initial commit of ebook 28968HEADmain

1 files changed, 5397 insertions, 0 deletions

diff --git a/28968.txt b/28968.txt
new file mode 100644
index 0000000..c9c6318
--- /dev/null
+++ b/28968.txt
@@ -0,0 +1,5397 @@
+The Project Gutenberg EBook of La Botistoj, by Aleksis Kivi
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: La Botistoj
+
+Author: Aleksis Kivi
+
+Translator: Hilma Hall
+
+Release Date: May 25, 2009 [EBook #28968]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ASCII
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA BOTISTOJ ***
+
+
+
+
+Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
+Proofreading Team at https://www.pgdp.net
+
+
+
+
+
+
+FINNA BIBLIOTEKO ESPERANTA N:o 2
+
+
+ALEKSIS KIVI
+
+LA BOTISTOJ
+
+(NUMMISUUTARIT)
+
+
+KOMEDIO EN KVIN AKTOJ
+
+
+PERMESITE TRADUKIS
+
+HILMA HALL
+
+
+ELDONA AKCIA SOCIETO OTAVA
+
+HELSINGFORSO, FINNLANDO
+
+
+
+
+PERSONOJ:
+
+  ZEBEDEO, kantoro.
+  TOBIO, majstro-botisto.
+  MARTO, lia edzino.
+  liaj filoj:
+    ESKO
+    IVARO
+  NIKO, maristo.
+  JANJO, lia filino, zorgatino de Tobio.
+  MICXJO VILKASTUS.
+  KRISCXJO, juna forgxisto.
+  KARRI, bienmastro.
+  GRETO, lia edukatino.
+  JAKOBO, lignosxuisto.
+  ZAKARIO, frato de Marto, eksigita policisto.
+  ANDREO, tajloro kaj klarnetludanto.
+  TIMOTEO, violonisto.
+  ERIKO, helpa jugxanto.
+  KARLO de Lenjo.
+  PATRO de Timoteo.
+  ANJO, maljunulino.
+  VIRINO en la domo de Karri.
+  GASTOJ kaj KROMGASTOJ je la edzigxa festo.
+
+
+Loko de agado: TAVASTLANDO. (Gubernio en Finnlando.)
+
+PRESEJO DE K. F. PUROMIES A. S., HELSINGFORSO 1919.
+
+
+
+
+Akto unua.
+
+
+(Cxambro de Tobio: en la fundo pordo kaj fenestro, dekstre tablo,
+maldekstre flanka pordo kaj pli antauxe je sama flanko benko kaj sur
+gxi la iloj de botisto. JANJO sidas apud la tablo trikante sxtrumpon,
+ESKO cxe la benko kudrante.)
+
+
+ESKO. Janjo! Cxu ne ordonis mia patrino, ekirante vilagxon, ke mi por
+la vojagxo, nome mia edzigxvojagxo, vestigxu kaj estu en fiancxa
+kostumo kiam sxi revenos?
+
+JANJO. Kaj ordonis vin preni el la subtegmenta cxambro la frakon de
+via patro, cxapelon, rugxan vesxton kaj pantaloneton.
+
+ESKO (flanken metas sian laborajxon). Diablo! Mi devas rapidi, cxar
+pasxon mi faros, al kiu oni ne ridu. (Foriras tra la pordo en la
+fundo.)
+
+JANJO. Antaux ol mi li edzigxos kaj pro tio rajtos heredi la kvincent
+talerojn, kiel ordonas la testamento, kaj mi ilin perdos. Sed miloj
+da taleroj nenion valoras kompare je mia Kriscxjo, se ni nur foje
+apartenos unu al la alia; kaj nun mi kredas ke tiu mia espero baldaux
+plenumigxos. (Kriscxjo envenas). Kriscxjo! Kiel vi kuragxas veni tien
+cxi!
+
+KRISCXJO. Cxu ne la virinacxo forestas?
+
+JANJO. Jes, sxi ekiris al la pregxejvilagxo.
+
+KRISCXJO. Kaj Tobio mem sxajnas sarki sian terpomkampon, sed kie
+trovigxas iliaj filoj, kie la hirtharega Esko?
+
+JANJO. Silentu! En la subtegmenta cxambro li estas sin vestanta por
+fiancxigxo.
+
+KRISCXJO. Cxu por fiancxigxo?
+
+JANJO. Li senprokraste ekiros al sia edzigxofesto kune kun Micxjo
+Vilkastus.
+
+KRISCXJO. La afero do efektivigxos?
+
+JANJO. Certe. Ili rapidas, cxar vi la botiston asignis al la jugxejo
+por ricevi edzigxpermeson.
+
+KRISCXJO. Kaj tamen ili edzigas sian filon duonjaron antaux ol li
+farigxas plenagxa.
+
+JANJO. Nun lia patrino iris por inviti la kantoron tien cxi por ke li
+skribu la permesateston de lia patro.
+
+KRISCXJO. Jen ni perdos kvincent talerojn. La filo de la botisto ilin
+rabas de ni, malgraux tio ke vi estas pliagxa ol li. Mil diabloj! La
+mallargxkapa kaporalo, kial li faris tian strangan testamenton?
+"Tiu, kiu unue edzigxos aux edzinigxos", gxi difinas. Cxu tiu estas
+prudenta kondicxo je kiu li dependigas la heredrajton? Pro kio ne
+doni cxion al unu aux partigi la sumon inter ambaux, tiam ni nun
+evitus la korsxirantan cxagrenon. La perdo min ne malgxojigas, sed la
+malagrablajxo!--Alimaniere certe farigxus, se la severa sorto ne
+estus elektinta la botiston kiel vian zorganton; sed eble ili jam je
+morto de via patrino tion celis kaj nun atingis la celon. Pesto prenu
+la botiston!
+
+JANJO. Marto estas pli riprocxinda ol Tobio. Estas ja edzino, kiu
+regas kaj konsilas tie cxi. La botisto, la filoj kaj mi devas sxin
+obei. Sxi cxiam malafable agis kontraux mi, precipe, de kiam ili
+konvinkigxis, ke la espero edzinigi min kun ilia malsprita filo,
+estis vana.
+
+KRISCXJO. Sxi ja estas la konata Marto de botisto.
+
+JANJO. Ho, se mia patro estus tie cxi! Kiel li povis lasi sian
+edzinon kaj infanon kaj forkuri al fremdaj landoj!
+
+KRISCXJO. Mi ion auxdis pri li.
+
+JANJO. Pri mia patro! Kion vi auxdis?
+
+KRISCXJO. Ke li ree trovigxas en Finnlando; oni rakontas, ke li estas
+vidita en Abo.
+
+JANJO. Sed la puno minacas lin.
+
+KRISCXJO. Kelktagan areston la legxo ordonas al maristo, forkurinta
+el sia sxipo. Sed lian aferon malseverigas tio, ke pli ol duono de la
+sxipanaro forlasis la saman sxipon dum la sama vojagxo, kio pruvas,
+ke ekzistis malgxustajxoj cxe la cxefoj.--Nun, Marto venas.
+
+JANJO. Forrapidu, Kriscxjo!
+
+KRISCXJO. Sxi jam atingis la sxtuparon.
+
+JANJO. Ni estos perditaj.
+
+KRISCXJO. Nenia dangxero. (Marto envenas.)
+
+MARTO. Kriscxjo en mia domo? For de tie cxi! Jen la pordo antaux vi.
+
+KRISCXJO. Malantaux mi gxi estas, sed antaux mi estas la fama Marto
+de botisto, kaj jen staras Kriscxjo, fiancxo de sxia zorgatino, juna
+kaj brava forgxisto. Via bofilo vi ja povas nomi lin.
+
+MARTO. For el mia cxambro, sentauxgulo!
+
+JANJO. Iru tuj, Kriscxjo, ne disputu kun sxi.
+
+KRISCXJO. Ni farigxu de nun geamikoj, Marto mia, cxar mi ne plu
+malhelpos vin gajni la kvincent talerojn; ilin vi tiel lerte havigas
+al via Esko.
+
+MARTO. Malbenita viro, cxu vi ne foriras de tie cxi?
+
+JANJO. Obeu min, Kriscxjo!
+
+KRISCXJO. Infero vin englutos pro tiuj kvincent taleroj. Baldaux nia
+tuta parohxo kaj multaj najbaraj parohxoj resonos de la kanto, kiun
+mi nomos: "Marto de botisto." (Foriras. Marto jxetas boton post
+li.)
+
+MARTO. Fulgulo!
+
+ESKO (el la subtegmenta cxambro). Kia bruo tie malsupre?
+
+MARTO (al Janjo). Malspritulino! Cxu mi ne malpermesis vin
+komunikigxi kun li?
+
+JANJO. Kion fari? Mi ne invitis lin.
+
+MARTO. Fermu la busxon kaj donu la trikajxon el viaj ungegoj. Cxu ecx
+unu colon gxi longigxis hodiaux? For! Rapidu al la kampo por sarki
+kaj resendu Tobion. (Janjo iras.) Kion vi faras tie supre?
+
+ESKO (en la subtegmenta cxambro). Nu, mi vestigxas por la
+edzigxofesto, kiel estis ordono.
+
+MARTO. Rapidu do, testudo! Baldaux alvenos la kantoro kaj Micxjo.
+
+ESKO (supre). Tuj mi estos preta; mi jxus surprenas la pantalonon de
+la patro.
+
+MARTO (aparte). Bone mi scias, ke tiu edzigxvojagxo ree kauxzos multe
+da ridfamoj; cxar li estas stultulo, obstina kiel maljuna bovoviro
+kaj celtabulo de cxiu sxerculo. Certe mi, Dio tion scias, lauxpove
+klopodis lin eduki, cxu per konsiloj cxu per vipo, sed cxio estis
+vane: alportita akvo ne restas en la puto.--Ivaro ankoraux ne sxajnas
+esti hejme kaj jam hieraux li ekiris vilagxon, la idacxo; sed sciu,
+mi estas ree moligonta vian dorson, atendu nur! Oni devas fari
+sian eblon. La krimo postulas punon, cxu gxi edifas aux male; la puno
+devas sekvi.--Du filojn mi posedas: unu estas naivegulo, la dua
+kaptita de malvirto, de loko al loko dibocxeme vagadas. (Tobio venas.)
+
+TOBIO. Vi jam revenis, Marto. Kion diris la kantoro?
+
+MARTO. Kion li diris! Jen mi devas kuri cxien, dum vi sidas hejme,
+kiel pik-aso, indiferenta pri cxio.
+
+TOBIO. Nu, Marto, tio ja okazis laux via propra volo.
+
+MARTO. Kion fari, cxar mi estas la sola agemulo en tiu domo, cxiuj
+aliaj estas mizeraj malrapiduloj?
+
+TOBIO. Cxu venos la kantoro?
+
+MARTO. Pro kio li ne venus, se oni lin venigas.
+
+TOBIO. Kiel vi do meditas pri vojagxo de Esko?
+
+MARTO. Ke li jxetu sakon sur la dorson kaj ekiru al domo de la
+fiancxino kune kun Micxjo Vilkastus.
+
+TOBIO. Cxu ni ne donu al ili cxevalon?
+
+MARTO. Revenante kun la juna edzino, ili prenu posxtan cxevalon; sed
+de tie cxi ili marsxu piede.
+
+TOBIO. Sed pripensu, Marto, li estas filo de majstro, kaj mem ankaux
+baldaux atingos la saman indecon, pro tio la piedmarsxo sxajnus eble
+iom nekonvena kaj eble ecx hontiga por la peka koro de l' homo.
+
+MARTO. Hontiga! Bone estus, se tiu entrepreno ne alportus al li pli
+da honto; sed mi supozas ke dekojn da ridindajxoj li liveros, cxar li
+havas malspritan originon, vi scias.
+
+TOBIO. Cxu mia Esko estus malsprita? Tian mensogon kaj kalumnion la
+envio elpensis. "Cxu mi estas freneza, kvankam oni tiel min nomas",
+oni kantas.--Esko ne estas malsprita, li estas egale sprita kiel
+lia patro, nome mi; li tute similas al mi kiel anime tiel korpe.
+Li ne estas malsagxa, nur iom obstina, kion pruvas ecx lia hararo,
+kiu estas blanka kaj rigide hirta, kiel cxe la maljunulo mem tie cxi.
+Unuvorte: li estas inda filo de sia patro, li estas mia vera bildo.
+(Esko envenas edzigxvestita.)
+
+MARTO. Vera maldelikatulo. Sed nun ne estas okazo sin gxeni; cxar la
+afero koncernas kvincent talerojn. Al Janjo mi ilin ne lasos, ne,
+kvankam mia jupo kiel sako estus kuntirota super la kapon kaj mi
+estus jxetota en profundegajxon.
+
+ESKO. Nu, kiel mi placxas al vi, panjo?
+
+TOBIO. Hej, Esko! Kun mia cxapelo kaj mia frako! La sama frako en kiu
+mi antaux dudek unu jaroj estis benata por edzeco kun Marto. Sxajnas
+al mi kvazaux en via formo mi rigardus min mem dudek unu jarojn
+malantauxe en la tempo. Tiam vi ne estis pli granda ol pugno kaj
+mankis ankoraux kvin monatoj gxis via naskigxo. Sed tiel sxangxigxas
+la mondo; tiam simila al senfeligita sciuro kaj nun apenaux trovante
+spacon en tiu sama frako; jes, tiel sxangxigxas la mondo, Esko mia.
+
+ESKO. Nu, kiel mi placxas al vi, panjo?
+
+MARTO. (Sidas apud la tablo, trikante sxtrumpon, kiun Janjo lasis.)
+Jes, kiel placxas al mi? Tiu vestaro bone tauxgas, mallertulo.
+
+ESKO. Kiel sidas la dorsflanko de l' frako dum mi iras al la pordo?
+Rigardu min atente de malantauxe. (Iras al la pordo.)
+
+TOBIO. Bonege! Vi pasxas impone kvazaux dragoncxevalo.
+
+ESKO. Sed nun estas la demando, pacxjo, kiel la frako sidas sur mia
+dorso.
+
+MARTO. Gxi sidas kiel plej bone gxi povas sidi sen selo, vi
+lignocxevalo!
+
+TOBIO. Bone, tre bone gxi sidas.
+
+ESKO (sin turnas kaj rapidas al la patro). Pacxjo, cxu vi gxuste
+scias kaj perceptas al kio mi ekiros?
+
+TOBIO. Ho jes! Felicxan vojagxon! Felicxon! mi diras. Floru kaj vivu
+longe! Jes, certe vi atingos longan vivon, mi tion scias, cxar la
+unua vorto, kiun vi, estante infano, balbutis, estis "panon".
+
+ESKO. Mi esperas ke gxi ankaux estu mia lasta.--Mi ekiros al mia
+edzigxofesto, pacxjo.
+
+TOBIO. Dio sekvu vin, filo mia, kaj donu al vi prosperon. Ni cxiuj
+benu por vi, kiu nun komencas novan vivon. Multaj dangxeroj povas vin
+renkonti sur tiu vojagxo, ecx la morto, kaj memoru, ke ankaux vi
+estas granda pekulo.
+
+ESKO. Ni cxiuj estas pekuloj, pardonu nin Dio.--Mi prenas gravan
+pasxon, pacxjo.
+
+TOBIO. Mi komprenas.
+
+ESKO. Mi ne aludas tian trotpasxon per miaj piedoj, tute ne.
+
+TOBIO. Mi komprenas. Vi aludas al la granda sxangxo, kiu nun al vi
+okazos per via edzigxo; jen la grava pasxo.
+
+ESKO. Gxuste tion mi aludas.
+
+TOBIO. Ni komprenas unu la alian, kvankam kelkfoje ni esprimas nin
+iom aligorie kaj distingite; ni ne estas malspritaj.
+
+ESKO. Al malspriteco mi koleras kaj furiozas kiel fihundo; sed cxiuj
+ne ricevis spritecon.
+
+TOBIO. Vi estas prava, filo mia!--Auxdu, mi rakontos al vi
+okazintajxon el la biblio. Estis foje piulo, nomita Tobio kaj li
+havis filon, kiu estis ekironta por edzigxi. Atentu, Esko, mia nomo
+ankaux estas Tobio kaj mi ankaux havas filon, kiu intencas edzigxi.
+
+ESKO. Mirinda koincido! Cxu estis ankaux ili ambaux botistoj?
+
+TOBIO. Tion mi ne bone memoras, sed mi kredas ke tiel estis.--Kiel mi
+jam diris, ili estis piaj homoj; kaj, cxar nun la filo ekiris por sin
+svati al la virino, kiu jam sep fiancxojn havis, sed ili cxiuj estis
+mortigitaj de diablo pro ilia profana amo al la junulino...
+
+ESKO. Sed mia amo estas pura, ne pasio de l' karno, nek dezirego de
+l' okuloj.
+
+TOBIO. Mi ja kredas, ke tiel estas; sed la diablo tamen povas eljxeti
+kaptilojn kaj retojn por vin pereigi dum tiu vojagxo.
+
+ESKO. Pli ol diablon kun siaj retoj, mi timas la lignosxuiston en la
+sama vilagxo, kie Greto servas. De rusa kolportisto, Timoteo, mi
+sciigxis, ke tiu larvo inklinas al la knabino. Sed li ja estas nur
+lignosxuisto, mizera mordetanto, kiu neniam povas esperi farigxi
+majstro, kiun indecon mi eble atingos jam je la proksima jugxeja
+kunsido. Jes, li estas mia rivalo, sed lauxsxajne ne tre dangxera.
+
+TOBIO. Gxuste kaj prave dirite. Cxiam kaj en cxio niaj karakteroj
+samigxas. Via kuragxo pli kaj pli grandigxas!--Sed kie mi interrompis
+mian rakonton?--Nu, la malcxasteco atakis tiujn sep kaj pro tio
+ili estis mortigitaj.--Auxskultu piege, Esko, mi rakontas el la biblio.
+
+ESKO. Mi silentas kiel muro.
+
+TOBIO. Kaj cxar nun la filo de Tobio ekiris por edzigxi, angxelo de
+Dio alvenis. Auxskultu, Esko!
+
+ESKO. Kiel muro.
+
+TOBIO. Angxelo el cxielo alvenis kaj proponis farigxi svatisto al
+juna Tobio, kiu volonte lin akceptis; kaj ili pasxis, pasxadis kune
+lauxlonge la sxtonan vojon; sed alveninte al rivero, la filo de Tobio
+lauxte ekkriis; cxar granda fisxo ...
+
+ESKO (al Marto). Panjo, cxu vi ankaux metis haringetojn en la
+porvojagxan sakon?
+
+MARTO. Ho, ridinduloj, patro kaj filo. La kantoro venas. (Al Esko.)
+Vi ricevos dekkilogramon da haringetoj en vian sakon, cxar mi scias,
+ke malpli ne suficxas. (Iras maldekstren.)
+
+TOBIO (rigardante tra la fenestro). Marto estas prava. La kantoro jam
+estas videbla sur la erikejo; mi iros lin renkonti. (Iras.)
+
+ESKO (sola). "Jen la mondo sxangxigxas", diris pacxjo. Gardu min!
+Grava pasxo! Jes, vere, se oni tion funde en la koro meditas. Nun ne
+estas tempo de ludo nek de sxerco. Strangaj sentoj en nuna momento
+movigxas en mia korpo de kapo gxis kalkano. Estas antauxgusto de
+edzigxofesta gxojo. (Iras tien kaj reen.) Ho, kiam Esko de botisto
+edzigxas, tiam la mondo renversigxos. Tiam oni mesos kaj kantos kaj
+post la solena edzoligo mi mem komencos la psalmon: "Tuta mondo nun
+gajigxu." Mi devas plori. (Visxas siajn okulojn.) Sed cxu la ploro
+ankoraux povus sxangxi la aferon? Tute ne; mi do kuragxigxu kaj kantu
+edzigxan kanton, kiun mi jam lernis en mia infaneco. Oni devas
+konfesi, ke tiu kanto estas bela kaj cxarma, tamen mi volus aldoni
+kelkajn rekantajxojn, tiel farante la tonon pli forta kaj vigla. Jen
+gxi estas: (Kantas.)
+
+  Edzigxfesto cxiujn okupas,
+  Malgxoja nur sxajnas knabin';
+    Adiauxo el hejmo sxin premas,
+    Sxi tamen fiancxon atendas.
+  Sur kampo karulo jam venas,
+  Lin garboj belege cxirkauxas.
+
+Jes, sed nun mi volus aldoni jenon. (Kantas.)
+
+  Tiluli', tiluli',
+  tilulilu liluli'!
+
+Nun la dua strofo:
+
+  Treega bruad' komencigxas,
+  De gxojo resonas la dom'.
+    Ne ploras plu la fiancxin',
+    La estonto gajigas sxin.
+  Kun kron' de honor' sur la kapo
+  Sxi dancas kaj busxo ridetas.
+    Tiluli', tiluli'!
+    Tilulilu liluli'!
+
+La tria strofo:
+
+  Jam pasis cxarmega la jaro,
+  Simila al songxo, kaj nun
+    Sxi kantas al sia infano
+    Pri land' de felicxo kaj am',
+  Kies altaj montoj vidigxas
+  En tia la malproksimeco.
+    Tiluli', tiluli',
+    Tilulilu liluli'!
+
+Kaj nun la kvara strofo ...
+
+MARTO (je la flankpordo). Cxu vi volas fermi la fauxkon, rano, aux
+cxu vi deziras, ke mi dancigu la vipon sur via dorso? Gardu vin! Li
+volas imiti kokkrion, la kokacxo! (Malaperas.)
+
+ESKO (sola). Mi sentas treegan emocion kaj mia koro estas kvazaux
+brulanta pecxbulo, pro tio, ke mi tiel arde pensas pri Greto kaj la
+edzigxo.--Greto! mi sentas kapturnigxon memorante, ke mi baldaux
+unuigxos kun vi, aux ke mi farigxos vi kaj vi farigxos mi, alivorte,
+Esko farigxos Greto kaj Greto farigxos Esko; oni do nomu nin cxu
+Esko-Greto cxu Greto-Esko. Jes, eternan fidelecon mi jxuras al vi,
+Greto mia; kaj se la malica satano, kiu gxis la fino de la mondagxo
+insidas nin, se li, mi diras, min tiel friponigus, ke mi en mia
+blindeco alian virinon kisus, batu min tiam kontraux la busxegon,
+tiel faru, Greto, gxis la dentoj klakos en la fauxko. Cxar li, kiu
+libervole faris sanktan jxuron pri fideleco kaj gxin rompis, lin tero
+kaj cxielo malbenu kaj lia kapo estu dispistata; estu dirite. (Tobio
+kaj Zebedeo alvenas.)
+
+TOBIO (malfermante la pordon al Zebedeo). Bonvolu eniri, kantoro!
+
+ZEBEDEO. Bonan tagon, junulo!
+
+ESKO. Estu bonveninta, kantoro! Gravaj kaj urgxaj aferoj nun postulas
+vian lertecon por ke cxio farigxu lauxlegxe. Mi nun--Dio gardu nin,
+la junulojn, komencis petolsxerci, mi ankaux, kaj intencis havigi al
+Micxjo Vilkastus novan cxemizon.[1]
+
+TOBIO. Jen kiel flankvoje li esprimas sian intencon. Hi hi hi!--Sed
+la kantoro jam scias la aferon.
+
+ESKO. La afero estas jena, sinjor' kantoro.
+
+ZEBEDEO. Mi jam scias. Via patro gxin sciigis al mi; jes mi scias kaj
+akurate konsideris kaj pripensis kiel la permesatesto de via patro
+estas skribota.
+
+ESKO. Cxefe estas, ke cxio okazu lauxlegxe.
+
+ZEBEDEO. Kompreneble. Mi skribas la tekston kaj via patro desegnas
+sube sian parafon, kiu estas atestata.
+
+ESKO. Li desegnas sian parafon kaj mi faras same.
+
+ZEBEDEO. Via parafo estas ne necesa.
+
+ESKO. Laux mia prudentacxo gxi estas necesa por ke estu lauxlegxe.
+
+ZEBEDEO. Junulo, cxu vi volas disputi kun maljunaj personoj?
+
+TOBIO. Esko.
+
+ESKO. Mi ne disputas, sed mi ne povas kompreni, kial mia propra
+parafo estas nenecesa. En tiu afero mi ja estas la cxefa persono kaj
+pro tio mia nomo ne manku en la atesto.
+
+ZEBEDEO. Certe gxi devas tie trovigxi, sed en la teksto. Sube estas
+nomo kaj parafo de via patro, apud gxi la nomo de atestanto kaj plej
+sube "Zebedeo, kantoro".
+
+TOBIO. Nu, eble vi komprenas?
+
+ZEBEDEO. Tiel oni devas procedi. Kiu farigxos atestanto?
+
+TOBIO. Micxjo Vilkastus estas plej tauxga. Li estas svatisto de Esko
+kaj lin ankaux akompanas al la edzigxofesto. Laux interkonsento li
+jam devus esti tie cxi. Ekiru, Esko, por informigxi pri li.
+
+ZEBEDEO. Jes, junulo, iru.
+
+ESKO. Mi rapidas, cxar jam urgxas. (Iras.)
+
+ZEBEDEO. Cxu vi vizitis pregxejon hieraux?
+
+TOBIO. Ne, Dio pardonu min.
+
+ZEBEDEO. Domagxe, domagxe, granda domagxo. Johano Kurkelo tie
+predikis tiel, ke resonis la muroj en templo de l' Sinjoro.
+
+TOBIO. Johano Kurkelo! Jen filo de ricxulo sukcesas, kontrauxe
+farigxas kun malricxulo.--Cxu vere Johano jam aperis en la
+predikkatedro? Mi konas lin jam de lia infaneco kaj sxajnis li al mi
+iom naivega, tamen li nun estas magistro.
+
+ZEBEDEO. Gimnaziano, gxis plue gimnaziano; sed en tiu junulo logxas
+spirito de l' Sinjoro. Se vi estus lin vidinta en la predikujo kaj
+auxdinta liajn vortojn, mi vetas, ke ecx viajn renojn li estus
+tremiginta. Certe li unue estis paleta kaj lia vocxo tremetis. Sed
+baldaux li sin orientis, rugxigxis kiel fajra forno kaj skuante la
+kapon lauxte kriis: "vekigxu, kiu dormas, vekigxu, kiu dormas".--En
+du partojn li dividis sian predikon; la unua temis pri terurajxoj
+de infero, la dua pri gxojoj de cxielo.--Ho, ho, tia knabo! Angxelon
+de l' Sinjoro li similis, kiam li varme komentariis, sxvitante kaj
+spiregante. Kaj fine vidigxis la efiko de lia patoso: subite dolcxa
+emocio kaptis la virinaron en la pregxejo kaj poste mallauxta kaj
+dauxranta ploreto auxdigxis, kiel cxiam okazas je trafo de la Vorto.
+
+TOBIO. Kaj la viroj?
+
+ZEBEDEO. Ili longe sidis rigidaj kvazaux sxtipoj.
+
+TOBIO. Tion mi kredas. La virino estas felicxa. Sxi savos sian animon
+pro sia impresema koro; kredu min, kantoro, certe inter ni pli multaj
+pereos ol inter la virinoj.
+
+ZEBEDEO. Bedauxrinde vi estas prava, tion pruvas la cxiutagaj
+ekzemploj. Tio cxi vidigxas ankaux en la kunvenoj sabatvespere cxe la
+pastra helpanto--vere religia viro--la virinoj cxiam cxeestas pli
+multnombre ol la viroj; la virinoj tien rapidas are, sed nur malofte
+mi tie vidas viron. Iliaj koroj estas hardigxintaj, jes hardigxintaj.
+Sed sub severa postulo ecx virbesto naskas, diras la proverbo, kaj
+tiel okazis dum la prediko de Johano. Longe li plorigis la virinojn
+antaux ol la Vorto faris impreson cxe la viroj; fine doninte al ili
+kelkajn flamajn rigardojn kaj forte kriante: "ecx pri tiu prediko
+vi foje estos responda", vidu, la mentono cxe kelkaj maljunuloj
+tremetis kaj la hartufoj sxanceligxis. Kaj nun, kiam li alvenis al
+la dua parto de sia prediko kaj komencis pentre priskribi la cxielon,
+tiam peza mugxado auxdigxis en la tuta pregxejo, kiel en la arbaro
+dum hajlas kaj fulmotondras en la alteco; kaj ne ecx unu okulo restis
+seka. Tia estis la hierauxa diservo, kies cxarmon vi, Tobio, ne
+gxuis.
+
+TOBIO. Certe min malhelpis je tio diablo, la malnova intrigulo.
+La Cxiopovulo gardu tiun junulon, kiu eble iam konvertos la duonan
+mondon.--Kiel li sin klarigis kun la proklamoj?
+
+ZEBEDEO. Verdire, la finna traduko lin tre embarasis, nu, li ja estis
+komencanto. En granda embaraso li estis kaj sen mia helpo eble estus
+okazinta malsukceso.
+
+TOBIO. Kiel li proklamis pri la edzigxatesto de Esko?
+
+ZEBEDEO. Bone.--Jes, vi edzigas vian filon. Sed mi volas vin demandi:
+cxu vi bone informigxis pri la karaktero de via estonta bofilino?
+Memoru, plibone estas sub gutanta tegmenta defluilo ol unuigita kun
+malbona virino.
+
+TOBIO. Oni asertas, ke sxi estas cxasta knabino. Vi ja scias, Greto
+de Karri. Bonmora kaj modesta junulino. Kiu estus kredinta, ke la
+afero tiel sukcesus? Unue gxi estis kiel musxo, sed kreskis kiel
+bovon, jen gxia komenco: En lasta printempo, kiam Esko kune kun
+Micxjo Vilkastus vizitis sorcxulon, li konatigxis kun la knabino, dum
+ili en sama domo atendis la hejmrevenontan sorcxulon. Micxjo observis
+kelkajn ekrigardojn inter Esko kaj Greto. Li divenis la situacion,
+brave uzis la okazon, farigxis svatisto kaj la afero sukcesis bonege.
+
+ZEBEDEO. Cxu cxio sin bazas sur tio?
+
+TOBIO. Ne tute; en somero, du semajnojn post la festo de Sankta
+Johano, la afero estis sankciata de Karri kaj mi. Tio okazis en la
+Mezvoja drinkejo, kie ni renkontis unu la alian veturante al la urbo.
+Ha, la manpremojn kaj postnegocan regalon! Kia plezuro dum la tuta
+tago kaj ecx iom dum la sekvinta! Hi hi hi!
+
+ZEBEDEO. Cxu mi en la atesto nomos la junulinon servistino aux
+edukatino de Karri?
+
+TOBIO. Ili cxiam agis kun sxi kiel kun edukatino kaj tute malricxa
+sxi ne sxajnas esti; oni certigas, ke sxia tenejo enhavas diversajn
+ajxojn. Du tagojn post la edzigxofesto la pakveturiloj, laux
+interkonsento, alvenos tien cxi.--Hodiaux Esko kaj Micxjo ekiros,
+morgaux ili alvenos al hejmo de la fiancxino tiel frue, ke ili
+ankoraux havos tempon prizorgi la edzigxproklamon por proksima
+dimancxo, kiam la unua proklamo okazos.[2] La intertempon gxis la
+sankcio Micxjo pasigos cxe tieaj parencoj kaj Esko en hejmo de la
+fiancxino botlaborante. Mi supozas, ke tiu tempo farigxos al li
+plezurega.
+
+ZEBEDEO. Plezurega la tempo farigxis por Jakobo dum atendo al la
+junulino Rahxelo. Pardonu min, botisto! Mi kutimas cxiam rekte eldiri
+miajn pensojn, ecx kvankam ili malplacxus al la auxskultanto.--Mi
+scias, ke ia stranga testamento devigas vian filon, Esko, kaj vian
+zorgatinon, Janjo, edzigxi kiel eble plej baldaux, cxar, kiu tion
+unue faros, estas heredonta kvincent talerojn. Sxajnas al mi, ke via
+filo farigxos la felicxulo; sed atentu, Tobio! Esko estas viro, li
+havas patron kaj patrinon, hejmon kaj metion, lia estonteco do ja
+estas certa. Janjo, male, estas orfino kaj malricxa; al sxi estas
+"marcxo tie, koto cxi tie, seka nenie". Kaj atentu plue: sxi estas
+pliagxa ol Esko. Mi ne diras pli. Vi komprenas?
+
+TOBIO. Mi komprenas vin. Sed cxiuj en la mondo al si mem petas
+la cxiutagan panon. Estas devigo; ni logxas sur la erikejo, sur la
+seka erikejo kun aleno en la mano. Nuntempe ekzistas botistoj cxie
+kiel grizaj katoj, emaj elsxiri la okulojn unu de la alia. La terura
+malsato certe nin minacus, se mi ne posedus terpomkampeton kaj du
+malgrandajn herbejacxojn apud la marcxo, kiuj ebligas nutri bovinon.
+Sed estas peniga laboro inter arbetoj kaj sxtipoj. Fine mi do ricevas
+laktoguton en mian kuveton kaj iafoje ecx butereron sur mian
+panpecon. Jes, bona kantoro, la malricxulo devas klopodi per ungoj
+kaj dentoj por gajni sian porvivon.
+
+ZEBEDEO. Certe la malricxeco ne estas honto nek krimo, sed tamen
+peza sxargxo, kaj la ricxulo estu dankema. Pro tio, botisto, mi
+kuragxas diri al vi kelkajn vortojn, kuragxas vin riprocxi pro via
+maldankemeco al Li, de kiu cxio bona venas. Vi estas pli bonhava ol
+kontrauxe; la pano neniam mankis al vi, vi posedas cxevalon kaj
+bovinon kaj mi scias, ke cxiam auxtune vi bovidon kaj porkidon
+bucxas; tamen vi nomas vin malricxa.
+
+TOBIO. Hi hi hi! Vi estas prava; verdire neniam mankis la pano kaj
+cxiam kelkaj argxentmoneroj tintas en fundo de mia sako. Pro tio
+dank' al Dio!
+
+ZEBEDEO. Do, estante bonhavulo, vi povas cedi tiun heredajxon al
+malricxulino, tion vi devas fari kaj ne gxin proprigi al vi mem per
+maljusto.
+
+TOBIO. Tio koncernas al Marto. En kelkaj aferoj mi permesas sxin agi
+laux sxia propra volo kaj jen estas unu el ili. Kaj tial mi ne
+kontrauxdiras nek malhelpas.
+
+ZEBEDEO. Laux legxo vi, kaj ne via edzino, estas kuratoro de Janjo.
+
+TOBIO. Cxio dependas de Marto kaj mi devas obei sxin; nenio helpas.
+Aliparte, kiu povas min kulpigi pri malrajta proprigo de la
+heredajxo? Mi rajtigas mian filon edzigxi, cxar li tion humile petas,
+kaj se li edzigxas antaux ol Janjo, li ricevos la heredajxon, tiel
+klare diras la testamento. Mi ankoraux vin foje demandas, cxu tio
+estas malpraveco?
+
+ZEBEDEO. Nu, ne, se vi nur ne senkauxze malhelpas vian zorgatinon
+edzinigxi pli frue ol via filo. Pardonu min! mi estas auxdinta, ke
+la forgxisto Kriscxjo amas la junulinon kaj sxi amas lin, sed vi de
+cxiuj fortoj malhelpas ilian unuigxon.
+
+TOBIO. Estas vere; mi kontrauxstaras la aferon por la bono de Janjo
+mem. La forgxisto estas nesincera viro, granda ruzulo kaj plena
+de intrigoj. Certe tre mizera sorto atendas junulinon, kiun li
+tromplogos edzinigxi kun si. Kredu min, bona kantoro, li estas la
+plej granda kanajlo en nia parohxo. Jen kelkaj el liaj petolajxoj:
+Vi, kantoro, ekzemple sidas en la forgxejo, li prezentas al vi pipon,
+vi fumas momenton, subite vi auxdas pafbruon antaux la nazo, kaj vi
+trovigxas meze de pulvofumo, kaj estu gxoja, se nur kun doloretanta
+vizagxo kaj bruligitaj brovoj vi foriras de tie. Cxu vi scias kion li
+faris al Manjo Mahlamaki, kiu iom raportacxis pri li cxe la eklezia
+ekzameno de legoscio? Li jxetis en brutarejon de kompatinda Manjo
+saketon entenantan salon, malton, latunan ringon kaj tri
+cxevaldentojn. Li mem bone sciis, ke tiaj objektoj nenion efikas, sed
+li ankaux sciis la supersticxemon de Manjo. Kaj kion faris Manjo?
+Kvazaux sago sxi flugis al la pastrejo kun la sorcxsaketo en la
+mano. Ho, kiel la preposto Kriscxjon riprocxis. Tia estas la viro.
+
+ZEBEDEO. Seriozeco kaj vereco estas kolonoj de l' vivo kaj mi malamas
+malseriozajn intrigojn, tamen pro tio oni ne devas jugxi la homon
+malinda.
+
+TOBIO. Sed mi bone konas lin kaj ne permesas mian zorgatinon
+edzinigxi kun li antaux ol min legxo devigas, kaj tiam la junulino
+kulpigu sin mem, cxar mi faris mian eblon. Kaj dum la afero de Janjo
+tiel implikigxas, okazas, ke mia filo fervore kaj nekontrauxstareble
+volas edzigxi kaj mi ne povas lin deteni de la honorinda etato.
+
+ZEBEDEO. Certe vi povas lin deteni, se vi volas, gxis li atingos sian
+21:an jaron.
+
+TOBIO. Tio estas afero de Marto kaj mi devas submetigxi vole-ne-vole.
+Cetere oni ne povas nin riprocxi pro tio, ke ni per permesata maniero
+profitas al ni. Nun, Janjo kulpigu sin mem pro tio, ke sxi rifuzis
+farigxi nia bofilino, spite deziro de Esko, Marto kaj mi. Eble ilian
+edzigxon ankaux la kaporalo celis per sia testamento. Li estis
+stranga viro, melankolia kaj ofte kolerema, skribis versojn kaj cxiam
+asertis sin la plej malfelicxa en la mondo. Sed li tre amis Esko'n
+kaj Janjo'n, kiuj tiam estis nurcxemizaj infanetoj. Li admiris la
+rondajn, seriozajn okulojn kaj blankan haregon de Esko, li enamigxis
+en la milda kaj sagxa rigardo de Janjo kaj versis pri gxi. Li iomete
+vizitis lernejon en sia juneco.--Nu, kio okazis? Kelkajn semajnojn
+antaux sia morto li decidis, ke ambaux infanoj estu liaj heredantoj,
+sed laux stranga kondicxo. "Tiu el ili"--li difinis--"kiu unue
+edzigxas, heredu kvincent talerojn". Kredeble tiu kondicxo estis
+sxerco, cxar li cxiam emis surprizi aliajn. Jes, tiel faris la
+kaporalo. Kio nun pli konvenus ol edzigxo de tiuj ambaux junaj
+personoj? Esko siaparte faris sian eblon, sed Janjo ne konsentis. Pro
+tio, post edzigxo de Esko, mi kun bona konscienco iros al la preposto
+kaj akceptos la talerojn, kiuj lauxlegxe apartenas al ni.
+
+ZEBEDEO. Faru kiel al vi plej bone sxajnas, mi diris mian opinion
+malkasxe, laux mia kutimo. Pardonu al mi, botisto Tobio, pardonu, mi
+petas!
+
+TOBIO. Nu nu, nu nu!
+
+ZEBEDEO. Nun mi silentu kaj plenumu senprokraste mian taskon.
+(Elprenas el sia posxo la skribilaron, kiun li metas sur la tablon.)
+
+TOBIO. Unu vorton, sinjoro kantoro.
+
+ZEBEDEO. Nu, mi auxdas.
+
+TOBIO. Malgranda ektrinko eble malkonfuzigus viajn pensojn. Brito
+Tienhaara logxas, kiel vi scias, nur kelkajn centpasxojn de tie cxi.
+
+ZEBEDEO. Tobio, la pano estas kreita al ni por mangxi kaj la akvo por
+trinki, kvankam la homaro, tiu mizera homaro, eble por eterne
+deflankigxis el la naturo.
+
+TOBIO. La homo estas perdita sxafo. Sed unu tosto, bona kantoro, ne
+domagxas, nur aldonos novajn fortojn.
+
+ZEBEDEO. Novajn fortojn! Kiel senpripense parolite! Novajn fortojn!
+Sed kial miri; tiel ja diras ankaux aliaj, forgesante, ke cxiu
+ekscito en nia korpo kaj sango konsumas nian vivforton kaj tiu eluzo
+estas nekompensebla. Jam je la naskigxo estas al cxiu donita certa
+kvanto da tiu forto kaj laux gxi dependas ankaux nia vivdauxro kaj
+kiam gxi estas eluzita la vivfadeno rompigxas. Tio estas vero,
+kiun mi observas en la naturo kaj trovas konfirmata en la libroj.
+Tion memoradu kaj malpli ofte fleksu la brakon.
+
+TOBIO. Certe estus bone vivi laux la Vorto. Sed cxu tio okazas? La
+homo estas surdema, obstinema kaj malsagxa, cxar li ne komprenas kio
+utilas al li. Jes, kantoro; la malsagxeco de la homaro estas granda
+kaj cxiekonata en la mondo. Pro tio ni devas atenti al la
+ekzemploj.--Nun, jen estas Esko kaj Micxjo. (Esko kaj Micxjo
+envenas.)
+
+ZEBEDEO. Ili ne longe devos atendi. (Sidigxas kaj ekskribas.)
+
+TOBIO. Nu, Micxjo! Du bravaj junuloj ekiras edzigxi.
+
+MICXJO. Senprokraste ni devas ekiri.
+
+TOBIO. Tuj, Micxjo, tuj. Du bravaj junuloj, kiujn ecx renkontanta
+malsata rabistaro ne timigus.
+
+ESKO. Mi neniam timas, pacxjo.
+
+TOBIO. Tion mi scias. Sed mi volas vin atentigi pri io. Antaux
+nelonge, kiel vi scias, oni proklamis en la pregxejo pri granda
+sxtelisto, kiu sxtelis de fremdlanda grafo multajn milojn; pripensu,
+se vi okaze lin renkontus sur la vojo, lin malliberigus kaj ricevus
+rekompencon. Kioma sumo estas promesata al kaptinto de tiu terurulo?
+
+MICXJO. Sepcent taleroj.
+
+TOBIO. Sepcent taleroj! Mi diras al vi ambaux: akre rigardu cxiun,
+kiun vi renkontas. Memoru ankaux lian eksterajxon: mallonga hararo,
+pintbarbeto kaj nigra makulo proksime de la maldekstra naztruo, laux
+la anonco. Vizitu ankaux la sagxulon, logxantan en la sama vilagxo
+kiel la fiancxino de Esko. Kaj se vi renkontus tiun sxteliston--kio
+estus bonsxanco--certe vi povus lin ekkapti, vi ambaux.
+
+ESKO. Tuj mi sxnurligus lin kaj facile vindus kvazaux infanon. Aux
+cxu vi kredas min timi unu viron? Micxjo, palpu tiun brakon, palpu
+tiun femuron, palpu tiun genuon!
+
+MICXJO (palpas laux admono de Esko). Ja--ah!
+
+ESKO. Ja--ah, Micxjo! Sur tiu genuo, tute nuda, mi martelfrapas la
+ledon. Cxu vi kredas?
+
+MICXJO. Mi kredas, ke vi estas fortulo.
+
+TOBIO. Fortega, fortega kanajlo li estas, mi tion scias.
+
+ESKO. Rigardu tiujn vangojn; sciu, Micxjo, tiu gorgxo ankoraux ne
+sentis guton da brando, neniam mi aperis en drinkejo, nek
+noktovagadis por frapi la pordojn de subtegmentaj dormejoj, kiel
+multaj aliaj faris; sed tiuj ja apartenas al la brutaro, kiuj
+fine estos lokataj maldekstre, ili apartenas al la kapraro.
+
+TOBIO. Mi garantias, ke vi estas prava, Esko.
+
+MICXJO. Se mi ne eraras, Esko, vi antaux nelonge ankoraux kredis, ke
+la infanojn oni trovas sub planko de vaporbanejo.
+
+ESKO. Gxuste tion mi kredis.
+
+MICXJO. Kaj ecx ankoraux vi ne bone scias kiamaniere la homo envenas
+mondon.
+
+ESKO. En cxi tiun pekan mondon. Gxuste tiel.--Kion vi auxdis pri miaj
+laborvizitoj en la parohxo?
+
+MICXJO. Nur bonon.
+
+ESKO. Mi ne sxtelas, ne.
+
+TOBIO. Kompreneble, tute ne.
+
+ESKO. Mi ne sxtelas. Ho ne.
+
+ZEBEDEO. Sxst!
+
+TOBIO. Silentu! La kantoro skribas.
+
+ESKO. Tion mi ne faras.
+
+ZEBEDEO. Tobio!
+
+TOBIO. Cxu vi bezonas la parafon?
+
+ZEBEDEO. Tien cxi vi gxin desegnu. (Tobio desegnas en la atesto sian
+parafon.)
+
+MICXJO (aparte). Kiel finigxos la edzigxvojagxo, mi ne scias, sed mi
+estas certa, ke la tuta afero koncerne la junulinon kaj sxian mastron
+estis nura sxerco, kvankam laux opinio de Esko severa vereco.--Nu,
+farigxu kiel ajn, mi akompanos kaj administros la vojagxmonon de la
+fiancxo.
+
+ZEBEDEO. Tre bone.
+
+TOBIO. Gxi estas simpla kaprinhufo, sed gardu sin iu alia por desegni
+gxin tien.
+
+ZEBEDEO. Perdo de honoro.
+
+TOBIO. Perdo de honoro kaj vizito cxe malliberejo! Severa legxo! Sed
+kiu petis false uzi parafon de iu alia? Estas nur parafo, ekzemple
+jena kaprinhufo, sed gxia signifo estas grava.
+
+ZEBEDEO. Micxjo Vilkastus!
+
+TOBIO. Micxjo, desegnu vian parafon. Vi atestu, ke mi donas
+edzigxpermeson al mia filo.
+
+MICXJO. Mi atestas kaj je bezono jxuras pri tio. (Desegnas sian
+parafon.)
+
+ESKO (aparte). Ankaux mia parafo estos tie desegnota.
+
+ZEBEDEO. La rajtigo do estas preta. (Al Tobio.) Mi transdonas
+gxin al vi kaj vi povas gxin transdoni al kiu vi volas; tio ne plu
+koncernas al mi.
+
+TOBIO. Mi transdonas gxin al Esko. (Donas rajtigon al Esko.)
+
+ESKO. Vi devis skribi, kantoro, ke mi prenas tiun pasxon propravole.
+
+ZEBEDEO. Mi skribis, kion mi skribis.
+
+TOBIO. Cxio estas preta, mankas nur via porvojagxa sako, kiun vi tuj
+ekhavos. Mi ne estas kulpa, pro tio, ke vi devas piediri, sed vi
+revenos radbrue, tion mi scias. El domo de la fiancxino certe vi
+ricevos cxevalon.
+
+MICXJO. Mi kredas, ke ili nin bone forveturigos de tie.
+
+TOBIO. Sendube, Micxjo. Kaj ekveturante, tion faru tiel ventege, ke
+la koltuko de l' fiancxino flirtu kvazaux militflago, tio faros
+imponan kaj fieran aspekton.
+
+MICXJO. Ni ekveturos tiel rapidege, ke neniu okulo distingu la
+gefiancxojn.
+
+TOBIO. Bone dirite, amiko mia. (Esko estas sidigxinta apud la tablo
+kaj intencas desegni sian parafon en la permeso-rajtigon.) Esko,
+kion vi faras?
+
+ESKO. Mia parafo devas esti en la rajtigo.
+
+TOBIO. Esko frenezigxis. (Ektiras la rajtigon el liaj manoj.)
+
+ZEBEDEO. Kia aroganteco, kia senhonteco!
+
+TOBIO. Ha fusxulo, kanajlo, acxulo! Kiel vi vin kondutas? Stultulo!
+
+ESKO. Se vi ne estus mia patro, mi batus vin, frapus sur vian busxon;
+sed cxar vi estas mia patro, tio estas nefarata.
+
+ZEBEDEO. Ega malhumileco!
+
+TOBIO. Esko, mi diras al vi: gardu vin por ke mi ne donu al vi
+fiancxfestan regalon, jes, tion mi diras.
+
+ESKO. Festan regalon!--Mia kolero iom post iom boligxas. (Ekprenas
+segxon kaj gxin jxetas kontraux la plankon.) Cxi tiu viro estas
+nehumiligebla. (Eliras el la cxambro.)
+
+TOBIO. Pro Kristo, tia knabo!
+
+ZEBEDEO. Senhonta kaj obstina knabego.
+
+TOBIO. Kian penon la infanoj kauxzas! Nekredeble al cxiu, kiu ilin ne
+posedas. Danku Dion, kantoro, cxar vi restis frauxlo.
+
+ZEBEDEO. Vi estas prava koncerne al mi, nome rilate al tiu vidpunkto,
+ke mi estus severa patro, tre severa.
+
+TOBIO. Severa patro oni ankaux nomas min. Sed cxu severeco cxiam helpas?
+Estas naturo, kiu altiras la pegidon al la arbo. Kaj inter la arboj
+en la arbaro, kvankam stilo de sama sagxa mano, tamen unuj estas
+rektaj, aliaj kurbaj.
+
+ZEBEDEO. Multe dependas tamen ankaux de tio, cxu dum la kreskado oni
+permesas kurbigxon al la plantido.
+
+TOBIO. Gxuste kaj sagxe parolite. Jes, kantoro, estas kiel mi diras.
+Nin gepatrojn seninfanaj homoj devus kore kompati kaj honori. Sed kiu
+pensas pri tio? (Esko envenas.) Cxu vi plue vidigxas, mallertulo?
+
+ESKO (aparte). Mi volus dauxrigi mian koleron; sed la situacio estas
+grava.
+
+MICXJO (aparte al Esko). Repacigxu Esko!
+
+ESKO. Mi ja klopodas bridi mian humoron. (Al Tobio.) Pardonu al mi,
+patro!
+
+TOBIO. Cxu vi tutkore petas pardonon?
+
+ESKO. Jes, tutkore mi tion petas.
+
+TOBIO. Nu, mi ne estas ema konservi ion "cxe la denta kavajxo" kaj
+min konduti kvazaux kolerega bovo. Petu ankaux pardonon de la
+kantoro.
+
+ESKO. Pardonu min, kantoro, ne kasxu ion en la denta kavajxo kaj ne
+vin kondutu kvazaux kolerega bovo! Tio ne konvenas en la mondo.
+Konkordo kaj amikeco estas plej decaj. (Kun ekgxema vocxo.) He, jes!
+
+TOBIO. Auxdu, kiel li scias paroli. Kion vi, kantoro, nun diras pri
+li?
+
+ZEBEDEO. Mi ne malamas lin, tute ne, sed mia opinio pri lia karaktero
+estas nesxangxebla.
+
+TOBIO. Jes, jes. Sed la jxusa murmuro nun estu forgesata, ne ecx unu
+vorton plu pri pasintaj aferoj, ni cxiuj estu ree bonaj kamaradoj.
+Cetere, pro kio patro kaj filo disigxu malamike unu de l' alia. Kaj
+disigxmomento ja cxi tiu estas. Esko lasas sian patron kaj patrinon
+por firmkunigxi kun sia edzino. Pri unu afero mi volas vin demandi
+en cxeesto de atestantoj. Kion vi opiniis pri Janjo antaux ol Greto
+aperis?
+
+ESKO. Mi estus edzigxinta kun sxi; sed sxi nur mokis min, nomis min
+strigo.
+
+TOBIO. Mi scias, ke multaj sxerculoj emas vin nomi naivega kaj
+malsagxa; sed tio estas pro via vivmaniero, kiu incitetas ilin,
+cxar gxi cxiam estis cxasta kaj neriprocxinda. Sed vi posedas sanan
+prudenton, tion mi garantias.--Ekzamenu lin, kantoro, provu konfuzigi
+lin per implikaj demandoj; faru tion en nia cxeesto!
+
+ZEBEDEO. Pri kio mi demandu lin?
+
+TOBIO. Ekzemple pri edzigxofesto kaj gxia celo.
+
+ZEBEDEO. Respondu al mi, junulo! Kio estas la celo de edzigxofesto?
+
+ESKO. Gxi havas plurajn celojn.
+
+ZEBEDEO. Gxia cxefcelo?
+
+MICXJO (aparte al Esko). Ke edzo igxu kapo de sia edzino.
+
+ESKO. Ke edzo igxu kapo de sia edzino.
+
+ZEBEDEO. Sed gxia cxiela, gxia solena celo?
+
+MICXJO (aparte al Esko). Ludo, muziko kaj brulantaj pajlogarboj.
+
+ESKO. Ludo, muziko kaj brulantaj pajlogarboj.
+
+ZEBEDEO. Junulo, pripensu viajn vortojn!
+
+TOBIO. Esko!
+
+ESKO (aparte kaj dubante rigardante Micxjo'n). Aux li mensogetis al
+mi, aux li estas malsagxulo. (Malproksimigxas iomete de li.)
+
+TOBIO. Demandu lin pri kreo de l' mondo, pri Abrahamo kaj Isako.
+
+ZEBEDEO. Mi demandas vin: el kio estas la mondo kreita?
+
+ESKO. Gxi estas, laux diro de almozuloprizorgato de Hannus, kreita el
+argilpeceto kaj el nenio.
+
+ZEBEDEO. Sed el kio do estas la argilpeceto kreita?
+
+ESKO. Nu, nu, ne tiel enprofundigxu!--Plue, tion neniu scias, ecx
+kvankam li estus tiel instruita kiel episkopoj kaj libropresistoj.
+Estas supernatura afero kaj la homo estas blinda, Dio helpu nin!
+
+TOBIO. Blinda, blinda! (Marto envenas el maldekstre, en la mano sxi
+portas dupartigitan sakon, kies ambaux partoj estas plenigitaj.)
+Jen via porvojagxa nutrajxo, junuloj; kaj nun ekiru!
+
+ESKO. Mi portas la sakon. (Ekprenas sakon de Marto kaj gxin metas sur
+la sxultron.)
+
+MARTO. Jen al vi dekdu taleroj por vojagxaj kaj edzigxfestaj
+elspezoj. (Al Esko.) Sed vi malspritulo, cxu vi kapablus kalkuli
+monon?
+
+TOBIO. Mankas al li sperto. Micxjo zorgu pri la mono.
+
+ESKO. Micxjo prenu la monon, mi portas la sakon.
+
+MARTO. Jen Micxjo! Atentu, ke vi estu sxparemaj. (Donas monon al
+Micxjo.)
+
+MICXJO. Nur al necesegaj bezonoj gxi estu uzota. (Ivaro envenas.)
+
+ESKO (aparte). Tie Ivaro revenas de noktovagado.
+
+MARTO (ekprenas vipon, kiu pendas sur la muro). Sentauxgulo, kie vi
+ree vagadis kaj laux permeso de kiu? Kie vi estis?
+
+IVARO. Ne sur malbona vojo, panjo. Mi iris por rigardi la hundidojn
+de Junttihuhta kaj, cxar la vaporbanejo estis varmigita, mi restis
+por bani kaj pasigis la nokton cxe la familio.
+
+MARTO. Mi pagos vin por hundidoj kaj banoj! (Intencas lin bati.)
+
+TOBIO (malhelpante). Marto, ni pardonu ankoraux al li cxi tiun fojon.
+Li promesas plibonigxi. Cxu jes?
+
+IVARO. Jes.
+
+MARTO. Liaj promesoj! Li estas nia turmentisto; de vilagxo al vilagxo
+li kuras, nin hontigas kaj malprofitas.
+
+ESKO. Eble li vizitis Junttihuhta'n por rigardi la hundidojn.
+
+IVARO. Certe, jes. (Aparte.) Fi! la brando dolorigas mian kapon. La
+petolajxoj estis tre malmoderaj en la supera tenejo de Anttila.
+
+ESKO. Eble li ankaux banis tie, tio ja estis oportune.
+
+IVARO. Vi estas prava, kaj bona estis la vaporvarmego, kvankam iom da
+karbohaladzo suferigas mian kapon.
+
+MARTO. Brandhaladzo gxi estas, fripono. Kial vi mensogas? Sed mi
+varmigos vian dorson.
+
+TOBIO. Marto! Atentu cxeeston de kantoro.
+
+ZEBEDEO. Mia cxeesto ne detenu vin de meritita puno, kiu, okazanta
+gxustatempe, eble portos belajn fruktojn.
+
+IVARO. Placxus al la kantoro vidi belajn diverskolorajn florojn sur
+mia dorso; tamen sxparu miajn sxultrojn, panjo, ankoraux cxitiun
+fojon; mi promesas plibonigxi laux mia povo.
+
+ESKO. Nu.--Kion vi diras, Micxjo?
+
+MICXJO. Mi petas pardonon al Ivaro.
+
+ESKO. Mi ankaux petegas. Nenio doloriga okazu en la momento de mia
+adiauxo.
+
+MARTO. Ekiru do. Pro kio vi plu restacxas?
+
+MICXJO. Nun ni ekiru.
+
+TOBIO. Tri semajnojn depost la proksima mardo, ni atendos vian
+revenon. Ni arangxos pro tio malgrandan bonvenigan salutfeston. Ni
+tiam ecx dancu laux klarnettonoj de tajloro Andreo, kaj, se la spaco
+ne suficxos en la cxambro, ni uzu la platajxon ekstere. Ni esperas,
+ke ankaux vi, kantoro, nin honoru per via cxeesto.
+
+ZEBEDEO. Mi dankas vin.
+
+TOBIO. Kaj Ivaro venigu el la urbo diversajn regalajxojn. Kaj tiam
+montru, ke vi estas fidinda viro!
+
+IVARO. Mi kondutos kiel eble plej bone.
+
+TOBIO. Cxio do estas bone! Kaj nun, junuloj, ekiru.
+
+ESKO. Permesu, ke mi kiel adiauxon, deklamu kelkajn versojn,
+verkitajn de la mortinta kaporalo.
+
+MARTO. Adiauxdeklamo estas nenecesa, nur ekiru.
+
+TOBIO. Ho, Marto, ni auxskultu! Ili estas verkitaj de la kaporalo kaj
+ni devas montri dankemon al lia memoro.--Nu, Esko, iu amkanto!
+
+ESKO. Gxi estas militkanto:
+
+  Milittrompeto sonas,
+  Mi gxian vocxon konas;
+  La devo min admonas,
+  Cxar kapitan' ordonas.
+
+  Farigxas la ribelo,
+  Ektondras ferbarelo ...
+
+Ferbarelo, gxi estas kanono ... Cxu vi vidis, kantoro, la
+metalkanonojn, kiujn ia rusoj veturigis preter la pregxejon dum
+pasinta semajno? Kia bruo, bruego, klakado kaj krakado farigxis!
+
+MARTO. Fermu jam la busxon kaj ekmarsxu, cxu vi komprenas?
+
+MICXJO. Nun ni foriru, Esko.
+
+TOBIO. Iru kun beno!
+
+ESKO. Nun ni iru kvazaux pelataj de diablo.--Cxu mi kunprenis cxion,
+kion mi bezonas? Cxu mi ion forgesas?
+
+MARTO. Vi forgesas nenion kaj nun for pli baldaux ol kutime, kaj
+ordonu la maldiligentan Janjo'n eniri el la terpomkampo.
+
+ESKO. Mi ordonos.--Janjo nomis min strigo.--Cxu mi havas cxiujn
+necesajn objektojn kun mi?
+
+TOBIO. Jes jes, cxion vi havas, Esko. Nun adiaux, filo mia!
+
+ESKO. Adiaux! Saluton! (Micxjo kaj Esko ekiras.)
+
+
+
+
+Akto dua.
+
+
+(Vasta cxambrego en la domo de Karri, en la cxambrego edzigxfestantoj,
+viroj kaj virinoj. Okazas edzigxofesto de Jakobo kaj Greto. Je
+levigxo de kurtenego oni dancas polkon. TIMOTEO ludas. La pordo
+de l' cxambrego estas malfermita kaj dum la danco oni vidas en
+la vestiblo ESKO'N kun sako sur la dorso, kaj MICXJO'N.)
+
+
+KARRI (je cxeso de l' danco). La gejunuloj gxoju kaj la gemaljunuloj
+gaje rigardu ilian amuzon, aux, se placxas ankaux ili movu siajn
+piedojn dancante. Nun estas honortago de Jakobo kaj Greto, tiu hela
+auxgustotago. (Du pafoj auxdigxas de ekstere.) Pafu, junuloj, sed
+pafu mallauxte. Ne, pafu tiel, ke la cxambrego tremas kaj la koro
+saltas en la brusto! Kaj vi, junulinoj, atentu, ke la biero ne mankas
+al la junuloj tie ekstere. (Unu el la virinoj iras dekstren.) Nu,
+Jakobo, kiel aspektas al vi tiu tago?
+
+JAKOBO. Ho, mastro, gxi sxajnas al mi edzigxofesta; mi gxojas.
+
+KARRI. Kaj tamen vi estas la cxiama seriozulo. Sed mi ja konas vian
+karakteron. Sub la malglata krusto trovigxas multe pli, ol oni
+supozas. Mi diras al vi: vi havas kauxzon gxojegi, cxar vi ricevas
+bonegan edzinon.
+
+JAKOBO. Mi tion esperas.--
+
+KARRI. Bonegan edzinon!--Venu tien cxi, Greto. Nu, filinjo mia, kiel
+placxas al vi esti edzino?
+
+GRETO. Bone gxis nun.
+
+KARRI. Tre bone ankaux dauxre; cxar nun la afero estas decidita kaj
+fiksigxis kiel pecxo cxe gudro, kiel kato cxe fresxa lakto.--Memoru:
+tiu ligilo estas nerompebla, kaj tio estas bonega, kvankam eble
+iomete timiga. Sed tio donas indecon al la ligo, cxar nun la amiko
+tute apartenas al mi, kaj nur la morto nin povas disigi kaj ecx la
+morto tion ne faras. Mia Liso mortis, mortis frue; sed sxin memori
+estas mia kasxita gxojo, kaj alian mia okulo ne plu sercxas.--Sed nun
+estas gxojfesto kaj la malgajajn pensojn ni forigu. Sed gxuste tiu
+festo fremdigas Greto'n de mia domo kaj longan tempon mi sentos vian
+foreston.
+
+GRETO. Kun malgajo ankaux mi disigxas kaj kun emocio lasas viajn
+etajn bonkondutajn infanojn.
+
+KARRI. Kvazaux ilia propra patrino vi ilin flegis kaj prizorgis.
+
+GRETO. Kvazaux mia propra hejmo tiu domo estis al mi.
+
+KARRI. Kaj fidela kvazaux propra filino vi min servis. Mi klopodos
+vin rekompenci.--Jakobo, mi scias, ke via manlaboro, tiu
+larvmordetado, ne tre placxas al vi, plivole vi marcxojn fosus kaj
+sxtipojn tordus.
+
+JAKOBO. Estas vero, malmulte placxas al mi la laboro, al kiu oni min
+difinis en mia infaneco, vi ankaux scias, ke gxi estas malmulte
+profitdona.
+
+KARRI. Pro tio, forjxetu lignoblokojn al diablo kaj ekprenu piocxon
+kaj hakilon! La tutan parton malantaux Kontinmaki mi donacas al vi.
+Tie konstruu al vi hejmon kaj senimposte gxin uzu dum via tuta
+vivo. La "Belulinon" el mia bovinejo vi ricevos kaj duvintran
+cxevalidon el mia cxevalejo, kaj al via novkonstruado mi plu helpos
+vin per cxevala kaj vira forto, kiam la tempo permesas.
+
+JAKOBO. Nobla promeso!
+
+KARRI. En tago de via edzigxofesto mi tion promesas.
+
+JAKOBO. Duoblan kauxzon ni havas hodiaux por gxoji.
+
+GRETO. Mastro, ni ne povas vin suficxe danki.
+
+KARRI. Mi nur repagas mian sxuldon. Unu aferon mi tamen postulas de
+vi, Jakobo. Amu Greto'n; bonega junulino sxi estas, kiel mi jam
+diris, eble sxi ankaux estas iom petolema; tion mi observis, kiam sxi
+kapturnigis la filon de l' botisto kaj la viro eble ne komprenis la
+sxercon. Mi tamen kredas, ke li fine gxin perceptis. (Dume la
+dutenila bierujo cxirkauxiris inter la gastoj.) Jen biero, Jakobo!
+Kaj vi, Timoteo, eksonigu la violonon!
+
+TIMOTEO. Vi bone scias, ke Timoteo ne sxparas sian arcxon. Sed mi
+devas atentigi la gefiancxojn, la mastron kaj la gastojn pri io.
+Auxskultu al mi cxiuj! Jen estas: Mia patro--li logxas en dometo en
+la alia fino de l' vilagxo, tie logxas ankaux mi--mia patro nome
+malamas cxiaspecan monduman muzikon kaj min severe malpermesis ludi
+violonon je kia ajn okazo. Li ecx ne scias, ke mi violonon posedas;
+mi gxin kasxas en tirkesto de Karlo, mia najbaro. Ni reiru denove al
+la cxefafero. Se li nun sciigxus, ke mi ludis je tiu festo, diablo
+min prenus. Senindulge li tuj almezurus diverskoloran jakon al la
+knabo kaj min tanus suficxe tiel, ke, se vi min post tiu bastonado
+vidus, certe min kredus esti de cigano acxetita cxevalo. Tia
+maljunulo li estas. Pro tio mi avertas vin ne sciigi al li,
+ke mi estis ludanta cxi tie. Se li renkontus iun el vi kaj demandus:
+"Kiu estis ludisto?" Vi respondu, ke vi ne konis lin, aux ke estis
+Mateo Viluksela, aux Eriko Viuvala. Sed atentu por ne kontrauxdiri
+vin mem.--Tia estis la afero, kiun mi volis sciigi al vi.
+
+KARRI. Trankviligxu, Timoteo, kaj ellasu ree el via violono gajan
+polkon!
+
+TIMOTEO. Mi ne sxparos mian arcxon. (Ludas.)
+
+UNU EL LA VIRINOJ. Mastro, la kuiristino deziras pretigi tablon por
+la vespermangxo.
+
+KARRI. Okazu laux sxia deziro. Ni do vespermangxu unue kaj poste
+dancu. (Timoteo cxesas ludi.) Pretigu la mangxotablon. (Oni pretigas
+la tablon.) Sed kiujn gastojn mi vidis en la vestiblo? Invitu ilin
+enveni! (Unu el la virinoj eliras.) Neniu preteriru la domon de
+edzigxofesto ne malsekiginte sian gorgxon; tia estas malnova kutimo.
+(Micxjo kaj Esko envenas.) Ha, niaj printempaj logxejkamaradoj!
+Envenu, envenu bonvole!
+
+ESKO. Gxojigxu, la festodomo!
+
+KARRI. Estu bonvenantaj!
+
+MICXJO. Pardonu al ni!
+
+ESKO. Ni ne volas interrompi vian feston, ni nesciis, ke vi
+edzigxfestis.
+
+KARRI. Neniu kauxzo por pardonpeto de vi, nek por malpaco al ni. Estu
+bonvenantaj, bonvolu sidigxi kaj partopreni en nia gxojo!--Knabinoj,
+alportu bieron al la gastoj!--Ni festas edzigxon de Greto, mia
+edukatino, kaj de lignosxuisto Jakobo.
+
+ESKO. Gxoju, la festodomo!--Ne kredu, mastro, ke ni venis por
+kromgasti, tute ne, ni venis pro aliaj pli gravaj aferoj.
+
+KARRI. Tion mi bone scias. Sed mi invitas vin al la festo kaj nun vi
+estas egale indaj gastoj, kiel la aliaj.
+
+MICXJO. Ni dankas vin.
+
+ESKO. Ni estas tre dankemaj por la honoro. (Oni alportas bieron.)
+
+KARRI. Forlasu la dankojn kaj malpezigu la trinkujon.
+
+ESKO (kasxe rigardante Greto'n. Aparte). Sxi estas bela, kiel rozo
+kaj floro. Kaj kapvestita per orkrono! Mi sentas cxagreneton en la
+koro. Oni min trompetis. Tamen mi ne montru malbonhumoron nek diru
+ecx vorton pri la afero, se ili ne kolerigos min iamaniere. (Prenante
+trinkujon de Micxjo.) Sed ilia konduto ne antauxdiras malbonon. Ili
+ja ecx invitis nin al la festo. Mi silentu kiel perko sur la sxtono.
+(Trinkas.)
+
+KARRI. Cxu vi permesas min demandi, kiuj aferoj kauxzis vian
+vojagxon?
+
+ESKO. Ni havas aferojn diversspecajn.
+
+KARRI. Eble vi celas denove nian faman auxguriston?
+
+ESKO. Gxuste vi divenis.
+
+KARRI. Oni sxtelis de vi?
+
+ESKO. Ne de ni, sed de unu fremdlanda grafo oni sxtelis en la urbo
+Tampere multajn dekmilojn. Cxu la anonco ankoraux ne atingis vian
+parohxon?
+
+KARRI. Nun mi memoras; la afero estas ankaux jam cxe ni proklamita.
+
+ESKO. Pro tio ni ekiris por sciigxi de l' auxguristo, kiu estas la
+sxtelisto kaj kie oni lin trovus.
+
+MICXJO. Mi havas krom tio ankaux aferojn kun miaj cxi-tieaj parencoj.
+
+ESKO. Rekompencon de sepcent taleroj ricevos tiu, kiu kaptos la
+kanajlon kaj lin transdonos al la tribunalo.
+
+KARRI. Tiel ja estas promesite.
+
+ESKO. Oni certigas, ke la grafo estas treege ricxa.
+
+KARRI. Pro tio li volonte elspezos plue kelkajn centojn, se nur la
+sxtelisto estos punita. Mi deziras al vi bonsxancon.--Sed la tablo
+atendas nin. Cxiuj bonvole alpasxu. (Cxiuj sidigxas cxirkaux la
+tablo.) Gastoj miaj, ne sxparu la regalajxojn, sed satigu vin gxis
+via stomako farigxas ronda kaj sxvelanta kiel sako de pastro!
+
+MICXJO. Tia sako estas bonega apogilo por laca kapo.
+
+KARRI. Gxuste jes, Micxjo Vilkastus.
+
+ESKO. Kusxigxu kaj la stomakon cxirkauxprenu, diras la proverbo. Nur
+ne okazu al ni, kiel al Pauxlo Korppila cxe la edzigxofesto de
+Peltola. Du tagojn antaux la festo li fastis, ecx ereton ne mangxis.
+Venis la festvespero kaj li malsobrigxis tiel, ke fine starigxante,
+li pene trenigxis al la herbejo, fosis kavon, tien lokis sian
+stomakon kaj peze dormis la sekvantan nokton kaj tagon. Tiel faris
+Pauxlo.
+
+KARRI. Ni sekvu lian ekzemplon, sed anstataux dormo, danco malaltigu
+la stomakon. Violono de Timoteo vin vigligu.
+
+ESKO. Alproksimigxante la domon, jam je la drasxejmonteto ni auxdis
+tonojn de violono kaj demandis unu la alian: Cxu estas festo cxe
+Karri, cxar tie muziko tonas kaj gxojo sonas? Estis edzigxofesto kaj
+gaja ludo.
+
+KARRI. Timoteo estas unu el la plej lertaj violonistoj.
+
+ESKO. Tia estas ankaux Josefo en nia vilagxo. Lia ludo auxdigxas
+je interspaco de tuta kilometro, gxi penetras oston kaj medolon
+kaj la homo sin kredas en gxojo de cxielo.
+
+TIMOTEO. En gxojo de cxielo! Li do estas vera ludisto. Bedauxrinde,
+ke vi ne venigis lin tien cxi, cxar li estas tiel mirinda muzikisto.
+
+ESKO. Mi nesciis pri cxi-tiea edzigxofesto, plue ne estis mia devo
+havigi ludiston.
+
+TIMOTEO. Pri kio vi do parolas?
+
+ESKO. Personan imposton ankaux mi elpagas.
+
+TIMOTEO. Ne murmuru, cxar via kapo egalas formikejon.
+
+1:A GASTO. Cxu vi estas disputema, Timoteo?
+
+2:A GASTO. Cxiam li estas kolerema, estante ebria.
+
+TIMOTEO. Nur kvin ektrinkojn mi glutis.
+
+KARRI. Pli vi ricevos, se vi volas.
+
+TIMOTEO. Jam suficxas.--Sed mi ne toleras tiun viron.
+
+KARRI. Vi estas devigata lin toleri; li estas invitita gasto egale
+kiel vi.
+
+TIMOTEO. Li babilas malsagxajxojn.
+
+KARRI. Vi mem vin kondutas malsagxe; mi tion devas diri.
+
+TIMOTEO. "Josefo Oinasmaki ... en gxojo de cxielo." Paroli pri
+muziko, kvankam oni ne komprenas arton pli ol porko argxentan
+kuleron.
+
+ESKO. Jes, sinjoro direktoro!
+
+TIMOTEO. Vi estas ruzulo, turko, grandturko kaj kalmuko.
+
+ESKO. Jes, sinjoro direktoro.
+
+KARRI (aparte). Ambaux egale naivegaj!
+
+JAKOBO. Mi ankaux volus diri vorton. Tiu tablo estas mia edzigxfesta
+kaj la mangxo la plej plezura en mia vivo, same gxi estas, mi kredas,
+ankaux por Greto, kaj al cxiuj mi dezirus gxin gaja. Cxu nun gxia
+agrableco finigxu pro senvalora kaj bagatela kauxzo, pro nura
+babilacxo? Certe ne! Ne estu incitemaj, junuloj, sed cxesigu tiun
+disputacxon, mangxu kaj trinku amike.
+
+ESKO. Vi estas prava, lignosxuisto! Vi estas lignosxuisto kaj mi
+ledobotisto, ni do estas preskaux kolegoj.--Unu aferon mi komplezeme
+volas diri al vi. Viaj gepatroj agis iom malprudente, vin farinte
+lignosxuiston, anstataux ledobotiston. Kredu min, la metio de
+lignosxuisto estas malprofita nuntempe, sed ledajn botojn kaj sxuojn
+oni bezonos gxis fino de l' mondo. Ledobotisto vi devis farigxi.
+
+TIMOTEO. Ledobotisto! Kio estas ledobotisto? Mizera pecxulo.
+
+KARRI. Timoteo!
+
+ESKO. Diru kion ajn, Timoteo, sed ledobotistoj ne kreskas sur cxiu
+brancxo.
+
+TIMOTEO. Almenaux tiaj, kia vi. Vi estas la sama botisto pri kies
+kapableco mi auxdis mallauxdon.
+
+ESKO. Diru malkasxe kion vi auxdis.
+
+TIMOTEO. Unu viro,--lia nomo estu nedirata--rakontis dum ni
+kunvojagxis al la urbo, ke, kiam li unuan fojon uzis de vi faritajn
+botojn kaj iris nur el la domo al la cxevalejo, li tuj observis
+foreston de unu el la botplandoj, gxi estis elfalinta, nome, dum iro
+inter la domo kaj la cxevalejo.
+
+ESKO. Estas mensogo kaj falsa kalumnio. Angxelo el la cxielo ne faras
+pli bonajn botojn ol mi.--Micxjo, vi scias mian kapablecon kaj
+farajxojn, atestu kion vi scias.
+
+MICXJO. Bonan reputacion vi ja posedas, tion certigas tuta nia
+parohxo; tamen mi ne garantias, cxu vi povus elteni konkuron, se la
+cxefbotisto mem inter la angxeloj malsuprenpasxus por vetbatali kun
+vi.
+
+ESKO. Sed firme vi restas je tio, kion vi atestis viaparte kaj en la
+nomo de niaj parohxanoj?
+
+MICXJO. Jes, mi restas.
+
+ESKO. Nu, mi ne volas plu dauxrigi. Mi nevolonte lauxdas min mem;
+la memlauxdo, nome malodoras. La indeco tamen postulas, ke oni
+sin defendas je subpremo de l' mondo.--Kia maliceco cxe tiu viro.
+Kvazaux lapo li alkrocxigxis en mian parolon, kiam mi tute komplezeme
+atentigis la fiancxon pri la eble plia profito de ledobotista metio.
+
+KARRI. Metion cxu je ledo cxu je ligno li lasas kaj komencas kvazaux
+talpo fosi la teron. Tion li hodiaux decidis.
+
+ESKO. Tio estas alia afero.
+
+KARRI (kun trinkujo en la mano). Jakobo, mi trinkas vian toston kaj
+deziras, ke post unu jaro via domo estu konstruita, kaj vi kiel
+mastro estru en Kontinkorpi. La cxirkauxanta picearo faligxu kaj
+la urso grumblante malproksimigxu; suficxas loko al vi ambaux.
+Krakegante brulu via brulkampo kaj alten levigxu densa fumo,
+sciigante al la homoj pri ekkulturejo de Jakobo en Kontinkorpi. Post
+dek jaroj jam dense ondu sur la tieaj kampoj la greno kaj tie,
+kie nun estas griza marcxo kaj la gruo konstruas sian neston,
+tiam la fojnostakoj staru. Via mastrino cxe flanko de l' monteto
+melku kornokapajn kaj striodorsajn bovinojn, sur la sxtona platajxo
+ludu via gaja infanaro kaj apud la pordego boju la hundo, dum vi mem
+akrigas vian falcxilon kaj la suno en okcidento subiras. La suno ree
+supreniru kaj subiru, la jaroj kaj tempo pasu en prospero, gxis fine
+via kapo mallevigxos en la trankvilan tombon; kaj tiam larmo de amo
+kaj estimo falu sur vian tombaltajxeton.--Mi trinkas por via felicxo.
+(Trinkas.)
+
+ESKO (aparte). Jesuo! Mi sentas kapturnigxon pensante, ke sen trompo,
+tiu felicxo estus la mia.--Sed mi silentas.
+
+KARRI. Mia parolo pliseverigis Jakobon. Forlasu la mediteman mienon
+kaj kuragxe antauxenrigardu en la estontecon.
+
+JAKOBO. Vi estas prava, mastro. Foje ekkomencinte, malantauxen mi ne
+intencas rigardi, kaj fine pro sxvito de mia frunto rekompencon mi
+esperas. Tamen mi ne povas malatenti la malfacilajxojn, kiuj min
+povos renkonti, kaj la plej terura inter ili estas la somera
+frostonokto, kiu subite povas neniigi penon de la tuta jaro,
+fruktoportan grenon sxangxi al velkinta pajlo.
+
+KARRI. Estas vere; sed vidu, la espero cxiam uzas belajn vortojn.
+Malsukceso nin cxiam povas atingi, kompreneble; la frosto povas vian
+grenon pereigi, sed tiam enmiksu pinsxelon en vian panon kaj displugu
+pliajn marcxojn kaj kampojn. Laboru, sxparu kaj kondutu vin honeste,
+kaj cxio finigxos bone.
+
+ESKO. Nekontrauxdireble kaj sagxe parolite, mi certigas. Se ni
+cxiam nin kondutas honeste, konkordon kaj komplezon estigas, kaj
+neniam aligxas al lupo nek al sxafo, certe iam proksime de nia tombo,
+sur muskherbetaro de sxtonbarilo, la kukolo de l' honoro kantos por
+ni.
+
+TIMOTEO. Kukolkantu vi tie kaj cxie.
+
+ESKO. Mi ne alparolis vin.
+
+TIMOTEO. Sed mi alparolis vin.
+
+ESKO. Vi ne devas alparoli min, vi devas ne paroli al mi, mi
+malpermesas tion.
+
+TIMOTEO. Cxu vi povas fermi mian busxon. Cxu mi ne havas rajton
+paroli?
+
+ESKO. Egalan rajton kiel mi.
+
+TIMOTEO. Vi ne devas paroli sen permeso de pli agxaj personoj.
+
+ESKO. Pro kio ne? Jam mi ja diris, ke personan imposton ankaux mi
+elpagas.
+
+TIMOTEO. Vi? Unu el la plej malgrandaj subuloj de l' sxtato, kiun mi
+povus mortigi kiam ajn, lasante nur kvinkopekon sur via brusto.
+
+ESKO. Al tio mi povas respondi laux legxo de Moseo: se vi mortigas
+unu el cxi tiuj malgranduloj, muelsxtono estas pendigota cxirkaux via
+kolo kaj vi estas subakvigota en la profundon de la maro.
+
+KARRI. Vi placxas al mi, Esko; vi estas solida kaj tolerema.
+
+ESKO. Ni lasu lin pace, mastro. Li konas nek legxon nek sakramentojn.
+Mi parolis pri muelsxtono; kaj vidu, lia koro estas malmola, kiel la
+malsupra muelsxtono, li estas terure je pekoj senskrupuligxinta homo.
+
+TIMOTEO. Kanajlo!
+
+ESKO. Cxu mi estas kanajlo?
+
+TIMOTEO. Vi botacxo!
+
+ESKO. Cxu mi estas botacxo?
+
+TIMOTEO. Tion mi diras.
+
+ESKO. Auxdu, bonaj homoj!
+
+KARRI. Cxu cxiuj satigxis? (Momenta silento).
+
+1:A GASTO. Certe, jes.
+
+2:A GASTO. Kompreneble ni jam satigxis.
+
+KARRI. Ni do danku Dion. (Ili dankas sidantaj Dion, poste starigxas
+kaj lasas la tablon.)
+
+ESKO. Dankon, mastro!--Plezurega edzigxofesto; ecx pli plezurege gxi
+estus gxuata, se via ludisto ne estus tiel ekkolerema.
+
+KARRI. Ni pardonu lin.
+
+ESKO. Jes, ni pardonu lin. Sed tre li min insultis, impertinente
+klopodis min ofendi kaj makuli mian honoron. Se mi estus procesema,
+(manfrapetas kapon de Timoteo, kiu sidas sur benko) cxi tiu
+mangxotempo povus farigxi al vi treege multekosta.
+
+TIMOTEO. Atentu, li har-pincas min.
+
+ESKO. Ne har-pincas, nur karese manfrapas vin.
+
+TIMOTEO (starigxas). Karese. Cxu mi sxajnas al vi bubeto, infanacxo,
+cxar vi karesas mian kapon? Gardu vin por ke vi ne baldaux kusxu sub
+la tablo kun zumantaj oreloj.
+
+ESKO. Mi ne timas vin, mi estas nek leporo nek sciuro. Mi estas filo
+de majstro-botisto Tobio kaj povas porti unu barelon[3] kaj dudek
+busxelojn[4] da sekalo.
+
+TIMOTEO. Mi povas porti tutajn du barelojn.
+
+ESKO. Mi portas egale multe, se mi tre klopodas.
+
+MICXJO. Brava viro ne fanfaronas, sed montras je bezono sian
+fortecon.
+
+ESKO. Alportu tien cxi du barelojn.
+
+MICXJO. Ekzistas ja ankaux aliaj rimedoj por pruvi sian fortecon.
+Luktu!
+
+ESKO. Ni luktu!
+
+TIMOTEO. Cxu mi timus?
+
+1:A GASTO. Alkrocxigxu unu al la alia kvazaux ursoj sur la
+muskkovrata monto. Sed farigxu senartifika via lukto.
+
+2:A GASTO. Kaj gxi finu vian interinsultadon. La venkato silentu
+kvazaux muso.
+
+KARRI (aparte al Micxjo). Sxajnas al mi, ke tiu lukto finigxos
+malbone; brakojn kaj krurojn ili certe kripligos. Via kamarado
+versxajne nescias, ke Timoteo estas unu el la plej fortaj en la
+regiono.
+
+MICXJO. Ne timu. Ili provu siajn fortojn, estos ja plezure ilin
+rigardi. (Al Esko kaj Timoteo.) Nu, kial la bovoj hezitas?
+
+ESKO. Mi estas preta.
+
+TIMOTEO. Mi ankaux.
+
+KARRI. Ne placxas al mi tiu lukto, sed, se estas neeble vin deteni de
+tiu, do luktu, kaj kulpigu vin mem, se vi rompos al vi dorsojn kaj
+krurojn frakasos. Sed tiu lukto ne devas, kiel ofte okazas, finigxi
+per batigxo kaj sango. Pro tio mi sciigas al vi: tiu, kiu uzos
+artifikon, estu eksteren jxetota.
+
+1:A GASTO. Tio okazu.
+
+TIMOTEO. Bone.--Nun venu. (Ili ekprenas unu l' alian je la kolumo kaj
+luktas.)
+
+MICXJO. Ne cedu, Esko!
+
+1:A GASTO. Montru al Timoteo, ke neniu estas sen egalulo!
+
+MICXJO. Junulo de nia vilagxo venkos.
+
+2:A GASTO. Tute ne, sed nia vilagxulo, mi diras.
+
+ESKO. Ne premsufoku min! (Ili cxesas lukti.)
+
+MICXJO. Al diablo jena kolumlukto. Luktu cxirkauxprene.
+
+ESKO. Tion volus mi ankaux.
+
+TIMOTEO. Okazu laux via deziro. (Ili luktas cxirkauxprenintaj unu la
+alian.)
+
+MICXJO. Bone, Esko!
+
+2:A GASTO. Timoteo, ne hontigu nian vilagxon!
+
+MICXJO. Esko, memoru, ke vi estas filo de majstro-botisto Tobio!
+
+1:A GASTO. Egalfortuloj, egalfortuloj!
+
+KARRI. Junuloj, junuloj! Miaj planktraboj disigxas. Nu, ili disigxu!
+Kiu venkas? (Timoteo kusxigas Esko'n sub si.)
+
+MICXJO. Esko, kion mi devas vidi! (La luktantoj starigxas.)
+
+TIMOTEO. Mi estas Timoteo.
+
+2:A GASTO. Brava junulo!
+
+TIMOTEO. Cxu vi vidis? Mi jxetis lin al la planko kvazaux cxifonon.
+
+ESKO. Jes, sinjoro direktoro!
+
+TIMOTEO. Sciu, ankaux en nia parohxo oni sin nutras ne nur per
+brasiko.
+
+ESKO. Jes, sinjoro direktoro!
+
+TIMOTEO. Du Esko'jn mi cxiam facile venkos.
+
+ESKO. Tute certe, sinjoro direktoro!
+
+TIMOTEO. Vere, jes!--Bonaj amikoj kaj gastoj, cxu vi atentis mian
+jxeton? Farigxis kvazaux ludo. Tiel mi instruas bubojn.
+
+ESKO. Kara amiko, ne fanfaronu, kvankam vi venkis!
+
+TIMOTEO. Estu kontenta, cxar vi ankoraux staras sur du piedoj!--Vi ja
+komprenas.--Kvazaux ganto vi tie kusxis.--Kaj ne ludante oni faligas
+viron, ho ne.
+
+ESKO. Ni komencu denove!
+
+MICXJO. Bone, Esko, ne retirigxu!
+
+ESKO. Ni komencu denove!
+
+TIMOTEO. Ne valoras.
+
+ESKO. Li ne plu kuragxas!
+
+TIMOTEO. Ne kuragxas! (Ili ekluktas furioze.)
+
+MICXJO. Nun, Esko, regajnu vian reputacion! (Patro de Timoteo
+envenas, ekprenas sian filon je la kolumo kaj lin fortiregas.)
+
+KARRI. Kompatinda Timoteo!
+
+MICXJO. Esko, nun vi perdis vian reputacion.
+
+ESKO. Domagxe, ke li tiel liberigxis el miaj ungegoj! Cxu estis lia
+patro?
+
+KARRI. Jes, mi supozas, ke li nun punegas sian filon.
+
+ESKO. Tion li meritas!--Sed estas ja malkonvene tiel petolacxi je
+edzigxofesto de alia. Kion opinias la fiancxino? Mi petas pardonon!
+
+GRETO. Mi havas nenion por pardoni.
+
+ESKO. Mi tre cxagrenigxas. Mi ne komprenas, kiel li prosperis min
+jxeti planken.
+
+KARRI. Li estas forta.
+
+ESKO. Mi estas pli forta. Kiamaniere li igis min sub si?
+
+MICXJO (aparte al Esko). Kredu min, tio ne okazis honeste. Li
+piedbare faligis vin.
+
+ESKO. Mi suspektas la samon. Cxu vi povas tion atesti?
+
+MICXJO. Li piedbare faligis vin.
+
+ESKO. Jes, li piedbare faligis min. Sed mi lin pentigos. Kie li
+logxas?
+
+2:A GASTO (montrante tra la fenestro). La dometo tie sur la deklivo,
+apud kies pordo bonkreskan betulon vi vidas, estas lia hejmo.
+
+ESKO. Nun mi ekiras tien, por instrui lin lukti senartifike. La
+malhonestulo! En batalo mi lin certe venkos.
+
+MICXJO. Sendube.
+
+ESKO. Cxu li ne meritas bastonadon?
+
+MICXJO. Treegan bastonadon.
+
+ESKO. Luktante elmeti piedbaron! Ho, kiel li estas puninda, puninda.
+Mi revenos baldaux.
+
+KARRI. Esko, auxskultu al mia averto: lasu lin pace! Alie al vi mem
+okazos malbone.
+
+ESKO. Mi ne timas lin. Kvazaux linko mi kuras tien kaj la ruzan
+vulpon elpelos el lia kaverno. Mi montros al li sekvojn de liaj
+kasxkurbajxoj.--Mi baldaux revenos. (Iras.)
+
+KARRI. Mi ne observis kasxkurbajxon dum la lukto. Estas malbone
+instigi simplan kamaradon al furioza ago.
+
+MICXJO. Nenia domagxo, mastro. Li estas netolereble obstina kaj fidas
+al sia forteco. Ne malutilas al li malgranda memorajxo.
+
+KARRI. Mi kredas, ke ili nun suficxe lin senplumigos. Sed kiajn
+fisxojn ni celas, tiajn ni kaptas.
+
+MICXJO. Cxu vi permesas al mi fari unu demandon?
+
+KARRI. Volonte.
+
+MICXJO. Cxu vi renkontis patron de Esko, la botiston Tobio, en la
+Mezvoja-drinkejo?
+
+KARRI. Jes, mi lin renkontis revenante el la urbo.
+
+MICXJO. Cxu vi tiam interparolis pri edzeco inter Esko kaj via
+edukatino? Eble sxerce?
+
+KARRI. Pri io simila ni diskutis, kaj certe mi diris pli ol mi estus
+dirinta sen iom da haladzo en cxi tiu supra cxambro. Verdire, mi
+amuzis min sxercante kun la maljunulo; se li min efektive kredis kaj
+laux tio agis, mi treege mallauxdas mian petolajxon en la drinkejo.
+
+MICXJO. Ne cxagrenigxu. Ili ambaux, patro kaj filo, estas naivegaj
+kamaradoj, kaj, kiel vi scias, la naivulo ofte ne povas distingi
+sxercon kaj veron.
+
+KARRI. Kaj pro tio vi eble nun trovigxas tie cxi?
+
+MICXJO. La afero tute ne estas grava. Vi vidas mem, ke gxi ne tusxas
+lian koron. Li mangxas, trinkas kaj luktas kaj laste vin dankos je
+sia foriro. Mi konas lian karakteron kaj certigas al vi, ke li ne
+diros ecx unu vorton pri la eraro, se vi nur ne ofendos lin. La afero
+estu finita, almenaux gxi ne malhelpu vian festgxojon.
+
+KARRI. Nian gxojon jam malgajigis la malapero de muzikisto.--Jakobo,
+de kie havigi alian?
+
+JAKOBO. Laux mia opinio ni jam dancis suficxe. Mi farus novan
+proponon.
+
+KARRI. Nu, diru!
+
+JAKOBO. Jen via herbejo atendas falcxilon, tie cxi dekoj da viroj;
+permesu nin falcxi la herbon antaux ol malaperas la matenroso kaj en
+dauxro de kelkaj minutoj tio estos farita.
+
+1:A GASTO. Tion ni faru, Karri.
+
+KARRI. Cxu mi laborigu miajn gastojn?
+
+JAKOBO. Ne estus laboro, nur gaja ludo por la gastoj; cxiuj estas
+pretaj ekkomenci, la viroj iros unuavice kun la falcxiloj, la virinoj
+sekvos kun rastiloj. La herbejo jam pagis al ni po unu mangxo.
+
+2:A GASTO. Estos plezurega laborfesto.[5]
+
+1:A GASTO. Nun havigu falcxilojn de la najbaroj. (Kelkaj gastoj
+eliras el la malantauxo.)
+
+KARRI. Estu do laux via deziro kaj ni iru por nin provizi per
+laboriloj. (Karri, Jakobo, Greto kaj ceteraj eliras dekstre.)
+
+MICXJO (sola). Esko ankoraux restas sur sia ekskurso. Estus amuze
+vidi lian mienon de tie revenante.--Mi volus lasi lin, se la
+vojagxmono nin ne unuigus. Sed tagon post tago gxi malpliigxas, cxar
+tre sxparema mi ne estas, kaj kiam la monujo estos malplena, tiam
+malaperos Micxjo Vilkastus. (Esko envenas furioza kun cxapelo en
+la mano, la hararo estas malorda kaj sxajnas sxirita, sub la okulo
+vidigxas rugxa gratajxo.)
+
+ESKO. Micxjo, rigardu min kiel mi estas sxirita. Tio kauxzos teruran
+proceson.
+
+MICXJO. Dio gardu vin, Esko. Malprospero hodiaux sxajnas sekvi vin.
+
+ESKO. Estis du kontraux unu, estis maljusta interbatigxo. Miaparte
+certe mi faris mian eblon, tiel, ke la tero ektremis, sed mi batalis
+kontraux superforto.
+
+MICXJO. Kiel okazis cxio?
+
+ESKO. Al la dometo mi sage flugis kaj tuj rimarkis, ke mia
+kontrauxulo estis de sia patro bone bastonita; sed ho, kiam mi lin
+ekatakis ili ambaux tuj amikigxis, kaj kune sin jxetis sur min.
+
+MICXJO. Jes, jes, komuna malamiko ja ankaux Herodo'n kaj Kajfo'n
+amikigis.
+
+ESKO. Nomu ilin diabloj kaj ne Herodo kaj Kajfo. Ili estus min
+englutintaj, sed mi prosperis forkuri.
+
+MICXJO. Malagrabla afero!
+
+ESKO. Se mia bonamiko, Aapo Jusola, cxeestus, certe ne estus tiel
+okazinta. Fulmotondro, Micxjo, mia malamo estas neestingebla.
+Homo, la satano, estas en sia furiozeco kvazaux sako per martelo
+plensxtopita, en kies interno amara galo bolas, bolegas, zumas kaj
+bruas kiel kolera vespnesto sub la torfo. Kaj duoblan kauxzon mi
+havas por furiozo. Bastonadon mi ricevis en tiea dometo kaj en cxi
+tiea domo oni min senhonte trompis. Mia preskauxfiancxino estas
+donita al alia. Malbeno kaj teruro! Mizere ili min trompis, ili
+respondu pri tio, mi vengxos.
+
+MICXJO. Se vi estas sagxa, silentu pri la tuta afero kaj ni lasu la
+domon.
+
+ESKO. Mi ne silentas. Pensu, Micxjo! (Jakobo senjaka envenas tra la
+dekstra pordo.) Aha, lignosxuisto! (Pasxas kolere antaux Jakobon.)
+"Mil okcentan jaron la lignosxuisto duflanke bruligis la hauxton."
+
+JAKOBO. Kion vi volas?
+
+ESKO. "Mil okcentan jaron la lignosxuisto duflanke bruligis la
+hauxton." Cxu vi komprenas la aludon?
+
+JAKOBO. Tiun frazon mi konas, sed li estas nomata nur botisto, kiu
+bruligis sian hauxton.
+
+ESKO. Li bruligis sian hauxton cxe ventro kaj dorso.
+
+JAKOBO. La ledobotisto.
+
+ESKO. La lignosxuisto. Ne fanfaronu! Cxu vi scias, kiu tie cxi estas
+la legxa fiancxo?
+
+JAKOBO. Kompreneble mi tion plej bone scias.
+
+ESKO. Cxu vi scias pro kio mi estas tie cxi?
+
+JAKOBO. Tion vi kompreneble plej bone scias.
+
+ESKO. Vi plifrenezigas min. Ne gxoju antaux ol vi transiris la
+fluejon; antaux vi etendigxas profunda vastajxo kaj atentu por ke gxi
+ne embarasu vin, antaux ol vi estas transe.
+
+MICXJO. Esko, auxskultu al mi!
+
+ESKO. Ne nun nek estonte mi auxskultos al vi. Mi iom post iom ekkonas
+viajn intrigojn.--Mi dubas, cxu Timoteo piedbare faligis min; mi
+estus ja tion sentinta. Sed vi estas vulpo, tre ruza vulpo kaj vi
+tenas mian vojagxmonon; nu, nu, venos la tago de kalkulraporto, jes,
+Micxjo, gxi venos. Sed tie cxi mi devas klarigi unue alian aferon.
+(Sin turnante al Jakobo.) Jes, divenu pro kio mi trovigxas
+tie cxi?
+
+JAKOBO. Diveni estas nebezone, cxar vi ja mem jam rakontis pri tio.
+Vi ja alvenis por sciigxi cxe la auxguristo pri la sxtelisto de l'
+grafo, por gajni sepcent talerojn.
+
+ESKO. Estas indiferente pri la grafo kaj sxtelisto. Pro tio mi ne
+venis, la afero estis alia kaj pli grava.
+
+JAKOBO. Vi do estas mensogisto.
+
+ESKO. Ne fierigxu! Mi ne estas mensogisto, sed vi estas rabisto.
+Fiancxinon, preskaux ligitan fiancxinon, vi rabis de mi, Greton vi
+rabis de mi.
+
+JAKOBO. Sxi mem atestu, cxu mi sxin rabis.
+
+ESKO. Sxi eble mensogas egale kiel vi.
+
+JAKOBO. Se sxi mensogas, certe tiu rabo placxis al sxi.
+
+ESKO. Bone, vi kontrauxdiras vin mem. Auxdu, Micxjo Vilkastus, cxar
+mi alkrocxigxos al cxiu hoko kaj nodo, kiu sin prezentas en tiu
+afero.--Diru al mi kie logxas la vilagxa helpa jugxanto?
+
+JAKOBO. Ni ne bezonas helpan jugxanton.
+
+ESKO. Mi bezonas lin.--Diru bonvole, kie li logxas! Cxar sciu,
+proceso farigxos. La fermanon de l' registaro mi vokas pri helpo, kaj
+certe vi ne ridos, kiam surgenue vi rampos sur la planko en la jugxa
+sidejo, petante de mi pardonon. Tion mi instruos al vi,
+dancomajstro!--Cxu vi ne hontas forlogi honestan fiancxinon de alia,
+vi, bovido, lignocxevalo, gudrita piceradiko! Eble igus vi min sekigi
+mian mentonon, bovido!
+
+JAKOBO. Cxu mi bovido?
+
+ESKO. Bovido, bovido, bovego, senkorna rondkapa Blankmakulo,
+preta por marsxi al foiro de Anianpelto.--Kion vi respondas al tio?
+
+JAKOBO. Vi sercxas konflikton kaj mi emas cxiam gxin eviti, kaj
+infana mi estus, se min incitus la vortoj de viulo.
+
+ESKO. De kiulo? Diru!
+
+JAKOBO. De tia tetraido.
+
+ESKO. Atentu, Micxjo! Li nomas min tetraido.
+
+MICXJO. Viavice, nomu lin ree bovido.
+
+ESKO. (Hezite rigardante Micxjo'n. Al Jakobo). Estas indiferente kiel
+ajn vi min nomas. Mi estas viro, kiu restas je metio jam lernita. Mi
+ne bezonas pro manko de laboro ekruligxi en marcxoj kaj kampoj, kiel
+unu alia, kiun mi bone konas. Ni memoru la proverbon: Kvino da
+oficoj, sesobla la malsato.--Tion oni diras. Afero estas jena: Cxiu
+parohxo zorgu pri siaj almozuloj, ne farinte ilin sxargxo por alia
+parohxo. Tio estas jura kaj gxusta; cxar almozulo estas sekalvermo,
+kiu ne ekzistus, se cxiu, kiu havigas al si edzinon kaj infanojn
+prizorgus sian metion kaj ne kuru tien kaj reen, kiel juna leporo
+rondokula antaux la vulpo. Gxi deflankigxas dekstren, gxi
+deflankigxas maldekstren, sed la vulpo, malpeza kvazaux linofasko kaj
+plena je ruzo, kuras rekte al sia viktimo; malaperas ambaux baldaux
+por viaj okuloj, sed subite auxdigxas vekrieto: la leporido estas
+kaptita. Jen okazas. La vulpo estas por leporo samo kiel malsato al
+ni, kiu tiom da homoj atingis kaj fine pereigis. Egale farigxos al
+tiu, kiu tien kaj reen dancas en cxi tiu valo de zorgado.--Kaj tial
+cxi tiu viro ne forlasos sian metion, sed kun aleno kaj pecxfadeno en
+la mano fine mortos apud sia botmodelilo.
+
+JAKOBO. Tio okazu, kaj sekvu lin post lia morto la botmodelilo en la
+cxerkon.
+
+ESKO. En la cxerkon gxi ne bezonas lin sekvi.--Kia koleremo bolas en
+vi! Vi frenezigas min per nura furiozeco, kiu brulas kaj siblas en
+mia brusto; vi elpikas miajn okulojn per viaj sarkasmoj, vi, krimulo,
+fripono. Kion mi dirus pri vi? Vi... Faru al mi paron da lignosxuoj!
+
+JAKOBO. Kial ne, post mia edzigxa festo.
+
+ESKO. Jes, faru al mi paron da lignosxuoj, lignosxuisto. Mi pagos ecx
+pli ol vi postulos.
+
+JAKOBO. Nur ordinaran pagon, ne plu.
+
+ESKO. Pli ol vi ecx volas, duoblan pagon vi ricevos, lukano.--Cxielo
+gardu min! Tiu tago frenezigas homon. (Pugnigas la manon antaux
+Jakobo.) Jakobo!
+
+JAKOBO. Kion vi volas?
+
+ESKO. Jakobo!
+
+JAKOBO. Vi vane furiozas!
+
+ESKO. Jakobo! Dio gardu nin!
+
+JAKOBO. Ne pugnigu manon antaux mia nazo. Viro, mia vidado
+malheligxas, kondutu vin konvene!
+
+ESKO. Plilargxigu nur viajn naztruojn; mi ne timas vin; farigxu
+treega batigxo, mi tute ne timas vin, bandito, milfoje bandito.
+(Karri, ankaux cxemizmanika, envenas el la dekstra flanko.)
+
+KARRI. Sxajnas, ke vi iom troekscitigxis.--Jakobo, kiel vi fartas? Vi
+ja estas pala, kiel fantomo.
+
+ESKO. Karri bona, oni min frotas hodiaux kvazaux inter ardaj tindroj.
+Malbenata estu tiu tago! Bastonadon treegan mi ricevis. Timoteo kaj
+lia patro, fortega maljunulo, min batis kiel vermon.
+
+KARRI. Kulpigu vin mem, junulo. Kial vi ne auxskultis al mi?
+
+ESKO. Oni estas sagxaj sur la kontinento, dum okazas malfelicxo sur
+la maro. Cxion tion cxi mi eble tamen povus toleri sen unu alia
+afero, pro kiu mi antaux neniu retirigxos kaj kiu min kuragxigas per
+kolerego de verto gxis koksizo.
+
+KARRI. Kia estas tiu afero.
+
+ESKO. Unuvorte. Oni trompis min, kaj mian fiancxinon forlogis. Greto
+estis mia fiancxino, sed tiu cxi sxin turnis de mi.
+
+KARRI. Vi erarigxis. Greto nur sxercis.
+
+ESKO. Kaj vi ankaux kun mia patro, en Mezvoja drinkejo, kie vi tostis
+kaj manojn premis por sankcii la decidon, cxio tio cxi do estis nur
+sxerco?
+
+KARRI. Nura sxerco cxe la brandoglaso kaj mi supozis, ke via patro
+tion komprenis.
+
+ESKO. Li estas serioza viro egale kiel lia filo kaj ne sensencan
+sxercadon toleras same kiel mi, kaj, ke ni ne estas viaj ludiloj,
+tion oni montros al vi!--Mi vin legxe persekutos, Jakobo, kaj ankaux
+vian edzinon Greto. En la sama gxojo ankaux partoprenu Timoteo kaj
+lia patro, la fortega maljunulo, kiu tiel senhonte pugnofrapis min.
+Cxiuj kune, kaj pereiga proceso farigxos, de kiu vi ne liberigxos
+kvankam vian domon gxis la planktraboj vi perdus. Jes, nun vi
+trovigxas en kaptilo kaj la puno atendas vin; cxar la afero estas
+grava, gravega. Vi trovigxos en dilemo, amikoj miaj!
+
+KARRI. Via parolo sciigas, ke vi ankoraux konas nek legxon, nek
+reglementojn.
+
+ESKO. Suficxe mi ilin konas. Mi instruos vin, vi... Kia estas nomo de
+tiu vilagxo?
+
+KARRI. Gxia nomo estas Hatyla.
+
+ESKO. Bone, mi instruas vin, la hundidojn de Hatyla!
+
+KARRI. Se legxon vi konas, vi ankaux scias, kia puno atendas tiun,
+kiu cxe sia najbaro ian feston, kiel edzigxan, baptan aux funebran,
+klopodas konfuzi. Mi estas pacema viro kaj gxuste pro tio mi
+respektas legxon, kaj scias apelacii al gxi, se iu al miaj rajtoj
+sin altrudas.--Mi ne diras pli, mi nur avertas vin estigi
+malordon.--Venu, Jakobo! (Karri kaj Jakobo eliras.)
+
+ESKO. Sed mi diras kiel Mateo Koiranoja, farinte murdon: ni ne
+auxskultas al la minaca vocxo de legxo dum nia galo sxveligxas kaj la
+mielroso de l' vengxo en nia koro bolas. Tiel estas, gxi estas la
+persista pekradiko, kiu regas nin, mi tion konfesas; sed mi ne povas
+gxin regi kaj ecx tion ne tre klopodas; cxar mi ne estas kulpa pri la
+ekpeko de Adamo.--Vengxi mi volas tiun trompon, mi volas fari tie
+cxi ion senteblan, gxustan dispremon, kiu iomete malpezigos mian
+koron.--Kun la fiancxino mi volas ankoraux paroleti. (Proksimigxas al
+la dekstra pordo.)
+
+MICXJO. Unu vorton. Esko!
+
+ESKO. Ne ecx unu vorton, Micxjo! La skorpioj hodiaux regu.--Pripensu,
+kia tago, kia historio tiu cxi!--Mi ja festas mian propran edzigxon,
+sed ne estas fiancxo; mia fiancxino estas bela, similas floron sur
+la herbejo, tamen sxi ne estas mia fiancxino; sxi apartenas al la
+lignosxuisto. Ho, Micxjo, tiu penso min brulas.--Mi volas paroli
+kun sxi kelkajn vortojn. (Iras al la flankpordo.) Cxu la fiancxino
+estas trovebla? Venu bonvole tien cxi; mi havus ion por diri al vi.
+(Greto envenas.) Cxu vi konas min?
+
+GRETO. Vi ja estas Esko?
+
+ESKO. Jes, Esko, filo de majstro-botisto Tobio, honesta viro,
+nemokinda, kvankam kelkaj emas sxerci kun li, bedauxrinde.
+
+GRETO. Kion vi celas per tiu parolo?
+
+ESKO. Virino, vi trompis min kaj plenigis mian bruston per viperoj,
+lacertoj kaj ranoj, per cxiuspecaj bestoj, kiuj rampas aux plauxdas
+sur la tero. Mian florantan kampon vi sxangxis al kardujo, mian
+tritikan supon al mizera kacxo, kaj pro vi mi nun devas honti antaux
+la tuta mondo.--Sed krimon sekvas la puno, kaj via propra konscienco
+vin punos! Gxia fermaleo ne donu al vi noktan trankvilon. Kaj mi
+ja farigxos la inkubo, la nigra satano, kiu vin nokte premos kaj
+frapegos, ne, frapetadas, frapetadas tiel senbrue, nesciate de iu.
+Jes, knabino mia, tiu trompo vin ankoraux, kiam vi estos sendenta kaj
+kurbmentona maljunulino mordetu. Memoru miajn vortojn!
+
+GRETO. Mi havas nenion por fari kun vi, senhontulo! (Iras dekstren.)
+
+ESKO. Senhontulo! Sxi, kiu lauxlegxe devus esti mia fiancxino, min
+insultegas. (Renversas la mangxotablon.)
+
+MICXJO. Esko! Cxu vi frenezigxis? (Greto kaj unu el la virinoj venas
+el dekstre.)
+
+LA VIRINO. Ho, Dio! Jen cxio kusxas; jen la pizosupo kaj la
+viandajxoj.
+
+GRETO. Rapidu al la herbejo kaj alvoku la virojn! (La virino iras.)
+Li estu punota!
+
+ESKO. La violono de Timoteo! (Ekprenas la violonon kaj gxin frakasas
+kontraux la muro.)
+
+MICXJO. Trankviligxu, Esko! Vi ja sercxas vian malfelicxon.
+
+ESKO. La fenestroj ankaux splitigxu! (Ekprenas benkon per kiu li
+frakasas la fenestron.) Tiele!
+
+GRETO. Rapidu al helpo! Li pereigas nian tutan domon!
+
+ESKO. La dua fenestro ankaux. (Frakasas ankaux la duan fenestron.)
+
+MICXJO. Nun diablo nin prenas. Vidu! La tuta viraro alvenas! Tien cxi
+cxiuj kuras, kuregas.--Vi estas perdita! (Esko rapide metas cxapelon
+sur sian kapon kaj la dupartan sakon sur sian sxultron.)
+
+ESKO. Sekvu min, Micxjo! Nun mi ekiras! (Forkuras, kaj tuj poste
+vidigxas viroj cxemizmanikaj preterkuri la pordon de l' domo post li,
+kriante kaj bruante.)
+
+
+
+
+Akto tria.
+
+
+UNUA PARTO.
+
+(Strato en Hameenlinna. Ivaro postebria sidas sur pordsxtono.)
+
+
+IVARO. Kiu tago estas hodiaux? Mi kredas lundo, kaj morgaux Esko
+revenas kun sia edzino kaj kun mi oni atendas ebriajxojn por la
+bonveniga festeno, sed vane. Cxio estas konsumita kaj la prezo de
+rapsxargxajxo kaj la mono por komisioj de hejmo kaj najbaroj, ne
+restas ecx unu obolo. Malplena estas la monujo, sed la kapo plena,
+plena de veneno kaj malbeno!--Nun libera estas la diablo kaj en la
+vestiblo de infero mi staras kaj tintadon de forkegoj auxdas en
+la varmega cxambro. Ho! Estas malagrable! Tial, for meditado kaj
+pensado, mi volas imiti tiun insekton, kiu apenaux naskigxinta, idojn
+naskas kaj mortas, indiferenta pri la ekzisto. Teren mia rigardo sin
+direktu, mi rigardu la sableron tie apud la alia sablero!--Kiu venas?
+Mia kara onklo, Zakario, drinkkunulo dum tiu malfelicxa vojagxo. Li
+estas tre kulpa por ke tio okazis. (Zakario alvenas.)
+
+ZAKARIO. Nu, junulo, kiel vi fartas kaj pri kio vi konsideras?
+
+IVARO. Mi supozas la vivon de sobrulo plej bonan en la mondo. Nun
+tagigxas por mi tempo de abstineco, sed kun teruro mi rigardas
+mian tutan mizeron je plena lumo de tiu tago. Diablo! se tie cxi
+estus sobreca societo, tuj mi farus la sanktan promeson kaj novan
+kuragxon ricevus min vesti per homa indeco!
+
+ZAKARIO. Mi ankaux foje estis membro de sobreca societo, sed
+eksigxis.
+
+IVARO. Vi estis foje ankaux policano sed eksigxis.
+
+ZAKARIO. Mi malgrandan, tute bagatelan artifikajxon faris, preskaux
+intence, cxar ne placxis al mi esti policano.
+
+IVARO. Mi scias la aferon.
+
+ZAKARIO. Diru, kion vi scias.
+
+IVARO. Vi nur drinketis senpermese proprigitan brandon kune kun la
+viro, kiu gxin senrajte proprigis al si kaj kiun gxuste vi devis
+malliberigi.
+
+ZAKARIO. Tio okazis kauxze de mia bonkoremeco. Cxu estis eble
+malliberigi homon, kiu amike min regalis per ektrinko?
+
+IVARO. Certe ne estis eble por tia drinkemulo.
+
+ZAKARIO. Mi tion ne faris pro la ektrinko, sed pro la amikeco, pro la
+bonvolo, pri kio lia regalo atestis.
+
+IVARO. Cxu nur unu ektrinkon vi ricevis?
+
+ZAKARIO. Mi ricevis tiom, ke mi tre ebriigxis kaj plue plenan
+"Mation"[6] en la posxon.
+
+IVARO. Kio estas senpermesa forpreno?
+
+ZAKARIO. Sxtelo.
+
+IVARO. Kio estas tiu, kiu senpermese ion forprenas?
+
+ZAKARIO. Sxtelisto.
+
+IVARO. Kio estas tiu, kiu kunagas kun sxtelisto?
+
+ZAKARIO. Sxtelisto. Sed tiu estas tute alia afero.
+
+IVARO. La gxenerala opinio estas jena: kiu kunlaboras kun sxtelisto
+estas sxtelisto. Sed koncerne al vi, vi diras, estas tute kontrauxe:
+vi kunagis kun sxtelisto, pro tio vi ne estas sxtelisto.
+
+ZAKARIO. Inpertinenta bubo, sciu, ke mi estas via onklo, ke sur mia
+verto kusxas pli ol kvindek vintroj, kaj malgraux tio vi min
+ekzamenas kaj nomas sxtelisto. Kia senhonteco!
+
+IVARO. Onklo! Gxis nun ni ja estis tre bonaj amikoj, kune fordrinkis
+cxiun mian monon kaj kune kvazaux porkoj ruligxis sur pajlajxo en
+anguloj de drinkejo. Cxu ni nun malamikigxus pro kelkaj nekonvenaj
+vortoj, trorapidece diritaj?
+
+ZAKARIO. Vi estas treega kanajlo; sed mi ne estas
+malkonsentema.--Amikoj ni do restu dauxre!--Diru al mi verece: cxu
+via patro min invitis al la bonveniga festeno de Esko?
+
+IVARO. Jes, li invitis vin, sed panjo neis.
+
+ZAKARIO. Bone! Mi akompanos vin kaj gaje ni festu en via kampara
+dometo sur la platajxo.
+
+IVARO. Sed se panjo vin forpelos?
+
+ZAKARIO. Estu trankvila! Ni estas gefratoj, kaj kvankam ni
+interdisputas, ecx interbatigxas kiel hundo kaj kato, ni tamen restas
+gefratoj.--Mi akompanos vin. Nun ni ekveturu. Kie estas via cxevalo?
+
+IVARO. Sur la korto de burgxo Nylund staras la skeleto, kovrata de
+bruna felo.
+
+ZAKARIO. Gxi staras tamen ankoraux!
+
+IVARO. Jes, gxi staras, ecx iafoje movigxas, kio sciigas, ke la
+mizerulo ankoraux vivas. Diablo! Oni suferas, vidante la beston
+kun pendantaj oreloj, kiun la vulpo ne longe devas atendi.
+
+ZAKARIO. Mi revigligos gxin; fojnon kaj avenon gxi ricevos.
+
+IVARO. Cxu vi posedas monon?
+
+ZAKARIO. Iom mi sukcesis havigi al mi per miloj da mensogoj kaj
+artifikajxoj.
+
+IVARO. Tiam ni faru la plej gravajn acxetajxojn!
+
+ZAKARIO. Nenio suficxas por acxetajxoj, tute nenio. Por la mono ni
+nur ricevos nutrajxon por la cxevalo kaj litron da brando en la
+Mezvoja drinkejo.
+
+IVARO. Bone, sed mi ne povas reveni hejmen.
+
+ZAKARIO. Sensencajxoj! Lertulo sin malkonfuzas ecx el pli malfacila
+embaraso.
+
+IVARO. Neeble estas liberigxi el tiu dilemo. La prezo de l' sxargxo
+estas drinkita, drinkita estas la mono por la komisioj, kaj en cxio
+tio cxi vi estis al mi tre helpema.
+
+ZAKARIO. Kaj plue vin tre emas helpi el la dilemo.
+
+IVARO. Cxu vi povas havigi al mi dek talerojn?
+
+ZAKARIO. Ne ecx moneron, koncerne tio mi estas tute nekapabla.
+
+IVARO. Kaj nur tiu rimedo min povas savi.
+
+ZAKARIO. Unu alia rimedo ankoraux restas.--Auxskultu al mi! Dum la
+reveturado rabistoj cxion forrabis de ni, kaj nin batis tiel, ke ni
+devis resti kelkajn tagojn en ia arbardometo por flegi niajn vundojn,
+kiujn ni ambaux, dank' al Dio, suficxe havas en kapo kaj vizagxo.
+
+IVARO. Diru: dank' al brando!
+
+ZAKARIO. Sed kia sxajnas al vi mia projekto?
+
+IVARO. Mi dubas, cxu ili kredos gxin.
+
+ZAKARIO. Ili devos kredi, se plue la kondukilojn ni detrancxos kaj en
+la femuron de Brunulo faros vundajxon, kiun gxi ricevis en la tumulto
+dum la batalo kontraux la rabistoj. Cxio tio cxi sxajnas tre kredinda
+kaj niaj propraj sangkrustaj cikatroj faras la ceteron, estu certa
+pri tio!--Kredu min, cxio prosperos. Trankvile ni nun ekveturu al via
+hejmo.
+
+IVARO. Estu tiel! Mi konsentas al la ruzo, gxi prosperu aux ne. Al
+diablo cxio!--Onklo, kiel ni ricevos duonlitron da brando?
+
+ZAKARIO. Ne ecx guteton antaux ol en la Mezvoja drinkejo.
+
+IVARO. Ni do tuj rapidiru, onklo! Pro kio malgxoji!
+
+ZAKARIO. Ni ekveturu, sed memoru vin konduti dece kontraux
+vojagxantoj dumvoje. Vi posedas kuragxon kaj karakteron de via
+patrino, bonan kuragxon, sed ne sxiajn largxajn sxultrojn, nek
+fortecon vi havas pli ol ermeno, kaj la entreprenoj de tiaj personoj
+povas malbone finigxi. Neniu, kiun li ne incitus, neniu, kiu lin
+evitus ataki, neniu, kiu restus je distanco de li; jes, Ivaro, via
+kunesto estas dangxera.
+
+IVARO. Mi ja promesas dece min konduti dum la tuta vojagxo.
+
+ZAKARIO. Tion vi faru cxiam; kredu min, tio estas plej sagxe por
+vi!--Malfortulo iras kurban vojon, englutas multajn maldolcxajn
+fruktojn, multajn fivortojn, cxiam komparante la insultajxojn kun sia
+neforteco, tiamaniere li sxteliras tra la mondon pli sendifekta ol
+giganto, kiu fidas al sia forteco.
+
+IVARO. Sed vidu, la galo sentigxas amara!
+
+ZAKARIO. Malfortulo havas aux ne havas galon. Nur tiam la amareco sin
+sentigas, kiam li, kompreneble, scias estri sian humoron, kaj tiam li
+estas diablo; ne mire: li revengxos.--Kredu miajn vortojn: malforteco
+estas felicxo, se ni gxin uzas nur prudente.
+
+IVARO. Pleja felicxo tamen estus, se forteco kaj atenteco kunigxus.
+Se mi estus forta kiel urso, neofendema kiel sxafo, sagxa kaj
+singardema kiel vulpo, la fajrokula vostsvinganto de l' arbustoj,
+tiam mi trairus milojn da mondoj kvazaux sago de sorcxisto.
+
+ZAKARIO. Tiom da bonaj ecoj al neniu estas donitaj, jen legxo de l'
+vivo. Sed nun ni ekiru kun beno! Iom min timigas, kiel finigxos nia
+vojagxo.
+
+IVARO. Se ni nur ricevus knabinon belan en nian veturilon!
+
+ZAKARIO. Kion plu, vi mallertulo! Ni ambaux estos jam suficxa sxargxo
+por via cxevalacxo. Neniun inon en nian veturilon, ho ne, knabo mia.
+Nun ni ekiru! (Ili foriras. Niko envenas el maldekstre, Eriko el
+dekstre.)
+
+NIKO. Bonan tagon, malnova kamarado mia! Kiajn novajxojn el via
+vilagxo?
+
+ERIKO. Mi ne konas vin.
+
+NIKO. Kvankam kune argilkukolojn ni faris, sxtelis kokinnestojn de
+dometmastrinoj, kvazaux kokoj sxiris hararon unu de l' alia kaj
+bravege interbatalis. Mi ja rekonas vin, maljuna fripono.
+
+ERIKO. Kiu mi estas?
+
+NIKO. La granda kanajlo, Eriko Keihaskoski.
+
+ERIKO. Kaj kiu vi do estas?
+
+NIKO. La pli granda kanajlo, Niko Jarvela, se vi memoras lin.
+
+ERIKO. Ho, bonsaluton!
+
+NIKO. Jen manon, la protektato de l' kontinento!
+
+ERIKO. Ne tiom premu mian manon!
+
+NIKO. La piedeto de tertalpo nun trovigxas en tenilungego de l'
+markranko. Jes, jes, mi instruos vin rekoni antauxajn amikojn.
+
+ERIKO. Neeble ja estis rekoni vizagxon de Niko malantaux tiu barbego.
+
+NIKO. Tiu estas nenio, kompare kun gxi, kiun mi posedis antaux du
+jaroj, kiu atingis la genuojn. Gxi preskaux frenezigis virinojn.
+Promenante sur la stratoj de l' urbo nelkalkulebla amaso da ili cxiam
+min sekvis, kiel aro da fisxetoj en disondo de baleno, kiam la
+giganto de l' maro, simila al renversita sxipo, fendas la ondojn. Gxi
+estis barbo, kaj treege mi pentas, ke frivole mi gxin forigis. Sed
+kion oni ne faras pro mono?
+
+ERIKO. Kion vi faris pro mono?
+
+NIKO. Vendis mian belan barbon kiel cxapelan tufon al la turka
+sultano, kaj por cent piastroj, mi malsagxulo, gxin donis.
+
+ERIKO. Espereble gxi rekreskos kaj atingos la saman longecon.
+
+NIKO. Gxi ne atingas plian longecon ol la nunan, la komerco gxin
+difektis; cxar donacon oni ne devas vendi kaj barbo estas sankta
+donaco, kies komenco kaj radiko estas tie Supre; gxia kresko dependas
+de la Alteco, kontrauxe ekzemple al la nuboj sub la cxielo, kies
+pliigxo dependas de tio, kiom da nebulo, el kiu la nubo naskigxas
+levigxas supren de malsupre. Ne, mian antauxan barbon mi ne plu
+ricevos; min tamen konsolas la honora loko, kie gxi nun trovigxas.
+Vi ja scias mian ambicion, kaj pripensu: miloj da kapoj nun klinigxas
+antaux mia barbo, kiu svingigxas sur la verto de l' turka imperiestro.
+
+ERIKO. Respondu al mi: cxu vere vi vizitis Turklandon?
+
+NIKO. En gxia cxefurbo mi dibocxis tri monatojn, kaj gajege tiu
+tempo pasis. Cxiutage farigxis oferfestoj kun trosuficxa regalo;
+porkviandon, terure grasan, oni mangxis kaj multekostajn vinojn
+trinkis lauxplacxe. Nokte kun virinoj oni dancis kaj amuzadis, kaj
+belegaj estas la turkaj knabinoj. Kapon kaj bruston ili cxiam kovras,
+sed de brusto gxis genuoj ili estas tute nudaj.
+
+ERIKO. Cxu nudaj?
+
+NIKO. Jes, nudaj; sed de genuoj malsupren ili uzas nigrajn sxtrumpojn
+kaj sur la piedoj rugxajn sxuojn. Gxuste tiel oni vivas en Turklando,
+vivas kiel kaproj en la pasxtejo, kaj kun malgxojo mi disigxis de
+tie. Al Romo ni nun direktis nian velveturadon kun manao kaj mielo
+kiel sxargxo. Alveninte al tiu mondurbo nin renkontis terura bruego
+kaj krakego. Oni jxus festis edzigxon de papo kaj gxuste por tiu
+festo nia manao kaj mielo estis menditaj el oriento. Pro tio ni estis
+tre bonvenintaj gastoj. La papo mem kaj la fiancxino nin kore dankis
+kaj admonis nepre cxeesti la feston. Ni akceptis la inviton kaj
+dibocxis treege gxis fine ni ree devis eknavigi. Ni do lasis Romon
+kaj tre nian sxipon ili sxargxis per pekpardon-kvitancoj kaj
+ligsxlosiloj. La kvitancojn ni devis lasi en Hispanujo, sed la
+sxlosilojn alporti al Anglujo. Tion ni faris, kaj de Anglujo
+ni velveturis al nordo, por versxi minkarban gudron en la poluson,
+cxar estas tasko de Anglujo provizi la terakson per gudro. La sxipo,
+sur kiu ni navigis estis unu el la plej kolosaj en la mondo; gxia
+sxipkelo, plena de gudro, kvazaux ligna kastelego sur la maro nagxis
+kaj gxiaj mastoj tusxis la nubojn. Malfelicxajxo tamen okazis al ni.
+Inter la glacimontoj sur la malhelaj arktaj maroj unu baleno, la
+plej terura en la mondo, alvenis nin viziti, kaj per sia vosto
+disbatis flankon de nia sxipo. Ni komencis fundiri, kaj gxuste tion
+la rabbesto celis per sia vostobato; cxar dum ni mallevigxis gxi
+englutis unu post la alian el la maristoj, nur mi estis savata. Al
+supro de l' masto mi grimpis kiel sciuro--la sxipo cxesis mallevigxi,
+eble pro la gudro--fine la supron mi atingis kaj je la limo de l'
+nuboj sidis atendante mian fatalon. Post nelonge alproksimigxis nigra
+fulmotondra nubo, mi eksaltis sur gxin, kaj tondrante kaj fulmante
+gxi min revenigis al la kretmontoj de Anglujo. De tie mi revenis
+hejmen, kaj nun mi estas tie cxi.
+
+ERIKO. Sed severa puno atendas mariston, kiu forkuras el sia sxipo.
+
+NIKO. Gxin mi jam suferis, dektagan akvon-kaj-panon mi mangxis en
+Abo.
+
+ERIKO. Nesuficxe; pli severa estas la legxo rilate al tio.
+
+NIKO. Kio? Sxajnas, ke vi farigxis vera juristo.
+
+ERIKO. Kompreneble mi scias tion, kion helpa jugxanto gxenerale devas
+scii.
+
+NIKO. Cxu vi estas helpa jugxanto? La plej granda malseriozulo en nia
+juneco, kaj egale malricxa kiel mi.
+
+ERIKO. Amiko mia, depost nia disigxo miaj travivajxoj estas mallonge
+jenaj: Knabino, heredinto de bieno, bela kaj juna, amis min,
+petolulon. Tio okazis. Mi edzigxis kun sxi, forgesis la glason,
+laboris kaj agadis kaj cxio sukcesis bone. La sxatado de la
+parohxanoj al mi pliigxis tagon post tago, gxis fine ili min elektis
+kiel helpjugxanton, pro kio mi pufigxis kompreneble kvazaux meleagro.
+
+NIKO. Vi havas tro da prudento por esti komparata kun meleagro.--Vi
+do farigxis tauxgulo. Mi gratulas vin! Mi ankaux diversajxojn
+spertis, estis moligata en multaj pistujoj, kies rezultato devus
+esti antauxzorgemo, sed Dio scias kie mia hauxto fine estas
+alnajlota.--Tamen cxiuj rimedoj ankoraux ne estas provitaj; ankoraux
+la nesxangxebla, serioza tempo mezuros al mi el sia eterna fadeno,
+ankoraux tago sekvas tagon kaj la koro fresxe batas en la brusto,
+certe cxio bone finigxos. Ree mi ja staras sur la tero de mia
+patrolando kaj Dion dankas por ke tiel baldaux mi atingis gxin.
+
+ERIKO. Mi miregas, ke vi tiel facile el via embaraso klarigxis.
+
+NIKO. Jen la afero. En la jugxejo mi devis rakonti pri miaj aventuroj
+kaj farajxoj dum la forkuro. Mi rakontis al la jugxisto la saman kiel
+jxus al vi pri mia marveturo. Tio amuzis treege la tutan jugxistaron
+kaj mi estas certa, ke gxuste tiu historieto savis min. La jugxisto
+eltrovis diversajn malgravigajn cirkonstancojn, kaj kiel mi jam
+diris, nur al dektaga akvo-pana puno aljugxis la forkurinton.
+
+ERIKO. Vi do nun povas diri, ke ecx tiun panon vi mangxis kaj mi
+kredas, ke tiuj tagoj iom aldonis al viaj suferoj.
+
+NIKO. Tute ne, Eriko!
+
+ERIKO. Vi ja estas fervora fumanto!
+
+NIKO. Tio min ne embarasis. Brulintan pankruston mi pulvorigis kaj
+duone miksis kun cindro, kaj jen flartabako, bonega fabrika
+flartabako. Vintre manko de tabakmacxajxo ree kauxzas nenian
+malplezuron al gxia uzanto: kiam aperas tremola brulsxtipo, tuj la
+viroj kvazaux leporoj sin jxetas sur gxin, kaj baldaux trovigxas en
+cxies busxo ega macxajxo, kiu anstatauxas tabakon. Unuvorte, la
+estado en la akvobudeto estas bone tolerebla, nur la disciplino estas
+severeta. Mi estis preta suferi pli, multe pli por atingi mian
+kompatindan filinon, kiu lauxdire estas sen sxirmo, sen patro kaj
+patrino.
+
+ERIKO. Vi do scias pri la morto de via edzino?
+
+NIKO. Sur bordo de Albiono mi tion sciigxis, memoris mian faron kaj
+renavigis al mia patrolando.--Eriko, certe vi scias, kiel kaj kie mia
+filino trovigxas?
+
+ERIKO. Post la morto de la patrino, sxia heredajxo, la dometo kaj
+movebla proprajxo estis auxkcie vendata. La botisto Tobio, sxia plej
+proksima najbaro, farigxis sxia kuratoro kaj akceptis cxe si vian
+filinon kaj sxian monon. Kiamaniere li agis kun la mono, mi ne scias,
+sed sklave la knabino devas perlabori sian panon cxe la botisto.
+
+NIKO. Baldaux mi venos por vin savi kaj prirespondigi la
+botiston.--Cxu vi memoras ian strangan testamenton de maljuna
+kaporalo, laux kiu aux mia filino aux la filo de l' botisto, tiu, kiu
+el ili unue edzigxos, havos profiton?
+
+ERIKO. Jes, mi scias la aferon. La felicxo sxajnas favori la filon
+de l' botisto. Li estas gxuste nun sur edzigxovojagxo, al kiu liaj
+gepatroj insiste lin rapidigis, malhelpante vian filinon
+edzinigxi kun Kriscxjo--juna estiminda viro. Ili sciis kiel agi.
+
+NIKO. Jes, ili sciis, sed oro estas tero. Vi ricevos vian Kriscxjon,
+jen estas via edziniganto. Mi sopiras je vi, Janjo mia.
+
+ERIKO. Sekvu min, ni veturu kune. Mi tamen devas resti du tri tagojn
+survoje pro aferoj.
+
+NIKO. Ne, senprokraste kaj rekte al mia hejmovilagxo!--Nun, adiaux,
+kamarado!
+
+ERIKO. Gxis baldauxa revido!
+
+NIKO. Inter la konataj montetoj, sxtonoj kaj sxtipoj.--Adiaux.
+(Ambaux iras al malsama direkto.)
+
+Kurteno.
+
+
+DUA PARTO.
+
+(La Mezvoja drinkejo. Ambauxflanke tableto. Je la dekstra tableto
+sidas ZAKARIO kaj IVARO, antaux si ili havas brandobotelon kaj
+glasojn. Je la maldekstra tableto sidas NIKO apud bierkrucxo.)
+
+
+NIKO (aparte, trinkinta el la krucxo). Treege mi estas laca. Maristo
+ne kutimas marsxi lauxlonge malebenajn kaj polvajn vojojn. Diablo! La
+poplitoj rigidigxas, kiel cxe cxasata leporo, kaj mi ne scias kiam
+atingi hejmon, se iu terkankro min ne akceptas en sia veturilo. Sed
+tiu trinkujo forprenas mian lastan moneron, poste malplena estas
+la monujo. Tamen ne maltrankviligxu, venos tempo, venos konsilo.
+(Trinkas.) Kiaj malsagxuloj estas tiuj ambaux apud la alia tablo?
+
+IVARO. Pripensu, onklo Zakario, hodiaux vespere, gxuste cxi-vespere
+Esko revenas kun sia juna edzino de la edzigxvojagxo, kaj mi, kiu
+laux via scio, devas venigi spicon por la postfesto, trovigxas tie
+cxi kun du malplenaj manoj. Tondro kaj fulmo, onklo Zakario!
+
+ZAKARIO. Cxio finigxos bone, se nur ni agas laux mia propono. Fidu al
+mi, Ivacxjo! Ne malgxoju! (Ivaro trinkas.)
+
+NIKO (aparte). Malpliagxa filo de la botisto Tobio kaj frato de
+Marto, nun mi konas ilin!--Sxajnas, ke cxio ne estas, kiel devus. (La
+drinkeja mastro envenas.)
+
+IVARO. Kion vi diras, mastro, la komplezema homo, tiel helpema
+al cxiuj? Rekompencon vi ankaux ricevos en la lasta tago, plenan
+rekompencon, cxar vian malgrandan soifantan najbaron vi cxi tie
+sensoifigis.
+
+LA DRINKEJA MASTRO. Hi hi hi! petolulo!--Mi povas sciigi al vi ion.
+
+IVARO. Cxu ni ne pagis al vi?
+
+LA MASTRO. Cxio estas pagita.
+
+IVARO. Nu, pri kio vi do murmuras?
+
+LA MASTRO. Mi murmuras pro tio, ke, se ni havus bonsxancon, gxi povus
+al ni doni treegan ekpusxon!
+
+IVARO. Se gxi ekpusxus nin en inferon, estus felicxe por ni cxiuj.
+
+ZAKARIO. Ivaro, nun vi ebriigxis!
+
+IVARO. Dank' al la drinkeja mastro, limimpostisto de Beelzebubo.
+
+ZAKARIO. Fermu vian fauxkon, knabo!
+
+LA MASTRO. Ne, mia gasto; cxiuj havas parol- kaj sxercrajton tie cxi.
+Ne gxenu vin, gastoj miaj!
+
+ZAKARIO. Vi ion parolis pri ekpusxo de bonsxanco, kion vi opiniis?
+
+LA MASTRO. Jen la afero: oni rakontas, ke en cxi tiu regiono antaux
+nelonge vidigxis la lerta sxtelisto, kiu de fremdlanda grafo sxtelis
+grandegan sumon, kaj al kies kaptanto estas promesitaj sepcent
+taleroj.
+
+ZAKARIO. Kia estas lia eksterajxo?
+
+LA MASTRO. Tondita tonsurhararo, malgranda pintbarbo kaj nigra makulo
+proksime al la maldekstra naztruo.
+
+IVARO. Precize!
+
+ZAKARIO. Sama viro!
+
+LA MASTRO. Ni estu atentaj: eble li baldaux eniros tien cxi. Kaj se
+ni sukcesus lin kapti, cxu ne estus ekpusxo de bonsxanco?
+
+ZAKARIO. Granda ekpusxo!
+
+IVARO. Se mi ekvidus lin, tuj mi lin sxnurligus, igus en mian
+veturilon kaj gxoje rapidus hejmen kun mia monsxargxo, kaj poste al
+polica komisaro.
+
+NIKO (aparte). Bone, bonege! Petolajxo tre gaja ekprezentigxas al mi
+kaj eble havigos al mi senpagan hejmrevenon.--Provi tauxgas!
+Antauxen, Niko, kaj estu egale ruza kiel cxiam. La drinkeja mastro
+min helpu. (Al la mastro.) Mastro, auxskultu al mi!
+
+LA MASTRO. Volonte!
+
+NIKO (flankeniras kune kun la mastro). Kredeble vi ne konas min?
+
+LA MASTRO. Unuan fojon mi vidas vin.
+
+NIKO. Vi eraras, mastro mia. Multajn krucxojn ni kune malplenigis.
+
+LA MASTRO. Tion mi ne memoras. Diru vian nomon!
+
+NIKO. Se mi forigus tiun barbon, certe vi trovus malantaux gxi
+vizagxon de antauxa Niko Jarvela.
+
+LA MASTRO. Ho, vere! (Ili premas manojn unu al la alia.)
+
+NIKO. Sed silentu, mastro!--Mi volus sxerce arangxi artifikajxeton,
+por kio mi petas vian helpon. Ni eniru vian vestiblocxambron kaj dum
+mi forrazos tiun barbon, vi tondos mian hararon kaj donos al mi alian
+jakon kaj cxapelon. Sur pinto de l' mentono mi lasos pintbarbon kaj
+metos nigran makuleton apud la nazo, kaj jen la granda sxtelisto
+estas preta. Mi denove envenos, la tieuloj ekkaptos min; kaj ili ecx
+ligu min per sxnuro; tio nenion faros, sed hejmen ili min senpage
+veturigos. Imagu al la rido kaj gxojbruego, kiun cxio cxi kauxzos.
+
+LA MASTRO. Tio sxajnas treege sagaca, sed atentu, ke gxi ne alportu
+al vi malplezurojn. Cxu vi tuj kaj klare povas identigi vin?
+
+NIKO. Estu kiel ajn, mi ne cedos de tiu sxerco pro iu ebla
+malplezuro. Plue, kiam la sxtelo okazis mi min nutris per akvo kaj
+pano en la malliberejo de Abo kaj al Abo mi alvenis rekte el la angla
+sxipo.
+
+LA MASTRO. Bone! Ni ekkomencu!
+
+NIKO. Atendu! (Kun pli lauxta vocxo.) Kion mi sxuldas al vi?
+
+LA MASTRO. Ses kopekojn, bona gasto.
+
+NIKO (pagas). Adiaux!
+
+LA MASTRO. Bonan vojagxon! (Niko foriras.)
+
+IVARO. Mi volus scii, kiu estis tiu barbulo.
+
+LA MASTRO. Li estas maristo, se mi ne eraras. (Rigardas tra la
+fenestro.) Ecx lia irado tion pruvas.
+
+IVARO. Li sxajnas al mi ne malsxatanta la cxevalacxon de alia.
+
+LA MASTRO. Mi kredas ke li estas honesta viro. (Iras.)
+
+ZAKARIO. Nun ni ekveturu, knabo mia.
+
+IVARO. Kien?
+
+ZAKARIO. Hejmen, kompreneble.
+
+IVARO. Neniam!
+
+ZAKARIO. Kion vi opinias?
+
+IVARO. Neniam, onklo Zakario, neniam hejmen!
+
+ZAKARIO. Kien do?
+
+IVARO. En la pendingon!
+
+ZAKARIO. Knabo, cxesu parolacxi!--Hej! Cxu vi ankoraux estas
+murmurema, kvankam plurajn glasetojn vi malplenigis!
+
+IVARO. Cxio sxangxigxis, cxio estas returnite kaj renversite, kiel la
+piedvestacxo de maljunulino Jaakkola. Nenio plu kiel dum la antauxaj
+tagoj. Tiam glutinte du tri ektrinkojn mi farigxis gaja kaj babilema
+kvazaux hirundo; nun, kvankam per kulerego mi versxus en la fauxkon,
+miaj okuloj nur grizigxas, kaj anstataux la antauxa agrablega sento,
+mi nun sentas nur konfuzajxon en la kapo, kaj la menso estas cxiam
+nigra kiel la flanko de brandkaldrono.
+
+ZAKARIO. Al diablo la nigreco de l' menso. Ni malkonfuzas nin el tiu
+afero kvazaux angxeloj. Cxio prosperos bone, ecx bonege, kaj la kapon
+ni ne bezonas klini.
+
+IVARO. Cxio prosperos, se vi havigos al mi dek talerojn.
+
+ZAKARIO. Pli facile mi povas cxesigi iradon de la suno, ol havigi al
+vi dek talerojn.
+
+IVARO. Sed gxuste tiun sumon faris la prezo de l' sxargxo kaj la mono
+por la komisioj kune, kiun ni komune fordrinkis.--Mi ja devis acxeti
+al Karlo por lia birdmono polvon kaj hajlon. Al maljuna Anjo por
+sxiaj ovoj funton da flartabako, al la kompatinda Manjo Alitalo
+funton da kafo kaj duonan funton da sukero kaj al maljuna estono,
+Hansu, du funtojn da tabako kaj tri rusajn panbulojn, krom multaj
+pliaj komisioj. Dio helpu min! Mi estas perdita.
+
+ZAKARIO. Cxion ja forprenis la rabistoj.
+
+IVARO. Tiu senkulpigo ne tauxgas. Se oni rakontus al mi tian
+historion, tuj mi antauxsentus alian kaj baldaux divenus la verecon;
+kaj certe ekzistas aliaj egale sagxaj homoj kiel mi. Ne, tiu mensogo
+ne savos nin. Neeble estas kasxi nian dibocxadon en Hameenlinna,
+kiun tiel multaj povas atesti; gxi estos malkasxata.
+
+ZAKARIO. Sed tiam la malvarmeta mano de l' tempo jam intervenis. La
+afero nur mallauxte sentigxos kiel malproksima fulmotondro, kaj gxis
+tiam eble novaj rimedoj estas eltrovitaj por kontentigi cxiujn. Se ni
+tuj konfesus la nudan verecon, sciu, bruego farigxus kaj ni evitu la
+sagon.
+
+IVARO. La sagon en formo de vipo.
+
+ZAKARIO. Gxin ne timu, se vi nur sekvos mian bonegan konsilon.
+
+IVARO. Maltauxga konsilo. Eble ili jam eksciis cxion.
+
+ZAKARIO. Neeble.--Nun kuragxe antauxen, knabo mia!
+
+IVARO. Ne!--Unue havigu dek talerojn!
+
+ZAKARIO. Neeble!
+
+IVARO. Vi estas devigata ilin havigi. Vi logis min al tiu malgajno,
+vi do ankaux helpu min!--Dek talerojn, onklo!
+
+ZAKARIO. Tute neeble! Distordu plivole mian nukon.
+
+IVARO. Tio okazu! La nuko anstatauxu cxion, gxuste tion mi ankaux
+pensas, kaj nun vi sekvu mian konsilon kaj tuj ni ambaux iru en la
+pendingon. Kune ni iru, ni akompanu unu la alian gxis la morto!
+
+ZAKARIO. Silentu, Ivaro, silentu!
+
+IVARO. Tiam ni silentos kaj dolcxe dormos. Kaj Dio permesu, ke ni
+ambaux pendu en sama arbo. Pro tio ni nun ekiru por sercxi
+kurbbrancxan, fortikan kaj cxiamaniere konvenan pinon. En la faro
+mem, la lasta faro, mi promesas helpi vin, maljunulon. Poste mi
+zorgos pri mi mem, mi ne bezonas helpon, kiel pego mi povas grimpi.
+Nun ni ekiru, onklo!
+
+ZAKARIO. Knabo!
+
+IVARO. Vi kredas, ke mi sxercas, ke mia parolo sxajnas tia. Nu, ja!
+eble mi sxercas meze de l' sucxkirligxo de l' morto, jes, eble mi
+ridas rekte al la barbo de l' Hadesestro, cxar tia estas mia
+karaktero. Sed mia intenco estas nesxangxebla. Al morto mi iras!
+Post unu horo oni povas min kiel hejtlignon ensxovi sub la
+kaldronon.--En la nigran morton! Sed unue vi ekhavos vian bone
+merititan parton! (Minacante Zakarion.) Je la nomo de tiu pugno! Vi
+estis al mi satano, tentanta spirito de l' mallumo.
+
+ZAKARIO. (Retirigxas timeme al la pordo.) Trankviligxu, Ivaro,
+trankviligxu! Mi alvokos la mastron. (Niko, kun tondita hararo,
+pintbarbo, makuleto proksime je maldekstra naztruo kaj vestita en
+alia cxapelo kaj jako envenas. Zakario lin rigardas per largxe
+malfermitaj okuloj.)
+
+ZAKARIO (aparte). Estas li!
+
+IVARO (aparte). Sepcent taleroj, se oni prosperas!
+
+ZAKARIO (aparte). La mondo komencas lumigxi!
+
+IVARO. Jen la rifo de savo por mi. (Zakario kaj Ivaro faras viglajn
+gestmontrojn unu al la alia. Ivaro sin lokas antaux la pordo.)
+
+NIKO. Cxu oni tie cxi ricevas brandon?
+
+ZAKARIO. Kompreneble. Tiu ja estas drinkejo, gaja drinkejo. (Aparte.)
+Mi sxvitegas. La afero nur prosperu!
+
+NIKO. Kie estas posedantoj de tiu domo?
+
+ZAKARIO. La mastro tuj venos; bonvolu atendi.
+
+NIKO. Mia tempo urgxas.
+
+ZAKARIO. Ho, ne tiom, ke vi ne povas dum momento ripozi.--(Aparte.)
+Estas li!
+
+NIKO. Ni havas belan veteron.
+
+ZAKARIO (aparte). Altkreska viro, mi tre malkvietigxas. (Lauxte.)
+Jes, la vetero estas kontentiga.
+
+IVARO (aparte cxe la pordo). Felicxino, mi pregxas vin, montru foje
+ankoraux al mi vian vizagxon, unu momenton gxin briligu! Videtigu
+gxin ecx iomete, mi petegas vin!--Cxio sukcesos!
+
+ZAKARIO. Pardonu al mi, de kie vi venas?
+
+NIKO. El Naantali.
+
+ZAKARIO. Kaj kien vi iros?
+
+NIKO. Al Naantali.
+
+ZAKARIO. Do al via hejmo?
+
+NIKO. Mi hejmen reveturas el Kakisalmi.
+
+ZAKARIO. Certe tre gravaj aferoj vin devigis fari tiun vojagxon?
+
+NIKO. Mia onklino mortis tie, mi kredis min heredanto de l'
+maljunulino, sed ho ve! mi revenas pli malricxa ol mi ekiris. La
+parencoj de sxia edzo forprenis cxion, kaj min ili tre insultis;
+cxie, bonaj amikoj, la maljusteco regas.
+
+ZAKARIO. Mi bedauxras vian fatalan sorton. Cxu la tutan vojon vi
+piediris?
+
+NIKO. Jes, kiel la botisto de Jerusalemo.
+
+ZAKARIO. Neniu tornistro sur la dorso, nek paketo en la mano?
+
+NIKO. Malricxa diablo, malricxa diablo!
+
+ZAKARIO. Nenia dubo plu! (Gestas avertante per la pugno al Ivaro.
+Lauxte.) La legxo estas severa, bona najbaro, montru al mi vian
+pasporton!
+
+NIKO. Kion ni faras kun pasporto; finnoj ni ja estas cxiuj.
+
+ZAKARIO. Certe vi parolas nian lingvon. Sed kiu pro tio povas jxuri
+ke vi estas finno? Kaj sxajnas al mi ia fremda dialekto cxe
+vi.--Montru al mi vian pasporton, viro! (Niko sin cxirkauxrigardas
+malkviete.) Pasporton!
+
+NIKO. Vi ne povas gxin legi.
+
+ZAKARIO. Bone mi povas, nur gxi estas en nia gepatra lingvo.
+
+NIKO. Gxi estas en sveda lingvo.
+
+ZAKARIO. Montru gxin tamen! (Niko kuras al la pordo. Ivaro kaj
+Zakario sin jxetas sur lin. Zakario krias.)
+
+IVARO. Haltu, viro! (Cxiuj tri batalante cxirkauxmovigxas sur la
+scenejo.)
+
+ZAKARIO. Ne lasu lin, Ivaro, haltigu lin kiel morto. (La mastro
+envenas.) Alportu sxnuregon, mastro! Pro Dio, alportu sxnuregon!
+
+LA MASTRO. Tuj, tuj! Ne forlasu lin. (Iras.)
+
+ZAKARIO. Alkrocxigu viajn ungegojn en lin, Ivaro! Ne liberigu lin, ne
+liberigu lin!
+
+IVARO. Mi ne liberigos lin, ne, kvankam mia skapolo disigxus gxis la
+ripoj. (La tumulto pliigxas.)
+
+ZAKARIO (kun plendanta vocxo). Li forkuros de ni, li forkuros. Rapidu
+por helpi, cxiuj homoj! (La mastro alvenas kun sxnurego.)
+
+LA MASTRO. Nu, nu, submetigxu, fripono! (La batalado cxesas.) Vane vi
+baraktas, malbonulo!--Donu bele la manojn!
+
+IVARO. Donu al mi la sxnuregon. (Kunligas la manojn de Niko.)
+
+LA MASTRO. Cxu vere, jen do trovigxas nia birdo, jen malbonsorte
+alkrocxigita. Ho, vi petolulo! (Aparte.) Mirinde, kiel li povas
+konservi seriozecon.
+
+NIKO. Ne ligu min tiel firme.
+
+LA MASTRO. Ne tro strecxu la manojn de mizera satano.
+
+ZAKARIO. Nur tiel, ke ili restos ligitaj, kvazaux en sxrauxbtenilo!
+Ho, nun la viro estas en niaj manoj kaj tiel same sepcent taleroj.
+
+IVARO. Sepcent taleroj! (Niko faras subitan movon al la pordo.
+Zakario ekkrias, cxiuj sin jxetas sur lin, malhelpante lian
+forkuron.)
+
+IVARO. Ne tiel, knabo mia!
+
+ZAKARIO. Kondutu vin bone! alie vi ricevos vangfrapon.
+
+NIKO. Mi ja submetigxas kiel sxafo.--Nu, okazu kio okazos, malgxojo
+kaj cxagreno ne apartenas al mia karaktero.
+
+ZAKARIO. Cxu vi bonvolas diri al ni vian nomon?
+
+NIKO. La nomon vi trovas en la pasporto.
+
+ZAKARIO. Kie estas la pasporto?
+
+NIKO. En mia brustposxo.
+
+ZAKARIO. (Elprenas la pasporton el la posxo.) Bone, bone! Tiu
+pasporto farigxos al vi multekosta, cxar certe gxi estas
+memfarita.--Ni konservu gxin. (Enmetas la pasporton en sian propran
+posxon.)
+
+NIKO. Kiamaniere vi nun intencas agi por mia plejbono?
+
+IVARO. Sidigi vin en veturilon, veturigi vin hejmen kaj poste en la
+manojn de nia komisaro.
+
+NIKO. Pro kio en liajn manojn?
+
+IVARO. Kial demandi pri afero, kiun vi sciis antaux ol ni?
+
+NIKO. La kauxzon mi ne scias. Senkulpa mi estas kiel stelo de l'
+cxielo.
+
+LA MASTRO. Ha ha ha!
+
+ZAKARIO (aparte). Senhonta krimulo! Placxas al mi iom petolsxerci kun
+li. (Lauxte.) Mi demandas vin: cxu vi konas iun ricxan fremdlandan
+sinjoron?
+
+NIKO. Multajn!
+
+ZAKARIO. En Finnlando?
+
+NIKO. Multajn!
+
+ZAKARIO. Jes, jes! Sed de unu estas sxtelita grandega monsumo, kaj
+pro tio mi nun demandas vin, cxu vi konas grandan, grandegan
+friponon?
+
+NIKO. Mi konas unu el la plej bona speco, eble li konservas la
+perditan monsumon.
+
+ZAKARIO. Lia eksterajxo?
+
+NIKO. La kapo estas de verto gxis la frunto kvazaux nudigita de
+skabio, sub la frunto du rugxaj okuletoj rigardacxas, kaj sub la
+dekstra estas nune ia flavblua ornamajxo; plie lia vizagxo havas
+formon de rapo kaj koloron de brando. Jen lia eksterajxo, kaj mi
+garantias, gxi estas eksterajxo de plej granda fripono sur la
+terglobo.
+
+IVARO. Portreto de mia onklo. Mi ekkoleregas. Brulstampon de fripono
+la legxo gxis nun ne tute povis alpremi sur kapon de onklo. Mi
+ekkoleregas pro mia onklo.
+
+ZAKARIO (al Niko). Cxu vi nomis min sxtelisto?
+
+NIKO. Cxu mi nomis vin sxtelisto?
+
+ZAKARIO. Mi demandas vin: cxu vi nomis min sxtelisto?
+
+NIKO. Mi demandas vin: cxu mi nomis vin sxtelisto?
+
+ZAKARIO. Tion vi faris, cxefsxtelisto!
+
+NIKO. Tion pruvu, kaj pruvu ankaux, ke mi estas cxefsxtelisto.
+
+IVARO (aparte). Plie, plie, laux tia maniero!
+
+ZAKARIO (aparte). Bandito!
+
+IVARO. Onklo, ni frakasu la malhonorulon!
+
+ZAKARIO. Ne, Ivaro, kial agi infane kaj nin pereigi pro la paroloj de
+tiu ridindulo?--Sed li estas spriteta. Hi hi hi! Vere, li estas
+iomete, kaj pro tio li ricevu ektrinkon. Ektrinkon, mastro, alportu
+al li ektrinkon! (La mastro versxas ektrinkon en busxon de Niko.)
+Cxiun genieron, ecx etan kiel pedikovon, oni devas sxati. Kaj tio
+estis spritajxo, kvankam tre malgrava. Nun, ektrinkon gxi tamen
+valoras.--Ivaro, jam estas tempo ekveturi, kaj kun gxojo ni nun tion
+faras; mi scias, ke vi nun deziras atingi la hejmon, kvankam antaux
+nelonge vi gxin timis alproksimigxi. En unu momento cxio povas
+sxangxigxi.
+
+IVARO. Jxus malricxa kiel rato, nun posedanto de sepcent taleroj! Cxu
+mi do timus la hejmon, ecx kvankam mi estus malsxpareginta dekfoje
+pli?
+
+ZAKARIO. Ni revenos kvazaux sinjoroj.
+
+IVARO. Ili bonvenigos min kvazaux grandsinjoron.
+
+ZAKARIO. Bone!--Ni rapidu!
+
+LA MASTRO (aparte). Mi volas iomete pliigi la petolsxercon. (Lauxte.)
+Bonvolu atendi, mi petas vin. La viro estas kaptita en mia domo kaj
+je la kapto mi helpis vin; pro tio mi ricevu trionon de la promesita
+rekompenco.
+
+IVARO. Hontu, mastro!
+
+ZAKARIO. Kontentigxu kun kvin taleroj.
+
+LA MASTRO. Bonaj najbaroj, estu justaj. Mi petas trionon, gxin vi
+sxuldas al mi.
+
+IVARO. Al infero, mastro! Cxu vi intencas malheligi mian felicxon, vi
+satano, cxirkauxata de bluaj flamoj?
+
+ZAKARIO. Ni silentu en lia cxambro. (Aparte al Ivaro.) Lasu min
+klarigi la aferon kun li. (Iras flanken kun la mastro.) Inter kvar
+okuloj oni povas diri kaj fari kion ajn. Vi ja scias.--Auxskultu al
+mi: Mi estas viro, kiu demordis la kapon de l' honto kaj singardeme
+tanis mian dorshauxton, gxis unu colon dika, kaj tial mi povas fari
+miregindajxojn je bezono. Kredu miajn vortojn kaj auxdu plue: Se vi
+ne tuj cedas de cxiuj postuloj koncerne tiun viron, via domo
+ekflamigxos dum malhela auxtuna nokto, estu certa pri tio.--Mi estas
+de furiozaj cirkonstancoj tentita homo.
+
+LA MASTRO (sxajne timigxante). Pardonu al mi, cxar mi estis trudema.
+Mi petegas vin!
+
+ZAKARIO. Vi do tute ne enmiksigxos en tiun aferon?
+
+LA MASTRO. Ne ecx moneron mi petos.
+
+ZAKARIO. Auxdu, Ivaro, kion li sciigas.
+
+LA MASTRO. Ne ecx moneron mi petas.
+
+IVARO. Nu, vi agas prudente.
+
+ZAKARIO. Ni do estas nur du partoprenantoj.
+
+IVARO. Du! Kiuj estas ili?
+
+ZAKARIO. Mi kaj vi, kompreneble. Frate ni partigu la sumon; po
+tricent kvindek ni havos.
+
+IVARO. Mi ekkolerigxas denove!
+
+ZAKARIO. Intrigema bubo, cxu ni ne kune lin kaptis?
+
+IVARO. Mi ja lin haltigis kaj mia cxevalo kaj veturilo lin alkondukos
+al la komisaro.
+
+ZAKARIO. Cxu mi ne helpis vin lauxpove?
+
+IVARO. Pro tio vi ekhavu kvindekon.
+
+ZAKARIO. Duonon al ambaux, knabacxo, duonon al ambaux.
+
+IVARO (ekprenas Zakarion je la kolumo kaj lin minacas per trancxilo).
+Krucxon da sango!
+
+ZAKARIO. Ivaro!
+
+IVARO. Tondro kaj fulmo! Mi ne garantias, kion nun faros la
+trancxilo.
+
+ZAKARIO (surgenue). Mi petas, petegas vin!
+
+IVARO. Krucxon da sango, se placxas al vi komplikigi.
+
+ZAKARIO. Mi kontentigxas kun cent.
+
+IVARO. Kun kvindek.
+
+ZAKARIO. Estu tiel.
+
+IVARO. Bone! Eble ni do ree povas kune dauxrigi nian vojagxon.
+
+ZAKARIO (aparte). Englutu vin foje diablo, ido de demono!--Lauxlegxe
+mi tamen postulos de vi la duonon.
+
+IVARO. Sidigxu en mian veturilon, sxtelisto.
+
+NIKO. Mi sekvas vin, sed memoru, ke mi estas ligita, kaj gardu vin
+por malbone vin konduti kun mi.
+
+IVARO. Kiel regxon mi vin kondukos, cxar vi ja estas mia multekosta
+trezoro.
+
+LA MASTRO. Atentu, por ke li ne forkuru dumvoje. Pripensu: sepcent
+taleroj!
+
+ZAKARIO. Sepcent taleroj!
+
+IVARO. Sepcent taleroj!
+
+
+
+
+Akto kvara.
+
+
+(Arbara regiono. Maldekstre vojdisigxo kun gvidilo. ZEBEDEO kaj
+TOBIO venas laux la dekstra vojo.)
+
+
+TOBIO. Tiu vojdisigxo, bona kantoro, sxajnas al mi rimarkinda
+figurajxo. Jen la dekstra estas pli mallargxa ol la maldekstra kaj de
+tie ni atendas Esko'n kun sia edzino; sed de tie nin renkontos Ivaro
+kaj la infero de l' drinkejo. La sentauxgulo ankoraux restas en la
+urbo, kien li ekveturis jam antaux unu semajno. Imagu al vi la
+malplezuron, kiun li kauxzis al ni. Ni sendis lin tien por venigi la
+festregalajxojn kaj gxis la hierauxa mateno Marto atendis lian
+revenon. Sed tiam panjo perdis paciencon, ekkuregis de najbaro al
+najbaro, havigante iom de tie, iom de cxi tie, kaj arangxita nun
+staras la festtablo atendante la gastojn. Oni devas konfesi,
+energiulino sxi estas.
+
+ZEBEDEO. Ni revenu al via pli juna filo, kiu bedauxrinde, el sia
+brusto forigis cxiujn feojn de moraleco.
+
+TOBIO. Pri li mi tute ne cxagrenigxas, cxar mi scias kiel lia vivo
+fine sxangxigxos. Li similas al sia onklo, mia frato, kiu ankaux en
+sia juneco malmodere klinis la glason, sed nun, depost tridek jaroj
+ecx guteton ne gustumis. Sian onklon li similas, tion pruvas lia tuta
+estajxo, jen kial mi ankoraux havas bonan esperon pri li. Tamen je
+sia reveno lin atendas severa bastonado, ja--ah, gxin li vere
+meritas, kaj veku gxi lian konsciencon. Sed ni lasu la kanajlon kaj
+parolu pri mia pliagxa filo, Esko, kiu en tiu vespero alportos al ni
+gxojon kaj plezuron. Baldaux li alvenos kun sia bela edzino. Cxe tiu
+vojdisigxo la tajloro Andreo promesis ilin atendi kaj kun viglegaj
+tonoj de fajfilo konduki la junan paron al nia platajxdometo. Ni
+rapidu hejmen por ilin bonvenigi. Vi, kantoro, kantu la mangxopsalmon
+por pliigi la solenecon cxe la festo por mia filo.--Ni ekiru!
+(Ili iras. Micxjo kaj Esko venas. La porvojagxa sako de Esko estas
+malplena. Micxjo sidigxas sur sxtono.)
+
+MICXJO. Mi estas laca kiel hundo.
+
+ESKO. Kaj mi malsata kiel vintra lupo, sed rememoro pri la multaj
+malagrablajxoj de tiu edzigxvojagxo iafoje cxesigas la malsaton.
+
+MICXJO. Forgesu la pasintajxojn kaj estu danka por ke vi prosperis
+eliri sen pli gravaj sekvoj. Se la Karrianoj estus vin kaptintaj, el
+kio ne multe mankis, versxajne vi nun ne pasxus tie cxi.
+
+ESKO. Mi ankoraux ne pentas miajn tieajn farojn, cxar oni tie min
+trompis senhontege. Mia konscienco tute ne kulpigas min pro la
+renversita mangxotablo cxe Karri, la frakasitaj fenestroj kaj la
+specigita violono de Timoteo, sed mia humoro malheligxas, memorante
+la hejmon de kie mi forestis pli ol tri semajnojn.--Micxjo! mia menso
+estas kvazaux de mortiginto. Rakontu al mi ion distran, Micxjo,
+gajigu la homan koron.
+
+MICXJO. Cxu vi deziras auxskulti pri sinjoro Munkhauxzo kaj liaj
+vojagxoj?
+
+ESKO. Jes!--Ne, ne rakontu pri io ajn; mi nun deziras al nenio
+auxskulti, nur mutigxi al senvocxa statuo de malgxojo apud tiu vojo,
+endormigxi por eterne kaj nescii pri ridado de l' homoj koncerne tiu
+edzigxvojagxo.--Ho, Micxjo! se mi nur nun estus logxanto en iu
+montkaverno de Amerika lando.
+
+MICXJO. Tie ni baldaux trovigxus, se mi ankoraux posedus la
+sorcxjxetilon de barono Munkhauxzo. Mi estis gxia posedanto antaux
+kelkaj jaroj kaj faris per gxi multajn plezurvojagxojn, cxar mi sciis
+gxin uzi ecx pli lerte ol Munkhauxzo mem; mi jxetilflugis kien ajn mi
+volis.
+
+ESKO. Nun vi mensogas, kaj la mensogo, kiel diras proverbo,
+malproksimen ne kondukas.
+
+MICXJO. Kiel sago mi jxetilflugis tra la aero. Se ni nun havus gxin,
+baldaux ni tiam ambaux starus sur bordo de Ameriko. Unue mi mem
+jxetilflugus tien kaj vi tuj sekvus min.
+
+ESKO. Atentu: kiamaniere mi sekvus vin, cxar vi ja havus la jxetilon?
+
+MICXJO. Vi venus gxin preni de mi kaj poste jxetilflugus de tie cxi
+al Ameriko.
+
+ESKO. Dio konservu vian prudenton, se serioze vi parolas! Sed ne
+mire, se viaj pensoj iom konfuzigxis, cxar ecx al mi mem same okazis,
+kaj ambaux ni trovigxas en la sama premilo. Vi devas doni
+kalkulraporton pri la mono kaj mi priraporti cxion alian. Pro tio,
+kiel kuragxi alproksimigxi la hejmon?
+
+MICXJO. Kion vi timas?
+
+ESKO. Vi scias, ke mia patrino estas ursino, kun kiu oni nevolonte
+ludas.
+
+MICXJO. Ja--ah, kun ursino havanta du idojn cxe si, ne estas bone
+ludi.
+
+ESKO. Nur nemultaj viroj sin povas kompari kun sxi; bone mi tamen
+scias, ke mi sxin venkus, sed mi ne volas levi manon kontraux sxi,
+cxar esti patrino estas sankta kaj alta cirkonstanco.
+
+MICXJO. Estas ja sxi, kiu zorgas pri disciplino en via domo.
+
+ESKO. Mi malkasxos al vi sekreton.--Mia patrino posedas vipon, tiom
+longan gudrosxnuran vipon, kiun ni cxiuj, patro kaj filoj, ne
+senkauxze timas, cxar verdire, aux unu, aux du, kelkfoje la tuta
+familio de botisto Tobio devas senti tiun vipon. Kaj mi antauxsentas
+ree treegan vipdancon, reveninte hejmen. Mia dorso, mi estas certa,
+pagos tiun malprosperan edzigxvojagxon.
+
+MICXJO. Sed viaj gepatroj, kiel prudentaj homoj, sciu, ke ne cxio
+okazas laux deziro. La kuglo ne cxiam trafas celon.
+
+ESKO. Vi estas prava. La kuglo ne cxiam trafas celon. Sed kiel
+klarigi nian longan foreston, kio nin malhelpis tuj foriri vidinte
+nian malsukceson, kaj alveni hejmen jam trian aux kvaran tagon depost
+nia ekiro al la edzigxofesto? Atentu, ni estas restintaj tri
+semajnojn, kaj gxuste pro vi, Micxjo. Vi vagadis de parencoj al
+parencoj, de drinkejo al drinkejo, kaj mi, kompreneble, ne volis lasi
+mian svatiston.
+
+MICXJO. Mi dumvoje malsanigxis kaj pro tio ni malfruigxis.
+
+ESKO. Sed la mono, kio gxin lauxdire elcxerpis?
+
+MICXJO. Ni devis pagi flegistinon.
+
+ESKO. Nu, kion mi faris dum via malsano?
+
+MICXJO. Vi sidis ploranta apud mia lito ne lasante la fidelan
+svatiston.
+
+ESKO. Tiu mensogo ne tauxgas, plue vi scias mian sanktan promeson,
+neniam iradi per sxuoj de mensogo.--Veron ni konfesu kaj submetigxu
+al la neeviteblo.
+
+MICXJO. Tion vi faru; mi ne subigxos al vipo de via patrino.
+
+ESKO. Cxu vi do ne intencas akompani min hejmen?
+
+MICXJO. Ne por ricevi bastonadon. Sed se mi venus, mi ankaux devus
+diri verecon. Oni demandos min pri la afero, mi rakontos cxion, kaj,
+bedauxrinde devos fini mian raporton kun via malica konduto cxe
+Karri, mi estos devigata raporti pri la renversita tablo, la
+pereigita violono kaj frakasitaj fenestroj.
+
+ESKO. Tion vi ne devos, diru nur, ke ni ekiris de Karri antaux ol mi
+renversis la mangxotablon.
+
+MICXJO. Vi do nun sxajnigu vian patrinon kaj demandu min kiam ni
+foriris de Karri.
+
+ESKO. Micxjo Vilkastus, kiam vi ekiris kune kun mia filo, Esko, de
+Karri?
+
+MICXJO. Ni ekiris antaux ol Esko renversis la mangxotablon.
+
+ESKO. Micxjo, ne estas loko por moko.--Diru, ke ni ekiris, kiam la
+domanoj iris falcxi la herbon.
+
+MICXJO. "Ne instruu min pri la mensogo, ho."
+
+ESKO. Milfoje vi antauxe mensogis, tiu mensogeto estas sensignifa kaj
+neniun malutilas.
+
+MICXJO. Vi nescias pri mia sankta promeso, kiun mi faris antaux
+kelkaj sekundoj, kaj gxi estas jena: neniam iradi per sxuoj de mensogo.
+
+ESKO. Vi ne pli malbonigu mian aferon. Kune ni iru al la domo de mia
+patro kaj klopodu min senkulpigi kiel eble plej bone.--Sed atendu min
+dum momento, mi iros plenigi mian sakon per rakitherbo[7], kiun mi
+scias kreski tie en la arbaro proksime de la vojo.
+
+MICXJO. Kion vi faras kun rakitherbo?
+
+ESKO. Mi portas gxin al panjo, kiu pro tio eble iomete senkolerigxos.
+
+MICXJO. Kion faros via patrino kun gxi?
+
+ESKO. Mi konfesu al vi ankaux alian sekreton. Vi ja scias, ke mia
+patro estas drinketema kaj tiu peko lin kelkfoje atakegas. Sed tiam
+panjo miksas en la duonbieron rakitekstrakton, kiu baldaux enlitigas
+la maljunulon kaj sxvitigas lin kvazaux la vaporbanejo, li spiregas,
+vomas kaj turnas siajn okulojn kiel bovo sur la bucxbenko. Tiu stato
+dauxras nur kelke da horoj kaj li refarigxas sobra. Kredu min, post
+tiu artifiko li ne toleras ecx vidi brandon dum multaj monatoj. Sed
+alkutimigxo kauxzas, ke li bezonas cxiam pliigitan doson, kaj panjo
+bezonas cxiam pli da rakitherbo. Tial mi kredas, ke sako de cxi tiu
+herbo tre placxos al sxi. Eble mi eltrovis bonan mildigilon.--Atendu
+min tie cxi dum momento. (Iras.)
+
+MICXJO (sola). Cxu mi atendu vin, aux direktu la pasxojn al mia
+propra hejmo? Eble tio sxajnus sxteliro.--Mi atendos vin, sed de tie
+reveninte, mi arangxos kun vi konflikteton. Kauxzon mi facile trovos.
+Jes, konflikton mi establos kaj lasos vin. Al la dometo de botisto
+Tobio mi ne venos kune kun vi, ne ecx pasxon mi plu akompanos vin.
+(Kriscxjo alvenas.) Ho, Kriscxjo! Kien vi iras?
+
+KRISCXJO. Por kromgasti je la alvena festo de Esko; aliaj gejunuloj
+ankaux venos.
+
+MICXJO. Jen vi vidas la svatiston!
+
+KRISCXJO. Kie estas la fiancxo?
+
+MICXJO. Tie, en la arbaro.
+
+KRISCXJO. Kaj kie la juna edzino, antauxa Greto cxe Karri?
+
+MICXJO. En brakoj de sia edzo.
+
+KRISCXJO. Hoo--oh! Ili estas enamigxintaj, fajrecaj. Kaj vi gardas
+tie cxi, atendas gxis la juna paro eliros el la arbaro?
+
+MICXJO. Neniu paro, sola kaj senpara estas Esko, kiel rekta
+botmodelilo. Tie li kolektas kaj plenigas sian sakon per rakitherbo
+por kontentigi sian patrinon, kies koleron li tre timas, kauxze de
+longa restado sur la edzigxa vojagxo, kaj tamen ne venigante edzinon
+al la hejmo.
+
+KRISCXJO. Kion vi diras? Kiel okazis? Cxu li ne ricevis sian Greton?
+
+MICXJO. La lignosxuisto sxin ekkaptis, kaj ilian edzigxon oni estis
+festanta, kiam mi kaj Esko kun la porvojagxa sako sur la dorso
+alvenis al Karri. Komike estis, ili nin petis partopreni en la festo
+kaj ni kun plezuro akceptis la inviton kaj gxuis la regalajxojn.
+
+KRISCXJO (ridas). Bonege, treege bone! Kio plue, Micxjo?
+
+MICXJO. Gxis nun ni restis survoje, translokigxintaj de unu gajejo
+al la alia, malsxparinte monon; sed nun la kaso elkonsumigxis gxis la
+lasta monereto.
+
+KRISCXJO. Cxu ankaux Esko drinkis?
+
+MICXJO. Ne ecx guton, sed akompanis min cxie fidela, cxar sxajnis
+honto al la fiancxo lasi sian svatiston dumvoje. Certe li ofte
+koleris je mi kaj klukis kiel rugxa koko, sed tio ne maltrankviligis
+min, mi nur dibocxis lauxplacxe. Tiuj tri semajnoj pasis tre
+rapide.--Jena do estis la edzigxa vojagxo de Esko.
+
+KRISCXJO. Mi preskaux tion konjektis jam cxe la komenco, auxdinte
+diversajn famojn de la fiancxinejo kaj pro tio mi lauxeble akcelis
+mian edzigxon kun Janjo. La botiston mi igis al la jugxisto kaj du
+fojojn nia ligo jam estas anoncita. Sed nun la preposto, pro troa
+akurateco, postulas por la tria proklamo edzigxpromeson de Tobio.
+Certe la edzigxintencoj de Esko evoluis laux mia espero, tamen cxio
+povas ankoraux subite sxangxigxi. La filo nun revenas malprosperinte,
+kaj la patrino, vidante kiel proksime mi estas al la kvincenta
+heredajxo, povas en sia furiozo edzigi Eskon kun kiu ajn virinacxo.
+Kaj cxio tio cxi okazos dum la preposto atendas edzigxpromeson de
+Tobio. Ho, se cxeestus la patro de l' junulino, sxia vera
+edziniganto, tiam la afero estus alia. En proksima dimancxo okazus la
+tria proklamo kaj en la sama tago ni festus nian edzigxon.
+
+MICXJO. Mi antauxdiras vian venkon.
+
+KRISCXJO. Se gxuste vi antauxdiras, vere vi estos la plej bona gasto
+cxe mia edzigxo.
+
+MICXJO. Tion mi esperas kaj "laux via deziro al vi okazos", kiel
+Esko sin esprimas, komentariante biblion laux sia memoro, tiu
+impona fiancxo, kiun oni hodiaux atendas hejmen en plena gloro.--Atentu,
+Kriscxjo, kiel kurioze okazis: en la sama tago, kiam oni nin atendas
+kun la juna mastrino, ni ankaux venas, sed kiel vagantoj, malpuraj
+kaj malsataj, kaj rilate al virinoj Esko estas egale virta kiel je
+sia ekiro.
+
+KRISCXJO. Bonege! Estos ja tre interese cxe la botisto. Mi akompanos
+vin, Micxjo, kaj pliigos la koleregon de l' mastrino.
+
+MICXJO. Plivole rapidu antauxe al la hejmo de Esko kaj anoncu la
+alvenon de la festgastoj; diru ke ili haltis sur la korto de Peltola
+por ripozi.
+
+KRISCXJO. Tion mi faru kaj mi havigos al ili pli longan nazon. Rapidu
+nur baldaux post mi! (Iras.)
+
+MICXJO (sola). Vane vi atendos min; cxar pro nenio mi nun volus
+renkonti la faman Marton. Verdire, mi timas sxin pli ol diablon. Kaj
+kiu sxin ne timus?--Nun al mia propra nesto; kaj Esko'n, kun la sako
+da rakitherbo sur la dorso mi sendos miaparte kaj sia propraparte en
+la fauxkon de la nigra drako.--Li restadas ankoraux. (Kriante.) Esko!
+
+ESKO (el la arbaro). Mi venos tuj.
+
+MICXJO. Kiam vi de tie revenis, mi igos vin drinki plenan kiel
+ojstron, kaj en via hejmo ili vidu, ke ne mi sola konsumis la
+monon.--(Esko venas; unu duono de lia sako estas plenigita.)
+
+ESKO. Tie kreskis suficxe da rakitherbo.
+
+MICXJO (prezentas al Esko la brandobotelon). Jen al vi. Mi jxus
+ankaux mem ektrinkis.
+
+ESKO. Kion vi celas?
+
+MICXJO. Ke vi prenu bonan ektrinkon el mia botelo.
+
+ESKO. Mi?
+
+MICXJO. La sama viro!
+
+ESKO. Vi scias, ke gxis tiu tago miajn lipojn ne malsekigis ia
+maldolcxajxo.
+
+MICXJO. Sed hodiaux ili malsekigxu!
+
+ESKO. Cxu mi drinkus? Ne!--Kredu min, Micxjo Vilkastus, mi apenaux
+scias la guston de l' brando.
+
+MICXJO. Gustumu nun, por ke vi sciu! Ektrinku, Esko, el tiu klara
+botelo.
+
+ESKO. Mi malamas la brandbotelon de mia tuta koro kaj animo.
+
+MICXJO. Tio okazas, cxar vi ne pli bone konas gxian internan naturon.
+
+ESKO. Nakkinen, mia maljuna onklo, cxesante drinkadon, terure
+malbenis brandon. Li nomis gxin veneno el la puto de profundo.
+
+MICXJO. Estu certa, kiam li denove komencos drinki, li nomos gxin
+mielguto el la monto de l' alteco.
+
+ESKO. Jes, li gxin malbenis kaj la brandbotelon li nomis korno de l'
+diablo.
+
+MICXJO. Estu senzorga, kiam li denove komencos drinki, li nomos gxin
+korno de l' felicxego.
+
+ESKO. Vi parolacxas, Micxjo. La brando ne bezonas defendanton.
+
+MICXJO. Tute vere, kiel neniu bona kaj honesta afero.
+
+ESKO. Malbenata afero, la branda afero. Oni pretendas, ke iu
+kuracisto eltrovis la branddistiladon. Se tiu kuracisto trovigxus tie
+cxi, tuj mi lin pendigus.
+
+MICXJO. Kaj mi anstatauxus lin en la pendigilo, se mi nur sentus
+iom da kapturno de l' brando, kiu kuragxigas homon ecx je la plej
+granda dangxero; kantante ni gxin renkontas. Vi tian kuragxon bezonas
+alpasxante al via terura patrino, pro tio, trinku!
+
+ESKO. Cxu gxi helpus?
+
+MICXJO. Sendube.--Trinku!
+
+ESKO. Mi ne trinkos.
+
+MICXJO. Tiam ni disigxas, mi ne akompanas vin plu. Adiaux! (Intencas
+foriri.)
+
+ESKO. Haltu, Micxjo, haltu! Sen akompananto mi ne iros hejmen.
+
+MICXJO. Cxu vi volas trinki?
+
+ESKO. Donu la botelon! Estu la lasta, kiel la unua fojo. (Trinkas.)
+
+MICXJO (aparte). Bone!
+
+ESKO. Cxu vi vidis, ke mi trinkis?
+
+MICXJO. Ankoraux glutu ektrinkon, cxar gxi estas la unua kaj lasta
+fojo. (Esko trinkas. Aparte.) Nu, bone! Nun la konflikteto kaj poste
+disigxo.
+
+ESKO. Cxu mi ne trinkis?
+
+MICXJO. Jes, kaj tre tio estis utila, nun vi kuragxe akceptos
+bastonadon de via patrino, cxar estu certa, bastonegadon vi ricevos.
+
+ESKO. Micxjo Vilkastus ne estas profeto.
+
+MICXJO. Kvankam ne profeto, mi povas antauxdiri kio vin hodiaux
+atendas. Sed estu trankvila, via kapo nun estas preparita, okazu kio
+ajn.
+
+ESKO. Vi do kredas, ke mi nepre estos bastonata vespere, cxu jes?
+
+MICXJO. Mi kredas kaj fidas.
+
+ESKO. Kaj vi gxojas kaj estas gaja!
+
+MICXJO. Cxu svatisto gxojus je bastonado de fiancxo?
+
+ESKO. Pro kio vi do tiel parolas?
+
+MICXJO. Mi babilas de doloro el profundo de mia koro, cxar la afero
+estas malagrabla.
+
+ESKO. Cxu vere. Mi ricevos bastonadon! Kaj vi?
+
+MICXJO. Mi estos devigata pririgardi, nenio helpos.
+
+ESKO. Vere! Sed kiu el ni estas la cxefkulpulo, mi aux vi?
+
+MICXJO. Mi ne scias; cxar mi estas senkulpa.
+
+ESKO. Senkulpa? Vi ja kauxzis tiun prokrastitan revenon. De domo al
+domo vi pasxis kvazaux cigano, kaj mi akompanis vin.
+
+MICXJO. Kvazaux cigano! Hundo, pripensu kiel ofte kaj kiel senhonte
+vi min insultis dum tiu cxi vojagxo. Fine tamen suficxas,
+fulmotondro!
+
+ESKO. Cxu vi lauxkonscience povas diri, ke vi ne estas kauxzo al mia
+nuna mizero?
+
+MICXJO. Kauxzo de tiu mizero! Cxu mi sola?
+
+ESKO. Vi ja eluzis la monon.
+
+MICXJO. Plej grandan parton da mono ni elspezis en la gastejo, kie ni
+tagmangxis grandsinjore kaj trinkis botelon da biero. Vi scias, ke
+tia mangxo postulis monon.--Sed kiu estas kulpa por ke ni
+deflankigxis en la gastejon? Cxu ne vi?
+
+ESKO. Mi ne celis alian ol desegni en la rajtigon mian parafon, kiu
+devis tie esti; sed poste pro kio ni ne dauxrigis nian iradon al domo
+de l' fiancxino?
+
+MICXJO. Tio estas alia afero. Sed respondu, kiu estas kulpa por ke ni
+deflankigxis al la gastejo?
+
+ESKO. Ho, ho, kia tono nun en la sonorilo!
+
+MICXJO. En la sonorilo! Cxu mia vocxo estas tono de sonorilo, vi
+intrigema kaj ruza botistfilo, cxu mia vocxo estas tono de sonorilo?
+
+ESKO. La vocxo estas donaco de Dio, precipe la kantovocxo. Komprenu
+gxuste mian komparon; cxar ofte mi parolas alegorie kaj metafore.
+Tiel mi ankaux nun opiniis, ke la vocxo de l' homo sxangxigxas, kiel
+en la arbaro ni auxdas aux akrajn aux malakrajn tonojn el sonoriloj
+de la brutaro.
+
+MICXJO. Vi malsagxa virsxafo, auxskultu al tiu sonorilo! (Vangfrapas
+Esko'n kaj forkuras. Esko postkuras.--La tajloro Andreo alvenas kun
+klarneto sub la brako.)
+
+ANDREO (sola). Tie cxi mi do devas atendi la gastojn kaj, kiam ili
+alvenos, ilin akompani al domo de l' botisto, tia estas la volo de l'
+maljunulo. Sed cxu mi devas stari cxi tie ecx gxis la duonnokto, ilin
+atendante kun klarneto en la mano?--Silentu! Jen ili estas, almenaux
+la fiancxo. Mi donu al li honorfanfareton. (Esko venas. Andreo
+ekfajfas al li kelke da fojoj.)
+
+ESKO. Cxu vi vidis Micxjon?
+
+ANDREO. Vian svatiston? Cxu li ne trovigxas inter la gastoj?
+
+ESKO. Li lasis min, kiel lupo sian idon, kaj ecx vangfrapis min je la
+disigxo.
+
+ANDREO. Pro kio vi disigxis en kolero?
+
+ESKO. Li estas ofendsentema kaj ne toleras riprocxon.--Vangfrapon mi
+ricevis de li. Bone!--Se mi estus lin atinginta, certe kun pliigxo mi
+estus lin paginta. Sed je proksimigxo de dangxero li cxiam estas
+rapidpieda. Senkauxze lia nomo ne estas Vilkastus (viglulo).
+
+ANDREO. Ruzulo li estas!--Oni invitis min por ludi je via festo, kaj
+laux ordono mi tie cxi vin atendis. Nun vin mi renkontas, sed ne vian
+fiancxinon.
+
+ESKO. Neniu fiancxino ekzistas. Sxi lasis min jam antaux la edzigxa
+soleno kaj prenis alian. Abomena trompo, senkonscienca ago! Sed mi
+komencos teruran proceson kontraux ili.
+
+ANDREO. Kiun sxi prenis?
+
+ESKO. La lignosxuiston; ni ja cxeestis je ilia edzigxofesto.
+
+ANDREO. Mi kompatas vian perdon, kiu vian koron tre tusxas.
+
+ESKO. Senlime, jes!--Diabla Micxjo, kiu forkuris de miaj ungegoj! Mi
+agus kun li tiel, tiele! (Li ebriigxas.)
+
+ANDREO. Granda ruzulo!--Bagatelo ja estis, ke la knabino ne estis pli
+ricxa. Ni ja kantas: "Se amon nur posedas ni, ricxecon al ni donas
+Di'." Tiel estas, cxu ankaux vi tion kredas?
+
+ESKO. Certe vi estas prava.--Kun Micxjo mi ankaux procesos. Eble vi
+inter la arboj vidis kiel li min vangfrapis?
+
+ANDREO. Mi ne vidis.
+
+ESKO. Diru absolutan veron!
+
+ANDREO. Ne, ne, mi ne vidis.
+
+ESKO. Atentu, se vi devus meti du fingrojn sur la libron! (Biblion.)
+
+ANDREO. Mi ripetas, mi nenion vidis. Pro Dio, ne igu min al la
+jugxejo; mi gxin timas kvazaux inferon.
+
+ESKO. Mi konsideru pri la afero. Sed nun mi eble mortos.
+
+ANDREO. Dio gardu nin! Kial?
+
+ESKO. Sxajnas al mi, ke mia korpo kaj animo solvigxas en la aero.
+
+ANDREO. Ankoraux vi ja estas sendifekta.
+
+ESKO. Mi ricevas flugilojn sur la dorson kaj voston sur la postajxon
+kaj levigxas en la alteco.
+
+ANDREO. Sur la tero vi ankoraux staras, kiel mi, la peka homo.
+
+ESKO. Vian vocxon mi malbone distingas gxis cxi-alte. Kion vi diris?
+
+ANDREO. Sur la tero vi staras.
+
+ESKO. Sed mia spirito turnigxas sur poluso de la cxielo.
+
+ANDREO. Vi malgxojigas min.
+
+ESKO. Tio estas tre amuze. Tero kaj cxielo faras transkapigxon kaj
+vi, Andreo, sxajnas al mi rondiri kiel simio sur la foira kampo kaj
+tamen mi volus vin ameme kisi. Certe tio estas morto, kaj mi ricevas
+satanan kuragxon. Hih! Nun mi batalus kun legioj.
+
+ANDREO. Vi ja drinkis?
+
+ESKO. Ecx tion mi faris. Du bonegajn ektrinkojn mi jxus prenis el la
+posxbotelo de Micxjo.--Sed nun la tempo plenumigxis, kaj ni cxiuj
+devas foje morti; kredu min!
+
+ANDREO. Cxu vi iam antauxe ebriigxis?
+
+ESKO. Verdire, neniam!
+
+ANDREO. Nun tio okazis, najbaro mia.
+
+ESKO. Cxu tio estus ebrieco?
+
+ANDREO. Gxuste, jes! estu certa pri tio!
+
+ESKO. Tiel dolcxe, tiel cxiele, ferkuragxege! Se la tutan mondon mi
+povus cxirkauxpreni, mi gxin kisus kiel amatan fraton. Diablo! Mi
+povus eksalti al supro de tiu piceo aux al rando de tiu nubo
+kaj de tie ree kiel fulmo malsupren gxis la kerno de l' tero. La
+vivo estas gajludo! Andreo, kiaj ni estas, kiaj estajxoj, cxar Dio
+zorgas pri ni? Hih! Jen vi vidas rimarkindan knabon. Cxu ne? Kion vi
+diras, tajloro?
+
+ANDREO. Mi diras preskaux nenion.
+
+ESKO. Cxu tajloro superas botiston?
+
+ANDREO. Ambaux estas utilaj en la mondo.
+
+ESKO. Vi kutimas mallauxdi botiston kaj meti tajloron unu gradon pli
+supre, sed atentu, se ne estus botoj, eble ankaux ne estus piedoj.
+Jen vi ricevis unu pikaludon, kiu valoras kiel du.
+
+ANDREO. Vi ja deziras disputon kaj malpacon inter ni. Jes, jes, mi
+komprenas, sed mi nenion diros.
+
+ESKO. Ne farigxu disputo, cxar nun estas tago de l' gxojo. (Kun
+predika vocxo):
+
+  "Estu gaja, la anim',
+  fidu al la bovo, vi,
+  alten vin kondukos gxi."
+
+Tre infana mi estis timante iri hejmen, kvazaux mi devus tien iri. Al
+koboldo, la hejmo! La mondo estas granda kaj panon mi trovos cxie.
+
+ANDREO. Iru tamen dece hejmen, Esko, tio estas al vi la plej bone.
+
+ESKO. Ne ecx unu colon plu al la hejmo mi min turnas, kaj mi migros
+malproksimen, ecx pli malproksimen al la orstepo, pri kiu la
+frauxlino de pastrejo songxis.--Transdonu al ili miajn salutojn kaj
+danku ilin por la edukado, diru, ke mi ilin benis forirante
+kaj estas gaja kiel virsxafo. (Fiere la kapon balancante.)
+
+  "Estu gaja, la anim',
+  fidu al la bovo, vi,
+  alten vin kondukos gxi."
+
+Hih! Sur breto de Karri estis dek kuleroj, mi ilin kalkulis.--Andreo,
+ni estu gajegaj!--Vidu, kiel rapidkura mi estas. (Forkuras rapidege.)
+
+ANDREO (sola). Mi komencas lin timi. Lia karaktero estas tre ekscesa,
+kaj forta li estas, treege forta. (Esko revenas kurante sen cxapelo
+kaj la dua sxuo.)
+
+ESKO. Dio mia, Andreo, cxu ni kuru la kapojn kontraux la pinojn?
+
+ANDREO. En kia stato vi trovigxas? Mankas ja cxapelo kaj la dua sxuo!
+
+ESKO. Ili manku.
+
+ANDREO. Ni sercxu ilin.
+
+ESKO. Ne, tajloro, la arbaro tenu sian kaptajxon. Cxu mi zorgus pri
+cxapelo kaj unu sxuo? Diableto! Mi forjxetos cxiujn miajn vestojn, se
+mi tute kolerigxas, kaj vendos min al la ruso por cent taleroj!
+
+ANDREO. Kondutu vin konvene, amiko, kaj parolu kiel decas al
+prudentulo.--Mi iros por elsercxi vian cxapelon.
+
+ESKO. Ne iru, alie ni farigxos malamikoj.
+
+ANDREO. Cxu vi intencas kun hararo tiel hirte staranta vin montri
+inter la homoj?
+
+ESKO. La hararo tauxgas, kvankam vi gxin foje tre mokis, vi. Mi tion
+cxiam memoros.
+
+ANDREO. Mi tiam estis ebrieta.
+
+ESKO. Vi ridetis al tiu staranta tufo sur mia verto. Signo de vireco
+kaj ekkoleremo! Ankaux miajn okulojn vi mokis, nomante ilin rondaj
+virsxafokuloj. Bone! Rigardu tiujn okulojn!
+
+ANDREO. Mi ilin vidis.
+
+ESKO. Rigardu min atente kaj senvocxe en la okulojn. Faru tion tuj,
+Andreo, alie al vi okazos malbone!
+
+ANDREO. Mi rigardas. (Momenta silento dum interrigardo.)
+
+ESKO. Jes, tiaj okuloj ili estas. Tusxu ankaux tiun tufon sur mia
+kapo.
+
+ANDREO. Pro kio?
+
+ESKO. Gxi estas tusxinda. Obeu dum serena tempo.
+
+ANDREO. Vi estas strangulo.
+
+ESKO. Tia tufkapulo. Ensxovu vian manon en gxin, estas sendangxere.
+
+ANDREO. Sed kion tio utilas?
+
+ESKO. Mi nescias ecx mem. Sed rapidu nur, se via dorso jukas.
+
+ANDREO. Nu, mi palpas gxin. (Tusxas lian hararon.)
+
+ESKO. Duan fojon! (Andreo tusxas lian hararon.) Jes, kaj la trian
+fojon!
+
+ANDREO. Vi petolsxercas. Mi jam tusxis.
+
+ESKO. Tusxu ankoraux la trian fojon!
+
+ANDREO. Ho, mi, malfelicxulo, al kio mi okaze venis!
+
+ESKO. La trian fojon.--Tusxu!
+
+ANDREO. Mi tusxas. (Li tusxas.)
+
+ESKO. Jes, tia hararo gxi estas, kaj mem mi gxin portas, same kiel la
+okulojn.
+
+ANDREO. Mi ne kredis vin tiom obstina.
+
+ESKO. Obstina kaj ekflamema laux naturo.
+
+ANDREO. Nek tiom ekkolerema kaj artifikema.
+
+ESKO. Mil diabloj! La tuta mondo kvazaux sorcxita kontrauxstaras min.
+(Ekprenas la tajloron je la kolumo.) Karri trompis min, mia propra
+fiancxino trompis min, nomante min senhontulo, kaj ili min forpelis
+kiel fremdan hundon. Tiel oni agis kun mi, kaj Micxjo Vilkastus, li
+estas vera satano. La monon findrinkinte, li vangfrapis min kaj
+forkuris kvazaux rabbesto. Kaj inter ni, Andreo, estas ankaux ia
+malnova malkonsento.
+
+ANDREO. Ne premu mian gorgxon!
+
+ESKO. Sinjoro Kristo! Sciu, tajloro, Micxjo Vilkastus tiel emociis
+mian koron. (Kunpremas pli kaj pli la gorgxon de Andreo, kiu klopodas
+liberigxi.)
+
+ANDREO. Ne sufoku min!
+
+ESKO. Ha, tajloro!
+
+ANDREO. Venu por helpi min!
+
+ESKO. Atentu! tiel mi agas kun viroj, vidu! (Premas lin teren, la
+tajloro svenas kaj restas senmova.) Cxagreno post cxagreno fine
+senprudentigas homon. (Rigardas la tajloron.) Senmova kiel sxtono.
+Pensu, se... (Skuas lin.) Starigxu, Andreo, kaj ni refarigxu
+amikoj.--Li ne plu spiras. Estas farita! Unu en cxerko, la alia en
+katenoj, tiel finigxis la edzigxovojagxo. Mortinta li estas! Estas
+farita! (Ivaro, Zakario kaj Niko alvenas veturante, sidantaj en la
+veturilo.) Venu kaj vidu mian grandan krimon!
+
+ZAKARIO. Haltu! (Ivaro haltigas cxevalon.) Kio okazis?
+
+ESKO. Venu kaj vidu fruktojn de kolero kaj peko!
+
+IVARO. Mia frato, Esko! Kia terurajxo?
+
+ESKO. Estas farita!
+
+ZAKARIO. Cxiuj lasu la veturilon! (Ili malsupreniras.) Ligu la
+Brunulon tie je la pino. (Ivaro dekstrenigas la cxevalon. Zakario
+kondukante Niko'n per sxnurego, ligita je la piedo, proksimigxas al
+Esko.) Esko, nevo mia, kion vi faris?
+
+ESKO. Bonan tagon! Mia farajxo estas tie. Jen kusxas la tajloro, kiel
+ofersxafo de mia kolero. Sed gxi estas kiel puno al mi. (Ivaro
+alvenas.)
+
+IVARO. Cxu vi mortigis tajloron?
+
+ESKO. Bonan tagon! Aux eble jam estas vespero.--Jes, Ivaro, vi estas
+pli juna, prenu ekzemplon de mi kaj neniam donu superforton al viaj
+pasioj. Mi viron mortigis, tio farigxis puno al mi. Sed ho, tajloro,
+kiu devis lasi sian vivon pro tio. (Zakario ion subparolas al Esko.
+Esko ekkuras, sed sin returnas post kvin ses pasxoj.) Ne, onklo, mi
+ne volas forkuri. La konsciencriprocxoj moderigxas pro la puno de l'
+registaro. Mi do ricevu la difinitan nombron sur mian dorson, cxar
+tion mi meritas. Kaj poste: marsxu tien, kie la nuboj kaj la tero
+intertusxigxas kaj oni veturas per boacoj. Tien, tien la sxtato
+forigas siajn krimulojn. La ebrieco malaperas el mia kapo kiel cindro
+en la vento. Nun mi estas tute malebria. (Andreo movigxas.) La
+tajloro ankoraux vivas! Amiko mia, Andreo!
+
+ANDREO. (Sidigxas peze ekgxemante.) Cxu mi ankoraux restas tie cxi?
+
+ESKO. Jes, amiko mia! Dank' al Dio, ke vi revivigxis! Mi petas de vi
+pardonon de mia tuta koro!
+
+ANDREO. Mi vizitis malproksimajn landojn, parolis fremdajn lingvojn
+kaj vidis multajn homojn.--Antaux kiel longe, Esko, vi kunpremis mian
+gorgxon?
+
+ESKO. Antaux apenaux tri minutoj.
+
+ANDREO. Diru almenaux tridek jaroj.
+
+ESKO. Ne pli ol tri minutoj, kredu min!
+
+ANDREO. Vera miraklo!
+
+ESKO. Starigxu, frato mia! (Helpas Andreo'n starigxi.) Kiel vi nun
+fartas?
+
+ANDREO. Mi estas sana kaj sobra.
+
+ESKO. Sana kaj sobra! Kia felicxo!--Sed mi estus perdita, se vi
+lauxlegxe persekutus min.
+
+ANDREO. Mi tion ne faros.
+
+ESKO. Kunpremi gorgxon de alia estas ja bestiale kaj mi devus esti
+severe punata. Jes, tion mi meritus. Sed mi petegas vin, ne igu min
+al la jugxeja kunsido pro tiu afero!
+
+ANDREO. Ne, ne, trankviligxu!
+
+ESKO. Vi bonulo! Kiamaniere mi vin rekompencos?
+
+ANDREO. Mi ne bezonas rekompencon.
+
+ESKO. Nekomparebla viro! Senpage mi faros al vi botojn gxis via
+morto.
+
+ANDREO. Nu, se vi volas.
+
+ESKO. Jes, mi faros!--Nu, onklo kaj mia pli juna frato, Ivaro, la
+providenco tamen min helpis el tiu malfelicxo.--Sed de kie vi venas
+kaj kiu estas tiu cxi?
+
+ZAKARIO. Ni revenas el la urbo.
+
+IVARO. Kaj tiu estas nia amiko, kiu felicxigos nin.
+
+ESKO. Pro kio onklo lin kondukas per sxnurego?
+
+IVARO. Gxi estas ligajxo de amikeco, kompreneble.
+
+ESKO. Klarigu al mi la aferon.
+
+IVARO. Cxu vi ne atentas la mallongan hararon, pintbarbon kaj makulon
+apud la nazo?
+
+ESKO. La granda sxtelisto!
+
+ZAKARIO. Gxuste la sama.
+
+IVARO. Ni lin lerte ekprenis en la Mezvoja drinkejo.
+
+ESKO. Kia bonsxanco!
+
+IVARO. Nur sepcent talerojn!
+
+ESKO (aparte). Kia bonsxanco! Tio kauxzos grandan gxojon en mia hejmo
+kaj savos ankaux min.
+
+ZAKARIO. Sed auxdu, nevo mia, hodiaux ja devis okazi via postedzigxa
+festo?
+
+IVARO. Estas ja vere! Pro kio vi staras tie cxi?
+
+ESKO. Ho, ve! Al mi okazis kruela malprospero. Mian fiancxinon oni
+trompe donis al alia kaj mi kiel frauxlo devis reveni. Gxis nun mi
+restis survoje, dank' al Micxjo Vilkastus. Li ankaux min trompis. La
+dekdu talerojn, kiujn mia patrino donis al mi por la edzigxo, li
+fordrinkis, plue vangfrapis min kaj forkuris, gxuste tie cxi. Mi
+decidis ne plu reveni hejmen, sed migri alilanden. Nun mi tamen
+kredas, ke la afero sxangxigxis.
+
+IVARO. Certe jes, ne timu! Ni ankaux faris malprosperan vojagxon, sed
+tiu nia felicxbirdo (montrante Niko'n) rebonigos cxion. Nun mi tute
+kuragxe revenos; ecx tuj mi konfesu, ke ni la monon fordrinkis, sed
+jen anstatauxe sepcent taleroj kaj en dometo de nia patro oni
+lauxte de gxojo huraos.
+
+ZAKARIO. Tamen ne sciigu, ke mi vin akompanis en la urbo je via
+drinkado.
+
+IVARO. Ho, ne, mi diros, ke mi vin ne renkontis antaux ol cxe la urba
+impostejo je mia foriro. Estu trankvila, onklo, mi savos vian dorson.
+
+ZAKARIO. Mian dorson?
+
+IVARO. Jes, la vian, Esko'an kaj mian propran.
+
+ESKO. Ha, kia mirega sxangxo! Nun ni deziregas atingi la hejmon,
+heroe kvazaux venkintoj en la milito. Tian felicxon ni ne meritis. Ni
+danku la providencon!
+
+IVARO. Ni danku la providencon; gxi sxteligis tiun viron por savi
+nin, mizerulojn.--Sed mi sentas teruran malsaton. Cxu via sako
+enhavas mangxajxon?
+
+ESKO. Tute ne, nur rakitherbon.--Terure ankaux mi malsatas.
+Maldolcxe! Mi povus, kiel plej bona birdcxasista hundo, senti flaron
+de pano en porvojagxa sako de l' veturanto, kaj vere, agrablan flaron
+de novgreno mi sentis dum la tuta vojo. Certe, frato mia, tian
+insistan malsaton mi neniam antauxe spertis. Sed iom da pacienco
+ankoraux, baldaux nia patrino donos al ni mangxon.
+
+IVARO. Buterpanon sxi donos al ni, kiel al bonaj infanoj. Al la hejmo
+kiel pelataj de koboldo! Mi malligos la cxevalon. (Intencas iri
+dekstren.) Sed atentu, ke vi ne perdas nian orbulon, onklo, alie ni
+ambaux senindulge baldaux trovigxos en la pendingo. (Iras.)
+
+ZAKARIO. Mi bone gardos lin.
+
+NIKO (aparte). Ankaux mi volonte volus malplenigi teleron da pizajxo,
+cxar mi estas malplena kiel en la malliberejo antaux du semajnoj.
+Tamen la akrecon de malsato mi forgesas, rigardante la vojojn kaj
+vojetojn de mia infaneco.
+
+ESKO (al Niko). Vi do estas la sama fripono? Konsideru la teruran
+krimon, alproprigi al si havajxon de alia persono, gxin ensxovi en
+sian propran posxon kaj sin forsxteli. Konsideru tion, mizerulo!
+
+NIKO. Silentu tuj, kokinsxtelisto kaj okuleganta gufo, alie mi
+liberigas la manon el la sxnurego, ekprenas vian hararon kaj
+disjxetas la ventoneston en la aeron.
+
+ESKO. Ne fanfaronu! Ebrieco, la kanajlo, denove sin sentigas en mia
+kapo rekuragxigante.--Fripono! Cxu vi insultas min? Atentu, ke mi ne
+ekprenu vin je la gorgxo! Kion vi farus? viaj manoj estas ligitaj.
+
+ZAKARIO. Estu prudenta, Esko, memoru, ke li estas nia kaptito.
+
+IVARO (venigas cxevalon kun cxaro sur la scenejon). Pri kio Esko
+disputas?
+
+ESKO. Tiu senhontulo min insultas, cxar mi kristanmaniere lin
+riprocxis pri lia sxtelo.
+
+IVARO. Li ne toleras naivulojn, kaj naivaj ni ja estus, lin
+riprocxante pro tio, por kio ni devus lin danki.--Nun cxiuj supreniru
+en la cxaron, mia cxevalo de malkvieteco aspergas kaj piedfrapas.
+(Cxiuj sin lokas sur la cxaron.) Mi, via veturigisto, sidigxas
+antauxe, onklo kun nia orkoko, sidigxu en la mezo, poste Esko, kaj vi
+kun via fluto malantauxe, kaj ludu tiel, ke la cxielo krevas.
+
+ANDREO. Mi ludos!
+
+IVARO. Sed ne elfalu de tie, dum mia cxevalo galopos!
+
+ANDREO. Mi ne elfalos.
+
+IVARO. Kie estas via cxapelo, Esko?
+
+ESKO. En la arbaro, sed restu tie ecx deko.
+
+IVARO. Vi estas prava. De nun ni uzos silkocxapelojn.
+
+ESKO. Kaj orajn posxhorlogxojn. Ni acxetu oficistan bienon de l'
+sxtato aux farmu sinjoran bienon.
+
+IVARO. Tion mi tuj faros.
+
+ESKO. Mi farigxos via inspektisto, Ivaro!
+
+IVARO. Bone, mi akceptos vin kiel inspektiston, onklo estu mia
+arbaristo, patro mia intendanto kaj la intendantedzino estu nia
+mastrino.
+
+ESKO. Kiu intendantedzino?
+
+IVARO. Nia patrino, kompreneble.
+
+ESKO. Nu, nu, mi komprenas!
+
+IVARO. Priatentu, nun mi ekvipas la cxevalon. Ne falu de tie,
+postludanto.
+
+ANDREO. Ne, ne, mi ne falos!
+
+IVARO. Nun ni ekveturas! Flanken! Cxi tie venas
+ricxuloj.--Gxojmarsxon, tajloro, gxojmarsxon! (Ili ekveturas. Andreo
+ludas marsxon de Bjorneborganoj. La aliaj kantkrias.--Du kromgastoj,
+celante postedzigxan feston de Esko, venas el dekstre.)
+
+1:A KROMGASTO. La klarneto sonas, rapidu. (Plendkrio de Micxjo
+auxdigxas el la arbaro.) Kiu tie plendkrias?
+
+2:A KROMGASTO. Mi ankaux ion auxdis.
+
+1:A KROMGASTO. Ni esploru la aferon. (La kromgastoj iras. Baldaux ili
+revenas, portante Micxjo'n, kiu rompis sian piedon.)
+
+MICXJO. Mi disrompis mian piedon, portu min al la kantoro!
+
+1:A KROMGASTO. La kantoro trovigxas en festo cxe la botisto Tobio.
+Tien ni portas vin.
+
+MICXJO. Pro Dio, cxu mi tie aperu?
+
+2:A KROMGASTO. Mi scias tute certe, ke li tie trovigxas.--Cxu via
+piedo estas tre difektita?
+
+MICXJO. Ho, kiel mi suferas!
+
+1:A KROMGASTO. Gxi ja estas rompita. Kiel tio okazis?
+
+MICXJO. Mi, malsagxulo, kuris post tetrinon, kiu saltetis vigle kiel
+koboldo, por min forlogi de sia idaro. Mi falpasxis kaj rompis mian
+piedon. (Aparte.) Malbenita Esko, kiu min persekutis kaj kauxzis tion
+cxi! Bone, cxar li ne vidis mian falpasxon. (Lauxte.) Estas
+netolereble, mia piedo min doloras kaj brulumas kvazaux en kolbaspoto
+de diablo.
+
+1:A KROMGASTO. Pro tio ni rapidu al domo de la botisto.
+
+MICXJO. Mil diabloj! Mi ne volus tien!
+
+1:A KROMGASTO. Gxuste tien ni rapidu, se vi deziras resanigxi. Via
+piedo devas esti lignoligata.--Malfruigxo povas malbonigi la aferon
+kaj vin lamigi.--Ekprenu lin, vi ankaux, kaj ni rapidu. (La
+kromgastoj, portante Micxjo'n ekiras.)
+
+
+
+
+Akto kvina.
+
+
+(Ekster la dometo de Tobio. Maldekstre de l' dometo estas tablo,
+sur kiu vidigxas brandobotelo, du glasoj, tritikaj bulkoj kaj sukero.
+Malantauxe vidigxas pinarbaro.--TOBIO kaj ZEBEDEO venas el
+maldekstre.)
+
+
+TOBIO. Cxu vere! Marto pretigis apartan brandotablon, kaj ecx ekstere
+sur la korto. La memoro de sinjoraj manieroj ankoraux aperas cxe sxi,
+cxar en sia juneco sxi servis sep jarojn en la bieno Riutala. Sxi tre
+placxis al la sinjorino same al la kapitano mem, kvankam ecx ili
+devis silenti, kiam Marto furiozis. Tia junulino sxi estis. Ni
+interkonatigxis dum mia kudrado en la bieno, kaj nia amikeco
+profundigxis pli kaj pli kaj kauxzis fine edzigxon. Mi ecx devis pagi
+"gudromonon"[8] pro Esko, devis gudrigi pregxejon. Nu, nu! Juneco
+kaj malsagxeco, maljuneco kaj sagxeco, diras la proverbo. Junulo
+estas riskemulo kiel la arbarkapro. Li senpripense antauxen rapidas,
+precipe nuntempe.
+
+ZEBEDEO. Antauxe kun pugnita mano kaj busxo kuntirita ni
+kontrauxbatalis la pasiojn, kaj la karaktero ferigxis. Sed mankas
+suficxa forteco de la volo cxe tiu generacio, gxi dancas laux la
+fajfilo de siaj inklinoj.
+
+TOBIO. Jes, jes.--Cxu vi memoras kiel cxe la "trabveturiga
+festo"[9] en Peltola, la junaj kaj maljunaj dancis laux sakfajfilo
+de Hansu, la estona maljunulo?
+
+ZEBEDEO. Dum miaj oficvojagxoj mi okaze tien alvenis.
+
+TOBIO. Multajn petolajxojn ni tie faris. Inter alie forgxisto, la
+sxerculo, fulgigis mian vizagxon gxuste je la ekiro. La fripono! Mi
+nesciis la aferon antaux ol en hejmo Marto min atakis pri tio.--Nu,
+tiuj agoj jam apartenas al estinteco kaj estu forgesataj. Oni devas
+sperti diversajn aferojn, ludon kaj seriozecon, en tiu mondo, kiun la
+scienculoj asertas esti ronda kiel mia kapo, kaj turnigxi en la
+malplena aero. Kia estas via opinio koncerne tiu afero?
+
+ZEBEDEO. Mi plene konfidas al la Vorto, ni ja kantas: "Nenia kolono,
+nur rapidkura flugo."
+
+TOBIO. Tion ankaux mi opinias.--Sur la akvoj gxi ruligxas kvazaux
+granda kristnaska bulko.--Tiu mondo estas ronda kaj plena da
+kasxanguloj kaj labirintoj, kiuj facile subigas homon. (Plenigas
+ambaux glasojn per brando.) Estu kiel ajn, ni prenu ektrinkon kaj
+cxion forgesu. Ektrinkon ni prenu kaj ridu kaj ploru samtempe al
+okazintajxoj de nia vivo.--Kantoro, havu la bonecon! Ne malsxatu
+feston de Esko, alie mi sentas min ofendata pro mia filo.
+
+ZEBEDEO. Mi gustumos!
+
+TOBIO. La glason renversite, kantoro, renversite!
+
+ZEBEDEO. Ne, Tobio, mi nur gustumas.
+
+TOBIO. Lauxplacxe, sed por felicxo de Esko! (Ili trinkas, Zebedeo nur
+gustumante.)
+
+TOBIO. Bonvolu sukeron aux bulkon poste laux via placxo; mia
+rezervkonto ne estas tiel malplena, kiel gxi sxajnas; el gxi gutetas
+je bezono. Kio mallumigus la vivon de botisto Tobio? Lia lerteco
+havas lokon en la kapo, kaj tiu mano gxin efektivigas praktike; sanaj
+korpo, okuloj, oreloj kaj cxiuj membroj; brava edzino kaj du filoj,
+kaj sur sia propra terpeco li logxas sur la libera, resonanta
+pinplatajxo.--Tie cxi estas fortega ehxo, sonigu gxin per via vocxo,
+kantoro!
+
+ZEBEDEO. Nun estas nek gxusta tempo, nek loko por psalmokanto.
+
+TOBIO. Nur kantkrieton, por ke ni auxdu la ehxon.
+
+ZEBEDEO. La la la laa! (Ehxo.)
+
+TOBIO. La la la laa! (Kantante.) Sed ni knaboj el Manttala ...
+Hih! (Jxetas sian cxapelon en la aeron. Marto alvenas el la domo kaj
+tauxzas lian hararon.)
+
+MARTO. Tuj silentu, falko!--Kion vi faros tie cxi ekstere? Kantoro,
+bonvolu eniri. (Iras en la domon.)
+
+TOBIO (reprenas sian cxapon). La grandsxirmila cxapo de Esko; li
+ricevis la mian pro la edzigxofesto. (Ektrinkas.)
+
+ZEBEDEO. Min tre surprizis tiu okazo, nome la tauxzo.
+
+TOBIO. Tiun cxi antauxtufon sxi iom ektauxzis, sed mi pardonas al
+sxi, cxar sxi estas tre ekcitema kaj ekkolerema kauxze de la festo.
+Sxi egalas fulmon. Cxu vi atentis la rapidecon de sxia ago? Kiel sago
+sxi ekaperis, kiel sago post unu sekundo ree estis en la domo kaj
+dume havis tempon tauxzi min.
+
+ZEBEDEO. Sceptro cxe virino estas malgxojiga signo; gxi antauxsciigas
+ruinon de l' nacioj. Kiam en Romo la granda potenco klinigxis al sia
+falo, la prostituinoj, virinacxoj kaj kromvirinoj regis, kaj la viro
+tremis antaux la virino. Kia honto! Cxie volupto kaj amuzo.--Tobio!
+Mi estimas virinon, sed diras, ke fino de l' mondo, bankroto, kaj
+eterna konfuzo nin proksimigxas, kiam sxi sin vestas per pantalono
+kaj nin komencas bati, vangfrapi kaj--(signife rigardante Tobio'n)
+nin tauxzi.
+
+TOBIO. Gxuste pripensate, vere Marto agis senhonte. Diablo! Mi
+kolerigxas. Tauxzi min! Ho, ciganino! Nu, nu, certe mi vin punos,
+kiam preterpasis via malbona humoro. Nun estas plej prudente
+silenti.--Sed bonvolu eniri, kantoro, bonvolu eniri! (Malfermas la
+pordon al Zebedeo, kiu eniras.) Mi sekvos vin tuj. (Reiras, prenas
+ektrinkon kaj macxas sukerpecon poste. Marto venas.) Mi okuladas kaj
+okuladas lauxlonge la vojon, atendante la gastojn kiel sunlevigxon.
+
+MARTO. Vane sxajnas ilin atendi.
+
+TOBIO. Hodiaux vespere ili devas reveni laux la interkonsento.
+
+MARTO. Ili povas reveni hodiaux aux morgaux aux kiam ajn; sed pensu,
+se ili revenus sen fiancxino!
+
+TOBIO. Sen fiancxino?
+
+MARTO. La opinio de junulino aux sxia edukanto eble sxangxigxis.
+
+TOBIO. Neeble! La afero estis decidita per bravega manpremo.
+
+MARTO. Tamen tute ne maleble. Sed, se tiel okazus, Janjo ja estus
+multe pli proksima al la heredajxo ol Esko, nia filo; nur la tria
+proklamo mankas. La ebleco por ke sxi kaj la malbenita forgxisto
+ekkaptos de ni la kvincent talerojn, tiu penso mian koron bruligas
+pli ol fajro de l' infero. Je Dio! Mi jxuras, ke tio ne okazos. Se
+la mallertulo ne kunvenigas edzinon, li kontentigxu kun tiu, kiun mi
+havigos al li. Mi rezervis al li amikinon, kiu lin akceptos kiel
+malsata aglo. Li devas tuj edzigxi, sed pro tio vi devas ankoraux
+intrigi kun la preposto.
+
+TOBIO. Mi agos laux via volo. Sed tia disrevigxo ne timigu nin.
+Baldaux ili alvenos kaj la fiancxino sidas apud Esko kiel floro de
+Sarono. Ili estas solene edzoligitaj, por eterne kunigitaj; alie ili
+ne estus restintaj tri semajnojn dumvoje. Baldaux ili alvenos dum
+sonoj de fajfilo. La tajloro Andreo ilin atendas kun klarneto en la
+mano je la vojdisigxo. Kaj mi jxuras, Marto, ke mi ankoraux vespere
+dancos polskon kun vi sur tiu ebena korto.--Sed kion opinii pri
+Ivaro, kiu gxis nun ne revenis?
+
+MARTO. Ke li vivas, ni scias, cxar li ja estas vidita sur la stratoj
+de Hameenlinna, sed klukanta pro ebrieco.
+
+TOBIO. Kanajla knabo, vi neeviteble ricevos puneton, fine de tie
+revenante, jes, tute certe.
+
+MARTO. Mi vipos lin tiel, ke li la tutan semajnon kusxu ecx membron
+ne movante. Sed vi, eniru por amuzi la kantoron. Pri unu afero mi
+memorigas vin: ne ebriigxu hodiaux, se vi ne volas esti enbarota en
+la porkejon.
+
+TOBIO. En la porkejon? Marto mia, ne parolu tiel porke en tiu solena
+momento!
+
+MARTO. Eniru la cxambron kaj ne parolacxu. (Tobio eniras, Marto sola.)
+Vi restas ankoraux, sentauxgulino. Se vi ne tuj aperas, mi vian nukon
+distordos, cxar hodiaux mi ne estas ludema.--(Janjo venas.) Sed jen
+sxi venas. Gxoju, cxar vi ne restis pli longe!--Cxu vi ricevis siropon?
+
+JANJO. Ne, li diris, ke li mem ne havis.
+
+MARTO. Mallertulino, neniam vi povas ion fari.
+
+JANJO. Mi ne ricevis.
+
+MARTO. Pro tio, ke vi estas senenergia.
+
+JANJO. Kion mi povis fari?
+
+MARTO. Silentu! kaj ekiru tuj al Brito, memorigu sxin pri la dek
+ovoj, kiujn sxi sxuldas al mi kaj diru al sxi, ke, se sxi ne redonas
+ilin, mi elsxiros la okulojn el sxia kapo, kiel faris antauxe la
+diablo kun sorcxistino de Kittila. (Janjo iras dekstren. Karlo de
+Lenjo venas.)
+
+KARLO. Cxu Ivaro ne jam revenis el la urbo?
+
+MARTO. Ne.
+
+KARLO. Mi estas certa, ke li fordrinkis mian birdomonon kaj nun mi
+estos sen municio.
+
+MARTO. Estas eble.
+
+KARLO. Vi devas kompensi la malprofiton, kiun kauxzis al mi via filo.
+
+MARTO. Ni vidos! (Maljuna Anjo venas.)
+
+ANJO. Bonan tagon, mastrino de botisto Tobio! Cxu la urbovojagxanto
+jam sciigis pri si? Mi timas ne ricevi flartabakon, nek plu mian
+monon!
+
+MARTO. Tion ankaux mi kredas.
+
+ANJO. La mizerulo, cxu en la urbo aux en Mezvoja drinkejo li pasigas
+la tempon dibocxante?
+
+MARTO. Iru lin sercxi, se vi tion volas scii.
+
+ANJO. Estus plie tasko de lia patrino.
+
+MARTO. Silentu, virinacxo! alie mi vin eljxetos per unu piedfrapo
+gxis via domacxo (Kriscxjo venas el dekstre.) Kion vi volas?
+
+KRISCXJO. Ne tiel koleru, Marto; cxar mi sciigas al vi gajan
+novajxon. Esko proksimigxas kun sia juna edzino; bela junulino! Sxiaj
+vangoj egalas matenrugxon kaj la okuloj brilas kiel du sunoj. Baldaux
+ili vidigxos. En korto de Peltola Esko trinkigis sian cxevalon.
+
+MARTO. Vi mensogas!
+
+KRISCXJO. Veron mi diras. (Tonoj de klarneto auxdigxas.) Jen ili
+estas! (Aparte.) Mi ankaux auxdas radbruon. Kion tio signifas? Cxu
+Micxjo sxercis kun mi? Mi do veron mensogis. (Tobio kaj Zebedeo
+elvenas el la cxambro, la unua suficxe ebria.)
+
+TOBIO. Mi auxdis tonojn de klarneto, ili proksimigxas.
+
+KRISCXJO. Tuj ili alvenas!
+
+TOBIO. Kiel edzigxfeste! Kiun marsxon ludas la tajloro?
+
+ZEBEDEO. Marsxon de Bjorneborganoj!
+
+TOBIO. Marsxon de Bjorneborganoj! Kaj la arbaro ehxas kvazaux dum
+lupcxaso.--Sed kial ili kantkriadas?
+
+KRISCXJO. Gxuste kiel dum lupcxasado.
+
+TOBIO. Tiu kantkriado?
+
+KRISCXJO. Gxi estas krio de gxojo kaj gajeco.
+
+TOBIO. Jes, forgxisto! "Gxojigxu kaj gajigxu, Kristnasko estas
+nun!" Ni refarigxu amikoj, forgxisto! Nun mi pardonos al cxiuj, ecx
+al la diablo mem, kiu nin tentas kaj logas laux la fluo
+malsupren.--Jen mia mano, forgxisto!
+
+KRISCXJO. Jen la mia! (Premas manojn unu de l' alia.)
+
+TOBIO. Cxiam ni estu amikoj!
+
+KRISCXJO. Tiel longe kiel ni povos.
+
+TOBIO. Jes, forgxisto!
+
+ZEBEDEO (aparte). Amikeco kaj akvo valoras egale nuntempe.
+
+TOBIO. Edzigxofesto de Esko!
+
+MARTO. Bruto, vi ja ebriigxis, spite mia severa malpermeso?
+
+TOBIO. Bruto! Marto kara, ne kondutu vin tiel, ke mi pro kolero devas
+vin hontigi per eterna forkuro!
+
+MARTO. Ekmarsxu, se placxas al vi!
+
+TOBIO. Pro kio ekmarsxi? Mi ja estas mastro de mia domo. Vi min ne
+timigas, cxar nun ni estas multnombraj, kaj bone venkos vin.--Bruto!
+Ne kolerigu mian koron!
+
+MARTO. Fermu la busxon tuj!
+
+ZEBEDEO. Trankviligxu, edzo kaj edzino! For la malpaco, nun kristane
+ni akceptu la gefiancxojn!
+
+TOBIO. Kristane, kun brulantaj lampoj en la manoj. La fiancxo
+alvenas!--Sed kia ciganaro de tie vidigxas? (Ivaro, Zakario, Niko,
+Esko kaj Andreo, cxiuj sidantaj sur la cxaro, proksimigxas
+kantkriante kaj dum sonegoj de klarneto. Ili haltas en la malantauxo.
+Zakario kaj Andreo levas siajn cxapelojn.)
+
+MARTO (aparte). Dio helpu nin! Mi konjektas malbonon.
+
+TOBIO. Mi demandas: kion signifas tiu cigana sxargxo?
+
+IVARO. Gxi ja estas monsxargxajxo. Cxiuj malsupreniru. Mi volas
+mangxi. (Ili malsupreniras el la cxaro. Ivaro forigas la cxevalon de
+la sceno.)
+
+TOBIO. Klarigu al mi tiun aperajxon, se eble!
+
+ZAKARIO (montrante Nikon). Rigardu tiun estajxon. Cxu vi nenion
+observas?
+
+TOBIO. Cxu estas songxo? Pro kio li estas ligita, kaj pro kio vi lin
+kondukas de piedo?
+
+ZAKARIO. Li estas multekosta objekto. (Ivaro revenas.) Klarigu la
+aferon, Ivaro!
+
+IVARO. Auxdu, auxdu la gxojsciigon! Sovagxe mi min kondutis, pli ol
+antikve la perdita filo. Ho, ve! Cxion mi malsxparegis; sxargxon,
+monon kaj la vendajxojn mi perdis, sed jen tiu, kiu cxiujn truojn
+replenigos, jen sepcent taleroj.
+
+TOBIO. Sepcent! Pro kio, pro kio, Ivaro, filo mia?
+
+IVARO. Li estas la sxtelisto de alilanda grafo. Mi lin ekkaptis en
+Mezvoja drinkejo kaj la promesita rekompenco estos mia. Ni ricxigxos,
+patro!
+
+TOBIO. Tondita hararo, pintbarbo kaj makulo tie, precise kiel devas.
+Fulmotondru kaj fajru, la tago de felicxo venis kaj de gxojo miaj
+okuloj nigrigxas. Ho, hundbojo! sxtelisto, mi preskaux emas vin
+kisi!--Sepcent, kaj kvincent plue!
+
+IVARO. Ni acxetos bienon!
+
+TOBIO. Bonegan bienon!--Marto mia, mia aminda Marto, la felicxo nin
+favoras.
+
+IVARO. Patro kaj patrino, mi petas vin forgesi miajn kulpojn!
+
+TOBIO. Cxiuj estas forgesitaj, brava knabo. Nun ni memoras nur tiun
+felicxtagon!
+
+IVARO. Ankaux mi pledas por Esko. Lia afero malsukcesis. Ili trompis
+lin, doninte lian fiancxinon al alia. Li ne kulpas pri tio nek pri
+sia longa restado survoje. Micxjo ankaux estis trompa. Findrinkinte
+la monon de Esko, li disigxis de sia kamarado kvazaux bandito,
+donante al li ecx vangofrapon. Tion li faris!
+
+TOBIO. Certe tiu afero sxajnas iom malagrabla...
+
+MARTO. Ili estu malbenataj, tiel fiancxino kiel Micxjo!
+
+TOBIO. Malplezure vere estas; sed cxio estu forgesata kaj kompensata
+per tiu gxojmomento!
+
+MARTO (aparte). Se la afero estas kia gxi sxajnas, vere la dorsoj de
+Ivaro kaj Esko estos savataj. (Janjo venas.)
+
+TOBIO. Janjo, knabineto mia, venu kaj auxdu la felicxon, kiu okazis
+al ni. Jen la granda sxtelisto kaptita!
+
+NIKO. Cxu estas vi, Janjo, angxelineto mia? venu kaj liberigu la
+manojn de via patro, por ke li cxirkauxprenu vin!
+
+TOBIO. Kion li diras?
+
+JANJO. Cxu vi mia patro?
+
+NIKO. Jes, la maristo Niko, forkurinto, sed ne sxtelisto. Estu
+trankvila, filino mia!
+
+ANJO. Ho, bona Dio! Vere Niko Jarvela, kvankam tre sxangxita.--Cxu
+vi ankoraux konas min?
+
+NIKO. Maljuna Anjo, mi kredas!
+
+ANJO. La sama Anjo, kiu vin foje helpis al lumo de l' mondo.
+
+TOBIO. Cxu vi ankaux min konas?
+
+NIKO. Vin mi neniam forgesis. Kiam sur la vasta maro amikojn mi
+memoris en la patrolando, larmoj de sopiro ofte fluis.
+
+TOBIO. Malfelicxulo! Mi ecx nun kompatas vin amike.
+
+NIKO. Dankon. Sed memorante vin, vian hararon, severajn okulojn kaj
+pecxan vizagxon la ploro sxangxigxis al rido, mi ridis tiel, ke la
+kajuto resonis.
+
+TOBIO. Bone, vi maljuna sxtelisto. Sed vi ne konas min. Al kiu
+apartenas tiu pecxa vizagxo?
+
+NIKO. Al edzo de botista Marto.
+
+TOBIO. Tion vi divenis; demandu ion pri miaj travivajxoj.
+
+NIKO. Cxu via dorso antaux nelonge sentis la vipon de Marto?
+
+TOBIO. Ho, ho; kiel kolerema. Nun mi konas vin, antauxa najbaro mia.
+Vi volus bati min, sed sciu, viaj manoj estas kunligitaj.
+
+NIKO. Mi ne volas bati edzon de alia edzino, sed malligu miajn
+manojn.
+
+JANJO (aparte). Cxu mi vidus mian patron, sed kiel sxteliston. Mi
+tremas de timo.
+
+KRISCXJO (aparte). Mi felicxon esperas, tamen timas la plej malbonon.
+
+NIKO. Liberigu min, alie mi kauxzos pereon cxirkaux mi, kiel okazas
+dum krevas turnigxanta muelsxtono.--Liberigu min!
+
+ZAKARIO. Vi estas nia kaptito.
+
+NIKO. Pro kio vi kaptis min?
+
+ZAKARIO. Cxar vi estas sxtelisto.
+
+NIKO. Sxtelisto! (Disrompas sian ligilon.) Malbenito! Pruvu vian
+kulpigon, alie vi pentos, kaj tuj malligu miajn piedojn. (Ektiras kaj
+renversas Zakarion per la piedsxnurego. Ivaro kaj Tobio intencas sin
+jxeti sur lin.) Restu sur viaj lokoj, se placxas al vi konservi viajn
+kraniojn.
+
+KRISCXJO. Ne tusxu lin, sed diru kauxzon pro kio vi lin ligis. Jen mi
+staras kaj defendas lin.
+
+ZAKARIO. Atentu, ke li ne forkuru.
+
+TOBIO. Li ne povas forkuri.
+
+IVARO. Mi bone detenas lin.
+
+NIKO. Baldaux mi forigxos.--Sed cxu vi estas mia filino?
+(Cxirkauxprenas Janjon.) Janjo mia, cxu vi povas pardoni al mi?
+
+JANJO. Cxion, cxion, nur ke ilia kulpigo estu malvera.
+
+NIKO. Honestulo mi estas; pri alia kulpo mi ne scias, ol forkuro el
+mia sxipo, kaj pro tio mi ja estis internigita en malliberejo de Abo
+gxuste tiam, kiam okazis la sxtelo pro kiu tiuj kulpigas min. Tie mi
+tiam trovigxis kaj alvenis rekte el angla sxipo. Cxion tion cxi mi
+povas atesti; ankaux tion sciigas mia pasporto, kiun mi repostulas de
+tiu viro.
+
+ZAKARIO. Gxin vi ricevos, kiam placxos al mi.
+
+IVARO (aparte). Cxu la oro elglitus el mia mano? Mi tion ne kredas.
+
+ESKO (starante malantaux la aliaj. Aparte.) Mi timas, timegas.
+(Eriko, la helpjugxanto venas.)
+
+TOBIO. Jen la helpjugxanto kvazaux laux peto.--Mi admonas vin en nomo
+de l' legxo zorgeme gardi tiun viron, kiu estas la prianoncita
+sxtelisto de l' grafo. Mia filo, Ivaro, lin ekkaptis.
+
+ERIKO. Kion vi babilas? Tiun sxteliston oni ekkaptis hieraux cxe la
+pregxejo de Vanaja, mi mem cxeestis.
+
+IVARO (aparte). Brula infero! Ree embaraso antaux mi.
+
+ESKO (aparte). Mi estas malfelicxa!
+
+NIKO. Kial vi jen fiksrigardas min, Eriko, amiko mia?
+
+ERIKO. Kian sxercon vi ree faris, Niko? Kien malaperis via barbo,
+kanajlo? Kie estas la bonkreska barbo, kiun antaux kelkaj tagoj mi
+vidis vin porti en Hameenlinna?
+
+NIKO. Auxskultu al mia rakonteto, kaj vi ankaux aliaj, se placxas al
+vi. Al tiuj du, revenantaj el la urbo, mi faris artifikajxeton en
+Mezvoja drinkejo. Oni tie parolis pri sxtelisto, kiun oni supozis
+trovigxi en la cxirkauxajxo, kaj kiun ili deziris ekkapti por gajni
+grandan kompenson promesitan. Tiu nigrahara amiko promesis tuj sidigi
+la sxteliston, se li vidigxus, sur sian cxaron kaj lin veturigi al
+sia hejmparohxa policestro. Mi sciigxis, ke ni estis samparohxanoj
+kaj, cxar mi estis tre laca, placxis al mi atingi la hejmon
+veturante; pro tio mi konspiris kune kun la drinkej-mastro por akiri
+gxustan similecon kun la sxtelisto. Cxio farigxis lauxdezire. Dum la
+mastro tondis la hararon, mi forrazis la barbon, lasante nur tiun
+pinton kaj faris makulon apud la nazon--kaj gxi ree forigxu!
+(Devisxas la makulon.) Plue alian jakon kaj cxapelon, kiujn donis al
+mi la mastro, kaj la fama sxtelisto envenis en la drinkejon. Tiuj tuj
+kvazaux agloj sin jxetis sur min, ligis kaj kun gxojkrio--cxar ili
+kredis sin trovintaj multekostan trezoron--veturigis min hejmen. Jen
+mi nun staras kaj dankas por la veturigo.
+
+ERIKO (ridas). Sxerculo!
+
+JANJO. Patro mia, estu bonveninta!
+
+KRISCXJO. Estu bonveninta! Vi venis gxustatempe. Ho, kiel felicxe!
+Jen do estas la patro de Janjo, sxia gxusta edziniganto. (Al la
+helpjugxanto.) Helpjugxanto, farigxu mia svatisto.
+
+ERIKO. Volonte. Jen, Niko, la forgxisto Kriscxjo, bonega kaj brava
+viro, kiu amas vian filinon; donu sxin al li, li meritas bonan
+edzinon.
+
+NIKO. Kion vi mem diras, Janjo mia?
+
+JANJO. Malkasxe mi volas respondi. Ho, vi ja estas mia propra patro,
+mia defendanto kaj protektanto. Ne plu mi ja bezonas timi la malamon
+de fremduloj! Miajn kordezirojn mi konfesos al vi.--Tiun viron mi jam
+de longe amis, tage kaj nokte li estis mia sola penso, kaj mia plej
+kara deziro estus edzinigxi kun li, sed obstine oni malebligis nian
+edzigxon. Ho, patro mia! mi multe suferis.
+
+NIKO. Tion mi kredas. Esprimo de via okulo estas de suferanta serafo.
+
+JANJO. Sed mi ne volas denunci, ne, mi ne volas. Cxio ja nun farigxis
+bona.
+
+ZEBEDEO. Certe la knabino multajn severajxojn spertis; sed la
+proverbo diras: "la haringeto ne difektigxas en la salo".
+
+NIKO. Jes, kantoro, mi vidas, ke sxi estas honesta knabino.--Prenu
+manon de via amiko; mi fiancxigas vin, mi ankaux. (Kriscxjo kaj Janjo
+manprenas unu la alian.)
+
+MARTO (aparte). Cxio do estas perdita. Malbeno, malbeno! Mi ne
+eltenas plu.
+
+NIKO. En la proksima dimancxo oni anoncu la trian fojon.
+
+KRISCXJO. Tiam ni ankaux festos nian edzigxon kaj akceptos la
+kvincent talerojn. Ili nun certe apartenas al ni, cxar Esko ne plu
+povas kun ni konkuri. Ecx se li tuj fiancxigxus, tri semajnoj
+devas pasi gxis lia edzigxo, sed al ni suficxas nur kvin tagoj.
+La venko estas nia! Sed kion tio cxi signifas komparate kun vi,
+knabino mia, kiun mi nun certe scias mia!--Malgraux cxio, la venko
+estas nia!
+
+ZEBEDEO. La sorto, la sentrompa sorto!--Verecon mi elparolas. Tiun
+orfan knabinon oni klopodis per multspecaj artifikoj malhelpi de sia
+rajto al legxa unuigxo, sed cxio sxangxigxis.--Vi, kiuj asertas
+neekziston de direktanta providenco, venu tien cxi, al korto de
+botisto Tobio, por vidi ekzemplon; gxi estas vin blindigonta kiel la
+blueta fulmo.--Potenca estas la maljusteco, sed pli potenca la
+justeco. Jen nia konsolo!--Sed kian miregindajxon oni alportas tien
+cxi? (La kromgastoj portante Micxjon, alvenas el dekstre.)
+
+ESKO. Estas ja vi, Micxjo? (Ili sidigas Micxjon teren.)
+
+1:A KROMGASTO. Al vi, kantoro, ni venigis viron por esti bandagxata;
+li rompis sian piedon.
+
+ESKO. So, Micxjo! Nu, mi ne volas vin moketi, vi ricevis vian parton.
+
+TOBIO. Vi, Judaso! Sed vi ja estas mia falinta malamiko, pro tio tenu
+trankvile vian lokon.
+
+ZEBEDEO. Denove ekbrilo de l' glavo de la vengxangxelo. Cxielo, mi
+dankas vin, por ke vi punas; alie malgraveco, moko, ofendo kaj trompo
+paradus cxe ni gxis la nuboj, uzurpus la tronon de l' alteco, kaj
+mallumo de l' pereo farigxus nia eterna heredajxo, sed ekvilibron,
+ho cxielo! tenas tie cxi via punanta spirito.--Jes, Micxjo Vilkastus,
+jen estas rikolto de via semado, karda rikolto, de nun semu pli
+sagxe. (Rigardas lian piedon.) Malbona rompo. Post sep semajnoj
+vi eble povos lasi la liton, sed estu certa, gxis la tombo sin
+sentigos la sekvoj. Lama vi restos vian tutan vivon. Portu lin\
+al Brito Tienhaara, la maljunulino ordinare posedas diversajn
+kuracilojn. Portu lin tien; mi tuj poste akompanos vin. (La
+kromgastoj ekiras, forportante Micxjon.)
+
+ERIKO. Mi devas agi lauxdeve.--Esko, Karri vin legxe persekutas por
+respondi pri viaj faracxoj je la edzigxofesto de lia edukatino. La
+jugxa kunsido okazos la trian de septembro en la bieno Marttila, en
+vilagxo Hatyla.--Vi havigos al vi grandan monpunon, knabo mia.
+
+TOBIO. Kion mi auxdas?
+
+MARTO (aparte). Cxu tio ankoraux?
+
+TOBIO (al Esko). Mi ne povas percepti, ke vi estas mia filo. Kiu vi
+estas?
+
+ESKO. Esko.
+
+TOBIO. Respondu: Formo estas de Esko, lia fantomo. Sen cxapelo kaj
+dua sxuo! Kiu vi estas?
+
+ESKO. Esko.
+
+TOBIO. Cxu vi konsistas el karno, osto kaj sango? Venu, por ke mi
+tusxu vin, alie mi ne kredas ke vi estas Esko.--Venu!
+
+ZEBEDEO. Faru laux ordono de via patro. (Esko proksimigxas malrapide
+sian patron.)
+
+TOBIO (tre ebria. Metas ambaux siajn manojn sur sxultron de Esko).
+Jes, nun ni estas disigxintaj. Iru, iru, kaj neniam plu vidu vin miaj
+okuloj! Iru!
+
+ZEBEDEO. Faru laux ordono de via patro. (Esko malproksimigxas kelkajn
+pasxojn de sia patro.)
+
+TOBIO. Kaj kunprenu, kio apartenas al vi. Jen via cxapo. (Jxetas de
+sia kapo la cxapon al la piedoj de Esko; Esko sin turnas, prenas gxin
+kaj metas sur sian kapon.) Kaj vi edzigxus, bulo!--Redonu la
+rajtigilon; tuj redonu mian promesleteron! (Esko redonas la leteron.
+Tobio gxin ekrigardas.) Kion signifas tiu kornikpiedo?--Neniu
+respondo. Tiu kornikpiedo? mi demandas.
+
+ESKO. Gxi ja estas mia parafo. Laux mia opinio gxi estis necesa, por
+esti legxa.
+
+ZEBEDEO. Kia aroganteco!
+
+TOBIO (dissxiras la leteron kaj jxetas la pecojn kontraux vizagxon de
+Esko.) Acxulo!
+
+ESKO. Klopodu min defendi, Ivaro!
+
+TOBIO. Ivaro, jes. La plej bona defendanto!--(Al Ivaro.) Vin mi
+ankaux ungogratos.--Kie estas prezo de l' sxargxajxo?
+
+ANJO. Kie estas mia flartabako?
+
+KARLO. Kaj mia municio, pulvo kaj kugletajxoj?
+
+IVARO (aparte). Nun estas mia vico.--Mi farigxu freneza, eble tio
+savos mian dorson. (Ruligas siajn okulojn.)
+
+TOBIO. Raportu pri la acxetajxoj, malfelicxulo egale kiel Esko. Dio
+gardu min por vi!
+
+IVARO (sxajnigante freneza). Cxiela spiralo peze malsuprenfalis el la
+nuboj kaj la piedo rompigxis.
+
+TOBIO. Kiu?
+
+IVARO. La cxiela spiralo.
+
+TOBIO. Kio?
+
+IVARO. Tiu cxi mondo renversigxis, kiel diris sankta Petro.
+
+TOBIO. Filo mia, ne klopodu nin trompi per jenaj artifikajxoj.
+
+IVARO. En mia kapo knaras rostitaj pizoj.
+
+ZEBEDEO. Kia fripono, kia kanajlo!
+
+ESKO. Eble estas vereco, cxar li nun tre suferas, kiel ankaux mi.
+
+IVARO. Suferon oni metu en sakon, sakon en porkejon, kaj egan sxtipon
+kontraux la pordon. Cxu vi ion auxdas el mia kapo?
+
+ESKO. Nenion.
+
+IVARO. Tie io auxdigxas.
+
+ESKO. Kio tie auxdigxas?
+
+IVARO. Nenio troa.
+
+ESKO. Ne tiel ruligu viajn okulojn. Via aspekto estas terura.
+
+IVARO. Kaj via estas rugxa, kiel turka fadeno.--"El rugxo glimas
+nigro", solvu tiun enigmon.
+
+ESKO. Lasu enigmojn.
+
+IVARO. Mi petegas: solvu al mi la enigmon: "El rugxo glimas nigro."
+
+ESKO. Estas la flamo, kiu glimigas la nigran bolpoton.--Sed, frato
+mia, respondu al mi: cxu efektive vi estas freneza?
+
+ZEBEDEO. Li freneza! Granda fripono li estas.
+
+TOBIO. Li estas egale sagxa kiel mi.
+
+IVARO (aparte). Sxajnas ke ecx tio ne helpas.
+
+TOBIO. Ho, kantoro, tiajn filojn mi posedas! Kiel punon mi ilin
+ricevis.
+
+ZEBEDEO. "Punu tie cxi, sxparu tie!"
+
+TOBIO. Jes, tion ni kantas, sed severa estas tiu puno.--De kio
+mi prenos, Ivaro, por vi la monon por la komisioj, kiun vi elspezis.
+Per kio mi kompensos vian monpunon, Esko? Vi, sentauxguloj! La vipon
+vi sentos tiel, ke nia dometo sxanceligxos.--Esko, per kio mi
+kompensos vian monpunon?
+
+ERIKO. Malpaco cxe edzigxofesto farigxas tre multekosta.
+
+ESKO. Rilate al la monpuno ne tre minacu, helpjugxanto, cxar mi
+ankoraux ne estas plenagxa, pro tio mi eble klarigos la aferon per
+bastonadeto en la antauxcxambro de jugxa kunsidejo, se mi volas. Sed
+tio estus honto.--Mi diras nur: ne tro fanfaronu pri la monpuno.
+
+ERIKO. Nu, klarigu la aferon kiel plej bone al vi sxajnas. Mi faris
+mian devon.
+
+ZEBEDEO. Hodiaux virto ricevis rekompencon kaj malvirto punon. Ho,
+tago de justeco!
+
+TOBIO. Kantoro, mi invitis vin por festi edzigxon de mia filo;
+sxajnas, ke neniu festo farigxas; mi tamen invitis vin.
+
+ZEBEDEO. Pro tio mi vin dankas! Sed mi kredas min esti gasto, por
+kies parolo kaj konduto vi ne bezonas honti. Mi parolas lingvon de l'
+vereco, dirante, ke tiu okazo estas por vi kaj la aliaj utila puno
+kaj averto, sed tiu knabino estas inda al sia felicxo. Gxoju, Janjo!
+
+JANJO. Venis do la tago de felicxo, kiun antauxe kiel malproksiman
+lumon en la malhela valo mi rigardis, kaj gxi ne volis al mi
+proksimigxi. Nun tio okazis, sed mi ankoraux sentas min fremda en
+gxia varma brilo, mi sentas min timema kvazaux infaneto.--Samtempe
+mian amikon mi gajnis kaj mian karan patron trovis. Patro mia, mi
+transdonas al vi salutojn de mia mortinta patrino. Sxi ne malbenis
+vin, nur benis kaj diris: "Se foje via patro revenos al vi, diru
+al li miajn salutojn, diru: estu bonveninta el la erariganta maro!"
+Tion sxi diris jxus antaux ol sxiaj okuloj fermigxis.
+
+NIKO (devisxante siajn larmojn). La buklohara angxelo de l' konkordo
+hodiaux regas. Svingante sian negxblankan flagrubandon sxi el la
+ventega maro mian sxipon kondukas al la haveno de l' kvieto, kaj ree
+min cxirkauxas regiono de mia infaneco kaj gxiaj vidajxoj, pasxtejoj,
+erikejoj, herbejoj falcxitaj, stakoj sur la kampoj kaj fumantaj
+drasxejoj; cxion tion cxi mi vidas kaj miaj oreloj la karan lingvon
+auxdas. Tagon tian neniam plu mi spertos dum mia tuta vivo; pro tio
+gaje mi volas gxin pasigi kaj malamiko, enviante mian felicxon tiam
+ne ekzistu.--Kun logxantoj de tiu domo, kun vi cxiuj konsentigxi mi
+deziras. La malafabla rigardo en viaj okuloj sxangxigxu en amikan
+brilon. Kamaradoj kaj kunvilagxanoj, tion ni faru!
+
+ZEBEDEO. Mi atentigas vin pri liaj vortoj, familio de botisto!
+
+TOBIO (aparte). Vere, lia parolo tusxas mian koron!
+
+NIKO. Cxi tiu estas ankoraux hejmo de Janjo; permesu, ke gxi ankaux
+estu la mia dum tiu vespero.--Janjo mia, pro vi ne farigxu kolero cxi
+tie! Vi diris, ke vi ne denuncos, mi agos sammaniere; vi viajn
+gezorgantojn ne devas moki, cxar sciu, ili tamen donis al vi
+rifugxejon kaj protekton, de ilia mano vi ricevis nutrajxon kaj
+vestojn.
+
+JANJO. Pro tio mi estas dankema al ili, dankema gxis la morto.
+
+TOBIO (aparte). Bona knabino, mi tion cxiam asertis.
+
+MARTO. Janjo, certe mi ne estus priresponda antaux vi, tamen pri unu
+afero mi volas vin demandi. Mi agis severe kaj ekkolereme kun
+vi--cxar mia karaktero estas ekkolerema--tion mi konfesas, sed cxu mi
+iam sentigis al vi mian manon?
+
+JANJO. Neniam, zorgantino mia!
+
+MARTO. Infanon de alia mi ne batas, kvankam miajn proprajn mi vipas
+kvazaux hundidojn; ili apartenas al mi mem, kaj ecx, se mi ilin
+kripligus per batoj, tio ne koncernas al aliaj, pri ili mi zorgas
+mem.
+
+JANJO. Mi vin dankas ankaux pro via procedo. Per malsevereco eble mi
+estus farigxinta malbonmora kaj nun estus malfelicxa knabino,
+malestimata de cxiuj. Mi dankas vin por ke mi nun tiel malkasxe povas
+renkonti la rigardojn de mia patro kaj fiancxo.
+
+MARTO (aparte). Ho, Dio! sxia parolo varmigas mian koron!
+
+NIKO. Bela tago! Brueton mi auxdas el suproj de l' pinoj en la
+arbaro. Sonoj el pasintaj tempoj.--Najbaroj, la suno proksimigxas al
+sia subiro; do forjxetu malamon kaj persekuton antaux ol regxo de l'
+tago kasxas sian vizagxon. Konkordon mi deziras!
+
+TOBIO. Mi ankaux, antauxa mia kunkreskulo. Jen mian manon!
+
+NIKO. Bonsaluton, Tobio, bonsaluton!
+
+ESKO (aparte). Ecx mia sxtonmalmola koro sin movas kiel sxtono, kiun
+oni movas. (Lauxte.) Ni cxiuj repacigxu! Kriscxjo, bonsaluton!
+
+KRISCXJO. Bonsaluton!
+
+ESKO. Bone!--Cxu Ivaro?
+
+IVARO. Tiel okazu! Bonsaluton, onklo Zakario! Ni premu la manojn
+plennombre unu de la alia, por poste festeni la interkonsenton.
+
+ZEBEDEO. Ivaro! Nun estas seriozeco.
+
+IVARO. Pardonu mian sxerceton. Repacigxon efektive mi ankaux deziras.
+Plivole vizagxoj de amikoj ol de malamikoj min cxirkauxu!
+
+TOBIO. Marto, vi ankaux plibonvoligu vian koron! Vi silentas.
+
+ZEBEDEO. Edzino de Tobio, auxskultu al miaj vortoj. En koroj de cxiuj
+vi kredas vin trovi malbonon kaj malicon kontraux vi kaj tiu penso
+sencxese vian sangon boligas; sed enprofundigxu en vian propran
+koron, virino, kaj vi trovos kauxzon de via kolero kaj furiozo tie.
+Kredu min!
+
+TOBIO. Marto, se vi orelojn havas, auxdu!
+
+MARTO. Cxu tiu cxi ne estas tago de malgxojo kaj cxagreno? Niaj filoj
+fine revenis kunportante honton kaj ruinigon lastan!
+
+ESKO. Pardonu al ni!
+
+MARTO. Pardoni vin! Cxu cxio per tio estas riparata? Antaux ol viajn
+faracxojn dum tiuj vojagxoj ni pagis, almozbastonon ni havos en la
+mano! (Janjo subparolas en orelon de sia patro.)
+
+NIKO. Gxuste jes, Janjo mia! Auxskultu, kion subdiris al mi mia
+filino kaj kion mi jam mem ankaux konsideris.--Amikoj ja kutimas
+egaldividi la kaptajxon. Ni partigu la gajnon. Vi ricevu ducent
+kvindek talerojn, kaj ni egale multe. Kion vi opinias, Kriscxjo?
+
+KRISCXJO. Tiel estu!
+
+NIKO. Nun vi bone klarigos vin, Tobio kaj Marto, el la junecaj
+malsagxajxoj de viaj filoj. Poste ili ne ripetu tiajn faracxojn.
+
+TOBIO. Niko, Niko. (Premegas lian manon.) Vi estas pli bonega ol mi
+kredis. Duonon de l' gajno!
+
+NIKO. Mi restas je mia vorto, kaj estas laux volo de Janjo.
+
+TOBIO. Ho, printempvespera floro! Mi cxirkauxprenos vin. La maljunulo
+vin volas cxirkauxpreni! (Cxirkauxprenas Janjon.)
+
+MARTO (aparte). Bona infano! via boneco min emocias pli ol la
+mondonaco.
+
+ERIKO. La plej bonan mi vidis! Cxio refarigxu bone!--Iru, Esko, kiam
+vi havas tempon al Karri kaj arangxu la aferon kun li. Mi konas lin,
+monpunon vi ne necesas pagi, nur kion vi difektis. Iru kaj pacigxu
+kun li!
+
+ESKO. Mi iros plejeble baldaux.
+
+TOBIO. Kaj via malprofito, Anjo kaj Karlo, kaj eble de iu alia, estas
+kompensotaj.--Sed vi, Ivaro, gardu vin de nun!
+
+IVARO. Patro, mi hontas! Tio efikas pli ol puno, miloble pli. Mi
+hontas kiel hundo, memorante diversajn aferojn.--For la gxisnuna
+vivmaniero!
+
+ZEBEDEO. Jes, Ivaro; tiel juna kaj jam tiel fervorema klini la
+glason! Mi volus vin regali per mia bastono!
+
+IVARO. Bone regalu min!
+
+ZEBEDEO. Nu, atentu, oni ankoraux fosas cxirkaux la radiko de l'
+arbo; sed baldaux montru bonajn fruktojn!
+
+IVARO. Mi ion entreprenos!
+
+ZEBEDEO. Tion faru, kaj faru brave!
+
+IVARO. Mi farigxos maristo, Niko!
+
+NIKO. Bone kaj gxuste decidite, Ivaro! Tie vi perlaboru vian vivon,
+tion sciigas al mi via karaktero!
+
+IVARO. Mi marveturos kaj revenante de tie por saluti miajn cxi-tieajn
+parencojn, mi estos maristo impona kun oro en la monujo, kaj multajn
+profetojn mi hontigos.
+
+NIKO. Bone!
+
+TOBIO. Ha ha ha, Ivaro, filo mia!--Tion faru, tion faru, kaj estu
+bonvenonta reen!
+
+IVARO. La afero estas decidita.
+
+ESKO. Ivaro ekiru maren, mi kudros cxi tie kune kun patro kaj neniam
+edzigxos, neniam! Kion mi farus kun edzino? Nun mi konas tiun specon.
+Trompistinoj ili estas.
+
+ZEBEDEO. Eble via konsidero ankaux estas plej bona.
+
+ESKO. Neniam mi edzigxos, neniam, estas decidite.
+
+MARTO. Tablon por edzigxofesto mi pretigis en nia domo, sed gxi nun
+sxangxigxu por fiancxigxo de Kriscxjo kaj Janjo. Mi invitas vin
+cxiujn. Bonvolu eniri! (Eniras la domon, lasante pordon malfermita.)
+
+NIKO. Cxiuj, cxiuj! Neniu restu malantaux la muro.--Vi ankaux,
+maljuna Anjo, kaj vi, knabo; vin mi ne konas, vi apartenas al pli
+juna generacio.
+
+KARLO. Oni nomas min Karlo de Lenjo.
+
+NIKO. Eniru Karlo de Lenjo! Cxiuj eniru! La gxojo forigu malafablecon
+kaj cxagrenon!
+
+ESKO. Certe hodiaux malgxojo kaj gxojo, dubo kaj espero alterne
+sxangxigxis. Dukolora la tago estis kiel sxafaro.
+
+ZEBEDEO. Ho, granda tago! La ekfulmojn kaj tondrojn sekvis klara
+cxielo de l' konkordo. Ni cxiam memoru tiun grandan tagon!
+
+TOBIO. Al la tablo, amikoj!--Iru antauxe, Andreo, kaj ludu vian
+klarneton, poste venas la festirantaro. (Cxiuj eniras en la domon,
+unue la tajloro, ludante marsxon de Bjorneborganoj.)
+
+
+
+
+ALEKSIS KIVI.
+
+
+Aleksis Kivi, finna verkisto, naskigxis la 10:an de Okt. 1834 en la
+parohxo Nurmijarvi, kie lia patro estis vilagxa tajloro. La hejmo
+estis malricxa. Malgraux tio oni decidis, ke Aleksis, la plej juna el
+kvar fratoj estu sendota al lernejo, cxar ne placxis al li la metio
+de la tajloro nek kamparaj laboroj. Dekdujara li do alvenis al
+Helsingforso, kie lin unue instruis en la sveda lingvo maljuna
+maristo. (Tiatempe cxiuj lernejoj estis svedlingvaj.) Poste li estis
+akceptata en la liceo. La tiama rektoro estis docento Fr. Cygnaeus,
+kiu ludis gravan rolon en la civilizacio kaj li cxiam restis
+protektanto de Kivi. Li farigxis studento 1857, sed premata de
+malsano kaj malricxeco. Li jam inklinis al poezio. Lia memoro pri la
+hejmvilagxo, gxia serioza popolo kaj netusxita naturo prezentis al
+lia poezio firman fundon. Kaj li vastigas cxirkauxon de sia fantazio
+legante alilandan literaturon, precipe Homeron, dramojn de
+Shakespeare, "Don Quijote" de Cervantes kaj danajn teatrajxojn ekz.
+de Holberg, plue biblion kaj Kalevala[10]. Lia unua publikigita
+verko estis "Kullervo". Klara observado kaj humoraj ekbriloj meze de
+la mallumaj pratempaj legendoj same kiel la trafaj popolaj turnigxoj
+meze de la solene patoza stilo atentigas jam en tiu verko pri la
+direkto de lia talento, kiu lin igis sxerchumore priskribi la
+kamparan vivon kaj karakterojn tiajn, kiajn li ilin efektive
+estis vidinta. Tiamaniere li sin prezentis en "Nummisuutarit"
+(La botistoj), kiu aperis en jaro 1864. Gxi estis la unua, vere
+originala finna komedio, kiu altigxis al la nivelo de plej bonaj
+karakterteatrajxoj de la mondliteraturo. Gxiaj personoj ne disflugadas
+en la aero, sed staras solide sur krusto de l' tero, kiel
+reprezentantoj de malrapida kaj obstina tavastlanda gento, de
+cxiuflanke bone lumigita. La verkisto sekvas iliajn ekstreme simplajn
+pensojn kaj instinktajn farojn per vera senpartia fervoro de
+humoristo kaj kun ridetanta simpatio faras el la modesta motivo
+grandan serion da bildoj de plej primitivaj personoj kaj komikaj
+okazoj. Kivi ricevis premion de la sxtato pro tiu verko. En jaro 1866
+aperis de li nova majstra verko "Kihlaus" (La fiancxigxo), skribita
+en sama humora stilo kiel La botistoj. Poste aperis kajereto da
+lirikaj poeziajxoj kaj kelkaj dramoj kun motivoj el la vivo de l'
+nobelaro. En jaro 1869 aperis la lirika unuakta teatrajxo "Lea".
+Tiu, sur la bibliaj rakontoj sin bazanta ekstaza proza teatrajxo
+alvokas iluzion pri la sankta lando dum tempo de Kristo, kaj
+profunde tusxas konatajn kordojn en koro de l' publiko. Samtempe
+li verkis la kamparidilion "Yo ja paiva" (Nokto kaj tago), al
+kiu la dana romantika teatrajxo de H. Hertzen "La filino de la regxo
+Rene" donis la eksteran motivon. La cxefverko de Kivi, la granda
+romano "Seitseman veljesta" (Sep fratoj) aperis en jaro 1870, kaj
+estas de la arte kreanta spirito la plej alta kaj dauxra rezultato en
+nia lando.
+
+La plej multaj produktoj de Kivi maturigxis en la kampara soleco, en
+dometo Fanjunkars, cxe frauxlino Charlotte Lonnkvist. Dank' al tiu
+virino Kivi povis, liberigita almenaux de la plej urgxa zorgo pri la
+ekzistado, sin dedicxi al siaj literaturaj okupoj.
+
+La vivo en tiu izolita angulo, kiel la verkiston premis cxiama manko
+da mono, kunuloj kaj suficxa literaturo, farigxis al li ofte enua,
+kaj por forigi la enuon li kelkfoje tro klinigis la glason. Plue la
+korpa trolacigo iom post iom alkondukis al melankolio, kiu fine 1870
+finigxis per spiritmalsano. Kiel nesanigebla li estis sendita al sia
+hejmregiona malricxulejo.
+
+Li mortis la 31:an de decembro 1872 en parohxo Tuusula, en dometo de
+sia frato Alberto kaj estas enterigita en tiea tombejo.
+
+Kivi estis la unua originala kaj forta poetpersoneco en la finna
+literaturo. Lia kvieta kaj grandtrajta, cxiam en vereco sin
+bazanta arto altigita de fantazio kaj persone stilita, en kiu
+profunda humorajxo donis apartan stampon, estis modelo kaj instigo
+jam al pli ol unu verkistgeneracio. Kaj ne nur la finna teatrajxo,
+kies efektiva pioniro li estas, sed ankaux la romana kaj gxenerale
+proza beletristiko sorbas per siaj radikoj el li. Li estis ankaux la
+unua finna majstro de proza stilo, kiu ellogis el nia lingvo la
+muzikajn valorojn kaj donis al siaj frazoj antauxe nekonitan
+belsonon, forton kaj esprimon. Ludo kaj vereco, delikata kaj kruda,
+romantiko kaj realismo kunfandigxas en lia stilo senafekte kaj
+farigxas per la flua fantazio kaj impreso sentema kaj nuancricxa
+spegulo.
+
+
+PIEDNOTOJ:
+
+[1] Pago al svatisto.
+
+[2] En Finnlando edzigxo estas proklamota en tri intersekvaj
+dimancxoj antaux la sankcio.
+
+[3] Barelo = mezuro, egala al 165 litroj.
+
+[4] Busxelo = 1/30 de barelo = 5-1/2; litroj.
+
+[5] Dum auxtuno oni ofte arangxas en Finnlanda kamparo
+"laborfestojn" por rikoltado; la tuta najbararo kolektigxas por
+labore helpi al la mastro por mangxo kaj danco kiel solaj
+honorarioj.
+
+[6] Posx-Matio, sxercnomo de posxa brandbotelo.
+
+[7] La popolo nomas "anotinan likopodon" per tia nomo kaj
+uzas gxin kiel kuracilon de rakito.
+
+[8] Dirmaniero pri infano, naskigita antaux la edzeco.
+
+[9] Vidu piednoton 5 pri laborfesto.
+
+[10] La finna nacia epopeo.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of La Botistoj, by Aleksis Kivi
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA BOTISTOJ ***
+
+***** This file should be named 28968.txt or 28968.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/2/8/9/6/28968/
+
+Produced by Andrew Sly and the Online Distributed
+Proofreading Team at https://www.pgdp.net
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.