-back" width="274" height="493"></div>
<p class="figureHead">Koolmees.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate003width" id="plate003">
<div class="plate003overlay"><img src="images/plate003.jpg" alt="Pimpelmees." class="img-front" width="272" height="497"><img src="images/plate003-back.png" alt="Pimpelmees." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Pimpelmees.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate004width" id="plate004">
<div class="plate004overlay"><img src="images/plate004.jpg" alt="Musschen." class="img-front" width="272" height="500"><img src="images/plate004-back.png" alt="Musschen." class="img-back" width="264" height="481"></div>
<p class="figureHead">Musschen.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate005width" id="plate005">
<div class="plate005overlay"><img src="images/plate005.jpg" alt="Winterkoninkje." class="img-front" width="269" height="498"><img src="images/plate005-back.png" alt="Winterkoninkje." class="img-back" width="264" height="481"></div>
<p class="figureHead">Winterkoninkje.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate006width" id="plate006">
<div class="plate006overlay"><img src="images/plate006.jpg" alt="Vink." class="img-front" width="270" height="499"><img src="images/plate006-back.png" alt="Vink." class="img-back" width="263" height="480"></div>
<p class="figureHead">Vink.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate007width" id="plate007">
<div class="plate007overlay"><img src="images/plate007.jpg" alt="Klein Hoefblad met kleine Vos." class="img-front" width="273" height="500"><img src="images/plate007-back.png" alt="Klein Hoefblad met kleine Vos." class="img-back" width="266" height="480"></div>
<p class="figureHead">Klein Hoefblad met kleine Vos.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate008width" id="plate008">
<div class="plate008overlay"><img src="images/plate008.jpg" alt="Gewoon Kruiskruid." class="img-front" width="269" height="498"><img src="images/plate008-back.png" alt="Gewoon Kruiskruid." class="img-back" width="267" height="483"></div>
<p class="figureHead">Gewoon Kruiskruid.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate009width" id="plate009">
<div class="plate009overlay"><img src="images/plate009.jpg" alt="Voorjaarsvroegeling." class="img-front" width="272" height="499"><img src="images/plate009-back.png" alt="Voorjaarsvroegeling." class="img-back" width="267" height="481"></div>
<p class="figureHead">Voorjaarsvroegeling.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate010width" id="plate010">
<div class="plate010overlay"><img src="images/plate010.jpg" alt="Waterwilg." class="img-front" width="270" height="498"><img src="images/plate010-back.png" alt="Waterwilg." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Waterwilg.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate011width" id="plate011">
<div class="plate011overlay"><img src="images/plate011.jpg" alt="Bladmossen." class="img-front" width="272" height="502"><img src="images/plate011-back.png" alt="Bladmossen." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Bladmossen.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate012width">
<div class="plate012overlay"><img src="images/plate012.jpg" alt="Korstmossen." class="img-front" width="273" height="502"><img src="images/plate012-back.png" alt="Korstmossen." class="img-back" width="269" height="483"></div>
<p class="figureHead">Korstmossen.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<p>Er zijn ook vlinders van den winter, vreemde, geheimzinnige dieren, maar de echte
vlinder van het voorjaar is het bont gekleurde Kleine Vosje. Die heeft ook een fijn
lentegevoel en komt uit zijn schuilhoek wel te voorschijn, nog voor de zanglijster
<span class="pageNum" id="pb9">[<a href="#pb9">9</a>]</span>zingt. Dikwijls moet hij dan smadelijk den terugtocht blazen, maar als de merel gaat
zingen, dan staan zijn kansen al beter en dan is hij er ook zeker van, dat hij op
de bloemen van het Klein Hoefblad smakelijk zijn bekomst kan eten.
</p>
<p>Met het Sneeuwklokje is het Klein Hoefblad eigenlijk de eerste echte voorjaarsbloem,
want vogelmuur, madelief, kruiskruid, doovenetel en voorjaarsvroegeling zijn te beschouwen
als overwinteraars.
</p>
<p>Het sneeuwklokje komt ook wel reeds in December uit den grond kijken, maar houdt zijn
blaadjes en bloemen nog lang in de beschermende scheede besloten. Eind Januari of
in ’t begin van Februari komt op zonnige plekjes een enkel bloempje uit het hulsel
te voorschijn, maar het opent zich nog niet. Als een groote, bevroren witte droppel
blijft het hangen en eerst na eenige dagen spreiden in de warme Februari-zon de buitenste
dekblaadjes zich uit en de groengestreepte binnenste bloemblaadjes bieden aan de hongerige
bijen hun honingvoorraad aan.
</p>
<p>Weken lang duren die bloempjes. Als ze zich openen, ligt het ijs nog in de slooten
en is de zanglijster nauwelijks begonnen te zingen. Wanneer zij verwelken, heeft de
kieviet al eieren en zien wij de komst van de zwaluwen tegemoet. Al dien tijd staan
ze frisch en ongeschonden te bloeien, ongedeerd door storm of vorst, onaangeroerd
door de vraatzieke slakken of door het nog vraatzuchtiger konijn. Geen wonder, dat
deze plant de lieveling is van allen en dat is wel de oorzaak ervan, dat we ze zoo
weinig in ’t wild vinden.
</p>
<p>Overal waar ze groeien, worden ze uitgegraven en meegenomen naar tuintjes en parken
en daar komen ze ieder jaar in steeds toenemend aantal weer te voorschijn. Daarbij
moeten ze zich het gezelschap laten welgevallen van uitheemsche sneeuwklokjes-soorten
en, wat erger is, van „dubbele” sneeuwklokjes.
</p>
<p>Zooeven noemde ik tegelijk met het sneeuwklokje het Klein Hoefblad als eerste voorjaarsplant.
Dit groeit in en om steden en langs de wegen overvloedig genoeg, maar in sommige streken
van ons land komt het weinig of niet voor, en ’t is dus geen wonder, dat enkele menschen
het niet kennen.
</p>
<p>Nu dan, een goede kennis van me, een echt liefhebber van bloemen en vogels, maar volstrekt
geen plantkundige, kwam op een mooien Februari-dag opgetogen thuis met zijn kleeren
vol slik en zijn handen vol bloed en een sigarenkistje, dat hij bij wildvreemde menschen
geleend had, vol pollen van een alleraardigst bloempje, die hij met groote zorg en
liefde in zijn tuin plantte. Het was het kleine hoefblad.
</p>
<p>Nu is dat werkelijk een heel mooi bloempje. Het hoofdje zit op den dikken, beschubden
stengel en als de zon schijnt, dan gaan de fijne straalbloempjes wijd uitstaan, als
de stralen van een zonnetje, het gele hartje komt dan te zien en zelfs een volkomen
oningewijde kan dan merken, dat het bestaat uit een aantal bekervormige kleine bloempjes.
Het blijkt ook, dat ieder straaltje van het zonnetje een bloempje is met een echten
stamper er in, die later een mooi gepluimd vruchtje oplevert.
<span class="pageNum" id="pb10">[<a href="#pb10">10</a>]</span></p>
<p>Bij koud en donker weer gaan de hoofdjes dicht, maar als de zon straalt, dan straalt
het kleine <span class="corr" id="xd32e326" title="Bron: hoef blad">hoefblad</span> ook, dan lijkt het zich uit te rekken in de lekkere warmte en vlinders en bijen komen
zich verlustigen op de mooie bloem.
</p>
<p>Mijn vriend was er wat mee in zijn schik en zijn vrouw ook en ze waren zoo edelmoedig,
aan een belangstellend buurman ook een paar polletjes cadeau te doen.
</p>
<p>Na eenige weken raakten de bloempjes uitgebloeid, en de pluizige vruchthoofdjes verwaaiden.
Ook kwamen er mooie witte hoefvormige blaadjes te voorschijn, die in ’t eerst volstrekt
niet in den tuin misstonden. Maar in den loop van den zomer werden ze toch wel wat
groot en grof. En op andere plekken in den tuin kwamen ook al van die blaadjes te
voorschijn. In alle perken vertoonden zich bovendien kleine kiemplantjes, die ook
al spoedig hoefvormige blaadjes vormden en moeilijk te wieden waren. Eindelijk werd
het een heele misère, het mooie plantje bleek een allerlastigst, bijna onverdelgbaar
onkruid te zijn, dat uiterst snel en gemakkelijk opkomt uit zaad en zich even gemakkelijk
voortplant door onderaardsche uitloopers, zoodat het omhoog en omlaag bestreden moet
worden.
</p>
<p>Voor den tuin is het dus niet geschikt, op den akker is het te vreezen, maar langs
dijken en wegen en op braakliggend terrein is het een welkome lentebode, een prachtig
plantje, een toevlucht voor vlinders, vliegen en bijen. Maar in de <span class="corr" id="xd32e333" title="Bron: poezie">poëzie</span> heeft het zich geen plaats naast het sneeuwklokje weten te verwerven.
</p>
<p>Men plant de sneeuwklokjes meestal in het gras, maar eigenlijk behooren ze thuis in
’t kreupelhout en mooier, rijker lentetafereel is er wel niet denkbaar dan bloeiende
sneeuwklokjes onder bloeiende hazelaars.
</p>
<p>De afgevallen hazelaarbladeren, die gedurende den winter de opkomende spruitjes van
het sneeuwklokje bedekten, vergaan in het voorjaar spoedig tot zwarte boschaarde,
zoodat de witte sneeuwklokjes bij het ontluiken een mooien donkeren achtergrond hebben,
een bodem, die door de zon gemakkelijk verwarmd wordt. Ook de lenige twijgen van den
hazelaar zelf zijn donker van tint, opgevroolijkt door tallooze lichte stipjes.
</p>
<p>En nu ontplooien zich tegelijk met de sneeuwklokjes aan die donkere takken de teere
zwavelgele bloeikatjes. Den heelen winter door waren ze als stijve cilindertjes reeds
aan de takken te zien, maar nu rekken ze zich tot fijne franje, die roerloos neerhangt
op windstille plekken onder beschutting van het hooge duin of de dichte bosschen.
Duizenden bij duizenden hangen er aan de twijgen en waar deze zich aan hoogopgeschoten
stammen horizontaal vertakken, loopt ge onder een troonhemel van goud.
</p>
<p>Ook ontbreekt het koninklijk purpur niet. Overal tusschen de bungelende katjes vertoonen
zich groene knoppen vlak op den tak en vele daarvan dragen een prachtig purperen pluimpje.
Dat zijn de stamperbloemen; in den herfst worden dat de mooie vruchten, de groenachtig
bruine hazelnoten in hun krulkraag van wazig groen. Weken lang duurt deze bloesempraal,
schooner dan de bloei van menigeen van de uitheemsche <span class="pageNum" id="pb11">[<a href="#pb11">11</a>]</span>heesters, die onzen hazelaar uit parken en tuinen hebben verdrongen.
</p>
<p>Als eenmaal de hazelaar zijn katjes laat bungelen, dan volgen snel andere heesters
en boomen. Het eerst komt de els, de watervriend. Zijn meeldraadkatjes zijn langer
dan die van den hazelaar en dieper geel, soms rossig en bruin. Ze zijn ook talrijker
en hangen dichter opeen, zoodat de bloeiende els door zijn bloesem geheel verborgen
wordt.
</p>
<p>Er zijn sommige streken in ons land, waar bijna niets dan elzen groeien, en daar zijn
in Maart wegzoom en waterkant en weidebosch omlijst en bedekt met warmgele sluiers.
De stamperbloemen zitten aan dezelfde takjes als de meeldraadbloemen, maar ze zijn
kleiner en vallen minder in ’t oog, al blijken ze ook bij nader toezien uitgerust
te zijn met mooie donkerroode stempels en stijlen.
</p>
<p>En heel donker rosachtig bruin wordt het elzenbosch waar het gekapt is. De versch
afgekapte stronken staan fel gekleurd tusschen het uitgebleekte wintergras.
</p>
<p>Voor ons openbaart de lente zich niet alleen in vogelzang, bloemenschoon en vlinderpraal,
maar ook in de hernieuwde werkzaamheid van den mensch in veld en bosch, van mestrijden
af tot houtkappen toe. Het lijkt een alleraardigste bezigheid, dat houtkappen en ’t
is geen wonder, dat de houthakker al van ouds een van de lievelingsfiguren uit de
poëzie is geweest. Wel is waar maakt de vertelling hem wel altijd arm, maar in negen
van de tien gevallen is hij toch gelukkig en tevreden en in het tiende geval beleven
op het minst zijn kinderen nog altijd hoogst merkwaardige en pleizierige dingen.
</p>
<p>Flinke handenarbeid in de open lucht, nu eens in een vroolijk zonnetje, dan weer onder
een stemmigen sneeuwhemel is werkelijk een kostelijk iets. Het dichte kreupelhout
geeft een goede beschutting tegen den wind. En alle vogels uit de buurt komen kijken
naar den blauwkiel en zingen hem toe, als wilden ze hem danken voor de prachtige takkeboshoopen,
die hij opwerpt en waartusschen zij zich zoo heerlijk kunnen verschuilen.
</p>
<p>De winterkoning kan niet wachten en kruipt nu al tusschen de takken door en de roodborst
komt vlak bij den arbeider trippelen en als deze op een takkebos gaat zitten, om uit
zijn bonten stukkezak de ferme boterhammen te eten, dan zet de roodborst zich op den
bijlsteel en zingt het Fransche liedje dat Madame Michelet hem geleerd heeft: „<span lang="fr">Je suis le compagnon du pauvre bûcheron</span>”.
</p>
<p>Dan gaat de man weer aan ’t werk en onder zijn bijl komen weer te voorschijn de roodbruine
stompen van de elzen, de geelachtige van eik en beuk, de meelwitte van de esschen.
De meidoorns en abeelen laat hij staan, de eerste, omdat er toch geen behoorlijke
paaltjes en takkebossen van gemaakt kunnen worden, de laatste omdat ze snel kunnen
opgroeien tot groote dikke boomen. Ze beginnen nu ook al in bloei te komen.
</p>
<p>De abeel hangt zich vol met gele en roode katjes van grover bouw. Ze moeten wat kunnen
verdragen, want deze mooie boom, die nog veel te weinig gewaardeerd <span class="pageNum" id="pb12">[<a href="#pb12">12</a>]</span>wordt, groeit dapper en wel zelfs op westhellingen van de duinen, waar hij de hevigste
aanvallen van den boomverdelgenden zeewind te doorstaan heeft.
</p>
<p>Des te meer verheugt de waterwilg zich in de gunst en belangstelling der voorjaarswandelaars.
Den heelen winter prijkt hij reeds met dikke knoppen, die vroeg in ’t jaar openbarsten
en den gladden zilveren katjes een kijkje naar buiten gunnen. Maar dat is nog geen
bloei. Dagen lang is er geen verandering te bespeuren, maar dan gaan die katjes zwellen
en groeien; gele helmknopjes of bleekgroene stempellobben worden zichtbaar tusschen
het zilveren pluis.
</p>
<p>Dan strekken zich opeens de meeldraden en nu is ieder katje een stralende bol van
wit en goud. De stamperkatjes zijn niet zoo schitterend, maar ook heel mooi; meer
groen dan geel, maar toch nog wel zoo helder van tint, dat een bloeiende vrouwelijke
waterwilg nog wel een kilometer ver te zien is. Hoe heerlijk is het, op een duin te
staan en in alle valleien die gouden en groene heesters te zien schitteren, of de
lange versierde twijgen te zien wuiven langs de raampjes van den voorbijsnellenden
spoortrein.
</p>
<p>Maar beter nog is het, er vlak bij te staan en het lenteleven aan die bloesems te
bewonderen. De lucht is blauw en de zon straalt, zooals zij dat alleen in ’t voorjaar
doen kan. De grond is merkbaar warmer dan de lucht, op vochtige plekken stijgen dampwolken
omhoog, een zichtbare getuigenis van de krachtige werking der zonnestralen. En ’t
is, of je den grond ziet leven, overal komen kiemplantjes en groeipieken te voorschijn
en ’t wriemelt overal van klein gedierte, van vliegjes en mugjes met parelmoeren vleugels,
torren in brons en goud en kleine wantsjes met kleurige harlekijnpakjes.
</p>
<p>In de katjes van de wilgen is het een onophoudelijk gegons en gebrom van insecten,
die er komen om honing en stuifmeel. ’t Zijn meest de gewone kleine bruine honigbijen,
maar ook groote kleurige hommels: aardhommels, zwart met wit met twee gele strepen,
tuinhommels met drie gele strepen, steenhommels met rood achterlijf, akkerhommels
met bruin fluweelen borststuk, allemaal groote beesten, die driftig neerbonzen op
de bloemen, vlug hun bekomst nemen en dan luid gonzend verder vliegen.
</p>
<p>Die honigbijen hebben den winter doorgebracht in de warme korven of kasten, maar waar
hebben die mooie hommels gezeten?
</p>
<p>Het antwoord op deze vraag vindt ge door op een zonnigen Februarimorgen de bloembedden
in den tuin af te dekken. Reeds worden de vochtige dorre bladeren omhoog getild door
hyacinthen en narcissen die uit den grond opschieten en crocusjes en tulpen boren
er met spitse pieken doorheen.
</p>
<p>Ook in het bosch kunt ge deze beide manieren bewonderen, waarop de voorjaarsplanten
zich bevrijden van de dekkende bladerlaag. Sommige beuren met vereende krachten dikke
plakken bladeren omhoog, zoodat de voorjaarswind er onder kan komen, om ze op te drogen
en weg te vegen, andere boren met scherpe punten er door heen, bijten er wellicht
gaten in, en ontplooien dan hun bladeren en bloemen. Tot de eerste groep behooren
de leverbloempjes, de winter-aconietjes en de bosch-anemonen, tot de <span class="pageNum" id="pb13">[<a href="#pb13">13</a>]</span>tweede de helmbloem en de aäronskelk. Ook zijn er, die ’t op beide manieren probeeren,
zooals de vogelmelk.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate013width" id="plate013">
<div class="plate013overlay"><img src="images/plate013.jpg" alt="Hazelaarkatjes." class="img-front" width="273" height="499"><img src="images/plate013-back.png" alt="Hazelaarkatjes." class="img-back" width="266" height="480"></div>
<p class="figureHead">Hazelaarkatjes.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate014width" id="plate014">
<div class="plate014overlay"><img src="images/plate014.jpg" alt="Elzekatjes." class="img-front" width="275" height="500"><img src="images/plate014-back.png" alt="Elzekatjes." class="img-back" width="266" height="481"></div>
<p class="figureHead">Elzekatjes.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate015width" id="plate015">
<div class="plate015overlay"><img src="images/plate015.jpg" alt="Abeelkatjes." class="img-front" width="274" height="499"><img src="images/plate015-back.png" alt="Abeelkatjes." class="img-back" width="267" height="480"></div>
<p class="figureHead">Abeelkatjes.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate016width" id="plate016">
<div class="plate016overlay"><img src="images/plate016.jpg" alt="Hyacinthen." class="img-front" width="274" height="499"><img src="images/plate016-back.png" alt="Hyacinthen." class="img-back" width="264" height="481"></div>
<p class="figureHead">Hyacinthen.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate017width" id="plate017">
<div class="plate017overlay"><img src="images/plate017.jpg" alt="Leverbloempje." class="img-front" width="273" height="498"><img src="images/plate017-back.png" alt="Leverbloempje." class="img-back" width="264" height="481"></div>
<p class="figureHead">Leverbloempje.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate018width" id="plate018">
<div class="plate018overlay"><img src="images/plate018.jpg" alt="Tulpen." class="img-front" width="276" height="501"><img src="images/plate018-back.png" alt="Tulpen." class="img-back" width="267" height="481"></div>
<p class="figureHead">Tulpen.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate019width" id="plate019">
<div class="plate019overlay"><img src="images/plate019.jpg" alt="Hondsdraf met Steenhommel." class="img-front" width="274" height="500"><img src="images/plate019-back.png" alt="Hondsdraf met Steenhommel." class="img-back" width="268" height="482"></div>
<p class="figureHead">Hondsdraf met Steenhommel.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate020width" id="plate020">
<div class="plate020overlay"><img src="images/plate020.jpg" alt="Paarse Doovenetel met Aardhommel." class="img-front" width="275" height="499"><img src="images/plate020-back.png" alt="Paarse Doovenetel met Aardhommel." class="img-back" width="266" height="481"></div>
<p class="figureHead">Paarse Doovenetel met Aardhommel.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate021width" id="plate021">
<div class="plate021overlay"><img src="images/plate021.jpg" alt="Hondsviooltje." class="img-front" width="270" height="498"><img src="images/plate021-back.png" alt="Hondsviooltje." class="img-back" width="266" height="481"></div>
<p class="figureHead">Hondsviooltje.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate022width" id="plate022">
<div class="plate022overlay"><img src="images/plate022.jpg" alt="Paardebloem." class="img-front" width="275" height="500"><img src="images/plate022-back.png" alt="Paardebloem." class="img-back" width="273" height="483"></div>
<p class="figureHead">Paardebloem.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate023width" id="plate023">
<div class="plate023overlay"><img src="images/plate023.jpg" alt="Koekoeksbloem met Witje." class="img-front" width="273" height="501"><img src="images/plate023-back.png" alt="Koekoeksbloem met Witje." class="img-back" width="268" height="482"></div>
<p class="figureHead">Koekoeksbloem met Witje.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate024width" id="plate024">
<div class="plate024overlay"><img src="images/plate024.jpg" alt="Madeliefje." class="img-front" width="276" height="506"><img src="images/plate024-back.png" alt="Madeliefje." class="img-back" width="266" height="483"></div>
<p class="figureHead">Madeliefje.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<p>De leverbloempjes, aconieten en anemoontjes leggen dat zeer listig aan. Zij komen
gebukt uit den grond, de hoofdjes, het bloempje met beschuttende blaadjes eromheen,
neergebogen, zoodat die den bladerlast niet onmiddellijk te dragen krijgen. Eerst
als de vrijheid gewonnen is, dan strekken zij zich uit, richten zich op en openen
de mooie bloempjes, hemelsblauw, goudgeel of spierwit.
</p>
<p>Het eerst komen de aconietjes te voorschijn, tegelijk met de sneeuwklokjes. Ge zoudt
ze eerst voor boterbloemen houden, maar aan de breede groene franjekraag om de bloem
en de mooie, groene honigbekertjes erin zijn ze dadelijk te onderscheiden. Ze behooren
in alle heesterperken en boschjes aangeplant te worden evenals de leverbloempjes of
hepatica’s, waarvan de prachtige hemelsblauwe bloempjes een aardige afwisseling geven
met het geel en wit, dat de meeste voorjaarsbloemen kenmerkt.
</p>
<p>En de anemoontjes! Gelukkig groeien zij nog in het wild in menig bosch en park van
ons land en dat zal er niet minder op worden, nu tegen dom en onnadenkend plukken
en uitgraven van mooie wilde bloemen in school en huis even sterk wordt opgetreden
als tegen het verstoren van vogelnesten en het onnoodig vangen van insecten.
</p>
<p>Het is in ’t laatst van Maart, wanneer de anemoontjes goed beginnen te bloeien en
dat is dan het glanspunt van de vroege lente. Sneeuwklokjes, hazelaar, helmbloem en
gele sleutelbloemen bloeien nog en daarbij komen nu de anemonen en de bosch-klaverzuring,
de gevoeligste van alle boschplantjes, een echte veeleischende schoone.
</p>
<p>Is het te koud of te warm, te droog of te nat, te licht of te duister, dicht gaan
de klaverblaadjes en omlaag gaan de fijne bloemkelkjes. Maar als het weer zoo juist
van pas is, zoo, dat iedereen roept over den heerlijken lentedag, dan worden de mooie
frissche groene blaadjes uitgespreid en op lange, malsche steeltjes komen de witte,
roodgeaderde bloempjes in groot aantal te voorschijn.
</p>
<p>Wat een liefelijke kleuren en vormen sieren dan den boschbodem! Hier het frissche
groen en het teer rose aan de klaverzuring, ginds de sierlijk ingesneden donkergroene
blaadjes van de anemonen met de witte bloempjes wijd open of de jongere nog half dicht,
zoodat het wijnrood van de achterzijde der kelkblaadjes u tegenblinkt. En overal het
dichte mostapijt, grillige vormen van grijze korstmossen en blaadjes en takjes en
boompjes van bladmossen met urntjes en doosjes van allerlei vorm en stand op lange
stelen en korte stelen, hier in rijen en colonnes dicht opeen, daar in groepen van
vijf of zes, ontspringend uit het midden van een enkel bladrozet. De mosblaadjes zelve,
nu eens fijn verdeeld als de fijnste kant, dan weer kort en stug en dicht opeen als
takjes van een thujaboom, of breed en groot met spitse punten en doorschijnende kanten.
</p>
<p>Mos op den bodem en mos tegen de stammen, tegen de eiken, die nog niets van de lente
willen weten en hun bruine knoppen dicht gesloten houden, maar ook <span class="pageNum" id="pb14">[<a href="#pb14">14</a>]</span>tegen de larixen, die volop meedoen aan het voorjaarsfeest en hun dunne twijgen versierd
hebben met risten van de allerschoonste purperen en gouden bloesems.
</p>
<p>De larix is wel de sierlijkste naaldboom, die in ons land groeit. Eigenlijk is hij
geen inlander, hij is aangeplant. De boschkweekers zijn niet al te best over hem te
spreken, omdat hij nog al eens last heeft van insectenvraat en zwamziekte, maar dat
mag ons er toch niet van weerhouden, om hem als sierboom overal aan te planten.
</p>
<p>Hij vereenigt het statige van den spar met het bevallige van den berk: langs den trotschen
kegelvormigen kroon hangen lange fijne twijgen luchtigjes neer. In het najaar vallen
alle naalden af en zoo staat de boom dan ’s winters kaal, alleen met blauwig grijs
korstmos langs de takken en over de dikke knoppen. Deze bersten vroeg in ’t voorjaar
open, dan is de heele boom fijn bespikkeld met groen en daartusschen komen dan de
heerlijke bloesems te voorschijn.
</p>
<p>Op de zonnige zandpaden koesteren zich de bonte vlinders: het gele citroentje, een
enkele atalanta met haar rood ordelint, de dagpauwoog met zijn vier bonte vlekken
en de koningsmantel, donkerpurper met goud gezoomd. Den heelen winter door hebben
ze verborgen gezeten in hoeken en gaten, verstijfd, verdoofd en die prachtige schoenlappers
leken toen niet meer dan lapjes vuil, want ze zitten met de vleugels opgeklapt, zoodat
alleen de dof gekleurde onderzijde en niet de bonte bovenkant te zien is. Maar nu
is alle leed geleden, en zooals ze nu zitten in de zonneplekken op den boschgrond,
lijken ze een nieuw soort van zeer bijzondere lentebloemen.
</p>
<p>Allerlei gedierte komt nu uit den grond te voorschijn. Je kunt geen moskluit optillen,
geen bladerhoop wegruimen, of daar zit een nog loome wespen- of hommelkoningin, een
dikke rups of een heel klompje kevers, die ondanks hun koude bloed toch bij elkaar
gekropen zijn, om het gedurende den winter niet al te koud te krijgen. En dat alles
wordt nu wakker, rekt zich en poetst zich en gaat aan den arbeid: nesten bouwen, honig
zamelen, eieren leggen, jongen verzorgen, bladeren beknagen, prooi verdelgen en elkander
bekampen, waar ze elkaar in den weg zijn.
</p>
<p>Maar in de eerste dagen loopen ze niet te hard van stapel, want nog iederen dag kan
de winter weerkomen en de zon, die opkomt met vogelzang en ’s morgens nog bloemenkleuren,
bloemengeur, vlinders en vliegen te voorschijn roept, kan ’s avonds bloedrood ondergaan
achter het besneeuwde dennenbosch. Doch ieder keer, als de zoelte weer overwonnen
heeft en het sneeuwkleed is verdwenen, dan blijken de krachten in den grond hun werk
niet te hebben gestaakt en er zijn weer nieuwe dingen te voorschijn gekomen.
</p>
<p>Hier zijn het dicht opeen de groeipieken van de lelietjes van dalen, ginds de donkerder
en dikker spitsen van de aronskelk, elders spiraalvormig gekromde varenveeren, dikke
punten van salomonszegel of die merkwaardige voorjaarspaddestoelen, de heerlijke morieljes.
Op korten dikken steel dragen ze een kop zoo groot als een vuist of grooter nog en
die is versierd met vakjes en richeltjes zoodat hij doet denken aan lekkere wafeltjes,
waarvan hij ook den warm bruinen tint vertoont.
<span class="pageNum" id="pb15">[<a href="#pb15">15</a>]</span></p>
<p>En als dan een dikke wijngaardslak, die ook pas het winterdeksel van zijn schelp heeft
afgewipt, met welbehagen aan dat broze goedje zit te knabbelen, dan is dat een stilleventje
van een smulpartij, dat bij al het lentemoois volkomen op zijn plaats is.
</p>
<p>De vogelzang wordt hoe langer hoe indrukwekkender. De zanglijster zingt nu den heelen
dag, nu eens hoog in de boomen, dan weer op den grond, ja soms zingt hij onder het
loopen, zoo blij is hij. Ook de winterkoning weet zich niet te bergen van de pret,
hij huppelt en danst over stronken en palen en snort schetterend van den eenen tak
op den anderen. De meezen schetteren en schateren, klingelen en fluiten, roepen en
tieren. En boven, alles uit klinkt de krachtige vinkenslag, het helderste, sterkste,
vroolijkste geluid van de vroege lente.
</p>
<p>Van alle montere vogels is de vink wel de meest opgewekte. Wij zien hem met welgevallen
om zijn lustigen slag, zijn opgewekten lokroep, zijn prachtig mooie kleuren, zijn
aardige bewegingen, hetzij hij in dansende vlucht door de lucht schokt, of met vlugge
passen trippelt over den boschbodem, zoekend naar de laatste nog niet ontkiemde beukenootjes.
</p>
<div class="figure floatRight p15width"><img src="images/p15.png" alt="" width="499" height="342"></div><p>
</p>
<p>Wanneer hij die niet vinden kan, dan gaat hij naar den akker en pikt daar allerhande
zaad op, of hij brengt een bezoek aan de bessentuinen en vreet al de lekkere dikke
knoppen van de bessenboompjes.
</p>
<p>Hoog in de toppen van de boomen zit de groene specht te schreeuwen; ’t is een luide,
ruwe schaterlach, dien hij laat hooren. Wanneer hij van standplaats verwisselt, vliegt
hij door de lucht in groote bogen, telkens met snelle wiekslagen eventjes rijzend
en met beweginglooze vleugels omlaag zwevend. Alle spechten vliegen zoo.
</p>
<p>Ofschoon deze groene specht in zijn lentevreugd klimt tot in de hoogste twijgen van
eeuwenoude eiken, is toch de grond zijn arbeidsveld, want hij houdt zich voornamelijk
bezig met de mierenjacht en zoo staat hij dan wel eens midden in de wei de grazige
mierenheuvels uiteen te hakken, om de lekkere poppen, de miereneieren, te bemachtigen.
</p>
<p>De bonte specht komt weinig op den grond. Die klautert altijd tegen de stammen, tikkend
en borend en hakkend of hij plukt zich een dennenappel, zet hem vast in een takvork
en klooft de schubben, om de geurige harsige zaden te krijgen. Dag in dag uit werkt
hij op hetzelfde plekje; de grond onder den boom is bezaaid met afgekloven pijnappels.
</p>
<p>Hij roept of lacht nooit, die bonte specht, maar als hij plezier in zijn leven heeft
of opgewonden raakt, dan slaat hij aan het trommelen. Hij zoekt aan een boom een <span class="pageNum" id="pb16">[<a href="#pb16">16</a>]</span>dorren tak van een bepaalde dikte en grootte en ratelt daartegen met zijn stevigen
snavel, tot de tak gaat meetrillen en een luiden roffeltoon voortbrengt, die ver in
’t rond gehoord wordt. Zoo heeft dan het bosch-orkest ook zijn trommelman.
</p>
<p>Maar de dolste pretmaker, dat is toch eigenlijk de boomklever of blauwspecht, een
vreemd gevormd vogeltje met een veel te langen snavel en een veel te zwakke staart.
Doch dat deert hem niet, hij loopt evengoed of nog beter dan de spechten tegen de
boomen op. Hij kan zelfs langs de stammen naar omlaag loopen en dat niet angstig voetje
voor voetje, maar in razende vaart en langs de grilligste wegen. Daarbij schreeuwt
hij zonder ophouden; nu eens luid en schel: „piet, piet, piet, o piet” dan weer „waddele
watsj wobbelewop, twatj, twatj, twatj” en allerlei van die geluiden, die herinneren
aan ’t blazen van zeepsop of het borrelen en bruisen van een klein watervalletje.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>De stedeling krijgt van het lente-ontwaken in het bosch niet veel te zien, hij moet
zich vergenoegen met het park en daar valt ook werkelijk genoeg te genieten.
</p>
<p>Of is het niet heerlijk, reeds op de eerste warme Februari-dagen de kleine heestertjes
bespikkeld te zien met groene knopjes, die dagelijks grooter worden? En terwijl het
ijs nog in de vijvers ligt, bloeien de elzen reeds langs den oeverzoom. In gazons
en bedden komen de winteraconietjes, de blauwe scilla’s en de bonte crocussen te voorschijn
en in de warme middagzon werken daarin de alomtegenwoordige honigbijen.
</p>
<p>Al die bloempjes, scilla, crocus, aconiet zijn op hun mooist, juist voòr ze opengaan,
vooral de crocussen komen dan zoo heerlijk frisch uit de lichte vliezige bloeischeden
te voorschijn, hier zuiver wit, ginds donkerblauw, daar paarsgestreept, en vooral
ook niet te vergeten de vroege gele, die een aparte soort vormen.
</p>
<p>Jammer, dat de musschen in te groot aantal de steden bewonen en daardoor voor hun
onderhoud zelfs hun toevlucht moeten nemen tot de malsche voorjaarsbloemen; ze vreten
heele randen en perken van crocusjes in een dag kaal.
</p>
<p>Nog voor de crocus bloeit, is de kornoelje begonnen, een heestertje, dat in onze bosschen
zelden in ’t wild voorkomt, maar gelukkig des te meer in parken en plantsoenen wordt
aangeplant. De gele bloemknoppen, paarsgewijs aan de dunne twijgjes gezeten, waren
reeds midden in den winter gemakkelijk te herkennen. Nu gaan ze zwellen, en uitzetten,
eindelijk openen ze zich en dan komt er een groepje goudgele bloempjes te voorschijn,
zoo zuiver en fijn, dat ze in de barre Maartsche vlagen in ’t geheel niet op hun plaats
lijken.
</p>
<p>Toch kunnen ze die vlagen heel goed doorstaan, ze sluiten de gouden bloempjes, halen,
als ’t nog kan, de gele schutblaadjes er weer om heen en dulden zoo den storm, tot
weer de warme zon gaat schijnen. En dan is ook in eens het heestertje weer van boven
tot beneden met blinkende sterretjes besprenkeld.
</p>
<p>Als eenmaal de kornoelje begonnen is, dan volgen snel achter elkaar de andere heesters,
die uit alle oorden van de wereld hier vereenigd zijn: de vroege pruimpjes, met bruinroode
knoppen en zuiver witte bloempjes, de amandels met prachtig rose <span class="pageNum" id="pb17">[<a href="#pb17">17</a>]</span>bloempjes, de groote op tulpen gelijkende bloemen van de magnolia en de geurige, kleurige
trossen van de ribes, door frisch groene blaadjes beveiligd. Maar dan is ’t haast
Mei.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate025width">
<div class="plate025overlay"><img src="images/plate025.jpg" alt="Winterkoren." class="img-front" width="503" height="274"><img src="images/plate025-back.png" alt="Winterkoren." class="img-back" width="267" height="480"></div>
<p class="figureHead">Winterkoren.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate026width" id="plate026">
<div class="plate026overlay"><img src="images/plate026.jpg" alt="Vogelmuur." class="img-front" width="502" height="278"><img src="images/plate026-back.png" alt="Vogelmuur." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Vogelmuur.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate027width" id="plate027">
<div class="plate027overlay"><img src="images/plate027.jpg" alt="Crocusjes." class="img-front" width="502" height="277"><img src="images/plate027-back.png" alt="Crocusjes." class="img-back" width="267" height="479"></div>
<p class="figureHead">Crocusjes.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate028width" id="plate028">
<div class="plate028overlay"><img src="images/plate028.jpg" alt="Sneeuwklokjes." class="img-front" width="501" height="277"><img src="images/plate028-back.png" alt="Sneeuwklokjes." class="img-back" width="270" height="486"></div>
<p class="figureHead">Sneeuwklokjes.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate029width" id="plate029">
<div class="plate029overlay"><img src="images/plate029.jpg" alt="Winter-aconietjes." class="img-front" width="503" height="279"><img src="images/plate029-back.png" alt="Winter-aconietjes." class="img-back" width="268" height="481"></div>
<p class="figureHead">Winter-aconietjes.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate030width" id="plate030">
<div class="plate030overlay"><img src="images/plate030.jpg" alt="Bosch-anemoontjes." class="img-front" width="501" height="278"><img src="images/plate030-back.png" alt="Bosch-anemoontjes." class="img-back" width="270" height="483"></div>
<p class="figureHead">Bosch-anemoontjes.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate031width" id="plate031">
<div class="plate031overlay"><img src="images/plate031.jpg" alt="Zwarte Lijster." class="img-front" width="500" height="272"><img src="images/plate031-back.png" alt="Zwarte Lijster." class="img-back" width="269" height="482"></div>
<p class="figureHead">Zwarte Lijster.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate032width" id="plate032">
<div class="plate032overlay"><img src="images/plate032.jpg" alt="Meeuwen." class="img-front" width="502" height="275"><img src="images/plate032-back.png" alt="Meeuwen." class="img-back" width="268" height="481"></div>
<p class="figureHead">Meeuwen.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate033width" id="plate033">
<div class="plate033overlay"><img src="images/plate033.jpg" alt="Roekennesten." class="img-front" width="506" height="276"><img src="images/plate033-back.png" alt="Roekennesten." class="img-back" width="268" height="484"></div>
<p class="figureHead">Roekennesten.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate034width" id="plate034">
<div class="plate034overlay"><img src="images/plate034.jpg" alt="Kieviet." class="img-front" width="499" height="276"><img src="images/plate034-back.png" alt="Kieviet." class="img-back" width="270" height="482"></div>
<p class="figureHead">Kieviet.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate035width" id="plate035">
<div class="plate035overlay"><img src="images/plate035.jpg" alt="Grutto." class="img-front" width="504" height="275"><img src="images/plate035-back.png" alt="Grutto." class="img-back" width="270" height="485"></div>
<p class="figureHead">Grutto.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate036width" id="plate036">
<div class="plate036overlay"><img src="images/plate036.jpg" alt="Kemphaantjes." class="img-front" width="501" height="274"><img src="images/plate036-back.png" alt="Kemphaantjes." class="img-back" width="267" height="483"></div>
<p class="figureHead">Kemphaantjes.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<p>De boom van de vroege stadslente is de iep. Midden in den winter zijn de groote ronde
bloemknoppen al duidelijk te onderscheiden van de kleine spitse bladknopjes. In Februari
gaan die bloemknoppen zwellen. Dan steken de iepetakken lang zoo fijn niet meer tegen
de lucht af als in December, de lijntjes zijn dikker en spikkelig geworden en vloeien
ten laatste tot doezelige massa’s ineen.
</p>
<p>Wanneer dan de knoppen zich openen, komen ontelbare bloempjes te voorschijn, ieder
op zichzelf nietig en lichtpaars met bruin, maar met elkander geven ze aan de iepenkroon
een heerlijke wijnroode kleur, waardoor een Amsterdamsche gracht in de lentezon even
mooi wordt als een larixlaan of een beukenallée.
</p>
<p>Wat de vogelwereld betreft, zijn de eerste lenteweken in de stad gekenmerkt door een
eigenaardige wisseling van wit en zwart. De zwarte roeken komen van hun zwerftochten
terug en betrekken gaandeweg met veel misbaar hun nestkolonies in de hooge iepen.
De witte meeuwen verlaten de grachten, waar ze overwinterd hebben. Ze zwerven nog
wat rond op de weilanden, bezoeken het bouwland, om achter de ploeg larven en wormen
uit den grond te pikken en betrekken eindelijk hun broedplaatsen in de zilte moerassen
aan den zeekant. De zwarte roeken krijgen in dien tijd hoe langer hoe grooter witte
plekken aan de mondhoeken, de witte meeuwen hebben achter het oog een donkerbruine
vlek, die al grooter en grooter wordt en eindelijk aanwast tot een donker kapje, dat
den heelen schedel bedekt.
</p>
<p>Zanglijsters en zwarte lijsters beginnen ook al vroeg hun nesten te bouwen in de coniferen
en sommige paren slagen er werkelijk in, om hun jongen groot te brengen, ondanks de
felle vervolging door de straatbengels. Nestjes zoeken is een heerlijk werk en voor
mijn part mogen alle kinderen het doen, zooveel zij willen, mits ze de nesten en eieren
met rust laten en de vogels geen schrik aanjagen.
</p>
<p>De vlijtigste nestenbouwers zijn natuurlijk de musschen, die plakken in den laatsten
tijd de hooge pyramide-populieren vol met slordige nesten en de vezels daarvoor trekken
ze vaak van de lindetakken, die ze daardoor heelemaal van schors ontbloten. De tak
gaat daardoor dood: een euveldaad te meer voor den bruinen diksnavel.
</p>
<p>Nu komen ook vogels in ’t park, die ’s winters weinig of niet gezien werden, en wel
het eerst de goedmoedige groenvink. Zijn snavel is nog dikker dan die van de musch
en rozerood van kleur, zijn veertjes groengrijs met mooi heldergeel op de vleugels
en de staart is pikzwart.
</p>
<p>Op mooie heldere Maartsche dagen, als er geen wolkje aan de lucht is, zitten die groenvinken
in de hoogste toppen der boomen te blêren. Het geluid moet een lokroep verbeelden,
of een vreugdekreet of zoo iets, maar de menschen, die aan hun eigen traditioneele
muziek gewend zijn, vinden het niet mooi.
<span class="pageNum" id="pb18">[<a href="#pb18">18</a>]</span></p>
<p>Toch is het wel aardig, als een stuk of tien van die groenvinken <span class="corr" id="xd32e548" title="Bron: te gelijk">tegelijk</span> aan den gang zijn en als ze willen, dan zingen ze een ander, veel mooier liedje met
zachte fluittonen en mollige trillertjes, die ons gewone muzikaal gevoel uiterst weldadig
aandoen.
</p>
<p>Ze worden hoe langer hoe makker, die groenvinken, ze maken hun nest zelfs in laurieren
en stamfuchsia’s, die in potten langs de wandelpaden staan: een vertrouwelijkheid,
die zelfs den meest fellen nesten-vernieler moest ontwapenen.
</p>
<p>De groenvink is wel een trekvogel, maar er zwerven er hier ook wel rond gedurende
den winter. De eerste vogel, die in de lente uit „het warme Zuiden” naar de stadsparken
trekt, is de kleine tjiftjaf.
</p>
<p>’t Is een klein, groenachtig bruin vogeltje, weinig grooter dan het winterkoninkje,
maar veel slanker. Omstreeks midden Maart wordt zijn eenvoudig, helder liedje gehoord,
niet meer dan een herhaling van twee toontjes, die weinig in hoogte verschillen, maar
waarvan de eene altijd duidelijk den klemtoon heeft. Soms maakt hij er een drieslag
van en dan komt het accent op de middelste toon. Het gewone lied kan men weergeven
door: „tjìf-tjef, tjìf-tjef, tjìf-tjef<span class="corr" id="xd32e555" title="Niet in bron">”</span>; het andere door <span class="corr" id="xd32e557" title="Niet in bron">„</span>te-tjìf-tjef, te-tjìf-tjef, te-tjìf-tjef<span class="corr" id="xd32e559" title="Niet in bron">”</span> enz.
</p>
<p>Van den vroegen morgen tot den laten avond klinkt dat liedje door het hout en het
kost volstrekt geen moeite, den kleinen zanger zelf te zien, want hij trippelt en
fladdert door boomen en struiken van den hoogsten top tot vlak bij den grond en schuw
is hij in het geheel niet. Zijn nest gaat hij pas bouwen over eenige weken, als er
wat meer jong groen is uitgekomen, want hij verbergt het op den grond of in lage struiken
en het is een kunstwerk van den eersten rang.
</p>
<p>Een dag of tien na den tjiftjaf komt zijn dubbelganger, de fitis, ook een echt parkvogeltje,
maar tegelijk een veelvuldige verschijning in bosch en duin. Voor mij is het beeld
van de fitis onafscheidelijk verbonden aan die heerlijke berkeboschjes in de duinen,
waar omstreeks Paschen de blauwe hondsviooltjes bloeien tusschen ’t dorre gras en
waar dat groengrijze vogeltje fladdert tusschen de zilveren berkestammen spelend met
de geurige bloesemkatjes, die bij honderden aan de dunne twijgen hangen.
</p>
<p>Hij is mooier dan de tjiftjaf, geler van tint, het lichte streepje boven het oog is
veel duidelijker en het liedje dat hij zingt, is zoo zuiver en rein en aandoenlijk,
dat gevoelige menschen het plaatsen naast of zelfs boven den zang van den nachtegaal.
</p>
<p>Dit vogeltje is zeer algemeen, maar bijna niemand kent het. Buiten vogelkundige werken
vindt men er nooit gewag van gemaakt en de Europeesche dichters, die zoo druk gezongen
hebben van nachtegaal en leeuwerik, het vroolijk vinkje en den zwarten merelaar, negeeren
de fitis volkomen.
</p>
<p>Daarom is het hoog noodig, dat ieder, die van de lente houdt, niet ruste voor hij
den liefelijken zanger heeft leeren kennen. Hij toeft in de parken gaarne, waar dicht
aan ’t water boschjes staan van berken en elzen, met allerlei klein goed er tusschen.
</p>
<p>Heel graag zit hij ook in den Noorschen ahorn. Dat is de boom, die in den bloeitijd
<span class="pageNum" id="pb19">[<a href="#pb19">19</a>]</span>zoo dicht met bloesem bedekt is, alsof hij reeds zijn bladerkroon droeg, en waarvan
de bladknoppen bij het ontplooien zoo kleurig en mooi zijn, alsof het bloemen waren.
</p>
<p>In het begin van April puilen de gele bloemtrossen uit de dikke knoppen, eenige weken
lang lokken zij met geur en kleur en zoeten honig bonte vlinders en bijtjes van allerlei
soort en wanneer daarna de bloemen gaan verwelken, dan openen zich de bladknoppen
met gele en purperen schubben.
</p>
<p>In dien tijd zijn de ahornlanen en ahorngroepen letterlijk de glanspunten van het
park. De meeste boomen zijn nog bladerloos en vormen nu een prachtigen donkeren achtergrond
voor de heldere kleurenmassa’s van dezen mooien boom.
</p>
<p>Het duurt dan nog wel een week, voordat dit kleurenspel gestaakt wordt en dan begint
de boom er eindelijk uit te zien zooals wij dat van een boom gewoon zijn: hij krijgt
een kroon van mooie groene bladeren en als je goed toekijkt, dan zie je daartusschen
de aardig gevormde groene vleugelvruchtjes.
</p>
<p>De bladeren zelf zijn sierlijk van vorm, met hun vijf uitstekende punten en het regelmatige
adernet. Ze zijn van allerlei grootte; aan denzelfden tak zitten groote en kleine,
langgesteelde en kortgesteelde. Door deze verscheidenheid is het mogelijk, dat ieder
blad een plaatsje kan vinden, waar het ongehinderd door de zonnestralen bereikt kan
worden.
</p>
<p>De gewone ahorn heeft ook een prachtige knopontluiking met allerlei tinten van groen
en rood en bruin, maar hij kan toch den Noorschen niet evenaren. Toch is het de moeite
waard, de ontwikkeling ervan na te gaan van ’t oogenblik af, dat de groene knoppen
beginnen te zwellen, totdat de lange groene bloemtrossen neerhangen onder de wijd
uitgespreide vingerblaren.
</p>
<p>En dan de wilde kastanje! Hoe glimmen eerst de groote donkerbruine knoppen in het
Maartsche zonnetje. De bruine was ligt er dik op en de bijen komen ervan inzamelen,
om ze te gebruiken voor de eerste reparaties aan hun woningen. Iederen dag worden
de knoppen grooter, eindelijk barsten ze aan hun top, de schubben worden teruggeslagen
en dan komt de donzig bruine tak te zien met de bladparen als saamgevouwen handjes
en misschien een bloemtros er midden in.
</p>
<p>Hoe die handjes worden uitgespreid, hoe de blaadjes eerst slap hangen en hoe later
bij warmer weer en grooter werkzaamheid der wortels het trotsche kastanjeblad wordt
uitgespreid en de bloesemkaars ontstoken wordt, dat zien we jaar op jaar met dezelfde
belangstelling en bewondering, en met denzelfden weemoed, want het ontsteken van die
kaarsen beteekent het einde van de lente.
</p>
<p>Maar zoover zijn we nog lang niet. Voordat de kastanje bloeit, kunnen we nog weken
zwerven in wei en bosch, door de duinen en langs den waterkant.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>In de wei hebben den heelen winter enkele madeliefjes staan te kleumen en op <span class="pageNum" id="pb20">[<a href="#pb20">20</a>]</span>de natte plekken kon je wat planten zien met donkergroene, bruin aangeloopen bladeren
met knoppen van dezelfde kleur, zoo groot als een erwt.
</p>
<p>Als nu de lente komt, dan beginnen die planten zich te strekken en groener te worden,
en hier en daar opent zich een enkele knop tot een mooie groote gele bloem. Dag aan
dag openen er zich meer en eindelijk is het natte weiland een en al geel van de dotterbloemen.
</p>
<p>De dotterbloem is voor de wei, wat het sneeuwklokje en de anemoontjes voor het bosch
zijn: de eerste bloem, die zich in overweldigend groot aantal vertoont, zoodat iedereen
er wel op letten moet. Heele troepen kinderen tijgen dan ook uit, om ze te plukken
en bij bossen worden ze naar huis gebracht, meestal om te verwelken.
</p>
<p>Dat behoeft anders niet. Bij een goede behandeling kan men dagen lang genoegen hebben
van de afgeplukte dotterbloemen. Het komt er maar op aan, het onderste stuk van den
stengel, dat bij het naar huis dragen ineengeschrompeld is, onder water er af te snijden.
Dan komen er iederen dag knoppen uit en ge kunt iederen morgen de honigdroppels zien
glinsteren tusschen de groote, platte, groene stampers.
</p>
<p>Bezorgde menschen willen dit plukken tegengaan, uit vrees dat de dotterbloemen zullen
worden uitgeroeid, maar hun angst is ongegrond. Er is geen enkele reden, waarom de
kinderen deze mooie bloemen niet zouden mogen plukken, de plant schiet ieder jaar
opnieuw op uit zijn wortels. Bovendien zouden de boeren er niet rouwig om zijn, als
er wat minder dotterbloemen in het hooiland stonden.
</p>
<p>Plukt maar bloemen, zooveel ge wilt, kinderen. Zorgt alleen, dat ge bij het plukken
de planten zelf niet uit den grond, de takken niet van de boomen rukt. Knijpt de stengels
af tusschen vinger en duimnagel of snijdt ze af met een scherp mesje. Neemt uw buit
mee naar huis, om ze daar te verzorgen en vergeet vooral niet, al de heerlijke bijzonderheden
van den bouw en ontwikkeling der bloemen na te gaan.
</p>
<p>Iedere bloem heeft werk te verrichten en moet beschermd worden tegen schadelijke invloeden
van wind en weder, en tegen de aanvallen van allerlei dieren. Zij moet vrienden lokken,
vijanden weren.
</p>
<p>De hoofdzaak is, dat stuifmeel uit de helmknoppen terecht komt op de stampers. Dat
is gemakkelijk genoeg, wanneer meeldraden en stampers gunstig geplaatst zijn in dezelfde
bloem en tegelijk rijp zijn. Maar in negen van de tien gevallen is het anders en dan
moet de wind er aan te pas komen, om het stuifmeel over te brengen, of insecten belasten
zich met die taak.
</p>
<p>De laatste worden gelokt door geur en kleur, door overvloed van voedzaam stuifmeel
en lekkeren honing. De eene bloem richt zich voornamelijk tot de vliegen een andere
tot de vlinders een derde tot hommels en bijen of tot alle.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate037width" id="plate037">
<div class="plate037overlay"><img src="images/plate037.jpg" alt="Speenkruid." class="img-front" width="274" height="497"><img src="images/plate037-back.png" alt="Speenkruid." class="img-back" width="270" height="483"></div>
<p class="figureHead">Speenkruid.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate038width" id="plate038">
<div class="plate038overlay"><img src="images/plate038.jpg" alt="Larix." class="img-front" width="276" height="498"><img src="images/plate038-back.png" alt="Larix." class="img-back" width="270" height="484"></div>
<p class="figureHead">Larix.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate039width" id="plate039">
<div class="plate039overlay"><img src="images/plate039.jpg" alt="Helmbloem." class="img-front" width="277" height="503"><img src="images/plate039-back.png" alt="Helmbloem." class="img-back" width="271" height="486"></div>
<p class="figureHead">Helmbloem.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate040width" id="plate040">
<div class="plate040overlay"><img src="images/plate040.jpg" alt="Aäronskelk." class="img-front" width="277" height="502"><img src="images/plate040-back.png" alt="Aäronskelk." class="img-back" width="271" height="485"></div>
<p class="figureHead"><span class="corr" id="xd32e615" title="Bron: Aaronskelk">Aäronskelk</span>.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate041width" id="plate041">
<div class="plate041overlay"><img src="images/plate041.jpg" alt="Koolzaad." class="img-front" width="276" height="501"><img src="images/plate041-back.png" alt="Koolzaad." class="img-back" width="269" height="483"></div>
<p class="figureHead">Koolzaad.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate042width" id="plate042">
<div class="plate042overlay"><img src="images/plate042.jpg" alt="Kornoelje." class="img-front" width="277" height="504"><img src="images/plate042-back.png" alt="Kornoelje." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Kornoelje.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate043width" id="plate043">
<div class="plate043overlay"><img src="images/plate043.jpg" alt="Harlekijns-Orchis." class="img-front" width="279" height="503"><img src="images/plate043-back.png" alt="Harlekijns-Orchis." class="img-back" width="270" height="483"></div>
<p class="figureHead">Harlekijns-Orchis.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate044width" id="plate044">
<div class="plate044overlay"><img src="images/plate044.jpg" alt="Gevlekte Orchis." class="img-front" width="276" height="501"><img src="images/plate044-back.png" alt="Gevlekte Orchis." class="img-back" width="268" height="484"></div>
<p class="figureHead">Gevlekte Orchis.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate045width" id="plate045">
<div class="plate045overlay"><img src="images/plate045.jpg" alt="Salomonszegel." class="img-front" width="276" height="500"><img src="images/plate045-back.png" alt="Salomonszegel." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Salomonszegel.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate046width" id="plate046">
<div class="plate046overlay"><img src="images/plate046.jpg" alt="Schermdragende Vogelmelk." class="img-front" width="277" height="502"><img src="images/plate046-back.png" alt="Schermdragende Vogelmelk." class="img-back" width="267" height="485"></div>
<p class="figureHead">Schermdragende Vogelmelk.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate047width" id="plate047">
<div class="plate047overlay"><img src="images/plate047.jpg" alt="Knikkende Vogelmelk." class="img-front" width="276" height="502"><img src="images/plate047-back.png" alt="Knikkende Vogelmelk." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Knikkende Vogelmelk.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate048width" id="plate048">
<div class="plate048overlay"><img src="images/plate048.jpg" alt="Wilde Hyacinthen." class="img-front" width="276" height="504"><img src="images/plate048-back.png" alt="Wilde Hyacinthen." class="img-back" width="267" height="481"></div>
<p class="figureHead">Wilde Hyacinthen.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<p>De bloemen, die den wind gebruiken voor ’t stuifmeeltransport, kunnen geur en <span class="pageNum" id="pb21">[<a href="#pb21">21</a>]</span>kleur ontberen, maar moeten flink aan den wind zijn blootgesteld, opdat die het stuifmeel
er uit kan schudden en het gemakkelijk op de stempels kan deponeeren. Hazelaar, els,
esch, abeel, larix en iep zijn windbloeiers; crocus, aconiet, sneeuwklokje, scilla,
tulp, speenkruid, hoefblad hebben de insecten in hun dienst.
</p>
<p>Hiermee staat weer in verband het openen en sluiten der bloemen op verschillende tijden
van den dag of bij verschillende weersgesteldheid, de stand der bloemen, hun grootte,
kleur en talrijkheid: het heeft alles zijn beteekenis, die met eenig geduld en scherpzinnigheid
kan worden gevonden. En vele van deze merkwaardigheden kunnen worden bestudeerd aan
afgeplukte bloemen in een glas of kan met water.
</p>
<p>Wie op deze manier bloemen plukt, mag het doen zooveel hij wil, al was het in mijn
eigen tuin.
</p>
<p>Het wemelt in de dotterbloemen-wei van vogels. Groote wit met zwarte ooievaars stappen
statig rond of kibbelen over een kikkertje. Kom je <span class="corr" id="xd32e666" title="Bron: dichter bij">dichterbij</span>, dan maken ze een paar kluchtige sprongen, klappen met de vleugels en vliegen op
met breede wiekslagen. Zoo vliegen ze heen, de lange nek vooruit—de lange pooten achterwaarts
gestrekt. Als ze hoog genoeg gekomen zijn, houden ze de vleugels stil en glijden dan
door de lucht langzaam dalend mijlen ver naar hun nest op boomstomp, schoorsteen of
wielpaal. Nog altijd zijn ze graag geziene gasten, ofschoon het bijgeloof omtrent
hun zegenbrengenden invloed al meer en meer verzwakt en booze tongen zelfs een dreigend
„schadelijk” fluisteren.
</p>
<p>Nog andere groote, stille gestalten staan langs den slootkant. Uit de verte gezien
zijn het grijze, platte silhouetten, als uit zink geknipt, maar dichterbij worden
het mooie vogels met fraaie kleuren aan snavel, oogen en pooten en zacht getinte veeren,
die tot het mooiste behooren, wat er in de vogelwereld te zien is. Het zijn blauwe
reigers.
</p>
<p>Schuw vliegen ze op en loom zeilen ze met holle vlerken over de gele bloemenwei. De
lange nek wordt geheel ingetrokken, zoodat de kop tusschen de schouders komt te liggen
en alleen de lange snavel vooruitsteekt. Den heelen winter hebben ze hongerend rondgezworven,
ongeloofelijk mager, maar nu brengt de warme lente overvloed.
</p>
<p>In de hooge boomen van een statig buiten of tusschen het riet van de stille plas bouwen
zij hun groot takkennest, soms honderden bij elkander. Den heelen dag zijn in die
buurt reigers aan de lucht, maar de eigenaar van de boomen heeft er het land aan en
probeert ze weg te schieten. Want in een bosch waar reigers nestelen, is het niet
uit te houden en de boomen gaan er door kwijnen.
</p>
<p>Onophoudelijk brengen de oude vogels visch aan de jongen, die elkander in ’t nest
verdringen om den eersten hap. Niet zelden gebeurt het, dat daarbij de visch over
den rand van het nest naar beneden tuimelt en zoo komt dan de grond vol met allerlei
afval en verrotting. Want de oude reiger denkt er niet om, om de <span class="pageNum" id="pb22">[<a href="#pb22">22</a>]</span>gevallen visch weer van de grond op te rapen; hij geeft er den voorkeur aan, een nieuwe
te gaan halen uit zijn vischwater.
</p>
<p>Ieder heeft zijn geliefkoosd plekje, waarvan hij de visscherij-toestanden op zijn
duimpje kent en dat hij op geregelde tijden van den dag en van den nacht bezoekt.
Reigers houden er veel van, om in de schemering nog eens uit visschen te gaan, en
als dan een drietal of zestal van die groote vogels hoog door de stille avondlucht
zich naar hun jachtveld begeven, roepen zij elkander van tijd tot tijd een luid en
grof „goede vangst” toe. Overigens zijn ze al niet veel spraakzamer dan de ooievaars.
</p>
<p>De levendigste echter van alle vogels, die bij het plukken van dotterbloemen om ons
heen vliegen, is de kieviet. Als wij hem niet zien, zal hij wel maken, dat wij hem
hooren. Onophoudelijk klink zijn „kiewiet, kiewiet” om ons heen, hoe langer, hoe doller
en driftiger, naarmate wij minder op hem letten.
</p>
<p>Kijk nog niet op en blijf rustig doorloopen, dan zult ge nog wat anders beleven. Het
schreeuwen wordt steeds heftiger, de vogel is heesch. Op eens rrrt, daar strijkt hij
vlak langs uw ooren heen, zoodat ge er van schrikt en nu moet ge wel zien, hoe hij
schots en scheef door de lucht schiet, buitelend en tuimelend en draaiend, zoodat
nu eens de sneeuwwitte buikzijde u tegenblinkt, dan weer het zonlicht in honderd kleuren
en tinten weerkaatst wordt door de glimmende rugzij.
</p>
<p>Die vogel heeft misschien al eieren, want het eerste kievitsei valt samen met de eerste
dotterbloem. Toch zijn nog lang niet alle kievieten aangekomen op hun eigenlijk broedterrein,
want nog dag aan dag zwerven breede scharen over de velden, duidelijk te onderscheiden
van de spreeuwenwolken. De kieviten vliegen in breede rijen van slechts enkele gelederen
diep, de spreeuwen maken dichte troepen in den vorm van driehoeken of ruiten.
</p>
<p>De spreeuwen en kieviten houden elkander trouw gezelschap. De sterkste en moedigste
of de meest zorgelooze—dat weet ik niet zoo precies—van beide soorten blijven ’s winters
hier, maar de andere gaan heen en komen in de eerste lentedagen weer.
</p>
<p>Ze komen in groot aantal, in ontelbare troepen tegelijk. De meeste andere trekvogels
komen als het ware ongemerkt, vandaag zie je er een en morgen eentje, dan mis je ze
een paar dagen en eerst na een week zijn ze overal te vinden. Met de spreeuwen is
dat anders. Op een mooien morgen zitten ze opeens op alle daknokken, in alle boomtoppen
te fluiten en te jubelen. Geen tevredener en gezelliger vogel dan de spreeuw.
</p>
<p>Toch heeft die gezelligheid haar grenzen, want als ze zoo bij honderden in ’t weiland
loopen te zoeken naar slakjes en te boren naar wormen en er een een weinig te dicht
bij een ander komt, dan geeft dat wel aanleiding, tot een onvriendelijke vermaning,
waaruit zelfs een vinnig duel kan ontstaan. Maar dreigt er een vermeend <span class="pageNum" id="pb23">[<a href="#pb23">23</a>]</span>of werkelijk gevaar, dan is de heele troep toch weer dadelijk eens van zin en in prachtige
regelmaat gaan ze gemeenschappelijk aan den haal.
</p>
<p>Tegen den avond vereenigen zich de kleine detachementen tot groote troepen van duizenden
en duizenden en die hebben er dan een bijzonder pleizier in, om met elkander reusachtige
manoeuvres te houden, voordat ze slapen gaan in ’t kreupelbosch of tusschen het riet.
Heele wolken van spreeuwen drijven door de lucht, van de eene boomgroep naar de andere
en telkens als er „rust” gecommandeerd is begint er een gezwatel en gebabbel, dat
een mijl ver te hooren is.
</p>
<p>Het duurt nog wel eenige weken voordat de spreeuwen gaan broeden en gedurende al dien
tijd houden zij ’s avonds na volbrachten arbeid hun vroolijken ommegang.
</p>
<p>Maar op den dag is het druk werken, doch daarvoor worden ze dan ook geprezen door
veehouder en akkerman, alleen de kerseboombezitters prijzen ze niet onvoorwaardelijk.
</p>
<p>Hoog in de lucht zingen de leeuweriken, een half dozijn tegelijk. Telkens daalt er
een neer of stijgt er een op en wie goed kijkt langs het korte voorjaarsgras tusschen
de gele bloemen, kan nog menig kuifkopje zien rondwandelen, pikkend naar voedsel,
zorgend voor het nest of vechtend met de buren.
</p>
<p>Op den zwarten slootbagger langs den waterkant pronken de kwikstaartjes, gele en witte.
Die zijn ook pas aangekomen en als op gure voorjaarsdagen de vliegen en andere insecten
zich schuil houden, dan zoeken de slimme vogeltjes de nabijheid van de schapen en
lammeren, want daar is altijd nog wel wat te vinden.
</p>
<p>Vlug trippelen ze door het gras, pikkend rechts en links, en wanneer een mug of vlieg
zich vliegend tracht te redden, dan springt de kwieke kwikstaart hem na met fladderende
vleugels en uitgespreide staart en dat kan dan soms een heele achtervolging worden,
juist zooals later in het jaar de vliegenvangertjes doen.
</p>
<p>Aan alles komt een eind, ook aan de dotterbloemen. Na een dag of tien is hun grootste
praal voorbij en nu wordt in overeenstemming met de zachter wordende dagen het harde
schreeuwende geel vervangen door een liefelijker tint. Het gras wordt helderder groen
en daarboven zweeft een fijne lila sluier. Het zijn de pinksterbloemen, die zich in
ijle trossen verheffen op zacht getinte groengrijze of bruinige stengels, bezet met
fijnverdeeld loof.
</p>
<p>Alweer een heerlijke bloem om te bewonderen, te plukken, te teekenen, eenvoudig van
maaksel, maar heerlijk van vorm en kleur, vol leven en beweging en bovendien het vriendje
van het allerbekoorlijkste voorjaarsvlindertje.
</p>
<p>De pinksterbloem leeft met de zon. In vollen zonneschijn ontplooien zich de mooie
knopjes, maar als de open bloemen door een malsch April-buitje verrast worden dan
buigen zich de bloemsteeltjes en de droppels vallen op de buitenzij van de kelkblaadjes
zonder honig of stuifmeel te deren.
</p>
<p>Nu vliegt op zonnige lentedagen vooral in weilanden aan den duinkant over de <span class="pageNum" id="pb24">[<a href="#pb24">24</a>]</span>lila pinksterbloemen een vlindertje, dat veel heeft van een klein witje, maar het
is veel mooier, doordat de onderzijde van de achtervleugels allerfijnst geschakeerd
is met wit en groen. Dit is het wijfje van de oranjetipvlinder of peterselie-beestje.
Het zoekt de pinksterbloemen op, om er zijn eitjes te leggen en daar komen groen-met-witte
rupsjes van, die na een week of vier volwassen zijn en zich verpoppen.
</p>
<p>Tegen dien tijd raken de pinksterbloemen alweer uitgebloeid en nu krijgt de wei weer
andere kleuren en nieuwe bewoners. Weer krijgt het geel de overhand, ditmaal door
de dikke proppen van de paardebloemen, bemind door insecten, konijntjes en kinderen.
Het zijn geen bloemen, om te plukken en in sierlijke vaasjes te zetten; maar wat leveren
de bloemstelen een heerlijk speelgoed, hetzij we ze splijten, om ze in ’t water te
laten omkrullen, hetzij wij groote kettingen maken van breede losse schakels. En als
de bloem is uitgebloeid, dan geeft het kaarsje met de gepluisde vruchtjes nieuwe vreugd.
</p>
<p>De bladeren liggen in een roset op den grond, nu eens groot en forsch, dan weer klein
en smal, met diepe insnijdingen al naar de meerdere of mindere vruchtbaarheid of vochtigheid
van den bodem of allerlei bijzonderheden van de standplaats. Een paardebloem, die
eenzaam groeit op een steenachtig plekje langs den wegrand ziet er heel anders uit
dan een, die in de vette klei groeit temidden van het weelderige gras en de geurige
klaver.
</p>
<p>Alle insecten van de Meimaand komen op de paardebloem om voedsel: honigbijen, wilde
bijen, hommels, wespen, vliegen, vlinders en kevers. En zonder dat ze ’t weten, nemen
de hommels en bijen van die bloem een kleinen vijand mee, een vlug en mager geelachtig
<span class="corr" id="xd32e705" title="Bron: zespotig">zespootig</span> diertje, dat zich aan hun haren vastklemt en zich zoo laat brengen naar den bijenkorf
of het minder kunstige hommelnest.
</p>
<p>Daar aangekomen, vervelt het zespootig monstertje en dan wordt het een bleeke worm,
die gretig teert op de voorraden, door de vlijtige brommers bijeengebracht. Na verloop
van tijd is die volwassen, verpopt zich en ’t volgend voorjaar komt uit de pop een
dikke glimmende kever, met dekschilden, die den rug maar half bedekken. ’t Is de oliekever,
die in de Meimaand rondloopt door het gras, om bij de paardebloemen zijn eitjes te
leggen. Als je hem beetpakt, dan perst hij uit zijn geledingen vettige gele bloeddroppels,
die onaangenaam rieken en den oningewijde schrik aanjagen. De spreeuwen laten hem
met rust.
</p>
<p>Na de paardebloemen wordt de wei al bonter en bonter. Het gras schiet op en tusschen
de groene blaadjes komen de eigenlijke bloemen van het gras te voorschijn, kleine
bloempjes tot pakjes vereenigd en die vormen dan weer al naar de soort van gras, rolronde
aren of fijnverdeelde pluimen, de een al gracieuser dan de andere: welriekende reukgrassen,
de hooge vossestaarten, het fijne beemdgras, het zachte rose getinte zorggras, en
de zachte dravik. Dit zijn de echte voorjaarsgrassen.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate049width" id="plate049">
<div class="plate049overlay"><img src="images/plate049.jpg" alt="Ooievaars." class="img-front" width="274" height="505"><img src="images/plate049-back.png" alt="Ooievaars." class="img-back" width="267" height="481"></div>
<p class="figureHead">Ooievaars.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate050width" id="plate050">
<div class="plate050overlay"><img src="images/plate050.jpg" alt="Groenvink." class="img-front" width="275" height="505"><img src="images/plate050-back.png" alt="Groenvink." class="img-back" width="269" height="485"></div>
<p class="figureHead">Groenvink.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate051width" id="plate051">
<div class="plate051overlay"><img src="images/plate051.jpg" alt="Groene Specht." class="img-front" width="269" height="500"><img src="images/plate051-back.png" alt="Groene Specht." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Groene Specht.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate052width" id="plate052">
<div class="plate052overlay"><img src="images/plate052.jpg" alt="Bonte Specht." class="img-front" width="270" height="499"><img src="images/plate052-back.png" alt="Bonte Specht." class="img-back" width="266" height="486"></div>
<p class="figureHead">Bonte Specht.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate053width" id="plate053">
<div class="plate053overlay"><img src="images/plate053.jpg" alt="Boomklever." class="img-front" width="271" height="502"><img src="images/plate053-back.png" alt="Boomklever." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Boomklever.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate054width" id="plate054">
<div class="plate054overlay"><img src="images/plate054.jpg" alt="Reiger." class="img-front" width="274" height="502"><img src="images/plate054-back.png" alt="Reiger." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Reiger.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate055width" id="plate055">
<div class="plate055overlay"><img src="images/plate055.jpg" alt="Beukebloesem." class="img-front" width="276" height="502"><img src="images/plate055-back.png" alt="Beukebloesem." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Beukebloesem.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate056width" id="plate056">
<div class="plate056overlay"><img src="images/plate056.jpg" alt="Eikebloesem." class="img-front" width="275" height="499"><img src="images/plate056-back.png" alt="Eikebloesem." class="img-back" width="264" height="481"></div>
<p class="figureHead">Eikebloesem.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate057width" id="plate057">
<div class="plate057overlay"><img src="images/plate057.jpg" alt="Gewone Ahorn." class="img-front" width="271" height="496"><img src="images/plate057-back.png" alt="Gewone Ahorn." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Gewone Ahorn.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate058width" id="plate058">
<div class="plate058overlay"><img src="images/plate058.jpg" alt="Vogelkers." class="img-front" width="279" height="504"><img src="images/plate058-back.png" alt="Vogelkers." class="img-back" width="270" height="485"></div>
<p class="figureHead">Vogelkers.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate059width" id="plate059">
<div class="plate059overlay"><img src="images/plate059.jpg" alt="Noorsche Ahorn." class="img-front" width="276" height="499"><img src="images/plate059-back.png" alt="Noorsche Ahorn." class="img-back" width="273" height="486"></div>
<p class="figureHead">Noorsche Ahorn.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate060width">
<div class="plate060overlay"><img src="images/plate060.jpg" alt="Kastanje." class="img-front" width="275" height="501"><img src="images/plate060-back.png" alt="Kastanje." class="img-back" width="270" height="482"></div>
<p class="figureHead">Kastanje.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<p>Tusschen het groen komen groote plekken van het heerlijkste diepe blauw, daar bloeien
de mooie eereprijsjes. Vergankelijke bloempjes, want de donkerblauwe <span class="pageNum" id="pb25">[<a href="#pb25">25</a>]</span>kroontjes met de witte meeldraden eraan vallen kort na het plukken in één stuk af.
Tegen regen beschutten zij zich net als de pinksterbloem, door de buitenzij naar boven
te keeren en als de zon maar eventjes schijnt, dan zijn ze dadelijk klaar, om weer
de bonte zweefvliegen tot zich te lokken. Ze zijn gemakkelijk over te planten en mogen
in geen enkelen wilden tuin ontbreken.
</p>
<p>Tegelijk met de blauwe eereprijsjes komt op droge plekken van de wei de triomf van
de madeliefjes, die er werkelijk in slagen, om heele velden wit te kleuren. Wit, want
het gouden hartje van buisbloempjes gaat op een afstand in den breeden kring der witte
straalbloempjes verloren. Vele hebben roode randjes, een enkele heeft zelfs al zijn
wit door rood vervangen. Maar de hoofdindruk van zoo’n veld is toch wit.
</p>
<p>Op andere, vochtiger plaatsen voert het rood den boventoon. De koekoeksbloem met de
fijnverdeelde kroonslippen legt een blos over heele velden en daar op die plekken
groeien ook die prachtige zonderlingen uit onze plantenwereld, de moeras-orchideeën,
de paarse harlekijns-orchis en de roode gevlekte orchis. Beide komen ook wit voor.
</p>
<p>Menigeen ziet er van op, dat in onze gewone Hollandsche wei, die nog al nuchter heet
te zijn, planten groeien, wier naam voorstellingen wekt van rijkdom en weelde, van
tropischen overvloed, van keerkringshitte en Indische oerwouden. Toch is het zoo en
deze bloemen zijn in geen enkel opzicht minder merkwaardig dan hun familiegenoten
uit de verre gewesten.
</p>
<p>Ook bij hen bestaat die merkwaardige afwijking van de gewone samenstelling der bloem,
dat er geen krans van meeldraden is, maar slechts éen, die met den stijl is samengegroeid.
Er komt geen korrelig stuifmeel uit, maar ’t zit in dikke kluitjes, die allerkunstigst
op kop of snuit van de bezoekende insecten worden vastgeplakt en zoo hun bestemming
in een andere bloem bereiken.
</p>
<p>Maar madelieven en eereprijsjes, fijne graspluimen, roode koekoeksbloem en bonte orchideeën
worden ten slotte weer overwonnen door de gele boterbloem en de roode zuring en als
dat geel en rood de velden tint, dan is de lente haast verloopen en de zeis van den
maaier bedreigt het jonge vogelbroed, dat tusschen bloemen en gras verscholen ligt.
</p>
<p>Daar zijn na de kieviten nog prachtige vogels bijgekomen, waaronder een tweetal uiterst
merkwaardige: de grutto en de kemphaan.
</p>
<p>De grutto is wel de koning van de weidevogels. Zie hem staan op een paaltje aan den
slootkant, schitterend in al zijn kleuren: een kleurige vogel, nog tot zijn recht
komend bij al de bonte schittering van waterkant en weiland in de Mei. Hoe mooi is
zijn lichaam geproportioneerd: hals en snavel en pooten juist zoo lang als ze moeten
zijn voor een vogel van zijn grootte, die zijn nest heeft tusschen het gras en zijn
voedsel zoekt aan den waterkant.
<span class="pageNum" id="pb26">[<a href="#pb26">26</a>]</span></p>
<p>Nu vliegt hij op en het wit van zijn vleugels schittert in den zonneschijn „Gruùt-to,
gruùt-to” roept hij luid en aanhoudend en in zijn zorg voor zijn nest ontziet hij
zich niet, om vlak langs ons heen te vliegen, zoodat we in ’t voorbijgaan het bruine
oog zien schitteren en den langen eenigszins opgewipten snavel zien trillen.
</p>
<p>Hij behoeft zich anders niet zoo ongerust te maken. De vier dofgroene bruingevlekte
eieren liggen o, zoo goed verborgen tusschen het hooge gras, veel beter nog dan die
van de kieviet. Toch weten de kraaien ze nog wel te vinden en ’t is een erbarmelijk
gezicht, de arme grutto’s klagend rondvliegend, terwijl de zwarte roover zijn verdelgingswerk
verricht.
</p>
<p>Op de bloemrijkste plaatsen in de wei, dikwijls midden tusschen de orchideeën hebben
de kemphaantjes hun tournooiveld.
</p>
<p>Voor den waren vogelliefhebber is een kemphaantjes-tournooi op zijn minst even belangrijk,
spannend en schilderachtig als het kleurrijk kampspel uit Ivanhoe of de Roos van Dekama,
dat ge zoo dikwijls met groote oogen en open mond hebt zitten te herlezen.
</p>
<div class="figure floatLeft p26width"><img src="images/p26.png" alt="" width="500" height="353"></div><p>
</p>
<p>Mijn kemphaan-ridders hebben pakjes aan, even bont als die adellijke heeren uit de
middeleeuwen. Op mijn tournooiveld ontbreekt de zwarte ridder niet, evenmin als zijn
tegenstander, geheel in zuiver wit. Andere weer zijn in oranje gestoken of dragen
een donkerbruin pak met rood-bruinen kraag. En weer andere hebben het weelderige riddercostuum
verwisseld met een bonte harlekijnsplunje en schitteren in alle kleuren van de regenboog.
</p>
<p>Uit de enorme kragen komen fijne, smalle gezichtjes te voorschijn, met grijze veertjes
bezet en op sommige plaatsen beplekt met roode puistjes en knobbeltjes.
</p>
<p>Al heel vroeg in den morgen is het druk op het veld. Van alle kanten komen de ridders
aanvliegen in razende vaart en dadelijk zetten ze zich in postuur, om de aanvallen
der reeds aanwezigen te pareeren. En dan begint de kamp, die soms een uur achtereen
voortduurt en nu eens een deftige ceremonie, dan weer een dolle boerenkermis gelijkt.
Van eigenlijk vechten is maar zelden sprake, het is meer een krijgsdans of krijgsspel
dan een bloedige worsteling. Alles geschiedt in de diepste stilte, slechts bij uitzondering
laat de kemphaan een onduidelijk heesch geluid hooren.
</p>
<p>Is het strijdspel ten einde, dan verspreiden de kemphaantjes zich over het heele weideveld
en als het hennetje al eieren heeft, betrekt de man dikwijls de wacht bij het nest,
niet vlak er bij, maar een meter of vijftien er vandaan. Trotsch en fier staat <span class="pageNum" id="pb27">[<a href="#pb27">27</a>]</span>hij daar, op een hoogte of op een aardkluit, de lange kraagveeren wapperend in den
wind, het hoofd omhoog en onophoudelijk in beweging, om rond te zien, of er soms gevaar
dreigt en of er ook een andere kemphaan voorbij komt vliegen in de richting van het
kampveld. Is het laatste het geval, dan laat hij oogenblikkelijk vrouw en kroost in
den steek, om met zijn makker de genoegens van het strijdperk te smaken.
</p>
<p>Behalve door deze zwijgende vechtersbazen wordt de weide nog versierd en levendig
gemaakt door de tureluurs, vogels ongeveer even groot als de kemphaantjes, maar met
schitterend rooden snavel en pooten en zoo druk dat je er tureluursch van zoudt worden.
Je kunt geen voet in het weiland zetten of „tuut, tuut, tuut” klinkt het en schokkend
vliegt zoo’n roodpoot om je heen.
</p>
<p>Hij wordt al angstiger en drukker, het „tuut tuut” wordt al sneller en sneller herhaald
en gaat ten slotte over in een zeer melodieus gejodel. En het duurt niet lang of andere
tureluurs verheffen zich ook van den slootkant, een angstige grutto vliegt er tusschen
door met luid geroep en kieviet bij kieviet duikelt heesch schreeuwend door de lucht.
Overal leven en beweging, sierlijke vlucht, luid gejoel, schittering van bont gevederte
in de helle voorjaarszon tegen de blauwe lucht en om u heen de bonte pracht van duizenden
bloemen. Dit is de lente in de Hollandsche bloemenwei.
</p>
<p class="tb"></p><p>
</p>
<p>Ook het bouwland is tot leven gewekt. Ja, voor nog de weide groende, schitterde reeds
aan den zoom van het donkere bosch het winterkoren in smaragden glans. Dapper hebben
de grasachtige plantjes de wisseling van vorst en dooi doorstaan en nu de voorjaarszon
den grond doorwarmt en lauwe westenwinden over de vlakte waaien, groent blad bij blad
en eer ge het verwacht schiet in de Meimaand de rogge in zijn aren.
</p>
<p>Het braakveld, waar de onkruiden den heelen winter vrij spel hebben gehad en dat op
sommige plaatsen als met opzet bezaaid schijnt met kruiskruid, vogelmuur, herderstaschje
en paarse doovenetel, wordt in voren gelegd door den blinkenden ploeg.
</p>
<p>Het heeft in den nacht wat gerijpt, het fijne wit tint nog den grond, dien de ploeg
niet geraakt heeft, maar waar de diepe voren zijn gesneden, ziet het veld bruin, bij
rosachtig af en een fijne nevel zweeft boven de versch omgewoelde aarde. Ook de ploegpaarden
dampen en achter den ploeg beweegt een wolk van zwarte kraaien en witte meeuwen, die
hier een gemeenschappelijk arbeidsveld vinden. En witte spikkels, verspreid over den
akker, verschijnend en telkens weer verdwijnend, bewijzen, dat daar ook de kieviten
bezig zijn, om hun aandeel te nemen van de insecten en larven, die het blinkende kouter
aan ’t licht heeft gebracht.
</p>
<p>Ginds trekken eggen en zaaimachines door ’t land. Over eenige dagen wijzen mooie,
regelmatige rijen van fijn groen den weg aan, dien ze nu afleggen. Donkergroen staat
een veld karwij, dat nog lang niet in bloei komt en als de <span class="corr" id="xd32e808" title="Bron: leeuwriken">leeuweriken</span> hun eerste jongen verzorgen, dan prijkt het koolzaadveld als een onafzienbaar gouden
kleed in den vruchtbaren <span class="pageNum" id="pb28">[<a href="#pb28">28</a>]</span>polder. Op de tallooze gele bloempjes zoeken bijen, hommels, vlinders en vliegen hun
voedsel, en de koolwitjes leggen hun eieren op de bladeren.
</p>
<p>Nu zijn het ook goede dagen voor de haasjes. Als een gewoon mensch aan een haas denkt,
dan paart zich aan de herinnering aan het smakelijke boutje altijd een gevoel van
medelijden met het arme vervolgde dier, dat nooit „in het rijpe koren” of in „een
groen, groen knolle-knolleland” kan zitten of het wordt opgeschrikt door een „jagershoren”
of „hondgebas” en het eindje is altijd de dood. Algemeen vindt men den haas een ongelukkig,
vreesachtig, melancholiek dier.
</p>
<p>Niets is minder waar. Lampe is inderdaad een van de vroolijkste en dartelste dieren,
die er bestaan. „Dol als een haas in Maart” zegt de Engelschman, die hem zeer van
nabij kent. O! wat kunnen die hazen in ’t voorjaar een pret maken. Ik heb er gezien,
die heel in hun eentje rondrenden door de natte wei, alsof de heele wilde jacht hun
op de hielen zat. Dat was een zwenken en draaien en buitelen zonder ophouden en bliksemsnel,
en als het dier door drasse plekken rende, dan spatten de glinsterende droppels hoog
in de lucht.
</p>
<p>Een andermaal zag ik uit den spoortrein een drietal, dat de zotste capriolen maakte
op een weiland tusschen Halfweg en Sloterdijk, maar het mooiste, wat ik van hazenlevenslust
gezien heb, was een gevecht tusschen twee mannetjeshazen in den Achterhoek.
</p>
<p>Zij streden heel alleen, in ’t midden van het woud, net als meer dan duizend jaar
geleden Roland en Olivier kampten op hun eilandje in de Rhône. En ’t was meenens ook.
Ze renden op elkaar aan, pakten elkaar met de voorpooten, hieven zich aan elkander
op, totdat beide op de achterpooten stonden, en dansten toen een paar maal rond, terwijl
ze elkaar met de voorpooten oorvegen gaven, dat de donzige haarvlokken in ’t rond
vlogen.
</p>
<p>Dan rolde er een om, raapte zich zelf op en rende weg, de ooren flapperend om het
hoofd, nummer twee hem achterna en daar ze even hard konden loopen, duurde het langen
tijd, eer ze weer handgemeen raakten. Gedurende den ren gebeurde het drie of viermaal,
dat de een over den ander heen sprong.
</p>
<p>En dan begon het duel weer met dof dreunende slagen, oogen fonkelend van haat en woede,
de gespleten bovenlip trillend van verontwaardiging, de groote snorren wijd uitstaand
en bloed mildelijk vloeiend langs de behaarde wangen.
</p>
<p>Of het wreed is, om daar met genoegen en half stikkend van ’t lachen naar te liggen
kijken? Neen hoor, ik zou wel durven wedden, dat die hazen zelf later met genoegen
aan dit uurtje gedacht hebben en dat ze met hun lidteekens even ingenomen zijn als
een flinke jongen met zijn ontvellingen, builen en blauwe plekken.
</p>
<p>Al vroeg in April hebben de hazen jongen; twee of drie van die donkerbruine bibberende
wezentjes in het korte gras kunt ge altijd op een wandeling door de binnenduintjes
verwachten.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate061width" id="plate061">
<div class="plate061overlay"><img src="images/plate061.jpg" alt="Tjiftjaf." class="img-front" width="503" height="271"><img src="images/plate061-back.png" alt="Tjiftjaf." class="img-back" width="267" height="484"></div>
<p class="figureHead">Tjiftjaf.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate062width" id="plate062">
<div class="plate062overlay"><img src="images/plate062.jpg" alt="Roodborst." class="img-front" width="507" height="276"><img src="images/plate062-back.png" alt="Roodborst." class="img-back" width="268" height="482"></div>
<p class="figureHead">Roodborst.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate063width" id="plate063">
<div class="plate063overlay"><img src="images/plate063.jpg" alt="Merelnest." class="img-front" width="505" height="275"><img src="images/plate063-back.png" alt="Merelnest." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Merelnest.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate064width" id="plate064">
<div class="plate064overlay"><img src="images/plate064.jpg" alt="Zanglijsternest." class="img-front" width="507" height="272"><img src="images/plate064-back.png" alt="Zanglijsternest." class="img-back" width="267" height="483"></div>
<p class="figureHead">Zanglijsternest.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate065width" id="plate065">
<div class="plate065overlay"><img src="images/plate065.jpg" alt="Gele en witte Kwikstaart." class="img-front" width="506" height="272"><img src="images/plate065-back.png" alt="Gele en witte Kwikstaart." class="img-back" width="269" height="485"></div>
<p class="figureHead">Gele en witte Kwikstaart.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate066width" id="plate066">
<div class="plate066overlay"><img src="images/plate066.jpg" alt="Koekoek." class="img-front" width="505" height="278"><img src="images/plate066-back.png" alt="Koekoek." class="img-back" width="269" height="485"></div>
<p class="figureHead">Koekoek.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate067width" id="plate067">
<div class="plate067overlay"><img src="images/plate067.jpg" alt="Sleutelbloemen." class="img-front" width="504" height="276"><img src="images/plate067-back.png" alt="Sleutelbloemen." class="img-back" width="268" height="485"></div>
<p class="figureHead">Sleutelbloemen.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate068width" id="plate068">
<div class="plate068overlay"><img src="images/plate068.jpg" alt="Bollevelden." class="img-front" width="501" height="276"><img src="images/plate068-back.png" alt="Bollevelden." class="img-back" width="269" height="483"></div>
<p class="figureHead">Bollevelden.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate069width" id="plate069">
<div class="plate069overlay"><img src="images/plate069.jpg" alt="Dotterbloem." class="img-front" width="498" height="275"><img src="images/plate069-back.png" alt="Dotterbloem." class="img-back" width="267" height="482"></div>
<p class="figureHead">Dotterbloem.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate070width" id="plate070">
<div class="plate070overlay"><img src="images/plate070.jpg" alt="Opkomende Varens." class="img-front" width="499" height="276"><img src="images/plate070-back.png" alt="Opkomende Varens." class="img-back" width="268" height="482"></div>
<p class="figureHead">Opkomende Varens.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate071width" id="plate071">
<div class="plate071overlay"><img src="images/plate071.jpg" alt="Bloemenplukken." class="img-front" width="503" height="277"><img src="images/plate071-back.png" alt="Bloemenplukken." class="img-back" width="270" height="483"></div>
<p class="figureHead">Bloemenplukken.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate072width" id="plate072">
<div class="plate072overlay"><img src="images/plate072.jpg" alt="Appelbloesem." class="img-front" width="502" height="274"><img src="images/plate072-back.png" alt="Appelbloesem." class="img-back" width="266" height="482"></div>
<p class="figureHead">Appelbloesem.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
<span class="pageNum" id="pb29">[<a href="#pb29">29</a>]</span></p>
<p>De velden aan den duinkant vertoonen dag aan dag nieuwe kleuren. Toen op ’t einde
van den winter de elzen in de smalle singels, die de akkertjes omzoomen, in bloei
kwamen, lag de grond nog verborgen onder dichte lagen van dekriet, in het najaar door
bezorgde handen er over gespreid. Alleen op een enkele plek werd het weggeruimd, om
aan de lieve blauwe leverbloempjes, de hepatica’s, gelegenheid te geven, hun sierlijk
kelkje te ontplooien.
</p>
<p>En het scheen, alsof met het wegnemen van dat eerste dek de betoovering geweken was.
De kracht van den winter was gebroken. Dag aan dag werd nieuw dekriet weggeraapt.
Ten laatste dekte slechts een ijle laag de groene spruiten en toen ook die verdween,
kwamen zij voor den dag, de dikke proppen der hyacinten, de spits ineengerolde bladeren
der tulpen, de platte groene reepen der narcissen, de puntige groeipieken van de crocusjes.
</p>
<p>Wonderlijk was het om te zien, hoe in weinig dagen, hoe in enkele uren de bleeke spruiten,
die in duisternis waren gegroeid, een gezonde groene kleur kregen onder den invloed
van het zonlicht. En dra komen nu ook de bloemen voor den dag: eerst de vroege gele
crocusjes in dichte bossen, dan vroege hyacinthen, Duc van Thol tulpen, gele narcissen,
weer andere hyacinthen, tulpen, blauwe druifjes, scilla’s, vakken van rood en wit,
blauw en rose, geel en van dat donkere blauw, dat op een afstand zwart lijkt.
</p>
<p>Soms lijkt het, alsof de kweeker met opzet zijn soorten zoo geplant heeft, dat ze
een passende omlijsting krijgen, hier lichtgroene wei om vurig rood tulpenveld, ginds
donkerbruin bosch achter witte en gele crocusjes en narcissen, of een streep van gelend
dor oeverriet langs een veld van blauwe hyacinthen.
</p>
<p>Door heel Holland worden door deze bloeiende bollenvelden de stedelingen naar buiten
gelokt. Zoo hebben wij dan onze tulpen- en hyacinthen-dagen, evenals de Japanners
hun chrysanthemumfeesten. Wel is waar gaat het feestelijke vaak verloren door de drukte
en ’t gedrang, door de fiets, die niet meer voort wil, door den trein, die zelfs in
zijn beestenwagens geen reizigers meer bergen kan, door gebrek aan drinken en proviand,
maar dat zijn kleinigheden, die bij een betere inrichting kunnen verdwijnen.
</p>
<p>Heerlijk is het, dat al die duizenden menschen zich moeite en ontbering getroosten,
om bloemen te gaan zien en buiten te zijn. En van zelf wordt niet alleen aandacht
geschonken aan de tulpen en hyacinthen, narcissen en crocussen, dat toch eigenlijk
maar bonte vreemdelingen zijn, doch ook aan de boomen en bloemen van eigen bodem,
die in deze dagen ook op hun schoonst zijn.
</p>
<p>De boomgaarden kunnen gerust de vergelijking met de bollenvelden doorstaan. De pereboom
zag den heelen winter zwart en knoestig met tallooze kleine dikke rimpelige bochtige
takjes die ieder eindigden in een bruinen knop. Maar met de eerste lentedagen strekten
zich de bruine knoppen, en langzamerhand werden ze <span class="pageNum" id="pb30">[<a href="#pb30">30</a>]</span>heel lichtgroen bij wit af, zoodat het in den maneschijn leek, alsof de boom reeds
in bloei stond. Nog enkele dagen van zonneschijn en regen, daar gingen ze werkelijk
open en nu is de boom overdekt met duizenden mooie, groote, spierwitte bloemen, ieder
met een hartje van donkerbruine helmknoppen op spierwitte meeldraden. Vijf lichtgroene
stijlen zitten midden in en komen eigenlijk reeds vóór ’t opengaan van de bloem te
voorschijn.
</p>
<p>Dan volgen de kers, een mooier boom dan de peer, met breeden kroon en sierlijke rechte
twijgen. De dikke knoppen zitten dicht opeen, behalve waar vraatzieke, balddadige
vinken ze gehavend hebben. Wanneer ze opengaan, komen de groepjes van drie, vier langgesteelde
min of meer hangende witte bloemen te voorschijn in zoo groot aantal, dat de donkere
twijgen geheel onzichtbaar worden. Laat nu de zon er in schijnen, dan vervult honiggeur
den omtrek en de heele boomgaard ronkt en gonst van de ontelbare bijen, hommels en
vliegen, die onverpoosd af en aan vliegen, de vleugels flikkerend in den zonneschijn.
</p>
<p>Heerlijk is het, op te zien naar dien rijkdom en overvloed, maar onwillekeurig komt
naast de bewondering de bezorgdheid op, dat nachtvorsten of hagelslag den boom zullen
deren en ons berooven van de zoete vrucht, die ons op zijn minst even lief is als
de schoone bloesem. Hetzelfde gevoel bekruipt ons bij perzik en abrikoos, dat ook
teere vreemdelingen zijn en wier bloesem zorgt voor kleur in den boomgaard, naast
al het wit van peren, pruimen en kersen. Een perzikschutting op een zonnigen Aprilmorgen
is voor vrienden van warmte wel het lekkerste wat er in het voorjaar te bedenken is;
beschutting, warmte, bloemenpracht, geur en het vertier van de mooiste en kleurrijkste
bijtjes van het voorjaar. Eindelijk komen ook de appels in bloei en weer is het moeilijk
om te zeggen wat mooier is, de nog niet ontloken knop of de wijd geopende bloem. Die
knoppen lijken luchtige ballonnetjes van dof papier met fijn rose beschilderd, zoo
vroolijk en teer, dat het jammer is, als ze opengaan. Maar de bloem ligt zoo mooi
uitgespreid en de gele helmknoppen stralen op hun witte meeldraden zoo heerlijk naar
alle kanten, dat ook dit weer een lust voor de oogen is. En zelfs het uitbloeien is
mooi, wanneer de honderden kleurige blaadjes door den voorjaarswind worden losgeschud
en neerdwarrelen op het frisch groene gras en op de blauwe eereprijsjes.
</p>
<p>Van den boomgaard naar het bosch is maar één stapje. Daar zijn we niet geweest sinds
de larix in bloei kwam in de buiige Paaschweek. Nog is hier en daar iets van zijn
bloesem te zien, maar weldra worden de roode kegeltjes vaalgroen en raken ze verborgen
tusschen de dichte proppen van heldergroene naalden.
</p>
<p>Maar nu worden de sombere sparren vroolijk. Ze laten dunne, bruinachtige vloeipapiertjes
wegfladderen naar alle kanten en wat eerst bruine knoppen waren, worden nu gele kogeltjes
en roode torentjes, die overheerlijk uitkomen tusschen het donkere groen der naalden
van de vorige jaren.
<span class="pageNum" id="pb31">[<a href="#pb31">31</a>]</span></p>
<p>De roode torentjes zijn de bloesems, die later de sparappels zullen opleveren. Rechtop
staan ze, aan het einde der takken, het meest en het grootst nabij den top van den
boom. Ze zijn opgebouwd uit vleezige, paarsroode kussentjes en onder elk kussentje
vindt ge de twee lichtgroene, bijna witte eitjes, die later zullen uitgroeien tot
het gevleugeld sparrezaad.
</p>
<p>Aan andere, ook wel aan dezelfde takken zitten heele risten van gele bolletjes, opeenhoopingen
van meeldraden, waaruit ontzaglijke hoeveelheden stuifmeel te voorschijn komen. Wie
in een spar klimt, om een tak met den mooien rooden bloesem te bemachtigen, wordt
door dat stuifmeel bepoederd als een molenaar.
</p>
<p>Op stille heldere dagen, wanneer de grond door de zon sterk verhit wordt, stijgt de
warme lucht langs de sparren omhoog en dan neemt deze luchtstroom, die lang zoo zwak
niet is, als gij wel denken zoudt, het gele stuifmeel mee en dan kan het door hoogere
luchtlagen uren ver worden weggevoerd. Een stuifmeelkorrel van een spar is daar volkomen
op ingericht, hij is voorzien van luchtblazen en drijft daarop gemakkelijk weg.
</p>
<p>Ofschoon in ons land niet zooveel sparren groeien, dat hun stuifmeel zooals elders
soms duimdiep den grond bedekken kan, zoodat men van een zwavelregen spreekt heb ik
toch wel in sommige bosschen heele plekken aangetroffen vol geel stuifmeel, dat door
het regenwater bijeen gespoeld was.
</p>
<p>De grove den, die een paar dagen later in bloei komt dan de spar, levert wel de grootste
hoeveelheid stuifmeel. Ieder kent de groote lichtgele proppen, die ieder jaar in ’t
begin van Mei of soms reeds in de laatste week van April zich vertoonen aan de uiteinden
van de dennetakken. Niet heelemaal aan ’t einde evenwel, want buiten de gele prop
steekt nog een licht grijsgroen takje uit, dat dicht bezet is met naaldparen, nog
ten halve verborgen in hun vliezige scheede.
</p>
<p>Aan andere takken zitten niet anders dan deze grijze eindjes, zonder dikke meeldraadprop
en weer aan andere eindigt het nieuwe twijgje in twee of drie, soms meer, aardige
ronde roode bolletjes op een dik rechtopstaand steeltje. Wie die roode bolletjes goed
bekijkt, merkt dat zij weer uit dikke schubjes zijn samengesteld en dat daartusschen
evenals bij de spar paren van kleine heel lichtgroene eitjes liggen verborgen. Het
zijn de vrouwelijke bloesems.
</p>
<p>Wie ’t niet weet, zal jaar in jaar uit door ’t dennebosch gaan, zonder ooit die vrouwelijke
bloesems op te merken, maar wie ze eenmaal kent en aardig vindt, ziet ze reeds van
verre in de Meizon tintelen in het hoogste topje van de rosse dennen. Heerlijke boomen,
die dennen! Onderaan zijn de dikke stammen dicht bedekt met groote, dikke, bruine
schubben, waarover vaak een blauwachtig waas ligt, hoogerop worden stam en takken
rossig warm roodbruin, soms bij oranje af en de dichte naaldenmassa’s van de kroon
vertoonen alle tinten van groen, somber donker groen van oude drie- of vierjarige
naalden, mooi wazig zeegroen van de jongere en overal <span class="pageNum" id="pb32">[<a href="#pb32">32</a>]</span>de jolige lichte kaarsjes van de nieuwe lenteloten er tusschen. Schitterend rood van
de vrouwelijke bloesem, helder geel van de meeldraadmassa’s maken den „ouden somberen
pijn” tot een der vroolijkste uitingen van ’t voorjaar.
</p>
<p>En als bij zachten oostenwind en helderen hemel de droge warme lucht door de kronen
strijkt, dan knallen de dennenappels, die ’t vorig jaar rijpten, open en strooien
de licht gewiekte zaden door de lucht. Tegelijk verrijzen wolken stuifmeel uit de
meeldraadproppen en zoo lijkt het dan, alsof de boom een lustig knallend vuurwerk
afsteekt ter eere van den lieven Mei.
</p>
<p>Zoo viert iedere boom zijn lentefeest. De beuken beginnen ook al vroeg in ’t voorjaar,
maar niemand let er op. Toch is het heerlijk, om te zien, hoe de dofbruine wintertint
van twijgen en knoppen gaandeweg overgaat tot warmer toon. Er schijnt meer blauw en
rood in ’t bruin te komen, vooral in de schors der jongere takken en daardoor kunnen
dan de beukenkronen zoo warm en prettig afsteken tegen het strakke koude blauw van
den Maartschen hemel.
</p>
<p>Dat duurt zoo tot in April en dan komt er ook beweging in de lange spitse knoppen.
Ze worden merkbaar grooter, zwellen en rekken zich uit, zoodat aan iedere knopschub
een lichter randje komt.
</p>
<p>De ingewijde kan nu reeds de knoppen, waaruit bloeiende twijgen te voorschijn zullen
komen, onderscheiden van de gewone en de niet ingewijde moet maar geduldig wachten,
totdat zij opengaan. Lang wordt zijn geduld niet op de proef gesteld, want de eerste
de beste echte Aprilregen jaagt al het groen de knoppen uit. April doet, wat hij wil.
</p>
<p>Het kan soms dagen achtereen droog en koud en schraal zijn, zoo koud, dat de pas ontloken
voorjaarsbloemen zich niet openen, dat de bijen in hun korf blijven, zoo droog, dat
de nieuwe blaadjes verwelkte randen krijgen en de uitgestrooide zaden werkingloos
blijven liggen in de verstuivende aarde. En de mopperaars onder ons spreken schamper
van de Hollandsche lente.
</p>
<p>Maar nu krimpt de wind en vermindert in kracht. Zware, mooi donkere wolken bedekken
de strak blauwe lucht en weldra ruischt een regentje omlaag, zoo zacht en malsch,
warm en levenwekkend, als dat alleen in April en Mei gebeuren kan. Met een tooverslag
wijkt de stugheid, die plant en dier bevangen hield. De grond zelve wordt levendig
en zuigt zingend het frissche water in.
</p>
<p>De bloemen blijven gesloten, maar je kunt het ze aanzien, dat ze, wanneer de bui over
is en de zon weer schijnt, hun schade zullen inhalen van de verloopen dagen. De grasbladen,
die in de droogte ineengekruld waren, ontplooien zich en dadelijk is de weide groen.
De knoppen van boomen en heesters zwellen zichtbaar, en dat de meidoornhaag na den
regen ineens geheel en al groen is, komt niet alleen doordat het stof van de groene
knoppen is weggespoeld, maar ook doordat er nu dubbel of driemaal zooveel groen uit
de knopschubben puilt dan voorheen.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate073width" id="plate073">
<div class="plate073overlay"><img src="images/plate073.jpg" alt="Herderstaschje." class="img-front" width="274" height="500"><img src="images/plate073-back.png" alt="Herderstaschje." class="img-back" width="266" height="481"></div>
<p class="figureHead">Herderstaschje.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate074width" id="plate074">
<div class="plate074overlay"><img src="images/plate074.jpg" alt="Witte Doovenetel." class="img-front" width="276" height="497"><img src="images/plate074-back.png" alt="Witte Doovenetel." class="img-back" width="270" height="483"></div>
<p class="figureHead">Witte Doovenetel.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate075width" id="plate075">
<div class="plate075overlay"><img src="images/plate075.jpg" alt="Driekleurig Viooltje met Parelmoervlinder." class="img-front" width="271" height="498"><img src="images/plate075-back.png" alt="Driekleurig Viooltje met Parelmoervlinder." class="img-back" width="269" height="483"></div>
<p class="figureHead">Driekleurig Viooltje met Parelmoervlinder.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate076width" id="plate076">
<div class="plate076overlay"><img src="images/plate076.jpg" alt="Pijpkruid." class="img-front" width="274" height="496"><img src="images/plate076-back.png" alt="Pijpkruid." class="img-back" width="268" height="482"></div>
<p class="figureHead">Pijpkruid.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate077width" id="plate077">
<div class="plate077overlay"><img src="images/plate077.jpg" alt="Kers in bloei." class="img-front" width="274" height="500"><img src="images/plate077-back.png" alt="Kers in bloei." class="img-back" width="267" height="485"></div>
<p class="figureHead">Kers in bloei.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate078width" id="plate078">
<div class="plate078overlay"><img src="images/plate078.jpg" alt="Peer in bloei." class="img-front" width="279" height="504"><img src="images/plate078-back.png" alt="Peer in bloei." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Peer in bloei.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate079width" id="plate079">
<div class="plate079overlay"><img src="images/plate079.jpg" alt="Magnolia." class="img-front" width="276" height="508"><img src="images/plate079-back.png" alt="Magnolia." class="img-back" width="267" height="482"></div>
<p class="figureHead">Magnolia.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate080width" id="plate080">
<div class="plate080overlay"><img src="images/plate080.jpg" alt="Pinksterbloem." class="img-front" width="272" height="504"><img src="images/plate080-back.png" alt="Pinksterbloem." class="img-back" width="264" height="484"></div>
<p class="figureHead">Pinksterbloem.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate081width" id="plate081">
<div class="plate081overlay"><img src="images/plate081.jpg" alt="Smeerwortel." class="img-front" width="273" height="509"><img src="images/plate081-back.png" alt="Smeerwortel." class="img-back" width="266" height="482"></div>
<p class="figureHead">Smeerwortel.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate082width" id="plate082">
<div class="plate082overlay"><img src="images/plate082.jpg" alt="Vuurvlindertje." class="img-front" width="277" height="503"><img src="images/plate082-back.png" alt="Vuurvlindertje." class="img-back" width="266" height="482"></div>
<p class="figureHead">Vuurvlindertje.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate083width" id="plate083">
<div class="plate083overlay"><img src="images/plate083.jpg" alt="Atalanta." class="img-front" width="279" height="502"><img src="images/plate083-back.png" alt="Atalanta." class="img-back" width="268" height="486"></div>
<p class="figureHead">Atalanta.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate084width" id="plate084">
<div class="plate084overlay"><img src="images/plate084.jpg" alt="Lelietje van Dalen." class="img-front" width="274" height="505"><img src="images/plate084-back.png" alt="Lelietje van Dalen." class="img-back" width="264" height="483"></div>
<p class="figureHead">Lelietje van Dalen.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
<span class="pageNum" id="pb33">[<a href="#pb33">33</a>]</span></p>
<p>Nu laten ook de knopschubben van den beuk los en uit de knoppen komt een harig slap
takje, bezet met keurig gevouwen en geplooide blaadjes, ieder nog eerst tusschen twee
rose steunblaadjes besloten. Maar spoedig laten die los en nu is eenige dagen lang
de boschbodem bedekt met de fijne rose schubjes. De blaadjes ontplooien zich en maken
van iederen beuketak een grooten heldergroenen waaier.
</p>
<p>Aan sommige takken hangen vele fijne langgesteelde kwastjes, dat zijn de meeldraadbloemen
en met eenig zoeken vindt ge ook de vrouwelijke bloemen, die later de lekkere beukenootjes
zullen opleveren en nu ruige groene knopjes zijn met een paar dikke, gekronkelde stijlen
en stempels.
</p>
<p>Als de beuken eenmaal het voorbeeld gegeven hebben, dan volgen ook de eiken. Die houden
hun dikke bruine knoppen al heel lang dicht, maar als de zoele dagen komen, dan komt
ook in ongeloofelijk korten tijd hun groen te voorschijn, de welbekende bochtig ingesneden
eikeblaren en daartusschen een overvloed van sierlijke slanke meeldraadkatjes in bosjes
bij elkaar.
</p>
<p>De vrouwelijke bloempjes, die eikels moeten worden, zijn kleine groene knopjes, die
bij twee of drie op een steeltje aan den top van de jonge twijgen zitten, juist waar
ook de nieuwe bladeren het dichtst bijeen staan. Maar ze vallen heel niet in ’t oog,
de meeldraadkatjes echter zijn zoo lang, zoo talrijk, zoo licht van kleur, dat ze
zelf den meest oppervlakkige niet ontgaan. Ze vormen een cascade van groen, een ragfijnen
sluier om de knoestige stammen en bochtige takken van den „reus der wouden”, die zich
tusschen twee haakjes heel dikwijls voordoet als een kleine vroolijke boschnymph,
die ge ieder voorjaar in ’t kreupelhout kunt ontmoeten.
</p>
<p>Nauwelijks zijn de groene eikeblaadjes ontplooid, of allerlei gedierte probeert den
boom van zijn frisschen tooi te berooven. Bij duizenden komen de dikke meikevers uit
den grond, vliegen met dof gegons in de eiken en vreten dag en nacht van het jonge
groen. Millioenen kleine kevertjes helpen mee en als deze ontbreken, dan zijn er altijd
nog de kleine rupsjes, die het blad ineenrollen en zich zoodoende schuilplaats en
voedsel tegelijk verzekeren.
</p>
<p>Aan de toppen der takken ontstaan groote gezwellen, die op aardappels lijken en waarin
dozijnen kleine wespenlarfjes hun voedsel vinden en ook in ieder glanzig groen bolletje
aan blad of bloesem huist zoo’n vraatzuchtige galwesp-larve. Waar de eik een wondje
in zijn schors heeft, daar vloeit het zoete voedingssap mild uit en daar komen den
heelen dag zwierige vlinders, groote rosse en gele wespen en groote kevers van snoepen.
Het aantal dieren, die voedsel halen bij den eik is legio.
</p>
<p>En het mooiste is, dat al dat gevreet en gezuig en geboor den boom in ’t minst niet
schijnt te schaden. Zoo gauw de kevers en rupsen de bladeren wegvreten, groeien er
ook weer nieuwe aan. Alleen wanneer bij uitzondering het aantal der belagers van duizenden
toeneemt tot millioenen en billioenen, dan staat hier en daar een eikeboschje een
paar weken bladerloos.
<span class="pageNum" id="pb34">[<a href="#pb34">34</a>]</span></p>
<p>Nog eerder zou dat gebeuren, indien niet tegelijk met de vraatzuchtige insecten ook
hun verdelgers in ’t land kwamen.
</p>
<p>Tjiftjaf en fitis scharrelen den heelen dag door het geboomte, om de kleine rupsjes
te bemachtigen, bijgestaan door allerlei mooie en aardige helpers, die in April uit
het Zuiden hierheen komen.
</p>
<p>Daar is in de eerste plaats het roodstaartje, dat prachtige vogeltje met de roode
borst, zwarte keel, wit voorhoofd en blauwen schedel en nek. Die blauwe kap heeft
hem ook den naam van blauwpaapje bezorgd, maar die trekt toch niet zoozeer de aandacht
als het roode staartje, dat ieder keer, als de vogel opvliegt, als een klein vlammetje
achter hem aan komt en nog een poosje op en neer blijft trillen, als het dier zich
op een hek of twijgje heeft neergezet.
</p>
<p>Het wijfje is grauwachtig bruin van kleur, met mooie vlekjes en streepjes, maar het
vertoont toch ook de roode staart en ook hebben beiden, mannetje en wijfje, de groote,
schitterende oogen, die een kenmerk zijn voor alle leden van de nachtegalenfamilie,
waartoe de roodstaart evenals de roodborst de eer heeft te behooren.
</p>
<p>Die prachtige roodstaart zingt van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. In de vogelwereld
beteekent dat van een uur voor zonsopgang tot het einde van de avondschemering<span class="corr" id="xd32e999" title="Niet in bron">.</span> Alleen zijn zij het er niet over eens, wanneer de avondschemering eigenlijk eindigt.
Daar het roodstaartje gaarne in holen nestelt of in dichte klimplanten, kunt ge meestal
wel zijn huishoudinkje vlak bij het uwe hebben en het is een groot genot, na te gaan,
hoe die dieren hun nest bouwen, hun jongen groot brengen en daarbij nog altijd gelegenheid
vinden, om zich te amuseeren door aardige vliegkunsten en lustig gezang. Dat ze daarbij
uit pure dartelheid den zang nabootsen van schildvink en winterkoning en daardoor
vooral den laatste tot koddige boosheid prikkelen, zal natuurlijk niemand hun kwalijk
nemen, veeleer het hun aanrekenen als een verdienste. Waar zou het heen moeten, als
je nooit eens iemand plagen mocht?
</p>
<p>Een andere plaaggeest is de spotvogel, die komt weer iets later dan het roodstaartje
en behoort niet tot de nachtegalengroep, maar tot de verwantschap van tjiftjaf en
fitis. Hij vertoont dezelfde kleuren: groengrijs en geelgrijs, maar hij is wat grooter
van stuk en dadelijk aan zijn zang te herkennen.
</p>
<p>De tjiftjaf zingt bij herhaling zijn twee- of drietal vaste toontjes, de fitis kweelt
zijn half blijde, half weemoedige melodie, de spotvogel galmt den heelen dag een opgewonden
lied met snelle loopjes, telkens herhaald en hooge, scherpe, haast snerpende tonen,
die door geen enkelen anderen vogel zoo worden voortgebracht. En daartusschen door
vlecht hij al de geluiden, die hij in zijn leven gehoord heeft van nachtegalenzang
tot scharensliepgekras.
</p>
<p>Wanneer hij pas is aangekomen, kunt ge hem makkelijk zien, want dan zijn de boomen
nog niet dicht in blad. Soms zit hij in den hoogsten top, dan weer een meter of zoo
lager, maar altijd ferm en brutaal rechtop, met zijn kop in den wind <span class="pageNum" id="pb35">[<a href="#pb35">35</a>]</span>en als hij in zangdrift den bek wijd openspert, kunt ge de oranje tong en het oranje
verhemelte zien.
</p>
<p>Er komen wel Engelschen van over de zee, om dezen zanger te zien en te hooren<span class="corr" id="xd32e1009" title="Niet in bron">.</span> Het is wel merkwaardig, dat deze vogel, die ieder jaar de reis heen en terug naar
Centraal Afrika doet en in Frankrijk, België en Holland in overvloed nestelt, er niet
aan denkt, om eventjes het Kanaal of het Nauw van Calais over te steken, om zich te
vestigen in het gastvrije Albion, waar ze in ’t eerst wel altijd zijn nestjes zouden
uithalen, maar hem overigens met open armen ontvangen.
</p>
<p>Het nestje van den spotvogel is dan ook een van de mooiste dingen ter wereld: zoo
mooi komvormig afgewerkt, zoo fijn bekleed van buiten met korstmos en spinrag, van
binnen met vezels en pluisjes en dons. En daar liggen dan vier, vijf of zes eitjes
in van het liefelijkst rozerood, gespikkeld met bruinroode stippen, heerlijk om naar
te kijken, maar je moet ze eigenlijk niet aanraken.
</p>
<div class="figure floatRight p35width"><img src="images/p35.png" alt="" width="498" height="394"></div><p>
</p>
<p>Een bloeiende sering, jasmijn of vlier met een nest van een spotvogel er in is wel
het mooist denkbare sieraad van tuin of park. In esschen en kastanjes of hulsten willen
zij ook wel komen, maar ik geloof toch, dat zoo’n gewone vlier hun nog het liefst
is.
</p>
<p>Soms zit uren achtereen nabij of in den top van lage boomen of hooge heesters een
andere vogel te orgelen en te vedelen, die als musicus den spotvogel wel overtreft,
maar door zijn grauwe kleur en verborgen levenswijze weinig wordt opgemerkt.
</p>
<p>’t Is de tuinfluiter, bruingrijs van boven, lichter aan de onderzij en met blauwachtige
pootjes. Hij maakt een mooi ijl nestje in de lage struiken en zingt een mooi lied
dat door volheid van toon dikwijls herinnert aan den merelzang. Maar hij zingt veel
langduriger en vlugger dan de merel en verdient gerust evenzeer geprezen te worden
als de veel bewonderde goudsnavel.
</p>
<p>Nog mooier zingt in parken en tuinen de zwartkop-grasmusch, die we maar liever het
zwartkopje zullen noemen, want zoo’n rare onhandelbare naam is nog altijd voor een
goed zanger een leelijke sta-in-den-weg. Zwartkopje komt soms al vroeg, maar het is
pas in ’t laatst van April, dat zijn heerlijk lied en aardige vliegtoeren de aandacht
beginnen te trekken.
</p>
<p>Het satijnig zwarte kopje, de spierwitte keel, de mooie bruingrijze tint van den rug
maken dit vogeltje tot een zeer bijzondere verschijning. Zijn nest ligt meestal <span class="pageNum" id="pb36">[<a href="#pb36">36</a>]</span>in lage heesters, maar hij houdt er van, in de hooge boomen heen en weer te vliegen
in mooie bochtige lijnen van tak op tak. Ons volk kent hem weinig; bij de Franschen,
Duitschers en Engelschen schijnt hij zich meer in de gunst van het publiek te verheugen.
</p>
<p>Des te meer hebben wij met de zwaluwen op. De ooievaar, de zwaluwen en de koekoek,
dat zijn bij ons de echte vogels van de lente. En de zwaluw bij uitnemendheid is wel
de boerenzwaluw, de mooie staalblauwe vogel met het roodbruine voorhoofd, de roodbruine
keel en de enorm lange buitenste staartveeren.
</p>
<p>Als die weer eenmaal in en uitvliegt in stal en schuur en door het openstaande zolderluik,
dan is de lente in ’t land. Dat is meestal in de eerste week van April, soms komen
ze reeds in Maart en een enkele maal, vertoonen de zwaluwen zich reeds vóór de tjiftjaf,
maar dan vinden wij toch, dat ze in de war zijn. De Paaschvacantie, dat is de goede
tijd.
</p>
<p>Aan de zekerheid, waarmee ze de gebouwen binnen vliegen, kunt ge merken, dat het weer
de zelfde vogels van het vorig jaar zijn. Hoe spoedig hebben zij het oude nest weergevonden
en na een paar dagen rondvliegen en zingen beginnen ze opnieuw te bouwen. Als blinkende
messen schieten ze door de lucht met onbegrijpelijke snelheid. Bij tientallen verdringen
zij zich om de vette modderranden van plassen en het is een merkwaardig gezicht, deze
vogels, die we ons haast niet anders dan vliegend kunnen voorstellen, daar te zien
rondploeteren in den modder, zoekend naar geschikte specie voor den opbouw van hun
nest.
</p>
<p>De meeste vogels werken alleen in de morgenuren van vieren tot negenen, maar de zwaluwen
zijn bij gunstige omstandigheden den ganschen dag bezig met bouwen en bouwstof te
verzamelen. En ook zijn ze den heelen dag aan ’t zingen; de boerenzwaluw is een van
de vlijtigste zangvogels en laat zijn gekweel en gekwetter den heelen dag hooren.
Zelfs het wijfje zingt mee.
</p>
<p>De huiszwaluw is minder zangrijk. Hij laat onder het vliegen wel aardige geluidjes
en monter geroep hooren, maar een werkelijk aaneengeschakeld gezang brengt hij niet
ten gehoore. ’t Is anders een aardig diertje, wel mooier dan de boerenzwaluw, al heeft
zijn staart ook niet zoo’n stouten zwier. Zijn veertjes blinken in helderder blauw
en een plek op den rug bij ’t begin van den staart is blinkend wit, evenals de geheele
onderzijde van het lichaam.
</p>
<p>Aan die witte stuitvlek is de huiszwaluw al heel in de verte te herkennen en als een
gezelschap huiszwaluwen op de muggenjacht is aan een waterkant met donkeren elzenzoom,
dan lijkt het wel of kleine witte vlindertjes daar heen en weer zweven.
</p>
<p>Huiszwaluwen houden ervan, om gezellig op jacht te gaan, nu eens laag langs den waterkant,
dan weer honderden meters hoog in de lucht en dan kunnen ze daar zoo lustig zwenken
en draaien en zoo vroolijk elkaar aanroepen, dat het meer een spel lijkt dan een inspanning,
om aan den kost te komen.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate085width" id="plate085">
<div class="plate085overlay"><img src="images/plate085.jpg" alt="Fitis." class="img-front" width="271" height="500"><img src="images/plate085-back.png" alt="Fitis." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Fitis.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate086width" id="plate086">
<div class="plate086overlay"><img src="images/plate086.jpg" alt="Nachtegaal." class="img-front" width="276" height="504"><img src="images/plate086-back.png" alt="Nachtegaal." class="img-back" width="266" height="479"></div>
<p class="figureHead">Nachtegaal.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate087width" id="plate087">
<div class="plate087overlay"><img src="images/plate087.jpg" alt="Tuinfluiter." class="img-front" width="278" height="507"><img src="images/plate087-back.png" alt="Tuinfluiter." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Tuinfluiter.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate088width" id="plate088">
<div class="plate088overlay"><img src="images/plate088.jpg" alt="Zwartkop." class="img-front" width="269" height="498"><img src="images/plate088-back.png" alt="Zwartkop." class="img-back" width="265" height="483"></div>
<p class="figureHead">Zwartkop.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate089width" id="plate089">
<div class="plate089overlay"><img src="images/plate089.jpg" alt="Boompieper." class="img-front" width="274" height="504"><img src="images/plate089-back.png" alt="Boompieper." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Boompieper.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate090width" id="plate090">
<div class="plate090overlay"><img src="images/plate090.jpg" alt="Spotvogel." class="img-front" width="275" height="508"><img src="images/plate090-back.png" alt="Spotvogel." class="img-back" width="269" height="483"></div>
<p class="figureHead">Spotvogel.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate091width" id="plate091">
<div class="plate091overlay"><img src="images/plate091.jpg" alt="Eereprijs." class="img-front" width="275" height="505"><img src="images/plate091-back.png" alt="Eereprijs." class="img-back" width="268" height="484"></div>
<p class="figureHead">Eereprijs.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate092width" id="plate092">
<div class="plate092overlay"><img src="images/plate092.jpg" alt="Narcissen." class="img-front" width="275" height="504"><img src="images/plate092-back.png" alt="Narcissen." class="img-back" width="267" height="482"></div>
<p class="figureHead">Narcissen.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate093width" id="plate093">
<div class="plate093overlay"><img src="images/plate093.jpg" alt="Spar." class="img-front" width="278" height="502"><img src="images/plate093-back.png" alt="Spar." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Spar.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate094width" id="plate094">
<div class="plate094overlay"><img src="images/plate094.jpg" alt="Klaverzuring, wakker." class="img-front" width="277" height="503"><img src="images/plate094-back.png" alt="Klaverzuring, wakker." class="img-back" width="271" height="486"></div>
<p class="figureHead">Klaverzuring, wakker.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate095width" id="plate095">
<div class="plate095overlay"><img src="images/plate095.jpg" alt="Klaverzuring, slapend." class="img-front" width="278" height="501"><img src="images/plate095-back.png" alt="Klaverzuring, slapend." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Klaverzuring, slapend.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate096width">
<div class="plate096overlay"><img src="images/plate096.jpg" alt="Den." class="img-front" width="274" height="502"><img src="images/plate096-back.png" alt="Den." class="img-back" width="268" height="481"></div>
<p class="figureHead">Den.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<p>Bij het modder zoeken loopen ze vaak tusschen de boerenzwaluwen in, maar <span class="pageNum" id="pb37">[<a href="#pb37">37</a>]</span>hun nesten bouwen ze meestal op andere plaatsen en altijd op een andere manier. Ze
houden er niet van, om binnenshuis te wonen en maken niet zooals de boerenzwaluwen
een ondiep komvormig nest, dat op een onderlaag steunt, maar een half bolvormige woning
tegen een muur met geen andere beschutting dan een daklijst of dakgoot.
</p>
<p>Onder bruggen huizen soms boerenzwaluwen en huiszwaluwen bij elkander en samen hebben
ze er plezier in, om koekoeken en roofvogels te achtervolgen en uit te schelden. Maar
zelf hebben ze geweldig veel last van de huismusschen en ringmusschen, die ze berooven
van hun nesten. Men heeft zelfs wel gemeend, dat de mooie huiszwaluwtjes gaandeweg
door de brutale musschen verdreven worden.
</p>
<p>Metselaars en aardwerkers zijn die zwaluwen. Aan steile zandhellingen, dijkglooiingen,
slootkanten, aardafgravingen werken nu de oeverzwaluwtjes, kleine grijze vogeltjes
zonder glans of gloed, maar in vaalbruin pakje zooals dat voor aardwerkers het beste
is. In den vroegen morgen, als nog de ochtendnevel over de velden hangt, zijn ze al
bezig aan ’t pikken en graven, zoodat de helling wriemelt van bedrijvige arbeiders.
</p>
<p>Onvermoeid met snavel en pooten boren zij in den grond en maken zij horizontale gangen
van éen tot twee meter lang. Aan het eind der gang komt een nestje van veertjes en
daarop de eitjes, spierwit en zoo klein en teer, dat ge ze haast niet kunt aanvatten,
zonder ze te breken.
</p>
<p>Deze oeverzwaluwen jagen bijna uitsluitend langs het water, vlak langs de oppervlakte
en als op gure dagen de boerenzwaluwen en de huiszwaluwen daar ook om voedsel komen,
dan maken de grauwe aardgravers te midden van de in staalblauw schitterende bouwheeren
een vrij armoedige vertooning.
</p>
<p>Nog een andere langvleugelige insectenvanger voegt zich bij hen: de groote zwarte
gierzwaluw of torenzwaluw, die de langste vleugels, de stoutste vlucht en den wijdsten
bek van alle heeft. In mooi zonnig weer jaagt hij hoog in de lucht, torenhoog, maar
als Mei nog van die gure dagen geeft, dan wordt ook hij genoodzaakt, zijn toevlucht
te nemen tot den waterkant, waar altijd nog het meest te vinden is.
</p>
<p>Zijn eigenlijk te huis is de stad, waar hij zijn woning heeft aan de huizen. Hij is
noch aardwerker, noch metselaar, maar bouwt evenals de musschen een tamelijk slordig
nest onder dakpannen en in hoeken en gaten van muren. Ja, hij is mans genoeg, om de
musschen uit hun bouwsels te verjagen en zoo krijgen die dan de vergelding voor het
leed en den overlast, die zij den huiszwaluwen aandoen.
</p>
<p>Veel bekoorlijks heeft die torenzwaluw niet. Hij vliegt mooi en gemakkelijk en ’s
avonds gieren zij in troepen met woest gekrijsch door de lucht. De mannetjes jagen
de wijfjes naar huis en gaan zelf zich dan nog een poosje amuseeren. Vaak komen zij
den heelen nacht niet thuis; men meent te weten, dat zij dan hoog in de lucht boven
de wolken blijven rondzwieren en daar misschien nog slapen ook.
<span class="pageNum" id="pb38">[<a href="#pb38">38</a>]</span></p>
<p>Hun woestheid en gekrijsch is velen onaangenaam. Er is een andere stadsvogel, die
in de lente ook in troepen vliegt en drukte maakt, maar alles veel sierlijker en prettiger
doet dan die torenzwaluw. Ik bedoel het kerkkauwtje, de kleinste en beminlijkste van
onze kraaiachtige vogels. In troepen van tien tot honderd spelen zij krijgertje om
de torenspitsen, vlug en sierlijk glijden de zwarte gestalten door de lucht met rustig
gestrekte vleugels en fraai gespreide staart. Daarbij roepen ze elkander onophoudelijk
aan met een soort van kort, melodieus gekef.
</p>
<p>Ze zijn niet grooter dan duiven, en er ligt ook iets zachtzinnigs over hun wezen.
Maar het is met die zachtzinnigheid als met den witten satijnglans die over nek en
wangen ligt, het is maar schijn, de zwartheid, het wreede en verderfelijke, ligt er
onder en uit het witte oog spreekt niet alleen verstand en list, maar ook sluwe moordzucht.
Want dit kerkkauwtje is al een even felle roover en moordenaar als zijn familiegenooten
de raven, kraaien, eksters en gaaien.
</p>
<p>In de stad kunnen zij niet veel kwaad doen, maar in het bosch maken zij slachtoffers
bij de vleet. In sommige streken is hun kwade invloed duidelijk merkbaar, in andere
lijkt het wel, alsof ondanks roof en moord de vogelbevolking maar altijd toeneemt.
Daar heeft iedere holle popel zijn kauwennest of zelfs meer dan één op één stam, maar
in de meidoorns brengen tal van houtduiven hun jongen groot en tortels bouwen er in
de dichte sparren of in het fijne berkenhout.
</p>
<p>Slag op slag rooven de kauwtjes de witte eieren van het nest, maar onverdroten leggen
de duiven voort, verhuizen desnoods, maar rusten niet, voordat een leelijk jongenpaar
lodderig zit te kijken op het ijle platform van hun takkennest. Den heelen dag klinkt
het gekir door ’t hout, ’t vaag en onbepaald eentonige „toer-toer”, van den tortel
en het duidelijke nabootsbare toer-toertoer-toer-toeretoer-toer-toer-toer-toeretoer-toer-toer-toer
van de houtduif of ringduif.
</p>
<p>En ook deze is met zingen alleen niet tevreden, maar voert in lentevreugd een stouten
luchtdans uit, die men van zoo’n traditioneel kalm dier als een duif niet verwachten
zou. Met klepperend geraas vliegt hij op uit zijn takkenhuis, stijgt in snelle vlucht
hoog omhoog naar den blauwen hemel, klapt met een harden slag de vleugels tegen elkaar
en daalt dan met roerloos uitgespreide vleugels in een groote bocht vijftig, zestig
meter neer, om dan weer van voren af aan te beginnen.
</p>
<p>Ook de tortel maakt aardige bewegingen, maar die worden minder gezien. Hij heeft er
nog al slag van, om zich schuil te houden, zoodat er weken voorbij kunnen gaan eer
ge hem te zien krijgt, ofschoon zijn gekir den heelen dag het bosch vervult.
</p>
<p>Maar wie luistert er naar het makke duivengekir, nu de nachtegaal is teruggekomen?
De nachtegaal, die ieder jaar het teeken schijnt te geven voor het rijkst ontplooien
van de lentepracht, voor de sterkste uitingen van lentevreugd. Al wat er gebeurt,
voordat de nachtegaal zijn intree doet, is slechts het voorspel; eerst wanneer zijn
machtige stem zich verheft, beginnen beuken en eiken, sparren en <span class="pageNum" id="pb39">[<a href="#pb39">39</a>]</span>dennen bloesem en blad te ontplooien, komen er aren en pluimen in ’t gras, tooit de
boschbodem zich met kleuriger en geuriger bloemen dan de sneeuwklokjes van Januari
of de anemoontjes van Maart.
</p>
<p>Zie den mooien bruinen vogel zitten in de blinkende takjes van het eiken kreupelhout.
De witte veertjes van de keel gaan op en neer bij de felle jubelkreten, het fijne
bekje blijft roerloos open bij de lang uitgehaalde fluittonen. Geen vogel is er, die
zulk een afwisseling brengt in zijn zang. Nu eens lijkt hij te gebieden, te vermanen,
te toornen, dan weer vervalt hij in een roerend smeekgebed of geeft in lang glashelder
geluid uiting aan de reinste vreugde.
</p>
<p>Ieder weet, dat de nachtegaal het allermooist zingt ’s nachts tusschen <span class="corr" id="xd32e1120" title="Bron: tweëen">tweeën</span> en vieren, maar dat neemt niet weg, dat hij bij gunstig weer zich ook den heelen
dag laat hooren, tot zelfs gedurende het eigenlijke rustuur van alle vogels, dat ergens
valt tusschen twee en vier uur in den namiddag. Hoe meer nachtegalen er in een bepaalde
streek zijn, des te meer wordt er gezongen, soms zelfs zoo vlijtig, dat het sommigen
menschen te druk wordt.
</p>
<div class="figure floatRight p39width"><img src="images/p39.png" alt="" width="487" height="232"></div><p>
</p>
<p>Komen er gure dagen, dan houdt het zingen op, maar dat de nachtegalen er nog zijn,
kunt ge merken, wanneer ge door de eikenboschjes loopt om bloemen te zoeken. Van tijd
tot tijd klinkt dan een geluid, dat doet denken aan een kikvorsch „korr, korr, korr”.
Het wordt al vaker en vaker herhaald en nu hoort ge ook nog helder en luid, maar een
weinig angstig en vragend, „pièt; pièt”.
</p>
<p>Pas nu op, want het zou kunnen gebeuren, dat ge u dicht bevindt bij het pas begonnen
nest en daar ligt misschien reeds een glanzig koffiebruin eitje in. Het nest ligt
zoo verborgen tusschen de dorre eikeblaren, dat ge het moeilijk opmerkt en ge zoudt
erin kunnen trappen, eer ge ’t wist en dat zou heel jammer zijn. Verlaat daarom de
plaatsen, waar ge die angst- en waarschuwingskreten verneemt. Wellicht wordt ge beloond
door een heerlijken vreugdezang op het oogenblik, dat de vogel het gevaar geweken
acht.
</p>
<p>De mogelijkheid van onverwacht een vogelnest aan te treffen, maakt het zoeken naar
voorjaarsbloemen in het bosch tot een dubbel interessante bezigheid. Ge ziet aan den
boschzoom een donkergroene plek met glimmende blaadjes van de maagdepalm. De prachtige
blauwe bloemen hebben zich geopend in de voorjaarszon en worden vlijtig bezocht door
mooie roodbruine glimmende metselbijtjes, die ergens hun nest in dorre braamstengels
hebben. We gaan er even bij zitten, om af te wachten, of er ook soms parelmoervlindertjes
op de bloemen komen en we zitten <span class="pageNum" id="pb40">[<a href="#pb40">40</a>]</span>nog geen vijf minuten, of een roodborst komt bij ons op een tak en zingt het hoogste
lied.
</p>
<p>Hij verraadt zijn geheim, want we letten nu goed op en vinden al gauw onder de ranken
van de maagdepalm het roodborstjesnest met gespikkelde eitjes. Even kijken en dan
maar gauw verder, anders wordt het nest misschien verlaten en voor de maagdepalm,
die we nu in den steek laten, vinden we in het rijke tooverbosch nog andere bloemen
in eindeloozen overvloed als schadeloosstelling.
</p>
<p>Hier bloeien de vogelkersen: lange hangende trossen van witte bloemen te midden van
frisch groen loover. Kevers en vliegen wemelen op de sneeuwwitte honigrijke bloemen
en waar de laagste takken schuil gaan in het hoog opgeschoten pijpkruid, daar heeft
een slimme tuinfluiter een doorzichtig nestje gebouwd, dat we nooit gevonden zouden
hebben, als hij zelf niet zoo geraasd en getierd had, toen we even bij den heester
stilstonden.
</p>
<p>Dat pijpkruid heeft met een dikken wortel overwinterd na eerst in ’t najaar nog gauw
zooveel mogelijk voedsel verzameld te hebben. Heel vroeg in ’t voorjaar maakte het
dikke proppen van fijnverdeeld groen loover en nu de nachtegaal er is, schieten de
mooi gegroefde groene stengels omhoog, die de sneeuwwitte bloemschermen dragen.
</p>
<p>Wij kennen het kunstje wel, om die stengels te versnijden tot liefelijk klinkende
toeters en menig huisvader, die rust wou hebben, heeft dit „fluitekruid” naar het
andere eind van de wereld gewenscht, wanneer zijn kroost met de buurjongetjes te zamen
een symphonie uitvoerden op dit natuurlijk blaasinstrument.
</p>
<p>Maar iets zangerigs zit er toch in de plant, de kleine zangvogeltjes bouwen graag
hun nest op den grond tusschen de pijpkruidstengels, zelfs de nachtegaal slaat menigwerf
zijn tenten er onder op en heeft zoo de plant geholpen aan den genoegelijken naam
van nachtegalenkruid.
</p>
<p>Het ware te wenschen, dat waar deze plant groeit, ook nachtegalen nestelden, maar
dat scheelt nog veel en dat kan ook niet, want deze boschplant groeit al, waar maar
drie boompjes bij elkander staan of op plekken, waar jaren geleden eens een bosch
prijkte. Er zijn meer van die weggeloopen boschplanten, de meest bekende is wel het
speenkruid. De mooie, blauwe hondsdraf is er ook een.
</p>
<p>Het speenkruid hoort eigenlijk thuis in ’t kreupelhout en daar blinkt het ook ieder
voorjaar met zijn mooie groene blaadjes en goudgele sterrebloempjes. Het groeit daar
weelderig en overvloedig, met flinke lange stengels, die schuin opstijgen boven den
lossen boschgrond. Evenals de meeste vroege boschbloemen zijn ook deze zeer gevoelig
voor de warmte, zoodat ze letterlijk door de zon te voorschijn worden geroepen.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate097width" id="plate097">
<div class="plate097overlay"><img src="images/plate097.jpg" alt="Geelgerande Watertor." class="img-front" width="505" height="277"><img src="images/plate097-back.png" alt="Geelgerande Watertor." class="img-back" width="269" height="484"></div>
<p class="figureHead">Geelgerande Watertor.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate098width" id="plate098">
<div class="plate098overlay"><img src="images/plate098.jpg" alt="Bootsmannetje." class="img-front" width="500" height="276"><img src="images/plate098-back.png" alt="Bootsmannetje." class="img-back" width="267" height="484"></div>
<p class="figureHead">Bootsmannetje.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate099width" id="plate099">
<div class="plate099overlay"><img src="images/plate099.jpg" alt="Watersalamanders." class="img-front" width="502" height="276"><img src="images/plate099-back.png" alt="Watersalamanders." class="img-back" width="269" height="482"></div>
<p class="figureHead">Watersalamanders.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate100width" id="plate100">
<div class="plate100overlay"><img src="images/plate100.jpg" alt="Pikzwarte Watertor." class="img-front" width="497" height="271"><img src="images/plate100-back.png" alt="Pikzwarte Watertor." class="img-back" width="268" height="481"></div>
<p class="figureHead">Pikzwarte Watertor.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate101width" id="plate101">
<div class="plate101overlay"><img src="images/plate101.jpg" alt="Draaikevertjes en Kokerjuffers." class="img-front" width="498" height="275"><img src="images/plate101-back.png" alt="Draaikevertjes en Kokerjuffers." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Draaikevertjes en Kokerjuffers.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate102width" id="plate102">
<div class="plate102overlay"><img src="images/plate102.jpg" alt="Waterspin." class="img-front" width="501" height="274"><img src="images/plate102-back.png" alt="Waterspin." class="img-back" width="268" height="482"></div>
<p class="figureHead">Waterspin.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate103width" id="plate103">
<div class="plate103overlay"><img src="images/plate103.jpg" alt="Meikever." class="img-front" width="504" height="271"><img src="images/plate103-back.png" alt="Meikever." class="img-back" width="270" height="483"></div>
<p class="figureHead">Meikever.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate104width" id="plate104">
<div class="plate104overlay"><img src="images/plate104.jpg" alt="Gouden Loopkevers." class="img-front" width="507" height="274"><img src="images/plate104-back.png" alt="Gouden Loopkevers." class="img-back" width="267" height="484"></div>
<p class="figureHead">Gouden Loopkevers.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate105width" id="plate105">
<div class="plate105overlay"><img src="images/plate105.jpg" alt="Zandloopkevers." class="img-front" width="503" height="275"><img src="images/plate105-back.png" alt="Zandloopkevers." class="img-back" width="267" height="483"></div>
<p class="figureHead">Zandloopkevers.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate106width" id="plate106">
<div class="plate106overlay"><img src="images/plate106.jpg" alt="Mesttor." class="img-front" width="502" height="274"><img src="images/plate106-back.png" alt="Mesttor." class="img-back" width="269" height="483"></div>
<p class="figureHead">Mesttor.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate107width" id="plate107">
<div class="plate107overlay"><img src="images/plate107.jpg" alt="Oliekever." class="img-front" width="504" height="274"><img src="images/plate107-back.png" alt="Oliekever." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Oliekever.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate108width" id="plate108">
<div class="plate108overlay"><img src="images/plate108.jpg" alt="Huisjesslakken." class="img-front" width="503" height="275"><img src="images/plate108-back.png" alt="Huisjesslakken." class="img-back" width="268" height="484"></div>
<p class="figureHead">Huisjesslakken.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<p>Waar nu het speenkruid groeit buiten het bosch, daar wordt het meteen anders. Het
is, of het zijn bescherming mist, zich niet meer veilig voelt en zoo maakt het dan
zijn stengels en steeltjes veel korter, zijn bladeren kleiner en stugger, dicht op
elkaar vlak tegen den grond<span class="corr" id="xd32e1202" title="Bron: ,">.</span> Maar de bloemen blijven even mooi en talrijk en <span class="pageNum" id="pb41">[<a href="#pb41">41</a>]</span>de lieve jeugd krijgt ieder jaar op school zijn speenkruid-les en kan heele verhalen
doen over de wortelknolletjes en okselknolletjes en over het feit, dat deze plant
met al zijn mooie bloempjes toch zoo weinig rijp zaad voortbrengt<span class="corr" id="xd32e1207" title="Bron: ,">.</span> Ge kunt ervan opaan, dat ze na het speenkruid de witte doovenetel „krijgen”. Dat
is ook zoo’n mooie duidelijke bloem, die overal gemakkelijk te vinden is en altijd
in groote troepen bijeen groeit en lang niet altijd tusschen de echte brandende brandnetels,
zooals weleens beweerd wordt. Hoe mooi staan die kransen van groote roomwitte bloemen
om de vierkante stengels, krans boven krans en alle bloemen even mooi.
</p>
<p>De jeugdige natuurbewonderaar beziet deze bloem ook van den practischen kant en rangschikt
haar onder de rubriek „levensmiddelen”. In den morgen zitten de bloemkroonbuisjes
vol met lekkeren honing, in den namiddag is het minder, want de bloem kan het niet
bijhouden, zoo gauw als de hommels en bijen den voorraad opruimen.
</p>
<p>Maar wij moeten nog even naar het bosch terug.
</p>
<p>Hier en daar zijn tusschen het eikenhout heele plekken wit van groote stervormige
bloemen. Nu wij ons goed herinneren, was de grond in hetzelfde boschje in het vroege
voorjaar groen van tallooze dikke spruiten, die het dorre blad op zij drongen. Die
groene bladeren zijn nu reeds bijna alle geheel verwelkt en hun plaats wordt thans
ingenomen door de bloemen, aan lange stelen of trossen vereenigd.
</p>
<p>Dit is de schermdragende vogelmelk, een aardig bolgewasje en die bloem is een echte
zonne- en lichtvriend. Zij is er nog juist bijtijds bij, om te bloeien, voordat de
eikjes dicht in blad raken. In den morgenstond lijkt er op die plaats geen enkele
bloem te staan, want dan zijn ze nog dicht en daar de achterkant der bloemblaadjes
groen is, vallen ze in het geheel niet in ’t oog.
</p>
<p>Maar als de zon aan den hemel rijst en warmte teruggekaatst wordt door den mullen
boschgrond, dan gaan die bloempjes vrij snel open en binnen een half uur schitteren
honderd witte sterren, waar zooeven niets anders dan groene knoppen te zien waren.
</p>
<p>Er groeit nog een andere vogelmelk in ’t bosch, maar die heeft bladeren en bloemen
<span class="corr" id="xd32e1218" title="Bron: te gelijk">tegelijk</span>; dat is de knikkende vogelmelk. Zijn bloemen zijn grooter dan die van de schermdragende,
aan de binnenzijde niet zoo schitterend wit, maar van buiten heel mooi grijsgroen.
Ze zijn kortgesteeld en staan meestal zijwaarts gericht. De Engelschen noemen deze
mooie bloemen „Ster van <span class="corr" id="xd32e1221" title="Bron: Betlehem">Bethlehem</span>”.
</p>
<p>Plukt ge deze bloemen, dan blijken stengels en bladeren een dik slijmerig vocht te
bevatten, wat trouwens bij meer lelieachtige planten het geval is.
</p>
<p>Waar het bosch nog niet te veel door roekelooze plukkers en gravers is aangerand,
daar komen nu ook te voorschijn die heerlijke lievelingen van alle bloemenvrienden:
de lelietjes van dalen en de wilde <span class="corr" id="xd32e1227" title="Bron: hyancinthen">hyacinthen</span>.
</p>
<p>Op het eerste gezicht zijn de wilde hyacinthjes wel het mooist. Waar ze groeien, daar
staan ze in groot aantal bij elkander, hangende blauwe klokjes in rijen van <span class="pageNum" id="pb42">[<a href="#pb42">42</a>]</span>zes tot tien aan zacht gebogen stengeltjes. Er is juist groen genoeg tusschen, om
dichtbij eenige afwisseling te brengen in de kleurenmassa, maar op eenige meters afstands
is van dit groen niets meer te zien en dekt een gelijkmatig blauw kleed de ruimte
tusschen de groen bemoste stammen.
</p>
<p>Hier en daar vertoonen zich witte hyacinthjes tusschen de blauwe en ik heb wel een
bosch gekend, waar evenveel witte als blauwe hyacinthjes groeiden en daar stonden
ook veel rooskleurige onder. Ieder jaar deed ik kort voor Pinksteren een bedevaart
naar dat bosch. Maar de boer, wien het toebehoorde, meende dat zoo’n overvloed van
planten op den grond schadelijk was voor den boomgroei en die heeft er toen een paar
zomers achtereen zijn kippen in gejaagd, om den grond eens goed om te laten woelen
en die plantenboel te vernielen. Hij is er uitmuntend in geslaagd en nu groeien daar
niets meer dan brandnetels.
</p>
<p>Gelukkig groeien ze langs den duinkant nog bij duizenden en als de plukgrage jeugd
zich nu maar vergenoegt met plukken en de plant niet uitgraaft, dan kunnen wij daar
nog lang plezier van hebben.
</p>
<p>Zoo is het ook met de lelietjes van dalen. In menig bosch hebben ze dapper stand gehouden
tot op dezen dag en op afgesloten buitenplaatsen groeien ze bij millioenen en vermenigvuldigen
zij zich tot in het oneindige.
</p>
<p>In Maart steken de blauwachtig grijze groeipieken in ontelbare menigte door het dorre
blad. Een paar warme April-regentjes jagen de bladeren uit de scheeden en als de nachtegaal
op zijn schoonst zingt, dan worden de groene bloemtrossen wit en de heerlijke kelkjes
verspreiden den liefelijksten geur van het voorjaar. Ja, het is wel heerlijk, de groote
groene bladeren op zij te buigen, om daartusschen de flinke, malsche bloeistengels
te vinden, bezet met wel twintig of meer bloempjes. Maar heerlijker nog is het, dag
aan dag een poosje te liggen aan den rand van ’t bosch, de witte bloempjes te zien
schitteren overal langs den groenen boschbodem en den frisschen geur in te ademen
onder het gezang van nachtegaal, merel, zanglijster, tuinfluiter, fitis en roodborst.
</p>
<p>En als ik nu eens geen boschrand kan vinden met lelietjes van dalen, dan stel ik mij
tevreden met salomonszegeltjes, die zijn toch ook van de familie en heusch niet minder
mooi of minder geurig. De bloempjes zijn zelfs grooter dan die van het lelietje en
aangenamer van vorm. Alleen staan ze niet in trossen bij elkander, maar bij paren
of afzonderlijk bij den oorsprong der bladeren. Die bladeren zelf staan in twee rijen
flink omhoog gericht, zoodat het lijkt of het heele plantje een soort van nieuwerwetsche
vliegmachine is en zoo meteen weg zal zweven door de schemering van ’t bosch.
</p>
<p>Door dien stand van de bladeren zijn de bloemen zelf in hun geheel te zien. Zooals
ze daar in rijen hangen aan de onderzijde der stengels lijken het risten van groote
witte parelen of een versiering van guirlande’s van porceleinen potjes of … <span class="pageNum" id="pb43">[<a href="#pb43">43</a>]</span>maar ze zijn in ieder geval mooier dan iedere vergelijking, die ge kunt bedenken.
</p>
<p>Intusschen nadert de tijd, dat het nederig schoon van maagdepalm en hyacinth, vogelmelk,
salomonszegel en lelietje van dalen overdekt en overschaduwd wordt door de grootere
en grovere boschplanten, die alle ruimte voor zich alleen begeeren. Hier spreiden
grove klitten hun groote bladeren, ginds steekt de brandnetel zijn zaagpuntige blaadjes
op en waar het fijnverdeelde groen en de witte bloemenzee van het pijpkruid of nachtegaalskruid
een plaatsje vrij laat, daar groeit de roode koekoeksbloem in dichte bossen bijeen.
</p>
<p>Nachtegaalskruid en koekoeksbloem beginnen te heerschen in ’t bosch, juist in den
tijd dat de zang van den nachtegaal en het geroep van den koekoek alle andere vogelgeluiden
overstemmen. De nachtegaal houdt er van, zijn nest tusschen deze planten te bouwen
en de koekoek weet het dikwijls maar al te goed te vinden.
</p>
<div class="figure floatRight p43width"><img src="images/p43.png" alt="" width="496" height="330"></div><p>
</p>
<p>Tegelijk komen die vogels ook aan, in de derde week van April en de nachtegaaltjes
hebben al menig koekoeksjong groot gebracht, al is het ook waar, dat de kwikstaartjes
en de graspiepers het meest bezocht worden door dien mooien grooten vogel, die zelf
geen nest kan bouwen, zijn eigen eieren niet kan uitbroeden.
</p>
<p>Zijn naam is in ieders mond en iedereen kent zijn griezelige ontwikkelingsgeschiedenis;
het ei, gelegd in een vreemd nest, het vraatzuchtig jong, dat zijn pleegbroertjes
en zusjes uit ’t nest gooit, nog voor dat het zelf zien kan, en zijn pleegouders zoo
in beslag neemt, dat zijzelf vaak van honger en uitputting sterven. Iedere koekoek
kost het leven van vijf of zes kleine zangvogeltjes.
</p>
<p>Maar zijn lenteroep is een van de heerlijkste geluiden van de natuur en wekt voorstellingen
van warme lucht en bloemengeur, van witte wolken, hoog zwevend in den blauwen hemel,
van hagen bedekt met bloesemsneeuw. Tal van bloemen van bosch en weide zijn naar hem
genoemd; een roode anjerachtige bloem geniet de onderscheiding, officieel den naam
van koekoeksbloem te mogen voeren, maar de plattelandsbevolking kent nog een groot
aantal andere.
</p>
<p>Als de koekoek over ’t veld vliegt, dan lijkt hij net een roofvogel; de dwarse streepen
op zijn borst herinneren aan den sperwer. Er zijn dan ook nog een groote menigte menschen,
die gelooven dat de koekoek des winters in een sperwer en de sperwer des zomers in
een koekoek verandert. Intusschen zou een koekoek nooit een vogeltje kunnen grijpen
of dooden, daarvoor zijn zijn pooten veel te zwak en <span class="pageNum" id="pb44">[<a href="#pb44">44</a>]</span>deugt zijn snavel ook niet. Hij vergenoegt zich met insecten te eten en neemt de harige
rupsen, waarvan bijna alle andere vogels een afschuw hebben.
</p>
<p>Men noemt daarom den koekoek nuttig voor den boschbouw en dat is stellig waar, maar
in ons land vliegt hij ook zeer veel over weiden en akkers en dikwijls heb ik hem
ontmoet aan den waterkant, waar hij tusschen de hooge oeverplanten zijn voedsel zocht.
</p>
<p>Het is zoo goed, in ’t voorjaar te zitten aan den waterkant. Het water is dan veel
helderder dan in den zomer, het wier heeft nog niet de geheele oppervlakte bedekt
en er zweven nog niet zooveel kleine levende wezentjes of overblijfselen er van in
rond als in den heeten zomertijd. Lucht en wolken worden erin weerkaatst met groote
zuiverheid en de bodem is zoo duidelijk te zien, dat zelfs de bewegingen van kleine
zandkorreltjes merkbaar zijn.
</p>
<p>Licht en zwierig schieten waterplanten uit den bodem op, hun fijne blaadjes strekkend
naar alle kanten, waterpest en hoornblad, vederkruid en waterranonkel. Het gegroefde
kroos vormt dichte massa’s van driekante groene blaadjes, klein kroos drijft in cirkelronde
schijfjes aan de oppervlakte en de groote bruine bladeren van de waterlelie komen
ineengerold naar boven, om zich aan de oppervlakte uit te spreiden en in de warme
zon aan de bovenzijde een groene tint aan te nemen. Langzaam volgen groote groene
knoppen, maar de witte bloem zelve is een bloem van den zomer en als er zich een opent
vroeg in Mei, dan brengt dat feit den groenen kikvorsch in een toestand van de allergrootste
verbazing.
</p>
<p>Het ontwaken van de kikvorschen valt samen met den terugkeer der vogels, de bruine
kikvorsch komt tegelijk met de kieviet, de groene met den nachtegaal, wiens naam hij
voeren mag. O, wat worden die „boerennachtegalen” gesmaad en gehoond, maar wat doet
het den natuurvriend goed, wanneer hij na den langen winter hun tevreden of uitgelaten
gekwaak weer hooren mag.
</p>
<p>En dan komen die wonderlijke massa’s kikkerdril in de slooten, de zwarte kikkereitjes,
omgeven door een dikke geleilaag, waar de kleine vischjes tevergeefs in happen en
die de eieren voor tal van <span class="corr" id="xd32e1263" title="Bron: schadeijke">schadelijke</span> invloeden beschermt. Prompt op tijd verschijnen de kleine kikkerlarven, eerst klein,
met gesloten bek en wapperende kieuwtjes aan weerszij van den kop, dan grooter, met
achterpooten, dan met voorpooten en eindelijk verliezen ze hun platte zwemstaart en
worden heusche, kleine speelgoedkikkertjes.
</p>
<p>Maar al te dikwerf speelgoed! Speelgoed voor kleine onnadenkende wreedaards, speelgoed
voor jongelui, die al graag den natuuronderzoeker uithangen en nog niet voldoende
beseffen, dat het leed, door hen het dier aangedaan, lang niet vergoed wordt, door
de luttele aanwinst van hun kennis. Het kluchtige dier met zijn menschachtige maniertjes
verdient werkelijk een betere behandeling. Hij heeft het toch al hard genoeg te verantwoorden
door al zijn behaarde, gevederde en geschubde belagers, waaronder otter en ooievaar,
ringslang en snoek de meest geduchte zijn.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate109width" id="plate109">
<div class="plate109overlay"><img src="images/plate109.jpg" alt="Boerenzwaluw." class="img-front" width="270" height="505"><img src="images/plate109-back.png" alt="Boerenzwaluw." class="img-back" width="269" height="483"></div>
<p class="figureHead">Boerenzwaluw.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate110width" id="plate110">
<div class="plate110overlay"><img src="images/plate110.jpg" alt="Oeverzwaluw." class="img-front" width="279" height="508"><img src="images/plate110-back.png" alt="Oeverzwaluw." class="img-back" width="269" height="486"></div>
<p class="figureHead">Oeverzwaluw.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate111width" id="plate111">
<div class="plate111overlay"><img src="images/plate111.jpg" alt="Huiszwaluw." class="img-front" width="274" height="506"><img src="images/plate111-back.png" alt="Huiszwaluw." class="img-back" width="268" height="481"></div>
<p class="figureHead">Huiszwaluw.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate112width" id="plate112">
<div class="plate112overlay"><img src="images/plate112.jpg" alt="Torenzwaluw." class="img-front" width="273" height="505"><img src="images/plate112-back.png" alt="Torenzwaluw." class="img-back" width="264" height="479"></div>
<p class="figureHead">Torenzwaluw.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate113width" id="plate113">
<div class="plate113overlay"><img src="images/plate113.jpg" alt="Kneutje." class="img-front" width="279" height="501"><img src="images/plate113-back.png" alt="Kneutje." class="img-back" width="264" height="479"></div>
<p class="figureHead">Kneutje.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate114width" id="plate114">
<div class="plate114overlay"><img src="images/plate114.jpg" alt="Kauwtjes." class="img-front" width="276" height="507"><img src="images/plate114-back.png" alt="Kauwtjes." class="img-back" width="266" height="482"></div>
<p class="figureHead">Kauwtjes.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate115width" id="plate115">
<div class="plate115overlay"><img src="images/plate115.jpg" alt="Berberis." class="img-front" width="276" height="500"><img src="images/plate115-back.png" alt="Berberis." class="img-back" width="271" height="483"></div>
<p class="figureHead">Berberis.</p>
</div>
</td>
<td class="cellTop">
<div class="figure plate116width" id="plate116">
<div class="plate116overlay"><img src="images/plate116.jpg" alt="Aardbezie." class="img-front" width="276" height="504"><img src="images/plate116-back.png" alt="Aardbezie." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Aardbezie.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate117width" id="plate117">
<div class="plate117overlay"><img src="images/plate117.jpg" alt="Geldersche Roos." class="img-front" width="274" height="496"><img src="images/plate117-back.png" alt="Geldersche Roos." class="img-back" width="267" height="482"></div>
<p class="figureHead">Geldersche Roos.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate118width" id="plate118">
<div class="plate118overlay"><img src="images/plate118.jpg" alt="Lisch." class="img-front" width="277" height="499"><img src="images/plate118-back.png" alt="Lisch." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Lisch.</p>
</div>
</td>
<td class="cellBottom">
<div class="figure plate119width" id="plate119">
<div class="plate119overlay"><img src="images/plate119.jpg" alt="Amandel." class="img-front" width="281" height="505"><img src="images/plate119-back.png" alt="Amandel." class="img-back" width="267" height="479"></div>
<p class="figureHead">Amandel.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate120width" id="plate120">
<div class="plate120overlay"><img src="images/plate120.jpg" alt="Ribes." class="img-front" width="274" height="501"><img src="images/plate120-back.png" alt="Ribes." class="img-back" width="263" height="478"></div>
<p class="figureHead">Ribes.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
<span class="pageNum" id="pb45">[<a href="#pb45">45</a>]</span></p>
<p>Op den bodem rollen en wiebelen ruwe cilindervormige massa’s heen en weer. Het zijn
de larven van kokerjuffers in haar kunstige huisjes. Bij tientallen bewegen zij zich
in een smallen strook langs den oever, waar de zonnestralen het ondiepe water doorwarmd
hebben. Heel in de diepte is het hun nog te koud, of liever, daar vinden ze geen voedsel
genoeg, de kleine levende wezens, die hun prooi vormen, zoeken ook nog den zonnigen
waterkant.
</p>
<p>Geen twee van die huisjes zijn aan elkander gelijk. Sommige zijn opgebouwd uit korte
stukjes gras, andere uit blaadjes van het driekante kroos, weer andere uit doode stokjes
met grove zandkorrels er aan en nog weer andere uit alleraardigste kleine schelpjes
en slakkenhuisjes. Er zijn groote en kleine, korte en lange, uit de meeste komen kop
en voorpooten van de bewoonster te voorschijn, maar bij vele is geen spoor van een
dier te bemerken en dan lijkt het heel vreemd, hoe in het absoluut stille water zoo’n
hoopje groen in heftige beweging kan verkeeren.
</p>
<p>Maar andere verschijningen leiden onzen aandacht van de kokerjuffers af. Een klein
blinkend vischje schiet pijlsnel door het water en blijft dan opeens met trillende
vinnetjes stilstaan in de zon. Borst en rug schitteren in alle felle tinten van rood
en groen en blauw en de groote oogen schijnen vuur te schieten. Alweer een stuk speelgoed
voor de jeugd: het stekelbaarsje. Deze mooie roodborst is het mannetje in vollen voorjaarsdosch.
Een klein kegelvormig hoopje van zand en steentjes op den bodem is het nest, waarin
de eieren of de jongen beschermd moeten worden. Komt een ander dier, een kokerjuffer,
een kever of een stekeltje daar te dicht bij, dan schiet als een vuurstraal het toornige
mannetje op den vijand af en hij slaagt er bijna altijd in, dien te verjagen.
</p>
<p>Maar als de schooljongen komt met zijn schepnet, dan is de roodborst er bij en mee
moet hij in het chocolaad-blikje of jampot, hetzij om verpleegd te worden in een goed
verzorgd aquarium, hetzij om vergeten en verwaarloosd den honger- en verstikkingsdood
te sterven in een flesch met water voor een zonnig venster.
</p>
<p>Nu komt in het heldere water van mijn vijver weer een ander personage te voorschijn.
Tamelijk onbeholpen en als tegen zijn zin omhoog geschoven, komt een groote, groenbruine
kever naar de oppervlakte. Helder gele randen versieren borststuk en dekschilden;
het is de geelgerande watertor; een mannetje, want zijn dekschilden zijn glad en vertoonen
een groote glimplek in ’t zonlicht. Hij heeft de oppervlakte bereikt en hangt daar
nu met den kop omlaag. De dekschilden zijn even opgetild, zoodat de lucht kan binnendringen
tusschen lichaam en vleugeldek, en als de tor nu weer met krachtige slagen van zijn
roei-achterpooten nederdaalt, dan heeft hij versche lucht genoeg, om het daar beneden
langen tijd uit te houden.
</p>
<p>Op een andere plek vertoont zich zijn geribbeld wijfje en telkens zien we langs den
plas van die groenbruine kevers boven komen, ook andere familiegenooten, half zoo
groot. En alle zijn het even groote roovers, verdelgers en verslinders.
<span class="pageNum" id="pb46">[<a href="#pb46">46</a>]</span></p>
<p>De groote zwarte watertor, die nu om lucht naar boven komt, is al niet veel beter,
al voedt hij zich ook wel van tijd tot tijd met planten. Hij heeft zijn luchtvoorraad
niet op den rug, maar tusschen fijne haartjes aan den buik, waar hij wel een zilveren
plastron schijnt te dragen. Wordt de voorraad te klein, dan komt hij aan de oppervlakte
met den kop omhoog en dan weet hij langs zijn dikken voelspriet de luchtvoorraad te
vergrooten. ’t Is een prachtig mooi dier en als we oplettend rondzien tusschen kroos
en wier, dan ontdekken we ook wel het kunstig drijvend nest, waarin de eieren regelmatig
zijn opeengestapeld. Een spits mastje steekt een centimeter boven het water uit. Uit
die eieren komt de larve te voorschijn: het leelijkste, afgrijselijkste waterdier
van onze slooten. Maar dat is een dier van den zomer.
</p>
<p>In den avond verlaten vele van deze kevers het water en vliegen gonzend rond en dan
kan het je wel gebeuren, dat zoo’n dikke pikzwarte of geelgerande eventjes in ’t voorbijgaan
tegen je hoofd komt aanbonzen. Maar nu in ’t zonnetje blijven ze in het water rondzwemmen
om prooi, of zich koesteren in het lekkere bovenste waterlaagje.
</p>
<p>Daar daalt een zilveren balletje neer, zoo groot als een knikker. Het is de waterspin
die zijn luchtvoorraad draagt om het geheele lichaam, vastgehouden door tallooze fijne
haartjes. Hij begeeft zich naar een lichte plek in ’t water, ook een zilveren bel,
dat is zijn nest, zijn schuilhoek, waarin hij van tijd tot tijd de lucht moet ververschen.
De draden, die hij tusschen de waterplanten heeft gespannen<span class="corr" id="xd32e1341" title="Bron: .">,</span> kunt ge niet zien, want ze zijn even doorzichtig als het water zelve.
</p>
<p>Daar wordt zijn weg gekruist door een wakkeren zwemmer. Ha, hoe gaan de lange achterpooten
door ’t water, het lichaam van het dier schiet als een bootje vooruit. Dat is het
bootsmannetje of ruggezwemmer, in vorm en kleur wel een van onze mooiste waterinsecten.
Het rozerood van de vleugels, het geel van kop en borststuk vormen met de zilverglanzende
luchtmassa van de buikzijde een prachtig geheel. De lange achterpooten zijn prachtige
roeiriemen, flink lang en bij iederen slag worden zij verbreed door een haarfranje,
die bij den terugslag weer vlak tegen den poot gaat aanliggen en zoo den weerstand
minder maakt.
</p>
<p>Kinderen, die met een schepnetje de slooten afvisschen, nemen niet licht die bootsmannetjes
mee. Waarom niet? Weten ze, dat de bootsman, als het hem lust, met zijn snuit een
fermen steek kan geven? Of hebben zij de ervaring opgedaan, dat hij in het aquarium
de andere dieren aanvalt en doodt? Het een is zoo goed waar als het ander, maar wanneer
je bootsmannetjes houdt in een afzonderlijke flesch met wat zand en waterplanten,
dan kun je er veel pleizier van hebben. Ik heb ze eens een jaar lang gehouden in een
gewonen glazen jampot. Ze tierden opperbest en kregen aardige jongen, die al dadelijk
den echten bootsmanvorm hadden en prachtig op hun rug konden zwemmen.
<span class="pageNum" id="pb47">[<a href="#pb47">47</a>]</span></p>
<p>Wie wel altijd mee moeten in de gevangenis, dat zijn de salamanders. Die zijn nu ook
op zijn mooist, de mannetjes met prachtige, kleurige kammen op den rug en zeer verbreeden
staart. Wie stil aan een slootkant zit, kan ze telkens voorbij zien zwemmen. Op goede
dagen liggen ze bij dozijnen aan den zonnekant in het ondiepe water. Af en toe komt
er leven in ’t gezelschap, dan zwemmen ze met slang-achtige kronkelingen om en over
elkander. De eitjes van deze dieren worden niet gelegd in klompen of snoeren, maar
afzonderlijk aan de waterplanten. Ze zijn niet gemakkelijk te vinden, je moet er geduldig
stengel na stengel voor nazien.
</p>
<p>Uren lang kan ik aan zoo’n zonnigen vijver liggen te kijken naar al dat gedierte,
dat uit de groene diepte verrijst en zich komt verlustigen in het lauwe kantwater.
En ook aan de oppervlakte zelf is leven en beweging zonder ophouden. Daar krinkelen
in zuivere cirkelbochten de glimmendblauwe draaikevertjes rond in scholen van soms
wel meer dan honderd. Wat een drukte en gewoel. Soms raakt er een in geestdrift en
die is dan niet tevreden met lustig te glijden langs het oppervlak, maar hij geeft
zich een zetje en huppelt vier, vijf keer achtereen omhoog net op de manier van een
plat steentje, dat wij langs het water <span class="corr" id="xd32e1352" title="Bron: pleielen">pleieren</span> of schuifelen of kiskassen, of hoe noemen ze het bij u in stad of dorp?
</p>
<div class="figure floatRight p47width"><img src="images/p47.png" alt="" width="497" height="296"></div><p>
</p>
<p>Die draaikevertjes lijken wel geen beenen te hebben, maar dat is slechts schijn. Zij
bezitten aardige grijppootjes en allermerkwaardigste roeipooten, bovendien een dubbel
stel oogen: één dat kijkt langs de bovenzijde van ’t watervlak en een tweede waarmee
het dier kan zien, wat er in het water gebeurt. Ze zijn schuw en schichtig in hooge
mate; een slag met een stokje jaagt het heele gezelschap naar omlaag en ieder kevertje
neemt bij het neerduiken weer een waterbelletje mee.
</p>
<p>Tusschen de onrust van de schijnbaar pootlooze draaikevertjes bewegen zich de langpootige
schaatsenloopers met de uiterste kalmte. Waar hun pooten het water raken, heeft de
gladde vlakte een heel klein deukje, maar overigens maken deze dieren den indruk van
geheel gewichtloos te zijn. En het is toch ook eigenlijk wel iets heel bijzonders,
zoo je heele leven lang te loopen over het water en nooit nat te worden. Er zijn verschillende
soorten van schaatsenloopers, sommige kort en dik, andere zoo lang en zoo smal van
lijf, dat het haast onbegrijpelijk is, hoe zoo’n schimmetje nog een hart en ingewanden,
spieren en zenuwen, een heele anatomie, kan bevatten.
</p>
<p>De oever zelf raakt dicht begroeid. Het riet is nog kort, maar steekt toch al met
duizend pieken boven het watervlak. Kalmoes en lischdodden vormen dichte <span class="pageNum" id="pb48">[<a href="#pb48">48</a>]</span>bossen en de gele lisch steekt zijn grijsgroene bladeren al hoog in de lucht en ontplooit
aan de knoopige stengels de eene bloem na de andere, heerlijke groote bloemen, mooi
van het oogenblik af, dat ze als netjes opgerolde puntige knop uit de bloeischeede
komen, totdat ze verwelken en de groote, groene, onrijpe vrucht overlaten.
</p>
<p>De gele bloemdekblaren wapperen in den wind, de bladachtige stempels met hun uitgeknipte
punt steken er vroolijk boven uit en op mooie dagen zoemt en gonst het om de bloem
van vliegen en bijen, die uit de diepe bloemdekbuis den zoeten kruidigen honing komen
halen. Er bestaat een groote verscheidenheid in de honderden lisschen langs den slootkant:
verscheidenheid in tint van geel, verscheidenheid in de bruine versiering van de groote
hangende dekslippen, verscheidenheid in den stand der stempels, die nu eens hoog boven
de bloem uitsteken, dan weer vlak op de dekslippen liggen.
</p>
<p>Wij willen armen vol van deze heerlijke bloemen afsnijden en thuis in glazen zetten,
om te zien, hoe ze zich ontplooien en hoe telkens een verwelkte bloem vervangen wordt
door een frissche, die bijna dezelfde plaats inneemt. Zoo kan één stengel een week
lang het venster sieren.
</p>
<p>Tusschen de lisschen staan hier en daar de groote waterzuringen, die hun groote bladeren
omhoog steken, haast op de manier van tropische pisangs. Op andere plekken verdringen
zich de ruige bladeren en stengels van de smeerwortels, met de mooie hangende, klokvormige
bloempjes, die in gedraaide trossen bij elkaar staan en allerlei kleuren kunnen vertoonen:
geelachtig wit, oranje, rose, lichtblauw, donkerblauw, violet en paars. Een ruige
plant, die alle fijnheid en gratie schijnt te missen, maar als ge de bloem openmaakt,
dan vindt ge daarin vijf driehoekige dekseltjes, waarvan de randen versierd zijn met
het allerfijnste goudsmeewerk.
</p>
<p>Hoe dichter de oever begroeid is, des te meer kans bestaat er, dat er aardige vogels
huizen. Op rustige plekken aan breede wateren broedt nu de fuut, in gedaante en kleur
en manieren een van onze zonderlingste watervogels. Zijn nest is een drijvende moddermassa,
niet te onderscheiden van de zwarte veenmassa’s, ontstaan uit de half verrotte planten
van het vorig jaar.
</p>
<p>Meer algemeen vertoont zich de koet, net een zwart eendje met een witten bles. Als
hij zich schuil houdt tusschen de oeverplanten, dan hoort ge toch nog altijd zijn
korte keffende roepjes. Hij heeft een mooi hoog nest, opgebouwd van stengels en bladeren,
en daar liggen zijn tamelijk groote en talrijke bruine, fijn gespikkelde eieren, waaruit
later enorm leelijke ruige, kleine, harige duveltjes van jonge koeten te voorschijn
komen.
</p>
<p>Maar het echte vogeltje van den waterkant, het beminnelijkste vriendje van den eenzamen
hengelaar, dat is het waterhoentje, dat zelfs in kleine vijvers en smalle slooten
zijn nest durft te bouwen en hoe langer hoe meer vertrouwd raakt met de menschen.
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate121width" id="plate121">
<div class="plate121overlay"><img src="images/plate121.jpg" alt="Waterhoentjes." class="img-front" width="504" height="276"><img src="images/plate121-back.png" alt="Waterhoentjes." class="img-back" width="267" height="485"></div>
<p class="figureHead">Waterhoentjes.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate122width" id="plate122">
<div class="plate122overlay"><img src="images/plate122.jpg" alt="Kikvorsch." class="img-front" width="507" height="277"><img src="images/plate122-back.png" alt="Kikvorsch." class="img-back" width="267" height="482"></div>
<p class="figureHead">Kikvorsch.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate123width" id="plate123">
<div class="plate123overlay"><img src="images/plate123.jpg" alt="Stekelbaarsje." class="img-front" width="504" height="274"><img src="images/plate123-back.png" alt="Stekelbaarsje." class="img-back" width="268" height="480"></div>
<p class="figureHead">Stekelbaarsje.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate124width" id="plate124">
<div class="plate124overlay"><img src="images/plate124.jpg" alt="Tapuiten." class="img-front" width="501" height="269"><img src="images/plate124-back.png" alt="Tapuiten." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Tapuiten.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate125width" id="plate125">
<div class="plate125overlay"><img src="images/plate125.jpg" alt="Wulp." class="img-front" width="501" height="276"><img src="images/plate125-back.png" alt="Wulp." class="img-back" width="265" height="480"></div>
<p class="figureHead">Wulp.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate126width" id="plate126">
<div class="plate126overlay"><img src="images/plate126.jpg" alt="Leeuwerik." class="img-front" width="507" height="276"><img src="images/plate126-back.png" alt="Leeuwerik." class="img-back" width="265" height="482"></div>
<p class="figureHead">Leeuwerik.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate127width" id="plate127">
<div class="plate127overlay"><img src="images/plate127.jpg" alt="Muurbloemen." class="img-front" width="500" height="278"><img src="images/plate127-back.png" alt="Muurbloemen." class="img-back" width="272" height="483"></div>
<p class="figureHead">Muurbloemen.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate128width">
<div class="plate128overlay"><img src="images/plate128.jpg" alt="Lentelandschap." class="img-front" width="501" height="274"><img src="images/plate128-back.png" alt="Lentelandschap." class="img-back" width="264" height="480"></div>
<p class="figureHead">Lentelandschap.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate129width" id="plate129">
<div class="plate129overlay"><img src="images/plate129.jpg" alt="Konijnen." class="img-front" width="500" height="278"><img src="images/plate129-back.png" alt="Konijnen." class="img-back" width="267" height="480"></div>
<p class="figureHead">Konijnen.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate130width" id="plate130">
<div class="plate130overlay"><img src="images/plate130.jpg" alt="Haasjes." class="img-front" width="496" height="274"><img src="images/plate130-back.png" alt="Haasjes." class="img-back" width="269" height="486"></div>
<p class="figureHead">Haasjes.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate131width" id="plate131">
<div class="plate131overlay"><img src="images/plate131.jpg" alt="Maagdepalm." class="img-front" width="501" height="277"><img src="images/plate131-back.png" alt="Maagdepalm." class="img-back" width="269" height="481"></div>
<p class="figureHead">Maagdepalm.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate132width" id="plate132">
<div class="plate132overlay"><img src="images/plate132.jpg" alt="Dennen." class="img-front" width="502" height="274"><img src="images/plate132-back.png" alt="Dennen." class="img-back" width="265" height="481"></div>
<p class="figureHead">Dennen.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
<span class="pageNum" id="pb49">[<a href="#pb49">49</a>]</span></p>
<p>Hoe sierlijk zwenkt dat diertje rond, hoog op ’t water, het spierwitte staartje opstijgend
als de achtersteven van een ouderwetsche karveel. Bij iederen slag met de groene pooten
schokt het slanke nekje voor en achteruit en de groote roode plakkaat boven op den
bovensnavel blinkt in de zon. Hij hapt in de lucht en langs het water en als hij zijn
bek vol heeft met kleine insecten, dan stuurt hij regelrecht naar huis en loopt voor
de gauwigheid met weergalooze behendigheid over een groot bed van wiebelende waterleliebladeren.
Als hij aan den waterkant komt tusschen de bloeiende lisschen, dan komt hem ongeduldig
al een spitse snavel te gemoet en het broedende wijfje neemt haar voedsel in ontvangst.
Dadelijk maakt de man weer rechtsomkeert, om in weinig minuten weer een nieuwen voorraad
op te doen.
</p>
<p>Hoe dikwijls heb ik deze familietafereelen begluurd langs den vijver van Duin en Daal
aan het Meertje van Caprera en in de grachten van de ruïne van Brederode, toen die
nog frisch en helder waren. Nog broedt daar ieder jaar een paartje en ’t is een groot
genoegen er naar uit te zien in den tijd dat de ruïne overdekt is met de heerlijke,
geurige muurbloemen.
</p>
<p>Het is wel een van de liefelijkste openbaringen van de Lente dat zij de oude vervallen
bouwwerken zoo guitig versiert met mooie bloemen. Tot boven aan toe komen uit de muren
de grijsgroen bebladerde stengels te voorschijn met honderden oranje bloemen, omzwermd
door bijen en vlinders. Elders staat weer in een muurspleet een lijsterbes te bloeien,
of een vlier ontwikkelt er zijn bladeren en laat zijn breede bloemtuilen zien, die
nu nog groen zijn. De groote abeel op de binnenplaats heeft pas zijn witte bladeren
gekregen en de hooge wilgen langs de gracht vertoonen gele bloesemkatjes tusschen
lichtgroen loover.
</p>
<p>Langs de grachtkanten staan in dichte rijen de lisschen te bloeien en wilgenroosje
en koninginnekruid zijn gereed hen te volgen, terwijl op en om de muren en in de boschjes
look zonder look en fluitekruid bloeien in een wolk van wit. Hier vinden we ook onze
oude vrindjes, de <span class="corr" id="xd32e1439" title="Bron: oranjetip-vlindertjes">oranjetipvlindertjes</span> weer. Bij dozijnen vliegen ze over de witte bloemen, de wijfjes heelemaal wit, de
mannetjes met groote oranje vlekken aan de toppen der voorvleugels. En als ze gaan
zitten op het bloeiend pijpkruid of op de lookraket, dan zijn ze opeens verdwenen,
zoozeer harmonieert de wit met groen gekleurde onderkant hunner vleugels met het wit
en groen van deze lentebloemen.
</p>
<p>Nu nog een keer de duinen in, om nog meer vlinders en vogels en bloemen te ontmoeten.
Ik ken een pad, waar de rustige wandelaar geduld wordt, ik weet een plekje, waar we
een paar zonnige morgenuren verdroomen kunnen. Het is een berkeboschje aan de oosthelling
van niet hooge, maar steile duinen. De helling van die duintjes is in de hoogte begroeid
met duindoorns, maar lager komen wilde rozen en wilde asperges en eindelijk allerlei
fijne bloempjes: wikke, vergeetmijnietjes, viooltjes<span class="corr" id="xd32e1444" title="Bron: .">,</span> aardbeitjes en pimpernel, fijn kruidig goedje, waarboven de glinsterende vuurvlinders
en de fijne blauwtjes rondfladderen.
<span class="pageNum" id="pb50">[<a href="#pb50">50</a>]</span></p>
<p>Waar veel viooltjes bijeenstaan, daar komt ook een bruin met zwarte vlinder rondvliegen
en als hij zich te midden van de bonte bloempjes neerzet en de vleugels opslaat, dan
blijkt de onderkant daarvan bezet te zijn met groote glinsterende plekken van het
mooiste parelmoer. Het is de parelmoervlinder, die in de duinen even algemeen is,
als de <span class="corr" id="xd32e1450" title="Bron: orjanjetip">oranjetip</span> in de pinksterbloemen-wei aan den boschrand.
</p>
<p>Het is goed, dat we buiten het boschje zijn gaan liggen, want nu kunnen we niet alleen
nachtegaal en roodborst, fitis, roodstaart en winterkoning in het bosch hooren zingen,
maar we zien ook, hoe een zanglijster vlug van onder een bloeienden meidoorn rent
naar een open plekje en daar met veel animo een huisjesslak stukslaat, die hij in
den bek had. Hij pikt de weeke slak er uit en hipt daarmee weer het bosch in en nu
weet ik, dat daaromtrent zijn nest met geelbekkige jongen te vinden moet zijn. Hij
heeft al wat slakjes verbruikt, want de slachtplaats ligt vol met stukgehakte huisjes.
Een bontgekleurde tapuit houdt er nalezing.
</p>
<div class="figure floatLeft p50width"><img src="images/p50.png" alt="" width="494" height="271"></div><p>
</p>
<p>Een groote ronde violette kever loopt over een open zandplek, hij rolt een konijnenbolletje
voor zich uit, het is de mesttor, die hier nuttige grondwerkersarbeid verricht. Nu
zien we ook naar konijntjes uit en jawel, die zitten te spelen aan de overzijde van
de vallei, tusschen de duindoorns. Toen ik de verrekijker aan de oogen bracht, bleven
ze opeens als versteend stil zitten. Maar als ik ze wijs kan maken, dat ik hier zit
te dutten, dan begint het gestoei weer van voren af aan. Zij rennen elkaar na in groote
kringen en de witte staartjes lijken in de verte wel vlindertjes, want het grauwe
dier zelf steekt tegen den duin-achtergrond bijna niet af.
</p>
<p>Opeens vliegt met luid gejoel een groote vogel met krommen snavel over ons heen. Het
is een wonder, dat wij hem al niet eerder gehoord hebben, want wie in Mei een wandeling
doet door het duin, wordt vroeg of laat altijd begeleid door dezen hoogvlieger en
luidkrijter, de wulp. Ik wil nooit zeggen, dat een wulp schreeuwt, daarvoor is zijn
geluid veel te diep, te metaalachtig, te welluidend. Het is een heerlijk krachtig
dier, een onvermoeid vlieger, een volmaakt wandelaar, een volleerde dansmeester, een
uitstekend krabbetjesvisscher, een vlugge sprinkhanenjager en bovendien een baas in
het verstoppertje spelen, die zelf ieder meteen opmerkt en dadelijk onraad blaast.
</p>
<p>Zie hem rondvliegen door de blauwe lucht en langs de witte wolken. Wanneer ge denkt,
dat hij aan ’t eind van de vallei verdwenen is, dan roept hij meteen weer vlak boven
uw hoofd, want hij heeft niet anders gedaan, dan in een wijden kring <span class="pageNum" id="pb51">[<a href="#pb51">51</a>]</span>rondvliegen. Het duurt langen tijd, eer hij volkomen gerustgesteld is en zelfs nadat
hij is neergestreken op een naburigen duintop, loopt hij nog lang schutterig heen
en weer met veel vleugelgeklep en snavelgezwaai.
</p>
<p>Nu vallen opeens veel witte blaadjes van een bloeienden meidoorn vlak bij en daar
het niet waait en de meidoorn pas in bloei komt, moet daar ook een vogeltje aan den
gang zijn. Jawel daar fonkelt een rood borstje en een rood schedelkapje, het is een
kneutje, dat flink en vroolijk zijn liedje uitkraait, kweelt en kwinkeleert. Dit is
het vroolijkste en prettigste vogeltje van hei en duin, weinig opgemerkt en overal
aanwezig en ’s ochtends vroeg zit hij wel te zingen op den telefoondraad vlak bij
mijn huis.
</p>
<p>En nu lijkt het wel of de heele helling een kneutjes-verblijf is, want als de kneu
in den meidoorn heeft uitgekraaid, dan begint er weer een in den eglantier en eindelijk
een stuk of drie hoog boven in de duindoorns. Ze zingen al luider en luider en het
duurt niet lang, of het komt tot de onvermijdelijke vechtpartijen, die er op uitloopen,
dat het heele kneuengezelschap knutterend en kraaiend in schokkende vlucht een grooten
optocht houdt door de lange vallei.
</p>
<p>Weer blinkt er iets in ’t zand, het is een gouden loopkever, die een rups heeft gevangen
en er mee marcheert naar een rustig plekje om hem op te peuzelen. Een eindje achter
hem scharrelt een bruine zandloopkever en net als ik hem pakken wil, tilt hij zijn
metaalglanzend dekschild op en vliegt ineens vijfentwintig meter ver weg. Je kunt
aardig buiten adem raken, als je die zandloopkevers wilt vangen en bovendien je geduld
verliezen met te hengelen naar hun leelijke, dikkoppige, gebochelde larven, die hun
verblijf houden in loodrechte, twee tot drie decimeter diepe putten. Maar daar wil
ik <span class="corr" id="xd32e1468" title="Bron: van daag">vandaag</span> niet aan denken.
</p>
<p>Hoe heerlijk staan al de heesters in bloei! De berken zelf zijn uitgebloeid, maar
de meidoorn heeft geurigen bloesem en heerlijke, mooie witte knoppen. En de sneeuwbal
of Geldersche roos (hij groeit in de duinen veel meer dan in Gelderland) is overdekt
met zijn platte witte tuilen, kleine echte bloempjes in ’t midden en daaromheen een
krans van groote witte lokbloemen, die zelf geen stampers of meeldraden hebben, noch
honing voortbrengen, maar de insecten den weg wijzen naar die echte kleintjes binnenin.
Die laten dan ook niet op zich wachten, want het wemelt op die witte sneeuwbal van
vliegen, wespen, bijen, vlinders en kevers.
</p>
<p>En vlak daarbij staat weer een berberis, een eeuwenoude struik met honderden stammetjes,
die dicht opeen uit de aarde komen, zich fijn vertakken en tusschen de bundeltjes
van lichtgroene blaadjes ontelbare trossen met mooie goudgele bloemen dragen. Gij
kent de bijzonderheid van die bloempjes; wanneer de binnenzijde der meeldraden wordt
aangeraakt, dan buigen deze plotseling naar binnen: ze kunnen niet tegen kriebelen.
Menige honigbij zal geschrokken zijn; als zijn tong zoo opeens bekneld raakte tusschen
meeldraad en stamper. Maar hij kon ’t toch niet laten, om in een andere bloem weer
naar den zoeten honing te zoeken en bracht zoo wel het <span class="pageNum" id="pb52">[<a href="#pb52">52</a>]</span>stuifmeel over, dat dienen moest om den stamper te doen rijpen tot de lekkere en mooie
zure roode bes, die we in den herfst zullen zoeken.
</p>
<p>Al die heerlijke heesters staan hier dicht opeen en het is alsof op zoo’n gezegend
plekje ook alle vogels, alle vlinders gaarne willen komen. Onophoudelijk schitteren
bonte kleuren, onophoudelijk klinken vroolijke liedjes. Een vogel is er, die in lied
en vlucht op deze plaats de lentevreugd nog duidelijker openbaart dan de nachtegaal
en de fitis in het bosch. Het is de boompieper, een grauw diertje, dat wel op een
leeuwerik lijkt. Met vluggen wiekslag stijgt hij snel zingend omhoog, spreidt dan
vleugels en staart wijd uit en daalt zonder eenige beweging in de grauwe veertjes
zingend weer neer. Bij het stijgen is de zang vlug, krachtig en vroolijk, bij het
dalen gaat hij over in reine, langgerekte fluittonen vol vervoering en bijna klagend
en als de vogel op een boomtop is neergekomen, dan krijgt de vreugd weer de overhand
en besluit hij zijn lied met een flinken, rammelenden, krachtigen triller.
</p>
<p>Zoo gaan ook wij de lente door, met blijdschap, als de winter wijkt, met diepe ontroering,
wanneer al het schoone leven zich aan ons openbaart, met vreugd en vertrouwen, als
de teere bloesem overgaat tot forschen bloei en ontwikkeling, als de pracht der rozen
den zomer binnenleidt.
</p>
<p class="signed">JAC. P. TH.
</p>
<div class="figure p52width"><img src="images/p52.png" alt="" width="187" height="239"></div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate133width" id="plate133">
<div class="plate133overlay"><img src="images/plate133.jpg" alt="Roodstaartjes." class="img-front" width="506" height="276"><img src="images/plate133-back.png" alt="Roodstaartjes." class="img-back" width="271" height="483"></div>
<p class="figureHead">Roodstaartjes.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate134width" id="plate134">
<div class="plate134overlay"><img src="images/plate134.jpg" alt="Houtduiven." class="img-front" width="503" height="276"><img src="images/plate134-back.png" alt="Houtduiven." class="img-back" width="266" height="480"></div>
<p class="figureHead">Houtduiven.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate135width" id="plate135">
<div class="plate135overlay"><img src="images/plate135.jpg" alt="Tortelduif." class="img-front" width="511" height="277"><img src="images/plate135-back.png" alt="Tortelduif." class="img-back" width="270" height="483"></div>
<p class="figureHead">Tortelduif.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate136width" id="plate136">
<div class="plate136overlay"><img src="images/plate136.jpg" alt="Spreeuwen." class="img-front" width="507" height="275"><img src="images/plate136-back.png" alt="Spreeuwen." class="img-back" width="266" height="482"></div>
<p class="figureHead">Spreeuwen.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate137width" id="plate137">
<div class="plate137overlay"><img src="images/plate137.jpg" alt="Koet." class="img-front" width="507" height="276"><img src="images/plate137-back.png" alt="Koet." class="img-back" width="276" height="489"></div>
<p class="figureHead">Koet.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate138width" id="plate138">
<div class="plate138overlay"><img src="images/plate138.jpg" alt="Fuut." class="img-front" width="507" height="278"><img src="images/plate138-back.png" alt="Fuut." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Fuut.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
</p>
<div class="table">
<table class="container">
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">
<div class="figure plate139width">
<div class="plate139overlay"><img src="images/plate139.jpg" alt="Citroenvlinder." class="img-front" width="506" height="272"><img src="images/plate139-back.png" alt="Citroenvlinder." class="img-back" width="268" height="485"></div>
<p class="figureHead">Citroenvlinder.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellTop">
<div class="figure plate140width" id="plate140">
<div class="plate140overlay"><img src="images/plate140.jpg" alt="Oranjetipvlinder." class="img-front" width="498" height="272"><img src="images/plate140-back.png" alt="Oranjetipvlinder." class="img-back" width="265" height="483"></div>
<p class="figureHead">Oranjetipvlinder.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">
<div class="figure plate141width" id="plate141">
<div class="plate141overlay"><img src="images/plate141.jpg" alt="Dagpauwoog." class="img-front" width="507" height="274"><img src="images/plate141-back.png" alt="Dagpauwoog." class="img-back" width="269" height="486"></div>
<p class="figureHead">Dagpauwoog.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight">
<div class="figure plate142width" id="plate142">
<div class="plate142overlay"><img src="images/plate142.jpg" alt="Rouwmantel." class="img-front" width="504" height="269"><img src="images/plate142-back.png" alt="Rouwmantel." class="img-back" width="271" height="489"></div>
<p class="figureHead">Rouwmantel.</p>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">
<div class="figure plate143width" id="plate143">
<div class="plate143overlay"><img src="images/plate143.jpg" alt="Blauwtjes." class="img-front" width="500" height="274"><img src="images/plate143-back.png" alt="Blauwtjes." class="img-back" width="268" height="484"></div>
<p class="figureHead">Blauwtjes.</p>
</div>
</td>
<td class="cellRight cellBottom">
<div class="figure plate144width" id="plate144">
<div class="plate144overlay"><img src="images/plate144.jpg" alt="Wijngaardslak en Morielje." class="img-front" width="502" height="273"><img src="images/plate144-back.png" alt="Wijngaardslak en Morielje." class="img-back" width="268" height="483"></div>
<p class="figureHead">Wijngaardslak en Morielje.</p>
</div>
</td>
</tr>
</table>
</div><p>
<span class="pageNum" id="pb53">[<a href="#pb53">53</a>]</span></p>
</div>
</div>
</div>
<div class="back">
<div id="ix" class="div1 index"><span class="pageNum">[<a href="#ix.toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
<h2 class="main">REGISTER.</h2>
</div>
<div class="divBody">
<p class="first xd32e1549">(<i>De gewone getallen geven het nummer aan van het plaatje, de cursieve de bladzijde
van den tekst.</i>)
</p>
<div class="table">
<table class="xd32e1553">
<tbody>
<tr>
<td class="cellLeft cellTop">Aardbezie. </td>
<td class="xd32e1555 cellTop"><a href="#plate116">116</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight cellTop"><i><a href="#pb49" class="pageref">49</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft cellTop">Loopkever, gouden. </td>
<td class="xd32e1555 cellTop"><a href="#plate104">104</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight cellTop"><i><a href="#pb51" class="pageref">51</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="corr" id="xd32e1570" title="Bron: Aaronskelk">Aäronskelk</span>. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate040">40</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td id="zwartelijster" class="cellLeft">Lijster, zwarte. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate031">31</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb7" class="pageref">7</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Abeelkatjes. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate015">15</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb11" class="pageref">11</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Maagdepalm. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate131">131</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb39" class="pageref">39</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="seg">Ahorn,</span> gewone. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate057">57</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb19" class="pageref">19</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Madeliefje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate024">24</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb7" class="pageref">7</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="seg"><span class="ditto"><span class="r"><span class="s">Ahorn,</span></span><span class="r"><span class="d">,,</span></span></span> </span> Noorsche. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate059">59</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb18" class="pageref">18</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Magnolia. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate079">79</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb17" class="pageref">17</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Amandel. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate119">119</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb16" class="pageref">16</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Meeuwen. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate032">32</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb17" class="pageref">17</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Appelbloesem. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate072">72</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb30" class="pageref">30</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Meikever. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate103">103</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb33" class="pageref">33</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Atalanta. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate083">83</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb14" class="pageref">14</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td colspan="3" class="colspan cellLeft cellRight">Merel (<i>zie <a href="#zwartelijster">zwarte Lijster</a></i>.)</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Berberis. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate115">115</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb51" class="pageref">51</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Merelnest. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate063">63</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb17" class="pageref">17</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Beukebloesem. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate055">55</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb32" class="pageref">32</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Mesttor. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate106">106</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb50" class="pageref">50</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Blauwtjes. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate143">143</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb49" class="pageref">49</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Morielje. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate144">144</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb14" class="pageref">14</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Bladmossen. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate011">11</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Musschen. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate004">4</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb6" class="pageref">6</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Bloemenplukken. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate071">71</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb20" class="pageref">20</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Muurbloemen. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate127">127</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb49" class="pageref">49</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Boerenzwaluw. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate109">109</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb36" class="pageref">36</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Nachtegaal. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate086">86</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb39" class="pageref">39</a></i><span class="pageNum" id="pb54">[<a href="#pb54">54</a>]</span></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Bollenvelden. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate068">68</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb29" class="pageref">29</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Narcissen. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate092">92</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb12" class="pageref">12</a></i>, <i><a href="#pb29" class="pageref">29</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Boomklever. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate053">53</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb16" class="pageref">16</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Oeverzwaluw. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate110">110</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb37" class="pageref">37</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Boompieper. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate089">89</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb52" class="pageref">52</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Oliekever. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate107">107</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb24" class="pageref">24</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Bootsmannetjes. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate098">98</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb46" class="pageref">46</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Ooievaars. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate049">49</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb21" class="pageref">21</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Boschanemoontjes. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate030">30</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Oranjetipvlinder. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate140">140</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb24" class="pageref">24</a></i>, <i><a href="#pb49" class="pageref">49</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Citroenvlinders. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate039">39</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb14" class="pageref">14</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Orchis, gevlekte. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate044">44</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb25" class="pageref">25</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Crocusjes. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate027">27</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb12" class="pageref">12</a></i>, <i><a href="#pb16" class="pageref">16</a></i>, <i><a href="#pb29" class="pageref">29</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Paardebloem. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate022">22</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb24" class="pageref">24</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Dagpauwoog. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate141">141</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb14" class="pageref">14</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Parelmoervlinder. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate075">75</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb50" class="pageref">50</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Den, bloeiend. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate076">76</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb31" class="pageref">31</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Peer. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate078">78</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb29" class="pageref">29</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Dennen. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate132">132</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb31" class="pageref">31</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Pimpelmees. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate003">3</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb6" class="pageref">6</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="seg">Doovenetel,</span> paarse. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate020">20</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb7" class="pageref">7</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Pinksterbloem. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate080">80</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb23" class="pageref">23</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="seg"><span class="ditto"><span class="r"><span class="s">Doovenetel,</span></span><span class="r"><span class="d">,,</span></span></span> </span> witte. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate074">74</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb41" class="pageref">41</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Pijpkruid. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate076">76</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb40" class="pageref">40</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Dotterbloem. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate069">69</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb20" class="pageref">20</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Reiger. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate054">54</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb21" class="pageref">21</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Draaikevertjes. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate101">101</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb47" class="pageref">47</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Ribes. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate120">120</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb17" class="pageref">17</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Eereprijs. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate091">91</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb24" class="pageref">24</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Roekennesten. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate033">33</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb17" class="pageref">17</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Eikebloesem. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate056">56</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb33" class="pageref">33</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Roodborst. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate062">62</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb40" class="pageref">40</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Elzekatjes. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate014">14</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb11" class="pageref">11</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Roodstaartjes. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate133">133</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb34" class="pageref">34</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Fitis. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate085">85</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb18" class="pageref">18</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Roos, Geldersche. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate117">117</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb51" class="pageref">51</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Fuut. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate138">138</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb48" class="pageref">48</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td id="rouwmantel" class="cellLeft">Rouwmantel. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate142">142</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb14" class="pageref">14</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Groenvink. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate051">51</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb17" class="pageref">17</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Salomonszegel. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate045">45</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb42" class="pageref">42</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Grutto. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate035">35</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb25" class="pageref">25</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Sleutelbloemen. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate067">67</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Haasjes. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate130">130</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb28" class="pageref">28</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Smeerwortel. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate081">81</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb48" class="pageref">48</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Harlekijnsorchis. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate043">43</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb25" class="pageref">25</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Sneeuwklokje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate028">28</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb9" class="pageref">9</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Hazelaarkatjes. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate013">13</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb10" class="pageref">10</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Spar. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate093">93</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb30" class="pageref">30</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Helmbloem. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate039">39</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft"><span class="seg">Specht,</span> bonte. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate052">52</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb15" class="pageref">15</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Herderstaschje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate073">73</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb27" class="pageref">27</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft"><span class="seg"><span class="ditto"><span class="r"><span class="s">Specht,</span></span><span class="r"><span class="d">,,</span></span></span> </span> groene. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate051">51</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb15" class="pageref">15</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Hoefblad klein. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate007">7</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb9" class="pageref">9</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Speenkruid. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate037">37</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb40" class="pageref">40</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Hondsdraf. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate019">19</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb40" class="pageref">40</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Spotvogel. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate090">90</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb34" class="pageref">34</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Hondsviooltje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate021">21</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb18" class="pageref">18</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Spreeuwen. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate136">136</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb22" class="pageref">22</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3" class="colspan cellLeft cellRight">Hongerbloempje (<i>zie <a href="#vroegeling">Voorjaarsvroegeling</a></i>.)</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Stekelbaarsje. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate123">123</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb45" class="pageref">45</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Houtduiven. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate134">134</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb38" class="pageref">38</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Tapuiten. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate124">124</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb50" class="pageref">50</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Huisjesslak. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate108">108</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb50" class="pageref">50</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Tjiftjaf. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate061">61</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb18" class="pageref">18</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Huiszwaluw. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate111">111</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb36" class="pageref">36</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Torenzwaluw. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate112">112</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb37" class="pageref">37</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="seg">Hyacinthen.</span> </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate016">16</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb12" class="pageref">12</a></i>, <i><a href="#pb29" class="pageref">29</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Tortelduif. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate135">135</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb38" class="pageref">38</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="seg"><span class="ditto"><span class="r"><span class="s">Hyacinthen.</span></span><span class="r"><span class="d">,,</span></span></span> </span> wilde. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate048">48</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb41" class="pageref">41</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Tuinfluiter. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate087">87</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb35" class="pageref">35</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kastanje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate050">50</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb19" class="pageref">19</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Tulpen. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate018">18</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb12" class="pageref">12</a></i>, <i><a href="#pb29" class="pageref">29</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kauwtjes. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate114">114</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb38" class="pageref">38</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Varens. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate070">70</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb14" class="pageref">14</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kemphaantjes. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate036">36</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb26" class="pageref">26</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Vink. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate006">6</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb15" class="pageref">15</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kers. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate077">77</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb29" class="pageref">29</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Viooltje, driekl. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate075">75</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb50" class="pageref">50</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kieviet. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate034">34</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb22" class="pageref">22</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Vogelkers. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate058">58</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb40" class="pageref">40</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kikvorsch. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate122">122</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb44" class="pageref">44</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Vogelmelk, knikkende. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate047">47</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i>, <i><a href="#pb41" class="pageref">41</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="seg">Klaverzuring,</span> wakker. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate094">94</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Vogelmelk, schermdragende. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate046">46</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i>, <i><a href="#pb41" class="pageref">41</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft"><span class="seg"><span class="ditto"><span class="r"><span class="s">Klaverzuring,</span></span><span class="r"><span class="d">,,</span></span></span> </span> slapend. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate095">95</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Vos, kleine. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate007">7</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb8" class="pageref">8</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kneutje. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate113">113</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb51" class="pageref">51</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Vogelmuur. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate026">26</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb7" class="pageref">7</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Koekoek. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate066">66</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb43" class="pageref">43</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td id="vroegeling" class="cellLeft">Voorjaarsvroegeling. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate009">9</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb8" class="pageref">8</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Koekoeksbloem. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate023">23</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb43" class="pageref">43</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Vuurvlindertje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate082">82</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb49" class="pageref">49</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Koet. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate137">137</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb48" class="pageref">48</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Waterhoentjes. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate121">121</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb48" class="pageref">48</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kokerjuffers. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate101">101</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb45" class="pageref">45</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Watersalamander. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate099">99</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb47" class="pageref">47</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3" class="colspan cellLeft cellRight">Koningsmantel (<i>zie <a href="#rouwmantel">Rouwmantel</a></i>.)</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Waterspin. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate102">102</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb46" class="pageref">46</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Konijnen. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate129">129</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb50" class="pageref">50</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft"><span class="seg">Watertor,</span> geelgerande. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate097">97</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb43" class="pageref">43</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Koolmees. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate002">2</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb6" class="pageref">6</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft"><span class="seg"><span class="ditto"><span class="r"><span class="s">Watertor,</span></span><span class="r"><span class="d">,,</span></span></span> </span> pikzwarte. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate100">100</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb46" class="pageref">46</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Koolzaad. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate041">41</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb27" class="pageref">27</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Waterwilg. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate010">10</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb12" class="pageref">12</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kornoelje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate042">42</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb16" class="pageref">16</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Winteraconietjes. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate029">29</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Korstmossen. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate013">13</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Winterkoninkje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate005">5</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb7" class="pageref">7</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kruiskruid. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate008">8</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"> <i><a href="#pb7" class="pageref">7</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Witje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate023">23</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb28" class="pageref">28</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Kwikstaart. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate065">65</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb23" class="pageref">23</a></i>
</td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Wulp. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate125">125</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb50" class="pageref">50</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Larix. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate038">38</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb14" class="pageref">14</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Wijngaardslak. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate144">144</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb15" class="pageref">15</a></i>
</td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Leeuwerik. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate126">126</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb23" class="pageref">23</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Zandloopkevers. </td>
<td class="xd32e1555"><a href="#plate105">105</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb51" class="pageref">51</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Lelietje van dalen. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate084">84</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb42" class="pageref">42</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Zanglijster. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate001">1</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb5" class="pageref">5</a></i>, <i><a href="#pb50" class="pageref">50</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft">Leverbloempje. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate017">17</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb13" class="pageref">13</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft">Zanglijsternest. </td>
<td class="xd32e1555"> <a href="#plate064">64</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight"><i><a href="#pb17" class="pageref">17</a></i></td>
</tr>
<tr>
<td class="cellLeft cellBottom">Lisch. </td>
<td class="xd32e1555 cellBottom"><a href="#plate118">118</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight cellBottom"><i><a href="#pb48" class="pageref">48</a></i></td>
<td class="cellDoubleUp"> </td>
<td class="cellLeft cellBottom">Zwartkop. </td>
<td class="xd32e1555 cellBottom"> <a href="#plate088">88</a> </td>
<td class="xd32e1555 cellRight cellBottom"><i><a href="#pb35" class="pageref">35</a></i></td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div><p>
</p>
</div>
</div>
<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
<p class="first"></p>
<div class="figure spinewidth"><img src="images/spine.jpg" alt="Oorspronkelijke rug." width="720" height="56"></div><p>
</p>
<p>
</p>
<p></p>
<div class="figure backwidth"><img src="images/back.jpg" alt="Oorspronkelijke achterkant." width="592" height="720"></div><p>
</p>
</div>
</div>
<div class="div1" id="toc">
<h2 class="main">Inhoudsopgave</h2>
<table>
<tr id="lente.toc">
<td class="tocDivNum"></td>
<td class="tocDivTitle"><a href="#lente">LENTE.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#lente">5</a></td>
</tr>
<tr id="ix.toc">
<td class="tocDivNum"></td>
<td class="tocDivTitle"><a href="#ix">REGISTER.</a></td>
<td class="tocPageNum"><a class="pageref" href="#ix">53</a></td>
</tr>
</table>
</div>
<div class="transcriberNote">
<h2 class="main">Colofon</h2>
<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3>
<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen
van welke soort dan ook. U mag het kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden
van de Project Gutenberg Licentie in dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd32e54" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
</p>
<p>Dit eBoek is geproduceerd door het on-line gedistribueerd correctieteam op <a class="seclink xd32e54" title="Externe link" href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.
</p>
<h3 class="main">Metadata</h3>
<table class="colophonMetadata">
<tr>
<td><b>Titel:</b></td>
<td>Lente</td>
<td></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Auteur:</b></td>
<td>Jacobus Pieter Thijsse (1865–1945)</td>
<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/45190315/</span></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Illustrator:</b></td>
<td>Jan van Oort (1867–1938)</td>
<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/287723008/</span></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Illustrator:</b></td>
<td>Jan Voerman jr. (1890–1976)</td>
<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/33827866/</span></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Illustrator:</b></td>
<td>Ludwig Willem Reymert Wenckebach (1860–1937)</td>
<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/29351375/</span></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Uitgiftedatum:</b></td>
<td>2022-01-14</td>
<td></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Aanmaakdatum bestand:</b></td>
<td>2024-09-22 12:34:14 UTC</td>
<td></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Taal:</b></td>
<td>Nederlands (Spelling De Vries-Te Winkel)</td>
<td></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td>
<td>1906</td>
<td></td>
</tr>
<tr>
<td><b>Project Gutenberg:</b></td>
<td><a href="https://www.gutenberg.org/ebooks/67159" class="seclink">67159</a></td>
<td></td>
</tr>
<tr>
<td><b>QR-code:</b></td>
<td colspan="2"><img src="images/qr67159.png" alt="QR-code van Project Gutenberg URL" width="148" height="148"></td>
</tr>
</table>
<h3 class="main">Codering</h3>
<p>Dit boek is weergegeven in oorspronkelijke schrijfwijze. Afgebroken woorden aan het
einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke zetfouten in het origineel
zijn verbeterd. Deze verbeteringen zijn aangegeven in de colofon aan het einde van
dit boek.</p>
<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3>
<ul>
<li>2021-05-09 Begonnen.
</li>
</ul>
<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
<p>De volgende 29 verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
<table class="correctionTable">
<tr>
<th>Bladzijde</th>
<th>Bron</th>
<th>Verbetering</th>
<th>Bewerkingsafstand</th>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e131">n.v.t.</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">GEILLUSTREERD</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">GEÏLLUSTREERD</td>
<td class="bottom">1 / 0</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e172">4</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">Thysse</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">Thijsse</td>
<td class="bottom">2</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e215">5</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">balddadigheid</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">baldadigheid</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e326">10</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">hoef blad</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">hoefblad</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e333">10</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">poezie</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">poëzie</td>
<td class="bottom">1 / 0</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e548">18</a>, <a class="pageref" href="#xd32e1218">41</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">te gelijk</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">tegelijk</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e555">18</a>, <a class="pageref" href="#xd32e559">18</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">
[<i>Niet in bron</i>]
</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">”</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e557">18</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">
[<i>Niet in bron</i>]
</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">„</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e615">20</a>, <a class="pageref" href="#xd32e1570">53</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">Aaronskelk</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">Aäronskelk</td>
<td class="bottom">1 / 0</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e666">21</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">dichter bij</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">dichterbij</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e705">24</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">zespotig</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">zespootig</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e808">27</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">leeuwriken</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">leeuweriken</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e999">34</a>, <a class="pageref" href="#xd32e1009">35</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">
[<i>Niet in bron</i>]
</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1120">39</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">tweëen</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">tweeën</td>
<td class="bottom">2 / 0</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1202">n.v.t.</a>, <a class="pageref" href="#xd32e1207">41</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">,</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1221">41</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">Betlehem</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">Bethlehem</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1227">41</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">hyancinthen</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">hyacinthen</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1263">44</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">schadeijke</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">schadelijke</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1341">46</a>, <a class="pageref" href="#xd32e1444">49</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">,</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1352">47</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">pleielen</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">pleieren</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1439">49</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">oranjetip-vlindertjes</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">oranjetipvlindertjes</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1450">50</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">orjanjetip</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">oranjetip</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
<tr>
<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1468">51</a></td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">van daag</td>
<td class="width40 bottom" lang="nl">vandaag</td>
<td class="bottom">1</td>
</tr>
</table>
<h3 class="main">Afkortingen</h3>
<p>Overzicht van gebruikte afkortingen.</p>
<table class="abbreviationTable">
<tr>
<th>Afkorting</th>
<th>Uitgeschreven</th>
</tr>
<tr>
<td class="bottom">n.l.</td>
<td class="bottom">namelijk</td>
</tr>
</table>
</div>
</div>
<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 67159 ***</div>
</body>
</html>
|
