path: root/24145.txt

The Project Gutenberg EBook of Doktoro Jekyll kaj Sinjoro Hyde, by 
Robert Louis Stevenson

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Doktoro Jekyll kaj Sinjoro Hyde

Author: Robert Louis Stevenson

Translator: William Morrison
            William W. Mann

Release Date: January 3, 2008 [EBook #24145]

Language: Esperanto

Character set encoding: ASCII

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DOKTORO JEKYLL KAJ SINJORO HYDE ***




Produced by Les and Arlyn Kerr




R. L. STEVENSON


Doktoro Jekyll
kaj
Sinjoro Hyde


Kun permeso de Longmans & Co

Tradukita de
WILLIAM MORRISON, F. B. E. A.
kaj
WILLIAM W. MANN


LONDON, W. C.
THE BRITISH ESPERANTO ASSOCIATION
133-136, High Holborn



ROBERT LOUIS STEVENSON (Robert Lui Stivnson) naskigxis
en Edinburgo en la jaro 1850. Sola filo de suficxe
ricxaj gepatroj, li estis grave malhelpata, dum sia tuta
vivado, de la sxargxo de malbona sano. Kiam,
ankoraux knabo, li devis resti en lito, lia patrino kaj
lia vartistino legadis al li tage kaj nokte cxiajn
rakontojn kaj historiojn. Tiel estis frue vekita en li la
instinkto de l' auxtoreco. Edukita en la skota
cxefurbo, li studadis la legxosciencon kaj
farigxis advokato. Dum sia libertempo, li vojagxis
alilande kaj unu el tiuj ekskursoj li priskribas en sia unua
verko, <<An Inland Voyage>> (Enlanda Vojagxo). La verko,
tamen, kiu unue alportis al li publikan famon, estis tiu nun
tradukita en la sekvantaj pagxoj. Post la morto de sia
patro en 1887, li forlasis Edinburgon kaj Euxropon por
sercxi bonan sanon, kaj fine, post multaj vagadoj li
faris al si hejmon en Vailima en la Samoa insularo, kie li
mortis en 1894.

La verkoj de Stevenson estas diversaj, cxar li
estis poeto, romanisto, vojagxinto, moralisto kaj
biografiisto. Li havis senteman kaj delikatan fantazion, kaj
li posedis stilon, kiu pro sia gracio kaj sia fleksebleco
estis malofte egalita.

Prezentante tiun cxi tradukon al la mondo
esperanta, ni deziras esprimi niajn grandajn dankojn al S-ro
J. M. Warden, Edinburgo, kaj al S-ro G. D. Buchanan,
Glasgovo, pro iliaj grandvaloraj kritikoj kaj sugestioj.


Oktobro 1909.
W. Morrison, Edinburgo.
W. W. Mann, Londono.



Doktoro Jekyll kaj Sinjoro Hyde


La rakonto pri la pordo

Sinjoro Utterson, la legxisto, estis homo kun
malglata vizagxo neniam lumigata de rideto; malvarma,
mankhava, kaj embarasata en sia parolado; malrapida en la
sentesprimo; malgrasa, longa, polva, enuiga, kaj tamen iel
aminda. CXe amikaj kunvenoj, kaj kiam la vino estis
laux lia gusto, io eminente homa brilegis en liaj
okuloj; io, ja, kio neniam penetris en lian interparoladon,
sed kio parolis ne nur per tiuj silentaj simboloj de la
postmangxa vizagxo, sed pli ofte, kaj lauxte,
per la agoj de lia vivo. Al si li estis severega; trinkis
gxinon kiam li estis sola por mortigi inklinon al la
grandaj vinoj; kaj, kvankam li gxuis la teatron, li ne
estis transpasinta la sojlon de teatro kiu ajn dum dudek
jaroj. Sed por aliaj, li havis elprovitan toleremon,
kelkfoje mirante preskaux kun envio, la altpremecon de
vervo kaj energio evidentigatan de iliaj malbonaj agoj; kaj
en ia ekstrema okazo, li estis pli inklina helpi ol
riprocxi.

--Mi inklinas al la herezo de Kain, li kutimis kurioze
diri, mi lasas mian fraton iri al la diablo laux sia
propra maniero.--En tiu cxi rolo, la sorto ofte faris,
ke li estu la lasta bonreputacia konato kaj la lasta bona
influo en la vivo de subirantaj homoj. Kaj al tiaj, dum ili
dauxrigis viziti lian cxambraron, li neniam
elmontris ecx nuancon de sxangxo en sia mieno.

Por Sinjoro Utterson sendube tio estis facila faro,
cxar ecx en sia plej bona humoro li estis
sindetenema, kaj ecx liaj amikigxoj sxajnis esti
fonditaj sur simila universaleco de bonkoreco.

Jen la signo de modesta homo: akcepti sian amikan rondon
pretfaritan el la manoj de la okazo; kaj tio estis la
maniero de tiu legxisto. Liaj amikoj estis el liaj
propraj samsanganoj, aux tiuj kiujn li konis dum plej
longa tempo; liaj preferoj, same kiel la hedero, kreskis kun
la tempo; ili necesigis nenian specialan tauxgecon
cxe sia objekto. De tio sendube naskigxis la ligo,
kiu kunligis lin kun S-ro Richard Enfield[1],
lia malproksima parenco, la konata urba elegantulo. Kion
tiuj du povis vidi unu en la alia, aux kiun temon
komunan al ambaux ili povis trovi, tio estis por multaj
personoj <<nukso por fendi>>. Tiuj, kiuj renkontis ilin dum
iliaj cxiudimancxaj promenadoj, raportis, ke ili
kutime diras nenion, sxajnas strange malgajaj, kaj
akceptadas kun videbla sengxenigxo la alvenon de
amiko. Malgraux tio, la du viroj plej alte sxatis
tiujn ekskursojn, taksis ilin la cxefa juvelo de
cxiu semajno, kaj ne nur flankenmetis okazojn de
plezuro, sed ecx malcedis al la alvokoj de profesiaj
aferoj, por ke ili povu gxui ilin neinterrompate.

Okazis dum unu el tiuj vagpromenoj, ke ilia vojo kondukis
ilin tra flanka strato en vivoplena kvartalo de Londono. La
strato estis malgranda, kaj tia, kian oni nomas trankvila,
sed gxi faris prosperan komercon en la laboraj tagoj de
l' semajno[2].
SXajne la logxantoj cxiuj bone prosperadis, kaj
cxiuj vetesperis sukcesi ankoraux pli bone, kaj la
superfluon de siaj gajnoj elspezis je koketajxoj;
tiamaniere, ke la frontoj de la butikoj sur tiu vojo staris
kun invita mieno, kiel vicoj da ridetantaj vendistinoj.

Ecx dimancxe, kiam gxi vualis siajn pli
brilacxajn cxarmojn kaj estis kompare ne trairata,
la strato ellumis, kontraste al sia malgaja
cxirkauxajxo, kiel fajro en arbarego; kaj per
siaj fresxe kolorigitaj fenestraj kovriloj, siaj bone
poluritaj latunajxoj, sia gxenerala pureco kaj
gajeco de tono, tuj ekkaptis kaj placxis la okulon de la
preteriranto.

Du pordojn for de unu angulo, maldekstraflanke en orienta
direkto, la frontlinio estis rompita de korta enirejo, kaj
gxuste cxe tiu punkto ia malbonauxspica masivo
de konstruajxoj eltrudis sian gablon[3]
super la straton. GXi estis duetagxa, montris nenian
fenestron, nenion krom pordo cxe la malsupra etagxo
kaj blinda kvazauxfrunto de makulita muro cxe la
supra; kaj portis en cxiu trajto la signojn de
dauxra kaj avaracxa malzorgo. La pordo, kiu posedis
nek sonorilon nek frapilon, estis vezikita kaj makulita.
Vagistoj sin trenadis en la pordalkovon kaj ekbruligis
alumetojn sur la paneloj; infanoj butikludis sur la
sxtupoj; la lerneja knabo provadis sian
posxtrancxilon sur la muldajxoj, kaj en la
dauxro de preskaux tuta generacio, aperis neniu por
forpeli tiujn okazajn vizitantojn aux por ripari iliajn
ruinigajxojn.

S-ro Enfield kaj la legxisto iris sur la alia flanko
de la strato; sed kiam ili alvenis gxuste kontraux
la enirejo, la unua levis montre sian bastonon.

--CXu vi iam rimarkis tiun pordon? li demandis; kaj
kiam lia kunulo respondis jese, --gxi estas kunigita en
mia memoro, li aldonis, kun tre stranga historio.

--CXu efektive? diris S-ro Utterson kun malgranda
sxangxo de vocxo. Kaj kio estis tio?

--Nu, estis tiele, respondis S-ro Enfield. --Mi estis
revenanta hejmen de iu mondfina loko cxirkaux la
tria horo de nigra vintra mateno, kaj mia vojo kondukis min
tra parto de la urbo, kie oni povis vidi absolute nenion
krom stratlanternoj. Estis strato post strato, kaj cxiuj
logxantoj estis dormantaj--strato post strato,
cxiuj iluminitaj kvazaux por procesio, kaj cxiuj
tiel malplenaj kiel pregxejo--gxis fine mi
enigxis en tiun staton de mento, en kiu oni
auxskultas kaj auxskultadas kaj komencas arde
deziri, ke sin montru policano. Subite, mi vidis du
figurojn: unu estis malgranda viro, kiu iris orienten
laux bona marsxpasxado, kaj la alia, knabino
eble ok aux dekjara, kuranta tiel rapide, kiel sxi
povis sur transa strato. Nu, sinjoro, ili ambaux, ja
suficxe kompreneble, kunfrapigxis unu kontraux
la alian cxe la angulo, kaj tiam okazis la terurega
parto de la afero; cxar la viro trankvile premegis
subpiede la korpon de l' infanino kaj lasis sxin
kriegantan sur la tero. Tio, auxdata, estas nenio, sed
vidata, gxi estis infera. Ne estis kiel homo; estis
kvazaux iu malbenita Juggernaut. <<He! haltu!>> mi
kriegis, kaj lin kuratinginte, ekkaptis mian sinjoron je l'
nuko kaj rekondukis lin tien, kie staris jam tuta grupo
cxirkaux la krieganta infanino. Li estis tute
trankvila kaj faris nenian kontrauxstaron, sed li
jxetis sur min unu rigardon, tiel malbelan, ke gxi
sxvitigis min kiel kurado. La personoj alvenintaj estis
la propra familio de la knabino; kaj baldaux aperis la
kuracisto, por kiu oni estis sxin sendinta. Nu, la
infanino ne estis multe vundita, sed pli gxuste
timigita, laux la diro de lia ostosegista mosxto;
kaj jen, vi povus supozi, estus la fino de la afero. Sed
estis unu stranga cirkonstanco. Jam cxe la unua vido, la
viracxo inspiris en mi nauxzon. Ankaux la
familio de la knabino sxajnis senti same, kio estis ja
nur nature. Sed kio frapis min, estis la kazo de la
kuracisto. Li estis laux la ordinara tipo de apotekisto,
de neniu speciala agxo aux koloro, kun forta
Edinburga parolmaniero, kaj ne pli emociema, ol sakfajfilo.
Nu, sinjoro, al li estis, kiel al ni cxiuj: cxiufoje
kiam li rigardis mian kaptiton, mi vidis, ke tiu ostosegisto
nauxzigxas kaj blankigxas pro deziro lin
mortigi. Mi sciis, kio estas en lia mento same kiel li sciis
kio estas en la mia, kaj, cxar mortigo estis neebla, ni
faris tion, kion ni jugxis krom tio plej bona. Ni diris
al la viro, ke ni povas fari, kaj ja faros, tian skandalon
el la okazintajxo, ke lia nomo malbonodoros de unu fino
de Londono gxis la alia. Ke, se li havas amikojn aux
kian ajn reputacion, ni bone zorgos, ke li ilin perdu. Kaj
la tutan tempon, dum ni lin tiele regalis per niaj brulaj
vortoj, ni fortenadis de li la virinojn kiel eble plej bone,
cxar ili estis sovagxaj kiel harpioj. Neniam mi
vidis rondon da tiel malamegaj vizagxoj; kaj jen la viro
en la mezo, kun ia nigra ridacxa trankvileco--timigita
tamen ankaux, mi povis rimarki--sed elportanta la
aferon, sinjoro, efektive kiel Satano.

--Se vi elektas fari profiton el tiu cxi
okazintajxo, li diris, mi kompreneble ne povas malhelpi.
CXiu sinjoro deziras eviti skandalon, li diris. Nomu
vian sumon. --

Nu, ni suprentordis lin gxis 100 funtoj por la
familio de la knabino; li videble volis kontrauxstari;
sed cxe ni cxiuj estis io, kio minacis al li nenion
bonan, kaj fine li kapitulacis. Restis ricevi la monon; kaj
kien, vi pensas, li kondukis nin, se ne al tiu loko kun la
pordo? Li eltiris sxlosilon el la posxo, eniris kaj
tuj revenis kun dek funtoj en oro kaj cxeko je Coutts[4]
por la cetero, pagota al la portanto, kaj subskribita per
nomo, kiun mi ne povas citi, kvankam cxi tio estas unu
el la punktoj de mia rakonto, sed gxi estis nomo
almenaux tre bone konata kaj ofte presita. La sumo estis
granda; sed la subskribo estis bona por pli ol tiom, se nur
gxi ne estis falsajxo. Mi permesis al mi la
liberecon, rimarkigi al mia sinjoro, ke la tuta afero
sxajnas apokrifa; kaj ke en la reala vivo oni ne eniras
tra pordo de kelo je la kvara matene por eliri kun la
cxeko de alia homo por preskaux cent funtoj. Sed li
estis tute trankvila kaj mokrida.

--Trankviligu vin, li diris, mi restos kun vi gxis
la bankoj malfermigxos, kaj tiam mi mem monerigos la
cxekon.

Tial ni cxiuj ekiris, la kuracisto, la patro de la
infanino, nia amiko, kaj mi mem, kaj ni pasigis la
restajxon de la nokto en mia cxambraro; kaj, la
sekvintan matenon, post kiam ni mangxis, ni iris kune al
la banko. Mi mem prezentis la cxekon kaj diris, ke mi
havas cxiun kauxzon por kredi, ke gxi estas
falsajxo. Sed tute ne. La cxeko estis vera.

--Tut-tut![5] diris
S-ro Utterson.

--Mi vidas, ke vi sentas kiel mi, diris S-ro Enfield.
Jes, estas malbona afero. CXar mia homo estis tia, kun
kia neniu povus havi rilaton, homo vere malbeninda; kaj la
persono, kiu skribis la cxekon, estas la vera esenco de
la konveneco, fama ankaux, kaj (kio pli malbonigas la
aferon) el tiuj, kiuj faras kion oni nomas <<la bono>>.
Silentigmono, mi supozas; honestulo paganta karege iajn
malsagxajxojn de sia juneco. La Domo de la
Silentigmono, tiel mi nomas, sekve, tiun konstruajxon
kun la pordo. Kvankam ecx tio ja ne suficxas por
klarigi cxion--li aldonis; kaj cxe tiuj vortoj, li
enrevigxis.

El tio li estis revokita de iom subita demando de S-ro
Utterson:

--Kaj vi ne scias, cxu la tratinto de la cxeko
logxas tie?

--Versxajna loko, cxu ne? respondis S-ro
Enfield. Sed okazas, ke mi rimarkis lian adreson; li
logxas cxe iu placo.

--Kaj vi neniam demandis pri ... la loko kun la pordo?
diris S-ro Utterson.

--Ne, sinjoro, mi estas diskretema, estis la respondo.
Mi havas tre decidan opinion pri la farado de demandoj;
gxi tro inklinas al la stilo de la Lasta Jugxo. Vi
ekirigas demandon, kaj tio estas kvazaux ekirigi
sxtonon. Vi sidadas kviete sur la supro de monteto; kaj
malsupreniras la sxtono, ekirigante aliajn sxtonojn,
kaj baldaux iu afabla maljunulo (la lasta pri kiu vi
povus pensi en tiu rilato) estas frapita je la kapo en sia
propra posta gxardeno, kaj la familio devas
sxangxi sian nomon. Ne, sinjoro, mi faris al mi
regulon, ke, ju pli afero sxajnas stranga, des malpli mi
demandojn faras.

--Kaj, vere, tre bona regulo gxi estas, diris la
legxisto.

--Sed mi esploris la lokon mi mem, dauxrigis S-ro
Enfield. GXi apenaux sxajnas domo. Ne
trovigxas alia pordo, kaj neniu en- aux eliras per
tiu, krom, unufoje dum longa tempo, la sinjoro de mia
aventuro. Estas, en la supra etagxo, tri fenestroj, kiuj
rigardas sur la korton; neniu malsupre; la fenestroj estas
cxiam fermitaj, sed puraj. Kaj, plie, estas kamentubo,
kiu gxenerale eljxetas fumon; tial iu sendube
logxas tie. Kaj tamen tio ne estas certa; cxar la
konstruajxoj tiel sin interpremas cxirkaux la
korto, ke malfacile estas diri, kie unu finigxas kaj
alia komencigxas.

La paro denove antauxenmarsxis silente dum iom da
tempo, kaj poste:

--Enfield! diris Utterson, estas bona, via regulo.

--Jes, tiel mi kredas, respondis Enfield.

--Sed malgraux cxio, dauxrigis la
legxisto, estas unu punkto pri kiu mi deziras demandi;
mi deziras peti la nomon de tiu homo, kiu piedpremis la
infaninon.

--Nu, diris S-ro Enfield, mi ne povas vidi, ke tio iel
malutilus. Estis homo nomita Hyde[6].

--Hm, diris S-ro Utterson, kia homo, kiel li aspektas?

--Ne estas facile lin priskribi. Estas io malagrabla
cxe lia aspekto; io malplacxa, io absolute
abomeninda. Mi neniam vidis homon, kiu tiom al mi
malplacxis, kaj tamen mi apenaux scias kial. Li ja
nepre estas iel kriplita; li forte sentigas ian kriplecon,
kvankam mi ne povus precizigi gxian lokon. Lia aspekto
estas iel eksterordinara kaj mi tamen cxe li ne povas
citi nome ion kontrauxnorman. Ne, sinjoro, ne al mi
prosperas, mi ne povas lin priskribi. Kaj tio ne estas pro
manko de memoro; cxar mi certigas, ke mi lin povas
revidi en cxi tiu momento.

S-ro Utterson denove iom marsxadis silente, kaj
evidente sub la pezo de ia pripensado.

--Vi estas certa, ke li uzis sxlosilon? li demandis
fine.

--Mia kara sinjoro ... , komencis Enfield, surprizita el
si.

--Jes, mi scias, diris Utterson, mi scias, ke cxi
tio devas sxajni stranga. La fakto estas, ke se mi ne
petas al vi la nomon de la alia persono, tio estas cxar
mi jam gxin konas. Vi vidas, Richard, ke via rakonto
trafis. Se gxi estis malgxusta pri iu punkto, pli
bone estus, ke vi gxin korektu.

--SXajnas al mi, ke via devo estis min averti,
respondis la alia, iom morose[7].
Sed mi estis pedante <<gxusta>>, kiel vi gxin nomas.
La kanajlo havis ja sxlosilon, kaj, plie, li
ankoraux gxin havas. Mi lin vidis uzi gxin
antaux malpli ol unu semajno.

S-ro Utterson ekgxemis profunde, sed ne diris vorton;
kaj la junulo parolis denove:

--Jen alia leciono, kiu admonas diri nenion. Mi hontas
pri mia longa lango. Ni interkonsentu, neniam ree aludi
cxi tiun aferon.

--Tutkore, diris la legxisto. Mi donas pri tio la
manon, Richard.


La sercxado por Sinjoro Hyde

Tiun saman vesperon S-ro Utterson revenis hejmen al sia
frauxla domo en malgaja humoro kaj sidigxis
vespermangxi sen apetito. Estis dimancxe lia kutimo,
post la finigxo de tiu mangxo sidadi apud la fajro,
kun volumo de ia neinteresa religiajxo sur sia pupitro,
gxis la horlogxo de la apuda pregxejo sonorigis
la dekduan horon, kiam li sobre kaj dankeme iris
kusxigxi. Tiun nokton, tamen, tuj kiam oni forportis
la tablotukon, li prenis kandelon kaj eniris en sian
afercxambron. Tie li malfermis sian fortan kofron,
elprenis el gxia plej privata parto dokumenton
surskribitan <<Testamento de Doktoro Jekyll>>[8],
kaj sidigxis kun nuba frunto por esplori gxian
enhavon. La testamento estis holografa; cxar S-ro
Utterson, kvankam li gardis gxin nun kiam gxi estas
farita, antauxe rifuzis doni ecx la plej malgrandan
helpon pri gxia farado; gxi kondicxis ne nur ke,
en okazo de la morto de Henry Jekyll M.D., D.C.L., LL.D.,
F.R.S., k.t.p. lia tuta havo transpasu en la manojn de lia
<<amiko kaj bonfarinto, Edward Hyde>>; sed ke, en okazo de
la <<malapero aux neklarigita forestado de Doktoro
Jekyll dum kiu ajn periodo pli ol tri monatoj>>, la dirita
Edward Hyde anstatauxu la diritan Doktoron Jekyll sen
plua prokrasto kaj estu libera je cxia sxargxo
aux devo, krom la alpago de kelkaj malgrandaj sumoj al
la anoj de la doktora domo. De longe cxi tiu dokumento
estis la cxefa abomenajxo de la legxisto.
GXi lin ofendis, ne nur kiel legxiston, por kiu la
fantazieco estis nemodesta, sed ankaux kiel amanton de
la prudentaj kaj ordinaraj flankoj de la vivo. Kaj gxis
tiam, estis lia nescio pri S-ro Hyde, kio sxveligis lian
indignon; nun, per subita okazintajxo, estis lia scio.
Suficxe malbone jam, ke la nomo estis nur nomo, pri kiu
li ne povas ion pluan sciigxi. Estis ankoraux pli
malbone, kiam gxi ekvestigxis de abomenindaj ecoj;
kaj el la sxangxigxemaj sensubstancaj nebuloj,
kiuj tiel trompadis lian okulon, eksaltis la subita,
difinita bildigxo de demono.

--Mi pensis gxin frenezo, li diris, remetante en la
kofron la ofendantan paperon, kaj jam mi komencas timi, ke
gxi estas malhonoro.

CXe tio li estingis la kandelon, surmetis palton, kaj
ekiris sur la vojo al Cavendish Square[9],
tiu citadelo de la medicino, kie lia amiko, la fama Doktoro
Lanyon[10], havis
sian domon kaj akceptis sian amase venantan klientaron.

--Se iu scias, tiu estas Lanyon, li pensis.

La seriozmiena cxefservisto konis kaj bonvenigis lin;
li ne estis devigita prokrasti sian eniron, sed kondukita
tuj de la pordo al la mangxocxambro, kie sidis D-ro
Lanyon sola kun sia vino. Tiu estis bonkora, sana, eleganta,
rugxvizagxa sinjoro, kun amaso da haroj
antauxtempe blankaj, kaj perforta decida maniero.
Vidante S-ron Utterson, li eksaltis de sia segxo, kaj
bonvenigis lin per ambaux manoj. La bonvoleco, laux
lia speciala maniero, estis iome teatra; sed gxi estis
bazita sur reala sento. CXar tiuj du estis malnovaj
kunuloj en la lernejo kaj la universitato, ambaux
plenege respektis sin mem kaj la alian, kaj, kio ne
cxiam sekvas, ili estis homoj, kiuj plenege gxuis
reciproke sian kunestadon. Post iom da vagada interparolado,
la legxisto alproksimigxis al la temo, kiu tiel
malagrable priokupadis liajn pensojn.

--Mi supozas, Lanyon, li diris, ke vi kaj mi estas la du
plej malnovaj amikoj, kiujn havas Harry[11]
Jekyll?

--Mi dezirus, ke la amikoj estu pli junule fresxaj,
diris ride D-ro Lanyon. Nu, mi supozas, ke ni ja estas. Kaj
kio el tio? Mi lin vidas nun malofte.

--Vere! diris Utterson. Mi kredis, ke vin ligas ia
komuna intereso.

--GXi ligis, estis la respondo, sed pasis jam
pli ol dek jaroj, de kiam Harry Jekyll farigxis tro
fantaziema por mi. Li komencis deflankigxi,
deflankigxi de la vojo de l' prudento; kaj kvankam,
kompreneble, mi ankoraux interesigxas pri li pro la
malnovaj tagoj, mi lin vidis, kaj vidas, tre malofte
... Tia nescienca sensencajxo, aldonis la doktoro,
subite purpurigxante, disigus ja Damon kaj Pitias.

Tiu cxi malgranda elmontro de kolero iom trankviligis
S-ron Utterson.

--Ili nur malpacis pro iu punkto scienca, li pensis,
kaj, estante homo tute sen sciencaj pasioj, li ecx
aldonis:

--Estas pro nenio pli malbona ol tio!

Li lasis al sia amiko kelkajn momentojn por
reserenigxi, kaj poste alproksimigxis al la demando,
kiu estis la motivo de lia vizito.

--CXu vi iam renkontis protektaton lian nomitan
Hyde? li demandis.

--Hyde? ripetis Lanyon. Ne! Neniam auxdis pri li.
Post mia tempo.

Jen la sumo de la sciigxoj, kiun la legxisto
reportis kun si al ia granda malluma lito, sur kiu li en
malkvieta movigxado kusxis tra la fruaj horoj
gxis la alveno de l' mateno. Estis nokto malmulte
ripoziga por lia penanta mento, penanta en la mallumo kaj
siegxata de demandoj.

--Sonis la sesa per la sonoriloj de la pregxejo, kiu
staris tiel oportune apud la domo de S-ro Utterson, kaj
ankoraux li luktis kun la problemo. GXis nun tiu
problemo estis tusxinta lin nur sur lia flanko
intelekta, sed nun ankaux lia imago estis okupata
aux, por diri pligxuste, sklavigita; kaj, dum li tie
kusxadis kaj jxetigxadis en la mallumegeco de la
nokto kaj de sia kurtendrapirita cxambro, la rakonto de
S-ro Enfield preterpasis antaux lia mento kvazaux
sur rulajxo de lumigitaj bildoj. Jen li vidas la longajn
vicojn de lanternoj de nokta urbo; poste, figuron de homo
rapide marsxanta; jen infaninon kurantan de la kuracista
domo, jen tiuj du kunfrapigxas kaj tiu homa Juggernaut
piede subpremas la infaninon kaj antauxenpasxas,
neniel atentante pri sxiaj krioj. Aux jen li vidas
cxambron en ricxa domo, kie kusxas lia amiko
dormanta, songxante, kaj ridetante pro siaj songxoj;
kaj jen la pordo malfermigxas, la kurtenoj apartigas, la
dormanto revekigxas, kaj jen! staras apud li figuro, al
kiu estas donita potenco, kaj ecx je tiu senviva horo,
li devas levigxi kaj fari laux gxia ordono ...

La figuro en tiuj du fazoj obsedis la legxiston dum
la tuta nokto; kaj se, je iu momento, li ekdormis, estis nur
por vidi gxin gliti pli kasxe tra dormantaj domoj
aux sxovigxi pli rapide, ecx gxis
kapturnigxo, tra pli largxaj labirintoj de lanterne
lumata urbo, kaj, cxe cxiu angulo, surmarsxi sur
infaninon kaj sxin lasi kriegantan. Kaj tamen la figuro
ne havis ian vizagxon, per kiu li povus gxin rekoni;
ecx dum liaj songxoj, gxi havis aux nenian
vizagxon, aux unu, kiu trompis lin kaj
dissolvigxis antaux liaj okuloj; kaj tiel
naskigxis en la spirito de la legxisto kaj
pligrandigxis strange forta, preskaux supermezura
scivolo rigardi la trajtojn de la vera S-ro Hyde. Se li
povus nur unufoje rigardi lin, li opiniis, la mistero
klarigus kaj eble forruligxus, kiel estas la kutimo
cxe misterajxoj, kiam oni elesploras ilin. Li eble
povus ekvidi kauxzon por la stranga prefero aux
sklaveco (nomu gxin, kiel al vi placxas) de sia
amiko, kaj ecx por la frapante strangaj kondicxoj de
la testamento. Kaj almenaux gxi estus vizagxo
vidinda; la vizagxo de homo tute senkompata;
vizagxo, kiu devis nur sin ekmontri por naski, en la
mento de la neimpresigxema Enfield, senton de
dauxronta malamego.

De tiu tempo S-ro Utterson komencis konstante vizitadi la
pordon en la flankstrato de l' butikoj. Matene, antaux
la horo de la oficeja laboro, tagmeze, kiam la negocoj estis
multaj kaj la tempo malmulta, nokte, sub la vizagxo de
la nebula luno--ja en cxiu horo la legxisto estis
trovebla cxe sia elektita posteno.

--Se li estas sinjoro Hyde, li pensis, mi
estos sinjoro Seek[12].

Kaj fine lia pacienco estis rekompencita. Estis bela,
seka nokto; frosto en la aero; la stratoj tiel puraj, kiel
la planko de balcxambro; la lanternoj, skuataj de neniu
vento, desegnis regulajn formojn el lumo kaj ombro. Je la
deka, kiam la butikoj fermigxis, la flankstrato estis
jam tre senhoma, kaj malgraux la mallauxta
mugxado de Londono cxie cxirkauxe, tre
silenta. Sinjoro Utterson jam staris dum kelkaj minutoj
cxe sia posteno, kiam li eksciigxis pri stranga
malpeza piedpasxo alproksimigxanta. En la dauxro
de siaj cxiunoktaj patroloj, li jam de longe
kutimigxis al la kurioza efekto, kun kiu la piedsonado
de sola persono, dum tiu estas ankoraux malproksimega,
subite elsaltegas klare distingebla el la vasta zumado kaj
bruado de la urbo. Tamen lia atento estis neniam antauxe
tiel subite kaj decidige aldevigita; kaj estis kun forta
supersticxa antauxsento de sukceso, ke li retiris
sin en la enirejon de la korto. La pasxoj rapide
alproksimigxis, kaj subite plilauxtigxis kiam
ili cxirkauxpasis la angulon de la strato. La
legxisto, rigardante el la enirejo, povis baldaux
vidi, kun kia homo li devas trakti. Tiu cxi estis
malgranda kaj tre simple vestita; kaj lia mieno, ecx je
tiu malproksimeco, iel naskis en la observanto fortan
antipation. Sed li iris rekte al la pordo, transpasante
oblikve la straton por ne perdi tempon, kaj, dum li venis,
li eltiris sxlosilon el la posxo, kvazaux iu,
kiu alproksimigxas al la hejmo.

S-ro Utterson elpasxis kaj tusxis lin je la
sxultro dum li preterpasis.

--S-ro Hyde, mi kredas.

S-ro Hyde kuntirigxis malantauxen kun sibla
enspiro. Sed lia timo estis nur momenta; kaj, kvankam li ne
rigardis la legxiston rekte en la vizagxon, li
respondis suficxe trankvile:

--Tiu estas mia nomo. Kion vi deziras?

--Mi vidas, ke vi estas enironta, diris la legxisto.
Mi estas malnova amiko de Doktoro Jekyll--Sinjoro Utterson
de Gaunt Strato--vi sendube auxdis mian nomon; kaj
renkontante vin tiel oportune, mi kredis, ke vi povos enlasi
min.

--Vi ne trovos Doktoron Jekyll; li estas for, respondis
S-ro Hyde, enblovante en la truon de la sxlosilo. Kaj
tiam subite, sed ne levante la rigardon:

--Kiel vi konis min? li demandis.

--Viaflanke, diris S-ro Utterson, cxu vi faros al mi
komplezon?

--Kun plezuro, respondis la alia, kio gxi estu?

--CXu vi permesos, ke mi vidu vian vizagxon?
demandis la legxisto.

S-ro Hyde sxajnis heziti; fine kvazaux post ia
subita pripenso, frontis al li kun mieno de defio, kaj la
paro suficxe fikse rigardadis sin reciproke dum kelkaj
momentoj.

--Nun mi povos rekoni vin, diris S-ro Utterson. Eble
estos utile.

--Jes, respondis S-ro Hyde, estas ja bone ke ni
renkontigxis; kaj konvenas, ke vi havu mian adreson. Kaj
li donis numeron en strato de Soho[13].

--Bona Dio! pensis S-ro Utterson, cxu li ankaux
pensis pri la testamento?

Sed li retenadis siajn sentojn kaj nur gruntis dankon pro
la dono de l' adreso.

--Kaj nun, diris la alia, kiel vi rekonis min?

--Laux priparolo, estis la respondo.

--Kies priparolo?

--Ni havas komunajn amikojn, diris S-ro Utterson.

--Komunajn amikojn! ehxis S-ro Hyde iom rauxke.
Kiuj ili estas?

--Jekyll ekzemple, diris la legxisto.

--Li neniam diris al vi, kriis S-ro Hyde, kun
ekrugxigxo de kolero. Mi ne kredis, ke vi mensogos.

--Nu, diris S-ro Utterson, tia parolo ne estas deca.

La alia rikanis lauxte en sovagxan ridon; kaj jen
la sekvintan momenton, kun eksterordinara rapideco, li
malsxlosis la pordon kaj malaperis en la domon. La
legxisto staris dum kelka tempo post kiam S-ro Hyde
forlasis lin, la bildo de l' maltrankvileco. Tiam li
malrapide supreniris la straton, haltetante post cxiuj
du-tri pasxoj, kaj metante la manon al la frunto, kiel
homo en ia menta perpleksiteco[14].
La problemo, kiun li promenante tiele pripensis, estis el
speco, kiu malofte solvigxas. S-ro Hyde estis pala, kaj
havis pigmean eksterajxon; li donis la impreson de
malbelformiteco sen ia nomebla malbeleco de formo, li havis
mallogan rideton, kaj li estis kondutinta kontraux la
legxisto kun ia mortigula miksajxo de timemeco kaj
trokuragxo, kaj li parolis per rauxketa
mallauxtacxa kaj iom rompita vocxo--cxiuj
cxi punktoj estis kontraux li; sed cxio cxi
tio kune ne suficxis por klarigi la gxis tiam
nekonitan nauxzon, abomenon kaj timon, kun kiu S-ro
Utterson rigardis lin:

--Devas esti io plu, diris en si la perpleksita[15]
sinjoro. Estas ja io plu, se mi povus por gxi
eltrovi nomon. Dio min benu! la viro sxajnas apenaux
homa. Io troglodita, ni diru? aux cxu estas tie nur
la radiado de malpurega animo, kiu tiel traspiras kaj
transfiguras sian argilan logxejon? La lasta, mi pensas;
cxar, ho mia malfelicxa maljuna Harry Jekyll! se mi
iam legis sur vizagxo la subskribon de Satano, estas sur
tiu de via nova amiko.

CXirkaux la angulo de la flankstrato estis placo
kun antikvaj, belaspektaj domoj, jam plejparte
kadukigxintaj el ilia antauxa gloro, kaj luigitaj po
etagxoj kaj cxambraroj al homoj el cxiuj specoj
kaj cirkonstancoj: mapgravuristoj, arhxitektoj,
fi-reputaciaj legxistoj, kaj la agentoj de kasxataj
entreprenoj. Unu konstruajxo, tamen, la dua for de la
angulo, estis ankoraux tute okupata; kaj, antaux
gxia pordo, kiu portis grandan sxajnon de
ricxeco kaj komforto, kvankam gxi estis nun
envolvita en mallumo, krom cxe la fenestreto super
gxi, S-ro Utterson haltis kaj frapis. Bone vestita,
maljuneta servisto malfermis la pordon.

--CXu D-ro Jekyll estas hejme, Poole?[16]
demandis la legxisto.

--Mi certigos, S-ro Utterson, diris Poole, dume
enlasante la vizitanton en grandan komfortan vestiblon kun
malalta plafono, pavimitan per kahelegoj, hejtatan (laux
la maniero de kampara domego) per hela malfermita fajro kaj
meblitan per multekostaj mebloj el kverko.

--CXu vi volas atendi tie cxi apud la fajro,
sinjoro? aux cxu mi eklumigu por vi en la
mangxocxambro?

--CXi tie, mi dankas, diris la legxisto; kaj li
alproksimigxis kaj apogis sin sur la alta fajrgardilo.
Tiu cxi vestiblo, en kiu li nun restis sola, estis
favorita fantazio de lia amiko la doktoro; kaj Utterson mem
kutimis paroli pri gxi kiel la plej agrabla cxambro
en Londono. Sed hodiaux nokte estis tremacxo en lia
sango; la vizagxo de Hyde kusxis peze sur lia
memoro; li sentis--kio cxe li estis malofta--nauxzon
kaj malsxaton pri la vivo; kaj en la malgajeco de sia
humoro, li kvazaux legis minacon en la flagrado de la
fajrlumo sur la poluritaj mebloj kaj en la maltrankvila
eksaltado de la ombrajxo sur la plafono. Li hontis pro
la trankviligxo, kiun li sentis, kiam Poole baldaux
revenis por anonci, ke D-ro Jekyll estis elirinta.

--Mi vidis S-ron Hyde eniri per la pordo de la iama
dissekcia cxambro, Poole, li diris, cxu tio estas
tute bona, kiam D-ro Jekyll estas for de l' hejmo?

--Tute bona, S-ro Utterson, respondis la servisto, S-ro
Hyde havas sxlosilon.

--Via mastro sxajnas multe konfidi al tiu junulo,
Poole, dauxrigis la legxisto reve.

--Jes, sinjoro, tion li ja faras, diris Poole, ni
cxiuj ricevis ordonojn, lin obei.

--Mi ne pensas, ke mi iam renkontis lin cxi tie,
diris Utterson.

--Ho, ne, efektive, sinjoro. Li neniam estas tablogasto
tie cxi. Mi ja vidas lin tre malofte cxi-tiuflanke
de la domo; li plej ofte venas kaj iras per la laboratorio.

--Nu, bonan nokton, Poole.

--Bonan nokton, S-ro Utterson.

Kaj la legxisto ekiris al sia hejmo kun tre malgaja
koro.

--Malfelicxa Harry Jekyll, li pensis, miaj pensoj
min trompas se li ne perdigxas en profundajn akvojn! Li
estis tre malbonkonduta, kiam li estis juna, antaux tre
longe, ja vere, sed en la legxaro de Dio statuto de
limigo ne ekzistas. Ha! devas esti tio; la fantomo de iu
malnova peko; la kancero de iu kasxita malhonoro; la
puno venanta, pede claudo, jarojn post kiam la memoro
forgesis kaj la memamo pardonis la kulpon.

Kaj la legxisto, timigita de la penso, zorgmeditis
dum iom da tempo pri sia propra estinta vivo, sercxante
en cxiuj anguloj de sia memoro, timante ke, hazarde, ia
malnova pekajxo el tie eksaltu al la lumo. Lia estinta
vivo estis suficxe senkulpa; malmultaj homoj povus legi
la arhxivojn de sia vivo kun malpli da antauxtimo.
Li, tamen, estis humiligita gxis la polvo pro la multaj
malbonajxoj, kiujn li iam faris, kaj relevita en sobran
kaj timoplenan dankemecon pro tiuj multaj, kiujn li estis
tiel preskauxe farinta sed tamen evitinta. Kaj poste,
revenante al sia antauxa temo, li eklumigis radion de
espero.

--Tiu cxi S-ro Hyde, se oni lin esploradus, li
pensis, devas ja havi siajn proprajn sekretojn; nigrajn
sekretojn, laux sia mieno; sekretojn kompare al kiuj la
plej malbonaj de malfelicxa Jekyll estus kvazaux
sunlumo. La afero ne povas dauxri tia, kia gxi
estas. Mi malvarmigxas, kiam mi pensas pri tiu cxi
estajxo rampanta kiel sxtelisto al la lito de Harry!
Malfelicxa Harry, kia vekigxo! Kaj la dangxero!
CXar se tiu cxi Hyde suspektas la ekziston de la
testamento, li povos malpaciencigxi pro deziro heredi.
Ha, mi devos meti la sxultron al la tasko,--se nur
Jekyll tion al mi permesos, li aldonis. CXar denove li
vidis antaux la okulo interna, klarajn kiel
diafanajxo, la strangajn kondicxojn de la
testamento.


Doktoro Jekyll estis tute
sengxena

Post du semajnoj, laux bonega bonsxanco, la
doktoro invitis al unu el siaj agrablaj vespermangxoj
kvin aux ses malnovajn intimulojn, cxiuj
inteligentaj estimindaj homoj, kaj cxiuj kompetentuloj
pri la bona vino; kaj S-ro Utterson tiel manovris, ke li
restis post la foriro de la aliaj. Tio ne estis nova
arangxo, sed jam okazis dekojn da fojoj. Kie Utterson
estis iel sxatata, tie li estis tre multe sxatata.
Dommastroj amis reteni la sekan legxiston, kiam la
gajeguloj kaj la babilemuloj havis jam la piedon sur la
sojlo por foriri; ili amis sidi dum iom da tempo kun lia
netrudema kunesto, sin ekzercante por la soluleco,
sobrigante siajn mentojn en lia ricxa silento, post la
elspezado kaj strecxigado de l' festeco. Al tiu
cxi regulo, D-ro Jekyll ne estis escepto; kaj dum li nun
sidis cxe la kontrauxa flanko de la fajro,--granda,
belforma, glatvizagxa, kvindekjara viro, kun
eksterajxo eble iom ruzeta, sed kun cxia signo de
kapableco kaj bonkoreco,--oni povis ekvidi per liaj
rigardoj, ke li havas al S-ro Utterson sinceran kaj varman
korinklinon.

--Mi deziris paroli kun vi, Jekyll, komencis tiu
cxi. Vi konas tiun vian testamenton ...

Atenta observanto povus konstati, ke la temo estas
malagrabla; sed la doktoro elportis gxin gaje.

--Mia malfelicxa Utterson, li diris, vi estas
kompatinda pro tia kliento. Mi neniam vidis homon tiel
afliktita, kiel vi estis pro mia testamento; escepte se
estus tiu cxirkauxligita pedanto Lanyon, pri tio,
kion li nomas miaj sciencaj herezoj. Ho, mi scias, ke li
estas bonegulo,--vi ne bezonas fari nuban vizagxon,--efektiva
bonegulo, mi cxiam intencas vidi lin pli ofte; sed li
tamen, malgraux cxio, cxirkauxligita pedanto
ja estas; ignoranta, aroganta pedanto. Mi neniam pri iu
estis pli dolore trompita, ol pri Lanyon.

--Vi scias, ke mi neniam aprobis gxin, dauxrigis
Utterson, senkompate malatentante la novan temon.

--Mian testamenton? Jes, certe, mi scias tion, diris la
doktoro iomete akre, tion vi jam diris al mi.

--Nu, mi diras tion al vi denove, dauxrigis la
legxisto; mi lastatempe eksciis ion rilate al la juna
Hyde.

La granda bela vizagxo de D-ro Jekyll paligxis
gxis la lipoj mem, kaj nigreco aperis cxirkaux
liaj okuloj.

--Mi ne volas auxdi plu, li diris. Tiun temon, mi
pensis, ni konsentis ne plu aludi.

--Tio, kion mi auxdis, estis abomena, diris
Utterson.

--Tio ne povas sxangxi la aferon. Vi ne
komprenas mian pozicion, respondis la doktoro, kun ia
nekonsekvenceco de maniero. Mi trovigxas en doloriga
situacio, Utterson. Mia pozicio estas tre stranga, ja tre
stranga. Estas unu el tiuj aferoj, kiujn la diskutado ne
povas ripari.

--Jekyll, diris Utterson, vi min intime konas; mi estas
homo konfidinda. Faru pri cxi tio plenan malkasxan
konfeson, kaj mi neniel dubas, ke mi povos eltiri vin el via
embaraso.

--Mia bona Utterson, diris la doktoro, estas treege bona
viaparte, kaj mi ne trovas vortojn, per kiuj vin danki. Mi
plene kredas vin; mi konfidus al vi plivole ol al cxiu
alia vivanta, ja, plivole ol al mi mem, se mi povus fari la
elekton; sed vere ne estas tio, kion vi supozas, ne estas
tiel malbone; kaj gxuste por trankviligi vian bonan
koron, mi diros al vi cxi tion: Tuj kiam mi volos, mi
povos min liberigi de S-ro Hyde. Pri tio mi donas al vi mian
manon, kaj mi dankas vin ree kaj ree. Kaj mi aldonos nur unu
malgrandan vorton, Utterson, kiun,--mi estas certa pri tio,--vi
akceptos sen ofendigxo: ke cxi tio estas privata
afero, kaj mi vin petas, lasu gxin dormadi.

Utterson pripensadis dum kelkaj momentoj, rigardante en
la fajron.

--Mi havas nenian dubon, ke vi estas tute prava, li
diris fine, starigxante.

--Nu, bone, sed cxar ni tusxis tiun cxi
aferon, kaj por la lasta fojo, kiel mi esperas,
dauxrigis la doktoro, estas unu punkto, kiun mi dezirus
al vi komprenigi. Mi havas vere grandan intereson al la
malfelicxa Hyde. Mi scias, ke vi vidis lin; li tion
diris al mi; kaj mi timas, ke li kondutis malgxentile.
Sed mi ja sincere havas grandan, grandegan intereson al tiu
junulo; kaj se mi estus forprenita, Utterson, mi deziras, ke
vi promesu al mi, toleri lin kaj havigi al li liajn rajtojn.
Vi tion farus, mi pensas, se vi scius cxion; kaj estus
sxargxo forigita de mia animo, se vi promesus.

--Mi ne povas sxajnigi, ke mi iam amos lin, diris la
legxisto.

--Tion mi ne postulas, petegis Jekyll, metante sian
manon sur la brakon de la alia, mi postulas nur la justecon;
mi petas nur, ke vi helpu lin pro amo al mi, kiam mi cxi
tie ne estos plu.

Utterson ekgxemis malgrauxvole.

--Nu, li diris, mi promesas.


La afero pri la Carew[17]-mortigo

Preskaux unu jaron poste, en la monato oktobro 18**,
Londono estis ektimigita de krimo de stranga kruelegeco,
kiun igis pli rimarkinda la alta rango de la viktimo. La
detaloj estis malmultaj kaj timigaj. Servistino,
logxanta sola en domo ne malproksima de la rivero, estis
suprenirinta por kusxigxi cxirkaux la
dekunua. Kvankam nebulo ruligxadis super la urbo dum la
fruaj horoj, la unua parto de la nokto estis sennuba, kaj la
strateto, sur kiun rigardis la fenestro de la servistino,
estis brile lumigata de la plena luno. SXajnas, ke
sxi estis romantikema, cxar sxi sidigxis sur
sian keston, kiu staris gxuste sub la fenestro, kaj
enprofundigxis en revadon. Neniam,--sxi kutimis
diri kun fluantaj larmoj, kiam sxi rakontis la
okazintajxon,--neniam sxi estis sentinta sin pli en
paco kun cxiuj homoj, aux pensinta pli bonvole pri
la mondo. Kaj dum sxi tiel sidadis, sxi ekvidis
maljunan, belan sinjoron kun blankaj haroj,
alproksimigxantan sur la strateto; kaj
antauxenirantan renkonte al li, alian tre malgrandan
sinjoron, kiun komence sxi malpli atentis. Kiam ili
alvenis gxis reciproka auxdebleco--kio estis
gxuste sub la okuloj de la servistino--la pli agxa
viro klinsalutis kaj alparolis al la alia per tre bela
maniero de gxentileco. Ne sxajnis, ke la temo de lia
parolado estas grava; efektive, de lia montrado sxajnis,
ke li nur demandas pri la vojo; sed la luno brilis sur lian
vizagxon dum li parolis, kaj placxis al la knabino
gxin observi, tiel senkulpan kaj malnovmodan bonkorecon
de maniero gxi sxajnis elspiri, tamen estis
ankaux cxe gxi io alta, kvazaux de ia
bonfondita memkontento. Baldaux sxia rigardo vagis
al la alia, kaj sxi estis surprizita rekoni en li unu
S-ron Hyde, kiu foje vizitis sxian mastron, kaj al kiu
sxi eksentis antipation. Li portis en la mano pezan
bastoneton, kiun li sencele manumis; sed li respondis nenian
vorton, kaj sxajnis auxskulti kun malfacile retenata
malpacienco. Kaj tiam subite li eksplodis en grandan
flamigxon de kolero, frapante per la piedo, svingegante
sian bastonon, kaj kondutante,--kiel diris la servistino,--kvazaux
frenezulo. La maljunulo retirigxis unu pasxon, kun
mieno de homo treege surprizita kaj iome cxagrenita; kaj
cxe tio, S-ro Hyde diskrevigis cxiujn limojn kaj
bastonegis lin teren. Kaj jen tuj poste kun simia furiozo li
premegadis subpiede sian viktimon, kaj hajligis sur lin tian
ventegon da batoj, ke la ostoj auxdeble frakasigxis
kaj la korpo saltadis sur la vojo. Pro la teruro de tiu
vidajxo kaj tiuj sonoj, la servistino svenis.

Estis la dua horo, kiam sxi rekonsciigxis kaj
venigis la policon. La mortiginto jam antaux longe
foriris; sed tie kusxis lia mortigito meze de la
strateto, nekredeble senformigita. La bastono per kiu la ago
estis farita, kvankam el iu malofta tre fortika kaj peza
ligno, rompigxis cxe la mezo per la egeco de tiu
sensenta krueleco, kaj unu splitigita duono estis
ruligxinta en la defluilon, la alian sendube forportis
la mortiginto. Monujo kaj ora posxhorlogxo estis
trovitaj sur la mortigito, sed nenia karto aux papero,
krom sigelita kaj afrankita koverto, kiun li kredeble portis
al la posxto, kaj kiu surhavis la nomon kaj adreson de
S-ro Utterson. Tiun cxi oni alportis la sekvintan
matenon al la legxisto antaux ol li levigxis;
kaj gxin vidinte kaj sciigxinte pri la
cirkonstancoj, li tuj elpusxis solenan lipon.

--Mi diros nenion, gxis mi vidos la kadavron, li
diris, cxi tio povas esti tre grava. Bonvolu atendi dum
mi vestigxos.

Kaj kun la sama serioza vizagxo li rapide
matenmangxis kaj veturadis al la policejo, kien oni
estis alportinta la kadavron. Tuj kiam li eniris en la
cxambron, li faris jesan kapsignon.

--Jes, li diris, mi rekonas lin. Mi bedauxras diri,
ke tiu cxi estas Sir Danvers Carew.

--Mia Dio! sinjoro, ekkriis la policisto, cxu estas
eble? Kaj tuj poste lia okulo ekbrilis pro profesia ambicio.
Tio cxi faros grandan bruon, li diris, kaj eble vi povos
helpi nin kapti la krimulon. Kaj mallonge li rakontis tion,
kion la servistino estis vidinta, kaj almontris la rompitan
bastonon.

S-ro Utterson jam tremis cxe la nomo Hyde; sed kiam
oni metis antaux lin la bastonon, li ne povis dubi plu;
rompita kaj elbatita kvankam gxi estis, li rekonis
gxin kiel unu, kiun li mem donacis antaux multaj
jaroj al Harry Jekyll.

--CXu tiu cxi S-ro Hyde estas persono de malalta
kresko? li demandis.

--Speciale malgranda kaj speciale fi-aspekta, tiel la
servistino lin nomas, diris la oficisto.

S-ro Utterson pripensadis; poste, levante la kapon:

--Se vi venos kun mi en mia veturilo, li diris, mi
kredas, ke mi povos konduki vin al lia domo.

Estis jam preskaux la nauxa de la mateno, kaj
okazis la unua nebulo de la sezono. Granda
cxokoladkolora vaporo mallevigxis de la cxielo
kvazaux cxerkokovrilo, sed la vento sencxese
atakegis kaj forpelis tiujn remparigitajn vaporojn; tiel, ke
dum la malrapida rampado de la fiakro el unu strato sur la
alian, S-ro Utterson povis vidi mirindan nombron da gradoj
kaj nuancoj de krepuska lumo; cxar jen malhelis
kvazaux en la profundo de vespera cxielo; jen la
ardado de ricxa flamstriita bruno, kiel la brilo de ia
stranga brulado, kaj jen, momente, la nebulo tute
distrigxis, kaj palega radio da taglumo traglitis inter
la turnigxantaj volvajxoj de l' vaporo. La
funebreca kvartalo Soho, vidata sub cxi tiuj
sxangxigxantaj ekrigardoj kun siaj kotaj vojoj
kaj malelegantaj preterirantoj, kaj siaj lanternoj, kiuj
estis aux ankoraux ne estingitaj aux
rebruligitaj por kontrauxbatali tiun cxi
malgxojan reinvadon de la mallumo, sxajnis, al la
okuloj de la legxisto, simili kvartalon de urbo en ia
kosxmaro. Liaj pensoj, plie, estis tinkturitaj de la
plej malgajaj koloroj; kaj kiam li ekrigardis sian
veturkunulon, li sentis ian tusxon de tiu teruro al la
legxo kaj gxiaj oficistoj, kiu foje povas ataki
ecx la plej honestan. Kiam la veturilo haltis cxe la
montrita adreso, la nebulo iome levigxis, kaj li ekvidis
malhelan straton, gxindrinkejon, francan
mangxejacxon, multajn cxifone vestitajn
infanojn, kunpremitajn en la domaj enirejoj, kaj multajn
virinojn, el diversaj nacioj, elirantajn kun sxlosilo en
la mano por trinki matenan glason; kaj, la sekvintan
momenton, la nebulo, bruna kiel la umbro-tero,
remalsuprenvenis sur tiun lokon kaj fortrancxis lin de
la friponejo lin cxirkauxanta. CXi tie estis la
hejmo de la favorato de Henry Jekyll; de homo heredonta
kvaronon da miliono sterlinga.

Argxenthara maljunulino, kun vizagxo kvazaux
el eburo, malfermis la pordon. SXi havis malbonan
vizagxon, glatigitan per la hipokriteco; sed sxia
maniero estis bonega.

--Jes, sxi diris, ja logas S-ro Hyde tie cxi,
sed ne estas hejme, li estis en la domo lastan nokton tre
malfrue, sed reeliris post malpli ol unu horo; tio tute ne
estas stranga; liaj kutimoj estas tre neregulaj, kaj li ofte
forestas; ekzemple, gxis hieraux sxi ne vidis
lin jam de preskaux du monatoj.

--Bone, ni do deziras vidi liajn cxambrojn, diris la
legxisto; kaj, kiam la virino komencis deklari, ke tio
estas neebla: Mi devas sciigi al vi, kiu estas cxi tiu
kun mi, li aldonis: Tiu cxi estas Inspektoro Newcomen,
el Scotland Yard[18].

Ekbrilacxo de malama gxojo aperis sur la
vizagxo de la virino.

--Ha! sxi diris, li estas sercxata! Kion li
faris?

S-ro Utterson kaj la inspektoro rigardis sin reciproke.

--Li ne sxajnas esti tre populara persono, diris
cxi tiu.

--Kaj nun, mia bonulino, permesu, ke mi kaj tiu cxi
sinjoro iome cxirkauxrigardu.

El la tuta domo, kiu krom pro la maljunulino restis
senhoma, S-ro Hyde estis okupinta nur du cxambrojn; sed
tiuj estis meblitaj lukse kaj bonguste. SXranko estis
plenigita de bona vino; la teleraro estis el argxento,
la tukaro eleganta; bona pentrajxo pendis sur la muro,
donaco (Utterson supozis) de Henry Jekyll, kiu estis granda
virtuozo; kaj la tapisxoj estis dikegaj kaj el agrablaj
koloroj. En tiu cxi momento, tamen, la cxambroj
portis cxian signon de antauxnelonga kaj rapida
trasercxado; dise sur la planko kusxis
vestajxoj, kun la posxoj turnitaj eksteren;
sxloseblaj tirkestoj staris malfermitaj, kaj sur la
fajrejo kusxis amaso da griza cindro, kvazaux multe
da paperoj estis bruligitaj. El cxi tiu cindramaso la
inspektoro eltiris la dikan ekstremajxon de verda
cxeklibro, kontrauxstarintan la efikon de la fajro;
la alia duono de la bastono estis trovita post la pordo;
kaj, cxar tio cxi certigis liajn suspektojn, la
policano deklaris sin ravita. Vizito al la banko, kie oni
sciigis lin, ke kelkmilo da funtoj sterlingaj kusxas tie
je la kredito de la mortiginto, kompletigis lian
kontentecon.

--Vi povas havi fidon, sinjoro, diris li al Sinjoro
Utterson, ke mi nun havas lin bone en la mano. Li sendube
perdis la kapon, alie li neniam lasus la bastonon, kaj,
antaux cxio, neniam bruligus la cxekaron. Nur
per mono li povas ja vivi. Ni havas nenion por fari, krom
atendi lin cxe la banko kaj eldoni la afisxetojn.

Tiu cxi lasta afero, tamen, ne estis tiel facila;
cxar S-ro Hyde havis malmulte da konatoj, ecx la
mastro de la servistino lin vidis nur dufoje, lian
parencaron oni povis eltrovi nenie, li estis neniam
fotografita, kaj la nemultaj, kiuj povis lin priskribi, tute
malkonsentis inter si, laux la kutimo de ordinaraj
observantoj. Pri nur unu sola punkto ili konsentis; kaj tiu
estis la obsedanta sento de neesprimita kripleco, per kiu la
fugxinto impresis tiujn, kiuj lin vidis.


La okazo pri la letero

Estis malfrue en la posttagmezo, kiam S-ro Utterson
alvenis al la pordo de D-ro Jekyll, kie li estis tuj
enlasita de Poole kaj kondukita malsupren preter la kuirejo
kaj trans korton, kiu iam estis gxardeno, gxis la
konstruajxo, kiun oni nomis indiferente, la laboratorio
aux dissekca cxambro. La doktoro acxetis la
domon de la heredintoj de fama hxirurgiisto; kaj
cxar liaj propraj gustoj estis pli hxemiaj ol
anatomiaj, li sxangxis la destinon de la
konstruajxo en la posta parto de la gxardeno. Estis
la unua fojo, kiam la legxisto estis akceptita en tiu
parto de la logxejo de sia amiko; kaj li observis la
malluman senfenestran konstruajxon kun scivolo, kaj
cxirkauxen rigardis kun malagrabla sento de
strangeco, dum li transiris la operacian teatron, iam amase
plenigitan de fervoraj studentoj, nun malplenan kaj
silentan, kun la tabloj sxargxitaj de hxemiaj
aparatoj, la planko kovrita de kestoj kaj pakpajlo, kaj la
lumo malklare falanta tra la nebula kupolo. CXe la
transa flanko, sxtuparo suprenkondukis al pordo kovrita
de rugxa bajeto[19],
kaj tra tiu S-ro Utterson estis fine akceptita en la
kabineton de la doktoro. Estis granda cxambro,
cxirkaugarnita je vitraj sxrankoj, meblita interalie
per spegulego kaj skribtablo, kaj elrigardis sur la korton
per tri polvokovritaj fenestroj kun feraj baroj. Fajro
brulis sur la kameno, lampo ekbruligita staris sur la
kamenbreto, cxar ecx en la domoj la nebulo komencis
kusxi dense, kaj tie, proksimege de la varmo, sidis
Doktoro Jekyll, sxajne morte malsana. Li ne
starigxis por akcepti sian vizitanton, sed etendis
nekore la manon kaj bonvenigis lin per sxangxita
vocxo.

--Kaj nun, diris S-ro Utterson, tuj post la eliro de
Poole, vi auxdis la novajxon, cxu ne?

La doktoro tremetis.

--Oni kriis gxin sur la placo, li diris. Mi
auxdis tion de mia mangxocxambro.

--Unu vorton, diris la legxisto. Carew estis mia
kliento, sed tio vi ankaux estas; kaj mi volas scii,
kion mi devas fari. Vi ja ne estis suficxe freneza,
kasxi ie tiun cxi kanajlon?

--Utterson, mi jxuras antaux Dio, ekkriis la
doktoro, mi jxuras antaux Dio, ke mi neniam revidos
lin plu. Mi ligas min al vi per mia honoro, ke mi de nun
cxesigos cxian rilaton kun li en tiu cxi mondo.
CXio finigxis. Kaj, efektive, li ne bezonas ian
helpon; vi ne konas lin kiel mi; li estas for el
dangxero, tute for el dangxero. Atentu miajn
vortojn, oni pri li ne auxdos plu.

La legxisto auxskultis malgaje. Ne placxis al
li la febra maniero de lia amiko.

--Vi sxajnas tre certa pri li, li diris, kaj por vi
mem mi esperas, ke vi estos prava. Se okazus proceso, via
nomo eble aperus.

--Mi estas tute certa pri li, respondis Jekyll, por tio
mi havas sciobazon, kiun mi povas konfidi al neniu. Sed
estas unu afero, pri kiu vi povas min konsili. Mi ricevis--mi
ricevis leteron, kaj min embarasas decidi, cxu mi devus
montri gxin al la polico. Mi volus lasi la aferon en
viaj manoj, Utterson; vi jugxus sagxe, mi estas
certa, tiel grandan konfidon mi havas al vi.

--Vi timas, mi supozas, ke gxi povus konduki al lia
trovigxo, cxu ne? demandis la legxisto.

--Ne, diris la alia. Mi ne povas diri, ke min
tusxas, kio farigxos Hyde, kun li mi ne rilatos plu.
Mi pensis pri mia propra reputacio, kiun cxi tiu
malaminda afero iom kompromitis.

Utterson pripensadis iom. Lin mirigis la egoismo de lia
amiko kaj, tamen, trankviligis lin.

--Nu, li diris fine, permesu, ke mi vidu la leteron.

La letero estis skribita laux stranga vertikala
maniero, kaj subskribita <<Edward Hyde>>; kaj gxi
sciigis, suficxe mallonge, ke la bonfarinto de la
skribinto, D-ro Jekyll, al kiu li estis de longe tiel
malinde repaginta milon da favoroj, ne bezonas timi pri lia
sendangxereco, cxar li havas rimedojn por forkuri,
al kiuj li havas absolutan fidon. Suficxe placxis al
la legxisto cxi tiu letero; gxi donis pli bonan
aspekton al la intimeco, ol li jam atendis, kaj li kulpigis
sin pro kelkaj siaj antauxaj suspektoj.

--CXu vi havas la koverton? li demandis.

--Mi bruligis gxin, respondis Jekyll, antaux ol
konscii kion mi faris; sed gxi portis nenian stampon de
l' posxto. Oni alportis gxin private.

--CXu mi konservu cxi tion kaj dormu sur
gxi?[20] demandis
Utterson.

--Mi deziras, ke vi decidu por mi tute, estis la
respondo. Mi perdis cxian fidon al mi mem.

--Nu, mi pripensos, diris la legxisto. Kaj nun unu
vorton plu. Estis Hyde, cxu ne, kiu diktis la
kondicxojn en via testamento pri tiu malapero?

La doktoron sxajne kaptis eksveno. Li kunpremis la
lipojn kaj jesis per kapsigno.

--Tion mi divenis, diris Utterson. Li intencis pereigi
vin. Nur iom plu, kaj vin jam estus trafinta la morto.

--Min trafis io multe pli efika, respondis solene la
doktoro. Min trafis averto--ho Dio! Utterson, kia averto!

Kaj li momente kovris la vizagxon per la manoj.

Elirante, la legxisto haltis kaj iom kunparoladis kun
Poole.

--Oni hodiaux alportis leteron, li diris. Kian
aspekton havis la portinto?

Sed Poole estis certega, ke nenio venis krom posxte,
kaj ecx tiel nur cirkuleroj. CXi tiu novajxo
forsendis la vizitinton kun renovigitaj timoj. Evidente la
letero alvenis per la laboratoria pordo. Eble ja gxi
estis skribita en la kabineto, kaj se tiel estas, gxi
devas esti jugxata alie kaj traktata kun tiom pli da
singardemo. La jxurnalvendistoj, dum li iris,
sinrauxkige kriegis lauxlonge la trotuaroj:

--Speciala eldono! Terura mortigo de Parlamentano!

Tio estis la funebra parolado jam de unu amiko kaj
kliento. Kaj li ne povis ne timi, ke la bonfamo de
ankoraux alia amiko estos tirata malsupren en la
turnigxado de l' skandalo. La decido, kiun li devos
fari estis almenaux iom delikata; kaj memfida kvankam li
estis laux kutimo, li komencis dorloti deziron, havi ies
konsilon.

Baldaux poste, li sidis cxe unu flanko de sia
propra kameno, kun S-ro Guest[21],
sia cxefkomizo, cxe la alia, kaj meze inter ili, je
delikate kalkulita distanco de la fajro, staris botelo da ia
speciala malnova vino, kiu de longe kusxadis nesunumata
en la fundamentoj de lia domo. La nebulo ankoraux dormis
pendfluge super la droninta urbo, kie la lampoj lumetis kiel
karbunkoloj, kaj tra la obtuziganta kasxanta amaso de
tiuj falintaj nuboj la procesio de la vivo de l' urbo
ankoraux enruligxadis tra la grandaj arterioj kun
sonego kvazaux de potenca vento. Sed la cxambro
estis gaja en la lumo de l' fajro. En la botelo la acidoj
estis jam de longe solvigxintaj; kun la dauxrado de
l' tempo la imperia tinkturo dolcxigxis tiel same,
kiel la koloro en koloritaj fenestroj alprenas nuancojn pli
ricxajn; kaj la ardeco de varmegaj auxtunaj
posttagmezoj sur montetflankaj vinberejoj estis preta
liberigxi kaj distri la nebulojn de Londono. Nesenteble
la legxisto fandigxis. Al neniu li kasxis malpli
da sekretoj, ol al S-ro Guest. Li ja ne estis cxiam
certa, ke li kasxis tiom, kiom li intencis. Guest ofte
iris al la doktora domo pri aferoj. Li konis Poole, li povis
apenaux ne rimarki la intimecon de S-ro Hyde en tiu
domo; li povus fari konkludojn. CXu do ne estus
konsilinde, ke li vidu leteron, kiu tiun misteron klarigas?
Kaj antaux cxio, cxar Guest, estante fervora
studanto kaj kritikanto de skribmanieroj, konsiderus la
konfidon natura kaj kompleza? Guest plie estis konsilemulo;
li apenaux legus tian strangan dokumenton, ne eldirante
rimarkon, kaj laux tiu rimarko S-ro Utterson povos
direkti sian estontan agadon.

--Estas malgxoja afero pri Sir Danvers, li diris.

--Ja efektive gxi estas, sinjoro. GXi elvokis
grandan publikan senton, respondis Guest.--Kompreneble la
krimulo estis freneza.

--Mi multe dezirus auxdi vian opinion pri tio,
respondis Utterson. Mi havas cxi tie dokumenton de li
skribitan; estas tute inter ni, cxar mi apenaux
scias, kion fari pri gxi: ecx plej bonaspekte la
afero estas malbela. Sed jen, tute laux via speciala
intereso: auxtografo de mortiginto.

La okuloj de Guest plibrilis, kaj li tuj komencis esplori
gxin pasie.

--Ne, sinjoro, li diris, ne freneza; sed estas stranga
skribmaniero.

--Kaj laux cxiuj diroj ankaux tre stranga
skribinto, aldonis la legxisto.

GXuste en tiu momento la servisto eniris kun
letereto.

--CXu tiu estas de D-ro Jekyll, sinjoro? demandis la
komizo. Mi pensis, ke mi rekonas la skribon. CXu estas
io privata, S-ro Utterson?

--Nur invito al vespermangxo. Kial? CXu vi
deziras gxin rigardi?

--Momenton. Mi dankas vin, sinjoro, kaj la komizo metis
la du foliojn flankon cxe flanko kaj zorge komparis
ilian enhavon.

--Dankon, sinjoro, li fine diris, redonante ambaux,
estas tre interesa auxtografo.

Okazis longa pauxzo, dum kiu S-ro Utterson batalis
kontraux si mem.

--Kial vi komparis ilin, Guest? li subite demandis.

--Nu, sinjoro, respondis la komizo, estas iom rimarkinda
simileco; la du skribmanieroj estas laux multaj punktoj
identaj, nur malsimile klinitaj.

--Iom strange, diris Utterson.

--Ja estas, kiel vi diras, iom strange, respondis Guest.

--Bone estus, ne paroli pri tiu cxi letero, vi
komprenas, diris la mastro.

--Jes, sinjoro, diris la komizo, mi komprenas.

Sed S-ro Utterson, tuj kiam li estis sola tiun nokton,
ensxlosis la leteron en sia forta kofro, kaj tie gxi
ripozadis de tiam antauxen.

--Kio! li pensis, Harry Jekyll falsi por mortiginto!

Kaj lia sango malvarmigxis en liaj vejnoj.


La rimarkinda okazo pri Doktoro Lanyon

La tempo pasadis; miloj da funtoj sterlingaj estis
proponitaj kiel rekompenco, cxar la morto de Sir Danvers
ofendis kiel publika malfelicxo, sed S-ro Hyde estis
malaperinta el la sciado de la polico kvazaux li neniam
ekzistis. Oni ja elfosis multon pri lia estinta vivado, kaj
cxio estis malbonfama; rakontoj elsaltis pri lia
krueleco tiom senkompatema kiom perforta; pri lia malnobla
vivado, pri liaj strangaj kunuloj, pri la malamo, kiu
sxajnis cxirkauxi lian karieron; sed pri lia
nuntempa kasxejo, ne ecx murmureto. De l' tempo,
kiam li forlasis la domon en Soho, la matenon de la mortigo,
li simple malaperis; kaj iom post iom, kun la pasado de la
tempo, S-ro Utterson komencis perdi la unuan varmegecon de
sia timo kaj pli kvietigxi en si mem. La morto de Sir
Danvers estis liaopinie pli ol kompensita per la malapero de
S-ro Hyde. Jam kiam tiu malbona influo estis forigita, nova
vivo komencigxis por Doktoro Jekyll. Li elvenis el sia
soleco, renovigis rilatojn kun siaj amikoj, farigxis
denove ilia familiara gasto kaj regalanto; kaj, kvankam li
estis cxiam konita kiel bonfaranto, li nun estis ne
malpli fama pro sia pieco. Li estis tre okupata, li estis
multe en la libera aero, li faris la bonon; lia vizagxo
sxajnis malfermigxi kaj pliheligxi, kvazaux
pro interna konscio de servofarado; kaj dum pli ol du
monatoj la doktoro vivis en paco.

La 8-an de januaro, Utterson estis mangxinta cxe
la doktoro kun malgranda invititaro; Lanyon cxeestis;
kaj la vizagxo de la mastro rigardis de unu al la alia
kiel en la pasintaj tagoj, kiam la trio estis nedisigeblaj
amikoj.

La 12-an, kaj ree la 14-an, la pordo restis fermita
kontraux la legxisto.

--La doktoro ne povas forlasi la domon, Poole diris, kaj
li akceptas neniun.

La 15-an, li ree provis kaj ree estis rifuzita; kaj,
kutiminte dum la lastaj du monatoj vidi sian amikon jam
preskaux cxiutage, li trovis cxi tiun revenon al
la soleco iom peza sur sia animo. La kvinan nokton, li
invitis Guest vespermangxi kun li, kaj, la sesan, li
iris al D-ro Lanyon.

Tie almenaux oni ne rifuzis enlasi lin; sed enirante,
li estis terurita pro la sxangxo okazinta en la
mieno de la doktoro. Mortordono estis legeble skribita sur
lia vizagxo. La iama rozkolora vizagxo estis
paligxinta; la karno konsumigxis; li estis videble
pli senhara kaj pli maljuna; kaj, tamen, ne estis tiom tiuj
signoj de rapidega fizika disfalo, kiuj altiris la
observadon de la legxisto, kiom rigardo el la okulo kaj
eco de maniero, kiuj sxajnis atesti pri ia profunde
kusxanta teruro de la mento. Ne versxajne estis, ke
la doktoro timas la morton; kaj tion tamen Utterson estis
tentata suspekti.

--Jes, li pensis, li estas kuracisto, li sendube konas
sian propran staton, kaj scias, ke liaj tagoj estas
kalkulitaj; kaj la scio estas pli, ol li povas toleri.

Kaj tamen, kiam Utterson parolis pri lia malsana aspekto,
estis kun sxajno de granda firmeco, ke Lanyon deklaris
sin kondamnita al la morto.

--Min trafis granda sxoko, li diris, kaj mi neniam
resanigxos. Estas afero nur de semajnoj. Nu, la vivado
estis agrabla; mi sxatis gxin, jes, sinjoro, mi
kutimis gxin sxati. Mi foje pensas, ke se ni scius
cxion, ni pli gxojus foriri.

--Jekyll estas ankaux malsana, diris Utterson,
cxu vi vidis lin?

Sed la vizagxo de Lanyon sxangxigxis, kaj
li levis tremantan manon.

--Mi volas nek vidi nek auxdi plu pri D-ro Jekyll,
li diris per lauxta sxancelata vocxo. Kun tiu
persono mi ne rilatos plu, kaj mi petas, ke vi evitu
cxian aludon al iu, kiun mi konsideras mortinta.

--Tut, tut! diris S-ro Utterson. Kaj tiam, post longa
pauxzo:

--CXu mi ne povas fari ion? li demandis, ni estas
tri tre malnovaj amikoj, Lanyon; ni ne vivados suficxe
longe, por fari aliajn.

--Nenio estas farebla, respondis Lanyon, demandu al li
mem.

--Li ne volas akcepti min, diris la legxisto.

--Tio min ne surprizas, estis la respondo. Iam,
Utterson, kiam mi estos mortinta, vi eble sciigxos pri
la praveco kaj malpraveco de cxi tiu afero. Mi ne povas
diri. Kaj dume, se vi povas sidadi kun mi kaj paroladi pri
aliaj aferoj, pro Dio restu kaj tiel faru; sed, se vi ne
povas eviti tiun malbenitan temon, je la nomo de Dio foriru,
cxar tion mi ne povas elporti.

Alveninte hejmen, Utterson tuj sidigxis kaj skribis
al Jekyll, plendante pri sia eksigo de lia domo, kaj
demandante la kauxzon de cxi tiu malfelicxa
disigxo rilate Lanyon; kaj la morgauxa tago alportis
al li longan respondon, jen tre kortusxante verkitan,
jen kun senco mallume mistera. La malpaco kun Lanyon estis
nekuracebla.

--Mi ne kulpigas mian malnovan amikon, Jekyll skribis,
sed mi partoprenas lian opinion, ke ni devas neniam revidi
unu la alian. Mi intencas de nun vivadi en ekstrema soleco;
vi devos ne esti surprizata, nek dubi pri mia amikeco, se
mia pordo estos ofte fermata ecx kontraux vin. Vi
devos toleri, ke mi iradu laux mia propra malluma vojo.
Mi faligis sur min punon kaj dangxeron, kiujn mi ne
povas nomi. Se mi estas la cxefa el pekintoj, mi estas
ankaux la cxefa el suferantoj. Mi ne povis pensi, ke
tiu cxi tero havas lokon por suferoj kaj teruroj tiel
animsxancelantaj; kaj por malpezigi tiun cxi
fatalon, vi povas fari nur cxi tion: respekti mian
silentadon.

Utterson miregis; la malbona influo de Hyde estis
fortirita, la doktoro jam revenis al siaj kutimaj taskoj kaj
amikoj; antaux unu semajno, la estonteco estis ridetanta
kun cxia promeso pri gaja kaj estimata maljuneco; kaj,
jen, subite, amikeco kaj paco de animo, kaj la tuta vojiro
de lia vivo ruinigxis. Tiel granda kaj
neantauxpensita sxangxo montris al frenezeco;
sed laux la tenigxo kaj paroloj de Lanyon, devas
ekzisti por gxi kauxzo pli profunda.

Semajnon post tio D-ro Lanyon enlitigxis, kaj
antaux ol pasis dekkvar tagoj li mortis. La nokton post
la enterigo, cxe kiu li estis dolore kortusxita,
Utterson sxlosis la pordon de sia privata oficejo, kaj
sidante tie en la lumo de malgaja kandelo li eltiris kaj
metis antaux sin koverton adresitan per la mano kaj
sigelitan per la sigelilo de sia mortinta amiko. <<PRIVATA:
por la manoj de J. G. Utterson SOLA, kaj en la okazo de lia
antauxmorto, detruota nelegite>>, tiel gxi
estis emfaze surskribita; kaj la legxisto timegis
rigardi la enhavon.

--Mi hodiaux enterigis jam unu amikon, li pensis,
kion fari, se cxi tio kostos al mi alian?

Kaj poste li kondamnis la timon kiel nelojalecon, kaj
rompis la sigelon. Interne trovigxis alia enmetajxo,
ankaux sigelita, kaj signita sur la koverto jene:
<<Malfermota nur post la morto aux malapero de Doktoro
Henry Jekyll.>> Utterson ne povis fidi siajn okulojn. Jes,
la vorto estis ja malapero; kaj tie cxi denove,
kiel en la freneza testamento, kiun li antaux longe
redonis al gxia auxtoro, jen denove estis kunligitaj
la ideo de malapero kaj la nomo de Harry Jekyll. Sed en la
testamento, tiu ideo naskigxis el la fisugestio de la
viro Hyde; gxi estis metita tien laux celo nur tro
evidenta kaj terura. Sed skribita de la mano de Lanyon, kion
gxi povas signifi? Kreskis en la administranto granda
scivolo, malatenti la malpermeson kaj tuj esplori gxis
la fundo tiujn misterojn; sed la profesia honoro kaj
fideleco al lia mortinta amiko estis severaj devoj; kaj la
pako kusxis en la plej interna angulo de lia privata
forta kofro.

Tamen, forsxovi la scivolecon ne estas gxin
venki, kaj oni povas dubi, cxu de tiu tago antauxen
Utterson deziris la kunestadon de sia amiko kun tiom da
fervoro. Li pensis pri li bonkore, sed liaj pensoj estis
maltrankvilaj kaj plenaj de timo. Li ja iris viziti lian
domon; sed eble estis por li malembaraso, ke oni malpermesis
al li la eniron; eble, en sia koro, li preferis paroli kun
Poole sur la sojlo, cxirkauxate de la aero kaj la
sonoj de l' malfermita urbo, ol esti tralasita en tiun
domon de propravola sklaveco por sidadi kaj paroli kun
gxia nepenetrebla enfermita ermito. Poole ja havis
neniun agrablan novajxon por komuniki. La doktoro,
sxajnis, nun pli ol iam enfermis sin en la kabineto
super la laboratorio, kie li ecx kelkafoje dormis; li
estis malgaja, farigxis tre silenta; li ne legis;
sxajnis, kvazaux io absorbas lian menton. Utterson
tiel kutimigxis la cxiaman samecon de tiuj raportoj,
ke li iom post iom maloftigis siajn vizitojn.


La okazo cxe la fenestro

Okazis unu dimancxon, kiam S-ro Utterson promenadis
kiel kutime kun S-ro Enfield, ke ilia vojo kondukis denove
tra la flankstrato; kaj ke ambaux, veninte gxis la
pordo, haltis por gxin rigardi.

--Nu, diris Enfield, almenaux tiu afero estas
finita. Ni neniam vidos plu S-ron Hyde.

--Mi esperas ke ne, diris Utterson, cxu mi iam diris
al vi, ke mi foje vidis lin kaj partoprenis vian senton de
antipatio?

--Estis neeble fari unu, ne farante la alian, respondis
Enfield, kaj, rilate al tio, kia malsagxulo vi sendube
jugxis min, cxar mi ne sciis, ke tiu cxi estis
posta enirejo al la domo de D-ro Jekyll! Vi estis parte
kulpa, ke mi eltrovis tion ecx tiam, kiam mi ja gxin
faris.

--Vi do eltrovis, cxu? diris Utterson, sed se tiel
estas, ni povas eniri en la korton kaj rigardi la
fenestrojn. Verdire, mi estas maltrankvila pri la kompatinda
Jekyll; kaj mi sentas, kvazaux la cxeesto de amiko,
ecx ekstere, povus fari al li bonon.

La korto estis tre malvarmeta kaj iomete malseka, kaj
plena de antauxtempa krepusko, kvankam la cxielo
mem, alta supre, estis ankoraux hela de la sunsubira
lumo. La meza fenestro el la tri estis duone malfermita;
kaj, sidantan tute proksime de gxi, gxuantan la
aeron kun senlima malgajeco de mieno, kvazaux iu
senkonsola malliberulo, Utterson vidis D-ron Jekyll.

--Kio! Jekyll! li ekkriis, mi esperas, ke vi pli bone
fartas.

--Mi estas en tre malbona stato, Utterson, respondis la
doktoro senespere; tre malbona. Tio ne dauxros longe,
dankon al Dio.

--Vi restas tro multe en la domo, diris la legxisto.
Vi devus esti ekstere, vipante la sangiradon, kiel S-ro
Enfield kaj mi. CXi tiu estas mia kuzo--S-ro Enfield--D-ro
Jekyll. Venu do; prenu vian cxapelon kaj faru kun ni
viglan promenadon.

--Vi estas tre bona, ekgxemis la alia, mi tre
sxatus tion; sed ne, ne, ne, estas tute neeble; mi ne
kuragxas. Sed vere, Utterson, mi tre gxojas vin
vidi; estas ja granda plezuro. Mi volus peti, ke vi kaj S-ro
Enfield suprenvenu, sed la loko ja ne estas en deca stato.

--Nu, do, diris la legxisto bonkore, ni ne povos pli
bone fari, ol resti tie cxi kaj paroli kun vi de kie ni
estas.

--Tiun proponon mi jxus estis riskonta, respondis la
doktoro kun rideto. Sed apenaux la parolo eliris el lia
busxo, la rideto estis forfrapita el lia vizagxo kaj
sekvita de esprimo tiel profundege terura kaj malespera, ke
gxi glaciigis la sangon mem al la du sinjoroj
malsupre. Ili gxin vidis nur dum momento, cxar la
fenestro estis rapidege malsuprentirita; sed la ekvido
suficxis, kaj ili sin turnis kaj forlasis la korton sen
vorto. Silente, ankaux, ili trairis la flankstraton, kaj
nur veninte en apudan straton, turnis S-ro Utterson por
rigardi sian kunulon. Ili estis ambaux palaj, kaj estis
respondo de terurego en iliaj okuloj.

--Dio nin pardonu! Dio nin pardonu! diris S-ro Utterson.

Sed S-ro Enfield nur seriozege skuis la kapon, kaj denove
antauxen iris silente.


La lasta nokto

S-ro Utterson sidis apud la fajro unu vesperon post la
vespermangxo, kiam li estis mirigita ricevi viziton de
Poole.

--Dio min benu, Poole, kio kondukas vin cxi tien? li
ekkriis, kaj poste, rigardinte lin duan fojon, kio estas? li
aldonis, cxu la doktoro estas malsana?

--S-ro Utterson, diris la viro, io malbona okazas.

--Sidigxu, kaj jen glaso da vino por vi, diris la
legxisto. Nun, ne rapidu, kaj diru al mi klare tion,
kion vi deziras.

--Vi konas la kutimojn de la doktoro, sinjoro, respondis
Poole, kaj vi scias, kiel li sin enfermadas. Nu, li estas
ree enfermita en sia kabineto; kaj la afero al mi ne
placxas, sinjoro,--mi mortu, se gxi al mi
placxas! Sinjoro Utterson, mi ion timas!

--Nu, mia brava, diris la legxisto, klarigu plene.
Kion ja vi timas?

--De preskaux unu semajno mi ion timas, respondis
Poole, obstine malatentante la demandon, kaj mi ne povas
elporti tion plu.

Lia mieno plene konfirmis liajn parolojn; lia maniero
estis sxangxita; kaj krom en la momento kiam li
anoncis sian teruron, li ne ecx unufoje rigardis la
legxiston rekte en la vizagxon. Ecx nun li
ankoraux sidis kun la glaso da vino negustumita sur sia
genuo, la okuloj direktitaj al angulo de la planko.

--Mi ne povas elporti tion plu, li rediris.

--Nu, diris la legxisto, mi vidas, ke vi ja havas
iun bonan motivon, Poole; mi komprenas, ke okazas io grave
maltrankviliga. Penu diri al mi, kio estas.

--Mi pensas, ke efektivigxis ia krimajxo, diris
Poole rauxke.

--Krimajxo! ekkriis la legxisto, multe timigita
kaj sekve iom kolerema. Kia krimo? Kion li ja volas diri?

--Mi ne kuragxas diri, sinjoro, estis la respondo;
sed, cxu vi venos kun mi, vidi por vi mem?

La sola respondo de S-ro Utterson estis levigxi kaj
preni sian cxapelon kaj superveston; sed li rimarkis kun
miro la altan gradon de la kontentigo, kiu esprimigxis
sur la vizagxo de la servisto, kaj konstatis eble kun ne
malpli da miro, ke la vino estas ankoraux ne gustumita,
kiam tiu gxin remetas sur la tablon por sekvi lin.

La placo, kiam ili tien alvenis, estis plena de vento kaj
polvo. Poole, kiu la tutan vojon estis marsxinta unu
aux du pasxojn antauxe, nun haltis meze de la
trotuaro, kaj, malgraux la malvarmega vetero, deprenis
sian cxapelon kaj sekigis la frunton per rugxa
naztuko. Sed malgraux la rapideco de lia veno, tiu ne
estis la roso de la ekzercado, kiun li forvisxis, sed la
malseketajxo de ia sufokanta angoro; cxar lia
vocxo, kiam li parolis, estis maldolcxa kaj rompita,
kaj pala lia vizagxo.

--Nu, sinjoro, li diris, jen ni alvenis, kaj Dio
permesu, ke nenio malbona okazis.

--Amen, Poole, diris la legxisto.

CXe tio la servisto frapis laux tre diskreta
maniero; la pordo estis malfermita sed ankoraux detenata
per la cxeno, kaj vocxo de interne demandis:

--CXu estas vi, Poole?

--CXio en ordo, diris Poole, tralasu nin.

La vestiblo, kiam ili envenis, estis hele lumigita; la
fajro estis alte amasigita, kaj cxirkaux la fajrejo
la tuta servistaro, viroj kaj virinoj, staris kunpremite
kiel sxafaro. Vidinte S-ron Utterson, la
cxambristino histerie ekploretis, kaj la kuiristino,
ekkriante: Dank' al Dio! estas S-ro Utterson!
antauxenkuris kvazaux sxi dezirus lin enbrakigi.

--Kio! Kio! CXu vi cxiuj estas cxi tie?
diris la legxisto malkontente. Tre neregule, tre
maldece, via mastro estus tre malkontenta.

--Ili cxiuj timas, diris Poole.

Absoluta silento sekvis; neniu protestis; nur la
cxambristino altigis la vocxon kaj nun lauxte
ploris.

--Fermu la busxon! Poole diris al sxi, kun
sovagxeco de maniero, kiu atestis pri liaj propraj
malagorditaj nervoj, kaj, efektive, kiam la knabino tiel
subite altigis la noton de sia lamentado, ili cxiuj
eksaltis kaj turnis sin al la interna pordo kun vizagxoj
de teruroplena atendo.

--Kaj nun, diris la cxefservisto, turnante sin al la
trancxilpurigisto, donu al mi kandelon, kaj ni tuj
plenumos la aferon.

Kaj tiam, li petis al S-ro Utterson lin sekvi, kaj
elkondukis lin al la posta gxardeno.

--Nun, sinjoro, li diris, vi venu kiel eble plej
senbrue. Mi deziras, ke vi auxdu, sed ke vi ne
auxdigxu. Kaj vidu, sinjoro, se okaze li petus al vi
eniri, ne faru.

La nervoj de S-ro Utterson, cxe tiu neatendita
finigxo, faris eksalton, kiu preskaux renversis lin,
sed li reprenis sian kuragxon kaj sekvis la serviston en
la laboratoriejon kaj tra la hxirurgian teatron, kun
gxia malordajxo de ujoj kaj boteloj, gxis la
malsupro de la sxtuparo. CXi tie Poole signalis al
li, ke li staru flanke kaj auxskultu, dum li mem,
demetante la kandelon kaj farante grandan kaj evidentan
alvokon al sia decidemo, supreniris la sxtuparon kaj
frapis per iome sxancela mano sur la rugxan bajeton
de la kabineta pordo.

--Jen S-ro Utterson, sinjoro, kiu deziras vin vidi, li
kriis, kaj, ecx dum li ankoraux faris tion, li
denove agitate signalis al la legxisto, ke li
auxskultu.

Vocxo el interne respondis:

--Diru al li, ke mi ne povas akcepti kiun ajn, gxi
diris plende.

--Dankon, Sinjoro, diris Poole, kun noto kvazaux
triumfa en sia vocxo, kaj, relevante la kandelon, li
kondukis S-ron Utterson malantauxen trans la korton kaj
en la grandan kuirejon, en kiu la fajro estis
estingigxinta kaj la blatoj saltadis sur la planko.

--Sinjoro, li diris, rigardante en la okulojn de S-ro
Utterson, cxu tiu estis la vocxo de mia mastro?

--GXi sxajnis multe sxangxita, respondis
la legxisto tre pala, sed redonante rigardon
kontraux rigardon.

--SXangxita! Nu, mi pensus ke jes! diris la
servisto. CXu mi estas dudek jarojn en la domo de tiu
cxi homo, nur por trompigxi pri lia vocxo? Ne,
sinjoro, la mastron oni ien forigis; li estis forigita
antaux ok tagoj, tiam, kiam ni auxdis lin alvokantan
al la nomo de Dio, kaj kio estas tie interne anstataux
li, kaj kial gxi restas tie, estas io, kio vokas al la
cxielo, S-ro Utterson!

--Tiu cxi estas tre stranga rakonto, Poole; tiu
cxi estas iome fantazia rakonto, mia bonulo, diris S-ro
Utterson, mordante sian fingron. Supozite ke cxio estas
kiel vi opinias, supozite ke Doktoro Jekyll estis... nu,
mortigita, kio povus decidigi la mortiginton restadi cxi
tie? Sensence estas. Tio ne rekomendas sin al la prudento.

--Nu, S-ro Utterson, vi estas viro tre malfacile
konvinkebla, sed mi ja vin fine kredigos, diris Poole. Dum
tiu cxi lasta semajno, li, aux gxi, aux tio,
kio ajn logxas en tiu kabineto, postuladis nokte kaj
tage iuspecan medikamenton, kaj ne povas ricevi gxin
laux sia deziro. Estis iufoje lia kutimo (tio estas, la
kutimo de la mastro), skribi siajn ordonojn sur paperfolion
kaj jxeti gxin sur la sxtuparon. Ni havis nenion
alian dum tiu cxi semajno, nenion krom paperoj kaj
fermita pordo, kaj la mangxajxoj mem devis esti
lasitaj tie por esti kontrabande enkaptataj kiam neniu
rigardis. Nu, sinjoro, cxiutage, ja du-trifoje en la
sama tago, estis ordonoj kaj plendoj, kaj mi estis sendita
diskuri al cxiuj pograndaj apotekistoj en la urbo.
CXiufoje kiam mi reportis la substancon, estis alia
papero dirante al mi, ke mi redonu gxin, cxar
gxi ne estas pura, kaj poste venis alia mendo al alia
firmo. Tiu cxi drogo estas treege bezonata--kiu ajn
estas la motivo.

--CXu vi havas iun el tiuj paperoj? demandis S-ro
Utterson.

Poole sercxis en sia posxo, kaj eltiris
cxifitan letereton, kiun la legxisto, sin klinante
pliproksimen al la kandelo, zorge esploris. GXia enhavo
estis jena: <<Doktoro Jekyll prezentas siajn komplimentojn
al Sinjoroj Maw. Li certigas al ili, ke ilia lasta specimeno
estas nepura kaj tute neutila por lia nuna celo. En la jaro
18**a, D-ro J. acxetis de S-roj Maw iome grandan
kvanton. Li nun petegas, ke ili sercxu kun la plej
fervora zorgo kaj ke, se iom da sama kvalito restas, ili
ekspedu gxin tuj al li. La kosto ne estas konsiderinda.
La graveco de cxi tio al D-ro J. povas apenaux esti
trograndigata.>>

GXis tiu punkto la letero estis skribita suficxe
trankvile; sed, poste, kun subita plumknaro, la emocio de la
skribinto estis eksplodinta. <<Pro Dio>>, li estis
aldoninta, <<trovu por mi iom de la antauxa.>>

--Tiu cxi estas stranga letereto, diris S-ro
Utterson, kaj tiam, rapidavocxe.--Kiamaniere okazas, ke
gxi estas malfermita?

--La viro cxe Maw estis tre kolera, sinjoro, kaj
rejxetis gxin al mi kvazaux gxi estus tiom
da malpurajxo, respondis Poole.

--CXi tiu estas sendube la skribstilo de la doktoro,
vi scias? dauxrigis la legxisto.

--Mi pensis, ke gxi similas, diris la servisto iom
malkontente; kaj, poste, per alia vocxo: Sed kion gravas
la stilo de l' skribo? li diris; mi vidis lin.

--Vidis lin! rediris Utterson. Nu?

--Jen la nekompreneblajxo! diris Poole. Mi eniris
subite en la teatron el la gxardeno. SXajnis, ke li
elglitis por sercxi tiun drogon aux kion ajn gxi
estas; cxar la kabineta pordo estis nefermita, kaj jen
li estis cxe la malproksima flanko de la cxambro,
sercxante inter la ujoj. Li suprenrigardis kiam mi
envenis, eligis ian krion kaj suprenkuregis per la
sxtuparo en la kabineton. Nur dum momento mi lin vidis,
sed la haroj starigxis sur mia kapo kiel la pikiloj de
histriko. Sinjoro, se tiu estis mia mastro, kial li havis
maskon sur la vizagxo? Se tiu estis mia mastro, kial li
ekkriis kiel rato kaj kuris for de mi? Mi servadis lin
suficxe longatempe. Kaj ja ...

La viro haltis, kaj pasigis la manon sur la vizagxo.

--CXio cxi tio estas strangaj cirkonstancoj,
diris S-ro Utterson, sed mi kredas, ke mi ekvidas lumon. Via
mastro, Poole, estas evidente atakita de unu el tiuj
malsanoj, kiuj samtempe turmentegas kaj deformas la
suferanton. Tial, tiom kiom mi scias, la
sxangxigxo de lia vocxo, tial la masko kaj
la evitado de siaj amikoj, tial la avideco trovi tiun
cxi drogon, per kiu la malfelicxulo konservas iom da
espero pri fina resanigxo,--Dio permesu, ke li ne
trompigxu! Jen mia klarigo; gxi estas suficxe
malgaja, Poole, ja terurega por konsideri, sed gxi estas
simpla kaj natura, konsekvencas bone kune kaj liberigas nin
de cxiaj supermezuraj timoj.

--Sinjoro, diris la servisto, makule paligxante, tiu
ajxo ne estas mia mastro, kaj jen la vero. Mia mastro--li
cxirkauxrigardis kaj komencis subparoli--estas
altkreska, belforma homo, kaj la alia estis pligxuste
malgrandegulo.

Utterson provis nenian proteston.

--Ho, sinjoro, ekkriis Poole, cxu vi pensas, ke mi
ne konas mian mastron post dudekjara servado? CXu vi
pensas, ke mi ne scias gxis kioma alto lia kapo atingas
cxe la pordo de la kabineto, kie mi lin vidadis
cxiumatene? Ne, sinjoro, tiu maskitajxo neniam estis
D-ro Jekyll--Dio scias, kio gxi estas, sed neniam
gxi estis D-ro Jekyll, kaj estas la kredo de mia koro,
ke okazis mortigo.

--Poole, respondis la legxisto, se vi tion diras,
farigxos mia devo certigxi pri tio. Kvankam mi multe
deziras respekti la sentojn de via mastro, kvankam mi estas
multe embarasita pri tiu cxi letereto, kiu sxajnas
pruvi, ke li ankoraux vivas, mi konsideros, ke estas mia
devo, trabati tiun pordon.

--Ha, S-ro Utterson, jen vi parolas! ekkriis la
servisto.

--Kaj nun venas la dua demando, dauxrigis la
legxisto, kiu tion faros?

--Nu, vi kaj mi, sinjoro, estis la sentima respondo.

--Tio estas bone dirita, respondis la legxisto, kaj
kio ajn rezultos, mi zorgos pri tio, ke vi ne estos
perdanto.

--Estas hakilo en la teatro, dauxrigis Poole, kaj vi
povas ekpreni la kuirejan fajrincitilon por vi mem.

La legxisto ekprenis en la manon tiun malelegantan
sed pezan ilon, kaj balancis gxin.

--CXu vi scias, Poole, li diris, suprenrigardante,
ke vi kaj mi estas metontaj nin en situacion iome
dangxeran?

--Vi povas ja prave diri tion, respondis la servisto.

--Estos do bone, ke ni estu sinceraj, diris la alia. Ni
ambaux pensas pli ol ni diris; ni malkasxu nun
cxion. Tiun maskitan figuron, kiun vi vidis, cxu vi
gxin rekonis?

--Nu, sinjoro, gxi iris tiel rapide kaj tiel
kunpremite, ke mi apenaux povas jxuri pri tio, estis
la respondo. Sed se vi volas demandi, cxu gxi estis
S-ro Hyde?--Nu, mi pensas, ke jes! GXi ja estis simile
granda; kaj gxi havis la saman rapidan malpezecon de
movado; kaj plie, kiu alia povus eniri per la pordo de l'
laboratorio? Vi ne forgesis, sinjoro, ke, kiam okazis la
mortigo, li ankoraux havis sur li la sxlosilon. Sed
tio ne estas cxio. Mi ne scias, S-ro Utterson, cxu
vi iam renkontis S-ron Hyde?

--Jes, diris la legxisto, mi unufoje parolis kun li.

--Sekve vi devas scii, same kiel ni ceteraj, ke estis
cxe tiu sinjoro io stranga--io, kio timigis homon--io,
kion oni sentis en sia spina cerbo.

--Mi konfesas, ke mi sentis iom da tio, diris S-ro
Utterson.

--Precize, sinjoro, respondis Poole, nu, kiam tiu
maskitajxo eksaltis kvazaux simio el inter la
hxemiajxoj kaj kuregis en la kabineton, tio
malsupreniris mian spinon kiel glacio. Ho! mi scias, ke tio
ja ne estas pruvo, S-ro Utterson, sed homo havas siajn
sentojn, kaj mi donas al vi mian bibliojxuron, ke estis
S-ro Hyde.

--Jes, jes, diris la legxisto, miaj timoj inklinas
al la sama konkludo. Malbono, mi timas, malbono devis nepre
naskigxi el tiu kunligo. Jes, vere, mi vin kredas, mi
kredas, ke malfelicxa Harry estas mortigita, kaj mi
kredas, ke lia mortiginto (pro kia celo, Dio sole povas
diri) ankoraux sin kasxas en la cxambro de sia
viktimo! Nu, estu nia nomo la Vengxo! Alvoku Bradshaw![22]

La lakeo alvenis, tre nervema kaj pala.

--Regu vin, Bradshaw, diris la legxisto. Tiu cxi
necerteco malbone efikas, mi scias, sur vin cxiujn, sed
mi nun intencas meti al gxi finon. Poole kaj mi perforte
trabatos al ni vojon en la kabineton. Se cxio estas
bona, miaj sxultroj estas suficxe largxaj por
porti la kulpon. Dume, por la okazo se io estas vere
malbona, aux se iu malbonfarinto penos forkuri per la
posta elirejo, vi kaj la knabo devas cxirkauxiri la
angulon kun paro de tauxgaj bastonoj, kaj ekokupi
postenon cxe la pordo de la laboratorio. Ni donas al vi
dek minutojn por atingi vian lokon.

CXe la foriro de Bradshaw la legxisto rigardis
sian posxhorlogxon.

--Kaj nun, Poole, ni iru al la nia, li diris; kaj,
prenante la fajrincitilon sub la brako, li antauxeniris
en la korton. Estis jam tute mallume. La vento jxetis la
lumon de la kandelo, jen tien jen reen, cxirkaux
iliaj pasxoj, gxis ili atingis la sxirmon de la
teatro, kie ili silente sidigxis por atendi. Londono
solene zumadis cxirkauxe, sed pli apude, la
senbrueco estis rompata nur de la sono de piedo, kiu
movigxadis antauxen-malantauxen sur la kabineta
planko.

--Tiamaniere gxi marsxadas la tutan tagon,
sinjoro, murmuris Poole, jes, kaj pli grandan parton de la
nokto. Nur kiam nova specimeno venas de la apotekisto okazas
mallonga halteto. Ha! estas malbona konscienco, kiu estas
tiel malamika kontraux la ripozo. Ha, sinjoro! cxiu
pasxo parolas pri sango kruele disversxita. Sed
auxskultu denove, iome pliapude, enmetu vian koron en
viajn orelojn, S-ro Utterson, kaj diru al mi, cxu tio
estas la piedo de l' doktoro?

La pasxoj faladis malpeze kaj strange, kun difinita
svingado, kvankam ili iris tiel malrapide; tio efektive
estis tute malsama de la peza, grinca pasxado de Harry
Jekyll. Utterson ekgxemis.

--CXu neniam okazis io alia? li demandis.

Poole kapjesis.

--Foje, li diris, foje mi auxdis gxin plorantan.

--Plorantan! Kiel tio? diris la legxisto, kun subita
frostotremo de teruro.

--Plorantan kiel virino aux animo damnita,[23]
diris la servisto. Mi foriris kun tia sento en la koro, ke
mi mem povus ankaux plori.

Sed nun la dek minutoj ekfinigxis. Poole eltiris la
hakilon de sub amaso da pakpajlo; la kandelo estis starigita
sur la plej apuda tablo, por lumigi al ili dum la atako, kaj
ili alproksimigxis kun haltigata spirado al tie, kie tiu
senlaca piedo ankoraux antauxen-malantauxeniris
en la senbrueco de la nokto.

--Jekyll, kriis Utterson, per lauxta vocxo, mi
postulas vidi vin.

Li pauxzis momenton, sed alvenis neniu respondo.

--Mi sciigas al vi per justa averto, ke niaj suspektoj
estas vekitaj, ke mi devas kaj volas vin vidi, li
dauxrigis; se ne kun via propra kunsento, tiam per bruta
forto!

--Utterson, diris la vocxo, pro Dio, kompatu!

--Ha! tiu ne estas la vocxo de Jekyll--gxi
estas tiu de Hyde! ekkriis Utterson. Trahaku la pordon,
Poole.

Poole svingis la hakilon super sian sxultron; la bato
skuis la konstruajxon, kaj la rugxtegita pordo
saltis kontraux la seruron kaj cxarnirojn. Lugubra[24]
kriego, kvazaux de nur besta teruro, sonis el la
kabineto. Supren denove la hakilo, kaj denove la paneloj
fendigxis kaj saltis la kadro; kvarfoje falis la bato,
sed la ligno estis kuntenema kaj la metalajxoj estis de
bonega fariteco; kaj nur post la kvina bato disrompigxis
la seruro, kaj la ruinoj de la pordo trafalis internen sur
la tapisxon.

La siegxantoj, timigite de sia propra tumulto kaj de
la silento kiu sekvis, destaris iome malantauxen kaj
enrigardis. Tie antaux iliaj okuloj estis la kabineto en
la trankvila lumo de la lampo, bona fajro ardis kaj
kraketadis en la fajrujo, la kaldroneto kantis sian
kanteton, du-tri tirkestoj estis malfermitaj; paperoj nete
ordigitaj kusxis sur la tablo, kaj pli proksime de la
fajro la mangxilaro estis metita por la temangxo. La
plej trankvila cxambro, oni dirus, kaj, se forestus la
vitraj sxrankoj plenaj de hxemiajxoj, la plej
ordinara en Londono tiun nokton. GXuste en la mezo
kusxis treege tordita korpo de homo, ankoraux
ekskuata. Ili alproksimigxis piedfingre, turnis gxin
sur gxian dorson, kaj vidis la vizagxon de Edward
Hyde. Li estis vestita per vestoj multe tro grandaj por li,
vestoj laux la staturo de la doktoro, la tendenoj de l'
vizagxo ankoraux movigxis vivsimile, sed la vivo
estis efektive tute forigxinta, kaj per la dispremita fiolo[25]
en lia mano, kaj la forta odoro de migdalkernoj, kiu restis
en la aero, Utterson sciis, ke li rigardas la kadavron de
memdetruinto.

--Ni venas tro malfrue, li diris severe, aux por
savi, aux por puni. Hyde estas irinta al sia jugxo,
kaj al ni restas nur trovi la korpon de via mastro.

La plej granda parto de la konstruajxo estis okupata
de la teatro, kiu plenigis preskaux la tutan
teretagxon, kaj de la kabineto, kiu formis plisupran
etagxon cxe unu ekstremajxo kaj rigardis sur la
korton. Koridoro kunigis la teatron kun la pordo en la
flankstrato. Estis ankaux kelkaj mallumaj kameroj kaj
vasta kelo. CXiujn ili nun traesploris. En cxiun
kameron ili bezonis nur ekrigardi, cxar cxiuj estis
malplenaj. La kelo, ja, estis plenigita je cxiuspeca
forjxetajxo, sed jam dum ili malfermis la pordon,
ili estis avertitaj pri la neutileco de plua sercxado
per la falo de tuta mato da araneajxo, kiu dum jaroj
sigelis la enirejon. Nenie trovigxis postsigno de Harry
Jekyll, senviva aux viva.

Poole piedfrapis sur la kahelojn de la koridoro.

--Li kredeble estas enterigita cxi tie, li diris,
auxskultante la sonon. Aux eble li forkuris, diris
Utterson, kaj turnis por ekzameni la pordon al la
flankstrato. GXi estis sxlosita, kaj kusxantan
apude sur la kaheloj, ili trovis la sxlosilon, jam
makulitan per rusto.

--CXi tio ne montras uzadon, rimarkis la
legxisto.

--Uzadon! ehxis Poole. CXu vi ne vidas, sinjoro,
ke gxi estas rompita? kvazaux iu estus gxin
piedfrapadinta.

--Ha! dauxrigis Utterson, kaj la disrompoj
ankaux estas rustigxintaj.

La du viroj rigardis sin reciproke kun teruro.

--Tio cxi preteriras mian komprenon, Poole, diris la
legxisto, ni revenu en la kabineton.

Ili silente supreniris la sxtuparon, kaj, de tempo al
tempo turnante timoplenan ekrigardon al la kadavro,
esploradis pli zorge la enhavon de la kabineto. Sur unu
tablo estis postsignoj de hxemia laborado, diversaj
mezuritaj amasetoj de ia blanka salo kusxis sur vitraj
pelvetoj, kvazaux por ia eksperimento, cxe kiu la
malfelicxulo estis malhelpita.

--Tiu estas la sama drogo, kiun mi cxiam alportadis
al li, diris Poole.

Post tio, en la dauxrigo de sia esplorado de la
cxambro, la sercxantoj alvenis gxis la
spegulego, en kies profundon ili rigardis kun senvola
teruro.

--Tiu cxi spegulo vidis kelkajn strangajxojn,
sinjoro, murmuris Poole.

--Kaj certe neniun pli strangan, ol si mem, ehxis la
legxisto per la sama tono. CXar por kio Jekyll povus
gxin bezoni? li diris.

--Tion vi ja povas demandi, sinjoro, diris Poole.

Poste, ili sin turnis al la tablo. Sur la pupitro, inter
la orda aro da paperoj, plej supra kusxis granda
koverto, kaj gxi portis, skribitan per la mano de la
doktoro, la nomon de S-ro Utterson. La legxisto rompis
la sigelon, kaj diversaj enfermitajxoj falis planken. La
unua estis testamento verkita laux la samaj
eksterordinaraj kondicxoj, kiel tiu, kiun li redonis
antaux ses monatoj por servi kiel testamento en okazo de
morto, kaj kiel donacakto en okazo de malapero; sed
anstataux la nomo de Edward Hyde, la legxisto kun
nepriskribebla mirego legis la nomon de Gabriel John
Utterson. Li rigardis Poole, kaj poste denove la paperojn,
kaj fine la malbonfarinton, sternitan sur la tapisxo.

--Turnigxas al mi la kapo, li diris. Li jam
cxiujn cxi tagojn restadis cxi tie kiel
posedanto; li ne havis kauxzon por ami min; li devis
furiozi, vidante sin elpusxita, kaj tiun cxi
dokumenton li tamen ne detruis.

Li levis la plej proksiman paperon; gxi estis
mallonga letereto skribita de la doktoro, kun dato cxe
la supro.

--Ho, Poole! la legxisto kriis, li estis viva,
cxi tie, hodiaux. Lin forigi dum tiel mallonga
intertempo, oni ne povus; li devas ankoraux vivi, li
certe ien forkuris!

Sed kial do forkuris? Kaj kiel? Kaj cxi tion en tiu
okazo ni kuragxu nomi memmortigo? Ho, ni devos esti
singardemaj. Mi antauxvidas, ke ni ankoraux povas
impliki vian mastron en ian teruran katastrofon.

--Kial vi ne legas gxin, sinjoro? demandis Poole.

--CXar mi timas, respondis la legxisto solene.
Al Dio placxu, ke mi por tio ne havu kauxzon!

Kaj cxe tio li proksimigis la paperon al sia okulo
kaj legis la jenan:

<<Mia kara Utterson!--Kiam tio cxi venos en viajn
manojn, mi estos malaperinta, en cirkonstancoj, kiujn mi ne
havas la kapablon antauxvidi; sed miaj instinktoj kaj
cxiuj cirkonstancoj de mia sennoma situacio al mi diras,
ke la fino estas certa kaj devas baldaux veni. Iru, do,
kaj unue legu la rakonton, kiun Lanyon, laux sia averto,
estis metonta en viajn manojn: kaj se vi deziros scii ion
pli, turnu vin al la konfeso de

Via malinda kaj malfelicxa amiko

Harry Jekyll>>

--CXu estis tria enfermitajxo? demandis
Utterson.

--Jen, sinjoro, diris Poole, kaj metis inter liajn
manojn suficxe grandan paketon sigelitan cxe
diversaj lokoj. La legxisto metis gxin en sian
posxon.

--Pri cxi tiu papero mi konsilus diri nenion. Se via
mastro forkuris aux mortis, ni povos tamen almenaux
savi lian reputacion. Estas nun la deka; estas necese, ke mi
iru hejmen legi cxi tiujn dokumentojn en trankvileco;
sed mi revenos antaux noktomezo kaj tiam ni venigos la
policon.

Ili eliris, sxlosinte post si la pordon de la teatro,
kaj Utterson, denove lasinte la servistaron kunigxintan
cxirkaux la fajro en la vestiblo, malrapide reiris
al sia oficejo por legi la du rakontojn, per kiuj cxi
tiu mistero estis nun klarigota.


La rakonto de Doktoro Lanyon

La nauxan de januaro, jam antaux kvar tagoj, mi
ricevis per la vespera liverado rekomenditan leteron,
adresitan per la mano de mia kolego kaj malnova lerneja
kunulo, Harry Jekyll. Tio multe min surprizis, cxar ni
tute ne kutimis interkorespondi; mi lin vidis, ja
kunmangxis kun li, la antauxan vesperon, kaj mi
povis imagi en nia interrilato nenion, kio povus pravigi la
formalajxon de rekomendo. La enhavo pligrandigis mian
miron, cxar la letero estis jene esprimita:

<<Kara Lanyon,

<<Vi estas unu el miaj plej malnovaj amikoj, kaj kvankam
ni de tempo al tempo malkonsentis pri sciencaj aferoj, mi ne
povas rememori, almenaux miaflanke, ian rompigxon en
nia amo unu al la alia. Neniam estis tago en kiu, se vi
estus dirinta al mi: Jekyll, mia vivo, mia honoro, mia
prudento dependas de vi,--mi ne oferus mian tutan havon
aux mian maldekstran manon por vin helpi. Lanyon, mia
vivo, mia honoro, mia prudento, cxio estas en viaj
manoj; se vi mankos al mi hodiaux nokte, mi pereos. Vi
povus suspekti, post cxi tiu antauxparolo, ke mi
estas petonta al vi, cedi ion malhonorigan. Jugxu por vi
mem.

<<Mi deziras, ke vi prokrastu cxiujn aliajn
rendevuojn por hodiaux nokte, ecx ja se oni vin
alvokus al la lito de imperiestro; ke vi prenu veturilon,
escepte se via propra kalesxo estus efektive cxe la
pordo, kaj kun tiu cxi letero en la mano, ke vi veturadu
rekte al mia domo. Poole, mia cxefservisto, havas siajn
ordonojn; vi trovos lin atendantan kun seruristo vian
alvenon. Vi devas tiam perforte malfermi la pordon de mia
kabineto, kaj vi devas eniri sola; malfermi la vitran
sxrankon (litero E) maldekstre, disrompante la seruron,
se gxi estos sxlosita, kaj eltiri, kun gxia tuta
enhavo tia, kia gxi staras, la kvaran tirkeston de la
supro aux (kio estas sama) la trian de la malsupro. En
mia ekstrema afliktigxo mi havas morbidan[26]
timon, malgxuste direkti vin; sed, ecx se mi eraras,
vi ekkonos la gxustan tirkeston laux gxia
enhavo: kelkaj pulvoroj, boteleto, kaj papera libro. Tiun
cxi tirkeston mi petas vin reporti kun vi al Cavendish
Square gxuste tian, kia gxi estas.

<<Jen la unua parto de la servo; nun pri la dua. Vi devus
reveni; se vi ekiros tuj post kiam vi ricevos tiun cxi
leteron, jam longe antaux la noktomezo; sed mi lasos al
vi gxis tiam, ne nur pro timo al unu el tiuj malhelpoj,
kiujn oni povas nek forbari nek antauxvidi, sed cxar
horo, en kiu viaj servistoj estos jam kusxigxintaj,
estos preferinda por tio, kio tiam restos farota.

<<Je la noktomezo, do, mi petas, ke vi estu sola en via
konsultejo, ke vi enlasu en la domon per via propra mano
homon, kiu sin prezentos en mia nomo, kaj ke vi metu en
liajn manojn la tirkeston, kiun vi estos elportinta el mia
kabineto. Tiam vi estos plenuminta vian rolon, kaj
elgajninta mian koran dankon. Post kvin minutoj, se vi
insistos pri klarigo, vi estos kompreninta, ke cxi tiuj
arangxoj estas plej ekstreme gravaj; kaj ke, per la
neplenumo de ecx unu el ili, kiel ajn fantaziaj ili
sxajnas, vi povas esti sxargxinta vian
konsciencon je mia morto aux la pereo de mia prudento.
Kvankam mi fidas, ke vi ne konsideros kiel malseriozan tiun
cxi peton, mia koro mallevigxas kaj mia mano tremas
jam cxe la penso pri ties ebleco. Pripensu pri mi en tiu
cxi horo, en stranga loko, suferanta sub mallumo de
mizero, kiun neniu imago povas trograndigi, kaj tamen bone
scianta, ke, se vi nur akurate min servos, miaj
cxagrenoj forruligxos kiel rakonto dirita. Servu
min, mia kara Lanyon, kaj savu vian amikon,

H. J.>>

<<P.S. Mi jam sigelis cxi tiun leteron, kiam frapis
mian animon alia teruro. Estas eble, ke mankos al mi la
posxto, kaj ke cxi tiu letero gxis morgaux
matene ne estos inter viaj manoj. Tiuokaze, kara Lanyon,
plenumu mian komision dum la tago je momento por vi la plej
oportuna; kaj atendu je noktomezo la denovan alvenon de mia
sendito. Eble, tiam estos tro malfrue; kaj, se tiu nokto
pasos sen okazo, vi scios, ke Henry Jekyll vi jam ne revidos
plu.>>

Post la legado de tiu cxi letero, mi decidis, ke mia
kolego estas nepre freneza; sed gxis tiam, kiam tio
estos pruvita preter cxia ebleco de dubo, mi sentis min
devigita plenumi lian peton. Ju malpli mi komprenis tiun
cxi konfuzajxon, des malpli mi trovis min kapabla
jugxi pri gxia graveco; kaj alvokon tiamaniere
esprimitan, mi ne povus malatenti sen grava respondeco. Mi
do levigxis tuj de l' tablo, eniris fiakron kaj
veturis rekte al la domo de Jekyll. La servisto atendis mian
alvenon; li estis ricevinta per la sama liverado kiel mi,
rekomenditan leteron de instrukcio, kaj tuj venigis
seruriston kaj cxarpentiston. Tiuj alvenis jam dum ni
parolis; kaj ni iris kune al la hxirurgia teatro de la
iama D-ro Denman, de kie (kiel vi sendube scias) oni plej
oportune eniras en la privatan kabineton de D-ro Jekyll. La
pordo estis tre fortika, kaj la seruro bonega; sed fine,
post duhora laborado, la pordo staris malfermita. La
sxranko markita E estis nesxlosita; kaj mi eltiris
la tirkeston, plenigis gxin je pajlo, envolvis gxin
en littukon kaj reportis gxin kun mi al Cavendish
Square. Tie mi esploris gxian enhavon. La pulvoroj estis
suficxe nete faritaj, sed ne kun la lerteco de la
profesia drogisto; do evidente estis, ke ili estas private
faritaj de D-ro Jekyll; kaj malferminte unu el la kovriloj,
mi trovis tion, kio sxajnis al mi esti simpla kristaleca
salo blanka. La botelo, al kiu mi poste turnis la atenton,
estis duonplenigita de sangrugxa fluidajxo tre akra
al la flaro, kaj kiu sxajnis al mi enhavi fosforon kaj
ian volatilan eteron. Pri la aliaj ingrediencoj mi ne povis
diveni. La libro estis ordinara notlibreto, kaj enhavis
malmulton krom serio da datoj. Tiuj kovris periodon de
multaj jaroj; sed mi rimarkis, ke la enskriboj cxesis
preskaux antaux unu jaro kaj tute abrupte. Jen jen
mallonga noto estis aldonita al dato, plej ofte ne pli ol
sola vorto; <<duobla>> okazis eble sesfoje tra tuto de
kelkcento da enskriboj; kaj unufoje <<tuta malsukceso!!!>>
Nu, kiel povus la cxeesto de tiuj objektoj en mia domo
tusxi aux la honoron, la mentosanecon, aux la
vivon de mia kaprica amiko? Se lia sendito povus iri al unu
loko, kial ne al alia? Kaj ecx se ja estus efektive ia
malhelpo, kial mi devas akcepti tiun sinjoron sekrete? Ju
pli mi pripensadis, des pli mi konvinkigxis, ke mi
interrilatas kun kazo de ia cerba malsano; kaj kvankam mi
forsendis mian servistaron kusxigxi, mi tamen
sxargxis malnovan revolveron, por ke mi povu
eventuale min defendi.

La noktomeza horo apenaux sonoris super Londono, kiam
iu frapetis mallauxte sur la pordo. Mi mem iris
malfermi, kaj trovis malgrandulon, sin duonapogantan
kontraux la kolonoj de la portiko.

--CXu vi venis de D-ro Jekyll? mi demandis. Li jesis
per gxenita gesto, kaj kiam mi petis lin enveni, li ne
obeis sen sercxa rigardeto posten en la mallumon de la
placo. Estis policano ne malproksime, alvenanta kun la lumo
de lia lanterno malkovrita, kaj sxajnis al mi, ke
cxe la vido mia vizitanto ektremas kaj plirapidas.

Tiuj detaloj, mi konfesas, ja malagrable min impresis;
kaj dum mi sekvis lin en la helan lumon de mia konsultejo,
mi tenis mian manon preta sur mia defendilo. CXi tie
fine mi povis klare lin observi. Mi antauxe neniam vidis
lin, pri tio mi estis certa. Li estis malgranda, kiel mi
diris; min frapis, krom tio, la abomeniga esprimo de lia
vizagxo, kun gxia rimarkinda kombino de granda
muskola movigxemeco kun granda sxajna malforteco de
konstitucio, kaj laste, sed ne malpleje, la stranga
subjektiva maltrankvileco kauxzata de lia proksimeco.

Tiu lasta iom similis ekatakon de rigoro, kaj estis
akompanata de tute rimarkebla malrapidigxo de la pulso.
En la momento mem, mi atribuis tion al ia idiosinkrazia,
persona malplacxa, kaj nur iom miris la akutecon de la
simptomoj; sed de tiu tempo io iel kredigis al mi, ke la
kauxzo de tio kusxas multe pli profunde en la homa
naturo mem, kaj dependas de io pli nobla, ol la principo de
l' malamo.

Tiu persono (kiu tiel, jam de la unua momento de sia
alveno, naskis cxe mi kion mi povas nur nomi
nauxzoplena scivolo) estis vestita laux maniero, kiu
cxe ordinara persono estus ridinda; t.e. liaj vestoj,
kvankam faritaj el ricxa kaj bongusta sxtofo, estis
treege tro grandaj por li laux cxiu mezuro. La
pantalono pendis cxirkaux la kruroj kaj estis
suprenfaldita por teni gxin for de la tero, la talio de
la redingoto trovigxis sub liaj koksoj, kaj gxia
kolumo vastigxis largxe sur liaj sxultroj. Sed,
strange diri, tiu cxi ridindega vestajxo tute ne
ridigis min. Pli gxuste ja, tial ke estis io
kontrauxnorma kaj monstra en la esenco mem de la
estajxo, kiu nun staris kontraux mi, io
enkateniganta, surprizanta kaj nauxzanta, sxajnis,
ke tiu cxi nova neegaleco nur gxin konvenis, kaj
intensigis; tiel, ke al mia intereso pri la karaktero de tiu
homo estis aldonita scivolo pri lia deveno, lia vivo, lia
havo kaj rango en la mondo. Tiuj observoj, kvankam por meti
ilin sur paperon bezonis tiel grandan spacon, tamen okupis
nur kelkajn momentojn. Mia vizitanto ja brulis pro ia sombra[27]
eksciteco.

--CXu vi gxin havas? li kriegis, cxu vi
gxin havas?

Kaj tiel viva estis lia malpacienco, ke li ecx la
manon metis sur mian brakon kaj volis skui min. Mi
depusxis lin, konsciante cxe lia ektusxo, ian
glacian spasmon tra miaj vejnoj.

--Atendu, sinjoro, mi diris. Vi forgesas, ke mi
ankoraux ne havas la plezuron koni vin. Sidigxu, mi
petas.

--Pardonu al mi, D-ro Lanyon, li respondis, suficxe
gxentile. Tio, kion vi diris, estas prava; kaj mia
malpacienco nun jam preterpasis mian gxentilecon. Mi
venis cxi tien laux la instigo de via kolego, D-ro
Harry Jekyll, pri afero iome grava; kaj mi sciigxis...,
li pauxzis kaj levis la manon al la gorgxo kaj mi
povis rimarki, malgraux lia kvieta mieno, ke li baraktas
kontraux la alproksimigxo de la histerio,--mi
sciigxis, ke tirkesto...

--Jen, sinjoro, mi diris, montrante la tirkeston, kie
gxi kusxis sur la planko post tablo kaj ankoraux
kovrita per tuko.

Li eksaltis al gxi kaj poste haltis kaj metis manon
al la koro; mi povis auxdi, kiel grincas liaj dentoj pro
la konvulsia ago de liaj makzeloj; kaj lia vizagxo
farigxis tiel morte pala, ke mi ektimis pri lia vivo kaj
prudento.

--Trankviligu vin! mi diris.

Li turnis al mi terurigan rideton kaj, kvazaux kun la
decideco de la malespero, forsxiris la tukon. Vidante
gxian enhavon, li auxdigis unu lauxtan singulton
de tiel intensa senpremigxo, ke mi sidis kiel
sxtonigita. Kaj la momenton poste, per vocxo jam
suficxe regata:

--CXu vi havas gradigitan glason? li demandis.

Mi starigxis iom sindevige kaj donis al li, kion li
petis.

Li dankis min per rideto, mezuris kelke da gutoj de la
rugxa fluidajxo, kaj alsxutis unu el la
pulvoroj. La miksturo, kiu unue havis duberugxan
nuancon, komencis, dum la solvigxado de la kristaloj,
plihele kolorigxi, auxdeble sxauxmadi kaj
disjxeti fumetojn. Subite, kaj cxe la sama momento,
la kvazauxbolado cxesis kaj la miksturo
transkolorigxis en malpalan purpuron, kiu
malintensigxis pli malrapide en palan verdon. Mia
vizitanto, kiu observadis tiujn metamorfozojn per vigla
okulo, ridetis, starigis la glason sur la tablon, kaj poste
sin turnis kaj rigardis min kun sercxa mieno.

--Kaj nun, li diris, por decidi tion, kio restas.
CXu vi estos sagxa? CXu vi permesos gvidi vin?
CXu vi permesos, ke mi prenu cxi tiun glason en mian
manon kaj eliru el via domo sen plua parolado? Aux
cxu la avideco de l' scivolo tro multe vin regas?
Pripensu antaux ol respondi, cxar farata estos, kiel
vi decidos. Laux via decido, vi restos tiel sama kiel vi
antauxe estis, nek pli ricxa, nek pli sagxa,
escepte se la sento pri servo farita al homo en morta
dangxero povas esti konsiderita ia ricxeco de l'
animo. Aux, se vi preferos elekti novan regionon de la
scio kaj novajn vojojn al la renomo, la potenco por tio
estos malkasxita al vi cxi tie, en cxi tiu
cxambro, tuj kaj senprokraste kaj plenumigxos
antaux via rigardo tia miregindajxo, kia
sxancelus la nekredemon de Satano.

--Sinjoro, mi diris, sxajnigante indiferentecon,
kiun mi vere tute ne havis, vi parolas per enigmoj, kaj vi
eble ne miros, ke mi vin auxskultas ja sen tre forta
impreso de kredo. Sed mi jam iris tro malproksimen sur la
vojo de neklarigeblaj servoj, por halti antaux ol vidi
gxian finon.

--Estas bone, respondis mia vizitanto. Lanyon, vi
memoras viajn jxurojn; kio sekvos, tio estos sub la
sigelo de nia profesio. Kaj nun, vi kiu jam de tiel longe
estas ligita al la plej mallargxaj kaj materialismaj
ideoj, vi kiu neis la efikecon de la transcenda medicino, vi
kiu mokis viajn superulojn,--rigardu!

Li almetis la glason al siaj lipoj, kaj eltrinkis per unu
engluto. Sekvis krio; li balancigxis,
sxanceligxis, ekkaptis la tablon kaj tenegis,
rigardegante kun injektitaj okuloj, spiregante el malfermita
busxo; kaj dum mi rigardis, venas, mi pensis,
sxangxo--li sxajnis sxveli--lia
vizagxo subite nigrigxis kaj la trajtoj sxajnis
fandigxi kaj aliigxi--kaj momenton poste mi
eksaltegis sur miajn piedojn kaj malantauxen gxis la
muro, kun la brako levita por min sxirmi kontraux
tiu miregindajxo, kun la mento premegata de teruro.

--Dio! mi kriegis, kaj Dio! ree kaj ree; cxar tie
antaux miaj okuloj--pala kaj skuita, kaj duonsvenanta,
kaj palpsercxanta antaux si per la manoj kvazaux
homo reveninta el la morto--tie staris Harry Jekyll!

Tion, kion li diris al mi dum la sekvanta horo, mi ne
povas decidigxi meti skribe sur paperon. Mi vidis tion,
kion mi vidis; mi auxdis tion, kion mi auxdis, kaj
gxi nauxzis mian animon; kaj, tamen, nun kiam tiu
vidajxo jam malaperis de miaj okuloj, mi al mi demandas,
cxu mi gxin kredas? kaj mi ne povas respondi. Mia
vivo estas skuita gxis la radikoj; la dormo forlasis
min; la plej mortiga teruro kunsidas kun mi je cxiuj
horoj de la tago kaj nokto; mi sentas, ke miaj tagoj estas
kalkulitaj, ke mi devos morti; kaj, tamen, mi mortos
nekredanta. Kaj la morala malnobleco, kiun tiu viro ecx
kun larmoj de la pento senvualigis al mi, tion mi ne povas,
ecx en mia memoro pripensi, sen eksalto de teruro. Nur
mi diros, Utterson, kaj tio (se vi povos vin devigi kredi
gxin) jam pli ol suficxos. La estajxo, kiu tiun
nokton englitis en mian domon, estis, laux la konfeso de
Jekyll mem, konata sub la nomo Hyde kaj sercxata en
cxiuj anguloj de la lando kiel la mortiginto de Carew.

Hastie[28] Lanyon.


La plena deklaro pri la afero;
skribita de Doktoro Jekyll

Mi naskigxis en la jaro 18...a, heredonto de granda
ricxeco, naturdotita plie per bonegaj talentoj, inklina
laux karaktero al la laboremo, amanta la estimon de la
sagxuloj kaj bonuloj inter miaj kunhomoj, kaj, tial--kion
oni povus supozi--kun cxia garantio por honoroplena kaj
distingata estonteco. La plej malbona el miaj kulpoj,
efektive, estis ia malpacienca gajeco de temperamento, tia,
kia cxe multaj faris la felicxecon, sed kian mi
trovis malfacile akordigebla kun mia cxiondeviga deziro
tenadi alte la kapon kaj elmontradi pli ol ordinare gravan
vizagxon antaux la publiko. Okazis el tio, ke mi
kasxis miajn plezurojn, kaj ke, atinginte la agxon
de l' pripensado kaj komencinte cxirkauxrigardi
kaj konsideri mian progreson kaj lokon en la mondo, mi jam
staris kompromitita en profunde trompa maniero de vivo.
Multaj homoj ecx fanfaronegus tiajn neregulajxojn,
pri kiaj mi estis kulpa; sed pro la altaj celoj, kiujn mi al
mi antauxmetis, mi rigardis kaj kasxis ilin kun
sento de honto preskaux morbida. Estis do pli la
postulema naturo de miaj aspiroj, ol ia speciala malnobleco
de miaj kulpoj, kiu faris min tio, kio mi estis, kaj per
fosajxo ecx pli profunda ol cxe la plejmulto,
disigis en mi tiujn regionojn de la Bono kaj Malbono, kiuj
dividas kaj kompletigas la duoblan naturon de la homo.

Kvankam mi estis tiel profunde duoblaganto, mi neniel
estis hipokritulo; miaj ambaux flankoj estis tute
seriozaj; mi ne estis pli mi mem, kiam mi forlasis la
sindetenadon kaj jxetis min en la honton, ol kiam mi
laboradis malkasxe pri la disvastigo de la scio, aux
pri la forigo de l' doloro kaj la sufero. Kaj hazarde
okazis, ke la direkto de miaj sciencaj studoj, kiuj kondukis
tute al la mistikismo kaj al la transcendismo, reagis kaj
forte lumigis sur cxi tiun konscion pri la cxiama
batalado inter miaj membroj. Kun cxiu tago, kaj de
ambaux flankoj de mia inteligento, la morala kaj la
intelekta, mi tiel alproksimigxis konstante al tiu vero,
per kies parta eltrovo mi estas kondamnita al tia terura
pereo, nome: la vero, ke la homo efektive ne estas unu, sed
du. Estis cxe la morala flanko, kaj en mia propra
persono, ke mi lernis konstati la entutan kaj primitivan
duecon de la homo, mi eksentis pri la du naturoj, kiuj
konkuradis en la kampo de mia konscienco, ke ecx se oni
povus prave eliri, ke mi estas unu aux la alia, tio
estas nur tial, ke mi estis radike ambaux, kaj jam frue
en mia vivo, ecx antaux ol la direkto de miaj
sciencaj eltrovoj komencis inspiri la plej nudan eblecon de
tia miraklo, mi kutimigxis pensadi kun plezuro, kiel en
amata revo, pri la disigo de tiuj elementoj. Se nur
cxiu, mi diris al mi, povus esti logxigita en
apartan identajxon, tiam de la vivo estus forprenita
cxio, kio estis neelportebla; la maljustulo povus iri
laux sia vojo, liberigite de la aspiroj kaj
riprocxado de sia pli pia gxemelo, kaj la justulo
povus iri konstante kaj sendangxere sur sia vojo supren,
farante bonajxojn, en kiuj trovigxas lia plezuro,
kaj jam ne plu elmetata kontraux la malhonoro kaj la
pentofarado pro cxi tiu ekstera malbono. Por la homaro
estas ja malbeno, ke tiuj reciproke maltauxgaj faskeroj
estis tiel kunligitaj, ke en la doloregata ventro de l'
konscio, cxi tiuj polusaj gxemeloj sencxese
interbatalas. Kiel do ilin disigi?

GXis tie atingis miaj pripensadoj, kiam, kiel mi jam
diris, la misteron komencis klarigi flanka lumo de la tablo
laboratoria. Mi komencis elsenti, pli profunde ol gxis
nun estis dirite, la tremantan nemateriecon, la nebulsimilan
sxangxigxemecon de cxi tiu sxajne
fortika korpo, en kiu ni marsxas vestitaj. Mi konstatis,
ke kelkaj hxemiaj agentoj havas la kapablon, skui kaj
malantauxentiri tiun karnan vestajxon, tutsame kiel
vento povus skui la kurtenojn de pavilono. Mi ne nur rekonis
mian naturan korpon apartan de la nura auxro kaj
radilumo de kelkaj el la potencoj el kiuj konsistis mia
spirito, sed ankaux sukcesis kunmeti drogon per kiu tiuj
potencoj povus esti detronigitaj de ilia supereco, kaj per
kiu dua formo kaj vizagxo povus esti
anstatauxigitaj, neniel malpli naturaj al mi, pro tio ke
ili estis la esprimo de pli malnoblaj elementoj de mia
animo.

Mi hezitis longe antaux ol provi praktike tiun
cxi teorion. Mi bone sciis, ke mi riskas morti; pro tio,
ke iu drogo, kiu tiel potence regis kaj skuis la citadelon
mem de la individueco, povus, per la plej eta parto de
superdozo aux la plej malmulta maloportuneco pri la
momento de elmontro, tute forvisxi tiun nematerian
logxejon, kies sxangxon per gxia efiko mi
atendis. Sed la tento al eltrovo tiel eksterordinara kaj
profunda, fine venkis la sugestiojn de la timo. Mi jam
antauxlonge pretigis mian tinkturajxon; mi tuj
acxetis, de firmo de apotekistoj, grandan kvanton de iu
speciala salo, kiun mi sciis per miaj eksperimentoj esti la
lasta ingredienco bezonata, kaj malfrue en unu malbenita
nokto, mi kunmetis la elementojn, rigardis ilin boli kaj
fumi kune en la glaso, kaj kiam la agitigxo cxesis,
kun forta ardo de kuragxo mi eltrinkis la miksturon.

Sekvis doloregoj plej turmentaj: grincado de la ostoj,
mortiga nauxzo, kaj teruro de spirito, ne malpli
intensa, ol tiu sentebla en horo de l' naskigxo
aux de l' morto. Poste, tiuj agonioj rapide
ekkvietigxis, kaj mi rekonsciigxis kvazaux el
granda malsano. Estis io stranga en miaj sentoj, io
nepriskribeble nova, kaj, pro gxia noveco, nekredeble
dolcxa. Mi sentis min pli juna, pli malpeza, pli
felicxa en mia korpo; interne mi konsciis pri iu
kapturnanta senzorgeco, pri fluado de malordaj voluptemaj
imagoj, kurantaj kiel muelilfluo tra mia fantazio, pri
disigxo de la ligiloj de l' devo, pri nekonata sed ne
senkulpa animolibereco. Mi sciis, kun la unua enspiro de tiu
cxi nova vivo, ke mi estas pli malvirta, dekoble pli
malnobla, ke mi vendigxis kiel sklavo al mia originala
malbono, kaj la penso, en tiu momento, stimulis kaj gajigis
min kiel vino. Mi etendis la manojn, gxojegante en la
noveco de tiuj sentoj, kaj cxe tio, mi subite eksciis,
ke mia staturo iom malgrandigxis. En tiu tempo ne estis
spegulo en mia cxambro; tiu, kiu staras apud mi dum mi
nun skribas, estis tien portita poste, kaj por la celo mem
de tiuj aliformigxoj. La nokto, tamen, jam preskaux
tagigxis; la logxantoj de mia domo kusxadis plej
profunde dormantaj, kaj mi decidis, ekscitita kiel mi estis
de espero kaj triumfo, riski iri sub mia nova formo al mia
dormocxambro. Mi transiris la korton, mi glitis tra la
koridorojn, kiel fremdulo en mia propra domo, kaj alveninte
en mian cxambron, mi vidis, la unuan fojon, la aspekton
de Edward Hyde.

Mi devas paroli cxi tie pri mia teorio sole, ne
dirante tion, kion mi scias, sed tion, kion mi supozas la
plej versxajna. La malbona parto de mia naturo estis
malpli fortika, malpli disvolvita, ol la bona, kiun mi
jxus eksigis. Plie, en la dauxro de mia vivo, kiu
estis estinta, malgraux cxio, naux dekone vivo
de l' penado, de l' virto kaj de l' memregado, la
malbona parto estis multe malpli ekzercita kaj eluzita. Kaj
tial okazis, mi pensas, ke Edward Hyde estis tiom pli
malgranda, pli maldika, pli juna ol Harry Jekyll. Kiel la
bono ekbrilis el la vizagxo de unu, tiel same la malbono
estis skribita largxe kaj klare sur tiu de la alia.
Plie, la malbono lasis sur tiu korpo la stampon de kripleco
kaj kadukeco. Kaj tamen, kiam mi rigardis tiun malbelan
monstron en la spegulo, mi konsciis nenian antipation,
kontrauxe, mi sentis ja eksalton de bonveno. CXi
tio, ankaux, estis mi. GXi sxajnis natura kaj
homa. Laux miaj okuloj, gxi portis pli vivan bildon
de l' spirito, gxi sxajnis pli difinita kaj
unuobla, ol la neperfekta kaj dividita vizagxo, kiun mi
gxis nun kutimis nomi la mia. Kaj gxis tiu punkto mi
estis sendube prava. Mi rimarkis ke, kiam mi portis la
sxajnon de Edward Hyde, neniu povis alproksimigxi al
mi sen videbla antipatio de l' karno. CXi tio,
laux mia opinio, estis tial, ke cxiuj homoj, kiaj ni
renkontas ilin, estas kunmiksitaj el la bono kaj la malbono,
kaj, Edward Hyde, sola, en la vicoj de l' homaro, estis
pura malbono. Nur momenton mi restis antaux la spegulo;
mi devis ankoraux provi la duan kaj decidigan
eksperimenton; restis ankoraux konstati, cxu mi
perdis nerepreneble mian individuecon, kaj devos antaux
la tagigxo forkuri el domo jam ne plu mia, kaj,
rapidante returnen al mia kabineto, mi denove pretigis kaj
trinkis la miksturon, denove suferis la turmentegojn de tiu
kvazauxmorto kaj rekonsciigxis denove kun la
karaktero, la staturo, kaj la vizagxo de Harry Jekyll.

En tiu nokto mi estis atinginta la fatalan krucigxon
de l' vojoj. Se mi estus alproksimigxinta al mia
eltrovajxo laux pli nobla spirito, se mi estus
riskinta mian eksperimenton dum mi estis sub la influo de
malavaraj aux piaj aspiroj, cxio estus alie, kaj, el
tiuj agonioj de l' morto kaj naskigxo, mi estus
elirinta angxelo anstataux diablo. La drogo povis
neniel distingi, nek diabla nek dia gxi estis; gxi
nur skuis la pordojn de l' malliberejo de mia
temperamento, kaj, kiel cxe la kaptitoj en Philippi,
elkuris tio, kio interne staris. En tiu tempo mia virto
dormetis; mia malvirto, vekadita de l' ambicio, kaptis
vigle kaj rapide la okazon, kaj la rezultinta
eljxetajxo estis Edward Hyde. Tial, kvankam mi nun
havis tiel du karakterojn, kiel ankaux du mienojn, unu
estis tute malbona, kaj la alia estis ankoraux la
malnova Harry Jekyll, tiu malharmonia kombinajxo pri
kies virtigo kaj plibonigo mi jam lernis malesperi. La
sxangxo do estis tute al la pli malbona flanko.

Ecx en tiu tempo, mi ankoraux ne tute venkis mian
antipation kontraux la tedeco de vivo de studado. Mi
ankoraux foje havis inklinon al gajeco, kaj, pro tio, ke
miaj plezuroj estis, je l' plej indulga nomo, ne tro
dignoplenaj, kaj cxar mi ne nur estis bone konata kaj
honore estimata, sed ankoraux farigxis maljunulo,
cxi tiu nekonsekvenceco de mia vivo farigxis por mi
cxiutage pli gxenanta. Estis cxitiuflanke, ke
mia nova potenco tentis min gxis sklavigxo. Necesis
nur trinki la miksajxon, por tuj demeti la korpon de l'
fama profesoro, kaj surmeti, kiel densan mantelon, tiun de
Edward Hyde.

Mi ridetis pro la ideo; gxi sxajnis al mi,
tiutempe, humorajxo, kaj mi faris miajn pretigojn kun la
plej granda zorgo. Mi luis kaj meblis tiun domon en Soho, al
kiu Hyde estis postsigne sekvota de la polico; mi dungis,
kiel dommastrinon, virinon, kiun mi bone sciis silenta kaj
senskrupula. Aliflanke mi sciigis al mia servistaro, ke iu
S-ro Hyde (kiun mi priskribis) devos havi plenan liberecon
kaj auxtoritaton en mia domo sur la placo; kaj por
sxirmi min kontraux eventualaj akcidentoj, mi
ecx faris tie vizitojn kaj igis min bone konata persono
en mia dua rolo. Poste mi faris tiun testamenton, kiun vi
tiom multe kontrauxparolis, tiamaniere ke, se io okazus
al mi en la persono de D-ro Jekyll, mi povus transiri en
tiun de Edward Hyde sen mona perdo. Kaj tiel
cxirkauxita de remparoj, kiel mi supozis, sur
cxiu flanko, mi komencis profiti la strangan imunecon de
mia situacio.

Jam okazis ja, ke la homoj dungis bravulacxojn por
fari iliajn krimojn, dum ilia propra persono kaj reputacio
sidis sxirmate. Mi estis la unua, kiu tion faris por
propra plezuro. Mi estis la unua, kiu povis tiel klopodi
antaux la publika okulo kun sxargxo de afabla
respektindeco, kaj jen, en la dauxro de momento, kiel ia
lerneja bubo desxiri tiujn pruntajxojn kaj salti
kapon antauxe en la maron de l' libereco. Sed por mi,
en mia netravidebla mantelo, la sendangxereco estis
absoluta. Pensu nur--mi ecx ne ekzistis! Nur permesu al
mi trakuri en mian laboratorion, donu al mi nur du-tri
sekundojn por miksi kaj gluti la trinkajxon, kiu staris
cxiam preta, kaj Edward Hyde, kion ajn li estus farinta,
forpasus kiel spirnebuleto sur spegulo, kaj jen,
anstataux li, kviete en sia hejmo, pretigante la
noktomezan lampon en sia studejo, homo, kiu povis senriske
ridi je l' suspekto, trovigxus Harry Jekyll.

La plezuroj, kiujn mi rapidis sercxi sub mia
alikorpajxo, estis, kiel mi jam diris, maldecaj, sed, en
la manoj de Edward Hyde, ili baldaux ekfarigxis
monstraj. Reveninte de iu el tiuj ekskursoj, mi ofte
profundigxis en ia mirado pri mia alikorpa malnobleco.
Tiu demono familiara, kiun mi elvokis el mia propra animo,
kaj forsendis solan por plenumi sian bonan plezuron, estis
estajxo esence malica kaj kanajla; kun cxiu lia ago
kaj penso centrita en si mem; kun besta avideco drinkanta la
plezuron el kia ajn grado de turmento, tiel
nesxancelebla, kiel homo el sxtono.

Harry Jekyll foje staris konsternegita antaux la agoj
de Edward Hyde; sed la situacio estis ekster la kampo de
ordinaraj legxoj, kaj inside malpezigis la premon de la
konscienco. Estis ja Hyde, kaj Hyde sola, kiu estis kulpa.
Jekyll mem ne estis pli malbona; li revekigxis al siaj
bonaj ecoj sxajne nedifektita; li ecx kutimis, kiam
tio estis ebla, rapidi por malfari la malbonon faritan de
Hyde. Kaj tiel lia konscienco dormetadis.

Pri la detaloj de la malgloro, al kiu mi tiel
kunkonsentis (cxar ecx nun mi ne povas konfesi, ke
mi gxin faris) mi ne intencas priparoli; mi volas nur
montri la avertojn kaj la intersekvajn pasxojn, per kiuj
alproksimigxis mia puno. Unu malfelicxo okazis,
kiun, pro tio, ke gxi ne havis sekvon, mi nur aludetos.
Kruelega ago kontraux infanino vekis kontraux min la
koleron de preteriranto, kiun mi rekonis antaux kelkaj
tagoj kiel vian parencon; kuracisto kaj la familio de la
infanino kunigxis kun li; estis momentoj, kiam mi timis
pri mia vivo, kaj fine, por kontentigi ilian tro justan
koleron, Edward Hyde devis alkonduki ilin al la pordo de
Harry Jekyll kaj pagi ilin per cxeko subskribita per lia
nomo. Sed tiu cxi dangxero estis facile forigita el
la estonteco, per la transmeto en alian bankon de monsumo
sub la nomo de Edward Hyde mem, kaj kiam, malantauxen
klinante mian skribmanieron, mi provizis subskribon al mia
duulo, mi pensis, ke mi sidas jam ekster la atingo de la
fatalo.

Preskaux du monatoj antaux la mortigo de Sir
Danvers, forestinte el la hejmo por unu el miaj aventuroj,
de kiu mi revenis je malfrua horo, mi vekigxis la
sekvintan tagon en lito kun sentoj iom strangaj. Vane mi
cxirkauxrigardis, vane mi vidis la decan meblaron
kaj grandan amplekson de la cxambro en mia domo sur la
placo, vane mi rekonis la desegnajxon de la litkurtenoj,
io ankoraux insistadis, ke mi ne estas tie, kie mi
estas, ke mi ne vekigxis tie, kie mi sxajnas esti,
sed en la cxambreto en Soho, en kiu mi kutimis dormi en
la korpo de Edward Hyde.

Mi ridetis kaj, laux mia psikologia maniero, komencis
mallaboreme esplori la elementojn de cxi tiu iluzio,
iafoje refalante dume en komfortan matenan dormeton. Mi
estis ankoraux tiel okupata kiam, dum unu el miaj pli
sendormaj momentoj, mia rigardo ektrafis mian manon. Nu, la
mano de Harry Jekyll estis profesia laux formo kaj
grandeco: granda, firma, blanka kaj de agrabla aspekto. Sed
la mano, kiun mi nun rigardadis, suficxe klare en la
flava lumo de Londona mateno, kusxantan duonfermitan sur
la littukoj, estis malgrasa, sulkita, osta, sombre pala kaj
dense kovrita de nigra kresko da haroj. GXi estis la
mano de Edward Hyde.

Mi certe rigardis gxin dum preskaux duona minuto,
antaux ol la teruro vekigxis en mia brusto tiel
subite kaj tremige kiel la ekbruego de cimbaloj, kaj
eksaltegante el la lito, mi kuregis al la spegulo. CXe
la vidajxo, kiun renkontis miaj okuloj, mia sango
sxangxigxis en ion treege maldensan kaj glacian.
Jes, mi kusxigxis Harry Jekyll, kaj vekigxis
Edward Hyde. Kiel klarigi tion? mi al mi demandis, kaj
poste, kun alia eksaltego de teruro, kiel ripari tion? Estis
malfrue en la mateno, la servistaro jam levigxis,
cxiuj miaj drogoj estis en la kabineto--longa irado
estis ja malsupren sur du sxtuparoj, tra la posta irejo,
trans la korton kaj tra la anatomia teatro, de tie, kie mi
tiam staris terurita. Mi ja povus eble kovri mian
vizagxon, sed kion tio helpos, se mi ne povos kasxi
la aliformigon de mia staturo? Kaj tiam kun trasentata
dolcxeco de senpremigxo mi memoris, ke mia
servistaro jam kutimis la venadon kaj reiradon de mia duulo.
Jen baldaux mi vestis min, kiel eble plej bone, per
vestoj konvenaj al mia amplekso: baldaux pasis tra la
domo, kie Bradshaw min rigardegis kaj retirigxis pro
tio, ke li vidas S-ron Hyde je tia horo kaj en tia stranga
vestajxo, kaj, post dek minutoj, jen D-ro Jekyll
reeniris sian propran formon kaj sidigxis kun
malheligxinta frunto, por simuli[29]
matenmangxon.

Malgranda ja estis mia apetito. CXi tiu neklarigebla
okazajxo, cxi tiu renversigxo de mia antauxa
spertado, sxajnis, kiel la Babilona fingro sur la muro,
elskribi la literojn de mia kondamnigxo, kaj mi
komencis, pli serioze ol iam, pripensi la rezultatojn kaj
eblecojn de mia duobla ekzistado. Tiu parto de mi, kiun mi
havis la povon projekcii, en la lasta tempo multe
ekzercigxadis kaj nutrigxis; al mi en la lastaj
tagoj sxajnadis kvazaux la korpo de Edward Hyde
pligrandigxas, kvazaux (kiam mi portadis tiun
formon) mi konscias pli ricxan fluon de sango, kaj mi
komencis ekvidi dangxeron ke, se cxi tio estos multe
dauxrigata, la ekvilibro de mia naturo povos esti por
cxiam renversita, ke la kapablo de lauxvola
sxangxigxo povos esti perdita, kaj la karaktero
de Edward Hyde farigxos nerevokeble mia. La potenco de
la drogo ne cxiam montrigxis egala. Unu fojon, tre
frue en mia karerio, gxi restis tute senefika; de tiu
tempo je pli ol unu okazo, mi estis devigita duobligi, kaj
unufoje, kun granda risko de morto, triobligi la kvanton,
kaj tiu malofta necerteco jxetis gxis nun la solan
ombron sur mian kontentecon. Nun, tamen, pro la okazo de tiu
mateno, mi estis devigata konstati, ke dum komence la
malfacilajxo estis, dejxeti la korpon de Jekyll,
lastatempe gxi grade sed decide translokigxis al la
alia flanko. CXio do sxajnis montri al la jena
konkludo, ke mi malrapide perdas mian unuan kaj plibonan
memon, kaj iom post iom enkorpigxas en mian duan kaj pli
malbonan.

Inter tiuj du, mi komprenis, mi jam devas elekti. Miaj du
naturoj havis la komunan memoron, sed cxiujn aliajn
fakultojn plej neegale posedis inter si. Jekyll (kiu estis
kunmetajxo) jen kun la plej akraj timoj, jen kun avida
gustacxo projektis kaj partoprenis la plezurojn kaj
aventurojn de Hyde: sed Hyde estis indiferenta pri Jekyll
aux nur memoris lin kiel la monta bandito memoras la
kavernon, en kiu li sin kasxas kontraux la
persekutado. Jekyll sentis pli ol patran intereson; Hyde
sentis pli ol filan indiferentecon. Kunligi mian sorton kun
tiu de Jekyll, estus morti rilate al tiuj apetitoj, je kiuj
mi de longatempe min indulgadis kaj kiujn mi jam de kelka
tempo dorlotis. Kunligi gxin kun Hyde, estus morti pri
mil interesoj kaj aspiroj kaj farigxi por cxiam
malestimata kaj senamika. La marcxando povus aperi
neegala, sed estis ankoraux alia afero kunpesinda;
cxar, dum Jekyll turmente suferadus en la fajroj de la
abstinenco, Hyde ecx ne konscius, kion li perdis.

Kvankam strangaj estis miaj cirkonstancoj, la
kondicxoj de tiu cxi interbatalo estas tiel malnovaj
kaj banalaj, kiel la homo mem; efektive la samaj allogoj kaj
timoj jxetas la ludkubon por kiu ajn tentata kaj
tremanta pekulo, kaj okazis cxe mi, kiel okazas cxe
la plej granda nombro de miaj similuloj, ke mi elektis la
pli bonan parton, kaj poste mankis al mi la forto, mian
elekton plenumadi.

Jes, mi preferis la maljunan kaj malkontentan doktoron,
cxirkauxitan de amikoj kaj tenantan honestajn
esperojn, kaj mi diris decidan adiauxon al la libereco,
al la rilata juneco, al la facila pasxo, saltanta pulso
kaj sekretaj plezuroj, kiujn mi gxuis en la alivesto de
Hyde. Tiun cxi elekton mi faris eble kun ia senkonscia
rezervo, cxar mi nek forlasis la Soho'an domon, nek
detruis la vestojn de Edward Hyde, kiuj ankoraux
kusxis pretaj en mia kabineto. Dum du monatoj, tamen, mi
restis fidela al mia decido; dum du monatoj mi vivadis
laux tia vivo de severmoreco, al kia mi neniam
antauxe atingis, kaj gxuis la kompensojn de
aprobanta konscienco. Sed kun la tempo fine forigxis la
fresxeco de mia timo, la lauxdoj de mia konscienco
ekfarigxis kutimo; min ekturmentegis afliktigxoj kaj
sopiroj, kvazaux Hyde baraktus por la liberigxo,
kaj, fine, en horo de morala malforteco, mi denove kunmetis
kaj englutis la aliformigan trinkajxon.

Mia diablo estis tenita longatempe en kagxo, li
liberigxis furiozega. Mi sentis, ecx jam dum mi
trinkis la miksturon, pli senbridan, pli furiozan emon al la
malbono. Mi supozas, ke sendube estis tio, kio vekis en mia
animo tiun ventegon de senpacienco, kun kiu mi
auxskultis la gxentilajxojn de mia
malfelicxa viktimo; almenaux mi deklaras antaux
Dio, ke neniu homo morale sana povus esti kulpa pri tia
krimo pro tiel bagatela incito, kaj ke mi frapis en humoro
ne pli racia ol tiu, en kiu malsana infano rompus ludilon.

Tuj la spirito de la infero vekigxis en mi, kaj
furiozis. Kun paroksismo de gxojo mi disbategis la
pasivan korpon, gustumante gxojegon cxe cxiu
bato, kaj nur kiam la laceco komencis sekvi, subite dum la
plej alta punkto de mia deliro, trapikegis mian koron
malvarma spasmo de teruro. Disigxis nebulo; mi ekvidis,
ke mi metas mian vivon en dangxeron, kaj mi forkuregis
de la sceno de tiuj ekscesoj, fierigxante ecx dum mi
tremas, kun mia avideco por la malbono kontentigita kaj
stimulita, kaj mia amo al la vivo altigita gxis la plej
ekstrema grado. Mi kuregis al la domo en Soho, kaj detruis
miajn paperojn; de tie mi ekiris tra la lanternolumitajn
stratojn, en la sama dividita ekstazo de spirito,
gxojegante pri mia krimo, gajkore projektante aliajn por
la estonteco, kaj tamen, ankoraux rapidirante kaj
auxskultante, cxu sekvas min la pasxoj de la
vengxanto. Hyde havis kanton sur la lipoj dum li
kunmetis la miksturon, kaj trinkante gxin li toastis la
mortinton. Apenaux la agonio de la transformigxo
ekcxesis dissxiri lin, jam Harry Jekyll, kun
fluantaj larmoj de dankemeco kaj memriprocxo, falis
genuen kaj levis la kunplektitajn manojn al Dio. La vualo de
la memindulgo estis dissxirita de supre gxis
malsupre, kaj mi vidis mian vivon kiel tuton: mi sekvis
gxin de la tagoj de mia infaneco kiam mi iris manon
cxe mano, kun mia patro, tra la memoferemaj penadoj de
mia profesia vivo, por alveni, foje kaj ree, kun la sama
sento de nerealeco, cxe la malbenitaj terurajxoj de
la vespero. Mi volis kriegi, mi penis kun larmoj kaj
pregxoj sufoki la amason da malbelegaj imagajxoj kaj
sonoj, kiuj arigxis en mia memoro kontraux mi, kaj,
ankoraux, inter miaj petegoj, la fi-vizagxo de mia
kanajleco rigardadis fikse en mian animon. Kiam la akreco de
tiu cxi memriprocxo ekmortigxis, gxi estis
sekvita de sento de gxojo. De nun Hyde estos neebla;
cxu mi volos, aux ne volos, mi estas de nun
enfermita en la plibona parto de mia ekzistado, kaj, ho,
kiel mi gxojis pensi pri tio! Kun kia volonta humileco
mi akceptis denove la cxirkauxbarojn de l' vivado
natura! Kun kia sincera spirito de forlaso mi sxlosis la
pordon, per kiu mi tiel ofte iris kaj revenis, kaj
dispremegis la sxlosilon sub mia piedo!

Kun la sekvinta tago, venis la sciigo, ke la mortigo
estis observita, ke la kulpo de Hyde estas evidenta al la
mondo, kaj ke la viktimo estas viro alta en la publika
estimado. Ne nur krimo estis, sed tragedia
malsagxajxo. Mi pensas, ke mi gxojis scii tion;
mi pensas, ke mi gxojis pro tio, ke miajn pli bonajn
impulsojn tiel cxirkauxremparis kaj gardis la
teruroj de la esxafodo. Jekyll estis nun mia
rifugxejo; Hyde elrigardetu ecx nur dum momento, kaj
la manoj de cxiuj homoj tuj levigxos por lin kapti
kaj mortigi.

Mi decidis per mia estonta konduto reacxeti la
estintecon, kaj mi povas honeste diri, ke mia decido portis
iom da bona frukto. Vi scias mem, kiel fervore dum la lastaj
monatoj de la pasinta jaro, mi laboradis por mildigi la
suferojn de aliaj; vi scias, ke multo estis farita, kaj ke
la tagoj pasis por mi trankvile kaj preskaux
felicxe. Kaj mi ja ne povas vere diri, ke min enuigis
cxi tiu bonfara kaj senkulpa vivado; mi kontrauxe
kredas, ke mi cxiutage gxuis gxin pli plene; sed
min ankoraux malbenis mia dueco de intenco; kaj, kiam
fine iom post iom eluzigxis la unua akreco de mia pento,
mia pli malnobla parto, tiel longe dorlotita, tiel mallonge
encxenigita, komencis ekmugxi por liberigxo. Mi
ja ne revis revivigi Hyde; tion ecx ekpripensi tremigis
min gxis frenezeco; ne, en mia propra personeco
starigxis la tento ankoraux unu fojon petoli kun mia
konscienco, kaj kiel ordinara sekreta pekanto mi fine
submetigxis al la atakoj de la tentado. Al cxio
venas fino; la plej vasta mezurilo fine plenigxas, kaj
cxi tiu mallonga cedo al mia malboneco fine detruis la
ekvilibron de mia animo. Estis bela, klara, januara tago,
malseke subpiede, kie la frosto degelis, sed kun sennuba
cxielo, kaj <<Regent's Park>>[30]
estis plena de vintraj pepadoj kaj dolcxa pro odoroj de
printempo. Mi sidis en la sunlumo sur benko; la besto en mi
lekadis la lipojn pro rememoro; la spirita parto estis iom
dormema, promesante postan penton sed ankoraux ne
incitita gxis komenco. Nu, mi al mi diris, mi ja nur
similas al miaj najbaroj, kaj poste mi ridetis, komparante
min kun aliaj homoj, komparante mian ageman bonvolon kun la
maldiligenta krueleco de ilia malzorgo. Kaj en la momento
mem de tiu vanta fanfaronema penso, ekkaptis min spasmo,
terura nauxzo kaj plej mortiga tremo. Tiuj forpasis kaj
lasis min svenema, kaj poste, dum siavice la sveneco
kvietigxis, mi ekkonstatis sxangxon en la
karaktero de miaj pensoj; pli grandan maltimecon, malestimon
al la dangxero, solvigxon de la ligiloj de l'
devo. Mi rigardis malsupren, miaj vestoj pendis senforme sur
miaj malsxvelintaj membroj; la mano kusxanta sur mia
genuo estis sulkoplena kaj vila. Mi estis denove Edward
Hyde. Antaux unu momento, al mi estis ankoraux
garantiita la estimo de cxiuj homoj, mi estis ricxa,
amata--kun mangxo pretigata por mi en mia propra hejmo--kaj
nun mi estas jam la komuna persekutajxo de l' homaro,
cxasata, sendoma, konata mortiginto, sklavo por la
pendigilo.

Mia prudento sxanceligxis, sed ne tute min
forlasis. Miaj drogoj estis en sxranko en mia kabineto,
kiel mi povos atingi ilin? Jen la problemo, kies solvon--premegante
per la manoj miajn tempiojn--mi nun devas entrepreni. La
laboratorian pordon mi mem jam fermis. Se mi provus eniri
per la domo, miaj propraj servistoj min sendus al la
esxafodo. Mi ekkomprenis, ke mi devos uzi alian manon,
kaj pensis pri Lanyon. Kiel lin trafi? Kiel alkonsentigi
lin? Supozu, ke mi evitos kaptigxon sur la stratoj, kiel
mi povos eniri en lian domon? Kaj kiel mi, nekonata kaj
malplacxa vizitanto, povos decidigi la faman kuraciston
rabi la kabineton de sia kolego, D-ro Jekyll? Tiam mi
rememoris, ke restadas al mi unu parto de mia originala
karaktero: mi povas skribi laux mia propra skribmaniero.
Tuj kiam ekbrilis en mi tiu ideo, klarigxis al mi la
tuta vojo, kiun mi devos sekvi. Mi do ordigis mian vestaron
kiel eble plej bone, kaj, alvokante al pasanta fiakro, mi
veturigis min al hotelo sur Portland Street, kies nomon mi
per ia hazardo memoris. Pro mia aspekto,--kiu efektive
estis suficxe komika, kiel ajn tragedia la sorto, kiun
kovris cxi tiuj vestoj,--la veturigisto ne povis
kasxi sian ridemon. Mi grincigis la dentojn kontraux
lin kun ekventego de diabla furiozo; kaj la rideto forvelkis
sur lia vizagxo,--felicxe por li,--ankoraux
pli felicxe por mi, cxar, nur momenton plu, kaj mi
lin jam certe desxiregus de sur lia sidejo. Enirinte la
hotelon, mi cxirkauxrigardis kun tia malluma mieno,
ke la servistoj ektremis; neniun rigardon ili
intersxangxis dum mia cxeesto; sed sklaveme
ricevis miajn ordonojn, kondukis min al privata cxambro
kaj alportis al mi skribilaron. Hyde, en dangxero pri
sia vivo, estis al mi estajxo nova; skuita de
supermezura kolero, strecxita gxis mortigemo,
avidega kauxzi al iu doloron. Li tamen estis ruzulo;
venkis sian koleregon per granda peno de l' volado; verkis
siajn du gravajn leterojn, unu al Lanyon kaj unu al Poole,
kaj por ke li ricevu certigon, ke ili efektive estis metitaj
en la posxton, li ordonis, ke oni ilin rekomendu. De
tiam, li sidadis la tutan tagon apud la fajro en la privata
cxambro, mordetadante al si la ungojn; tie li
tagmangxis, sidante sola kun siaj timoj, kun la kelnero
videble tremanta antaux lia okulo; kaj el tie, post
plena noktigxo, li ekveturadis en angulo de fermita
veturilo kaj kondukigis sin tra la stratoj de la urbo.
<<Li>>, mi diras; mi ne povas diri <<mi>>. En tiu infano de
l' infero estis nenio homa; logxis en li nenio krom la
timo kaj la malamo. Kaj kiam fine,--pensante, ke la
veturigisto komencas ion suspekti,--li forsendis la
veturilon kaj riskis piediri, en sia negxustalkorpa
vestaro, objekto nepre markita por la observado, inter la
noktajn preterirantojn, tiuj du malnoblaj pasioj furiozis en
li kvazaux uragano. Li marsxis rapide, persekutata
de siaj timoj; babilante al si mem, sxtelirante tra la
malpli vizitataj stratoj, kalkulante la minutojn, kiuj
kvazaux barilo ankoraux apartigis lin de la
noktomezo. Fojon, virino alparolis al li, proponante, mi
pensas, skatolon da alumetoj. Li pugnis sxin en la
vizagxon, kaj sxi forkuris. Kiam mi
rekonsciigxis cxe la domo de Lanyon, la teruro de
mia malnova amiko iom kortusxis min; mi ne scias; estis
almenaux nur kvazaux guto en la maro, kompare al la
abomenego, kun kiu mi rigardis reen al tiuj horoj. Estis
okazinta en mi ia sxangxigxo. Jam ne plu timo al
la esxafodo, sed teruro farigxi denove Hyde,
turmentegis min. La kondamnon de Lanyon mi ricevis duone en
songxo; duone en songxo revenis hejmen kaj
kusxigxis. Post la ellacigoj de la tago, mi
dormegis, en dormo tiel severa kaj profunda, ke ne sukcesis
gxin rompi ecx la teruraj kosxmaroj min
turmentantaj. Mi vekigxis matene skuita, malfortigita,
sed refresxigxinta. Mi ankoraux malamis kaj
timis pensi pri la bruto, kiu en mi dormetis, kaj
kompreneble mi ne forgesis la konsternantajn dangxerojn
de l' antauxa tago; sed mi estis denove hejme, en mia
propra domo kaj apud miaj drogoj, kaj dankemeco pro mia savo
briladis en mia animo tiel forte, ke gxi preskaux
konkuris la helecon de la espero mem.

Mi estis nerapide transpasxanta la korton post
matenmangxo, entrinkante la malvarman aeron kun plezuro,
kiam ree min kaptis tiuj nepriskribeblaj sentoj, kiuj
heroldis la sxangxigxon: kaj apenaux mi
havis la tempon atingi la sxirmon de mia kabineto, tra
mi denove furiozas kaj glacias la pasioj de Hyde. CXi
tiun fojon, duobla dozo estis necesa por revoki min al mi
mem, kaj jen ho ve! post ses horoj, dum mi sidis malgaje
rigardadante la fajron, jam revenas la doloroj kaj la drogo
denove devas esti trinkata. Mallonge, de tiu tago
sxajnis, ke nur per granda, kvazaux gimnastika
penado, kaj nur sub la rekta stimulo de la drogo, mi povas
porti la vizagxon de Jekyll. Je cxiu horo de la tago
kaj nokto min kaptis la avertanta ektremo; precipe se mi
dormis, aux ecx dum momento dormetis sur mia
segxo, cxiam mi vekigxis kiel Hyde. Sub la
strecxado de cxi tiu sencxese minacanta fatalo,
kaj pro la maldormado, al kiu mi nun min kondamnis ja
ecx super cxia grado, kiun mi kredis ebla al la
homo, mi farigxis en mia propra persono estajxo
konsumita kaj elcxerpita de la febro, malforta, korpe
kaj mente, cxiam okupata de unu sola penso: abomeno al
mia alia memo. Sed dum mi dormadis aux kiam la efekto de
la drogo elcxerpigxis, mi saltis preskaux sen
transiro--cxar la doloroj de la aliformigxo
farigxis cxiutage malpli severaj--en la posedon de
imago plenega de teruraj fantazioj, de animo bolanta per
senkauxzaj malamoj, kaj en la posedon de korpo, kiu
sxajnis ne suficxe forta por enteni la furiozantajn
energiojn de la vivo. La povoj de Hyde sxajnis des pli
kreski, ju pli kadukigxis Jekyll. Kaj certe la malamo,
kiu apartigis ilin, estis nun ambauxflanke egala.
CXe Jekyll, gxi estis afero de esenca instinkto. Li
nun konsciis plene la malbelegecon de tiu estajxo, kiu
partoprenis kun li kelkajn el la fenomenoj de l'
konscienco, kaj kiu estis kunheredonto kun li de la morto;
kaj krom tiuj ligiloj de komuna posedo, kiuj en si faris la
plej doloregan parton de lia turmento, li pensis pri Hyde
kvazaux pri io ne nur infera sed neorganika. Jen la
terura afero: ke la sxlimo de l' abismo sxajnas
auxdigi kriojn kaj vocxojn; ke la amorfa polvo
gestacxas kaj pekas; ke tio, kio estas senviva, kaj ne
havas formon, povas uzurpi la funkciojn de la vivo. Kaj jen
ankoraux: ke tiu ribelanta abomenajxo estas ligita
al li pli intime ol edzino, pli proksime ol okulo;
kusxas enkagxigita en lia karno, kie li auxdas
gxin murmuri, sentas gxin barakti al naskigxo
kaj en cxiu horo de malforteco, kaj dum la konfido de la
dormo, lin venkas kaj uzurpas lian vivon.

La malamo de Hyde kontraux Jekyll estis de malsama
speco. Lia teruro pri la esxafodo devigis lin
sencxese fari provizoran memmortigon, kaj reveni al lia
stato de subulo, farigxi parto anstataux persono;
sed li abomenis la necesecon, li abomenis la malgxojegon
en kiun Jekyll jam enfalis, kaj lin akre indignigis la
malplacxo, kiun li mem inspiris. Pro tio la
simio-similaj fipetoloj, kiujn li faris al mi,
skribacxante laux mia propra skribstilo
blasfemajxojn sur la pagxoj de miaj libroj;
bruligante la leterojn kaj portreton de mia patro; kaj vere,
se lin ne detenus timo pri propra morto, jam antauxlonge
li estus ruiniginta sin por impliki min en la ruino. Sed lia
amo por la vivo estas miriga; mi diros plu: mi, kiu malsanas
kaj glaciigxas pro simpla pensado pri li, mi, kiam mi
memoras la mizeracxon kaj pasion de lia
sinalkrocxemo al la vivo, kaj kiam mi scias, kiom li
timas mian kapablon detrancxi lin per la memmortigo, mi
povas en mia koro lin kompati. Neutilas, kaj la tempo dolore
mankas al mi, plilongigi cxi tiun priskribon; neniam iu
suferis tiajn turmentegojn, tio suficxu. Kaj tamen
ecx al tiaj la kutimado alportis--ne, ne
malpezigxon,--sed, ian kalecon de la animo, ian
submetigxemon al la malespero; kaj mia puno povus ja
dauxradi dum jaroj, se ne estus okazinta tiu lasta
malfelicxegajxo, kiu nun fine min trafis kaj disigis
de mia propra vizagxo kaj naturo. Mia provizo de la
salo, kiu neniam renovigxis de post la dato de mia unua
eksperimento, komencis elcxerpigxi. Mi venigis novan
provizon kaj kunmiksis la trinkajxon: la
kvazauxbolado sekvis, ankaux la unua
kolorsxangxigxo, sed ne la dua. Mi trinkis la
miksturon, gxi ne efikis. Vi sciigxos de Poole, kiel
mi trasercxigis la tutan Londonon; vane estis, kaj mi
estas nun konvinkita, ke mia unua provizo estis nepura, kaj
ke estis tiu nekonata nepurajxo, kiu donis al la
miksajxo efikecon.

Proksimume unu semajno nun pasis, kaj mi finas cxi
tiun rakonton sub la influo de la lasta el miaj malnovaj
pulvoroj. CXi tiu, do, estas la lasta fojo--se ne
okazos miraklo--kiam Harry Jekyll povas pensi siajn
proprajn pensojn aux vidi sian propran vizagxon
(nun, ho ve! kiel malgaje aliigitan!) en la spegulo. Nek
devos mi prokrasti tro longe la finon de cxi tiu
skribado, cxar se mia rakonto gxis nun evitis
detruigxon, tio estis pro kombino de granda
antauxzorgo kaj granda bonsxanco. Se la agonioj de
la sxangxo ekkaptos min dum mi gxin skribas,
Hyde gxin dissxiros; sed se iom da tempo pasos de
kiam mi estos gxin flankenmetinta, lia mirinda egoismo
kaj absorbiteco en la pasanta momento, eble savos gxin
denove kontraux la ago de lia simiosimila malico. Kaj
efektive, la fatalo, kiu proksimigxas al ni ambaux,
jam sxangxis kaj premegis lin. Pasos nur duonhoro,
kaj mi denove kaj por cxiam eniros tiun malamitan
personecon... Mi scias, kiel mi sidos ektremegante kaj
plorante sur mia segxo, aux dauxros, en plej
strecxita kaj timopenetrita ekstazo de auxskultado,
pasxadi tien kaj reen tra cxi tiu cxambreto--mia
lasta surtera rifugxejo--kaj subauxskulti cxian
sonon de minaco. CXu Hyde mortos sur la esxafodo?
aux cxu li en la lasta momento trovos la
kuragxon sin liberigi? Dio scias: al mi indiferente
estas; cxi tiu estas la vera horo de mia morto, kaj tio,
kio nepre sekvos, koncernos alian ol min mem. CXi tie,
do, demetante mian plumon kaj eksigelante mian konfeson, mi
metas finon al la vivhistorio de tiu malfelicxa Harry
Jekyll.

FINO


[1] Ricxard
Enfijld.

[2] T.e.
cxiutage krom dimancxo, kiam en Anglujo la butikoj
restas fermitaj.

[3] Gablo:
triangula elstaranta konstruajxo aux pinta
tegmentofino super pordoj, fenestroj, k.t.p. laux la
gotika arhxitektura stilo. A. gable; Fr. ga^ble; G.
Giebel, Spitzverdachung; H. socarre'n, alero.

[4] Elp. Kuts:
fama Londona banko.

[5] Ekkrio, kiu
montras protestan nekonsenton.

[6] Elp. Hajd.

[7] Morosa:
cxagrenhumora, malgajacxa, malkontentacxa. A.
morose, sullen, surly; Fr. morose, maussade, bourru; G. muerrisch;
H. murrio; Lat. morosus.

[8] Elp. GXekil.

[9] Elp. Ka'vendisx
Skuxer: fama Londona placo.

[10] Elp. Lanjon.

[11] Harry.
intima formo de l' nomo Henry (kvazaux Hencxjo).

[12] Tio cxi
estas vortsxerco. Hide and Seek (Hajd kaj Sik) estas
infana ludo, laux kiu unuj devas sin kasxi (Hide)
kaj la aliaj ilin sercxi (Seek).

[13] Malricxa
kvartalo de Londono.

[14] Perpleksiteco:
Tiu implikita stato de la mento, en kiu oni ne klare
komprenas, aux dubas aux hezitas, pro konfuzataj
ideoj (Perpleksi = meti en tiun staton). A.
perplexity, F. perplexite', G. Verworrenheit, H.
perplejidad.

[15] Perpleksita:
A. perplexed, puzzled, F. embrouille', embarrasse'. G.
verwirrt, perplex, H. perplejo.

[16] Elp. Pul.

[17] Elp. Karu.

[18] Elp. Njukomen
el Skotland Jard (la cxefoficejo de la londona
detektiva polico).

[19] Bajeto:
Speco de maldelikata flaneleca tuko. A. baize; Fr. bayette;
G. Boye; H. bayeta.

[20] T.e. pripensi
pri gxi.

[21] Elp. Gest.

[22] Elp. Bradsxa.

[23] Damni:
kondamni al puno eterna. A. damned; Fr. damne'; G. verdammt;
H. condenado a pena eterna.

[24] Lugubra:
funebrecon, malgxojon inspiranta. A. lugubrious,
mournful, doleful; Fr. lugubre; G. traurig, kummervoll,
klagend; H. lu'gubre.

[25] Fiolo:
malgranda vitra botelo de formo speciala uzata en la
laboratorio. A. phial; Fr. fiole: G. Phiole, Flaeschchen; H.
redoma, frasco.

[26] Morbida:
Malsanacxa, kvazaux malsaneta. A. morbid; Fr.
morbide; G. krankhaft; H. mo'rbido.

[27] Sombra:
malluma, malhela, malgaja, cxagrena, melankolia. A.
sombre; Fr. sombre; G. duester, finster, dunkel, trueb; H.
sombrio; obscuro, triste.

[28] Elp. Hesti.

[29] Simuli:
sxajnigi, imitacxi. A. simulate; Fr. simuler; G.
nachahmen, heucheln, simulieren; H. simular, fingir.

[30] Rigxents
Park: Fama kaj bela Londona parko.


ALDONO

Lokoj en kiuj la tradukintoj uzis radikojn
ne troveblajn en la plimulto da vortaroj

Gablo: ia
malbonauxspicia masivo de konstruajxoj eltrudis sian
gablon super la straton (*).

Morose: Via
devo estis min averti, respondis la alia, iom morose
(*).

Perpleksi:
metante la manon al la frunto, kiel homo en ia menta perpleksiteco
(*).--Devas esti io plu, diris
en si la perpleksita sinjoro (*).

Bajeto:
pordo kovrita de rugxa bajeto (*).
Frapis per iome sxancela mano sur la rugxan bajeton
de la kabineta pordo (*).

Damnita:
Plorantan kiel virino aux animo damnita (*).

Lugubra: Lugubra
kriego, kvazaux de nur besta teruro, sonis el la
kabineto (*).

Fiolo: ...
per la dispremita fiolo en lia mano, kaj la forta
odoro de migdalkernoj, Utterson sciis, ke li rigardas
kadavron de memdetruinto (*).

Morbida: Mi
havas morbidan timon, malgxuste direkti vin (*).

Sombra: Mia
vizitanto ja brulis pro ia sombra eksciteco (*).

Simuli: ...
sidigxis kun malheligxinta frunto, por simuli
matenmangxon (*).


CENTRA PRESEJO ESPERANTISTA
V. Polgar-Politzer
33, rue Lace'pe`de, Paris





End of the Project Gutenberg EBook of Doktoro Jekyll kaj Sinjoro Hyde, by 
Robert Louis Stevenson

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DOKTORO JEKYLL KAJ SINJORO HYDE ***

***** This file should be named 24145.txt or 24145.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/2/4/1/4/24145/

Produced by Les and Arlyn Kerr

Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.