initial commit of ebook 32834HEAD main

author: Roger Frank <rfrank@pglaf.org> 2025-10-14 19:58:19 -0700
committer: Roger Frank <rfrank@pglaf.org> 2025-10-14 19:58:19 -0700
commit: 112be9d8efda3a5bdd44a367a7cace82050deab5 (patch)
tree: fc184e4c8d0a508197b3b8cd90a285d65869541b /32834-h
18 files changed, 6259 insertions, 0 deletions
diff --git a/32834-h/32834-h.htm b/32834-h/32834-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..ac6f025
--- /dev/null
+++ b/32834-h/32834-h.htm
@@ -0,0 +1,6259 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN"
+"http://www.w3.org/TR/html4/loose.dtd">
+<html lang="nl-1900">
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8">
+<title>Het Leven der Dieren</title>
+
+<style type="text/css">
+
+body
+{
+font: 100%/1.2em "Times New Roman", Times, serif;
+margin: 1.58em 16%;
+text-align: left;
+}
+/***** Titlepage *****************************************************/
+.titlePage
+{
+border: #DDDDDD 2px solid;
+margin: 3em 0% 7em 0%;
+padding: 5em 10% 6em 10%;
+text-align: center;
+}
+.titlePage .docTitle
+{
+line-height: 3.5em;
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .docTitle .mainTitle
+{
+font-size: 1.8em;
+}
+.titlePage .docTitle .subTitle, .titlePage .docTitle .seriesTitle, .titlePage .docTitle .volumeTitle
+{
+font-size: 1.44em;
+}
+.titlePage .byline
+{
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+font-size:1.2em;
+line-height:1.72em;
+}
+.titlePage .byline .docAuthor
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .figure
+{
+margin: 2em 0% 2em 0%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.titlePage .docImprint
+{
+margin: 4em 0% 0em 0%;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.72em;
+}
+.titlePage .docImprint .docDate
+{
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+/***** End Titlepage *****/
+.transcribernote
+{
+background-color:#DDE;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+font-family:sans-serif;
+font-size:80%;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+.advertisment
+{
+background-color:#FFFEE0;
+border:black 1px dotted;
+color:#000;
+margin:2em 5%;
+padding:1em;
+}
+.width20
+{
+width: 20%;
+}
+.width40
+{
+width: 40%;
+}
+.indextoc
+{
+text-align: center;
+}
+.div0
+{
+padding-top: 5.6em;
+}
+.div1
+{
+padding-top: 4.8em;
+}
+.index
+{
+font-size: 80%;
+}
+.div2
+{
+padding-top: 3.6em;
+}
+.div3, .div4, .div5
+{
+padding-top: 2.4em;
+}
+.footnotes .body,
+.footnotes .div1
+{
+padding: 0;
+}
+.apparatusnote
+{
+text-decoration: none;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, pseudoh4
+{
+clear: both;
+font-style: normal;
+text-transform: none;
+}
+h3, .pseudoh3
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+}
+h3.label
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+h4, pseudoh4
+{
+font-size:1em;
+line-height:1.2em;
+}
+.alignleft
+{
+text-align:left;
+}
+.alignright
+{
+text-align:right;
+}
+.alignblock
+{
+text-align:justify;
+}
+p.tb, hr.tb
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+text-align: center;
+}
+p.argument, p.note, p.tocArgument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+text-indent:0;
+}
+p.argument, p.tocArgument
+{
+margin:1.58em 10%;
+}
+p.tocChapter
+{
+margin:1.58em 0%;
+}
+p.tocSection
+{
+margin:0.7em 5%;
+}
+p.dateline
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+}
+p.signed
+{
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.epigraph
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+width: 60%;
+margin-left: auto;
+}
+.epigraph span.bibl
+{
+display: block;
+text-align: right;
+}
+.trailer
+{
+clear: both;
+padding-top: 2.4em;
+padding-bottom: 1.6em;
+}
+.figure
+{
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.floatLeft
+{
+float:left;
+margin:10px 10px 10px 0;
+}
+.floatRight
+{
+float:right;
+margin:10px 0 10px 10px;
+}
+p.figureHead
+{
+font-size:100%;
+text-align:center;
+}
+.figAnnotation
+{
+font-size:80%;
+position:relative;
+margin: 0 auto; /* center this */
+}
+.figTopLeft, .figBottomLeft
+{
+float: left;
+}
+.figTop, .figBottom
+{
+}
+.figTopRight, .figBottomRight
+{
+float: right;
+}
+.figure p
+{
+font-size:80%;
+margin-top:0;
+text-align:center;
+}
+img
+{
+border-width:0;
+}
+p.smallprint,li.smallprint
+{
+color:#666666;
+font-size:80%;
+}
+span.parnum
+{
+font-weight: bold;
+}
+.marginnote
+{
+font-size:0.8em;
+height:0;
+left:1%;
+line-height:1.2em;
+position:absolute;
+text-indent:0;
+width:14%;
+}
+.pagenum
+{
+display:inline;
+font-size:70%;
+font-style:normal;
+margin:0;
+padding:0;
+position:absolute;
+right:1%;
+text-align:right;
+}
+a.noteref, a.pseudonoteref
+{
+font-size: 80%;
+text-decoration: none;
+vertical-align: 0.25em;
+}
+.displayfootnote
+{
+display: none;
+}
+div.footnotes
+{
+font-size: 80%;
+margin-top: 1em;
+padding: 0;
+}
+hr.fnsep
+{
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+text-align: left;
+width: 25%;
+}
+p.footnote
+{
+margin-bottom: 0.5em;
+margin-top: 0.5em;
+}
+p.footnote .label
+{
+float:left;
+width:2em;
+height:12pt;
+display:block;
+}
+/****** Tables ******/
+td.sum
+{
+padding-top: 2px; border-top: solid black 1px;
+}
+/****** Poetry ******/
+.lgouter
+{
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+display:table; /* used to make the block shrink to the actual size */
+}
+.lg
+{
+text-align: left;
+}
+.lg h4, .lgouter h4
+{
+font-weight: normal;
+}
+.lg .linenum, .sp .linenum
+{
+color:#777;
+font-size:90%;
+left: 16%;
+margin:0;
+position:absolute;
+text-align:center;
+text-indent:0;
+top:auto;
+width:1.75em;
+}
+p.line
+{
+margin: 0 0% 0 0%;
+}
+span.hemistich /* invisible text to achieve visual effect of hemistich indentation. */
+{
+color: white;
+}
+.versenum
+{
+font-weight:bold;
+}
+/***** Drama *****/
+.speaker
+{
+font-weight: bold;
+margin-bottom: 0.4em;
+}
+.sp .line
+{
+margin: 0 10%;
+text-align: left;
+}
+/***** End Drama *****/
+/* right aligned page number in table of contents */
+.tocPagenum, .flushright
+{
+position: absolute;
+right: 16%;
+top: auto;
+}
+span.corr
+{
+border-bottom:1px dotted red;
+}
+span.abbr
+{
+border-bottom:1px dotted gray;
+}
+span.measure
+{
+border-bottom:1px dotted green;
+}
+/****** Font Styles and Colors *****/
+.letterspaced
+{
+letter-spacing:0.2em;
+}
+.smallcaps
+{
+font-variant:small-caps;
+}
+.caps
+{
+text-transform:uppercase;
+}
+/* overline is actually a bit too high; overtilde is approximated with overline */
+.overline, .overtilde
+{
+text-decoration: overline;
+}
+.rm
+{
+font-style: normal;
+}
+.red
+{
+color: red;
+}
+/***** End Font Styles and Colors *****/
+hr
+{
+clear:both;
+height:1px;
+margin-left:auto;
+margin-right:auto;
+margin-top:1em;
+text-align:center;
+width:45%;
+}
+.aligncenter, div.figure
+{
+text-align:center;
+}
+h1, h2
+{
+font-size:1.44em;
+line-height:1.5em;
+}
+h1.label, h2.label
+{
+font-size:1.2em;
+line-height:1.2em;
+margin-bottom:0;
+}
+h5, h6
+{
+font-size:1em;
+font-style:italic;
+line-height:1em;
+}
+p
+{
+text-indent:0;
+}
+p.firstlinecaps:first-line
+{
+text-transform: uppercase;
+}
+p.dropcap:first-letter
+{
+float: left;
+clear: left;
+margin: 0em 0.05em 0 0;
+padding: 0px;
+line-height: 0.8em;
+font-size: 420%;
+vertical-align:super;
+}
+.lg
+{
+padding: .5em 0% .5em 0%;
+}
+p.quote,div.blockquote,div.argument
+{
+font-size:0.9em;
+line-height:1.2em;
+margin:1.58em 5%;
+}
+.pagenum a, a.noteref:hover, a.hidden:hover, a.hidden
+{
+text-decoration:none;
+}
+ul { list-style-type: none; }
+.castlist, .castitem { list-style-type: none; }
+body
+{
+background: #FFFFFF;
+font-family: "Times New Roman", Times, serif;
+}
+body, a.hidden
+{
+color: black;
+}
+.titlePage
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .pseudoh1, .pseudoh2, .pseudoh3, .pseudoh4
+{
+color: #001FA4;
+font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;
+}
+p.byline
+{
+font-style: italic;
+margin-bottom: 2em;
+}
+.figureHead, .noteref, .pseudonoteref, .marginnote, p.legend, .versenum, .stage
+{
+color: #001FA4;
+}
+.rightnote, .pagenum, .linenum, .pagenum a
+{
+color: #AAAAAA;
+}
+a.hidden:hover, a.noteref:hover
+{
+color: red;
+}
+p.dropcap:first-letter
+{
+color: #001FA4;
+font-weight: bold;
+}
+sub, sup
+{
+line-height: 0;
+}
+.pagenum, .linenum
+{
+speak: none;
+}
+</style>
+
+<style type="text/css">
+.xd20e224width
+{
+width:496px;
+}
+.xd20e563width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e875width
+{
+width:709px;
+}
+.xd20e1074width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e1151width
+{
+width:714px;
+}
+.xd20e1280width
+{
+width:710px;
+}
+.xd20e1455width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e1492width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e1555width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e1570width
+{
+width:718px;
+}
+.xd20e1796width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e2256width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e2371width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e2549width
+{
+width:661px;
+}
+.xd20e2696width
+{
+width:720px;
+}
+.xd20e2781width
+{
+width:649px;
+}
+.xd20e2863width
+{
+width:720px;
+}
+</style>
+</head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Het Leven der Dieren, by A. E. Brehm
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Het Leven der Dieren
+       Hoofdstuk 7: De Pluviervogels
+
+Author: A. E. Brehm
+
+Release Date: June 16, 2010 [EBook #32834]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET LEVEN DER DIEREN ***
+
+
+
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ for Project
+Gutenberg.
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+<div class="body">
+<p><span class="pagenum">[<a id="xd20e77" href="#xd20e77" name="xd20e77">419</a>]</span></p>
+<div class="div1">
+<h2 class="main">Zevende Orde.</h2>
+<h2 class="main">De Pluviervogels (<span class="letterspaced" lang="la-x-bio">Charadriornithes</span>).</h2>
+<p class="firstpar">Tien famili&euml;n, die in vroegere stelsels over
+verschillende orden verdeeld waren, heeft <span class="smallcaps">F&uuml;rbringer</span> op grond van anatomische
+onderzoekingen samengevoegd tot de orde der <span class="letterspaced">Pluviervogels</span> of <span class="letterspaced">Speurvogels</span> (<i lang="la-x-bio">Charadriornithes</i>) met slechts &eacute;&eacute;n
+(gelijknamige) onderorde (<i lang="la-x-bio">Charadriiformes</i>), die
+drie groepen van famili&euml;n omvat: de <span class="letterspaced">Oevervogels</span> (<i lang="la-x-bio">Laro-limicolae</i>), de <span class="letterspaced">Parravogels</span> (<i lang="la-x-bio">Parrae</i>) en de
+<span class="letterspaced">Trapvogels</span> (<i lang="la-x-bio">Otides</i>). Als vierde groep moeten hierbij misschien nog
+gevoegd worden de uitgestorven <span class="letterspaced">Vischvogels</span> (<i lang="la-x-bio">Ichthyornithes</i>), die in de Krijt-periode leefden en goed
+ontwikkelde vleugels hadden, maar zich van alle thans levende Vogels
+onderscheidden door den biconcaven vorm der wervellichamen en het bezit
+van een groot aantal echte, met wortels in tandkassen van beide kaken
+bevestigde tanden. Zij hadden de grootte van een Duif.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De eerste van de 7 famili&euml;n der Oevervogels is die der
+<span class="letterspaced">Pluvierachtigen</span> (<i lang="la-x-bio">Charadriidae</i>), die, volgens <span class="smallcaps">F&uuml;rbringer</span>, 2 onderfamili&euml;n omvat: de
+<span class="letterspaced">Snipvogels</span> (<i lang="la-x-bio">Scolopacinae</i>) en de echte <span class="letterspaced">Pluvieren</span> (<i lang="la-x-bio">Charadriinae</i>).</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Snipvogels</span> (<i lang="la-x-bio">Scolopacinae</i>) zijn kleine of middelmatig groote,
+sierlijk gebouwde moerasvogels; de van boven afgeronde kop heeft een
+plat voorhoofd, dat naar voren smaller wordt tot de plaats, waar het
+zonder scherpe afscheiding overgaat in den steeds langen, dikwijls
+zelfs buitengewoon langen snavel; deze is slank en zwak en heeft
+stompe, ongetande zijranden; hij is steeds aan den wortel met een
+zachte huid bekleed, die zich dikwijls zelfs tot bij de spits
+uitstrekt. Van de fijne, spleetvormige neusgaten aan den snavelwortel
+tot de spits neemt de snavel weinig in breedte en hoogte af; hij is
+&ograve;f recht, &ograve;f een weinig naar beneden, &ograve;f naar
+boven gekromd, niet zelden buigzaam. De zwakke, slanke voet heeft
+gewoonlijk een langen loop; de drie voorteenen zijn middelmatig lang;
+de zelden ontbrekende achterteen is kort en hooger ingeplant; bij
+sommige soorten zijn de voorteenen vrij, bij andere door vliezen
+vereenigd, die zich bij eenige aan &eacute;&eacute;n der teenen tot aan
+den nagel uitstrekken, bij enkele zijn de teenen met een huidzoom
+voorzien langs de zijden. De vleugels zijn middelmatig lang en spits,
+aan den achterrand meer of minder sikkelvormig uitgesneden; zij reiken
+tot, of voorbij de spits van den korten, uit 12 &agrave; 26 pennen
+samengestelden staart. Het vederenkleed is bij mannetjes en wijfjes
+meestal nagenoeg gelijk, bij jongen en ouden in den regel zeer
+verschillend van kleur.&mdash;Zij bewonen vochtige en moerassige
+oorden, waterkanten en de zeekust, leven in den zomer bij paren, welke
+dikwijls bovendien tot grootere gezelschappen vereenigd zijn; &rsquo;s
+winters vormen zij groote en gemengde troepen; zij zijn elkander, naar
+het schijnt, genegen, verkeeren althans gaarne onderling. Hun voedsel
+bestaat uit Insecten en hunne larven, Wormen en Schaaldieren, sommige
+eten ook wel zaden. Bij nagenoeg alle soorten wordt het zeer
+verschillende, doch meestal op den grond rustende nest door het
+mannetje en het wijfje gezamenlijk gebouwd; beurtelings bebroeden zij
+de vier peervormige, aardkleurige eieren; de jongen, die met dons
+bekleed uit den dop komen en het nest zeer spoedig verlaten, worden,
+totdat zij in staat zijn om zelfstandig voedsel te zoeken, door beide
+ouders gehoed. Alle bij ons broedende soorten zijn trekvogels, die,
+welke op lagere breedten leven, zwerfvogels. Zij trekken meestal
+&rsquo;s nachts, sommige afzonderlijk, de meeste tot zwermen vereenigd.
+Zij bewonen de geheele aarde.</p>
+<p>Om een gemakkelijker overzicht te geven van de talrijke, voor ons
+gewichtige vormen, die tot deze onderfamilie behooren, splitsen wij
+haar in vijf afdeelingen: Snippen, Strandloopers, Waterloopers,
+Franjepooten en Kluiten.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Bij de <span class="letterspaced">Snippen</span> is de kop
+zijdelings samengedrukt, het voorhoofd lang en hoog, de snavel recht,
+langer dan het onbevederde deel van den poot, twee- of driemaal zoolang
+als de kop, nagenoeg geheel met een zachte huid bekleed, alleen langs
+den rand van de eenigszins verdikte bovensnavelspits hoornachtig; deze
+spits omsluit die van den ondersnavel, daar zij niet slechts langer dan
+deze, maar ook een weinig benedenwaarts gebogen is. Beide spitsen
+vormen te zamen een zeer fijngevoelig tastorgaan: de in beenkanaaltjes
+gelegen zenuwvezels, die in de huid van den snavel eindigen, zijn aan
+de spits buitengewoon talrijk. Bij alle Vogels moet op het oogenblik,
+dat de onderkaak naar beneden wordt bewogen, de bovenkaak in
+tegengestelde richting draaien. (Dit geschiedt door de werking van het
+vierkantsbeen, dat niet alleen met de onderkaak en den schedel, maar
+ook door bemiddeling van andere beenderen met de bovenkaak beweeglijk
+verbonden is.) Deze beweging is zeer duidelijk bij de Snippen, waar het
+draaipunt van de bovenkaak ver naar voren ligt. Dit staat in verband
+met het eigenaardige maaksel van den schedel, die als &rsquo;t ware een
+verschuiving naar onderen en naar voren heeft ondergaan, <span class="pagenum">[<a id="xd20e172" href="#xd20e172" name="xd20e172">420</a>]</span>zoodat het achterhoofdsgat niet, zooals
+gewoonlijk, naar achteren, maar naar onderen is gericht, terwijl de
+gehooropeningen, in plaats van achter, onder de (hier grootere en
+verder naar boven en naar achteren gelegen) oogen voorkomen. Dat de
+geschiktheid van den snavel om als tast- en grijporgaan te dienen door
+zijn vermeerderde beweeglijkheid belangrijk is toegenomen, ligt voor de
+hand. De vleugels zijn middelmatig lang, doch breed, de pooten kort;
+het onderbeen is tot dicht bij het spronggewricht bevederd; de
+voorteenen zijn niet met elkander vereenigd, de middelste voorteen is
+bijzonder lang, de achterteen kort en hoog ingeplant. De kleur van het
+vederenkleed, hoewel bont gevlekt, loopt zeer weinig in &rsquo;t oog,
+steekt zoo weinig af bij die van de verblijfplaats der Vogels, dat
+deze, als zij zich tegen den bodem drukken, zeer moeilijk te vinden
+zijn. In verband met de ligging van het achterhoofdsgat, houden zij den
+snavel zoowel bij &rsquo;t loopen als bij &rsquo;t vliegen sterk naar
+beneden gericht. Zij zijn meer in de schemering (of zelfs &rsquo;s
+nachts) werkzaam dan over dag, bewonen in de noordelijke en gematigde
+gewesten moerassen, broeklanden, veengronden en ook bosschen en voeden
+zich met Wormen, Insecten en hunne larven, die zij met haar grijp- en
+tastorgaan gemakkelijk in den weeken bodem opsporen en van een vrij
+groote diepte aan de oppervlakte brengen kunnen. Daar de spits van den
+bovensnavel die van den ondersnavel omsluit, kan de geheele spits
+gemakkelijker in den grond gestoken worden. Men ontmoet ze bijna altijd
+afzonderlijk; tot troepen of talrijke zwermen vereenigen zij zich
+nooit; zelfs op den trek reizen zij alleen. In den paartijd hoort men
+dikwijls haar stem en de mannetjes vertoonen dan dikwijls opmerkelijke
+vliegkunstjes.&mdash;Ons vaderland wordt bewoond of althans bezocht
+door vier algemeen bekende soorten van Snippen: &eacute;&eacute;n van
+het geslacht der Houtsnippen, drie van het geslacht der
+Watersnippen.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Bij de <span class="letterspaced">Houtsnippen</span> (<i lang="la-x-bio">Scolopax</i>) zijn alle eigenaardigheden van de Snippen het
+duidelijkst waarneembaar. Het lichaam is plomp, de snavelspits
+afgerond; de pooten zijn betrekkelijk zeer kort, hun bevedering strekt
+zich van voren, doch niet van achteren, tot het spronggewricht uit; de
+schaften van de 12 stuurpennen zijn naar binnen gekromd; de nagel van
+den achterteen is stomp kegelvormig en steekt niet voorbij den teen
+uit. Deze vogels bewonen uitsluitend de bosschen en wel op vochtige
+plaatsen. Tot dit geslacht behooren &eacute;&eacute;n Europeesche en
+drie Noord- en Middel-Aziatische soorten.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Houtsnip</span>, in Gelderland
+<span class="letterspaced">Woudsnep</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Scolopax rusticola</i>), is voor op den kop grijs; de boven-
+en achterkop en de nek zijn met vier bruine en vier roestgele
+dwarsstrepen geteekend; overigens is de bovenzijde roestkleurig,
+roestgrijs, roestgeel, grijsbruin en zwart gevlekt, op de keel
+witachtig, op de overige onderdeelen met geelachtig grijze en bruine
+golflijnen; de slagpennen zijn op bruinen, de stuurpennen op zwarten
+grond met roestkleurige vlekken geteekend. Het zeer groote oog is
+bruin, de snavel, zoowel als de voet, hoornkleurig grijs. Totale lengte
+32, staartlengte 9, snavellengte <span class="corr" id="xd20e197"
+title="Bron: 7.5">7,5</span> cM.</p>
+<p>&ldquo;De jagers noemen de groote, lichtgekleurde voorwerpen met
+vleeschkleurige pooten, die men bij oostenwind soms reeds in het begin
+van October vindt, <span class="letterspaced">Uilenkoppen</span>; de
+kleinere met donkerder vederen en leikleurige pooten, die men veel
+later, vooral in November, bij ruw, stormachtig weder en
+noordwestenwind, aantreft, <span class="letterspaced">Blauwpootjes</span>. Sommigen zijn van meening, dat
+eerstgenoemde wijfjes, laatstgenoemde mannetjes zijn, en in Duitschland
+heeft men opgemerkt, dat in het voorjaar, wanneer deze Vogels aan paren
+vliegen, de voorste altijd tot de grootere, de achterste tot de
+kleinere behoort.&rdquo; (<span class="smallcaps">Albarda</span>.)</p>
+<p>Met uitzondering van eenige eilanden van het noorden heeft men de
+Houtsnip in alle landen van Europa en ook in geheel Noord- en
+Middel-Azi&euml;, voorts op Madeira, de Kanarische eilanden en de
+Azoren aangetroffen; zelden dwaalt zij naar IJsland af, eenmaal heeft
+men haar op Newfoundland ontmoet. In Nederland, Duitschland, Engeland,
+Schotland en Ierland broeden betrekkelijk weinige Houtsnippen. In
+bosschen, op moerassige plaatsen heeft men bij ons in Gelderland,
+Zuid-Holland (Lisse), Friesland (Kuikhorne, Makkinga, Dantumawoude) en
+de meeste andere provinci&euml;n enkele paren broedend aangetroffen. In
+Duitschland werd het broeden van deze soort het meest waargenomen in de
+middelgebergten en in het noorden. In Noord-Europa vindt men gedurende
+den zomer in alle groote wouden Houtsnippen. Hoewel sommige in zachte
+winters gedurende het geheele jaar op haar broedplaats blijven, reizen
+de meeste iederen herfst naar het zuiden om in het zuidwesten van
+Azi&euml;, in Zuid-Europa en in het noordwesten van Afrika den winter
+door te brengen. In Griekenland komen enkele exemplaren reeds in het
+midden van September aan.</p>
+<p>Al naar de weersgesteldheid in het noorden komen de Houtsnippen hier
+te lande vroeger of later. In den regel zijn zij in October en November
+het menigvuldigst. In kleiner aantal bezoeken zij ons land in het
+voorjaar. Gemiddeld begint men in het midden van Maart op doortrekkende
+Houtsnippen te rekenen. Iets bepaalds kan hierover echter niet gezegd
+worden, omdat juist deze Vogel den jager, die hem zoo nauwkeurig
+mogelijk nagaat, ieder jaar nieuwe raadsels opgeeft. Ook de weg, dien
+zij volgen, verschilt zeer; op een plaats, die aan alle eischen schijnt
+te voldoen, en waar men in &rsquo;t eene jaar zeer vele Houtsnippen
+aantreft, ziet men dit wild in een ander jaar nagenoeg in &rsquo;t
+geheel niet. Wanneer het na een strengen winter te rechter tijd begint
+te dooien en het weer daarna zacht blijft, heeft de voorjaarstrek op de
+regelmatigste wijze plaats. Bovendien moet men in &rsquo;t oog houden,
+dat de Snippen, evenals andere Vogels, niet gaarne voor den wind
+trekken, bij voorkeur dus bij een niet te krachtigen tegenwind reizen.
+Zeer donkere of stormachtige nachten verhinderen den trek; ook worden
+de Vogels vaak door de verwachting van slecht weer, van late
+sneeuwvlagen b.v., op hun verblijfplaats teruggehouden. In groote,
+samenhangende wouden vindt men ze meer dan in kleine bosschen, hoogst
+waarschijnlijk, omdat de groote wouden hun meer beschutting verschaffen
+dan de kleine, die zij later gaarne bezoeken. In gewesten met weinig
+houtgewas strijken zij niet neer, zelden zelfs in tuinen met vele
+boomen of in alleenstaande kreupelboschjes.&mdash;&ldquo;Zij trekt bij
+nachttijd,&rdquo; schrijft <span class="smallcaps">Schlegel</span>,
+&ldquo;ligt over dag verscholen in het hout en vliegt, indien zij
+opgejaagd wordt, den bek benedenwaarts gericht, op niet zeer
+aanzienlijke afstanden, om weder in het hout in te vallen. De trek
+begint in October en er komen er dikwijls nog in December aan. Zij
+vertoeft onder weg op gunstige plaatsen, dikwijls totdat er strenge
+vorst invalt; hierdoor worden vele een prooi der jagers, die op dit
+wild, hetzij omdat het een uitstekend gerecht levert, hetzij
+<span class="pagenum">[<a id="xd20e219" href="#xd20e219" name="xd20e219">422</a>]</span>omdat het een op andermans grond
+grootgebrachte vreemdeling is, zeer gretig zijn. In het voorjaar,
+veelal reeds in Maart, keert zij meer rechtstreeks en spoedig naar hare
+broedplaatsen terug en wordt alsdan in ons land weinig
+aangetroffen.&rdquo;&mdash;&ldquo;In het najaar,&rdquo; bericht Mr.
+<span class="smallcaps">H. Albarda</span> ten aanzien van Friesland,
+&ldquo;menigvuldig op den doortrek, het meest in de woudstreken, doch
+ook hier en daar op de klei, vooral aan de kust. Somtijds zelfs in het
+vlakke veld, ver van alle boomen verwijderd, alsook in rietvelden.
+Komt, vooral bij noordelijken wind, het meest voor in Gaasterland, waar
+uitgestrekt bosch onmiddellijk aan zee is gelegen, en wordt aldaar met
+laatvlouwen gevangen. Onder gunstige omstandigheden vangt men soms op
+&eacute;&eacute;n dag, met 50 vlouwen, 200 stuks, welk getal
+aanzienlijk is te noemen, indien men in aanmerking neemt, dat deze
+vangst slechts gedurende een half uur v&oacute;&oacute;r zonsopgang en
+gedurende even zoo langen tijd na zonsondergang kan plaats hebben. In
+sommige vochtige bosschen blijft een klein getal den winter over, zoo
+deze niet al te streng is.&rdquo;</p>
+<div class="figure xd20e224width"><img src="images/p2421.jpg" alt="Houtsnip (Scolopax vusticola) 1/5 v. d. ware grootte." width="496"
+height="720">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Houtsnip</span>
+(<i lang="la-x-bio">Scolopax vusticola</i>) 1/5 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p>Naar het schijnt, geeft de Houtsnip aan geen enkele boomsoort de
+voorkeur: men vindt haar in naaldboomwouden even dikwijls als in
+bosschen met breedbladige boomen. Een hoofdvoorwaarde voor haar bestaan
+is een vochtige, weeke boschgrond, waarin zij haar snavel kan steken.
+De ontzaglijke wouden van het noorden, die voor &rsquo;t meerendeel uit
+sparren bestaan, bevredigen hare eischen volkomen; armoedige
+dennebosschen van zandstreken lokken haar daarentegen volstrekt niet
+aan.</p>
+<p>Haar dagelijksch of huiselijk leven is niet gemakkelijk na te gaan,
+omdat zij zeer vreesachtig, wantrouwig en schuw is. Over dag vertoont
+zij zich nooit in &rsquo;t open veld; wanneer zij een enkele maal
+genoodzaakt is, hier neer te strijken, drukt zij zich plat op den
+grond: haar vederenkleed is dan, evenmin als dat van de Patrijs, van
+den bodem te onderscheiden. Als het in &rsquo;t woud zeer stil is,
+loopt zij soms ook over dag rond; zij kiest dan echter altijd plaatsen
+uit, waar zij zoo goed mogelijk verborgen en tegen het voor haar
+waarschijnlijk hinderlijke, schelle licht beschut is. Eerst in de
+schemering begint zij met opgewektheid rond te loopen. Als zij op haar
+gemak is, trekt zij den hals in, houdt den romp waterpas, den snavel
+met de spits naar den grond gericht. Zij loopt in gebogen houding,
+sluipend, trippelend, niet zeer snel en niet lang achtereen; zij vliegt
+echter in alle opzichten uitmuntend. Zij kan zich door de dichte
+twijgen heenwringen, zonder ergens tegen aan te stooten, de snelheid
+van &rsquo;t vliegen over &rsquo;t algemeen geheel naar de
+omstandigheden wijzigen, haar nu eens bespoedigen dan weer vertragen;
+zij maakt behendig wendingen in iedere richting, rijst of daalt naar
+verkiezing, verheft zich echter, over dag althans, nooit in hooge
+luchtlagen en vliegt, zoolang zij dit vermijden kan, nooit over een
+open terrein. Als zij verschrikt werd gemaakt, hoort men bij &rsquo;t
+opvliegen een dof geklepper, waaraan de jager haar steeds herkent, ook
+als hij haar niet te zien krijgt. Als zij over dag vervolgd wordt en
+vreesachtig geworden is, stijgt zij gewoonlijk &rsquo;s avonds in bijna
+loodrechte richting omhoog en trekt zoo schielijk mogelijk verder.
+Geheel anders is haar wijze van vliegen, wanneer zij, om een wijfje te
+behagen, haar bekwaamheid toont. Zij zet dan hare veeren op, zoodat zij
+veel grooter schijnt dan zij werkelijk is, komt zeer langzaam
+aanvliegen, beweegt hare vleugels met doffe slagen en gelijkt meer op
+een Uil dan op eenigen Moerasvogel of Steltlooper.</p>
+<p>Bij oppervlakkige kennismaking met een levende Houtsnip komt men er
+licht toe, haar voor een zeer dommen Vogel te houden; bij nader
+onderzoek leert men haar niet slechts als een scherpzinnigen, maar ook,
+en in veel hoogere mate dan men verwacht zou hebben, als een
+schranderen of althans zeer listigen Vogel kennen; zij weet zeer goed,
+hoe uitmuntend haar aard- of schorskleurig kleed haar beveiligt en
+heeft er meesterlijk slag van om bij het &ldquo;drukken&rdquo; steeds
+een plaats uit te kiezen, waar zij niet opgemerkt wordt. Een Snip, die
+zonder zich te bewegen tusschen droge bladen, brokjes hout, naast een
+op den grond gevallen stuk schors of een boven de oppervlakte
+uitstekenden wortel ligt, wordt zelfs door het scherpzichtige oog van
+den geoefenden en ervaren jager over &rsquo;t hoofd gezien, in &rsquo;t
+gunstigste geval alleen aan de groote oogen herkend. Deze houding
+blijft onveranderd, zoolang haar dit raadzaam voorkomt; vooral als zij
+vervolgd wordt, laat zij den jager dikwijls tot op een afstand van
+weinige schreden naderen, voordat zij plotseling opvliegt. Daarna
+vliegt zij, nooit anders dan aan de tegenovergestelde zijde van het
+boschje, naar buiten, altijd zorgend, dat zij door struikgewas en
+boomen tegen den jager beveiligd is. Bij &rsquo;t neervallen beschrijft
+zij dikwijls een grooten boog, maar strijkt, wanneer zij reeds het
+dichte geboomte bereikt heeft, nog ver daarin voort,
+&ldquo;slaat&rdquo; ook wel &ldquo;een haak&rdquo; en leidt op deze
+wijze haar vijand niet zelden volkomen om den tuin; zeer te recht
+rekent zij er dus op, dat men haar zal zoeken op de plaats, waar men
+haar in &rsquo;t bosch heeft zien doordringen. Het pleit voor haar
+verstandelijke ontwikkeling, dat zij haar wantrouwen jegens den mensch
+langzamerhand aflegt, wanneer zij meer intiem met hem verkeert. Men kan
+haar temmen; een Snip, die van jongs af met den mensch heeft omgegaan,
+wordt zeer gemeenzaam. Haar stem mist alle welluidendheid; de geluiden,
+die zij maakt, klinken heesch en dof als &ldquo;katsj&rdquo; of
+&ldquo;dak&rdquo; en &ldquo;eetsj&rdquo;, maar ondergaan eenige
+wijzigingen in den paartijd of door angst: in &rsquo;t eerstgenoemde
+geval hoort men een kort afgebroken gefluit, dat als
+&ldquo;pssiep&rdquo; klinkt en dikwijls het voorspel is van een dof,
+schijnbaar diep uit de borst oprijzend &ldquo;joerrk&rdquo;; in
+&rsquo;t laatstgenoemde geval wordt haar geluid kwiekend en klinkt als
+&ldquo;sjeetsj&rdquo;.</p>
+<p>Als de avondschemering invalt, vliegt de Houtsnip naar breede
+boschwegen, weiden en moerassige plaatsen in of in de nabijheid van het
+woud, om voedsel te zoeken. Een zorgvuldig verborgen waarnemer, wiens
+aanwezigheid zij niet vermoedt, kan zien, hoe zij haar langen snavel
+onder de oude, afgevallen bladen steekt en deze bij hoopen tegelijk
+omkeert, om de hieronder verborgen larven, Kevers en Wormen te
+voorschijn te brengen, of hoe zij dit werktuig in den vochtigen, lossen
+grond boort, het eene gat dicht bij het andere maakt, zoo diep als dit
+met den zachten, buigzamen snavel kan geschieden. Op een dergelijke
+wijze doorzoekt zij den verschen rundermest, die zeer spoedig vol
+insectenlarven zit. Gewoonlijk blijft zij niet lang op dezelfde plaats,
+maar vliegt van de eene naar de andere. Larven van de meest
+verschillende Insecten en deze dieren zelf, kleine naakte Slakken,
+vooral echter Regenwormen maken haar voedsel uit. In de gevangenschap
+geraakt zij, wanneer men haar aanvankelijk rijkelijk met Regenwormen
+voorziet, langzamerhand ook aan &rsquo;t eten van wittebrood en
+mierenpoppen gewoon; ook leert zij spoedig het boren in de zachte
+zoden, zelfs als zij zoo jong uit het nest genomen werd, dat zij niet
+in de gelegenheid is geweest om deze wijze van kostwinnen van hare
+ouders af te zien.</p>
+<p>In eenzame, stille wouden kiest de Houtsnip om te <span class="pagenum">[<a id="xd20e243" href="#xd20e243" name="xd20e243">423</a>]</span>nestelen plaatsen uit, waar dicht onderhout
+met vrije, open plekken afwisselt. Nadat het paartje tot
+overeenstemming is gekomen, het mannetje met zijne buren weken lang
+gekrakeeld heeft, zoekt het wijfje een geschikt plaatsje op achter een
+kleinen struik of een ouden boomstomp, tusschen wortels, mos en
+grassen; zij gebruikt hier een reeds aanwezig kuiltje in den grond als
+nestplaats of graaft er zelf een, en bekleedt dit op gebrekkige en
+kunstelooze wijze met een kleine hoeveelheid droge grassen, mos en
+andere stoffen; zij legt hierop 4 tamelijk groote, kortbuikige,
+gladschalige, glanslooze eieren, die op bleek roestgelen grond met
+roodachtig grijze ondervlekken en donker roodachtige of geelbruine
+bovenvlekken nu eens dichter dan weer minder dicht geteekend zijn, doch
+welker grootte en kleur overigens veel verscheidenheid aanbiedt. Zij
+broedt met den grootsten ijver 17 of 18 dagen lang, laat een mensch,
+die eieren zoekt of toevallig in de nabijheid komt, tot op een afstand
+van <span class="corr" id="xd20e245" title="Bron: weinge">weinige</span> schreden naderen, voordat zij opvliegt,
+laat zich zelfs aanraken, vliegt gewoonlijk niet ver weg en keert zoo
+schielijk mogelijk naar het nest terug; ook blijft zij broeden, wanneer
+men haar een ei ontnomen heeft. Het mannetje bekommert zich, naar het
+schijnt, weinig om zijn gade, komt echter weer bij haar, wanneer de
+jongen de eischaal verlaten en uit het nest geloopen zijn. De beide
+ouders zijn vol zorg voor hun kroost, vliegen bij het naderen van een
+vijand angstig op en bewegen zich uit list op een schommelende en
+slingerende wijze; onder het angstig geroep van &ldquo;dak-dak&rdquo;
+beschrijven zij slechts kleine kringen in de lucht en vallen in de
+nabijheid weder op den grond. Intusschen verbergen de jongen zich zoo
+uitmuntend tusschen mos en grassen, dat men ze zonder Hond zelden
+vindt. Vele jagers (waarbij zeer nauwgezette waarnemers waren) hebben
+gezien, dat oude Houtsnippen hunne jongen bij groot gevaar in
+veiligheid brachten, door ze met de klauwen aan te vatten, of met den
+hals en den snavel tegen de borst te drukken, of in den snavel te
+nemen, of tusschen de bovenschenkels te klemmen en vervolgens weg te
+vliegen. In de derde week van hun leven beginnen de jongen te
+fladderen; nog voordat zij behoorlijk hebben leeren vliegen, zorgen zij
+voor zichzelf.</p>
+<p>Vroeger meende men, dat de Houtsnip slechts eens in &rsquo;t jaar
+broedt en hoogstens wanneer haar het eerste broedsel ontnomen werd,
+voor een tweede begint te zorgen; uit latere berichten schijnt echter
+te blijken, dat in gunstige jaren alle of althans de meeste paren
+Houtsnippen tweemaal broeden.</p>
+<p>Van Boschkatten en Huiskatten, Marters, Haviken en Sperwers,
+Edelvalken, Vlaamsche Gaaien en Eksters hebben de Houtsnip en haar
+kroost veel te lijden. Door den jager wordt zij alleen gedurende den
+trek vervolgd, door de bewoners van zuidelijke landen ook in hare
+winterkwartieren, hoewel haar vleesch dan dikwijls hard en taai is. De
+snippenjacht is voor den liefhebber een bron van groot genoegen, zoowel
+het jagen op den &ldquo;aanstand&rdquo; in den morgen of den avond,
+terwijl de Vogels rondzwerven, als de drijfjacht.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Watersnippen</span>, de <span class="letterspaced">B&eacute;cassines</span> der Franschen en Duitschers
+(<i lang="la-x-bio">Gallinago</i>), onderscheiden zich van de leden van
+het vorige geslacht door het afgeplat zijn van de snavelspits; het
+onderbeen is boven het spronggewricht zoowel van voren als van achteren
+onbevederd; de nagel van den achterteen is gekromd en steekt voorbij
+den teen uit; de staart bevat 12 &agrave; 26 pennen met rechte schaft.
+Haar levenswijze komt met die van de Houtsnippen overeen; zij vermijden
+echter het woud en in &rsquo;t algemeen ieder samenhangend gewelf van
+planten boven zich; opene, moerassige, veenachtige laaglanden
+verschaffen haar een woonplaats. Van de 24 ver verbreide soorten, die
+dit geslacht vormen, zijn er 3 inheemsch.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De grootste van deze is de <span class="letterspaced">Poelsnip</span> of <span class="letterspaced">Dubbele
+Snip</span>, in Noordbrabant <span class="letterspaced">Poelsnep</span>, in Gelderland <span class="letterspaced">Grasvogel</span> of <span class="letterspaced">Grassnep</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Gallinago
+major</i>). De bovenkop is bruinachtig zwart met een smalle,
+roestgeelachtige streep in het midden en een boven ieder oog; de
+overige bovendeelen zijn zwartbruin met roestgele vlekken, de
+vleugeldekveeren met witte, ook over de schaft zich uitstrekkende
+topvlek, de eerste handpen bruin met lichte schaft en witten
+buitenzoom; van de 16 stuurpennen hebben de drie buitenste een witte
+eindhelft; de onderzijde is roestgeel met zwarte vlekken. Totale lengte
+28, staartlengte 6 cM.</p>
+<p>Zij broedt in de toendra van de Oude Wereld, waar zij de eenige
+vertegenwoordiger is van haar geslacht. Reeds in Skandinavi&euml;
+nestelt zij betrekkelijk zelden, nog zeldzamer in de verder zuidwaarts
+gelegen gematigde gewesten van Europa; enkele paren zijn bij ons
+broedende gevonden in moerassige streken van Limburg en Noordbrabant,
+zeer enkele ook in andere provinci&euml;n (bij Suawoude in Friesland en
+in Groningen). Zij heeft hare winterkwartieren in Afrika en
+Zuidwest-Azi&euml;. Daar haar broedgebied eerst laat bevrijd is van
+sneeuw en de winter er vroeg begint, begeeft zij zich in &rsquo;t
+najaar vroegtijdig op reis en keert laat in &rsquo;t voorjaar terug.
+Ons land wordt door haar op den trek slechts weinig bezocht, in
+&rsquo;t najaar ontmoet men haar hier veelal slechts van het laatst van
+Juli tot September, in het voorjaar in April en Mei.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Beter bekend is hier te lande en in geheel Europa de <span class="letterspaced">Watersnip</span> (<i lang="la-x-bio">Gallinago
+gallinago</i> of <i lang="la-x-bio">Gallinago caelestis</i>). De
+bovenzijde is op bruinzwarten grond geteekend met een breede, roestgele
+streep, die over het midden van den kop loopt en vier lange, roestgele
+strepen, die zich over den rug en de schouders uitstrekken, bovendien
+met roestkleurige vlekken en dwarsbanden op alle veeren; de onderzijde
+is wit, de voorhals grijs en, evenals de bovenborst en de zijden, bruin
+gevlekt. De staart bestaat uit 14 stuurpennen. Het oog is donkerbruin,
+de snavel zwart, de voet vuil vleeschkleurig met groenblauwachtige
+tint. Totale lengte 29, snavellengte ruim 7, staartlengte 6 cM.</p>
+<p>Het noorden van Europa en Azi&euml; is het vaderland van de
+Watersnip; zij broedt overal, waar groote moerassen zijn,
+waarschijnlijk nog in het zuiden van Europa en misschien zelfs in
+Noord-Afrika. In Nederland broedt zij algemeen op lage veenachtige
+gronden, hier en daar ook op de klei. Voorts broedt zij in
+Noord-Duitschland, Denemarken, Skandinavi&euml;, Lijfland, Finland en
+Zuid-Siberi&euml;; in al deze landen is zij op geschikte plaatsen
+buitengewoon veelvuldig. Op den trek bezoekt zij alle groote en kleine
+moerassen, broeklanden en veengronden, die tusschen haar zomer- en haar
+winterverblijf gelegen zijn. Het laatste is misschien nog uitgestrekter
+dan het eerste, daar het van Zuid-China tot aan den Senegal (tusschen
+45 en 10&deg; N.B<span class="corr" id="xd20e306" title="Niet in bron">.</span>) reikt. Gedurende den trek is zij in ons
+geheele land op lage, vochtige plaatsen zeer menigvuldig. De
+najaarstrek heeft plaats van September totdat de vorst invalt, de
+voorjaarstrek in Maart en April. In zachte winters blijven enkele
+voorwerpen bij ons over op plaatsen <span class="pagenum">[<a id="xd20e309" href="#xd20e309" name="xd20e309">424</a>]</span>waar
+stroomend water is. In Duitschland vindt men ze bij de zoogenaamde
+warme bronnen zelfs in sneeuwrijke winters. Droge streken trekt zij zoo
+schielijk mogelijk door. Men ontmoet haar uitsluitend in vochtige
+laaglanden, sompen, moerassen, drasse weiden, kortom op plaatsen, die
+in meerdere of mindere mate op het eigenlijke moeras gelijken. Zij
+verlangt op haar verblijfplaats een bodem begroeid met grassen, zeggen,
+riet en andere moerasplanten, die geen hinderpalen oplevert bij
+&rsquo;t boren met den snavel. In zulke oorden, die wij kortweg
+moerassen zullen noemen, leeft zij, behalve in den broedtijd zoo stil,
+dat men van haar aanwezigheid niets bespeurt. Ook zij arbeidt bij
+voorkeur in de schemering, maar is toch veel meer dagvogel dan de
+Houtsnip.</p>
+<p>Haar buitengewoon snelle vlucht kenmerkt zich door den uit
+verscheidene zigzaglijnen bestaanden weg, dien zij kort na het
+opstijgen volgt en die eerst daarna recht wordt. Bijna iedere Watersnip
+verheft zich plotseling in de lucht, ijlt met snelle vleugelslagen ver
+weg, beschrijft een grooten boog, komt nagenoeg op de plaats van
+uitgang terug, vouwt eensklaps de vleugels op en stort zich in
+schuinsche richting weer in het moeras. Dat zij uitmuntend kan zwemmen
+en deze kunst ook beoefent, zonder er door den nood toe gedwongen te
+zijn, werd dikwijls waargenomen. In tijd van gevaar, vooral als zij
+door een Roofvogel vervolgd wordt, tracht zij zich te redden door onder
+te duiken.</p>
+<p>Het geluid, dat zij gewoonlijk bij het opvliegen laat hooren, is een
+heesch &ldquo;ketsj&rdquo;, dat soms verscheidene malen herhaald wordt.
+In den trektijd hoort men van haar het heesche geluid &ldquo;grek, gek
+g&egrave;&rdquo; en ook somtijds den hoogen toon
+&ldquo;tsiep&rdquo;.</p>
+<p>In vele opzichten verschilt haar aard van dien der beide reeds
+genoemde Snippen. Wel is ook zij zeer schuw en vreesachtig, maar tevens
+veel beter geschikt en meer geneigd om zich te bewegen; zij vliegt
+dikwijls uitsluitend voor haar genoegen rond, zonder eenige andere
+merkbare bedoeling; alleen als zij zeer vet geworden is, maakt zij
+eenigszins den indruk van traag te zijn. Het mannetje en het wijfje
+zijn zeer aan elkander gehecht en houden veel van hun kroost.</p>
+<p>Haar voedsel bestaat uit Insecten, Wormen, kleine naakte Slakken en
+Weekdieren met dunne schelp. Deze vangt zij in de schemering en den
+nacht; men ziet haar n.l. alleen in dezen tijd van de eene plaats naar
+de andere zwerven en plaatsen bezoeken, waar zij zich over dag niet
+vertoont. Als zij rijkelijk voedsel kan vinden, wordt zij buitengewoon
+vet.</p>
+<p>Reeds lang voor het leggen beginnen de zeer merkwaardige
+minnespelen. &ldquo;Het mannetje,&rdquo; schrijft <span class="smallcaps">Naumann</span>, &ldquo;vliegt meestal bliksemsnel van zijn
+zitplaats op, eerst in scheeve richting naar boven, daarna met groote
+schroefvormige wendingen loodrecht omhoog, bij helder weder zoo ver,
+dat slechts een geoefend oog hem nog als een Vogel herkent. Op deze
+hoogte vliegt hij met fladderende vleugelbeweging in een kring rond en
+schiet vervolgens met geheel uitgebreide, onbewogen wieken langs een
+vertikalen boog beurtelings naar boven en naar beneden; dit geschiedt
+met zooveel kracht, dat de snelle trillingen van de toppen der groote
+slagpennen een gonzenden, knorrenden of brommenden toon doen ontstaan,
+die zeer veel op het blaten van een Geit gelijkt, en aanleiding heeft
+gegeven tot de in Duitschland gebruikelijke namen &ldquo;Hemelgeit,
+Haverbok,&rdquo; enz. Later is men tot de overtuiging gekomen, dat niet
+de slagpennen, maar de staartveeren het geluid veroorzaken.</p>
+<p>De Watersnip is wegens haar verblijfplaats en haar groote
+bekwaamheid in &rsquo;t vliegen aan minder gevaren blootgesteld dan de
+Houtsnip. De Europeaan vervolgt haar wegens haar smakelijk vleesch, dat
+stellig de voorkeur verdient boven dat van de Houtsnip; deze jacht
+wordt echter niet overal met grooten ijver beoefend, omdat het
+rondwaden in het moeras en het treffen van een Vogel in de vlucht niet
+ieders zaak is. Zeer veel werk maken de Hongaren en de Europeanen in
+Egypte en Indi&euml; van deze jacht; nergens levert zij trouwens betere
+uitkomsten op dan in de door hen bewoonde landen.</p>
+<p>Men kan ook Watersnippen in de kooi houden; het kost echter veel
+moeite om haar aan de veranderde omstandigheden te doen gewennen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De kleinste soort van Snip is het <span class="letterspaced">Bokje</span>, in Zeeland <span class="letterspaced">Lapper</span>, in Noordbrabant <span class="letterspaced">Dooverik</span>, <span class="letterspaced">Halfke</span> en <span class="letterspaced">Pink</span>,
+in Limburg <span class="letterspaced">Doover</span> en <span class="letterspaced">Kleine Watersnep</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Gallinago gallinula</i> of <i lang="la-x-bio">Limnocryptes
+gallinula</i>): zij is slechts 16 cM. lang (staartlengte 4 cM.). De
+teugel en een streep onder de wang, die achter de oorstreek langs weer
+naar het oog gericht is, zijn bruin, twee strepen boven en onder het
+oog roodgeelachtig, de mantelveeren zwartblauw met groenen en purperen
+weerschijn en met vier roestgele, overlangsche strepen, de gorgel, de
+krop en de zijden grijs met bruinachtige golflijnen en vlekken, de
+onderdeelen overigens wit, de slagpennen en staartveeren dofzwart, deze
+met roestgelen zoom. De staart bestaat uit 12 pennen, waarvan de beide
+middelste langer en spitser zijn.</p>
+<p>Men ontmoet haar gedurende den herfst- en den voorjaarstrek op
+dezelfde plaatsen als de Watersnip, doch iets later dan deze en nooit
+in zoo grooten getale. Het is niet onmogelijk, dat deze soort hier
+enkele malen broedt, zooals ook in Duitschland hier en daar geschiedt;
+haar eigenlijk vaderland is echter Rusland en West-Siberi&euml;.</p>
+<p>Haar houding komt met die van de overige Snippen overeen; zij loopt
+ongeveer als deze over den grond, maar vliegt minder goed, n.l. minder
+vast, hoewel zij behoorlijk snel voortschiet en de meest verschillende
+zwenkingen kan uitvoeren; zij verheft zich niet gaarne hoog in de
+lucht, maar fladdert soms letterlijk over het moeras heen, zoodat zij
+aan een Vleermuis herinnert. Haar voedsel is in hoofdzaak gelijk aan
+dat van de overige Watersnippen, vaker dan bij de andere soorten heeft
+men echter in haar maag fijne zaden gevonden.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Bastaardsnippen</span> (<i lang="la-x-bio">Rhynchaea</i>) naderen tot de Watersnippen in levenswijze,
+maar haar snavel is korter en harder en eenigszins gekromd. De 3 of 4
+soorten van dit geslacht worden gevonden in de tropische gewesten van
+de Oude en de Nieuwe Wereld en van Australi&euml;. Een van
+deze&mdash;de <span class="letterspaced">Goudsnip</span> (<i lang="la-x-bio">Rhynchaea capensis</i>)&mdash;bewoont als broedvogel een
+groot deel van Afrika en Zuid-Azi&euml; (Japan, China, Indi&euml; en de
+Soenda-eilanden) en begeeft zich op den trek naar Zuid-Australi&euml;.
+In grootte komt zij met de Watersnip overeen. Zij houdt zich op in
+moerassen, broeklanden en waterrijke velden, doch ook tusschen struiken
+en in het riet; zij loopt zeer snel, doch vliegt slecht. Des nachts of
+in de schemering zoekt zij haar voedsel; zooveel mogelijk vermijdt zij
+het open veld. In &rsquo;t voorjaar leeft zij paarsgewijs, later in
+kleine vluchten van 5 &agrave; 6 stuks. De wijfjes zijn grooter en
+fraaier gekleurd dan de mannetjes. Bij beide zijn de slag- en
+stuurpennen met goudgele vlekken versierd.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p><span class="pagenum">[<a id="xd20e384" href="#xd20e384" name="xd20e384">425</a>]</span></p>
+<p>Onder den naam <span class="letterspaced">Strandloopers</span>
+(<i lang="la-x-bio">Tringa</i>) vat men een 25-tal soorten van kleine
+Moerasvogels samen, waarvan slechts enkele de grootte van een Lijster
+bereiken. Gewoonlijk worden zij in een 6-tal ondergeslachten gesplitst,
+waaraan men ook wel den rang van geslachten toekent. Hun voorkomen
+herinnert in zoover aan dat der Snippen, dat hals en pooten ongeveer
+dezelfde betrekkelijke lengte hebben. De kop en de oogen zijn echter
+kleiner, de gehooropeningen verder naar achteren geplaatst. De snavel
+is korter, hoewel nog steeds iets langer dan de kop, recht of aan de
+spits flauw benedenwaarts gebogen, slank, zwak, zacht, doch aan de
+eenigszins breedere spits harder; hij dient eveneens als tastorgaan,
+maar is voor dit doel minder geschikt dan de snavel der Snippen. De
+vleugels zijn middelmatig lang en spitser dan bij de Snippen; de lange
+schouderveeren vormen een tweede vleugelspits. De voeten zijn
+middelmatig lang; het onderbeen is verder onbevederd dan bij de
+Snippen; de teenen zijn korter; de achterteen is klein, hooger
+ingeplant en reikt niet tot op den grond. De veeren worden in den
+herfst gewisseld; het winterkleed, dat dan voor den dag komt, is van
+boven aschgrauw of blauwachtig aschkleurig en zonder teekening; de
+onderdeelen zijn wit of witachtig. In de lente doemt op de rugveeren,
+in de nabijheid van de schaft, een donkere vlek van onbepaalden vorm
+allengs op; dit is de aanvang van de in korten tijd plaats hebbende
+verkleuring, waarna deze Vogels door hun donker roodbruine en zwarte
+teekening een geheel ander uitzicht vertoonen dan gedurende den
+winter.</p>
+<p>Zij bewonen de noordelijke gewesten van de Oude en de Nieuwe Wereld
+tot op zeer hooge breedten. Hier broeden zij; de meeste vereenigen zich
+vervolgens tot talrijke zwermen en reizen van het eene strand naar het
+andere in zuidelijke richting. Tegen het einde van Augustus of in
+September komen zij aan de kusten van de Oostzee en Noordzee, vormen
+hier scharen van duizenden stuks en trekken daarna steeds bij de kusten
+langs naar de Middellandsche Zee of zelfs naar de Kaap de Goede Hoop.
+Zij reizen het meest in de schemering, en zoeken over dag hun voedsel.
+Kort nadat zij het zuidelijkste punt van hun tocht bereikt hebben,
+begeven zij zich weer op den terugweg. Vele komen echter in &rsquo;t
+geheel niet in hun noordelijk vaderland terug, maar zwerven ver van
+daar in hun fraai bruiloftskleed rond, zonder zich voort te planten. Er
+is (behalve Juni) ter nauwernood een maand, waarin men geen
+doortrekkende Strandloopers aan onze Noordzeekusten waarneemt. Nadat in
+Mei de laatste exemplaren naar &rsquo;t noorden zijn vertrokken, ziet
+men reeds in Juli weer eenige terugkeeren; dit aantal neemt in Augustus
+sterk toe, terwijl in September alle kusten er mede bevolkt zijn. Hun
+leven schijnt uit een aaneenschakeling van reizen te bestaan. Zij
+vliegen meestal laag, eenige vormen kleine gezelschappen, andere op
+wolken gelijkende zwermen. Op den bodem loopen zij meestal trippelend
+rond; wanneer een gevaar hen bedreigt, &ldquo;drukken&rdquo; zij zich
+niet neder, zooals de Snippen, maar maken dadelijk gebruik van hunne
+uitmuntende vliegorganen. Hun stem bestaat meestal uit de eenigszins
+trillende klanken &ldquo;ti-i-i-i&rdquo; of &ldquo;triet-triet&rdquo;.
+Zij voeden zich met kleine Insecten, hunne larven, Wormen, Schaaldieren
+en Weekdieren. De larven van Muggen, die in het hooge noorden in
+ontzaglijke hoeveelheid voorkomen, verschaffen hun een overvloed van
+voedsel; dit maakt de snelle ontwikkeling van de jongen mogelijk. Hunne
+eieren zijn groot en gelijken op die van de Snippen.</p>
+<p>Op de bovenstaande, grootendeels aan <span class="smallcaps">Altum</span> ontleende schets, laten wij een korte
+beschrijving van de 9 hier te lande waargenomen soorten volgen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Als een overgangsvorm tusschen de Snippen en de eigenlijke
+Strandloopers beschouwt men den <span class="letterspaced">Breedbekkigen Strandlooper</span> [<i lang="la-x-bio">Tringa (Limicola) platyrhyncha</i>], die in ons land
+tweemaal (in 1862 en 1870) telkens in Augustus en aan den Hoek van
+Holland, werd waargenomen (<span class="smallcaps">Albarda</span>). Hij
+heeft ongeveer de grootte van een Musch en kenmerkt zich door het
+ontbreken van den achterteen en door den snavel; deze is aan de spits
+verbreed, duidelijk benedenwaarts gebogen en iets langer dan de kop. De
+hoofdkleur is roestbruin met zwarte vlekken.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Eveneens drieteenig is de <span class="letterspaced">Zandlooper</span> [<i lang="la-x-bio">Tringa (Calidris)
+arenaria</i>], wiens rechte snavel den kop in lengte evenaart; hij is
+ongeveer zoo groot als een Kuifleeuwerik. De hoofdkleur van zijn
+zomerkleed is witachtig, op de bovenzijde in de jeugd met zwartachtige,
+op lateren leeftijd met zwartachtige en roestbruine teekeningen; het
+winterkleed is eenvoudig blauwachtig aschkleurig. Op den trek bezoekt
+hij, naar het schijnt, alle werelddeelen; men heeft hem zoowel op Java,
+als in Chili en Zuid-Afrika gevonden. Reeds in September komen deze
+Vogels in kleine vluchten langs ons zeestrand, waar zij zich dikwijls
+aan de monden der rivieren en op de Wadden in tallooze menigte
+verzamelen. Deze wintergasten blijven bij ons tot April, soms tot in
+het begin van Mei.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Alle overige soorten zijn vierteenig. De grootste van deze is de
+<span class="letterspaced">Kanoet-Strandlooper</span> [<i lang="la-x-bio">Tringa (Tringa) canutus</i>], in Friesland <span class="letterspaced">Mients</span> of <span class="letterspaced">Knot</span>
+genoemd. (Van den laatsten, ook in Engeland gebruikelijken naam zijn de
+beide eerstgemelde aanduidingen afgeleid). Hij evenaart in afmetingen
+onze Groote Lijster. Zijn snavel is recht, langer dan de kop en dan de
+loop, breeder en dikker wordend aan de spits. De loop is langer dan de
+middelste voorteen met den nagel. De staart is flauw afgerond. Het
+zomerkleed is aan de onderzijde donker bruinrood, aan de bovenzijde
+zwart met groote, roestroode kantvlekken, witachtige vederspitsen en
+roestgele zoomen. In het winterkleed is de onderzijde witachtig, aan
+den krop met kleine, zwarte, overlangsche, op de zijden van den romp
+met dwarse, grijsbruine vlekken; de bovendeelen zijn dan bruingrijs.
+Van het laatst van Augustus of het begin van September af hoort men
+gedurende een groot deel van den winter en van het voorjaar de zeer
+schelle stem van deze Vogels langs ons strand, vooral aan de steenen
+hoofden, op de Wadden, soms ook aan de oevers der rivieren en meren en
+in de lage hooilanden. Zij worden hier vrij veelvuldig gevangen.
+Behalve in Europa brengen zij den winter door in geheel Azi&euml;, een
+groot deel van Amerika en Afrika; zelfs heeft men ze op Nieuw-Zeeland
+aangetroffen. Op deze reizen verlaten zij slechts bij uitzondering de
+zeekust om nabij gelegen binnenwateren te bezoeken, verder binnenslands
+behooren zij steeds tot de zeldzaamheden. Op het zeestrand vormen zij
+talrijke troepen, die gemeenschappelijk leven en werken.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kleine Strandlooper</span>, in
+Friesland <span class="letterspaced">Gril</span> of <span class="letterspaced">Griltje</span> genoemd [<i lang="la-x-bio">Tringa
+(Limonites) minuta</i>], is zoo groot als een Musch en onderscheidt
+zich bovendien van de vorige soort, doordat de eveneens rechte snavel
+zoo lang is als de kop; de staart is dubbel <span class="pagenum">[<a id="xd20e455" href="#xd20e455" name="xd20e455">426</a>]</span>uitgesneden; de snavel en de voeten zijn
+zwart, de buitenste staartpen is zuiver wit, de 2e en de 3e zijn
+grootendeels wit. Het zomerkleed is aan de onderzijde wit, aan de
+bovenzijde zwart, iedere veer met roestroode kanten. De onderdeelen
+zijn ook in het winterkleed wit, de bovendeelen echter
+aschgrauw.&mdash;De broedplaatsen van deze Vogels liggen binnen den
+poolcirkel. Hun winterreis strekt zich tot Zuid-Afrika en de Molukken
+uit. Op den trek bezoeken zij in grooten getale ons land; in het
+voorjaar, in Mei en Juni, en in het najaar, van Augustus tot October,
+zijn zij menigvuldig bij meren, poelen en plassen. Soms worden zij in
+menigte onder het wilsternet gevangen, waarbij echter vele door de
+mazen gaan (<span class="smallcaps">Albarda</span>). Hun stem klinkt
+zacht en aangenaam als &ldquo;duurrr&rdquo; of
+&ldquo;duurru&iuml;,&rdquo; soms ook als &ldquo;dierriet&rdquo;, zoo
+ook die van de volgende soort.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kleinste Strandlooper</span>, in
+Friesland <span class="letterspaced">Kleine Gril</span> genoemd
+[<i lang="la-x-bio">Tringa (Limonites) Temminckii</i>], die in grootte
+een Roodborstje evenaart, heeft den snavel even lang als de kop, zeer
+weinig gebogen, den staart wigvormig verlengd, den snavel en de voeten
+zwart, de eerste groote handpen met witte schaft, de buitenste
+staartveeren effen grijs. Des zomers zijn de onderdeelen wit met
+uitzondering van de bruingrijze onderhals en krop, de bovendeelen
+bruinachtig grijs met zwarte en roestkleurige vlekken. Van het
+winterkleed is de onderzijde wit, op den krop echter bruinachtig grijs
+met donkerder overslagsche streepjes, de bovenzijde bijna effen
+bruinachtig aschgrauw. Deze soort wordt op dezelfde plaatsen en in
+denzelfden tijd als de Kleine Strandlooper, doch in zeer kleinen getale
+op den trek bij ons waargenomen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De drie overige inheemsche soorten onderscheiden zich door een flauw
+benedenwaarts gekromden snavel. Zoo de <span class="letterspaced">Paarse</span> of <span class="letterspaced">Violette
+Strandlooper</span> [<i lang="la-x-bio">Tringa (Arquatella)
+maritima</i>], die de grootte heeft van een Spreeuw. Zijn snavel is
+langer dan de kop; de loop evenaart in lengte de middelste voorteen
+zonder den nagel; het onderbeen is boven het spronggewricht slechts
+zeer weinig naakt; de loop en het achterste deel van den snavel zijn
+geel; de staart is wigvormig. De bovenzijde is bruin- of grauwzwart met
+witachtige vederkanten, de onderzijde heeft dezelfde kleur met
+uitzondering van kin en buik, die wit zijn; de staart is aschgrauw; de
+bovendekveeren van den staart zijn zwart met witten top, de
+onderdekveeren wit met lange, donkere schaftvlekken. Het zomerkleed is
+bruinachtiger.&mdash;Deze Vogel, die ook nog kenbaar is aan zijn helder
+fluitend stemgeluid, bezoekt op den trek, die zich tot Middel-Afrika en
+Australi&euml; uitstrekt in kleinen getale ook ons land; men ontmoet
+hem in het voor- en najaar (soms nog in December) op de
+steenglooiingen, hoofden en andere zeeweringen langs de kust.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Krombekstrandlooper</span> [<i lang="la-x-bio">Tringa (Ancylochilus) subarquata</i>] is een weinig kleiner
+dan de vorige soort, hoewel hij een iets langeren staart heeft. Zijn
+snavel is veel langer dan de kop en in &rsquo;t oogvallend naar beneden
+gebogen. De loop is langer dan de middelste voorteen met den nagel. De
+snavel en de loop zijn zwart, de staartwortel en de bovendekveeren van
+den staart wit; de staart is dubbel uitgesneden, de middelste veeren
+rondachtig toegespitst; de borst en de krop zijn ongevlekt of zeer
+weinig gevlekt. Zijn kleur heeft overigens veel overeenkomst met die
+van den Kanoetstrandlooper. De Krombekstrandloopers, die op den trek
+Zuid-Azi&euml; en Zuid-Afrika bezoeken, vertoonen zich in den nazomer
+en herfst, aan onze kust, op de eilanden en op de lage weilanden in de
+nabijheid van de kust, soms in koppels, maar gewoonlijk in kleinen
+getale. Op den trek volgen zij niet slechts de kust, maar (in Afrika
+althans) ook den loop der groote rivieren; men heeft ze in den winter
+aan den Witten en den Blauwen Nijl ontmoet.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Eveneens bezoekers (en zelfs bewoners) van het binnenland zijn de
+beide volgende vormen, die gewoonlijk als verscheidenheden van
+&eacute;&eacute;n soort worden aangemerkt. De <span class="letterspaced">Bonte Strandlooper</span> of het <span class="letterspaced">Strandbokje</span> [<i lang="la-x-bio">Tringa (Pelidna)
+alpina</i>], die zoo groot is als een Veldleeuwerik, komt in nagenoeg
+alle opzichten overeen met zijn merkbaar kleineren verwant, de
+<span class="letterspaced">Kleine Bonte Strandlooper</span> of het
+<span class="letterspaced">Kleine Strandbokje</span>, bij Oirschot
+<span class="letterspaced">Fluitsnipje</span> genoemd [<i lang="la-x-bio">Tringa (Pelidna) alpina Schinzii</i>]. Merkwaardig is het,
+dat het broedgebied van deze beide vormen zich verder zuidwaarts
+uitstrekt, dan dat der overige Strandloopers. De eerstgenoemde broedt
+in ons werelddeel nog in Skandinavi&euml;, de andere ook in
+verschillende gewesten van Duitschland; zelfs werd hij broedend
+waargenomen aan den Hoek van Holland; ook werd dit een paar malen in
+Friesland (Boornbergum, Oudega, Suawoude) en te Vlijmen in Noordbrabant
+opgemerkt (<span class="smallcaps">Albarda</span>). De snavel is langer
+dan de kop en flauw benedenwaarts gebogen, de loop langer dan de
+middelteen met den nagel; de snavel en de loop zijn zwart, de
+staartwortel en de bovendekveeren van den staart zwart of donkerbruin;
+de staart is dubbel uitgesneden en heeft de beide middelste veeren lang
+toegespitst; de borst en de krop zijn sterk bezet met donkere
+schaftvlekken. In &rsquo;t zomerkleed zijn de onderdeelen wit met
+scherpe, zwarte schaftstrepen en een groot, zwart schild op de
+onderborst en den buik; de bovendeelen hebben een roestroode kleur met
+zwarte schaftvlekken. In het winterkleed is de onderzijde witachtig, de
+bovenzijde aschgrauw met zeer fijne, donkere schaftstrepen. In het
+voor- en najaar komen groote vluchten Strandbokjes op onze kusten en
+ook in het binnenland bij poelen en plassen in moerassige en
+veenachtige streken voor.</p>
+<p>Hun trillend stemgeluid klinkt als &ldquo;tititititi&rdquo; of
+&ldquo;tututututu&rdquo;.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Als een hoogpootige Strandlooper kan men den <span class="letterspaced">Kemphaan</span> (<i lang="la-x-bio">Machetes</i> of
+<i lang="la-x-bio">Pavoncella pugnax</i>) beschouwen, den eenigen
+vertegenwoordiger van zijn geslacht. In Groningen heet hij <span class="letterspaced">Kappertje</span>, in Friesland <span class="letterspaced">Haantje</span>, in &rsquo;t Friesch <span class="letterspaced">Hoantsje</span> en <span class="letterspaced">Hintsje</span>, op Terschelling <span class="letterspaced">Kraagman</span>, op Texel <span class="letterspaced">Kragenmaker</span>. De snavel is zoo lang als de kop
+(doch korter dan de loop), recht, aan de spits een weinig verlaagd en
+niet verbreed, over zijn geheele lengte zacht, de voet is hoog en
+slank, het onderbeen tot ver boven het spronggewricht naakt; van de
+drie voorteenen is de middelste met de buitenste door een spanvlies
+verbonden; de korte, hoog aangehechte achterteen raakt den grond niet;
+de vleugels zijn middelmatig lang en spits; de staart is kort, uit 12
+pennen samengesteld, aan de spits flauw afgerond. Het bruiloftskleed
+van het mannetje is getooid met een zeer groote, schildvormige
+halskraag, die zich tot aan de zijden van den achterkop uitstrekt en
+hier in twee oorvormige bundels van verlengde veeren overgaat.
+Bovendien zijn de mannetjes <span class="pagenum">[<a id="xd20e561"
+href="#xd20e561" name="xd20e561">427</a>]</span>aanmerkelijk grooter
+dan de wijfjes en hebben in &rsquo;t voorjaar aan &rsquo;t gelaat
+naakte, geelachtige wratjes; deze verdwijnen in den herfst, evenals de
+kraag. Een algemeen geldige beschrijving van de kleur van &rsquo;t
+vederenkleed is niet mogelijk. De bovenvleugel is donker bruingrijs; de
+zes middelste veeren van den zwartgrijzen staart zijn zwart gevlekt; de
+buik is wit; de overige veeren zijn echter zeer verschillend van kleur
+en teekening. Dit laatste geldt vooral voor de stijve, ongeveer 5 cM.
+lange veeren van den kraag. Deze is op zwartblauwen, zwarten,
+zwartgroenen, donker roestbruinen, roodbruinen, roestgelen, witten of
+anders gekleurden grond lichter of donkerder gevlekt, gestreept of op
+een andere wijze geteekend, zoo verschillend, dat men bijna geen twee
+mannetjes kan vinden, die aan elkander gelijk zijn. De ervaring heeft
+geleerd, dat dezelfde kleuren en teekening zich in &rsquo;t volgende
+jaar opnieuw bij den Vogel vertoonen. De veeren van borst en rug zijn
+soms op dezelfde wijze geteekend als de kraag, soms anders van kleur.
+Het oog is bruin, de snavel groenachtig of groenachtig geel; ook deze
+kleur verschilt min of meer in verband met die van de veeren; de voet
+is in den regel roodachtig geel. Totale lengte van het mannetje 29
+&agrave; 32 (van het wijfje 24 &agrave; 26), staartlengte 8 cM.</p>
+<div class="figure xd20e563width"><img src="images/p2427.jpg" alt="Kemphanen (Machetes pugnax). 1/2 v. d. ware grootte." width="720"
+height="591">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Kemphanen</span>
+(<i lang="la-x-bio">Machetes pugnax</i>). 1/2 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p>Het noorden van de Oude Wereld is het vaderland van den Kemphaan;
+enkele malen heeft men echter in Noord-Amerika afgedwaalde exemplaren
+van deze soort waargenomen. Op den trek bezoeken deze Vogels niet
+slechts alle landen van Europa en Azi&euml;, maar ook geheel Afrika;
+men heeft ze in het Kaapland zoowel als aan den Senegal en aan den
+Boven-Nijl geschoten. De groote, moerassige vlakten, die door de
+Kieviten als woonplaats worden gekozen, herbergen in den regel ook
+Kemphanen; deze zijn echter niet zoo ver verbreid als gene. Zelfs in
+ons land, waar deze Vogels algemeen bekend zijn, broeden zij veel
+minder algemeen dan de Kieviten, Grutto&rsquo;s en Tureluurs; in de
+lage hooilanden zijn zij echter zeer gewone verschijningen.
+Zuid-Duitschland bezoeken zij slechts op den trek; in Noord-Duitschland
+broeden zij veelvuldig in de boomlooze, vochtige, met gras begroeide
+kuststreken van de Noordzee; hoewel men hen dikwijls in de nabijheid
+van de zee ziet, zijn zij geen strandvogels in den eigenlijken zin van
+&rsquo;t woord.</p>
+<p>In Maart of April komen de Kemphanen in vluchten op hunne
+broedplaatsen hier te lande terug, om in Augustus of September weer te
+vertrekken. Evenals hunne verwanten reizen zij &rsquo;s nachts; altijd
+vormen zij troepen; deze vliegen in den regel in &and;-vormige orde, de
+mannetjes gescheiden van de wijfjes en de jongen; ook in de
+winterkwartieren bestaat ieder gezelschap uit leden van
+&eacute;&eacute;n sekse.</p>
+<p>Evenals de Strandlooper kiest de Kemphaan steeds vlakten uit, die
+een vrij uitzicht in alle richtingen toelaten. Hooge moerasplanten en
+vooral houtgewas vermijdt hij angstvallig. Hij loopt op een bevallige
+wijze, meer stappend dan trippelend en met een fiere houding, die van
+zelfvertrouwen getuigt. Hij vliegt zeer snel, drijft dikwijls op zijne
+wieken en maakt vlugge en sierlijke zwenkingen. Wegens de grootere
+lengte van zijne pooten gelijkt zijn beweging op den grond meer, op die
+van de Ruiters dan op die van de trippelende en snel rennende
+Strandloopers; in allerlei opzichten vormt hij als &rsquo;t ware een
+overgang tusschen deze beide geslachten.</p>
+<p>Eigenaardig zijn de gevechten, waaraan de Kemphanen hun naam te
+danken hebben. Tot aan den broedtijd kunnen zij het zeer goed met
+elkander vinden, toonen een gezelligen aard en blijven trouw bijeen.
+Evenals hunne verwanten, zijn zij reeds v&oacute;&oacute;r het krieken
+van den dag wakker en bedrijvig, en blijven dit tot laat in den nacht,
+bij lichte maan zelfs gedurende den geheelen nacht; voor het slapen of
+rusten zijn hoogstens alleen de middaguren bestemd. Des morgens en des
+avonds zijn zij ijverig bezig met het zoeken van hun voedsel, dat uit
+zeer verschillende waterdieren, maar ook uit Insecten, die op het land
+leven, Wormen en velerlei zaden bestaat. Geheel anders wordt hun
+gedrag, zoodra de paartijd aanvangt. De mannetjes vechten dan
+aanhoudend, zonder dat voor hunne twisten voldoende redenen te vinden
+zijn. Misschien is het niet eens om de wijfjes, dat de strijd
+ontbrandt, maar om een Vlieg, een Kever, een Worm, <span class="pagenum">[<a id="xd20e580" href="#xd20e580" name="xd20e580">428</a>]</span>een zitplaats, in &rsquo;t kort, om alles en
+om niets; zij vechten, zoowel wanneer er wijfjes in de nabijheid zijn,
+als wanneer zij deze niet kunnen zien, om &rsquo;t even of zij zich in
+de vrije natuur of in gevangenschap bevinden, of zij eerst voor weinige
+uren hun vrijheid verloren of reeds jaren lang in de kooi geleefd
+hebben; zij vechten op ieder uur van den dag, kortom in alle
+omstandigheden. In &rsquo;t open veld komen zij bijeen op bepaalde
+kampplaatsen (in Friesland &ldquo;rid&rdquo; of
+&ldquo;haantjerid&rdquo; genoemd), die in streken, waar de Vogels
+veelvuldig voorkomen, 500 &agrave; 600 schreden van elkander afliggen;
+zij worden ieder jaar weer opgezocht en gebruikt; waarschijnlijk
+onderscheiden zij zich van de omgeving in geen ander opzicht dan door
+het gebruik dat er van gemaakt wordt. De kampplaats is een iets hooger
+gelegen, maar toch vochtige, met kort gras begroeide plek van 1.5
+&agrave; 2 M. middellijn, die iederen dag door een zeker aantal
+mannetjes herhaaldelijk bezocht wordt. Op dit toernooiveld, waar iedere
+kampioen zijn tegenstander opwacht om met hem te strijden, verschijnt
+de Kemphaan nooit, voordat de veeren van den kraag zich ontwikkeld
+hebben; zoodra zijn bruiloftskleed gereed is, komt hij er geregeld en
+toont van nu af een merkwaardige gehechtheid aan deze plek.</p>
+<p>&ldquo;Het mannetje, dat het eerst op het terrein aanwezig
+is,&rdquo; zegt <span class="smallcaps">Naumann</span>, &ldquo;kijkt
+verlangend uit naar een tweeden bezoeker; als deze toevallig geen lust
+in &rsquo;t vechten heeft, wordt de komst van een derden, vierden enz.
+afgewacht; weldra vangt dan de ruzie aan. Zoodra twee Vogels twist
+gekregen hebben, schieten zij op elkander toe, vechten een poosje en
+gaan dan uitgeput terug naar hun oorspronkelijke standplaats aan den
+rand van het terrein, waar zij rusten om nieuwe krachten te verzamelen
+voor het hervatten van den strijd. Op deze wijze voortgaande krijgen
+zij eindelijk hun bekomst; dan verlaten zij de kampplaats, maar keeren
+gewoonlijk na korten tijd terug. Hun gekibbel loopt altijd uit op een
+tweegevecht, nooit heeft het een algemeenen strijd tusschen
+verscheidene Kemphanen ten gevolge. Dikwijls komt het echter voor, dat
+twee of drie paren te gelijk duelleeren en dat hunne vechtbanen
+elkander kruisen; in dit geval levert het heen en weer rennen en tegen
+elkander opspringen van de Vogels zulk een zonderlinge vertooning op,
+dat de op eenigen afstand staande toeschouwer ze allicht voor dol en
+bezeten zal houden. Als twee mannetjes in strijd geraken, ziet men hen
+trillen en met den kop knikken, terwijl zij nog rechtop staan; daarna
+buigen zij de borst zoo ver omlaag, dat het achterste deel van het
+lichaam hooger komt te liggen, richten den snavel op elkander, zetten
+tevens de groote borst- en rugveeren op, breiden den nekkraag
+bovenwaarts uit en geven aan den halskraag den vorm van een schild. Zoo
+uitgerust rennen en springen zij op elkander toe en gebruiken den
+snavel als degen; de met wratten gepantserde kophuid dient als helm, de
+dichte halskraag als een schild, dat de stooten opvangt; alle
+bewegingen hebben zeer haastig plaats. De kampioenen zijn zoo
+opgewonden, dat zij van woede beven, zooals duidelijk zichtbaar is in
+de korte pauzen tusschen de telkens weer herhaalde, snel opeenvolgende
+aanvallen. Het hangt van de meer of minder groote vechtlust van de
+beide strijders af, hoeveel schermutselingen er op &eacute;&eacute;n
+gang komen; deze wordt door een langere pauze gevolgd.</p>
+<p>&ldquo;Zij hebben geen ander wapen dan hun zachten, aan het einde
+kolfvormigen, doch stomprandigen snavel, een zeer zwak werktuig,
+waarmede zij elkander nooit kunnen kwetsen of zoo bijten, dat er bloed
+vloeit; slechts zelden verliezen zij bij deze vechtpartijen eenige
+veeren; het grootste ongeluk, dat een van de strijders overkomen kan,
+is, dat zijn tegenpartij hem bij de tong pakt en een poos hierbij heen
+en weer sleurt. Dat hun snavel bij zeer hevige stooten soms te sterk
+gebogen wordt, is niet onwaarschijnlijk; het kan wel zijn, dat hierdoor
+op de min of meer geknikte plaatsen de knobbelvormige opzwellingen of
+uitwassen ontstaan, welke vooral bij oude Vogels, die de woedendste
+vechtersbazen zijn, dikwijls aan den snavel voorkomen.&rdquo;</p>
+<p>Als de tijd van &rsquo;t eieren leggen nadert, ziet men
+&eacute;&eacute;n mannetje in gezelschap van twee wijfjes, of omgekeerd
+een wijfje vergezeld door verscheidene mannetjes soms ver van het
+strijdperk, in de nabijheid van de plaats waar later het nest gevonden
+wordt. Deze is zelden ver van het water verwijderd, dikwijls een iets
+hoogere plek in het moeras. Het nest zelf bestaat uit een ondiep
+kuiltje, dat met een gering aantal dorre halmpjes en grasstoppels
+bekleed is. Het bevat gedurende den broedtijd 4, zeldzamer 3 eieren van
+aanzienlijke grootte, die op olijfbruinachtigen of groenachtigen grond
+roodachtig bruine of zwartachtige vlekken hebben, op het dikkere einde
+gewoonlijk meer dan aan het spitsere. Het wijfje broedt alleen, 17
+&agrave; 19 dagen lang, houdt veel van haar kroost en gedraagt zich bij
+haar nest geheel op de wijze van de andere Snipvogels; van de
+levenswijze der jongen valt hetzelfde op te merken.</p>
+<p>Geen der Snipvogels kan gemakkelijker gevangen worden, geen geraakt
+spoediger aan de gevangenschap gewoon dan de Kemphaan. Zonder moeite
+maakt men zich van de mannetjes meester door op de kampplaats strikken
+te zetten; ook in het watersnippennet vangt men ze dikwijls in grooten
+getale. Uit Friesland worden er vele naar Engeland verzonden.&mdash;Zij
+schikken zich zeer goed in het leven in de kooi en eten dadelijk, wat
+hun hier voorgezet wordt. Twee mannetjes zullen echter, zelfs wanneer
+zij in een doek of net uren ver gedragen zijn, zoodra zij in een hok
+geplaatst worden, nog eerder aan &rsquo;t vechten gaan dan aan &rsquo;t
+eten. In een groote voli&egrave;re maken zij een allerliefste
+vertooning en verschaffen den toeschouwer voortdurend tijdverdrijf,
+althans zoolang de broedtijd duurt; iedere broodkruimel, die hun
+toegeworpen wordt, brengt het geheele gezelschap in opschudding. Na den
+paartijd leven zij in vrede met elkander, hoewel soms de eene of de
+andere zich laat verleiden tot het aannemen van een dreigende
+houding.</p>
+<p>De eieren van de Kemphanen worden, evenals die van de Kievieten,
+ingezameld en gegeten. Het vleesch van deze Vogels smaakt goed.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Waterloopers</span> (Oeverloopers en
+Ruiters) zijn in den regel slanker dan de Strandloopers, hebben een
+kleineren kop, een langeren snavel en staan hooger op de pooten. De
+snavel is zoo lang als de kop of iets langer, van den wortel tot bij
+het midden zacht, aan de spits hoornachtig; de voet is verschillend van
+maaksel, soms hoog en dun, soms kort en krachtig, bij de meeste vier-,
+bij enkele drieteenig; de buitenste en de middelste voorteen zijn door
+een spanvlies verbonden; de vleugels zijn lang en smal, hun spits wordt
+door de eerste handpen gevormd; de uit 12 pennen samengestelde staart
+is kort, afgerond, trapvormig of wigvormig. De kleine veeren liggen
+glad tegen het lichaam aan, hebben zeer bescheidene kleuren en worden
+tweemaal &rsquo;s jaars gewisseld. Tusschen de mannetjes en wijfjes
+bestaat een gering verschil in grootte, <span class="pagenum">[<a id="xd20e603" href="#xd20e603" name="xd20e603">429</a>]</span>weinig of
+geen verschil van kleur. Kenmerkend voor deze groep is het ontbreken
+van het tastorgaan aan de snavelspits.</p>
+<p>Evenals de vroeger genoemde Vogels, behooren ook de Waterloopers
+hoofdzakelijk in &rsquo;t noorden thuis; alle soorten trekken echter
+geregeld en bezoeken dan de meest afgelegen landen. Zij houden zich op
+aan de oevers van stroomend en stilstaand water, in moerassen en
+broeklanden, minder vaak aan de zeekust. In de winterkwartieren
+vereenigen zij zich met vele andere Vogels, die dikwijls tot zeer
+verschillende soorten behooren, maar vormen zelden zulke groote zwermen
+als de Strandloopers. Hun voorkomen is bevallig, hun gang sierlijk,
+behendig en stappend; zij vliegen buitengewoon snel en zonder merkbare
+inspanning; hun stem bestaat uit aangename, hooge, fluitende, ver
+hoorbare tonen, die zooveel op elkander gelijken, dat de eene soort
+niet zelden de roepstem van de andere volgt. Het nest rust meestal op
+den grond, soms echter op boomen, en bevat, evenals bij de vorige
+groep, vier betrekkelijk groote, peer- of tolvormige eieren, die op
+olijfgroenen grond met bruingrijze vlekken geteekend zijn en door het
+wijfje uitgebroed worden. De jongen loopen de ouden reeds op den
+eersten levensdag na, verbergen zich, evenals hunne verwanten, bij
+naderend gevaar zeer behendig op den bodem of in het gras, leeren
+spoedig fladderen en gaan hun eigen weg, zoodra zij vliegen kunnen.</p>
+<p>Alle Waterloopers zijn voorzichtig en schuw van aard; de groote
+soorten nemen daarom overal, waar zij met andere strandvogels
+samenleven, het leiderschap op zich. Zij zijn niet gemakkelijk te
+jagen; de vangst biedt eveneens bezwaren aan. Spoedig geraken zij
+gewoon aan &rsquo;t leven in de kooi, nemen eenvoudigen kost voor lief
+en kunnen bij behoorlijke verzorging jaren lang als gevangenen in
+&rsquo;t leven gehouden worden.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Als een overgangsvorm tusschen de Strand- en de Waterloopers kan men
+de <span class="letterspaced">Oeverloopers</span> (<i lang="la-x-bio">Actitis</i>) beschouwen, gekenmerkt door een rechten snavel,
+die den loop in lengte evenaart en een afgeronde staart, die achter de
+vleugelspitsen uitsteekt. De eenige soort van dit geslacht, die Europa
+en ook ons vaderland bewoont&mdash;de <span class="letterspaced">Oeverlooper</span> of <span class="letterspaced">Steenvink</span> (<i lang="la-x-bio">Actitis</i> of
+<i lang="la-x-bio">Tringoides hypoleucos</i>)&mdash;is aan de
+bovenzijde olijfbruinachtig met groenachtigen of purperkleurigen
+weerschijn, met zwarte, overlangsche en dwarse vlekken geteekend, aan
+de onderzijde wit; de veeren van de zijden van den kop vormen een witte
+streep boven en een witte plek onder het oog, doch zijn overigens
+bruinachtig met donkerder schaften en overlangsche vlekken; de
+slagpennen zijn bruinzwart; de armpennen hebben een witte wortelhelft
+en spits, die met de witte vlekken der handpennen op den uitgespreiden
+vleugel breede banden vormen; de middelste stuurpennen zijn grijsbruin
+met zwarte schaft en roestgele kanten en vlekken, de overige meer of
+minder wit met smalle, zwarte dwarsbanden. Het oog is bruin, de snavel
+grauwzwart, aan den wortel lichter, de voet loodkleurig grijs. Totale
+lengte 21, staartlengte 6 cM.</p>
+<p>Met uitzondering van het noordelijke deel van de Vereenigde Staten,
+van Middel- en Zuid-Amerika en van Polynesi&euml; bewoont of bezoekt
+deze Vogel de geheele aarde en nestelt ook bijna overal waar hij
+voorkomt. Hij verlaat ons in October en komt in April terug; gedurende
+den zomer treft men hem op de met zand of steentjes bedekte oevers van
+rivieren en meren aan, vooral op plaatsen, die aan de landzijde door
+een hoogen walkant beschut zijn; hij voedt zich met wormpjes, larven en
+gevleugelde Insecten, vooral met Net- en Tweevleugeligen. Deze worden
+van den grond opgepikt of in de vlucht gevangen, soms ook van de bladen
+weggenomen. Om de zittende Vliegen, Muggen, Haften en Waterspinnen te
+vangen, sluipt hij met ingetrokken kop en hals onhoorbaar en
+voorzichtig naar hen toe; door &rsquo;t plotseling strekken van den
+hals wordt de snavel uitgestoken en deze mist zelden zijn doel. Hij
+loopt schielijk, zwemt en duikt als het zijn moet, vliegt uitmuntend en
+laat vooral bij het opvliegen zijn stem hooren. Deze bestaat uit een
+fijn, helder, hoog en ver hoorbaar gefluit, dat ongeveer als
+&ldquo;iediedied&rdquo; klinkt en in den paartijd een zacht beginnenden
+en eindigenden triller vormt, die zeer dikwijls herhaald wordt, doch
+geen onaangenamen indruk maakt. Men ziet de mannetjes dan onrustig zeer
+dicht langs den waterspiegel heen en weer vliegen. Het napvormige, met
+hooi belegde nest, dat voor een Snipachtigen Vogel zeer goed gebouwd
+mag heeten, rust op den grond tusschen de struiken op een plekje van
+den oever, dat bij hoog water droog blijft. De 4 eieren, welke in
+grootte met die van Patrijzen overeenkomen, hebben een somber roestgele
+grondkleur met groenachtigen weerschijn; zij zijn grauw, paars en
+roodbruin gevlekt en gestippeld.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Bij de <span class="letterspaced">Ruiters</span> (<i lang="la-x-bio">Totanus</i>) reiken de vleugelspitsen tot voorbij den
+staart. Zij zijn in ons vaderland door vijf soorten
+vertegenwoordigd.</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Groenpootige Ruiter</span> of
+<span class="letterspaced">Groenpootstrandsnip</span> (<i lang="la-x-bio">Totanus glottis</i>), die soms als vertegenwoordiger van een
+afzonderlijk geslacht, dat der <span class="letterspaced">Strandruiters</span> (<i lang="la-x-bio">Glottis</i>)
+wordt beschouwd (en dan <i lang="la-x-bio">Glottis littoreus</i> heet),
+onderscheidt zich van zijne verwanten door den vorm van den snavel, die
+lang en smal, aan den wortel veel hooger dan breed en van het midden af
+flauw bovenwaarts gekromd is. De bovenzijde is bruinzwart met witte
+randen om de veeren; de onderrug en de staartwortel zijn zuiver wit; de
+onderdeelen zijn wit met uitzondering van de borst, die met zwarte,
+overlangsche vlekken en strepen geteekend is; de handpennen zijn
+bruinzwart, hare schaften zwart met uitzondering van de eerste, die wit
+is, de armpennen dofbruin, op de binnenvlag met witachtige wolkjes, de
+middelste staartpennen grijs, de zijdelingsche wit en zwart gevlekt. In
+het herfstkleed zijn de kop, de achterhals en de zijden van den hals
+grauwzwart en wit gestreept, de mantelveeren donker aschgrauw met
+zwarte schaften, zwarte vlekken en witachtige kanten, de zijden van den
+onderhals en den krop met zwarte schaften en overlangsche strepen. Het
+oog is bruin, de snavel groenachtig zwart, de voet grijsachtig groen.
+Totale lengte 34, staartlengte 8 cM.</p>
+<p>Deze Vogel werd in alle werelddeelen aangetroffen; zijn eigenlijk
+vaderland is echter het noorden van de Oude Wereld. Ons vaderland
+bezoekt hij op den trek in de lente en in den herfst (sommige komen in
+Augustus en blijven tot Mei); broedend heeft men hem hier nog niet
+waargenomen. Evenals zijne verwanten geeft hij aan zoetwatermeren en
+moerassen duidelijk de voorkeur boven de zeekust. Wel ontmoet men hem
+ook hier soms, maar dan in den regel op aanslibbingen en slechts
+gedurende korten tijd; zoo vindt men hem &ldquo;in den nazomer bij
+Ameland en Schiermonnikoog en ook op de slibgronden in de Lauwerzee,
+soms in groote vluchten&rdquo; (<span class="smallcaps">Albarda</span>). De wintermaanden brengt hij door op
+verscheidene eilanden <span class="pagenum">[<a id="xd20e670" href="#xd20e670" name="xd20e670">430</a>]</span>van den Griekschen Archipel
+of in Noord-Afrika; zijne omzwervingen strekken zich echter nog veel
+verder uit; hij bezoekt de landen tusschen de keerkringen en ook de
+gematigde gewesten van het zuider halfrond, b.v. Zuid-Australi&euml;,
+Tasmani&euml;, Zuid-Afrika en de La-Plata-Staten. In zijne
+winterkwartieren vestigt hij zich bij strandmeren, bij rivieren, die
+buiten hare oevers treden, bij voorkeur echter in rijstvelden.
+Gewoonlijk ziet men hem hier alleen, hoewel bijna altijd omringd door
+verscheidene soorten van Strandloopers, Steltkluiten, Grutto&rsquo;s en
+zelfs Zwemvogels, vooral Eenden; naar het schijnt, treedt hij
+bereidwillig als leider van deze Vogels op; zij volgen hem althans
+blindelings.</p>
+<p>De opgewektheid, behendigheid en beweeglijkheid, die aan alle
+Ruiters eigen zijn, bezit hij in hooge mate; zijn houding is flink en
+kan zelfs fier heeten; hij stapt met waterpas gerichten romp vlug en
+luchtig over den vasten bodem, loopt graag in het water, trekt zwemmend
+over een vrij breeden plas en doet dit zelfs zonder noodzaak, duikt
+uitmuntend in tijd van gevaar, roeit onder water met de vleugels
+verder, vliegt met rassche en krachtige wiekslagen snel en behendig
+meestal recht op het doel af, zwenkt echter ook prachtig en schiet
+v&oacute;&oacute;r het neerstrijken in suizende vaart omlaag tot dicht
+bij den grond om eerst hier door doelmatige vleugelbeweging zijn
+snelheid te verminderen. Zijn stem is een hoog, helder en ver hoorbaar
+gefluit, dat ongeveer als &ldquo;tsjiea&rdquo; klinkt en een zeer
+aangenamen indruk maakt; hij lokt met een zacht &ldquo;diek
+diek&rdquo;, toont angst door een krijschend &ldquo;kruu kruu&rdquo;,
+en laat in den paartijd, doch uitsluitend gedurende het vliegen, een op
+fluitspel gelijkend minnelied hooren, waarvan de vele malen herhaalde
+klanken &ldquo;dahudl dahudl dahudl&rdquo; een voorstelling kunnen
+geven. Boven al zijne verwanten uitstekend door schranderheid,
+voorzichtigheid en schuwheid, is hij het best voor leider geschikt.
+Zijn loktoon wordt door al zijne verwanten en ook door de Strandloopers
+als een onfeilbaar teeken beschouwd, dat het oord niet veilig is; zijn
+handelwijze dient allen ten richtsnoer.</p>
+<p>Zijn voedsel komt in hoofdzaak overeen met dat van de andere
+Waterloopers; het bestaat uit zeer verschillende waterdieren,
+waarschijnlijk vooral uit Insecten en hunne larven, waarvan de Haften
+en de Waterjuffers het eerst vermelding verdienen, voorts uit Wormen,
+Schaaldieren en Weekdieren, meer bepaaldelijk die, welke de zee
+bewonen, ook wel uit kikkerlarven en kleine Kikkers en eindelijk uit
+jonge Visschen van allerlei soorten. <span class="smallcaps">Naumann</span> zag hen ijverig bezig met de vangst van
+Draaikevertjes, die zij van den waterspiegel afzochten, en ook ver in
+het water naliepen.</p>
+<p>Hoewel de Groenpootige Ruiter reeds op Rugen en op de Deensche en
+Zweedsche eilanden broedt, doet hij dit bij voorkeur in noordelijker
+landen, het liefst in boomlooze gedeelten van de toendra, vooral in de
+nabijheid van de zee en in open plekken van wouden, zooals door mij aan
+den benedenloop van den Ob werd opgemerkt. Het nest wordt kunsteloos
+van halmen gebouwd op een met gras begroeide verhevenheid, meestal
+onder een struik.</p>
+<p>De voorzichtigheid en de schuwheid van dezen Vogel maken zijn vangst
+moeielijk. Door het nabootsen van zijn stem tracht men, dikwijls te
+vergeefs, hem in het net te lokken. Men geeft zich deze moeite, omdat
+hij gewoonlijk gevolgd wordt door de verwante strandvogels. Jaren lang
+kan men hem in de kooi met het gewone voedsel der strandvogels in
+&rsquo;t leven houden: hij wordt spoedig tam en verschaft vooral in een
+door verschillende Vogels bewoonde voli&egrave;re veel genoegen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De meest bekende van alle Ruiters is de <span class="letterspaced">Tureluur</span>, in Noord-Holland <span class="letterspaced">Tuut</span>, op Terschelling <span class="letterspaced">Tjuud</span>, op Texel <span class="letterspaced">Tjerkje</span>, in Groningen <span class="letterspaced">Tuutling</span>, in Friesland <span class="letterspaced">Tjerk</span> (in &rsquo;t Friesch <span class="letterspaced">Tjirk</span>), in Zeeland <span class="letterspaced">Daak</span> en <span class="letterspaced">Daakje</span>,
+bij Oirschot <span class="letterspaced">Witstaart</span>, in Limburg
+<span class="letterspaced">Roodpootige Ruiter</span> genoemd [<i lang="la-x-bio">Totanus (Totanus) calidris</i>]. Bij dezen is de snavel
+recht; de bovendeelen zijn grijsachtig bruin, de kop en de hals met
+kleine langwerpige, de rug en de mantel met groote, ronde, zwarte
+vlekken geteekend, de onderrug en de staartwortel wit, deze met zwarte
+dwarsbanden; de zijden van den hals en de krop zijn geelachtig grijs
+en, evenals de zijden van den romp, met zwarte, bruin gezoomde vlekken
+bezet; de overige onderdeelen zijn wit, de handpennen bruin, de eerste
+met witte schaft; wit zijn ook het wortelgedeelte van de binnenvlag en
+op de laatste pennen de spits; de armpennen, die, met uitzondering van
+de laatste, op de binnenvlag dwarsbanden hebben, zijn overigens bijna
+geheel wit, waardoor een breede spiegel wordt gevormd; de
+schouderveeren zijn donkerbruin met scherpe, roestroode dwarsvlekken,
+de stuurpennen wit met donkerbruine, grijs uitvloeiende dwarsbanden.
+Het oog is grijsbruin, de snavel aan den wortel rood, aan de spits
+zwartbruin, de voet vermiljoenrood. Totale lengte 27, staartlengte 7
+cM. In den winter is de bovenzijde donkergrijs met zwarte
+schaftvlekken, de onderzijde sterker gevlekt dan &rsquo;s zomers.</p>
+<p>Deze Vogel broedt bij ons in groote getale in de moerassen en lage
+landen der kuststreken en is op onze weilanden met den Kievit de meest
+algemeene soort van moerasvogels; buitengewoon talrijk is hij op de
+eilanden. In het begin van den herfst verdwijnt hij uit het binnenland;
+aan de kust wordt hij bijna den geheelen winter door waargenomen. Een
+aantal exemplaren verlaten ons land in Augustus en September en komen
+in April terug. Zij reizen &rsquo;s nachts; in den herfst volgen zij
+langzaam en op hun gemak den loop der rivieren of de kust, dikwijls
+dagen lang rustend in streken, waar een overvloed van voedsel te vinden
+is; in de lente trachten zij schielijker het doel van hun reis te
+bereiken. Deze Vogel is evenmin zeldzaam in Noord-Duitschland, waar hij
+op alle voor hem geschikte plaatsen broedt; nergens echter komt hij zoo
+veelvuldig voor als in Skandinavi&euml;, Rusland, het zuiden van
+Siberi&euml; en Toerkestan. Zijn broedgebied omvat geheel Europa
+(misschien met uitzondering van IJsland en de F&auml;r-&ouml;er),
+voorts Klein-, Noord- en Middel-Azi&euml;. Zijn winterreis strekt zich
+uit tot de Kaap de Goede Hoop en Indi&euml; met inbegrip van de
+naburige eilanden. In de Nieuwe Wereld werd hij nog niet
+waargenomen.</p>
+<p>Zijn welluidende lokstem bestaat uit twee tonen, die men ongeveer
+voorstellen kan door &ldquo;dzja&uuml;&rdquo; of
+&ldquo;dzjn&uuml;&rdquo;; zijn waarschuwend geschreeuw gelijkt op het
+vorige geluid, maar is meer gerekt; teedere aandoeningen geeft hij,
+evenals alle Waterloopers, te kennen door de klanken &ldquo;duuk
+duuk&rdquo;; schrik ontlokt hem een onaangenaam gekrijsch; de
+paringsroep, die altijd gedurende het vliegen weerklinkt, is een echt
+jubelgezang, dat men door de teekens &ldquo;dliedl, dliedl,
+dliedl&rdquo; ongeveer kan nabootsen. Hij is niet zeer gezellig van
+aard, maar komt toch schreeuwend aanvliegen, als zijne soortgenooten in
+gevaar en nood verkeeren, alsof hij hen helpen, raadgeven, waarschuwen
+wil; ook hij treedt als leider van andere strandvogels op. Hij is even
+schuw als de Groenpootige Ruiter, maar minder schrander en voorzichtig.
+Hoewel onderscheid makend tusschen een jager en een herder, een man en
+een kind, zal hij zich toch licht laten verschalken <span class="pagenum">[<a id="xd20e730" href="#xd20e730" name="xd20e730">431</a>]</span>en bij zijn broedplaats vermetel het leven in
+de waagschaal stellen.</p>
+<p>Zijn voedsel, dat in hoofdzaak wel gelijk zal zijn aan dat van den
+Groenpootigen Ruiter, zoekt hij aan den waterkant of in het moeras; hij
+waadt door het water, zoover zijne pooten zulks toelaten, duikt ook
+dikwijls met het voorste deel van het lichaam om een dieper verborgen
+buit te bereiken, maar houdt zich bovendien op akkers en droge weiden
+met de insectenjacht bezig.</p>
+<p>De Tureluurs komen meestal gepaard bij ons terug en beginnen
+onmiddellijk te nestelen. Hun nest is een met weinige halmen bekleede
+uitholling, die in den regel niet ver van den waterkant, zoo mogelijk
+midden in het moeras tusschen biezen, zeggen en grassen ligt.
+Gewoonlijk bevat het reeds in het midden van Mei het noodige aantal
+eieren. Deze zijn tolvormig en iets kleiner dan die van den Kievit; de
+gladde, fijnkorrelige, glanslooze schaal is op bleek bruinachtigen of
+soms okergelen grond met talrijke, meer of minder dicht
+bijeengeplaatste, grijsachtige, donkerbruine en purperbruine stippen,
+vlekken en puntjes van verschillende grootte geteekend. Het wijfje
+broedt alleen; de jongen komen na 14 of 15 dagen uit den dop en worden
+dan door de moeder gebracht naar plaatsen, waar voedsel te vinden is;
+zij bewaakt, leidt en onderricht hare kinderen, waagt haar leven om het
+hunne tegen gevaar te beveiligen, tracht op de gewone wijze den vijand
+te misleiden en geeft haar bezorgdheid te kennen door een angstig
+geschreeuw; ook het mannetje schreeuwt dan luid, maar verliest niet zoo
+vaak de zorg voor eigen veiligheid uit het oog. Ongeveer vier weken na
+het verlaten van het ei zijn de jongen in staat om te vliegen en kort
+daarna ook geschikt om zich zelf te redden; na dien tijd wordt de
+innige band tusschen hen en hunne ouders spoedig losser.</p>
+<p>De eieren van de Tureluurs zijn zeer smakelijk en worden, evenals
+die van de Kieviten, Gruttos, Kemphanen en Wulpen, veelvuldig opgezocht
+en in den handel gebracht. Ook op den Vogel zelf wordt jacht gemaakt,
+hoewel hij geen uitmuntend wildbraad oplevert. In de gevangenschap
+wordt hij even spoedig tam als zijne verwanten en gedraagt zich op
+dezelfde wijze.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Zeer na verwant aan de zooeven beschreven soort is de <span class="letterspaced">Zwarte Ruiter</span> [<i lang="la-x-bio">Totanus
+(Totanus) fuscus</i>], die 30 cM. lang wordt (staartlengte 7&ndash;1/2
+cM.); hij heeft donkerbruine pooten en een aan den wortel roodachtigen,
+overigens bruinen bek. Behalve door zijn meerdere grootte onderscheidt
+hij zich door zijn donkerder, in den zomer grootendeels leizwart
+vederenkleed. Hij vervangt de Tureluur of vergezelt hem in het hooge
+noorden van de Oude Wereld en bewoont ook IJsland en de
+F&auml;r-&ouml;er. Ons vaderland en de overige landen van Middel- en
+Zuid-Europa bezoekt hij op den trek in het voor- en najaar; men treft
+hem dan en gedurende den winter, van Augustus tot Mei, vooral op de
+schorren en buitengronden aan. Zijn voedsel bestaat uit allerlei
+waterdiertjes, vooral Wormen, Insecten en kikkerlarven, die hij veelal
+zwemmend en met den kop onder water vangt. Zijn stem is een helder en
+luid gefluit. Des nachts wordt hij niet zelden in steekgarens
+gevangen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Het <span class="letterspaced">Witgatje</span>, in Friesland ook wel
+<span class="letterspaced">Poolsche Snip</span> genoemd [<i lang="la-x-bio">Totanus (Heliodromas) ochropus</i>], heeft den kop en den
+mantel donkerbruin met bronsgroenen weerschijn en met kleine,
+witachtige vlekken, den hals, de keel en den krop wit met gelijkmatige,
+donkerder, overlangsche strepen, die ook op den bruinachtigen nek
+voorkomen, den vleugelrand effen donkerbruin, den staartwortel, evenals
+de kin en de overige onderdeelen, zuiver wit; de slagpennen zijn
+bruinzwart, de okselveeren donker bruingrijs met witte dwarsbanden, de
+overigens zwarte staartpennen aan de wortelhelft wit, aan de tophelft
+met drie of vier smalle, witte dwarsbanden geteekend. Het oog is
+donkerbruin, de snavel groenachtig bruin, aan de spits donkerder, de
+voet groenachtig loodgrijs<span class="corr" id="xd20e761" title="Niet in bron">.</span> In het herfstkleed zijn de witte vlekken zeer
+klein en de zijden van den krop donkerder. Totale lengte 26,
+staartlengte 4 cM.</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Boschruiter</span> [<i lang="la-x-bio"><span class="corr" id="xd20e771" title="Bron: Totauus">Totanus</span> (Rhyacophilus) glareola</i>], die in
+Friesland ook wel eens &ldquo;<span class="letterspaced">Witgatje</span>&rdquo;, in Noord-Holland <span class="letterspaced">Liewietje</span> wordt genoemd, is kleiner dan de vorige
+soort (totale lengte 22, staartlengte 5 cM.), van welke hij zich
+onderscheidt door de meerdere grootte van de lichte vlekken der
+bovendeelen, door de witte schaft van de eerste groote handpen, door de
+zwarte en witte dwarsbanden van den staart, die niet alleen smaller en
+veel talrijker zijn, maar bovendien reeds aan den wortel aanvangen, en
+eindelijk door de groenachtig gele kleur van den voet.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Middel- en Noord-Europa benevens Middel- en Noord-Azi&euml; bevatten
+de broedplaatsen der beide laatstgenoemde soorten van Ruiters; hun
+verbreidingsgebied omvat nagenoeg geheel Europa, Azi&euml; en Afrika.
+Op IJsland en de F&auml;r-&ouml;er komen zij, naar &rsquo;t schijnt,
+niet voor; in alle overige landen van Europa heeft men ze waargenomen.
+De Poolsche Snip broedt in ons land niet, maar komt hier op den
+najaarstrek, die van Augustus tot October (soms tot December) duurt en
+houdt zich dan meestal op aan slootkanten in moerassige, hier en daar
+met struiken begroeide, zandige landstreken. In April en Mei trekt hij
+hier opnieuw door. De Boschruiter daarentegen vertoeft hier van April
+tot Augustus en broedt op veengronden; zijn in het noorden broedende
+soortgenooten, die hier in Augustus komen en soms veelvuldig aan poelen
+en slooten waargenomen worden, trekken in October verder zuidwaarts.
+Ten deele overwinteren beide soorten reeds in Zuid-Europa (enkele
+Poolsche Snippen zelfs in Duitschland) andere exemplaren strekken hun
+reis tot aan de Kaap de Goede Hoop en de Soenda-eilanden uit. Zij
+leiden een verborgen leven: de Poolsche Snip geeft de voorkeur aan de
+oevers van kleine waterstroomen, welker oevers met struikgewas begroeid
+zijn; de Boschruiter houdt zich het liefst op in het eenzame, stille,
+duistere woud; in Skandinavi&euml; en Siberi&euml; vond ik hem slechts
+bij uitzondering op andere terreinen en heb ik hem dikwijls op de
+twijgen van hooge boomen zien zitten, zelfs in den top. Afwijkingen van
+dezen regel werden echter niet zelden waargenomen in streken, waar de
+gewenschte terreinen ontbreken en andere omstandigheden heerschen.</p>
+<p>Hun stem is buitengewoon hoog en luid, maar zoo zuiver en klankvol,
+dat enkele tonen die van de beste Zangers bijna evenaren. In Augustus
+hoort men hier te lande dikwijls kort na zonsondergang de trillers van
+den Boschruiter.</p>
+<p>De Poolsche Snip nestelt zoowel op den grond als op oude boomen in
+daar reeds aanwezige nesten van Eekhoorns, Duiven, Gaaien en Lijsters,
+zelfs in 10 M. boven den grond gelegen holten van stammen, in dit geval
+echter steeds in de onmiddellijke nabijheid van het water. Voor den
+Boschruiter, die volgens mijne ervaringen nog meer boomvogel is dan
+zijn naaste <span class="pagenum">[<a id="xd20e789" href="#xd20e789"
+name="xd20e789">432</a>]</span>verwant, geldt misschien hetzelfde; voor
+zoover mij bekend is, zijn van deze soort echter nog geen nesten op
+boomen gevonden. Bij ons maakt hij zijn nest nog steeds op den grond en
+legt daarin vier bleek olijfgroene, met groote, olijfbruine vlekken en
+paarsachtige stipjes bedekte, tolvormige eieren. Die van de Poolsche
+Snip hebben op licht olijfgroenen grond kleine vlekken, vegen en
+stippen, welker kleur van bruinachtig aschgrauw tot donker groenbruin
+afwisselt. Na een bebroeding van ongeveer 15 dagen komen de jongen uit,
+die het nest verlaten, zoodra zij droog geworden zijn en, als zij op
+een boom het eerste levenslicht aanschouwden, zonder zich te
+beschadigen naar beneden springen in het gras. Onder de trouwe,
+zelfverloochenende leiding hunner ouders groeien zij schielijk en
+worden even spoedig zelfstandig als de andere leden van hun
+geslacht.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De <span class="letterspaced">Grutto&rsquo;s</span> (<i lang="la-x-bio">Limosa</i>) zijn het naast verwant aan de Ruiters, hoewel
+het niet te ontkennen valt, dat zij ook op de Wulpen gelijken en aan
+den anderen kant ook aan de Snippen herinneren. Van deze onderscheiden
+zij zich echter door de grootere lengte hunner pooten en vooral van het
+naakte gedeelte der schenkels; voorts hebben zij minder groote oogen,
+zijn nachtvogels in plaats van dagvogels en dragen een grijs
+winterkleed, dat van het rosse zomerkleed zeer verschilt. Hun
+grootendeels met een zachte huid bekleede snavel is langer dan de loop,
+twee- &agrave; driemaal zoo lang als de kop, aan de harde spits
+lepelvormig verbreed en zwak naar boven gebogen. De vleugels zijn meer
+dan middelmatig lang, de eerste slagpen is de langste. De buitenste en
+de middelste voorteen zijn door een spanvlies verbonden (bij een enkele
+soort ook de binnenste en de middelste); de achterteen is klein en niet
+zeer hoog aangehecht. De staart is kort.</p>
+<p>De zes soorten van dit geslacht broeden in het noordelijk halfrond,
+maar strekken hun winterreis uit tot in Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en
+Nieuw-Holland. Zij bewonen uitgestrekte, moerassige, open vlakten,
+vochtige en natte weidegronden en ook heidevelden, loopen hier, bedaard
+stappend, rond, om hun voedsel te zoeken, dat uit kleine dieren
+bestaat, richten zich bij &rsquo;t naderen van een gevaar op, blijven,
+evenals de Ruiters, stokstijf staan, in plaats van zich te
+&ldquo;drukken&rdquo;, gelijk de Snippen, en vliegen plotseling op,
+terwijl hun vijand nog ver af is.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Grutto</span>, in Noord-Holland ook
+<span class="letterspaced">Marel</span>, op Terschelling <span class="letterspaced">Griet</span>, in Limburg <span class="letterspaced">Oeversnip</span>, in Friesland <span class="letterspaced">Schries</span>, <span class="letterspaced">Schrier</span> of <span class="letterspaced">Grieto</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Limosa
+aegocephala</i>), is de grootste van de beide inheemsche soorten. Het
+wijfje is 43 cM. lang, waarvan er 12 op den bek en 9 op den staart
+komen. De lengte van het mannetje bedraagt 3 of 4 cM. minder. De pooten
+zijn zwart, bij de jongen donkergrauw. De bek is vuil roodgeel, bij de
+jongen vleeschkleurig, maar steeds bij de spits zwartbruin. De
+slagpennen zijn zwartbruin, bij den wortel echter wit; de staart is
+zwart, maar aan de kleinste wortelhelft wit. In den winter zijn alle
+bovendeelen, de hals en de kop grijsbruin, de borst, de buik, de stuit
+en een streep aan weerszijden van het voorhoofd wit. In den zomer heeft
+het voorste gedeelte van het lichaam tot over de schouders, den rug en
+de zijden van den romp een roestroode grondkleur; de rug en de vleugels
+hebben dan zwarte, dwarse vlekken en banden.</p>
+<p>De Grutto broedt op lage, vochtige of moerassige plaatsen van het
+gematigde en warme Europa, op gelijke breedte ook in Azi&euml; en
+Noord-Amerika; in het gure seizoen verhuist hij tot in Noord-Afrika.
+Hij houdt zich het meest in de kustlanden op, maar is toch in de
+moerassen van Hongarije zeer algemeen gedurende den zomer. Bij ons
+behoort hij in vele oorden, op vochtige weilanden en in moerassige
+streken, tot de zeer gewone Vogels; bij voorkeur nestelt hij in het
+hooiland. Hij verlaat zijne broedplaatsen, zoodra de jongen behoorlijk
+geoefend zijn in &rsquo;t vliegen, vertoeft gezellig nog eenigen tijd
+op de banken aan de monden der rivieren, verlaat ook deze weldra (in
+September) om zuidwaarts te trekken en keert in Maart naar zijn
+zomerverblijf terug. Onze naam Grutto is aan het geluid ontleend, dat
+hij vooral gedurende het vliegen laat hooren, zoowel in den paartijd,
+als wanneer men zijn nest nadert. De vier eieren, die in het zeer
+eenvoudige nest gevonden worden, zijn olijfgroen van kleur, met
+donkerbruine en grijze vlekken en stippen bedekt. Daar zij grooter dan
+kievietseieren en zeer smakelijk zijn, worden zij, evenals deze,
+ijverig gezocht en voor hooge prijzen verkocht.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Rosse Grutto</span>, op Terschelling
+<span class="letterspaced">Rosse Griet</span>, in Limburg <span class="letterspaced">Rosse Oeversnip</span>, in Friesland <span class="letterspaced">Roode Schrier</span> en <span class="letterspaced">Hooiwulp</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Limosa
+lapponica</i>), is op de kruin en in den nek licht roestrood met
+bruine, overlangsche strepen, op den rug en de schouders zwart met
+roestkleurige vlekken en randen; de keel, de zijden van den hals en de
+onderdeelen zijn fraai donker roestrood, de zijden van de borst en de
+onderdekveeren van den staart hebben zwarte, overlangsche vlekken, de
+slagpennen zijn zwart, wit gemarmerd, de stuurpennen hebben grijze en
+witte dwarsbanden. Het oog is bruin, de snavel roodachtig, aan de spits
+grauwzwart, de voet zwart. Totale lengte 41, staartlengte 7 cM.</p>
+<p>Deze Vogel broedt in het noorden van Europa en van Azi&euml;; op den
+trek bezoekt hij het grootste deel van Zuid-Azi&euml;, geheel
+Zuid-Europa en Afrika tot Zuid-Nubi&euml; en de Gambia. Op deze reis
+bezoekt hij in grooten getale de Duitsche en de Nederlandsche kusten.
+In zachte winters blijven vele van Augustus tot Mei. Bij strenge vorst
+overwinteren hier slechts enkele exemplaren. Tweemaal (bij Vlijmen en
+aan den Hoek van Holland) heeft men deze soort broedend in ons land
+aangetroffen. Op hun reis verwijderen de Rosse Grutto&rsquo;s zich niet
+gaarne van de zee, zoeken hun voedsel op de bij eb droogliggende
+zandbanken en wadden, keeren bij intredenden vloed naar het vaste land
+terug, zenden, als de eb aanvangt, boodschappers uit, vliegen, als deze
+hun de gewenschte tijding gebracht hebben, onder oorverdoovend getier
+naar den waterkant en volgen de terugwijkende golven.</p>
+<p>Wormen, insectenlarven, volkomen Insecten, kleine Schelpdieren,
+kleine Schaaldieren en Vischjes zijn het voedsel van de Grutto&rsquo;s;
+een grooteren buit kunnen zij niet verzwelgen. Of hun snavel werkelijk,
+zooals gezegd wordt, zoo fijngevoelig is, dat zij, zonder gebruik te
+maken van hun gezichtsorgaan, hun voedsel kunnen opsporen, moeten wij
+in &rsquo;t midden laten. Het bij de Snippen voorkomende tastwerktuig
+is bij hen niet aanwezig.</p>
+<p>In de gevangenschap gedragen de Grutto&rsquo;s zich als de andere
+Waterloopers; zij eten, wat hun voorgezet wordt, geraken aan de
+veranderde levensomstandigheden spoedig gewend, leeren hun verzorger
+onderscheiden en blijven jaren lang gezond.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p><span class="pagenum">[<a id="xd20e866" href="#xd20e866" name="xd20e866">433</a>]</span></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Wulpen</span> (<i lang="la-x-bio">Numenius</i>) zijn slank gebouwde Vogels met zeer langen,
+zwak benedenwaarts gebogen, aan den wortel hoogen, naar voren
+langzamerhand dunner wordende snavel; deze is, met uitzondering van de
+hoornachtige spits met een zachte huid bekleed; de bovenkaak is iets
+langer dan de onderkaak en een weinig er over heen gebogen. De pooten
+zijn slank en hoog, tot ver boven het spronggewricht onbevederd; alle
+drie voorteenen zijn door duidelijke spanvliezen aaneenverbonden. In de
+groote, spitse vleugels is de eerste slagpen de langste; de middelmatig
+lange, uit twaalf pennen samengestelde staart is aan de spits afgerond.
+Het harde, dicht aansluitende vederenkleed herinnert door zijn kleur
+aan dat van den Leeuwerik en stemt bij de mannetjes en wijfjes
+onderling en in de verschillende jaargetijden overeen.</p>
+<div class="figure xd20e875width"><img src="images/p2433.jpg" alt="Wulp (Numenius arquatus). 1/4 v. d. ware grootte." width="709" height="590">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Wulp</span> (<i lang="la-x-bio">Numenius arquatus</i>). 1/4 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Wulp</span> of <span class="letterspaced">Groote Wulp</span>, in Noord-Holland <span class="letterspaced">Drupen</span>, in Noordbrabant <span class="letterspaced">Heidetuter</span>, in Gelderland <span class="letterspaced">Tuter</span> en <span class="letterspaced">Zandtuter</span>, <span class="letterspaced">Regenfluiter</span> en <span class="letterspaced">Bergfluiter</span>, in Limburg <span class="letterspaced">Kliet</span>, in Groningen <span class="letterspaced">Wilp</span> en <span class="letterspaced">Groote
+Wilp</span>, in &rsquo;t Friesch <span class="letterspaced">Wylp</span>
+en <span class="letterspaced">Wettergulp</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Numenius arquatus</i>), is de grootste der drie in Europa en
+ook bij ons inheemsche soorten. Zijn lengte bedraagt 70 &agrave; 75
+cM., waarvan 18 &agrave; 20 cM. op den staart komen. De veeren van de
+bovenzijde zijn bruin met licht roestgele randen; de benedenrug is wit
+met bruine schaften en overlangsche vlekken; de slagpennen zijn zwart
+met witte kanten en vlekken, de drie eerste aan de binnenvlag wit
+gezoomd, de overige met spitse, lichtere vlekken, de stuurpennen op
+witten grond met zwartbruine banden. Het oog is donkerbruin, de snavel
+zwart, aan den wortel van den ondersnavel olijfkleurig grijs, de voet
+loodkleurig grijs.</p>
+<p>Er is geen land in Europa, waar de Wulp nog niet waargenomen werd,
+want hij broedt in het noorden en vertoeft in het zuiden, terwijl hij
+trekt. Op dezelfde wijze treft men hem in het grootste deel van
+Azi&euml; aan. Gedurende het winterhalfjaar doorreist hij Afrika even
+geregeld, als hij Indi&euml; bezoekt: hij komt er in September en
+blijft er tot Maart. Ook in het noordwesten van Amerika is hij geen
+zeldzame verschijning. In ons land vertoeft hij van Maart tot September
+en broedt in kleinen getale op de eilanden, op heidevelden en in lage
+moerassige streken. Van alle Snipvogels is hij het minst exclusief, wat
+de keuze van een verblijfplaats betreft. Elke landstreek acht hij
+geschikt, de zeekust zoowel als de verschillende binnenwateren, vlakten
+zoowel als heuvelachtige gewesten. Van het water vliegt hij soms naar
+de dorste oorden, van deze naar velden en weiden, van hier weer naar
+het water terug, geheel willekeurig. Zijne handelingen verraden steeds
+een schuwen, voorzichtigen en wantrouwenden aard, zelfvertrouwen zoowel
+als vreesachtigheid. Gezelliger dan vele andere Snipvogels, maakt hij
+gaarne deel uit van kleine gezelschappen; wegens zijn waakzaamheid
+verzamelen zich steeds een aantal minder schrandere strandvogels om hem
+heen; hij bemoeit zich echter met dit gespuis niet meer, dan hem
+goeddunkt. Zijn stem bestaat uit afgeronde, volle, klankrijke tonen,
+die men door de lettergrepen &ldquo;ta&uuml; ta&uuml;&rdquo; en
+&ldquo;tla&uuml;ied tla&uuml;ied&rdquo; kan nabootsen, volgens anderen
+beter door &ldquo;u lu lu, u lu lu&rdquo;, &ldquo;keloeje
+keloeje&rdquo; en &ldquo;hoepe hoepe&rdquo;. Hoewel hij ook in sommige
+gewesten van Middel-Europa nestelt, moet men toch de noordelijke
+landen, en van deze hoofdzakelijk de toendra, als zijn eigenlijk
+broedgebied beschouwen. Men vindt het nest van dezen Vogel bij ons op
+den grond tusschen hoog gras of heidekruid. Het is uit gras en
+worteltjes van planten vervaardigd. De eieren, vier in getal, zijn
+groot, olijfgroen en van groote, zwartbruine vlekken voorzien; zij
+worden voor een groote lekkernij gehouden. Na den broedtijd verlaten de
+Wulpen het binnenland en begeven zich naar moerassige plaatsen, slib-
+of zandgronden aan de monden onzer rivieren. Zij en ook de Regenwulpen
+blijven aan de kust in grooten getale den winter over en worden dan
+veelvuldig in zoogenaamde &ldquo;stalnetten&rdquo;, een soort van
+warflouwen, gevangen. Van beide soorten hoort men in de tweede helft
+van Maart bij donker, regenachtig weer de fluitende lokstem dikwijls
+den geheelen nacht door: vandaar hun naam.</p>
+<p>Insecten van allerlei soort en in alle ontwikkelingstoestanden,
+Wormen, Schelp- en Schaaldieren, ook <span class="pagenum">[<a id="xd20e939" href="#xd20e939" name="xd20e939">434</a>]</span>kleine
+Visschen en Amphibi&euml;n, voorts velerlei plantaardige stoffen,
+vooral bessen, vormen het voedsel van de volwassen Wulpen; de jongen
+eten niet anders dan Insecten en in het hooge noorden uitsluitend
+Muggen en hunne larven. Zij verdragen de gevangenschap goed, geraken
+spoedig gewend aan het gewone kooivoedsel en aan hun verzorger, worden
+zeer tam en geven ook hierdoor bewijzen van goede geestvermogens.</p>
+<p>De jacht op deze Vogels is niet gemakkelijk; het toeval is daarbij
+de beste helper van den jager. De vangst levert aan de broedplaatsen de
+zekerste uitkomsten op en gelukt ook dikwijls met het watersnippennet.
+In den ijverigen vogelvanger wekt de Wulp evenveel belangstelling als
+de Auerhaan of het Hert in den jager. Als wild wordt deze Vogel
+geschat, hoewel hij ver achterstaat bij de echte Snippen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Regenwulp</span>, <span class="letterspaced">Kleine Wulp</span> of <span class="letterspaced">Regenfluiter</span>, in Groningen <span class="letterspaced">Kleine Wilp</span> en <span class="letterspaced">Regenwilp</span>, in &rsquo;t Friesch <span class="letterspaced">Reinwylp</span>, <span class="letterspaced">Wetterwylp</span>, <span class="letterspaced">Litse
+Wylp</span> geheeten (<i lang="la-x-bio">Numenius phaeopus</i>), is
+veel kleiner dan de vorige soort (totale lengte 52, staart 11, snavel
+11 cM.); zijn naar verhouding kortere snavel is sterker gekromd; zijn
+kleur, hoewel in hoofdzaak gelijk, is somberder; de veeren van den kop
+zijn donkerbruin, ongevlekt, met een witachtige, overlangsche streep
+over de kruin; de flanken zijn wit met zwartbruine pijlvlekken en
+dwarsstrepen, de staartveeren witachtig grijs, aan den wortel
+aschgrauw, met 7 of 8 donkere, aan den rand uitvloeiende banden
+versierd. Het oog is donkerbruin, de snavel zwart, de voet loodkleurig
+grijs.</p>
+<p>Deze Vogels broeden uitsluitend in &rsquo;t hooge noorden, dringen
+ver in de poolgewesten door, hebben den toendra en de hooge heidevelden
+van Groenland, IJsland, het noorden van Skandinavi&euml;, de
+F&auml;r-&ouml;er en Siberi&euml; tot zomerverblijf en begeven zich op
+den trek even ver zuidwaarts als hunne grootere verwanten. In den
+nazomer en het najaar vindt men ze bij ons in vluchten in de
+hooilanden, in de herfst- en wintermaanden aan de kust, in het voorjaar
+vertoeven zij in vluchten van 20, 30 en meer stuks langen tijd op onze
+weilanden, waar zij soms van Maart tot December blijven rondzwerven,
+zonder dat hier ooit eieren van hen gevonden zijn. Gedurende het
+vliegen brengen zij een opmerkelijk trillenden loktoon
+(&ldquo;h&uuml;&uuml;&uuml;&uuml;&uuml;&uuml;h&rdquo;) voort.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Dunbekwulp</span> (<i lang="la-x-bio">Numenius tenuirostris</i>), die in de kustlanden van de
+Middellandsche <span class="corr" id="xd20e987" title="Bron: zee">Zee</span>, vooral in Noord-Afrika (Egypte) en op
+Sicili&euml;, broedt en wiens reizen zich over een groot deel van
+Azi&euml; en Afrika uitstrekken, dwaalt eene enkele maal naar &rsquo;t
+noorden af; tot dusver werden 4 exemplaren van deze soort in ons
+vaderland (Friesland, Noord-Holland, Zeeland) geschoten. In grootte
+komt hij met den Regenwulp overeen, van wien hij zich vooral
+onderscheidt door zijn aanmerkelijk dunneren snavel en de lichtere
+kleur van zijn kleed.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Franjepooten</span> (<i lang="la-x-bio">Phalaropus</i> of <i lang="la-x-bio">Crymophilus</i>) zijn
+kleine, Strandlooper-achtige Snipvogels, die zich van alle overige
+leden hunner orde onderscheiden door een buitengewone geschiktheid voor
+het zwemmen. Hunne voorteenen hebben, behalve een spanvlies een aan den
+rand fijn getanden huidzoom, die dikwijls bij de teengewrichten
+ingesneden is. Hun snavel is zoo lang als de kop, aan de wortelhelft
+zacht, overigens hard, recht, zeer zwak, aan de spits een weinig
+benedenwaarts gebogen of afgeplat. Zij hebben lange, spitse vleugels,
+welker eerste slagpen de langste is, een korten, afgeronden, uit 12
+pennen samengestelden staart, sterk verlengde staartdekveeren en een
+buitengewoon rijk vederenkleed. Hun vaderland is het hooge noorden van
+de Oude en de Nieuwe Wereld; slechts bij uitzondering komen zij op
+lagere breedten; want, als zij trekken, begeven zij zich niet naar
+zuidelijker landen, maar naar de open zee.</p>
+<p>Door hun levenswijze onderscheiden zij zich van alle bekende Vogels.
+Zij zijn allerliefste schepsels, op het land even behendig als in
+&rsquo;t water. Hun gang komt overeen met die van de Strandloopers; het
+zwemmen geschiedt zonder merkbare inspanning en op een buitengewoon
+bevallige wijze, niet slechts op het effene watervlak der kleine
+vijvers, aan welker oevers zij broeden en gedurende den zomer verblijf
+houden, maar zelfs in de onstuimigste zee, bij hevige stormen, vele
+mijlen van het land verwijderd. De zee is hun eigenlijke woonplaats;
+aan het land komen zij slechts om eieren te leggen en hunne jongen
+groot te brengen. Juist daarom komt hun levenswijze ons nog in vele
+opzichten duister en raadselachtig voor.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De eenige soort van dit geslacht, die in Europa, n.l. in Lapland,
+broedt, is de <span class="letterspaced">Aschgrauwe Franjepoot</span>,
+de <span class="letterspaced">Odinshen</span> van de IJslanders
+(<i lang="la-x-bio">Phalaropus hyperboreus</i>). De veeren van de
+bovendeelen zijn zwartgrijs, die van den onderrug en de schouders zwart
+met roestgele randen; de zijden van het achterste deel van den hals
+zijn roestrood, de keel en de onderdeelen wit, de krop en de zijden van
+den romp grijs. In den winter is de rug lichtgrijs met zwarte vlekken.
+Totale lengte van het mannetje 18, van het wijfje 20 cM., staartlengte
+5 cM.</p>
+<p>In den zomer bewoont deze Vogel de kusten van Finmarken, IJsland,
+Zuid-Groenland en waarschijnlijk ook den noordrand van de Aziatische
+toendra; soms vliegt hij van hier naar zuidelijker gewesten: men heeft
+hem herhaaldelijk in Amerika, Duitschland, Nederland (in den nazomer en
+den herfst op de Hollandsche en Friesche kust) en Frankrijk, ja zelfs
+in Spanje geschoten, ook wel op binnenwateren, die hij bereikte, door
+met de Strandloopers langs de stroomen te trekken. In de maag van
+gedoode exemplaren vond men larven van verschillende Insecten. Op
+Spitsbergen voedt de Odinshen zich gedurende den zomer hoofdzakelijk
+met een kleine Alge, die daar in de moerassen veelvuldig voorkomt.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Op nog hoogere breedten en verder westwaarts wordt de genoemde soort
+vervangen door den iets grooteren <span class="letterspaced">Rossen
+Franjepoot</span> (<i lang="la-x-bio">Phalaropus rufus</i>). Bij dezen
+zijn de veeren van bovenkop, rug en schouders zwart met roestgele
+randen, die van den achterhals en den staartwortel roestrood; de
+benedenrug, de bovenste dekveeren van den vleugel en de zijden van den
+staart zijn aschgrauw, de onderdeelen fraai roestrood. De handpennen
+zijn zwartachtig grijs met witte schaften, aan den binnenrand en aan
+den wortel wit, de armpennen donkergrijs met witte randen, de laatste
+bijna geheel wit, de middelste stuurpennen zwartachtig, de volgende
+donker leikleurig grijs, de beide buitenste aan de spits donker
+bruinrood. Het oog is bruin, de snavel groenachtig geel, aan de spits
+bruin, de voet grijsbruin. In het herfstkleed zijn de bovenkop en de
+nek aschgrauw en geteekend met twee grijszwarte strepen, die langs de
+zijden van den achterkop zich <span class="pagenum">[<a id="xd20e1031"
+href="#xd20e1031" name="xd20e1031">435</a>]</span>uitstrekken; de rug-
+en de schouderveeren zijn blauwgrijs met donkerder schaften, de veeren
+van de onderzijde wit, in de flanken grijs.</p>
+<p>Deze Vogel werd &rsquo;s winters eenige malen aan onze kust en ook
+enkele malen aan de oevers van binnenwateren waargenomen.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De <span class="letterspaced">Steltkluiten</span> (<i lang="la-x-bio">Himantopus</i>), zoo genoemd wegens hunne zeer hooge pooten,
+die ver boven het spronggewricht onbevederd zijn en waarvan de
+buitengewoon lange loop slechts met schilden bekleed is, hebben een
+langen, dunnen, alleen aan den wortel zachten, als balein buigbaren,
+rechten, aan de spits afgeplatten snavel, zeer lange, smalle en spitse
+vleugels, die voorbij den korten staart uitsteken; de buitenste en de
+middelste voorteen zijn door een spanvlies vereenigd, de achterteen
+ontbreekt.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Gewone Steltkluit</span> (<i lang="la-x-bio">Himantopus candidus</i>) bewoont alle landen om de
+Middellandsche Zee; en is vooral in Noord-Afrika veelvuldig. Tot zijn
+broedgebied behooren bovendien Zuid-Rusland, geheel Middel-Azi&euml;,
+bezuiden de Siberische grens en Indi&euml;. In vrij grooten getale
+broedt hij ook in Hongarije, enkele exemplaren ook in Duitschland. In
+Indi&euml;, Perzi&euml;, Egypte en Noordwest-Afrika, zelfs op
+Sardini&euml; is hij standvogel; in de noordelijker gedeelten van zijn
+broedgebied komt hij in Mei en blijft er hoogstens tot September. Op
+den trek doorkruist hij geheel Afrika en Azi&euml; tot het eiland
+Lu&ccedil;on. Jaren geleden (Augustus 1852) zijn twee exemplaren van
+deze soort in Noordbrabant (bij Middelbeers) geschoten.</p>
+<p>In het lentekleed zijn de achterkop, een smalle streep op den
+achterhals en de mantel zwart, de laatstgenoemde met groenachtigen
+glans; de vleugels zijn zwart; de staart is aschgrauw; alle overige
+deelen zijn wit, op de voorzijde met een teere, rozeroode tint. Het oog
+is prachtig karmijnrood, de snavel zwart, de voet bleek karmijn- of
+rozerood. Totale lengte 38, staartlengte 8 cM.</p>
+<p>De Steltkluiten houden zich gaarne op bij zout- en brakwater meren,
+zonder zich tot deze te bepalen. Zeevogels kan men hen niet noemen. Wel
+komen zij soms ook aan de zeekust voor in gezelschap van Kluiten en
+Ruiters; gewoonlijk echter ontmoet men ze in kleine vijvers of plassen
+gedurende den broedtijd in groote moerassen, waarvan het water zoet of
+hoogstens brak is. Naar het schijnt, zijn zij gezelliger van aard dan
+hunne naaste verwanten; bij paren ziet men ze niet anders dan gedurende
+den voortplantingstijd; in andere tijden van het jaar steeds bij
+troepen van 6 &agrave; 12 stuks en &rsquo;s winters in talrijke
+zwermen.</p>
+<p>Voor zoover men weet, eten zij niets anders dan Insecten.
+Voortdurend houden zij zich met de vangst van deze dieren bezig, die
+zij van den <span class="corr" id="xd20e1061" title="Bron: waterspiege">waterspiegel</span> afzoeken, uit de slib van den
+bodem wegpikken of in de lucht ophappen.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Nevens de Steltkluiten verdienen de <span class="letterspaced">Kluiten</span> (<i lang="la-x-bio">Recurvirostra</i>)
+een plaats. Deze zeer eigenaardige, hoogpootige Snipvogels hebben een
+forsch gebouwden romp en een langen, zwakken, smallen snavel, welks
+breedte de hoogte zeer overtreft, en die naar de spits aanmerkelijk
+dunner wordt; hij is eenvoudig naar boven gekromd of onmiddellijk voor
+het einde weder naar beneden gebogen, over zijn geheele lengte glad en
+hard. De pooten hebben een buitengewoon langen loop en zijn tot ver
+boven het spronggewricht onbevederd. De drie voorteenen zijn verbonden
+door &ldquo;halve&rdquo; zwemvliezen, deze strekken zich tot aan den
+nagel uit, maar zijn diep uitgesneden; de achterteen is klein, hooger
+ingeplant en reikt niet tot op den bodem. Tusschen het mannetje en
+wijfje en ook tusschen zomerkleed en winterkleed bestaat zeer weinig
+verschil.</p>
+<div class="figure xd20e1074width"><img src="images/p2435.jpg" alt="Kluit (Recurvirostra avocetta). 1/4 v. d. ware grootte." width="720"
+height="575">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Kluit</span> (<i lang="la-x-bio">Recurvirostra avocetta</i>). 1/4 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p class="tb"></p>
+<p>De Gewone <span class="letterspaced">Kluit</span> of <span class="letterspaced">Kluut</span>, vroeger ook <span class="letterspaced">Sluijf</span> <span class="pagenum">[<a id="xd20e1096"
+href="#xd20e1096" name="xd20e1096">436</a>]</span>genoemd (<i lang="la-x-bio">Recurvirostra avocetta</i>), is op eenvoudige, maar zeer
+bevallige wijze geteekend. De bovenkop, de nek en de achterhals, de
+schouders en het grootste gedeelte van de vleugels zijn zwart, twee
+groote velden op de vleugels en het geheele overige vederenkleed zijn
+wit. Het oog is roodachtig bruin, de snavel zwart, de voet donker
+blauwgrijs. Totale lengte 43, staartlengte 7 cM.</p>
+<p>Van Middel-Europa af is de Kluit bijna over de geheele Oude Wereld
+verbreid. Hij bewoont de kusten van de Noordzee en de Oostzee zoowel
+als de zoute meren van Hongarije; hij trekt van hier door Zuid-Europa
+en Afrika tot aan het Kaapland; van Middel-Azi&euml; naar Zuid-China en
+Indi&euml;. Daar waar men hem aantreft, komt hij meestal in grooten
+getale voor. Hij verlaat ons vaderland in Augustus of September en komt
+in het laatst van Maart of in het begin van April terug. In Nederland
+werd hij vooral op Texel, bij Calantsoog (in Noord-Holland) en aan den
+Hoek van Holland, doch ook op de andere eilanden, bij Vogelenzang en in
+Zeeland broedend gevonden.</p>
+<p>De Kluit is een echte zeevogel: hij verlaat de zeekust zelden;
+wanneer hij dit al eens vrijwillig doet, geschiedt zulks met het doel
+om een zout- of althans brakwatermeer op te zoeken. In het binnenland
+behoort hij tot de zeldzaamheden. Hij is een van die zeevogels, welke
+ieders aandacht trekken, omdat zij een sieraad zijn van het strand.
+Zooals zijne zeer goed ontwikkelde zwemvliezen reeds doen vermoeden,
+beweegt hij zich ook op plaatsen waar het water diep is; hij zwemt met
+gemak en behendig en doet dit dikwijls zonder bepaalde
+noodzakelijkheid. Zijn fluitend stemgeluid heeft een eenigszins
+droefgeestigen, maar volstrekt niet onaangenamen klank: zijn loktoon
+klinkt ongeveer als &ldquo;kwie&rdquo; of &ldquo;duut&rdquo;, zijn
+paringswijsje is een klagend &ldquo;klioe&rdquo;, dat zoo dikwijls en
+zoo schielijk achtereen herhaald wordt, dat het aan
+&ldquo;jodelen&rdquo; doet denken. Aan dit geluid heeft hij zijn naam
+te danken.</p>
+<p>Gewoonlijk ziet men den Kluit in &rsquo;t water staan of langzaam
+rondstappen en met voortdurende, knikkende en zijwaartsche beweging van
+den kop voedsel opnemen, niet zelden ook den bodem van &rsquo;t water
+onderzoeken, waarbij hij op de manier van een Eend min of meer op den
+kop staat. Hij gebruikt zijn vreemdsoortigen snavel op een geheel
+andere wijze dan de overige moerasvogels; hij &ldquo;sabelt&rdquo;,
+gelijk <span class="smallcaps">Naumann</span> zegt, &ldquo;maakt
+tamelijk snel opeenvolgende, gymnastische bewegingen naar links en naar
+rechts en grijpt intusschen het in &rsquo;t water zwevende voedsel, dat
+door de lijsten aan de binnenste oppervlakte van den snavel wordt
+teruggehouden.&rdquo; Als men dicht bij een plaats komt, waar honderden
+van deze Vogels ijverig bezig zijn voedsel op te sporen, bemerkt men,
+dat alle bij het eerste waarschuwende sein onrustig worden, wadend of
+zwemmend zich naar de diepere gedeelten van het water begeven, of
+opvliegen en niet eerder rusten, voordat zij buiten schot zijn.</p>
+<p>Korten tijd na hun terugkomst in &rsquo;t vaderland splitsen de
+zwermen zich in paren, die geschikte nestplaatsen opzoeken, liefst op
+een met kort gras bedekte vlakte. Het nest is een ondiepe uitholling
+van den grond en met eenige droge halmpjes of worteltjes bekleed; er
+worden in den regel 4, soms slechts 2 peer- of tolvormige eieren in
+gelegd; deze hebben een fijne, glanslooze schaal, die op licht
+roestgeelachtigen of geelachtig olijfkleurigen grond met een meer of
+minder groot aantal grauwzwarte en violette vlekken en stippels
+geteekend is. Het mannetje en het wijfje broeden om beurten, zijn vol
+zorg voor hun broedsel, vliegen onder klagend geschreeuw om den mensch,
+die in de nabijheid van hun nest komt en brengen de jongen, zoodra deze
+droog geworden zijn, naar een terrein, waar zij schuilplaatsen kunnen
+vinden, later naar groote poelen en eindelijk, als zij hunne vleugels
+beginnen te gebruiken, naar de open zee.</p>
+<p>De gevangen Kluiten vereischen een zorgvuldige verpleging; hun
+voedsel moet flink gekruid zijn met insectenlarven of mierenpoppen; zij
+kunnen dan jaren lang in de kooi in &rsquo;t leven gehouden worden.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De echte <span class="letterspaced">Pluvieren</span> (<i lang="la-x-bio">Charadriinae</i>) zijn forsch gebouwde, korthalzige,
+grootkoppige Vogels van geringe grootte. Hun snavel is meestal kort,
+zijn lengte gaat zelden die van den overigen kop te boven; aan den
+wortel is hij met een zachte, aan de spits met een harde huid bekleed;
+de neusgaten zijn ovaal en bevinden zich aan het einde van het
+achterste derde gedeelte (of van de achterste helft) van den snavel,
+welks rug op deze plaats benedenwaarts gekromd is, doch nader bij de
+spits zich weer verheft; zulk een snavel heet &ldquo;kolfvormig&rdquo;
+gezwollen. De pooten zijn middelmatig hoog, slank, in &rsquo;t
+spronggewricht een weinig verdikt, de voeten meestal drieteenig. De
+vleugels zijn tamelijk groot, smal en spits; hun spits wordt door de
+eerste of de tweede slagpen gevormd; de bovenarmpennen zijn tot een
+zoogenaamden schoudervleugel verlengd. De korte of middelmatig lange,
+uit 12 pennen samengestelde staart is aan den top flauw afgerond. Het
+dichte en zachte, glad aanliggende vederenkleed biedt bij jongen en
+ouden minder verschil aan, dan er tusschen het zomer- en het
+winterkleed bestaat.</p>
+<p>De echte Pluvieren zijn de bedrijvigste van alle moerasvogels. De
+meeste maken weinig verschil tusschen den dag en den nacht; van den
+morgen tot den avond, van den avond tot den morgen zijn zij ijverig in
+de weer, een vasten slaaptijd, die misschien slechts eenige minuten
+duurt, hebben zij niet; toch zijn sommige over dag, andere &rsquo;s
+nachts het meest werkzaam. Zij loopen uitmuntend en vliegen met gemak
+en snel, zonder door een dezer bewegingen spoedig vermoeid te worden.
+Zij zwemmen niet gaarne, maar toonen zich in geval van nood ook
+hiervoor geschikt. Bijna alle soorten hebben een luid klinkende,
+fluitende stem en brengen gedurende den paartijd tot trillers
+vereenigde tonen voort, die eenige aanspraak kunnen maken op den naam
+van gezang. Hun nest is eenvoudig een kuiltje in den grond; zelden
+wordt het met eenige halmen bekleed. Het dient tot berging van 3 of 4
+peer- of tolvormige, bont gevlekte eieren, nooit meer, nooit minder,
+die altijd zoo gerangschikt zijn, dat de spitsen elkander in &rsquo;t
+midden aanraken. De beide ouders broeden om beurten; door hen begeleid,
+verlaten de jongen het nest, onmiddellijk nadat zij uit den dop gekomen
+en droog geworden zijn; in den eersten tijd zoeken zij nu en dan
+beschutting onder de vleugels van de moeder.</p>
+<p>Deze Vogels voeden zich met Insecten en Weekdieren, Wormen en kleine
+waterdieren; zij worden als wild hooggeschat en hebben daarom veel
+vervolging te verduren.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kievit</span>, in Overijsel
+<span class="letterspaced">Kiefte</span>, in &rsquo;t Friesch
+<span class="letterspaced">Ljiep</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Vanellus cristatus</i>), vertegenwoordigt een gelijknamig
+geslacht, dat kenbaar is aan den zwak kolfvormig gezwollen snavel, aan
+de vierteenige voeten, aan de stompe vleugels, welker spits gevormd
+wordt <span class="pagenum">[<a id="xd20e1145" href="#xd20e1145" name="xd20e1145">437</a>]</span>door de derde handpen en aan de kuif,
+waarmede de kop versierd is. De bovenkop, de voorhals, de bovenborst en
+de achterste helft van den staart zijn glanzig donkerzwart, de veeren
+van den mantel donkergroen met blauwen of purperen weerschijn, de
+zijden van den hals, de onderborst, de buik en de wortelhelft van de
+staartveeren wit, eenige boven- en alle onderdekveeren van den staart
+donker roestgeel; de kuif bestaat uit lange, smalle veeren, die een
+dubbele spits vormen. Het oog is bruin, de snavel zwart, de voet vuil
+donkerrood. Totale lengte 34, staartlengte 10 cM.</p>
+<p>Van den 81en graad N.B. tot Voor-Indi&euml; en Noord-Afrika heeft
+men den Kievit in alle bekende landen van de Oude Wereld waargenomen.
+Hij is op de voor hem geschikte plaatsen in China even algemeen als in
+Groot-Britanni&euml;; tegen den winter trekt hij zuidwaarts naar de
+tusschen Marokko en Noord-Indi&euml; gelegen landen, ook dwaalt hij wel
+naar de F&auml;r-&ouml;er en IJsland en zelfs naar Groenland af. Van
+alle Europeesche landen is Nederland ongetwijfeld het rijkst aan
+Kieviten: zij zijn voor ons land even karakteristiek als de kanalen, de
+zwartbonte koeien, de windmolens en de door hooge boomen overschaduwde
+buitenplaatsen en boerderijen. Ook in Duitschland zijn zij niet
+zeldzaam.</p>
+<p>De Kievit is een van de eerste lenteboden; evenals de Spreeuw en de
+Leeuwerik verschijnt hij soms reeds in &rsquo;t vaderland, als de
+winter er nog zijn schepter zwaait en hem gebrek doet lijden. Meer dan
+van andere Vogels heeft men van den Kievit waargenomen, dat het
+hoofdleger voorafgegaan wordt door enkele &eacute;claireurs. Deze
+worden dikwijls bitter teleurgesteld door een weersverandering. Late
+sneeuwvlagen maken, dat zij geen voedsel kunnen vinden; vermoedelijk
+worden zij door de hoop op een gunstigen keer van zaken weerhouden om
+terug te keeren; zij dwalen van het eene veld naar het andere, wachten
+en hopen, verkwijnen meer en meer en bezwijken. In het tijdperk 1879
+tot 1888 wisselde de tijd van aankomst der Kieviten in ons vaderland af
+tusschen 10 Februari en 14 Maart (gemiddeld 2 Maart), de tijd, waarin
+zij vertrokken of voor de laatste maal gezien werden, van 18 September
+tot 6 December (gemiddeld 30 October). Hierbij moet echter in &rsquo;t
+oog worden gehouden, dat na het vertrek van de Vogels, die hier gebroed
+hebben en geboren zijn, andere, uit noordelijker streken komende
+exemplaren doortrekken; dit duurt, totdat de vorst invalt; een enkele
+maal is het gebeurd, dat Kieviten hier den winter overbleven.</p>
+<div class="figure xd20e1151width"><img src="images/p2437.jpg" alt="Kievit (Vanellus cristatus). 1/3 v. d. ware grootte." width="714"
+height="552">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Kievit</span>
+(<i lang="la-x-bio">Vanellus cristatus</i>). 1/3 v. d. ware
+grootte.</p>
+</div>
+<p>Zoodra de Kieviten in hun vaderland teruggekomen zijn en hunne
+gewone standplaatsen hebben opgezocht, begint hun zomerleven. De Kievit
+houdt niet van de nabijheid van den mensch en vermijdt zooveel mogelijk
+diens woonplaats, misschien met uitzondering van de lage, moerassige
+kuststreken. Een voorwaarde, waaraan iedere broedplaats moet voldoen,
+is de nabijheid van water. Wanneer, hetgeen zeldzaam geschiedt, de
+Kieviten hoog gelegen bergvlakten opzoeken om er te nestelen, kan men
+er vrij stellig op rekenen, dat de gewone nestplaatsen in den loop van
+den zomer overstroomd zullen worden. Op deze nestplaatsen nu ziet of
+hoort men den Kievit op iederen tijd van den dag<a class="noteref" id="xd20e1163src" href="#xd20e1163" name="xd20e1163src">1</a>. Bijna
+voortdurend is hij in beweging. Gedeeltelijk is de oorzaak hiervan
+gelegen in zijn waakzaamheid, daar hij ieder ander schepsel, misschien
+met uitzondering van Runderen en Schapen, voor gevaarlijk houdt. Daar
+hij liever vliegt dan loopt, bij voorkeur van zijne vleugels gebruik
+maakt bij het toonen van liefde zoowel als van misnoegen en voor vele
+spelen, welker reden ons niet volkomen duidelijk is, kan het niet
+missen, dat men hem opmerkt. Het drukst beweegt hij zich, zoolang er
+eieren in zijn nest liggen, of zijne jongen nog niet geschikt zijn om
+aan een naderend gevaar vliegend te ontkomen. In dezen tijd vliegen zij
+onder luid geschreeuw, dat als &ldquo;kiewiet&rdquo; klinkt, om iederen
+mensch heen, die in de nabijheid van hun broedplaats komt. Zij doen dit
+met een driestheid, die te recht verbazing wekt. De voor zijn kroost
+beduchte Vogel schiet dikwijls zoo dicht bij het hoofd van den mensch
+langs, dat deze de door &rsquo;t snelle vliegen veroorzaakte
+luchtstrooming duidelijk voelen kan. Hij vliegt voortreffelijk en siert
+zijn vluchtlijn als &rsquo;t ware op door velerlei zwenkingen. Alleen
+als de weg van <span class="pagenum">[<a id="xd20e1172" href="#xd20e1172" name="xd20e1172">438</a>]</span>den Kievit dicht over den
+waterspiegel heen leidt, vliegt hij met langzame vleugelslagen; zoodra
+hij tot hoogere luchtlagen is opgestegen, begint hij kunsten te maken,
+alsof hij iedere aandoening door een bepaalde beweging uitdrukken wil.
+Wanneer een gevaar hem of zijne jongen bedreigt, maakt hij de koenste
+wendingen, stort zich naar beneden tot dicht bij den grond, rijst
+echter dadelijk weer in steile richting omhoog, slaat nu eens naar
+deze, dan weer naar gene zijde over, daalt op den bodem af, trippelt
+hier even rond, verheft zich opnieuw in de lucht en hervat het vorige
+spel. Geen der andere inheemsche Vogels vliegt zooals hij, geen hunner
+is in staat om op dezelfde wijze alle denkbare bewegingen met de
+vleugels uit te voeren. Karakteristiek voor deze wijze van vliegen is
+het eigenaardige gesuis en gewapper, dat door de snelle vleugelslagen
+ontstaat, zoo zelfs, dat men hieraan Kieviten, die door de lucht
+voorbijtrekken, in een duisteren nacht van alle andere Vogels
+onderscheiden kan. Zijn gang is sierlijk en behendig; de snelheid van
+&rsquo;t loopen kan aanmerkelijk vermeerderd worden. Bovendien speelt
+deze in &rsquo;t oogloopende Vogel zoowel onder &rsquo;t vliegen als
+onder &rsquo;t gaan voortdurend met zijn kuif, die hij in &rsquo;t eene
+oogenblik horizontaal neerlegt, in &rsquo;t andere hoog opricht. Van
+zijn niet bijzonder buigzame stem maakt hij zeer dikwijls gebruik; de
+weinige tonen, waaruit zij bestaat, weet hij op velerlei wijzen te
+verbinden. Zijn loktoon, het reeds genoemde &ldquo;kiewiet&rdquo;, is
+nu eens meer, dan weer minder gerekt; de verschillende intonaties
+hebben ieder een bepaalde beteekenis; angst wordt te kennen gegeven
+door &ldquo;chr&egrave;i&euml;t&rdquo;, de paringsroep bestaat uit een
+reeks van nauw aaneenverbonden klanken, die men door de lettergrepen
+&ldquo;ch&egrave;h kwerkhoi&euml;t kiewietkiewietkiewiet
+kioe&iuml;eht&rdquo; ongeveer kan aanduiden.</p>
+<p>Hoe beter men den Kievit leert kennen, des te meer wordt men
+overtuigd van zijn schranderheid. Zijn waakzaamheid, die den jager vaak
+teleurstelling bereidt, strekt hem tot eer. Een onaangename ervaring
+vergeet hij nooit, nog jaren lang herinnert hij zich het oord, waar een
+zijner soortgenooten een ongeluk is overkomen. Met den felsten haat
+bejegent hij alle roofdieren en toont daarbij grooten moed, zelfs ware
+doodsverachting. Woedend schiet hij neer op den snuffelenden Hond,
+dikwijls zoo dicht langs den kop van den verontwaardigden viervoeter,
+dat deze zich genoopt ziet naar den aanvaller te happen. Reintje wordt
+even ijverig bestookt, maar niet altijd overwonnen en verdreven;
+integendeel deze grijpt niet zelden een van zijne vermetelste
+tegenstanders en vermoordt hem voor de oogen van zijne kameraads, die
+vol ontzetting in alle richtingen uiteenstuiven en ver van de
+kampplaats gaan weeklagen over den verongelukten makker. Stoutmoedig
+valt de Kievit Meeuwen, Reigers en Ooievaars aan, kortom alle
+roofvogels, die minder goed vliegen dan hij; de gevederde roovers, die
+hem in bekwaamheid overtreffen, gaat hij echter voorzichtig uit den
+weg. De strandvogels zijn gewoon acht te geven op hetgeen de Kievit
+doet en ontkomen door zijn voorzichtigheid aan vele gevaren. Daarom
+draagt hij bij de Grieken den zeer eigenaardigen naam van &ldquo;Goede
+Moeder.&rdquo;</p>
+<p>Naar het schijnt, maken Regenwormen het voornaamste voedsel van den
+Kievit uit; bovendien moeten als belangrijke bestanddeelen van zijn
+maal allerlei Insectenlarven, Waterslakken, kleine Landslakken enz.
+genoemd worden. Verscheidene malen in den loop van den dag gaat hij
+drinken. Het baden is voor hem een levensbehoefte.</p>
+<p>Het nest van den Kievit vindt men het veelvuldigst op uitgestrekte
+grasvelden en vochtige akkers, zelden in de onmiddellijke nabijheid van
+het water, nooit in het eigenlijke moeras. Het bestaat uit een ondiepe
+holte, die soms met eenige dunne grashalmpjes en fijne worteltjes
+sierlijk bekleed is. In gunstige jaren begint het leggen bij ons
+omstreeks het midden van Maart, soms echter eerst in de laatste dagen
+van deze maand of in de eerste dagen van April. De 4 betrekkelijk
+groote eieren zijn peervormig en hebben een fijnkorrelige, gladde
+schaal, die op dof olijfgroenachtigen of bruinachtigen grond met
+donkerder, dikwijls zwarte stippels, vlekken en streepjes op zeer
+verschillende wijzen geteekend is; zij liggen in het nest
+z&oacute;&oacute;, dat hunne spitsen elkander in het midden aanraken en
+worden door het wijfje altijd weder op deze wijze gerangschikt. Het
+wijfje broedt de eieren in 16 dagen uit en brengt de jongen vervolgens
+naar plaatsen, waar zij zich verbergen kunnen. De kleur van het jong,
+dat zich bij naderend gevaar plotseling tegen den grond drukt, komt zoo
+zeer met die van den grond overeen, dat men het voor een aardkluit zou
+kunnen aanzien.</p>
+<p>Bij ons en in Duitschland maakt men geen jacht op den Kievit, omdat
+zijn vleesch te recht onsmakelijk wordt geacht. In Zuid-Europa is men
+een andere meening toegedaan; hier worden de wintergasten even ijverig
+vervolgd, als waren het Snippen. De eieren worden hier te lande ijverig
+gezocht; er wordt een belangrijke handel in gedreven; vooral uit
+Friesland worden groote hoeveelheden naar Engeland gezonden. In het
+laatst van April is de hoeveelheid, die ter markt wordt gebracht, zeer
+aanzienlijk. Toch is, tengevolge van den uitvoer naar Engeland, de
+prijs, althans in de steden van Friesland, zelden lager dan 15 cents
+per stuk. Voor de eerste eieren worden gewoonlijk zeer hooge prijzen
+betaald. Over 20 jaren berekend, wordt in Friesland het eerste ei
+gemiddeld op 23 Maart gevonden (<span class="smallcaps">Albarda</span>). Daar de Kievieten, welker eieren men
+herhaaldelijk wegneemt, in het geheel niet meer zouden broeden, het
+getal dezer Vogels derhalve van jaar tot jaar verminderen zou, is bij
+de wet bepaald, wanneer het rapen van kievitseieren moet ophouden. Hier
+te lande is het na den 30en April verboden; het vervoeren en verkoopen
+van de eieren mag nog tot den 5en Mei plaats hebben.</p>
+<p>De gevangen Kieviten zijn zeer gezellige Vogels; vooral als zij zeer
+jong in de kooi komen, schikken zij zich spoedig in de veranderde
+levensomstandigheden; zij worden tam en gemeenzaam met hun verzorger,
+eten uit zijn hand, volgen hem ook wel een eind weegs, sluiten zelfs
+vriendschap met Honden en Katten en matigen zich het oppergezag aan
+over andere in de kooi levende strandvogels. Als men hun aanvankelijk
+stuk gesneden Regenwormen voorwerpt, geraken zij licht gewoon aan het
+voedsel, dat men hun gewoonlijk geeft, n.l. wittebrood; hiermede kan
+men ze jaren lang in &rsquo;t leven houden; zij moeten echter tegen
+koude beschut worden, zoodra de winter aanvangt.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>In Egypte wordt onze Kievit vervangen door den <span class="letterspaced">Spoorkievit</span>, wegens zijn geschreeuw ook
+<span class="letterspaced">Sieksak</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Vanellus spinosus</i>). Deze kenmerkt zich door een echten
+Kievitsnavel, slanke pooten met 3 teenen, een scherpe, aan de
+vleugelbocht voorkomende spoor, betrekkelijk spitse vleugels en een
+stompe kuif op den achterkop.</p>
+<p>Van alle Egyptische Pluviervogels is deze de algemeenste. Men vindt
+hem overal, waar de aanwezigheid van zoet water zijn verblijf mogelijk
+maakt, want zelden of nooit begeeft hij zich op grooten afstand van
+<span class="pagenum">[<a id="xd20e1202" href="#xd20e1202" name="xd20e1202">439</a>]</span>het water. Hij stelt zijne eischen echter
+niet hoog, maar is tevreden met een veld, dat nu en dan onder water
+wordt gezet. Hij schijnt de zeekust te vermijden, maar komt voor aan de
+oevers der strandmeren, die deels brak, deels zout water bevatten.</p>
+<p>In levenswijze komen de Spoorkieviten veel met onze Kieviten
+overeen, hoewel zij minder gezellig schijnen te zijn en meer bij paren
+leven. Het eene paar woont echter dicht bij het andere en de buren
+komen gaarne voor korten tijd bijeen. Tegen Vogels maakt de Spoorkievit
+van zijn wapen gebruik; hij stort zich plotseling op zijn tegenpartij
+en tracht hem door een slag met den vleugel te kwetsen. Ongetwijfeld
+kan hij met de spoor gevoelige wonden toebrengen; de Vogels, die er
+kennis mede maken, toonen duidelijk hoe onaangenaam hun dit is.</p>
+<p>Het voedsel van den Spoorkievit is ongeveer gelijk aan dat van zijn
+inheemschen verwant. In Noord-Egypte begint zijn voortplanting
+omstreeks het midden van Maart; de meeste nesten vindt men echter in
+het midden van April, vele nog in Mei.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Pluvieren</span> i. e. z. (<i lang="la-x-bio">Charadrius</i>) hebben een middelmatig langen, kolfvormig
+gezwollen snavel van meerdere of mindere dikte, tamelijk hooge,
+gewoonlijk drieteenige pooten, welker bevedering kort boven het
+spronggewricht aanvangt, spitse vleugels, waarin de eerste handpen de
+langste is en een middelmatig langen, afgeronden staart; bij de meeste
+soorten is een aanmerkelijk verschil op te merken tusschen het (bonte)
+zomer- en het (eenvoudiger) winterkleed. Men verdeelt de Pluvieren in
+een aantal groepen, die soms als ondergeslachten, soms als geslachten
+worden beschouwd.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Goudkievit</span>, in Friesland
+<span class="letterspaced">Zeewilster</span>, <span class="letterspaced">Blanke Wilster</span> of <span class="letterspaced">Zilverpluvier</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Charadrius squatarola</i>) is de eenige vertegenwoordiger
+van het ondergeslacht der <span class="letterspaced">Zilverpluvieren</span> (<i lang="la-x-bio">Squatarola</i>), dat zich kenmerkt door het bezit van een
+zeer kleinen achterteen. Zij gelijkt overigens in gestalte, kleur, aard
+en levenswijze veel op de Goudpluvier en weinig op den Kievit. De
+bovendeelen zijn bruinzwart met witte of bruinachtige vlekken; de
+staartwortel is wit, de staart wit met 6 &agrave; 7 zwarte dwarsbanden;
+de onderstaartdekveeren zijn wit, de ondervleugeldekveeren wit, verder
+achterwaarts grijs, de okselveeren zwart, de voorhoofdsrand, de teugel
+en de onderdeelen zwart; in den winter zijn de onderdeelen witachtig
+met donkere schaftvlekken. Totale lengte 30, staartlengte 9 cM.</p>
+<p>Evenals de Goudpluvier, bewoont de Goudkievit de toendra, van deze
+echter slechts de noordelijkste gedeelten en, naar het schijnt, alleen
+het kustgebied van de Poolzee, misschien met uitzondering van IJsland,
+Spitsbergen en Nowaja Semlja, waar hij nog niet gevonden werd. Van hier
+begeeft hij zich in den herfst zuidwaarts en doorreist bijna de geheele
+aarde; slechts op Nieuw-Zeeland en in de zuidelijkste landen van
+Amerika heeft men hem nog niet ontmoet. Ons land en meer bepaaldelijk
+het zeestrand bezoekt hij van October tot April; vooral in den trektijd
+wordt hij hier, hoewel nooit in grooten getale, waargenomen en met de
+andere Pluvieren gevangen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Goudpluvier</span>, bij Oirschot
+<span class="letterspaced">Tuter</span> en in Friesland <span class="letterspaced">Wilster</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Charadrius
+pluvialis</i>), van het ondergeslacht der <span class="letterspaced">Echte Pluvieren</span> (<i lang="la-x-bio">Charadrius</i>), heeft de kruin, den nek, den achterhals,
+den mantel en den rug zwart, alle veeren met goudgroene randen en
+topvlekken. Wit zijn het voorhoofd, de wenkbrauwen en de zijden van
+hals, borst en buik, die met elkander een onafgebroken streep vormen;
+dezelfde kleur hebben de stuit en de onderdekveeren van den staart. De
+handpennen zijn dofbruin, de armpennen op zwarten grond met goudgroene
+dwarsstrepen, de onderdekveeren van den vleugel wit, bij de
+vleugelbocht met bruinachtige teekening, de okselveeren zuiver wit, de
+staartveeren op bruinzwarten grond met 7 &agrave; 9 lichtere banden. De
+onderdeelen zijn in den zomer zwart, in den winter wit met donkere
+vlekken op den buik. Het oog is donkerbruin, de snavel zwart, de voet
+grauwzwart. Totale lengte 26, staartlengte 8 cM.</p>
+<p>De Goudpluvieren zijn kenmerkende Vogels voor de toendra: zij
+behooren tot dit gebied zooals de Renvogels en de Woestijnloopers tot
+de woestijn. Als men de moerassen doorkruist, die zich over het geheele
+noorden van de aarde uitstrekken, hoort men van alle zijden het
+droefgeestige, bijna klagende geschreeuw van deze Vogels, die men, al
+naar de zomer meer of minder ver gevorderd is, tot paren, kleine
+troepen, famili&euml;n of talrijke vluchten vereenigd ziet. Het eene
+paar woont hier dicht bij het andere; de jager, die deze Vogels tot
+buit kiest, kan van den vroegen morgen tot den laten avond onafgebroken
+bezig blijven. Omstreeks den 57en graad N.B. beginnen zij zeldzamer te
+worden. In Nederland en Duitschland broeden zij slechts in kleinen
+getale, bij ons op heidevelden van Gelderland, Noord-brabant en
+Friesland en op Ameland. Op deze broedplaatsen komen zij in April, om
+in September weer te vertrekken. De exemplaren, die in noordelijker
+gewesten broeden, bezoeken ons vaderland ieder jaar in groote menigte
+tweemaal op den trek; deze begint tegen het einde van September en
+eindigt in Maart. In zachte winters blijven sommige in
+Middel-Duitschland achter; het hoofdleger begeeft zich echter verder
+zuidwaarts: van Lapland en Finland trekt het naar de kustlanden van de
+Middellandsche Zee en naar Noordwest-Afrika, van Noord-Azi&euml; naar
+Indi&euml; en China, van het hooge noorden van Amerika naar het zuiden
+van de Vereenigde Staten en zelfs naar Brazili&euml;. De reis wordt
+gewoonlijk in gezelschap aangevangen en heeft hoofdzakelijk gedurende
+den nacht plaats. De trekkende Goudpluvieren vliegen zeer hoog, soms in
+ongeregelde zwermen, meestal echter in wigvormige rangorde, evenals de
+Kranen.</p>
+<p>In aard verschilt de Goudpluvier weinig van de andere leden van haar
+geslacht en van haar familie. Zij is een wakkere, schuwe Vogel, die
+voortreffelijk loopt, d. w. z. op bevallige wijze voortstapt of
+buitengewoon snel voortrent en slechts na een langen marsch even
+stilstaat. Zij vliegt snel en behendig, recht op het doel af, wanneer
+zij een langen weg heeft af te leggen; in de nabijheid van het nest
+vermeit zij zich echter in allerlei fraaie wendingen en vliegkunsten.
+Haar welluidend, helder gefluit, dat als &ldquo;tlu&iuml;e&rdquo;
+klinkt, maakt een aangenamen indruk, hoewel de intonatie ons eenigszins
+zwaarmoedig voorkomt; in den paartijd wordt het tot een triller
+(&ldquo;taluudl-taluudl-taluudl-taluudl&rdquo;) verlengd. Hare
+zintuigen en geestvermogens zijn goed ontwikkeld. Bovendien toont zij
+een gezelligen, vreedzamen aard, liefde voor gade en kroost en andere
+goede eigenschappen. Wormen en insectenlarven vormen de
+hoofdbestanddeelen van haar voedsel; in den zomer eet zij bijna
+uitsluitend Muggen in allerlei ontwikkelingstoestanden, op den trek
+Kevers, Slakken, Regenwormen <span class="pagenum">[<a id="xd20e1274"
+href="#xd20e1274" name="xd20e1274">440</a>]</span>en dergelijke kleine
+dieren; ook slikt zij tot bevordering van de spijsvertering zandkorrels
+door. Water om te drinken en om zich te baden kan zij volstrekt niet
+ontberen.</p>
+<p>De Goudpluvieren zijn bekend als smakelijk wild. Vooral in Friesland
+levert wilstervangst (waarvoor groote enkele slagnetten dienen) soms
+belangrijke voordeelen op. Meer dan eens bedroeg de marktprijs van deze
+Vogels te Londen een shilling per stuk. Het is wel eens voorgekomen,
+dat een vogelvanger op &eacute;&eacute;n dag er 400 stuks
+bemachtigde.</p>
+<p class="tb"></p>
+<div class="figure xd20e1280width"><img src="images/p2440.jpg" alt="1) Morinelpluvier (Charadrius morinellus), 2) Goudpluvier (Charadrius pluvialis). 1/3 v. d. ware grootte."
+width="710" height="720">
+<p class="figureHead">1) <span class="letterspaced">Morinelpluvier</span> (<i lang="la-x-bio">Charadrius
+morinellus</i>),<br>
+2) <span class="letterspaced">Goudpluvier</span> (<i lang="la-x-bio">Charadrius pluvialis</i>). 1/3 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p>E&eacute;n enkele maal werd in Nederland (Friesland) een aan de
+Goudpluvier nauw verwante soort waargenomen, die in het oosten van
+Azi&euml; en in &rsquo;t noorden van Amerika broedt en soms naar
+Europa, o. a. naar Helgoland, afdwaalt. De <span class="letterspaced">Aziatische Goudpluvier</span> (<i lang="la-x-bio">Charadrius fulvus</i>) is iets kleiner dan de vorige soort,
+hare vleugels zijn korter en de schenkels minder ver bevederd, de
+vleugelspitsen strekken zich voorbij den staart uit, de staartveeren
+hebben slechts 5 of 6 heldere dwarsbanden en de okselveeren zijn
+bruinachtig grijs.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Morinelpluvier</span> [<i lang="la-x-bio">Charadrius (Eudromias) morinellus</i>], draagt een kleed,
+dat voortreffelijk past bij de kleur van den bodem op een steenachtige
+glooiing in het gebergte. De bovendeelen zijn zwartachtig, door de
+roestroode randen der veeren lichter geteekend; de grijze kleur van den
+kop is door een smallen, zwarten en een witten gordel van de borst
+gescheiden; deze is roestrood, de onderborst in het midden zwart, de
+buik wit; boven ieder oog bevindt zich een breede, lichte streep; deze
+beide strepen komen in den nek samen. Het oog is donkerbruin, de snavel
+zwart, de voet groenachtig geel. Totale lengte 22, staartlengte 7
+cM.</p>
+<p>De Morinelpluvier behoort thuis in hooge bergstreken en in de hooge
+toendra. Hier houdt zij zich op van April tot Augustus. Haar
+broedgebied strekt zich uit van Finmarken tot in het Taimirland en van
+Spitsbergen of Nowaja Semlja tot Middel-Duitschland (op het hoogste
+deel van het Reuzengebergte), de Schotsche Hooglanden en
+Zuid-Siberi&euml; (op bergvlakten, die 2000 &agrave; 3000 M. boven den
+zeespiegel liggen). De Nederlandsche duinen en heidevelden bezoekt zij
+geregeld op den trek, van Augustus tot October en van April tot Mei.
+Evenzoo bezoekt zij Duitschland, Frankrijk, Hongarije en
+Noord-Itali&euml;. Zelden wordt de reis verder voortgezet dan tot de
+landen om de Middellandsche Zee en de hiermede overeenkomende gewesten
+van Middel-Azi&euml;; haar winterverblijf heeft zij dus reeds in
+Spanje, Griekenland en Turkije of in Tartarije en Perzi&euml; bereikt.
+Waarschijnlijk bewoont zij ook hier de gebergten.</p>
+<p>De Morinelpluvier is een van de aantrekkelijkste leden harer
+familie. Haar houding is zeer bevallig, haar gang gracieus en behendig,
+bovendien licht en snel. Zij vliegt uitmuntend, pijlsnel en, indien dit
+noodig is, met bewonderenswaardige wendingen. Haar stem is een zachte,
+op gefluit gelijkende, hoogst aangename toon, dien men door de
+klankteekens &ldquo;duurr&rdquo; of &ldquo;duuru&rdquo; ongeveer
+weergeven kan. Zij is lieftallig, vreedzaam en gezellig van aard en,
+daar zij eenzame streken bewoont, weinig schuw. De voor haar kroost
+bezorgde moeder, verstaat meesterlijk de kunst om, als zij menschen
+ziet, gebreken te veinzen, om hierdoor hare jongen de gelegenheid te
+geven een schuilplaats te zoeken. Zij loopt, hinkt, fladdert, waggelt
+dicht voor de verstoorders van haar rust langs. Eens, toen ik gedurende
+een rendierenjacht in de gebergten van Noorwegen getuige was van dit
+komediespel, werd het <span class="pagenum">[<a id="xd20e1320" href="#xd20e1320" name="xd20e1320">441</a>]</span>door de Lappen, die mij
+vergezelden, voor ernst opgenomen; zij vervolgden ijverig de oude en
+zagen de kleine, lieve kuikentjes, die zich tegen den grond aangedrukt
+hadden, geheel over &rsquo;t hoofd. Vlak voor mij lagen zij alle drie,
+den hals languit op den bodem gestrekt, ieder gedeeltelijk achter een
+steentje verborgen, de kleine, heldere oogjes geopend, onbeweeglijk,
+zonder eenig teeken van leven. Ik stond dicht bij hen; zij verroerden
+zich niet. De moeder leidde hare vervolgers hoe langer hoe verder van
+den weg af en vloog daarna plotseling pijlsnel terug naar de plaats
+waar de jongen zich verborgen hadden; toen zij mij daar zag staan en
+geen van hare kinderen bespeurde, hervatte zij onmiddellijk haar listig
+bedrijf. Ik nam de kuikentjes, die zich gewillig lieten grijpen, in de
+handen en toonde ze aan de moeder. In &rsquo;t zelfde oogenblik staakte
+zij haar komediespel, kwam dicht bij mij, zoo dicht, dat ik haar
+werkelijk had kunnen grijpen, zette de veeren op, bewoog trillend hare
+vleugels en maakte allerlei gebaren om mijn gemoed te verteederen. De
+kleintjes liepen uit mijne handen weg op den grond: een
+onbeschrijfelijke juichkreet van de moeder weerklonk, toen zij haar
+kroost weer bij zich had. Overstelpt van vreugde door het herkrijgen
+van hare kinderen, ging zij voor mij zitten, bedekte de kleintjes, die
+vlug onder hare veeren waren gekropen, als een hen en bleef
+verscheidene minuten op dezelfde plaats, misschien in de meening
+verkeerend, dat zij een nieuw middel had gevonden tot beveiliging van
+hare geliefden. Hoewel ik mijn vader en andere vogelkenners een groot
+genoegen zou hebben bereid door de jongen in het donskleed voor hen
+mede te nemen, kon ik het niet van mij verkrijgen als jager te
+handelen. Ongelukkig denken sommige verzamelaars van eieren hierover
+anders: vooral aan hen is het te wijten, dat de Morinelpluvier in de
+Noordduitsche Alpen, op de hooge toppen van het Reuzengebergte, bijna
+uitgeroeid is.</p>
+<p>Gedurende haar reis is de Morinelpluvier blootgesteld aan alle
+gevaren, die de Goudpluvier bedreigen; wegens haar niets kwaads
+vermoedende gemeenzaamheid wordt zij waarschijnlijk nog vaker gedood
+dan haar verwant. Als wild verdient zij, wegens de malschheid en
+smakelijkheid van haar vleesch, boven alle andere Vogels, zelfs boven
+de beste Snippen, de voorkeur.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Bontbekpluvier</span>, die in
+Friesland <span class="letterspaced">Bonte Wilster</span> wordt genoemd
+(<i lang="la-x-bio">Charadrius hiaticula</i>), behoort met de beide
+volgende soorten tot het ondergeslacht der <span class="letterspaced">Zandpluvieren</span> (<i lang="la-x-bio">Aegialites</i>), gekenmerkt door de betrekkelijk geringe
+grootte, den zwakken snavel, de lange, spitse vleugels en het zeer
+overeenstemmende vederenkleed, dat aan de bovenzijde zandkleurig, aan
+de onderzijde wit en met een witten, ringvormigen halsband versierd is.
+Zij houden zich niet in moerassen op, maar bewonen de zeekust en de met
+grind of zand bedekte vlakten in de nabijheid van zuiver helder water,
+zooals rivieroevers, zand- en grindbanken in stroomen enz.&mdash;De
+Bontbekpluvier is kleiner dan de vorige soort (totale lengte 19,
+staartlengte 6 cM.) en kenbaar aan de oranjeroode kleur van de pooten
+en van de wortelhelft van den snavel. Een smalle zoom aan den wortel
+van den bovensnavel, het voorste deel van de kruin en een met beide
+plekken samenhangende, breede teugel- en oorstreep, benevens een zeer
+breede dwarsband over den krop zijn zwart. Een smalle, door de zwarte
+plekken begrensde dwarsband over het voorhoofd, de slaapstreek, de kin
+en de keel en een van hier uitgaande, naar achteren smaller wordende,
+ringvormige halsband, benevens alle nog niet genoemde onderdeelen zijn
+wit. De kruin en de geheele bovenzijde zijn zandkleurig of licht
+olijfkleurig bruin, de slagpennen bruinzwart, op de binnenvlag aan den
+wortel met breeden, witten rand, op de buitenvlag (bij de vijfde pen te
+beginnen) met een witte vlek versierd, de bovendekveeren van de
+armpennen bruin met witten eindzoom, de staartpennen bruinzwart en
+v&oacute;&oacute;r den breeden, witten eindrand het donkerst.</p>
+<p>De Bontbekpluvier bewoont het noorden van de Oude Wereld: zij broedt
+in Siberi&euml; en in het noorden van Europa, ook nog langs de kust der
+Oostzee en zelfs in het Oldenburgsche en op de eilanden langs de
+Duitsche en Nederlandsche kust, hetzij aan het strand, hetzij aan de
+zandige oevers van rivieren en meren, of, indien zijn nest verstoord
+wordt, ook op plaatsen, die met kort gras begroeid zijn. Enkele paren
+broeden op onze Noordzee-eilanden; ook op Rozenburg bij Brielle zijn
+enkele malen jonge Vogels waargenomen. Zij strekken haar winterreis uit
+tot aan de zuidspits van Afrika, over geheel Azi&euml; en
+Australi&euml;. In het voor- en najaar zijn zij talrijk aan ons
+zeestrand, komen ten deele reeds in Augustus en blijven tot laat in het
+voorjaar; soms worden zij ook wel binnenslands onder het wilsternet
+gevangen (<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Nevens de vorige soort ontmoet men de iets kleinere <span class="letterspaced">Strandpluvier</span>, op Texel <span class="letterspaced">Zandlooper</span> en <span class="letterspaced">Froukie</span>, op Terschelling <span class="letterspaced">Gultje</span>, op Ameland <span class="letterspaced">Kreuteltje</span> genoemd [<i lang="la-x-bio">Charadrius
+(Aegialites) cantianus</i>]. Totale lengte 18, staartlengte 5&ndash;1/2
+cM. Zij heeft niet, zooals de vorige soort, een zwarten dwarsband over
+den krop, wel aan weerszijden daarvan een zwarte vlek; voorts zijn bij
+haar de snavel en de voet zwart en het voorhoofd zuiver wit; wit zijn
+ook de schaften van de 4 &agrave; 6 eerste pennen. Haar
+verbreidingsgebied omvat het grootste deel van de aarde, uitgezonderd
+het hooge noorden, Australi&euml; en Amerika. Zij broedt aan de
+zeekust, zelfs nog aan de oevers van de Middellandsche en de Roode Zee.
+Bij ons houdt zij zich van Maart of April tot September op en broedt in
+grooten getale in de duinen van onze eilanden en aan den Hoek van
+Holland. Haar nest is een ondiep kommetje van ongeveer 1 dM. middellijn
+in het harde zeezand. Eigenaardig is de wijze, waarop deze en andere
+Pluvieren haar nest verfraaien, n.l. door 3 of 4 geheel gave, bijeen
+gegroepeerde, helder gekleurde schelpjes vast in den bodem te drukken;
+ook om het nest liggen dergelijke groepjes<a class="noteref" id="xd20e1372src" href="#xd20e1372" name="xd20e1372src">2</a>. Reeds in
+Augustus begint zij hare broedplaatsen in noordelijker gewesten te
+verlaten en keert derwaarts terug in Mei. Zij trekt dan ook in zeer
+menigvuldige, kleine troepjes langs ons zeestrand.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kleine Pluvier</span> [<i lang="la-x-bio">Charadrius (Aegialites) curonicus</i>] is nauwelijks grooter
+dan een Leeuwerik, heeft roodachtig grijze pooten en een op iederen
+leeftijd zwarten snavel. De wangen, de kruin en het bovenste deel van
+den romp zijn aardkleurig grijs, de krop en een van hier naar achteren
+gerichte band donkerzwart, de onderdeelen overigens wit; het voorhoofd
+draagt een smallen, zwarten band, waarop een breede, witte volgt, die
+van achteren weer door een zwarten begrensd wordt; de teugels zijn
+zwartachtig. Het donkerbruine oog is door een tamelijk breeden, gelen
+ring omgeven. Totale lengte 17, staartlengte 5&ndash;1/2 cM.</p>
+<p>Deze soort werd in geheel Europa, bijna geheel <span class="pagenum">[<a id="xd20e1387" href="#xd20e1387" name="xd20e1387">442</a>]</span>Afrika en ook in bijna geheel Azi&euml;
+gevonden. In het Noorden houdt zij zich bijna uitsluitend aan de oevers
+van binnenwateren, ver van de zee op; in hare winterkwartieren geeft
+zij aan dergelijke plaatsen de voorkeur, doch komt ook nu en dan aan
+&rsquo;t zeestrand voor. Bij ons is zij niet zeer menigvuldig op den
+doortrek (Augustus en September): op het strand van Terschelling, in
+Friesland bij Suawoude, in Noord-Holland bij Diemen heeft men haar
+opgemerkt. Herhaaldelijk werd zij broedend gevonden in de putten onder
+Cromvoirt (<span class="corr" id="xd20e1389" title="Bron: Noordbrabant">Noord-brabant</span>) (<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p>Op reis zijn de Kleine Pluvieren tot groote zwermen vereenigd en ook
+in den vreemde vormen zij steeds tamelijk groote gezelschappen.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Renvogels</span> (<i lang="la-x-bio">Cursorius</i>) zijn slank van gestalte, hebben een
+middelmatig langen, zwak gekromden snavel, welke diep gespleten, aan
+den wortel zacht, aan de spits hoornachtig is, pooten met hoogen loop
+en drie korte, volledig gescheiden teenen, die met kleine, slanke
+nagels gewapend zijn, spitse vleugels, een korten staart en een zacht,
+glad vederenkleed.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Gewone Renvogel</span> (<i lang="la-x-bio">Cursorius gallicus</i>) dwaalt somtijds naar Europa af en is
+een enkele maal ook in ons vaderland waargenomen. Hij valt in &rsquo;t
+oog door zijn isabelkleurig vederenkleed en heeft een lengte van 23
+cM., waarvan 7 cM. op den staart komen.</p>
+<p>Noord-Afrika, van de Roode <span class="corr" id="xd20e1419" title="Bron: zee">Zee</span> tot aan de Kanarische Eilanden, en
+West-Azi&euml;, van Palestina tot aan het noordwesten van Indi&euml;,
+vormen het vaderland van den Renvogel; hij houdt zich op in de
+woestijnen, die binnen de genoemde grenzen gelegen zijn. Andere
+woestijndieren kiezen in het gebied waar zij thuis behooren, plaatsen
+uit, die eenigszins minder schraal begroeid zijn dan de overige; de
+Renvogels daarentegen geven de voorkeur aan streken, die door hun
+dorheid en eenzaamheid ons onbewoonbaar voorkomen. Met
+onvergelijkelijke snelheid ziet men deze Vogels paarsgewijs over de
+vlakte rennen op ongeveer 15 schreden afstand van elkander (zelden meer
+of minder). Zoolang de Vogel loopt, ziet men alleen zijn romp, niet
+zijne pooten; deze ontgaan door hun voortdurend heen- en
+weerslingerende beweging geheel aan onze waarneming; men zou kunnen
+meenen, dat de Vogel geen pooten heeft en door een onverklaarbare
+kracht over den bodem wordt voortgedreven. Plotseling houdt de beweging
+op; de renner staat stil, om door rond te kijken zich te overtuigen,
+dat zijn veiligheid geen gevaar loopt, of misschien om een Insect op te
+pikken, en schiet eensklaps opnieuw vooruit. Op plaatsen waar hij geen
+vervolgingen ondervonden heeft, laat hij den onderzoeker tot op
+tamelijk korten afstand naderen; altijd echter weet hij de
+tusschenruimte zoo groot te houden, dat hij met een gewoon jachtgeweer
+niet getroffen kan worden: zoo kan men hem lang volgen, zonder dat hij
+zich genoodzaakt ziet te vliegen. Wegens deze geveinsde argeloosheid
+noemt men hem op de Kanarische Eilanden &ldquo;Kinderbedrieger&rdquo;,
+omdat onervaren knapen meenen, dat zij den Vogel, die van zijne
+vleugels geen gebruik schijnt te maken, met de handen kunnen grijpen,
+maar tot hun teleurstelling ondervinden, dat het dier met zijne
+betrekkelijk korte pooten zich even snel kan bewegen als de mensch met
+zijne langere beenen. Niet slechts de pooten, maar ook de vleugels van
+den Renvogel zijn uitmuntend voor dit doel geschikt.</p>
+<p>Op de Kanarische Eilanden vangt men hem op zeer eenvoudige wijze.
+&ldquo;Een groote, diepe schotel,&rdquo; zegt <span class="smallcaps">Bolle</span>, &ldquo;of een andere steenen pot wordt in een
+schuinschen stand gehouden door een als lokaas dienende, van verre
+zichtbare, gele ma&iuml;skolf, waaraan soms bovendien een Worm is
+vastgeprikt. Hoewel de Renvogel hoogst zelden zaden eet, onderzoekt hij
+toch de ma&iuml;s om er larven uit te halen. Zoodra hij in de kolf
+pikt, valt de pan hem over den kop en is hij
+gevangen.&rdquo;&mdash;</p>
+<p>&ldquo;Terwijl de Krokodil met geopende bek op het land ligt,&rdquo;
+verhaalt <span class="smallcaps">Plinius</span> in navolging van
+<span class="smallcaps">Herodotus</span>, &ldquo;komt de Vogel
+<span class="letterspaced">Trochilus</span> aanvliegen en sluipt hem in
+den muil om dezen te reinigen. De Krokodil vindt dit aangenaam en laat
+daarom den Vogel begaan, opent den bek nog verder, opdat de
+&ldquo;Trochilus&rdquo;, als hij er uit wil, zich niet zal kwetsen.
+Deze Vogel is klein, niet grooter dan een Lijster, houdt zich in de
+nabijheid van &rsquo;t water op en waarschuwt den Krokodil voor den
+Ichneumon, door naar zijn vriend te vliegen en dezen, zoowel door
+geschreeuw als door pikken in den snuit, te wekken.&rdquo; Dit verhaal,
+dat men geneigd zou zijn voor een fabel te houden, is op een feit
+gegrond; wel degelijk bestaat er een vriendschapsbond tusschen den
+Krokodil en zijn &ldquo;Wachter&rdquo;, gelijk de Arabieren den
+bedoelden Vogel noemen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Krokodilwachter</span> (<i lang="la-x-bio">Cursorius aegyptius</i>) vormt in zekeren zin den overgang
+van de Renvogels tot de Pluvieren, hoewel hij veel nader verwant is aan
+gene dan aan deze. De bovenkop, een breede teugelstreep, welke zich in
+den nek met die van de andere zijde vereenigt, de nek, een breede
+borstband en de smalle, verlengde veeren van den rug zijn zwart; een
+wenkbrauwstreep, die boven de neusgaten begint en aan den achterkop
+ineenvloeit met die van de andere zijde, de keel, de gorgel en alle
+overige onderdeelen zijn wit, de flanken en de borst echter licht
+roodbruin, de bovendekveeren van den vleugel en de schouderveeren licht
+leikleurig blauw of aschgrauw, de slagpennen zwart, aan den wortel en
+v&oacute;&oacute;r de spits echter wit, waardoor twee breede banden
+ontstaan, die een groot sieraad zijn van den geopenden vleugel. Totale
+lengte 22, staartlengte 7 cM. Het wijfje is een weinig kleiner dan het
+mannetje.</p>
+<p>De Krokodilwachter, wiens beeld op de Oud-Egyptische gedenkteekenen
+dikwijls voorkomt, daar het in het hieroglyphische alphabet de klank u
+voorstelt, is in het geheele Nijlgebied veelvuldig. Van Ka&iuml;ro af
+stroomopwaarts ontbreekt hij op geen voor hem geschikte plek van den
+Nijloever. Bij voorkeur kiest hij een zandbank als standplaats uit met
+het doel om er te blijven, totdat het wassen van den stroom hem
+verdrijft.</p>
+<p>Iedere reiziger langs den Nijl merkt deze aardige, levendige,
+behendige en schreeuwlustige Vogels op. Zij trekken de aandacht,
+wanneer zij met de haast, die aan de leden van hun familie eigen is,
+voortrennen, maar vallen nog meer in &rsquo;t oog, wanneer zij hunne
+fraaie, wit en zwart gestreepte vleugels uitbreiden en over &rsquo;t
+water vliegen. Zij doen dit zeer snel, zooals men reeds bij &rsquo;t
+zien van de spitse vleugels zou verwachten, en zonder merkbare
+inspanning; toch begeven zij zich in &eacute;&eacute;n vlucht zelden
+ver, hoogstens van den eenen zandbank naar den anderen; steeds scheren
+zij dicht bij de oppervlakte van &rsquo;t water langs. Onder het
+vliegen laten zij geregeld hun luide, fluitende stem hooren, deze
+bestaat uit een reeks van tonen en klinkt ongeveer als &ldquo;tsjiep
+tsjiep hoit&rdquo;. Maar ook gedurende het zitten en rondloopen
+schreeuwen zij dikwijls. Zij doen dit telkens, als er iets bijzonders
+in hun omgeving <span class="pagenum">[<a id="xd20e1453" href="#xd20e1453" name="xd20e1453">443</a>]</span>voorvalt: de nadering van
+ieder schip, van iederen mensch, van ieder Zoogdier, van iederen
+grooten Vogel wordt door een luid geschreeuw aangekondigd. Op deze
+wijze vervult de &ldquo;Wachter&rdquo; niet alleen bij den Krokodil,
+maar bij ieder dier, dat op hem let, de rol, die door zijn naam wordt
+aangeduid. Hij onderscheidt zich door een merkwaardige sluwheid, een
+scherp oordeel en een bewonderenswaardig geheugen: het is, alsof hij
+geen gevaren vreest, omdat hij ze kent en hun omvang weet te schatten.
+Met den Krokodil leeft hij werkelijk in vriendschap, evenwel niet,
+omdat het vraatzuchtige Reptiel hem genegen is, maar, omdat de Vogel
+door zijn schranderheid en behendigheid aan de boosaardige aanslagen
+van het monster weet te ontkomen. Als bewoner van de zandbanken, waarop
+de Krokodil slaapt en zich in de zon koestert, heeft hij van jongs af
+met dit ondier verkeerd. Op diens gepantserden rug loopt hij even
+onbeschroomd rond als op een weiland en zoekt er de Insecten en
+Bloedzuigers af, die op het bloed van den Krokodil belust zijn; zelfs
+ontziet hij zich niet het gebit van zijn kolossalen vriend schoon te
+maken, d. w. z. de stukken voedsel, die tusschen de tanden overgebleven
+zijn, of de dieren, die zich aan de kaken en aan het tandvleesch
+vastgehecht hebben, weg te pikken. Het geschreeuw van den Vogel bij het
+zien van een wezen, dat hem vreemdsoortig of gevaarlijk voorkomt, doet
+den slapenden Krokodil ontwaken en noopt dezen zich naar de veilige
+diepte te begeven.</p>
+<div class="figure xd20e1455width"><img src="images/p2443.jpg" alt="Krokodilwachter (Cursorius aegyptius). 1/2 v. d. ware grootte." width="720" height="605">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Krokodilwachter</span>
+(<i lang="la-x-bio">Cursorius aegyptius</i>). 1/2 v. d. ware
+grootte.</p>
+</div>
+<p>Mogelijk is het, dat de Krokodilwachter met zijn spijs nu en dan
+enkele zaden doorslikt; zijn gewone voedsel ontleent hij echter aan het
+dierenrijk. Hij eet allerlei Insecten, vooral Zandkevers, Vliegen,
+Waterspinnen, Wormen, kleine Schelpdieren, Visschen en, naar uit de
+bovenstaande mededeelingen blijkt, ook stukjes vleesch van grootere
+Gewervelde Dieren.</p>
+<p>Het wijfje legt hare eieren in een kuiltje in den grond en bedekt ze
+met zand, wanneer zij bij &rsquo;t broeden gestoord wordt. Slechts
+toevallig komt men dus op het spoor van de broedplaats.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Steenloopers</span> (<i lang="la-x-bio">Arenaria</i>) zijn fraai geteekende, zeer beweeglijke
+vogeltjes, die van de overige bevederde strandbewoners, behalve door
+hun gestalte, ook in vele opzichten door hun levenswijze verschillen.
+Men heeft ze nagenoeg over de geheele wereld verspreid gevonden, aan de
+kusten van IJsland en Skandinavi&euml;, zoowel als aan die van
+Griekenland, Zuid-Itali&euml; en Spanje, in Australi&euml; zoowel als
+in Middel-Amerika en Brazili&euml;, in Egypte en in het Kaapland, in
+China zoowel als in Indi&euml;. Zij zijn dus wereldburgers in de
+strengste beteekenis van het woord. Men ontmoet ze overal echter het
+veelvuldigst aan de zeekust, slechts gedurende den trektijd, en ook dan
+steeds in zeer kleinen getale, bij binnenwateren.</p>
+<p>De Steenloopers zou men kunnen beschouwen als Pluvieren met dikke en
+tamelijk korte pooten. Hun lichaam is forsch gebouwd, de kop
+betrekkelijk groot, het voorhoofd hoog, de snavel recht, bijna zoo lang
+als de kop, korter dan de loop, kegelvormig, aan de spits een weinig
+naar boven gebogen en stomp, maar niet verdikt, op den rug afgeplat,
+geheel met een harde huid bedekt; de neusgaten zijn aan den
+snavelwortel gelegen; in de lange, spitse vleugels is de eerste handpen
+de langste; de ternauwernood middelmatig lange staart is uit 12 pennen
+samengesteld; de voorteenen zijn niet verbonden, de achterteen is klein
+en hoog aangehecht; het vederenkleed is goed voorzien, maar glad
+aanliggend en onderscheidt zich door levendige kleuren; de
+schouderveeren zijn sterk verlengd.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Van de beide soorten van dit geslacht bewoont de eene de Nieuwe, de
+andere de Oude Wereld. Bij deze&mdash;bij den <span class="letterspaced">Gewonen Steenlooper</span> (<i lang="la-x-bio">Arenaria
+interpres</i>)&mdash;zijn in volwassen toestand en gedurende den zomer
+het voorhoofd, de wangen, een breede band in den nek, de onderrug, de
+keel en de onderdekveeren van den vleugel zuiver wit; een streep, die
+op het voorhoofd begint, voor het oog langs en over den hals naar
+beneden loopt, is zwart, evenals de <span class="pagenum">[<a id="xd20e1490" href="#xd20e1490" name="xd20e1490">444</a>]</span>onderhals
+met het voorste deel en de zijden van de borst; de veeren van den
+mantel zijn zwart en rood gevlekt, die van de kruin wit en zwart
+overlangs gestreept, de vleugeldekveeren kastanjebruinrood met zwarte
+vlekken; over den staartwortel loopt een breede, bruine band; de
+slagpennen zijn zwartachtig, de stuurpennen aan den wortel en aan de
+spits wit, v&oacute;&oacute;r de spits met een breeden, zwarten band
+geteekend. Het oog is bruin, de snavel zwart, de voet oranjegeel.
+Totale lengte 24, staartlengte 6 cM.</p>
+<div class="figure xd20e1492width"><img src="images/p2444.jpg" alt="Steenlooper (Arenaria interpres). 1/2 v. d. ware grootte." width="720"
+height="583">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Steenlooper</span>
+(<i lang="la-x-bio">Arenaria interpres</i>). 1/2 v. d. ware
+grootte.</p>
+</div>
+<p>De Steenlooper broedt in de koude streken van de Oude Wereld, in
+Europa niet zuidelijker dan Jutland. Gedurende den winter werd hij op
+Madeira en in Noord-Afrika, in Azi&euml; tot op Java waargenomen. Men
+mag aannemen, dat hij vooral langs de zeekust trekt en daarom zoo
+zelden in het binnenland gezien wordt. De komst van de Steenloopers in
+Skandinavi&euml;, op IJsland en Groenland duurt van de laatste dagen
+van April tot in het midden van Mei; reeds v&oacute;&oacute;r het einde
+van Augustus vertrekken zij. In deze maand ziet men ze, hoewel niet
+talrijk, op onze kust verschijnen en ook aan de noordelijke en
+zuidelijke oevers van de Middellandsche Zee. Die, welke zich naar ons
+land begeven, blijven meestal den winter over en kiezen bij voorkeur de
+steenen hoofden langs de kust tot rust- en verblijfplaatsen. De
+Steenlooper houdt evenwel niet van rust; hoogstens verdroomt hij in de
+middaguren eenige minuten. Gedurende den overigen tijd van den dag is
+hij aanhoudend in beweging, van &rsquo;s morgens tot na zonsondergang,
+dikwijls zelfs &rsquo;s nachts. Hij gaat trippelend en bij &rsquo;t
+zoeken van voedsel tamelijk langzaam; maar kan zich ook rennend en
+buitengewoon snel over groote afstanden verplaatsen, hoewel hij gewoon
+is om, na als een pijl uit den boog een zekeren weg doorloopen te
+hebben, op de een of andere verhevenheid een tijdlang stil te staan en
+daarna opnieuw vooruit te schieten. In &rsquo;t vliegen is hij even
+ervaren als zijne verwanten.</p>
+<p>Zoolang hij in beweging is, houdt de zorg voor &rsquo;t voedsel hem
+bezig. Hij eet allerlei kleine zeedieren, vooral Wormen en teere
+Schelpdieren, maakt deze buit door met den snavel in &rsquo;t zand te
+boren of door het omwentelen van steenen, en ontleent hieraan zijn
+naam. De Insecten, die binnen de hoogwaterlijn komen, worden natuurlijk
+ook opgepikt, voornamelijk is zijn proviand echter afkomstig uit de
+kuststrook, die bij eb droog valt, waar Insecten tot de uitzonderingen
+behooren.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Iedere bezoeker van de Noordzeekust zal er zeer zeker kennis maken
+met een hier bijna overal voorkomenden Strandvogel, die men wegens zijn
+eigenaardige levenswijze niet licht over het hoofd zal zien. De
+<span class="letterspaced">Scholekster</span>, aan den Dollard
+<span class="letterspaced">Slijkaakster</span>, op Texel <span class="letterspaced">Lieuw</span>, op Terschelling <span class="letterspaced">Bonte Piet</span>, in Friesland <span class="letterspaced">Strandkievit</span>, <span class="letterspaced">Bonte
+Lieuw</span> of <span class="letterspaced">Oostindische Kievit</span>,
+in &rsquo;t Friesch <span class="letterspaced">Stranljiep</span>, in
+Vlaanderen <span class="letterspaced">Zeeekster</span> genoemd
+(<i lang="la-x-bio">Haematopus ostralegus</i>), valt ook door haar
+gestalte in &rsquo;t oog en heeft behalve de leden van haar geslacht
+geen verwanten, die veel op haar gelijken. Haar kenmerken een gedrongen
+lichaamsbouw, een groote kop, die in een dubbel zoo langen, rechten,
+naar voren zeer sterk samengedrukten, wigvormigen, harden snavel
+eindigt, middelmatig hooge, krachtige voeten met drie korte en breede
+teenen, waarvan de buitenste en de middelste door een groot spanvlies
+vereenigd zijn, middelmatige lange, doch spitse vleugels en een uit 12
+pennen samengestelden, tamelijk korten, recht afgesneden staart. Op de
+bovendeelen, den voorhals en den krop zijn de veeren zwart, een weinig
+iriseerend, op den onderrug en den staartwortel, onder het oog, op de
+borst en den buik wit; de hand- en stuurpennen zijn aan den wortel wit,
+overigens zwart; de grootste vleugeldekveeren vormen over den vleugel
+een witten band. Het oog is bloedrood, aan den rand oranjekleurig, een
+naakte ring er omheen menierood. De bek is oranjerood, bij de jongen
+roodachtig bruin, maar aan de spits geel. De pooten zijn donker
+vleeschkleurig. Totale lengte 42, staartlengte 11 cM.</p>
+<p>Van de Noordkaap of van de Finsche Golf tot aan Kaap Tarifa heeft
+men de Scholekster aan alle Europeesche <span class="pagenum">[<a id="xd20e1543" href="#xd20e1543" name="xd20e1543">445</a>]</span>kusten
+waargenomen, veelvuldig vooral op plaatsen waar de kust rotsachtig is.
+Eveneens ontmoet men haar op de Noordzee-eilanden en aan alle kusten
+van de Noordpoolzee, opmerkelijkerwijze ook bij de groote stroomen van
+Noord-Azi&euml;, volgens onze waarnemingen o. a. aan den geheelen
+benedenloop van den Ob. Zuid-Europa bezoekt zij &rsquo;s winters,
+hoewel volstrekt niet in grooten getale; haar wijze van trekken is in
+vele opzichten eigenaardig. Zoo verlaat zij v&oacute;&oacute;r den
+winter geregeld het strand van de Oostzee, terwijl zij op IJsland
+eenvoudig van de noordkust naar de zuidkust trekt. De verklaring
+hiervoor is niet moeielijk te geven. Daar waar de Golfstroom de kust
+bespoelt, blijft deze Vogel gedurende het geheele jaar; op plaatsen
+waar de zee &rsquo;s winters dichtvriest, is hij tot trekken
+gedwongen.</p>
+<p>Bij ons komen de Scholeksters in April en vertrekken in September.
+Zij broeden overal in de duinen, maar ook uren ver van deze, in de
+weilanden. Na den broedtijd trekken zij naar de kust, waar een groot
+aantal overwinteren en steeds andere doortrekken, zoodat zij hier
+voortdurend te vinden zijn en bijna den geheelen winter door in
+steekgarens gevangen worden. Vooral op de Noordzee-eilanden zijn zij
+zeer menigvuldig. Hoewel de Scholekster plomp en log van uiterlijk is,
+kan zij zich toch uitstekend bewegen. Haar gang gelijkt op dien van den
+Steenlooper; zij loopt bij rukken, gewoonlijk stappend of trippelend,
+maar kan in geval van nood ook buitengewoon snel rennen; hare
+breedzoolige voeten stellen haar in staat om zelfs op de weekste slib
+te loopen. Zij zwemt voortreffelijk, ook wanneer zij er niet toe
+genoodzaakt is en heeft een zeer krachtige en snelle vlucht; meestal
+vliegt zij rechtuit, dikwijls echter ook in koene bogen en zwenkingen;
+meer dan de meeste overige strandvogels drijft zij op hare wieken. Haar
+stem, een als &ldquo;hie iep&rdquo; klinkend gefluit, laat zij bij
+iedere gelegenheid hooren, soms met een lang gerekt
+&ldquo;kwierrr&rdquo; als inleiding, dikwijls ook kort samengetrokken,
+zoodat het geluid als &ldquo;kwiek kwiek kewiek kewiek&rdquo; klinkt.
+De lang aanhoudende trillers, die zij in den paartijd voortbrengt, zijn
+zeer welluidend en vol afwisseling. Vooral door haar levenswijze trekt
+de Scholekster onze aandacht. Geen andere strandvogel is zoo bedrijvig,
+onrustig, moedig, plaag- en strijdlustig en toch voortdurend zoo goed
+geluimd. Als zij zich verzadigd en een weinig gerust heeft, begint zij
+dadelijk met andere Vogels, althans met hare soortgenooten, te stoeien
+en hen na te jagen; lang stil zitten, rustig op dezelfde plaats blijven
+kan zij niet. Op dit gestoei volgt soms een ernstig gemeende twist,
+daar zij iedere beleediging onmiddellijk tracht te wreken. Overal waar
+Scholeksters zijn, spelen zij de eerste viool, regelen, plooien als
+&rsquo;t ware, het leven van alle strandbewoners naar hare
+inzichten.</p>
+<p>&ldquo;Haar voedsel,&rdquo; schrijft <span class="smallcaps">Schlegel</span>, &ldquo;bestaat uit vischbroedsel, jonge
+Garnalen en Wormen. Om het te zoeken boort zij, evenals de Snippen,
+gaten in het zand of keert met haar bek de hoorns, schelpen en andere
+op het strand liggende voorwerpen om; waarschijnlijk heeft men haar
+hierom den naam <span class="letterspaced">Oestervisscher</span>
+gegeven.&rdquo; Dat de Scholekster nooit Oesters vischt, ligt voor de
+hand. Wel eet zij graag kleine Weekdieren, of vreet een groot
+Schelpdier leeg, dat dood aan het strand werd gespoeld; zij is echter
+niet in staat om een levend Schelpdier te openen. Waarschijnlijk zijn
+Strandpieren een hoofdbestanddeel van haar maal. Dat zij intusschen een
+klein Schaaldier, een vischje en andere zeedieren niet versmaadt,
+behoeft niet uitdrukkelijk gezegd te worden en evenmin, dat zij op
+Insecten jacht maakt in de nabijheid van het vee, dat aan de kust
+graast.</p>
+<div class="figure xd20e1555width"><img src="images/p2445.jpg" alt="Scholekster (Haematopus ostralegus). 1/3 v. d. ware grootte." width="720" height="554">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Scholekster</span>
+(<i lang="la-x-bio">Haematopus ostralegus</i>). 1/3 v. d. ware
+grootte.</p>
+</div>
+<p>De Scholeksters, die als standvogels beschouwd kunnen worden,
+beginnen omstreeks half April, die welke trekken, iets later haar nest
+te bouwen. Het liefste doen zij dit op met kort gras begroeide vlakten
+in de nabijheid van de zee; waar deze ontbreken, maken zij gebruik van
+de wieren, die door hooge vloeden aan het strand worden geworpen. Het
+nest is een ondiep kuiltje, dat het wijfje in den grond heeft
+uitgekrabd; het bevat, als het broeden aanvangt, 3 (soms ook maar
+<span class="pagenum">[<a id="xd20e1566" href="#xd20e1566" name="xd20e1566">446</a>]</span>2) zeer groote, spitse of zuiver eivormige
+eieren, welker stevige, glanslooze schaal op licht bruinachtig
+roestgelen grond een zeer varieerende teekening vertoont, die uit licht
+paarse of donker grijsbruine en grauwzwarte vlekken en stippels,
+strepen, krullen enz. bestaat. Het broeden duurt ongeveer 3 weken. De
+jongen verlaten onmiddellijk het nest en worden geleid door de beide
+ouders, die in dezen tijd voorzichtiger en stoutmoediger zijn dan ooit
+te voren.</p>
+<p>Het gemakkelijkst kan men de Scholekster verschalken, door haar op
+te zoeken, terwijl zij haar middagslaapje houdt; dan moet men haar zeer
+voorzichtig naderen, daar hare scherpe zintuigen zelfs zwakke
+voetstappen van den mensch hooren of althans opmerken. Dat zij een zeer
+flink schot kan verdragen, vergroot de moeielijkheid van deze
+jacht.</p>
+<div class="figure xd20e1570width"><img src="images/p2446.jpg" alt="Vorkstaartpluvier (Glareola pratincola). 1/2 v. d. ware grootte."
+width="718" height="616">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Vorkstaartpluvier</span> (<i lang="la-x-bio">Glareola
+pratincola</i>). 1/2 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Zwaluwpluvieren</span> (<i lang="la-x-bio">Glareolidae</i>) vereenigen als &rsquo;t ware de kenmerken
+van verscheidene orden in zich. Haar snavel houdt ongeveer het midden
+tusschen dien van een Hoen en dien van een Nachtzwaluw. De slanke,
+boven het springgewricht naakte pooten hebben vier middelmatig lange,
+smalle teenen met slanke, spitse, bijna rechte nagels; de buitenste en
+de middelste voorteen zijn door een spanvlies verbonden. De
+overeenkomst van hare lange vleugels, welker eerste pen alle overige in
+lengte overtreft, met die van de Zwaluwen heeft aanleiding gegeven tot
+den naam van de familie. De tamelijk lange, recht afgesneden of
+gaffelvormige staart is uit 14 pennen samengesteld. Het vederenkleed is
+dicht en zacht, zeer overeenstemmend bij alle soorten, bij mannetjes en
+bij wijfjes, in den herfst en in den zomer; maar biedt tamelijk veel
+verschil aan bij ouden en bij jongen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>In alle landen, die de Middellandsche en de Zwarte Zee omgeven,
+voorts in de laagvlakten van den Donau en van den Wolga alsook in de
+steppen van Rusland en Siberi&euml; ontmoet men de <span class="letterspaced">Vorkstaartpluvier</span> (<i lang="la-x-bio">Glareola
+pratincola</i>). Zij is 26 cM. lang, waarvan 10 cM. op den staart
+komen. De veeren van de bovendeelen zijn olijfbruin, op de schouders en
+de dekveeren met metaalachtigen weerschijn; de staartwortel, de
+onderborst en de buik zijn wit; de roodachtig gele keel wordt door een
+bruine ring omlijst. Het oog is donkerbruin, de snavel zwart, aan den
+mondhoek koraalrood, de voet zwartbruin.</p>
+<p>De Vorkstaartpluvier kan uitmuntend loopen, maar nog beter vliegen.
+Zij loopt in korte rukken, op soortgelijke wijze als de Pluvier. Haar
+wijze van vliegen gelijkt op die van de Zeezwaluw en kenmerkt zich door
+groote snelheid, fraaie zwenkingen, plotselinge wendingen, kortom, zij
+biedt velerlei afwisseling aan.</p>
+<p>Gedurende den broedtijd ziet men deze sierlijke en onschadelijke
+Vogels paarsgewijs, loopend of vliegend jacht maken op Insecten,
+Kevers, Motten, Haften, Libellen en Sprinkhanen. Tijdelijk voeden zij
+zich bijna uitsluitend met Sprinkhanen, die zij zoo wonderbaarlijk snel
+verteren, dat reeds 10 minuten na het doorslikken van zulk een buit,
+het als &rsquo;t ware uitgeperste, uitwendige skelet met den drek het
+lichaam verlaat. Alle Insecten, die zij vangen, worden in hun geheel
+verzwolgen, gelijk ook de Geitenmelker doet. <span class="smallcaps">Von der M&uuml;hle</span> vond in het spijskanaal van
+Vorkstaartpluvieren, die hij op de jacht gedood had, zeldzame Kevers
+geheel onbeschadigd, volkomen geschikt voor een insectenverzameling.
+Evenals de Nachtzwaluwen, jagen de Vorkstaartpluvieren soms nog laat in
+den avond; zij zijn over &rsquo;t geheel genomen eer schemeringvogels
+dan dagvogels; dit blijkt uit hun slapen of rusten gedurende de
+middaguren; in den voortplantingstijd doen zij dit in de nabijheid van
+haar nest, in den trektijd ziet men ze op een eindelooze reeks, aan den
+oever van een rivier of van een meer zitten.</p>
+<p>Enkele voorwerpen, gewoonlijk jonge, verdwalen in den zomer naar
+noordelijker streken; ook in Nederland, en wel in Noordbrabant (bij
+&rsquo;t meertje tusschen Vlijmen en Engelen), heeft men er eens (in
+Juli 1892) &eacute;&eacute;n gevangen, in gezelschap van Kieviten,
+Kemphanen enz. (<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p>In Hongarije en Rusland worden de eieren van de Vorkstaartpluvier
+veelvuldig ingezameld; in Griekenland <span class="pagenum">[<a id="xd20e1613" href="#xd20e1613" name="xd20e1613">447</a>]</span>wordt
+jacht gemaakt op den volwassen Vogel wegens zijn smakelijk vleesch, dat
+vooral in den herfst zeer vet is. Voor de kooi wordt hij zelden
+gevangen.</p>
+<hr class="tb">
+<p>Eenige afwijkende uitheemsche Vogels, die vroeger nu eens bij de
+Hoenderachtigen, dan weer tot de Moerasvogels gerekend werden, brengt
+<span class="smallcaps">F&uuml;rbringer</span> tot de groep der
+Meeuwpluviervogels en vormt er drie kleine famili&euml;n van. Deze zijn
+de <span class="letterspaced">Kluitsterns</span> (<i lang="la-x-bio">Dromadidae</i>), de <span class="letterspaced">IJshoenderen</span> (<i lang="la-x-bio">Chionidae</i>)
+en de <span class="letterspaced">Kwartelsnippen</span> (<i lang="la-x-bio">Thinocoridae</i>).</p>
+<p>De familie van de <span class="letterspaced">Kluitsterns</span>
+bevat slechts &eacute;&eacute;n geslacht met &eacute;&eacute;n soort
+(<i lang="la-x-bio">Dromas Ardeola</i>). Deze komt in grootte met een
+Duif overeen, maar heeft pooten, welke door lengte en bevedering en
+door de aanwezigheid van halve zwemvliezen tusschen de voorteenen aan
+die van de Kluiten herinneren. Zij heeft een stevigen, lancetvormigen
+snavel met eironde neusgaten. Door hare kleuren herinnert zij (zelfs in
+het jeugdkleed) aan de Zeezwaluwen. Zij wordt aan de kust van de Roode
+Zee en op het vasteland van Indi&euml; gevonden, waar zij, volgens
+<span class="smallcaps">Von Heuglin</span>, in de duinen een diep,
+schuins naar boven gericht hol graaft, dat als broedplaats dient. In
+het najaar trekt zij langs de oostkust van Afrika zuidwaarts tot
+Madagaskar.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De familie der <span class="letterspaced">IJshoenderen</span>
+(<i lang="la-x-bio">Chionidae</i>) omvat twee soorten, die rotsachtige
+eilanden in de koude zee&euml;n van het zuidelijk halfrond bewonen en
+op de wijze der Scholeksters hun voedsel verkrijgen. Beide zijn wit
+bevederd. De kleinste bij de zeelieden onder den naam van <span class="letterspaced">Zuidpoolduif</span> bekend (<i lang="la-x-bio">Chionis
+minor</i>), komt op Kerguelen-eiland voor; de andere&mdash;de
+<span class="letterspaced">Zuidpoolkip</span> (<i lang="la-x-bio">Chionis alba</i>)&mdash;, die de grootte van een Patrijs
+heeft, wordt gevonden op Statenland (bij Vuurland), de
+Falklandsarchipel en andere naburige eilanden. Beide zijn gezocht
+wegens hun smakelijk vleesch. Zij hebben tamelijk spitse vleugels, een
+korten staart, pooten met onbevederd spronggewricht, een tamelijk
+korten, dikken loop en vier teenen: de achterteen is klein, de
+voorteenen zijn door spanvliezen verbonden. Merkwaardig is hun snavel,
+welke op dien van een Hoen gelijkt, doch aan den wortel, waar de
+neusgaten voorkomen, overwelfd wordt door een van voren getande, van
+boven gegroefde hoornplaat.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De familie van de <span class="letterspaced">Kwartelsnippen</span>
+(<i lang="la-x-bio">Thinocoridae</i>) omvat eenige tot de gematigde en
+koude gewesten van Zuid-Amerika beperkte soorten, welker grootte
+afwisselt tusschen die van een Duif en die van een Leeuwerik. Zij
+hebben spitse vleugels, korte, vierteenige pooten met hoog ingeplanten
+achterteen, een korten, nagenoeg kegelvormigen snavel en gelijken op de
+IJshoenderen o.a. door het met veertjes begroeide vlies, dat hare
+neusgaten overdekt. Zij komen niet aan de zeekust, maar in het
+binnenland voor; sommige (<i lang="la-x-bio">Attagis</i>) zijn
+kortstaartig, bewonen de bosschen der hooge gebergten en herinneren
+door haar levenswijze aan de Sneeuwhoenderen; andere (<i lang="la-x-bio">Thinocorus</i>) hebben een langen staart, houden zich in
+droge, met gras begroeide streken op en gelijken door hare gewoonten op
+Kwartels en Patrijzen. Zij voeden zich met Insecten en plantaardige
+stoffen.</p>
+<hr class="tb">
+<p>Alle zee&euml;n en de meeste binnenwateren der aarde herbergen leden
+van de familie der <span class="letterspaced">Meeuwvogels</span>
+(<i lang="la-x-bio">Laridae</i>), waarvan ongeveer 150 soorten
+beschreven zijn. Zij gelijken op elkander door den eerder gedrongen,
+dan slanken romp, den korten hals en den middelmatig grooten kop; hun
+snavel is middelmatig lang en zijdelings min of meer samengedrukt, de
+zijranden en de spits zijn scherp, de beide kaken recht of de bovenste
+gekromd, de onderste met duidelijken kinhoek; bij uitzondering is de
+eene langer dan de andere; de neusgaten zijn spleetvormig, de drie
+voorteenen door zwemvliezen verbonden, de vleugels lang en spits; de
+staart is middelmatig lang, recht afgesneden of gaffelvormig, bij
+uitzondering ook wel wigvormig; het vederenkleed is dicht en zacht en
+vertoont weinig verscheidenheid van kleur. Hoewel de Meeuwen voor
+&rsquo;t meerendeel zeevogels zijn, behooren zij toch volstrekt niet in
+de open zee, maar integendeel op de kusten thuis, sommigen leven
+tijdelijk of voortdurend bij binnenwateren; op den trek volgen zij
+dikwijls de rivieren. Om uit te rusten zetten zij zich gaarne op
+banken, kusten en oevers, minder dikwijls op het water neer. Zij toonen
+een sterke neiging tot gezelligheid en broeden meestal in
+koloni&euml;n, die soms uit vele duizenden stuks bestaan; groepsgewijs
+vermengen zij zich ook gaarne met andere soorten van zwemvogels, zoodat
+b.v. op een beperkt terrein dicht bij elkander troepen van Zeezwaluwen,
+Meeuwen, Scholeksters, Bergeenden enz. voorkomen. Een merkwaardig
+voorbeeld van zulk een broedterrein levert het eilandje Rottum, waarop
+slechts &eacute;&eacute;n menschengezin woont, n. l. dat van den voogd.
+Door een boogvormige reeks van hooge duinen wordt het eiland aan de
+westzijde tegen de golven beschut. Op het open strand aan de
+noordwestzijde staande, ziet men in de verte boven de toppen der duinen
+als &rsquo;t ware sneeuwvlokken dwarrelen, terwijl men hoog boven zich
+in de blauwe lucht witte gestalten rustig ziet zweven. Nader komend,
+merkt men op, dat de hoofdmassa van den zwerm uit Zilvermeeuwen en
+Groote Zeezwaluwen bestaat. Als de wagen, waarmede de voogd ons van
+&rsquo;t strand afgehaald heeft, dicht bij een nestplaats langs rijdt,
+ziet men alle Vogels, die op deze ongewone wijze gestoord worden,
+opvliegen, men kan dan zonder overdrijving wegens de Vogels den hemel
+niet zien. De prachtige Zilvermeeuwen, waarvan ongeveer 5000 paren hier
+broeden, houden de hoefijzervormige duinenreeks bezet: De Groote
+Zeezwaluwen, ten getale van minstens 6000 paren, broeden op slechts
+drie hooge duinen, maar hier zoo dicht bijeen, dat op sommige plaatsen
+het eene nest het andere raakt en men bijna geen voet verzetten kan,
+zonder gevaar te loopen eieren of jongen te vertreden. Geen enkel paar
+van deze soort broedt elders. Het kleinere Vischdiefje daarentegen is
+meer over de geheele oppervlakte verspreid en is vooral in de nabijheid
+van het huis buitengewoon talrijk. Men schat het aantal paren van deze
+soort op minstens 8000. Minder veelvuldig zijn de Bergeenden en de
+Scholeksters hoewel deze door hun kleur, gene door hun geschreeuw en
+levenswijze zeer de aandacht trekken; van ieder dezer soorten broeden
+hier ongeveer 400 paren. Wanneer bij de reeds genoemde Vogels nog
+gevoegd worden de in geringer aantal hier broedende Wilde Eenden,
+Tureluurs en Kemphanen, komt men tot een totaal van omstreeks 20000
+paren strand- en watervogels, die op dit kleine eilandje broeden.
+Zoodra de jongen vliegen kunnen, is het gewemel van de Vogels
+onbeschrijfelijk. Men kan zich hier een goede voorstelling vormen van
+de wijze, waarop de guano-lagen ontstaan. De uitwerpselen, de schelpen
+van de doorgeslikte zeedieren, die door de Zilvermeeuwen als ballen
+weer uitgeworpen <span class="pagenum">[<a id="xd20e1702" href="#xd20e1702" name="xd20e1702">448</a>]</span>worden en zelfs de lijken
+van tallooze jongen (eens zag ik n.l. door een hevigen en lang
+aanhoudenden plasregen het geheele broedsel van de Groote Zeezwaluwen
+vernietigd), alles hoopt zich op zulke gemeenschappelijke nestplaatsen
+opeen. Hier in het duinzand worden deze meststoffen schielijk door den
+vocht doorlatenden bodem opgenomen, ginds op rotsen en klippen voegt de
+eene laag zich bij de andere. Hoewel ook op de andere, naburige
+Noordzee-eilanden broedplaatsen van de meeste der genoemde Vogelsoorten
+voorkomen, is toch Rottum als de geboorteplaats te beschouwen vooral
+van de Zilvermeeuwen en Groote Zeezwaluwen, die buiten den broedtijd de
+naburige kusten, zoowel van &rsquo;t vasteland als van de eilanden,
+verlevendigen (<span class="smallcaps">Altum</span>).</p>
+<hr class="tb">
+<p>Door een buitengewone bekwaamheid in &rsquo;t vliegen en duiken
+onderscheiden zich de <span class="letterspaced">Sterns</span> of
+<span class="letterspaced">Sterntjes</span> (<i lang="la-x-bio">Sterninae</i>). Zij zijn sterk gebouwd en middelmatig groot
+of klein; de spitse, harde snavel is zoo lang als de kop of nog iets
+langer en recht of nagenoeg recht; de korte pooten hebben vier teenen,
+die met tamelijk scherpe, gekromde klauwen gewapend zijn; de achterteen
+is meestal zeer kort; de zwemvliezen zijn meestal kort en dikwijls diep
+uitgesneden; de vleugels zijn zeer lang, smal en spits; hun eerste
+slagpen is langer dan de overige; de staart is middelmatig lang, meer
+of minder diep gevorkt en uit 12 pennen samengesteld; het vederenkleed
+is dicht, zacht, glad aanliggend en grootendeels licht loodkleurig
+grijs, zwart en wit; het verschilt weinig of niet bij &rsquo;t mannetje
+en bij &rsquo;t wijfje; duidelijk merkbaar is echter het onderscheid
+tusschen het herfst- en het lentekleed, niet minder dat tusschen de
+jongen en de volwassen Vogels.</p>
+<p>De Sterns bewonen alle aardgordels, leven in de nabijheid van de zee
+of van het binnenwater en volgen bij het trekken de kust of den loop
+der rivieren. Eenige soorten houden van het vlakke, kale zeestrand,
+andere van water, dat rijk is aan planten; enkele houden zich bij
+voorkeur op in de kustwouden der tropische gewesten. Alle leden van
+deze onderfamilie zijn zeer onrustig van aard, houden veel van beweging
+en zijn van &rsquo;t opgaan tot aan &rsquo;t ondergaan van de zon bijna
+voortdurend werkzaam. Den nacht brengen zij aan den oever liggend, den
+dag bijna uitsluitend vliegend door.</p>
+<p>Haar voedsel bestaat uit Visschen en Insecten; de grootste soorten
+verslinden echter ook kleine Zoogdieren, Vogels, Kruipende Dieren en
+Amphibi&euml;n, de zwakste soorten verschillende Wormen en allerlei
+kleine zeedieren. Om haar buit te overmeesteren, vliegen zij op geringe
+hoogte boven den waterspiegel, waarop zij voortdurend hare scherpe
+blikken gevestigd houden, blijven, als zij een slachtoffer ontdekken,
+met snelle vleugelbeweging eenige oogenblikken daarboven zweven, om het
+goed in &rsquo;t oog te vatten, storten zich dan schielijk naar beneden
+en trachten het met den snavel te grijpen.</p>
+<p>Reeds eenige weken v&oacute;&oacute;r het eierleggen verzamelen de
+Zeezwaluwen zich op de broedplaats, ieder jaar zooveel mogelijk op
+dezelfde. Die welke de zee bewonen, kiezen voor dit doel zandige
+landtongen, kale eilanden, koraalbanken of mangle- en andere
+kustwouden; de meer binnenlands levende soorten nestelen op
+soortgelijke, maar minder kale plaatsen bij of in meren en moerassen.
+Alle viervoetige roofdieren, die de broedplaatsen der Zeezwaluwen
+kunnen naderen, azen, evenals de Raven en de groote Meeuwen, op de
+eieren en jongen, de vlugste Roofvogels ook op de volwassen Sterns. Ook
+de mensch treedt vijandig tegen haar op door het rooven van hare
+eieren, die zeer smakelijk zijn. Overigens worden deze Vogels niet
+vervolgd, omdat men zoomin hun vleesch als hunne veeren gebruiken en
+hen zelf slechts gedurende korten tijd in de kooi in &rsquo;t leven
+houden kan.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Het soortenrijkste geslacht van de onderfamilie is dat der
+<span class="letterspaced">Zeezwaluwen</span> (<i lang="la-x-bio">Sterna</i>). Deze hebben een rechten snavel met zwak gebogen
+rug en rechte, niet haakvormige spits; het voorhoofd is tot aan de
+neusgaten bevederd. De zwemvliezen zijn uitgesneden, d.w.z. hun
+voorrand vormt een binnenwaarts gebogen lijn; de buik is wit.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De grootste van alle soorten is de <span class="letterspaced">Reuzenstern</span> (<i lang="la-x-bio">Sterna
+caspia</i>). Zij onderscheidt zich van hare verwanten door den snavel,
+die even lang als de kop en betrekkelijk dik is, door de kortheid van
+den staart en zijne 4 cM. lange gaffelspitsen, waarachter de
+vleugelspitsen ver uitsteken. De bovenkop is in den zomer zwart, des
+winters zwart en wit gevlekt, de mantel licht blauwachtig grijs, de
+zijden van den hals, de onderdeelen en de bovenrug zijn schitterend
+wit; de toppen van de slagpennen zijn donkerder, de staartpennen
+lichter van kleur dan de overige veeren van de bovenzijde. Het oog is
+bruin, de snavel koraalrood, de voet zwart. In het jeugdkleed hebben de
+veeren van den rug bruine dwarsvlekken. Totale lengte 52, staartlengte
+15 cM.</p>
+<p>De Reuzenstern behoort in Middel-Azi&euml; en in &rsquo;t zuiden van
+Europa thuis; kleine broedkoloni&euml;n van deze soort komen echter
+voor op de Pommersche kust, op het eiland Sylt en op de Fransche kust.
+In ons land is zij zeldzaam: kleine troepen van 3 &agrave; 4 stuks
+werden herhaaldelijk, zelfs reeds in de tweede helft van Juni, bij
+Texel, aan den Maasmond en zelfs langs de Zijl bij Leiden
+aangetroffen.</p>
+<p>Gewoonlijk ziet men haar op een hoogte van ongeveer 15 M. boven den
+waterspiegel vliegen; zij houdt den kop met den van verre zichtbaren,
+glanzig rooden snavel loodrecht naar onderen gericht, beweegt langzaam
+de groote vleugels en ploft van tijd tot tijd op het water neer om een
+prooi te grijpen. Haar voedsel bestaat hoofdzakelijk uit visch; zij kan
+exemplaren van aanzienlijke grootte vangen en verzwelgen. Van tijd tot
+tijd vallen haar echter ook strand- en watervogels ten buit, vooral
+zwemmende exemplaren; het doorslikken van deze prooi kost aan de
+Reuzenstern even weinig moeite als het verzwelgen van Insecten aan
+kleinere Sterns. <span class="smallcaps">Schilling</span> was de
+eerste, die haar verdacht, de eieren van de aan &rsquo;t strand
+broedende Vogels op te zoeken, omdat de Meeuwen en de Zeezwaluwen uit
+de buurt bij haar nadering onder vreeselijk geschreeuw opvlogen,
+woedend op haar neerschoten en haar trachtten te verdrijven; andere
+waarnemingen hebben zijn vermoeden bevestigd.</p>
+<p><span class="smallcaps">Naumann</span> beschrijft de broedkolonie op
+Sylt, die zich op het noordelijkste gedeelte van dit eiland bevindt,
+doch tegenwoordig slechts zeer zwak bevolkt is. De eieren liggen op het
+kale zand in een kleine uitholling, die door de Vogels zelf wordt
+uitgekrabd, op een niet grooten afstand van &rsquo;t water. Op plaatsen
+waar vele nesten gevonden worden, zijn zij nauwelijks 60 cM. van
+elkander verwijderd. Ieder nest bevat 2, zelden 3 eieren, nooit meer.
+Deze komen in grootte en vorm <span class="pagenum">[<a id="xd20e1758"
+href="#xd20e1758" name="xd20e1758">449</a>]</span>nagenoeg overeen met
+die van Tamme Eenden. Zij zijn geel- of bruinachtig wit met grauwe en
+zwartbruine vlekken en stippen. Men neemt verscheidene malen eieren uit
+het nest en laat den Vogel eerst 8 &agrave; 14 dagen v&oacute;&oacute;r
+St. Jan broeden. Het broedende wijfje wordt door het mannetje dikwijls
+met voedsel voorzien; de jongen verlaten het nest korten tijd nadat zij
+uit den dop zijn gekomen en worden door hunne ouders met vischjes groot
+gebracht.</p>
+<p>Voor de gevangenschap is deze Zeezwaluw niet geschikt, omdat zij
+begint te kwijnen, zoodra haar de gelegenheid om te vliegen ontnomen is
+en omdat zij niet graag doode visch eet.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Groote</span> of <span class="letterspaced">Zwartbekkige Zeezwaluw</span> of <span class="letterspaced">Kaugek</span>, op Texel <span class="letterspaced">Groote Star</span>, in Groningen <span class="letterspaced">Groote Ikstern</span> en <span class="letterspaced">Kliefstern</span>, op Rottum <span class="letterspaced">Krijtstern</span>, op Ameland <span class="letterspaced">Klikstans</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Sterna
+cantiaca</i>), heeft een zeer slanken, merkbaar gebogen snavel, die
+iets langer is dan de kop, kleine voeten met sterk uitgesneden
+zwemvliezen, zeer lange vleugels, welker spitsen echter slechts weinig
+verder reiken dan die van den 5 cM. diep gevorkten, langen staart. De
+bovenkop en de nek zijn fluweelachtig zwart, alle bovendeelen helder
+zilvergrijs, de hals en de onderdeelen zijdeachtig wit met een flauw
+rozerood waas, de vleugelspitsen donker aschgrauw, de laatste armpennen
+en de stuurpennen grijsachtig wit. In het winterkleed is de kop wit tot
+aan het achterhoofd, en vertoont dit zwarte vlekken; de onderdeelen
+zijn dan zuiver wit. Het oog is donkerbruin, de snavel zwart met gele
+spits, de voet zwart. Totale lengte 40, staartlengte 17 cM.</p>
+<p>De Groote Zeezwaluw, is een echte zeevogel; zij verlaat de kust
+nagenoeg niet en bezoekt hoogstens bovendien de strandmeren, zeer
+zelden echter binnenzee&euml;n. Haar verbreidingsgebied strekt zich uit
+over Middel- en Zuid-Europa, Afrika en Amerika, in zuidelijke richting
+tot aan de Kaap de Goede Hoop en tot Brazili&euml;. Aan onze
+Noordzeekusten verschijnt zij op zijn vroegst tegen het einde van
+April; reeds in Augustus, op zijn laatst in September trekt zij weder
+zuidwaarts, om in de Middellandsche en Roode Zee, in den Indischen of
+in het zuidelijke deel van den Atlantischen Oceaan te overwinteren. Zij
+broedt in talrijke koloni&euml;n op eenzame, rustige plaatsen langs
+onze duinen, b.v. in Zeeland, aan den Hoek van Holland, bij Calantsoog
+en op de Noordzee-eilanden. Ieder nest bevat 2, hoogstens 3 eieren, die
+op witten, roestgeelachtigen of groenachtig witten grond met
+bleekviolette onder-, bruine middel- en donkerbruine bovenvlekken van
+zeer verschillenden vorm geteekend zijn; het broeden duurt drie weken;
+de jongen verlaten schielijk het nest.</p>
+<div class="figure xd20e1796width"><img src="images/p2449.jpg" alt="Reuzenstern (Sterna carpia). 1/4 v. d. ware grootte." width="720"
+height="603">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Reuzenstern</span>
+(<i lang="la-x-bio">Sterna carpia</i>). 1/4 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p><span class="smallcaps">Naumann</span> verhaalt, dat het eiland
+Norderoog, waar hij het broeden der Groote Zeezwaluwen heeft nagegaan,
+op eenigen afstand beschouwd, er uitzag, alsof het met sneeuw bedekt
+was, wegens het groot aantal Vogels op het strand, en als een lange,
+witte streep scherp afstak bij de donkere golven der zee. Door een man,
+die zich met eierenzoeken bezig hield, opgeschrikt, vloog de geheele,
+ontelbare zwerm plotseling op en vormde een onafzienbare wolk, welker
+bestanddeelen zich vlug heen en weer bewogen en op vreemdsoortige wijze
+door elkander heen wriemelden. Als men zich op de broedplaatsen
+begeeft, vliegen de Vogels laag bij den grond langs om de
+rustverstoorders heen; tallooze exemplaren verduisteren de lucht, men
+geraakt verbijsterd door hunne doordringende, krijschende stemmen.
+Terwijl men langzaam en voorzichtig met ter aarde gerichte blikken
+tusschen de dicht bij elkander gelegen nesten doorgaat, en zich moeite
+geeft om op geen der eieren te trappen, worden de Vogels zoo driest en
+fladderen zoo dicht bij den onderzoeker langs, dat zijn hoed of hoofd
+niet zelden met hunne vleugels in aanraking komt. Intusschen vallen
+hunne uitwerpselen zoo dicht bij hem neer, dat zijne kleeren er later
+uitzien, alsof zij met kalk bespat werden. De Vogels vliegen zoo dicht
+naast en boven elkander, dat de vleugels van den eenen met hoorbaar
+geklepper tegen die van de andere stuiten.</p>
+<p>Meer dan de andere inheemsche Zeezwaluwen gelijkt deze door aard en
+levenswijze op de Reuzenstern, met <span class="pagenum">[<a id="xd20e1811" href="#xd20e1811" name="xd20e1811">450</a>]</span>dit
+onderscheid, dat zij alleen op Visschen en niet op Vogels jacht maakt
+en ook hunne nesten niet uitplundert.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Het <span class="letterspaced">Vischdiefje</span>, ook wel
+<span class="letterspaced">Splitstaart</span> en <span class="letterspaced">Starre</span>, op Texel <span class="letterspaced">Middelstar</span>, in Groningen <span class="letterspaced">Ikstern</span> en <span class="letterspaced">Sterentje</span>, in Friesland <span class="letterspaced">Stins</span>, op Ameland <span class="letterspaced">Stans</span>, op Terschelling <span class="letterspaced">Kobus</span> en <span class="letterspaced">Jacobus</span>, bij Oirschot <span class="letterspaced">Groote Venkraai</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Sterna hirundo</i>), heeft een dunnen, eenigszins gekromden,
+in dwarse richting tamelijk afgeronden snavel, die niet langer is dan
+de kop, zeer korte pooten met korte teenen en een 8 cM. diep gevorkten
+staart, waarachter de vleugelspitsen uitsteken. De bovenkop en de nek
+zijn zwart, de mantel en de schouders blauwachtig aschgrauw, de zijden
+van den kop, de hals, de staartwortel en alle onderdeelen wit, de slag-
+en stuurpennen op de buitenvlag blauwgrijs, op de binnenvlag wit. De
+oogen zijn donkerbruin, de pooten en de snavel koraalrood, de rug en de
+spits van den snavel zwartachtig of bruin. Totale lengte 40,
+staartlengte 17 cM.</p>
+<p>Het vaderland van het Vischdiefje omvat Europa tot aan den
+poolcirkel met een groot deel van Azi&euml; en van Noord-Amerika; zijne
+reizen strekken zich tot in Zuid-Afrika uit; meer dan andere soorten
+bewoont deze rivieren en zoetwatermeren. In ons land komt het
+Vischdiefje gemiddeld 20 April en vertrekt in September; het broedt
+koloniesgewijs in duinen, lage moerassen, hooilanden en op de
+weilanden; men ziet het overal langs de binnenwateren vliegen, zelfs
+boven de grachten der steden.</p>
+<p>In aard en levenswijze komt het Vischdiefje overigens met de andere
+Zeezwaluwen overeen. Haar gewone geluid is het bekende
+&ldquo;krie&egrave;&rdquo;; een zacht &ldquo;kek&rdquo; of
+&ldquo;krek&rdquo; geeft angst te kennen; deze klank wordt dikwijls
+herhaald bij toenemend, en in &ldquo;krei&iuml;k&rdquo; veranderd, bij
+afnemend gevaar. Bij toorn roept het zoo dikwijls en haastig
+&ldquo;krek&rdquo;, dat men de afzonderlijke geluiden bijna niet meer
+onderscheiden kan. Als het bij zijn nest verrast wordt, klinkt zijn
+geschreeuw als &ldquo;snirrit snirrit&rdquo;.</p>
+<p>Het wijfje legt in het begin van Juni in een eenvoudige uitholling
+van den grond 2 of 3 vuil rosachtig witte eieren, die met paarsachtig
+grijze en rood- of zwartbruine vlekken en stippen geteekend zijn. Des
+nachts worden zij door het wijfje, over dag tijdelijk ook door het
+mannetje bebroed, in de middaguren echter aan de zonnestralen
+blootgesteld. De jongen komen binnen 16 of 17 dagen uit den dop, loopen
+spoedig uit het nest weg en verbergen zich bij gevaar tusschen de
+grootste steenen van den grindgrond of andere oneffenheden; alleen als
+de moeder door een schot gedood werd, verraden zij hun aanwezigheid
+door een klagend gepiep; na twee weken kunnen zij reeds fladderen en in
+de derde week hunne ouders vliegend volgen; eerst later echter doen zij
+dit met de behendigheid van de volwassene Vogels.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Enkele malen worden aan onze kust exemplaren gevangen van twee
+soorten, die nauw aan het Vischdiefje verwant zijn: De <span class="letterspaced">Kustzeezwaluw</span> (<i lang="la-x-bio">Sterna
+paradisea</i> <span class="smallcaps">Br&uuml;nnich</span>) komt in
+grootte nagenoeg geheel met de algemeen bekende soort overeen, maar
+heeft een korteren loop (1.5 cM<span class="corr" id="xd20e1875" title="Niet in bron">.</span> in plaats van 2 cM.), roode pooten en een
+geheel rooden bek. Zij broedt aan de kusten van de Oostzee en op de
+Noordzee-eilanden, westwaarts tot Borkum en bezoekt nimmer de
+binnenwateren; op hare jaarlijksche reizen naar de Middellandsche zee
+en de westkust van Afrika, trekt zij langs onze kusten, waarop zij bij
+hevigen noordwestenwind soms aanlandt.</p>
+<p><span class="smallcaps">Dougall&rsquo;s</span> <span class="letterspaced">Zeezwaluw</span> (<i lang="la-x-bio">Sterna
+Dougalli</i>), heeft een langeren, dieper gevorkten staart. (Totale
+lengte 45, staartlengte 23 cM.). Zij heeft gele of roodgele pooten;
+haar bek is zwart met een weinig kersrood aan den wortel. Zij broedt
+aan de oostkust van Engeland, in Norfolk en op de Farne-eilanden in
+Northumberland. E&eacute;nmaal (in October) zijn eenige exemplaren van
+deze soort bij ruw weder aan de Friesche kust in staltnetten gevangen
+(<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Bij de <span class="letterspaced">Dwergzeezwaluw</span>, op Texel
+<span class="letterspaced">Kleinstartje</span>, <span class="letterspaced">Blauwwaterstartje</span> of <span class="letterspaced">Stare-Klikkie</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Sterna
+minuta</i>), zijn het voorhoofd tot aan de oogen, de onderdeelen en de
+stuurpennen wit, de bovenkop en de nek zwart, de mantel- en
+vleugelveeren aschgrauw. Het oog is bruin, de snavel oranje met zwarte
+spits, de poot oranje. De vleugelspitsen steken voorbij den staart uit
+en deze is 3 cM. diep gevorkt. Zij is de kleinste soort van de geheele
+familie. Totale lengte 22, staartlengte 8 cM.</p>
+<p>Haar verbreidingskring strekt zich uit over vier werelddeelen:
+Azi&euml;, Europa, Afrika en Amerika; noordwaarts tot ongeveer 58,
+zuidwaarts tot ongeveer 24 N.B. Zij nestelt in Nederland aan den Hoek
+van Holland, bij Calantsoog, op Texel, Ameland en andere eilanden, op
+groote, buiten de duinen gelegen, droge zandbanken. Als zij in dezen
+tijd gestoord wordt, klinkt haar geschreeuw als &ldquo;retsj&rdquo;;
+hare gewone geluiden komen veel met die van het Vischdiefje overeen. In
+Augustus en September, na den broedtijd, zwerft zij rond en bezoekt dan
+de binnenwateren, vooral groote rivieren, zonder echter de zeekust
+geheel te vermijden. Haar vertrek en haar aankomst hebben ongeveer ter
+zelfder tijd plaats als die van het Vischdiefje.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Lachzeezwaluw</span> (<i lang="la-x-bio">Gelochelidon anglica</i>, <i lang="la-x-bio">Sterna
+nilotica</i>), die een gelijknamig geslacht vertegenwoordigt, vormt in
+sommige opzichten een overgang van de Sterns tot de Meeuwen. Haar
+snavel is merkbaar gebogen, even lang als de loop, korter dan de kop;
+de kleine, met sterk uitgesneden zwemvliezen voorziene poot is slank en
+hoog, de staart kort en betrekkelijk ondiep gevorkt. De bovenkop en de
+nek zijn donker glanzig zwart, de mantel en de vleugeldekveeren licht
+aschgrauw, de zijden van den hals en alle onderdeelen wit; de
+handpennen hebben witte schaften, zijn op de buitenvlag licht, op de
+binnenvlag donker aschgrauw, met breede witte randen; de armpennen, die
+van de eerste tot de laatste lichter van kleur worden, zijn blauwachtig
+witgrijs, aan de spits wit gezoomd; de staartveeren hebben dezelfde
+kleur; de buitenste is op de buitenvlag bijna zuiver wit. Het oog is
+bruin, de snavel en de pooten zijn zwart. In het winterkleed hebben kop
+en nek een grijswitte kleur. Totale lengte 40, staartlengte 13 cM.</p>
+<p>De Lachzeezwaluw, hoewel alle werelddeelen bewonend, ontbreekt in
+&rsquo;t noorden geheel; hare broedplaatsen zijn uitsluitend in het
+midden en het zuiden van de beide noordelijke faunistische Rijken
+gelegen; in geringer aantal komt zij voor op kleine eilanden van de
+Oostzee en sommige meren van Duitschland en Oostenrijk-Hongarije,
+veelvuldig echter in Zuid-Europa, Middel-Azi&euml;, Noord-Afrika, het
+zuiden van de Vereenigde Staten en Middel-Amerika. De reizen, die zij
+ieder jaar onderneemt, voeren haar naar het binnenland van Afrika,
+Zuid-Azi&euml;, Australi&euml; en de zuidspits van <span class="pagenum">[<a id="xd20e1927" href="#xd20e1927" name="xd20e1927">451</a>]</span>Amerika. Meer dan eenige andere Zeezwaluw is
+zij een landvogel, die ook wel van groote stroomen en zeekusten als
+heerwegen gebruik maakt, maar toch zeer dikwijls het water verlaat en
+ver in het binnenland rondzwerft. Op den trek bezoekt zij de steppen en
+zelfs de woestijnen, evenals bij ons de velden en weiden. Tweemaal
+(Aug. 1838 en Mei 1896) werd in Nederland een exemplaar van deze soort
+gevangen (bij het Brazemermeer in Zuid Holland en te Kloosterburen in
+Groningen). In vele opzichten herinnert haar levenswijze aan die der
+Meeuwen en meer bepaaldelijk van de Kapmeeuw. Evenals deze kiest zij
+tot broedplaats en winterverblijf de oevers van meren, moerassen en
+dergelijke binnenwateren en gaat van hier op roof uit. Terwijl zij
+afwisselend boven het water en boven het land zweeft, worden de hals en
+de kop recht naar voren gestrekt en is de snavel dus niet naar beneden
+gericht. Hoewel zij nu en dan een vischje buit maakt, zijn toch
+Insecten, vooral Sprinkhanen, Libellen, Vlinders, groote Kevers, de
+zittende zoowel als de vliegende, het hoofddoel van haar jacht; zij
+volgt den ploegenden landman om engerlingen uit de voren op te pikken;
+verschijnt met Valken, Wouwen, Berghanen (<i lang="la-x-bio">Helotarsus
+ecaudatus</i>), Bijenvreters, Vorkstaartpluvieren en Ooievaars
+v&oacute;&oacute;r de vuurlijn van den steppenbrand en stort zich hier,
+gelijk <span class="smallcaps">Heuglin</span> heeft opgemerkt, even
+behendig als vermetel door de dichtste rookwolken heen op haar prooi;
+ook bezoekt zij de broedplaatsen der Strandvogels, zelfs die van hare
+verwanten, en ontrooft hun, gelijk <span class="smallcaps">Schilling</span> heeft aangetoond, de eieren en de jongen.
+Dergelijke handelingen zou men eerder van Meeuwen dan van Zeezwaluwen
+verwachten. Zelfs haar stem, een lachend geschreeuw, dat als
+&ldquo;h&egrave;, h&egrave;, h&egrave;&rdquo; of &ldquo;ef, ef,
+ef&rdquo; klinkt, herinnert aan die der Meeuwen.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Moeraszeezwaluwen</span> (<i lang="la-x-bio">Hydrochelidon</i>) zijn forsch gebouwd, maar fraai van
+gestalte; zij hebben een zwakken snavel; lange teenen, welker
+zwemvliezen diep uitgesneden zijn, zeer lange vleugels, een
+betrekkelijk korten, ondiep gevorkten staart en een dicht, zacht
+vederenkleed, dat al naar het jaargetijde en den leeftijd niet
+onbelangrijk verschilt, maar waarin gedurende den broedtijd donker
+fluweelachtig zwart de overhand heeft.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Zwarte Zeezwaluw</span> of
+<span class="letterspaced">Rietzwaluw</span>, in Groningen <span class="letterspaced">Zwarte Ikstern</span>, <span class="letterspaced">Bruinsteren</span> en <span class="letterspaced">Zwartsteren</span>, op Texel <span class="letterspaced">Zwarte star</span> of <span class="letterspaced">Blauwstar</span>, in Friesland <span class="letterspaced">Blauwe Stins</span> of <span class="letterspaced">Schierstins</span>, in Zuid-Holland <span class="letterspaced">Zwarte Vischdief</span>, bij Oirschot <span class="letterspaced">Venkraai</span> geheeten (<i lang="la-x-bio">Hydrochelidon nigra</i>), heeft den kop en den nek, de borst
+en het midden van den buik fluweelachtig zwart, den mantel blauwgrijs.
+Het oog is bruin, de snavel aan den wortel rood, overigens grauwzwart,
+de voet bruinrood. In het winterkleed zijn alleen de achterkop en de
+nek zwart, het voorhoofd en de overige onderdeelen echter wit; in het
+jeugdkleed hebben de veeren van den mantel en de vleugeldekveeren
+roestgele zoomen. Totale lengte 26, staartlengte 8 cM.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Witvleugelige Moeraszeezwaluw</span>
+(<i lang="la-x-bio">Hydrochelidon leucoptera</i>) is bijna even groot.
+De veeren van den romp zijn donker fluweelachtig zwart, de vleugels van
+boven blauwgrijs (de schouder en de toppen der armpennen echter
+grijswit), van onderen wit, de staartwortel en de stuurpennen wit. De
+snavel is kersrood, aan de spits zwart, de voet rood. Totale lengte 27,
+staartlengte 8 cM.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Witbaard-moeraszeezwaluw</span>
+(<i lang="la-x-bio">Hydrochelidon hybrida</i>) is de grootste soort van
+haar geslacht (totale lengte 28, staartlengte 8 cM.). De donkerzwarte
+bovenkop en nek zijn door een breede, witachtige teugelstreep
+gescheiden van den donkergrijsblauwen onderhals; de borst is zwart, de
+mantel lichtgrijs, de buik grijswit.</p>
+<p>Het broedgebied van al deze soorten is gelegen in de gematigde
+gewesten van de beide noordelijke faunistische Rijken. De eerstgenoemde
+broedt ook in ons land, terwijl de beide overige hier niet en in
+Duitschland zelden voorkomen. De Rietzwaluw komt met de Zeezwaluwen bij
+ons aan en trekt ongeveer terzelfder tijd naar &rsquo;t zuiden; zij
+vestigt zich echter niet aan de zeekust of aan rivieren en stroomen,
+maar in uitgestrekte broeklanden en moerassen, dus uitsluitend bij
+stilstaand water. Gedurende de reis vormt zij vluchten van 20 &agrave;
+1000 stuks, die de stroomen volgen; in hun nabijheid houdt zij zich
+geruimen tijd op bij plaatsen, waar het water buiten de oevers getreden
+is en het omliggende land in een moeras veranderd heeft; voor &rsquo;t
+overige vermijdt zij de zee en de rivieren.</p>
+<p>Van de andere Sterns onderscheiden de Moeraszeezwaluwen zich niet
+alleen door haar woonplaats, maar ook door de wijze waarop zij zich
+bewegen, voeden en voortplanten. Zij loopen even zelden en even slecht
+als de overige, zwemmen zelden en niet beter dan zij, vliegen minder
+onstuimig en niet zoo zwaaiend, maar zachter en losser, daarom
+bevalliger en met meer afwisseling, zoodat zij een aangenaam schouwspel
+opleveren. Hevige wind of storm maken haar het vliegen bijna
+onmogelijk, omdat hare vleugels nog meer dan die van hare verwanten
+buiten alle verhouding tot het kleine lichaam en de zwakke krachten
+schijnen te staan. Hun voedsel bestaat uit allerlei water-insecten en
+Spinnen.</p>
+<p>De Moeraszeezwaluwen nestelen te midden van het moeras; doch doen
+dit steeds op een geheel andere wijze dan de overige Sternvogels. Zij
+bouwen haar nest op zeer kunstlooze wijze van bladen, halmen, pluimen,
+worteltjes enz. tusschen waterplanten, zoodat het veelal direct op het
+water rust. In Juni legt de inheemsche soort hare drie eieren; deze
+zijn op geel of groenachtig olijfkleurigen grond, bruingrijs, rood en
+zwartbruin gevlekt.</p>
+<p>In Itali&euml; wordt ook op deze Vogels jacht gemaakt.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Van de uitheemsche Sterns, die zich door haar levenswijze
+onderscheiden, verdient de <span class="letterspaced">Fee&euml;nzeezwaluw</span> (<i lang="la-x-bio">Gygis
+alba</i>) vermelding, de eenige vertegenwoordiger van haar geslacht.
+Zij is slank gebouwd, haar zilverwit kleed is als zijde zoo zacht, hare
+oogen zijn zwart, de pooten saffraangeel; de snavel is aan den wortel
+donkerblauw, aan de spits zwart. Totale lengte ongeveer 30,
+staartlengte 9 cM.</p>
+<p>Deze door schoonheid uitmuntende Vogel bewoont de tusschen de tropen
+gelegen eilanden van Polynesi&euml; en van den Indischen Oceaan, maar
+dwaalt soms af naar den Atlantischen Oceaan; ook hier echter
+overschrijdt hij in den regel de keerkringen niet. Op de kusten van
+alle eilanden binnen den genoemden aardgordel komt hij in grooten
+getale voor. Aan de zuiver witte kleur van zijn kleed en aan zijn
+bevallige wijze van vliegen dankt hij zijn naam. Ook zijn levenswijze
+is merkwaardig. Tot rustplaats kiest hij bij voorkeur dichte,
+schaduwrijke wouden, waar hij zich op boomen <span class="pagenum">[<a id="xd20e2031" href="#xd20e2031" name="xd20e2031">452</a>]</span>neerzet. Prachtig steekt zijn wit gevederte
+af bij het donkergroene loover, wanneer hij behendig tusschen de boomen
+rondvliegt, o.a. bij het vervolgen van een indringer in zijn heiligdom.
+Het wijfje legt slechts &eacute;&eacute;n ei op een horizontalen tak en
+wel op een plaats, die juist vlak genoeg is om te voorkomen, dat de
+storm het legsel naar beneden werpt. Het jong blijft op deze
+gevaarlijke plaats, totdat het heeft leeren fladderen, voor zoover het
+ontkomt aan het niet zelden dreigend gevaar van, naar beneden
+tuimelend, den dood te vinden. De jongen worden grootgebracht met
+vischjes, misschien ook wel met Insecten en Spinnen, die in de
+boomkroon gezocht zijn.</p>
+<hr class="tb">
+<p>In soortgelijke betrekking als de Uilen tot de Scharrelaars, staan
+de <span class="letterspaced">Schaarbekken</span> (<i lang="la-x-bio">Rhynchopsinae</i>) tot de Sterns: zij zijn nachtvogels. Hun
+snavel, welks onderkaak ver voorbij de bovenkaak uitsteekt, is reeds
+bij den wortel zoo buitengewoon smal, dat de beide kaken met de beide
+bladen van een schaar vergeleken kunnen worden. De betrekkelijk lange,
+vettige veeren liggen dicht tegen het lichaam aan.</p>
+<p>Aan den middelloop en den bovenloop van den Nijl ontmoet men een
+soort, die wij kortweg <span class="letterspaced">Schaarbek</span>
+zullen noemen (<i lang="la-x-bio">Rhynchops flavirostris</i>). Bij
+dezen zijn het voorhoofd, het aangezicht, de staart en de onderdeelen
+benevens de spitsen van de groote vleugeldekveeren wit, de bovenkop, de
+achterhals, de nek en de mantel zwartbruin. Het oog is donkerbruin, de
+snavel geel, de voet koraalrood. Totale lengte 45, staartlengte 7
+cM.</p>
+<p>[Een andere soort (met gelen bek en witten halsband: <i lang="la-x-bio">Rhynchops albicollis</i>) bewoont Indi&euml;, de derde (met
+rooden, aan de spits zwarten snavel: <i lang="la-x-bio">Rhynchops
+nigra</i>) Amerika.]</p>
+<p>De Schaarbek vliegt over dag even goed als &rsquo;s nachts, maar
+doet dit alleen, wanneer hij opgeschrikt wordt. Gewoonlijk ligt hij
+bewegingloos op een zandbank; meestal plat op den buik, zeldzamer op de
+kleine, zwakke pootjes rustend. Tegen zonsondergang, bij donker weer
+ook reeds in de late namiddaguren, wordt hij wakker, beweegt zich en
+rekt zich uit, heft de vleugels op en begint heen en weer te trippelen
+en te schreeuwen; als de nacht is aangevangen, vliegt hij uit om
+voedsel te zoeken. <span class="smallcaps">Pechuel-Loesche</span> zag
+hem trouwens in Neder-Guinea hiermede ook over dag bezig. Met langzame
+vleugelslagen glijdt hij, zonder gedruisch te maken, op korten afstand
+boven den waterspiegel, van tijd tot tijd den ondersnavel verscheidene
+minuten achtereen in &rsquo;t water houdend en dit op deze wijze
+doorploegend; intusschen vangt hij de Insecten, die aan de oppervlakte
+zwemmen; deze maken, althans in de Nijllanden, zijn voornaamste voedsel
+uit.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De <span class="letterspaced">Meeuwen</span> (<i lang="la-x-bio">Larinae</i>) zijn goed gebouwde krachtige Vogels van zeer
+verschillende grootte, daar de kleinste soort nauwelijks een Kauw in
+omvang overtreft, terwijl de grootste in dit opzicht een Arend
+evenaart. Haar romp is forsch ontwikkeld, de snavel middelmatig lang,
+zijdelings sterk samengedrukt, tot aan het midden van den rug recht,
+van hier af flauw haakvormig naar beneden gebogen; de middelmatig hooge
+voet heeft een slanken loop en zwemvliezen tusschen de voorteenen; de
+vleugel is groot, lang en breed, hoewel smal toegespitst; de
+middelmatig lange, breede staart bestaat uit 12 pennen en is aan den
+top recht, zeldzamer ondiep uitgesneden; het zeer dichte, maar zachte
+vederenkleed heeft op de onderdeelen het voorkomen van een vacht; het
+vertoont teere en bevallige, over &rsquo;t algemeen overeenstemmende
+kleuren, die in den zomer en in den winter, bij jongen en bij
+volwassenen meestal verschillen.</p>
+<p>Men onderscheidt ongeveer 85 soorten van Meeuwen, die over alle
+deelen der aarde verbreid zijn, en alle zee&euml;n verlevendigen.
+Weinige soorten verwijderen zich ver van het land; zij die het doen,
+keeren altijd spoedig weer terug; eigenlijk moet men ze dus als
+kustvogels aanmerken. Voor den schipper zijn zij de betrouwbaarste
+voorboden van het land: als zij om een vaartuig heenvliegen, is het
+land niet meer veraf. Liever dan naar de open zee vliegen zij tot diep
+in het binnenland, waarbij zij den loop van groote stroomen volgen, of
+zich van het eene water naar het andere begeven. Enkele soorten geven
+trouwens de voorkeur aan binnenwateren en kiezen deze tot
+verblijfplaats, althans gedurende den voortplantingstijd. Vele soorten
+behooren tot de trekvogels, verschijnen in hun noordelijk gelegen
+vaderland, als de lente gekomen is, broeden en begeven zich in &rsquo;t
+najaar weer op de terugreis, andere zwerven meer of minder geregeld
+rond. Deze veranderingen van verblijfplaats hangen ten nauwste samen
+met de voeding. Voor alle Meeuwen zijn Visschen een zeer gewild
+voedsel; vele van hen behooren echter tot de ijverigste insectenjagers;
+juist deze zijn gedwongen om geregeld te trekken, terwijl de overige op
+plaatsen, waar de zee niet met ijs bedekt wordt, ook &rsquo;s winters
+nog een welvoorzienen disch vinden. Behalve op deze beide voornaamste
+voedingsmiddelen maken zij jacht op alle kleine dieren, die de zee
+bewonen en zoeken allerlei andere dierlijke stoffen op. Zij eten aas
+als de Gieren, vervolgen een levenden buit als de Roofvogels en zoeken
+het op &rsquo;t strand liggende voedsel bijeen als de Duiven of de
+Hoenderen, kortom zij zijn even veelzijdig als de Raven, maar gretiger
+en vraatzuchtiger dan deze; ook zij worden, naar &rsquo;t schijnt, door
+een voortdurenden honger gekweld en zijn letterlijk niet te
+verzadigen.</p>
+<p>Bevallig zijn haar gestalte en haar kleur, lieftallig hare
+bewegingen, ook de werkzaamheid der Meeuwen is aantrekkelijk. Haar
+houding op den vasten grond noemen wij edel, omdat zij een zekere
+fierheid verraadt; zij gaan goed en betrekkelijk snel. Haar bekwaamheid
+in &rsquo;t zwemmen overtreft die van de meeste overige leden harer
+orde: licht als ballen schuim rusten zij op de golven, met welker
+sombere tinten hare heldere kleuren zulk een levendige tegenstelling
+vormen, dat de indruk, dien het zeegezicht wekt, er niet weinig door
+verhoogd wordt. Zij vliegen met langzame vleugelslagen, maar wisselen
+deze beweging dikwijls af met een langdurig drijven op hare wieken; zij
+doen dit zonder merkbare inspanning, als &rsquo;t ware spelenderwijs,
+en herinneren dan door lichtheid en schoonheid van houding aan de
+breedvleugelige Valken. Minder goed dan de Zeezwaluwen verstaan zij de
+kunst om, boven het water zwevend, den gewenschten buit op te sporen
+en, uit de lucht er op neerschietend, hem te vangen. Wanluidend is haar
+stem, welker krijschende en krassende tonen in verschillende toestanden
+met meer of minder kracht uitgestooten en bij hevige gemoedsbewegingen
+eindeloos vaak herhaald worden. Onder hare zintuigen zijn die van het
+gezicht en van het gehoor het hoogst ontwikkeld.</p>
+<p>Alle Meeuwen zijn schrandere, verstandige Vogels, die de
+omstandigheden goed weten te beoordeelen en hare handelingen hiervan
+laten afhangen; alle zijn moedig <span class="pagenum">[<a id="xd20e2081" href="#xd20e2081" name="xd20e2081">453</a>]</span>bij
+ontmoetingen met andere dieren; zij toonen zelfvertrouwen, eenige
+neiging tot heerschen, en een trouwe liefde voor gade en kroost; zij
+zijn op het gezelschap hunner soortgenooten gesteld, maar nijdig,
+afgunstig en wantrouwig jegens andere Vogels; zonder aarzeling wordt de
+schijnbaar aanwezige vriendschap verbroken, wanneer deze in strijd
+geraakt met de vraatzucht. Den mensch wantrouwen zij allerwege en in
+alle omstandigheden; toch verschijnen zij telkens weer in zijn
+nabijheid, bezoeken iedere haven, ieder dorp aan de kust, vliegen om
+ieder schip, dat in zee gaat of het land nadert, en wagen zich zoo ver,
+als in &rsquo;t gegeven geval raadzaam schijnt, omdat zij door ervaring
+geleerd hebben, dat het afval uit de huishouding van den mensch voor
+hen nog veel bruikbaars bevat. Na veelvuldig herhaalde bezoeken aan
+bewoonde oorden leeren zij niet slechts deze, maar ook enkele daar
+levende personen onderscheiden. Zij toonen daarom op plaatsen, waar zij
+dikwijls en ongestoord iets buit hebben gemaakt, een zeer groote
+gemeenzaamheid of liever driestheid; daarentegen worden die, waar zij
+een onaangename bejegening ondervonden, vermeden of met groote
+omzichtigheid bezocht. Een Meeuw, die op een of andere wijze benadeeld
+werd, is gewoon van zijn ervaring mededeeling te doen aan al zijne
+metgezellen. Over &rsquo;t algemeen heerscht onder hen de beste
+verstandhouding, wanneer het er op aankomt zich te verzetten tegen een
+gevaar, dat allen bedreigt: Roofvogels, Roofmeeuwen en Raven of Kraaien
+worden door alle Meeuwen uit de buurt te gelijker tijd aangevallen en
+gewoonlijk op de vlucht geslagen.</p>
+<p>Buiten den broedtijd kan het voorkomen, dat men oude Meeuwen alleen
+ziet, gedurende den broedtijd echter vereenigen de leden van iedere
+soort zich tot troepen, die niet zelden tot ontelbare zwermen
+aangroeien. Reeds in Nederland en Noord-Duitschland vindt men
+&ldquo;meeuwenbergen&rdquo;, die door verscheidene honderden paren
+bewoond worden; in noordelijker gewesten komen koloni&euml;n voor,
+waarvan het aantal bewoners zelfs niet bij benadering te bepalen is.
+Ook hier blijven de leden van groote soorten minder nauw aaneengesloten
+dan de kleinere vertegenwoordigers van de familie; deze echter bedekken
+in den letterlijken zin van &rsquo;t woord geheele rotswanden of
+bergen, maken gebruik van iedere hier aanwezige ruimte en plaatsen het
+eene nest dicht bij het andere, zoodat de broedende ouders dicht
+opeengedrongen zitten. De voorbereidende werkzaamheden verschillen in
+verband met de plaatselijke gesteldheid; daar, waar geen gebrek is aan
+bouwstoffen, wordt aan het nest eenige moeite besteed; het is dan van
+water- en strandplanten los en kunsteloos samengevoegd; daar, waar
+zulke stoffen ontbreken, is de inrichting zoo eenvoudig mogelijk. Het
+nest bevat, als &rsquo;t broeden begint, 2 &agrave; 4 groote eieren van
+gewonen vorm; hun dikke, grofkorrelige schaal is op vuil-groenachtigen,
+bruingroenachtigen of groenachtig bruinen grond aschgrauw en zwartbruin
+gevlekt. Het mannetje en het wijfje broeden beurtelings gedurende 3 of
+4 weken, bij slecht weer ijveriger dan bij zonneschijn. Beide ouders
+toonen een buitengewone gehechtheid aan hun kroost; zoodra het gevaar
+loopt, vergeten zij de zorg voor eigen veiligheid. De jongen komen in
+een dicht, gevlekt, donzig kleed uit de eischaal; op plaatsen, waar
+zulks mogelijk is, verlaten zij reeds in de eerste levensdagen het nest
+en houden zich verder op het strand op, waar zij zich ingeval van nood
+tusschen de oneffenheden van den bodem verbergen, of in het water hun
+toevlucht zoeken; zij, die op uitstekende punten van steile rotsen het
+eerste levenslicht aanschouwden, moeten echter hier blijven, totdat
+hunne slagpennen zich ontwikkeld hebben. Aanvankelijk krijgen de jongen
+half verteerd voedsel, dat de ouders voor hen uitbraken; later worden
+zij met versch gevangene of opgegaarde dierlijke stoffen gevoed. Na het
+uitvliegen blijven zij nog eenigen tijd bij hunne ouders, verlaten de
+broedplaatsen en verstrooien zich in alle richtingen.</p>
+<p>In het hooge noorden rekent men de Meeuwen niet slechts tot de
+schoonste, maar ook tot de nuttigste Vogels der aarde. Voor eenige
+grondeigenaars van Noorwegen bestaat een belangrijk deel van de
+opbrengst hunner bezitting uit meeuweneieren; deze worden overal heen
+verzonden en betrekkelijk duur betaald. Meeuwenveeren vervangen bij de
+arme Nordlanders het eiderdons en de ganzeveeren, die door de rijkere
+bewoners als vulsel van bedden worden gebruikt. Van het vleesch der
+oude Meeuwen maken slechts eenige van de noordelijkste volken gebruik.
+Jonge Meeuwen echter worden op Helgoland, IJsland enz. gaarne gegeten
+en leveren na een behoorlijke toebereiding ook werkelijk een smakelijk
+gerecht; overal echter wordt meer prijs gesteld op de eieren en de
+veeren dan op het vleesch dezer Vogels. In eenige streken worden ieder
+jaar groote meeuwenjachten gehouden, meer uit moordlust, dan om het
+voordeel, dat deze dieren kunnen opleveren; in de noordelijkere
+gewesten vervolgt men ze evenwel niet. Een omhoog geworpen witte
+zakdoek is voldoende om een Meeuw aan te lokken. Als men er eerst
+&eacute;&eacute;n heeft gedood, komen spoedig vele andere aanvliegen,
+daar iedere Meeuw, die een wit voorwerp boven uit de lucht naar beneden
+in &rsquo;t water ziet storten, meent, dat op deze plek een goede
+vangst te maken is; zij begeeft zich uit jaloezie naar hier om er een
+deel van te verkrijgen. De vangst heeft op verschillende wijzen plaats:
+men zet strikken op de zandbanken, voorziet netten met Visschen als
+lokaas, werpt hoeklijnen uit, waaraan een stuk spijs bevestigd is en
+bereikt op deze of op gene wijze het beoogde doel. De levend gevangen
+Vogels kan men gemakkelijk in &rsquo;t leven houden; zij zijn echter
+dure kostgangers, daar men hen met Visschen of vleesch moet voeden om
+hunne behoeften te bevredigen. Indien dit geschiedt, schikken zij zich
+spoedig in hun lot, geraken gewoon aan de kooi en aan hun verzorger,
+weten hem zeer goed te onderscheiden van andere menschen, begroeten hem
+met vroolijk geschreeuw, zoodra hij zich vertoont, antwoorden, wanneer
+hij hen roept, kortom, worden bijna even tam als een Raaf; ook planten
+zij zich in de gevangenschap voort, wanneer men hun een groote kooi tot
+woonplaats geeft.</p>
+<hr class="tb">
+<p>Het soortenrijkste geslacht van de geheele onderfamilie is dat der
+<span class="letterspaced">Meeuwen</span> i.e.z. (<i lang="la-x-bio">Larus</i>). Deze hebben een forschen snavel zonder washuid
+en met haakvormige spits, langwerpige, spleetvormige neusgaten in
+&rsquo;t midden van den bovensnavel; de eerste handpen is de langste,
+de staart recht afgesneden, de loop bijna zoo lang als de middelste
+teen; de achterteen is aanwezig.&mdash;Verreweg de meeste en tevens de
+grootste en krachtigst ontwikkelde van de 60 leden van dit geslacht
+behooren tot de groep der <span class="letterspaced">Zeemeeuwen</span>.
+Bij deze is het verschil tusschen het zomerkleed en het winterkleed
+gering; hun kop is zoowel &rsquo;s zomers als &rsquo;s winters wit. De
+jongen zijn meestal bruinachtig van kleur, de ouden wit met grijze of
+blauwachtig zwarte <span class="pagenum">[<a id="xd20e2100" href="#xd20e2100" name="xd20e2100">454</a>]</span>vleugels en rug. Zij
+houden zich meer uitsluitend aan de zeekust op en verrichten hier met
+de Stormvogels en de Albatrossen hetzelfde werk als de Gieren op het
+land: zij verslinden n.l. allerlei dierlijke overblijfselen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Een der grootste soorten is de <span class="letterspaced">Burgemeester</span> (<i lang="la-x-bio">Larus
+glaucus</i>), die in &rsquo;t hooge noorden broedt, doch in December en
+Januari niet zeldzaam is aan onze kust (voor &rsquo;t meerendeel zijn
+dit Vogels in &rsquo;t eerste levensjaar). De mantel en de rug zijn
+teer blauwgrijs, de groote slagpennen licht blauwachtig grijs, alle
+overige deelen wit. De vleugels reiken bijna niet voorbij den
+staart<span class="corr" id="xd20e2112" title="Niet in bron">.</span>
+Het oog is stroogeel, de snavel citroengeel, de hoek van de onderkaak
+met een roode, overlangsche vlek versierd, de voet lichtgeel. Totale
+lengte 75, staartlengte 22 cM. Het winterkleed is aan den hals flauw
+bruinachtig gevlekt.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kleine Burgemeester</span> (<i lang="la-x-bio">Larus leucopterus</i>), die &rsquo;s winters zeer zelden op
+onze kust voorkomt, verschilt van de vorige soort door geringere
+grootte en langere vleugels (5 cM. voorbij den staart uitstekend),
+voorts door de zuiver witte handpennen en de roodachtige voeten. Totale
+lengte 65, staartlengte 19 cM.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Van de beide vorige soorten verschilt de <span class="letterspaced">Zilvermeeuw</span>, in Groningen ook <span class="letterspaced">Kaap</span> en <span class="letterspaced">Kobbe</span>
+genoemd (<i lang="la-x-bio">Larus argentatus</i>), door den iets
+donkerder gekleurden, blauwachtig grijzen mantel; dezelfde kleur hebben
+de vleugels. De schouderveeren en groote bovenvleugeldekveeren zijn
+echter aan &rsquo;t einde wit gezoomd, de beide eerste handpennen
+nagenoeg geheel zwart en op de witte spits met een zwarten band
+geteekend, de volgende grootendeels en in toenemende mate grijs, doch
+v&oacute;&oacute;r de witte spits zwart. De snavel is geel, de voet
+geelachtig vleeschkleurig. Totale lengte 65, staartlengte 18 cM. In den
+winter zijn de kop en de hals grijsbruin gevlekt.</p>
+<p>Het broedgebied van deze soort omvat bezuiden den evenaar de Poolzee
+en in &rsquo;t noorder halfrond deelen van de Oude en van de Nieuwe
+Wereld, het reikt in Amerika van Labrador tot Cuba, in Europa van
+71&deg; N. B. tot de Middellandsche <span class="corr" id="xd20e2143"
+title="Bron: zee">Zee</span>; talrijk broedt zij in Europa aan de
+kusten van de Noordzee. Aan onze kust gedurende het geheele jaar zeer
+gemeen, nestelt zij in de duinen, vooral van de Noordzee-eilanden en
+wel het meest op Rottum; een dergelijke broedkolonie komt voor op het
+eiland Sylt. Op haar winterreis bezoekt zij alle Europeesche kusten,
+ook die van de Middellandsche en Zwarte Zee en dringt dikwijls ver in
+&rsquo;t binnenland door. In Noord-Amerika nestelen soms geheele
+koloni&euml;n op boomen, soms wel 12 M. boven den grond. Hare eieren
+zijn olijfgroen, met grijze en bruine vlekken.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kleine Zeemeeuw</span>, <span class="letterspaced">Stormmeeuw</span>, <span class="letterspaced">Wintermeeuw</span> of <span class="letterspaced">Zeekob</span> (<i lang="la-x-bio">Larus canus</i>)
+broedt in &rsquo;t Noorden van de Oude Wereld en is van October tot
+April zeer talrijk op onze kust. Zij begeeft zich dan ook langs de
+binnenwateren, zelfs ziet men haar langs de grachten der groote steden
+vliegen. Bij stormachtig weer komt zij in groote vluchten diep
+landwaarts, waar zij soms op boomen zittend wordt aangetroffen. Zij
+volgt ook gaarne den ploeg, en verslindt zeer vele, zoowel levende als
+doode Muizen in de weilanden. Te Amsterdam overwintert zij gewoonlijk
+in grooten getale. Ook in het zomerhalfjaar is zij hier vrij gemeen,
+zonder er echter te broeden. Vroeger broedde een kleine kolonie op
+Texel, doch thans niet meer (<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p>Zij heeft ongeveer dezelfde kleuren als de vorige soort, maar
+verschilt er o.a. van door de verdeeling van het wit en het zwart over
+de eerste handpennen (van de 1e en de 2e is de spits zwart). Totale
+lengte 45, staartlengte 14 cM. Hare eieren zijn okergeel met grijze en
+bruine vlekken.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Van de Meeuwen met donkere bovendeelen is de <span class="letterspaced">Mantelmeeuw</span>, in Groningen<a id="xd20e2179" name="xd20e2179"></a> <span class="letterspaced">Zeekaag</span>, op Texel
+<span class="letterspaced">Kokmeeuw</span> genoemd (<i lang="la-x-bio">Larus marinus</i>), de grootste. De kop, de hals en de nek,
+de geheele onderzijde, de onderrug en de staart zijn schitterend wit,
+de bovenrug en de vleugels leikleurig blauwzwart, de spitsen van de
+slagpennen wit. Het oog is zilvergrijs, de oogring vermiljoenrood, de
+snavel geel met een hoogroode vlek aan de onderkaak v&oacute;&oacute;r
+de spits, de voet licht grijsgeel. Totale lengte 73, staartlengte 20
+cM.</p>
+<p>Het noorden van de aarde tusschen 60 en 70&deg; N.B. is het
+vaderland van deze Meeuw. Bij ons broedt zij niet. Gedurende den winter
+bezoekt zij geregeld de kusten van de Noord- en Oostzee, zwerft langs
+de kust ook naar Zuid-Europa en nog verder zuidwaarts. Van September
+tot Mei is zij zeer algemeen aan onze kust; jonge Vogels vindt men hier
+reeds gedurende den zomer, soms ook oude (waarschijnlijk zulke, welker
+in noordelijker streken gelegen nest verstoord werd); zij broedt hier
+echter niet. Onder hare verwanten is zij, in overeenstemming met haar
+grootte, een van de ernstigste en bedaardste; toch kan men haar zoomin
+naar het lichaam als naar den geest traag noemen; integendeel zij houdt
+van beweging en bedrijvigheid. Haar stem klinkt diep en heesch als
+&ldquo;ach-ach-ach&rdquo;, in opgewonden toestand als
+&ldquo;kjau&rdquo;, welk geluid op zeer verschillende wijzen
+ge&iuml;ntoneerd kan worden. Visschen van verschillende grootte maken
+haar voornaamste voedsel uit; lijken van Zoogdieren zijn voor haar een
+zeer gewilde spijs; ook vangt zij Lemmingen, jonge en zieke Vogels,
+rooft de eieren van de zwakkere zeevogels en zoekt aan &rsquo;t strand
+allerlei Wormen en andere kleine dieren op. Als de schaal of schelp van
+haar buit te hard is, vliegt zij er mede omhoog en laat hem van een
+aanzienlijke hoogte op de rotsen te pletter vallen. In de gevangenschap
+geraakt zij spoedig gewoon aan &rsquo;t eten van brood en beschouwt dit
+ten slotte als een lekkernij.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kleine Mantelmeeuw</span> (<i lang="la-x-bio">Larus fuscus</i>) gelijkt nagenoeg volkomen op de vorige
+soort behalve wat de grootte betreft; de vleugels steken bij haar iets
+verder voorbij den staart uit, de witte banden aan de spits van de
+slagpennen zijn smaller, de pooten zijn geel. Totale lengte 60,
+staartlengte 15 cM.</p>
+<p>Zij broedt in het noorden van Europa en zelfs in
+Groot-Britanni&euml;, maar niet aan onze kusten, waar zij echter soms
+in menigte en reeds in September aankomt om verder te trekken of hier
+te overwinteren. Ook in de Zuiderzee komt zij voor en vergezelt er de
+haringscholen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p><span class="letterspaced">Kapmeeuwen</span> (<i lang="la-x-bio">Chroicocephalus</i>) noemt men die soorten, welke in het
+zomerkleed den kop en den bovenhals min of meer donker gekleurd hebben.
+Zij houden zich bij voorkeur in de nabijheid van binnenwateren op en
+maken dikwijls haar nest tusschen waterplanten.</p>
+<p>De verst verbreide en meest algemeen bekende soort van deze groep is
+de <span class="letterspaced">Kokmeeuw</span>, <span class="letterspaced">Kapmeeuw</span> <span class="pagenum">[<a id="xd20e2221"
+href="#xd20e2221" name="xd20e2221">455</a>]</span>of <span class="letterspaced">Lachmeeuw</span>, in Friesland <span class="letterspaced">Kob</span> genaamd [<i lang="la-x-bio">Larus
+(Chroicocephalus) ridibundus</i>]. De bovenkop en de voorhals zijn
+roetbruin, de nek, de onderdeelen, de staart en de slagpennen tot dicht
+bij de spits wit, de mantelveeren licht blauwgrijs, de spitsen van de
+slagpennen zwart. Het oog is donkerbruin, de ooglidrand rood, de snavel
+en de voet karmijnrood. In het winterkleed ontbreekt de kap. Totale
+lengte 42, staartlengte 13 cM.</p>
+<p>Zij bewoont een groot deel van Europa, Azi&euml; en Afrika en houdt
+zich hier te lande op van Maart tot October. Zij broedt in
+koloni&euml;n op moerassige plaatsen, nabij meren en plassen, in
+Zeeland aan de binnenzijde der duinen, alsmede op de eilanden. Na den
+broedtijd, in September, verlaat zij het binnenland, overwintert in
+grooten getale aan de kust en is in dit jaargetijde met de Kleine
+Zeemeeuw talrijk boven de binnengrachten van Amsterdam (<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kleine Kokmeeuw</span> [<i lang="la-x-bio">Larus (Chroicocephalus) capistratus</i>], misschien slechts
+een verscheidenheid van de vorige soort, is een weinig kleiner en
+zwakker dan deze, ook zijn de bek en de pooten donkerder rood. Nu en
+dan komt zij op den voorjaarstrek in kleine vluchten tot ons over; des
+zomers speelt zij de rol van onze Kokmeeuw in Schotland en Ierland.</p>
+<p>Een bekoorlijke Vogel is de <span class="letterspaced">Dwergmeeuw</span> [<i lang="la-x-bio">Larus
+(Chroicocephalus) minutus</i>], de kleinste van alle bekende Meeuwen.
+Haar kop is donker roetzwart, de mantel teer licht blauwgrijs, de nek
+wit, de onderzijde wit met een rozerood waas, de staart wit; de licht
+blauwgrijze slagpennen hebben breede, witte spitsen. In het winterkleed
+is de kap slechts flauw te onderscheiden en de onderzijde wit. Het oog
+is bruin, de snavel zwartachtig rood, de voet koraalrood. Totale lengte
+28, staartlengte 9 cM.</p>
+<div class="figure xd20e2256width"><img src="images/p2455.jpg" alt="Kokmeeuw (Larus ridibundus). 1/4 v. d. ware grootte." width="720"
+height="509">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Kokmeeuw</span>
+(<i lang="la-x-bio">Larus ridibundus</i>). 1/4 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p>Als brandpunt van haar broedgebied moet men Oost-Europa en
+West-Siberi&euml; aanmerken; van hier uit bezoekt zij in den winter
+Zuid-Azi&euml;, Zuid-Europa en Noord-Afrika. Zeldzaam komen enkele
+exemplaren van deze soort in de wintermaanden aan onze kusten voor; in
+enkele jaren, vooral bij stormweder, verschijnt zij er in troepen,
+zonder er te vertoeven. &ldquo;Naar het schijnt, heeft deze soort
+vroeger aan den Hoek van Holland gebroed. Daar zij dit echter nooit aan
+zee doet, zal het waarschijnlijk zijn geweest aan een toen daar
+bestaand meertje, hetwelk later is verdwenen. Al mijne pogingen om van
+daar, van Calantsoog of van de eilanden eieren te verkrijgen, waren
+vruchteloos, zoodat ik van meening ben, dat deze soort niet meer tot
+onze broedvogels behoort. Zij heeft trouwens geen bekende broedplaatsen
+meer in Europa, dan westelijk van de Koerische Nehrung in
+Oost-Pruisen.&rdquo; (<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De Kokmeeuw, wiens levensgeschiedenis een tamelijk zuiver beeld kan
+geven van den aard en de gewoonten der inheemsche Kapmeeuwen, wordt in
+Midden-Europa aan plassen, meren, rivieren of moerassen aangetroffen.
+Vroeger was zij meer algemeen verbreid dan thans: de toenemende
+bebouwing van den bodem heeft haar verdrongen uit vele gewesten, die
+zij thans nog geregeld op den trek bezoekt. In Zuid-Europa blijft zij
+het geheele jaar door bij hare broedplaatsen; ons vaderland verlaat zij
+reeds in September om in Maart terug te keeren uit het
+Middellandsche-zee-gebied, waar zij den winter doorbrengt. De zee
+bezoekt zij slechts in dit jaargetijde. Zelfs komt het zelden voor, dat
+de Kokmeeuwen op een eiland dicht bij de kust broeden. Het liefst
+vestigen zij zich bij zoet water, dat door akkers omgeven is. Steeds
+broeden zij gezellig, broedkoloni&euml;n vormend, die in den regel uit
+honderden en zelfs duizenden paren bestaan, zoodat de nesten in een
+kleine ruimte zoo dicht mogelijk opeengedrongen zijn. In Friesland
+worden in deze koloni&euml;n, &ldquo;kobbevlechten&rdquo; genaamd, de
+eieren ijverig geraapt; men laat echter ieder van de Vogels
+&eacute;&eacute;n ei uitbroeden, uit vrees dat zij anders de plaats
+verlaten (<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p>De Kokmeeuw broedt ook in menigte op de Zeeuwsche eilanden langs de
+binnenzijde der duinen. Na veel getwist en geschreeuw over de plaats,
+die ieder <span class="pagenum">[<a id="xd20e2280" href="#xd20e2280"
+name="xd20e2280">456</a>]</span>paar zal innemen, worden de nesten
+gebouwd op kleine, door open water of door moerassig land omgeven
+pollen riet of biezen, rietstoppels of hoopen afgesneden riethalmen,
+soms ook in het moeras tusschen het gras, steeds echter op moeielijk
+toegankelijke plaatsen. Nadat door het neerdrukken van het riet of gras
+een kuiltje gevormd is, worden hierin moerasplanten, stroo enz.
+opgehoopt en deze met zachtere stoffen bekleed. In ieder nest worden 2
+of 3, zelden 4, eieren gelegd. Deze zijn geel- of grijsachtig
+olijfgroen en met bruine vlekken bedekt. Het broeden neemt een aanvang
+in het begin van Mei. Het mannetje en het wijfje doen dit om beurten;
+&rsquo;s nachts zitten zij voortdurend op de eieren, gedurende de
+middaguren wordt de zonnewarmte voldoende geacht. De jongen, die na 18
+dagen uit den dop komen, zijn drie &agrave; vier weken later in staat
+om te vliegen. Indien het nest door water omgeven is, verlaten zij het
+in de eerste levensdagen niet; op kleine eilandjes echter loopen zij al
+spoedig naar buiten, maar blijven aanvankelijk op den vasten grond. De
+jongen, die een week oud zijn, begeven zich reeds nu en dan te water;
+in de tweede week beginnen zij te fladderen, reeds in de derde kunnen
+zij zich tamelijk goed zelf redden. De ouders zijn in de hoogste mate
+bezorgd voor de veiligheid van hun kroost en duchten voortdurend
+gevaar. Iedere Roofvogel, die in de verte zichtbaar is, iedere Kraai,
+iedere Reiger brengt hen in een toestand van opgewondenheid; onder luid
+geschreeuw vliegen alle op, zelfs de broedende Vogels verlaten de
+nesten om met de overige den vijand aan te vallen en alle middelen aan
+te wenden om hem te verjagen. Met woede schieten zij op een Hond of een
+Vos neer; in enge kringen vliegen zij om een naderend mensch heen. Met
+ware vreugde vervolgen zij hun belager, als deze zich terugtrekt. Eerst
+geruimen tijd later komen de opgewonden Vogels tot bedaren.</p>
+<p>De Kokmeeuw beweegt zich op een zeer bevallige en behendige wijze en
+zonder merkbare inspanning. Zij loopt snel en geruimen tijd achtereen,
+volgt soms uren lang den ploegenden landman of houdt zich op weiden en
+akkers met de vangst van Insecten bezig; zij zwemt zeer sierlijk, maar
+niet bepaald snel en vliegt zacht, als &rsquo;t ware op haar gemak.
+Hoewel voorzichtig en eenigszins wantrouwig van aard, vestigt zij zich
+gaarne in de onmiddellijke nabijheid van woningen van menschen, doet
+onderzoek naar hun gezindheid en richt hiernaar hare handelingen in. In
+alle buurtschappen, die dicht bij hare broedplaatsen of bij de zee
+gelegen zijn, gedraagt zij zich half en half als een huisvogel:
+onbezorgd oefent zij hier haar bedrijf uit, wel bewust, dat niemand
+haar kwaad zal doen. Haar stem is zeer wanluidend: de loktoon klinkt
+krijschend als &ldquo;krie&rdquo;; &ldquo;kek&rdquo; en
+&ldquo;sjerr&rdquo; zijn de geluiden voor het gezellig verkeer; woede
+wordt uitgedrukt door een krijschend &ldquo;kerrekkektek,&rdquo; of een
+heesch &ldquo;gier,&rdquo; dat gewoonlijk door &ldquo;krie&rdquo; wordt
+gevolgd.</p>
+<p>Insecten en kleine vischjes zullen wel de hoofdbestanddeelen van het
+voedsel van de Kokmeeuw zijn; een Muis wordt echter niet versmaad en
+ook van een kreng wordt partij getrokken.</p>
+<p>In Noord-Duitschland bestaat de gewoonte om op een bepaalden dag
+tegen de onschuldige Kokmeeuwen te velde te trekken en een
+verdelgingsoorlog tegen haar te voeren, die aan honderden Vogels het
+leven kost. Deze nuttelooze slachting, die onder den naam van
+&ldquo;meeuwenschieten&rdquo; als een soort van volksfeest wordt
+beschouwd, herinnert aan de ruwheid van zeden der bewoners van
+Zuid-Europa en is op geenerlei wijze te verontschuldigen.</p>
+<p>Gevangen Kokmeeuwen zijn allerliefste huisgenooten, vooral die,
+welke jong uit het nest genomen worden. Zij moeten met vleesch en visch
+gevoederd worden, maar geraken ook aan &rsquo;t eten van brood gewoon,
+zoodat haar onderhoud eigenlijk niet veel kost. Als men zich veel met
+haar bemoeit, worden zij weldra zeer tam, loopen haar verzorger als een
+Hond na, begroeten hem vol vreugde, als hij zich vertoont en volgen hem
+later vliegend over &rsquo;t erf, in den tuin en ook wel naar buiten in
+&rsquo;t veld.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>&ldquo;Wie nog nooit een met Drieteenige Meeuwen bezetten vogelberg
+gezien heeft,&rdquo; zegt <span class="smallcaps">Holb&ouml;ll</span>,
+&ldquo;kan zich zoomin van de schoonheid als van het aantal dezer
+Vogels een goed denkbeeld vormen. Men zou zulk een meeuwenberg
+misschien kunnen vergelijken met een reusachtige duiventil, bewoond
+door millioenen Duiven van gelijke kleur. De berg Inoejoeatock is een
+kwart mijl lang en over zijn geheele lengte meer of minder sterk bezet
+met verschillende soorten van Meeuwen en dit tot op zulk een hoogte,
+dat de bovenste Vogels zich slechts als witte puntjes
+vertoonen.&rdquo;&mdash;Korter en schilderachtiger drukt <span class="smallcaps">Faber</span> zich uit. &ldquo;Op Grims&ouml;&rsquo;s
+vogelbergen nestelen zij in zoo grooten getale, dat zij bij hun
+opvliegen de zon verduisteren, als zij zitten, de rotsterrassen
+bedekken, door hun geschreeuw de ooren verdooven en in den broedtijd de
+groene kleur van de met lepelblad begroeide rotsen in wit
+veranderen.&rdquo;&mdash;Toen ik gereed was om een reis naar Lapland te
+doen, had ik natuurlijk beide beschrijvingen gelezen, een juiste
+voorstelling van een meeuwenberg kreeg ik echter eerst op den voor mij
+onvergetelijken 22en Juli, bij het voorbijvaren van het voorgebergte
+Su&auml;rholm niet ver van den Noordkaap; ik kreeg haar eerst, nadat
+mijn waarde vriend, de gezagvoerder van den poststoomboot, die mij
+overvoerde, een kanon had laten afschieten om de Meeuwen op te jagen.
+Een kolossale rotswand had zich aan mijn oog vertoond als een
+reusachtige, met millioenen witte stippeltjes bedekte lei, onmiddellijk
+na de losbranding van het geschut scheidden een aantal van deze stipjes
+zich af van den donkeren achtergrond en werden levend; het waren
+Vogels, schitterend witte Meeuwen; eenige minuten achtereen daalden zij
+naar beneden in de zee, zoo dicht opeengepakt, zoo aanhoudend, alsof er
+onverwachts een sneeuwstorm was opgekomen, die reusachtige vlokken uit
+de lucht naar beneden deed warrelen. Eenige minuten achtereen sneeuwde
+het Vogels, die een onafzienbaar deel van de oppervlakte der zee
+bedekten; toch scheen daarna de wand nog altijd bijna even dicht met
+stippen bedekt als vroeger.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Drieteenige Meeuw</span> (<i lang="la-x-bio">Rissa tridactyla</i>) vertegenwoordigt een gelijknamig
+geslacht, welks belangrijkste kenmerk hierin gelegen is, dat de
+achterteen ontbreekt of zich als een kort, al of niet genageld stompje
+vertoont. Bij de volwassen Vogels zijn de kop, de hals, de onderrug, de
+staart en de onderdeelen schitterend wit, de mantel is licht
+grijsachtig blauw; de slagpennen zijn witachtig grijs, de spitsen van
+de eerste handpennen zwart. Het oog is bruin, de ooglidrand koraalrood,
+de snavel citroengeel, aan den mondhoek bloedrood, de voet zwart.
+Totale lengte 43, staartlengte 13 cM.</p>
+<p>Ook de Drieteenige Meeuw broedt in het hooge noorden; zij verlaat
+echter in den winter de Poolzee en verschijnt dan in grootere of
+kleinere vluchten aan de kusten der Noord- en Oostzee, ook aan de onze
+<span class="pagenum">[<a id="xd20e2312" href="#xd20e2312" name="xd20e2312">457</a>]</span>(het meest vroeg in &rsquo;t voorjaar).
+Vooral bij stormweer en op den doortrek dwaalt zij, den loop der
+stroomen en rivieren volgend, soms ver naar het binnenland af, waar zij
+zich &rsquo;s winters vaker en in grootere troepen vertoont dan de
+eigenlijke Zeemeeuwen. In aard en gewoonten verschilt zij van hare even
+groote verwanten misschien alleen door haar grootere gezelligheid en
+schreeuwlust.</p>
+<p>Ook hij, die een voorstelling meent te hebben van den oneindigen
+rijkdom der zee, verbaast zich er over, dat een zoo kleine oppervlakte
+aan millioenen Vogels voedsel kan verschaffen. Men weet, dat de
+Drieteenige Meeuw bijna niets anders dan Visschen eet, bovendien heeft
+<span class="smallcaps">Holb&ouml;ll</span> opgemerkt, dat gedurende
+haar broedtijd de Noordelijke IJszee als &rsquo;t ware gevuld is met
+Lodden (<i lang="la-x-bio">Mallotus villosus</i>), dat de Zeehonden,
+door deze Zalmachtige Visschen van onderen af te vervolgen, de
+vischvangst voor de Meeuw zeer gemakkelijk maken en dat deze later wel
+tien en meer zeemijlen ver moet vliegen om het noodige voedsel te
+verkrijgen. Dit alles geeft echter nog geen voldoende opheldering over
+de spijziging van zoovele vraatzuchtige wezens. Hoe ontzaglijk rijk de
+zee is, hoe vrijgevig zij ook van deze Meeuw den disch voorziet,
+bemerkt men, als zij, uit de koers gebracht en afgedwaald, het
+binnenste van het vasteland bezoekt. Hier vindt men haar dikwijls dood
+aan den waterkant liggen; bij het onderzoeken van de maag blijkt deze
+volkomen ledig te zijn: zij, die door de vrijgevigheid van de zee
+verwend werd, lijdt op het land gebrek en verhongert.</p>
+<p>Alle meeuwenbergen bestaan uit verscheidene boven elkander gelegen
+terrassen en zijn rijk aan holen en uitstekende punten; in de holen en
+op de terrassen liggen de nesten tegen elkaar aan, van den voet van den
+berg tot zijn top; van elk plekje is partij getrokken; ieder terras
+dient tot broedplaats aan duizenden paren. Kort na hun aankomst ziet
+men de paren naast elkander zitten, het mannetje en het wijfje elkander
+in de bevalligste houdingen liefkoozend, als Duiven trekkebekkend en
+elkander in de veeren pluizend, en hoort men hun gekir. De berg is
+voortdurend omhuld door een wolk van Vogels, die zonder ophouden door
+elkander heen wemelen en krioelen. Het nest zelf bestaat hoofdzakelijk
+uit zeewieren, maar wordt in den loop der jaren door den vogeldrek met
+hooge randen voorzien; het is voldoende, dat het in den aanvang van den
+broedtijd een weinig hersteld wordt. De jongen blijven tot het midden
+van Augustus in het nest, zijn intusschen volkomen geschikt geworden
+voor het bedrijf hunner ouders en zwermen nu naar buiten boven de open
+zee, nadat zij vooraf, gelijk van zelf spreekt, naar vermogen hebben
+bijgedragen tot het oorverdoovende geschreeuw, waaraan een vogelberg
+reeds op een afstand kenbaar is.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Een enkele maal (Oct. 1892) werd aan onze kust (en wel aan den Hoek
+van Holland) een exemplaar gevangen van de <span class="letterspaced">Vorkstaartmeeuw</span> (<i lang="la-x-bio">Xema
+Sabinei</i>), een soort, die in Azi&euml;, Oost-Siberi&euml; en in
+Amerika de kusten en eilanden van de Noordelijke IJszee bewoont. De
+oude Vogels schijnen in het koudere jaargetijde slechts weinig
+zuidwaarts te trekken (tot Spitsbergen en Zuid-Groenland); van de
+jongen in het eerste of tweede levensjaar echter dwalen enkele naar de
+kusten van de Noordzee (tot Rouaan) en zelfs naar het binnenland (tot
+in Hongarij&euml;) af. Van de overige Meeuwen onderscheidt zich deze
+door den (ondiep) gegaffelden staart en de buitengewoon lange vleugels.
+De bovenrug en de schouders zijn aschgrauw, de 5 eerste slagpennen
+zwart met witte spits, de overige aschgrauw met witte spits, de overige
+veeren in den winter wit, in den zomer aan den kop grauwzwart met
+zwarten halsring. Totale lengte 35, vleugellengte 28, staartlengte 12
+cM.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De gestalte en de kleur van de <span class="letterspaced">Roofmeeuwen</span> of <span class="letterspaced">Jagers</span> (<i lang="la-x-bio">Stereorariinae</i>)
+geven ons het recht om deze Vogels als een afzonderlijke onderfamilie
+te beschouwen. De 7 soorten waaruit zij bestaat, gelijken op de
+Meeuwen. Haar romp is forsch gebouwd, de kop klein, de snavel
+betrekkelijk kort, maar stevig en dik, slechts van voren zijdelings
+samengedrukt, de bovensnavel aan den wortelhelft met een washuid
+bekleed, aan de spits sterk gewelfd en haakvormig naar beneden gekromd,
+de onderkaak hoekig uitgebogen. De voet is middelmatig hoog; de
+betrekkelijk korte voorteenen zijn door echte zwemvliezen
+aaneenverbonden en met sterk gekromde, spitse, scherprandige nagels
+gewapend; de achterteen is kort. De vleugels zijn groot, lang, smal en
+spits; de eerste handpen is de langste. De middelmatig lange staart
+bestaat uit 12 pennen, waarvan de beide middelste in den regel voorbij
+de overige uitsteken. Het vederenkleed is rijk en dicht, op de
+onderdeelen op een vacht gelijkend; zijn dofbruine hoofdkleur vertoont
+bij de volwassene Vogels zelden, bij de jongen dikwijls lichtere
+plekken.</p>
+<p>De Roofmeeuwen bewonen vooral den noordelijken kouden aardgordel;
+meestal houden zij zich boven de open zee op, gedurende den
+voortplantingstijd echter in de toendra&rsquo;s der kusten en eilanden.
+Zij loopen vlug en goed, enkele soorten bijna even behendig als de
+Steltloopers en geven intusschen aan den romp een horizontale richting.
+Zij zwemmen goed, maar vliegen meer dan zij zwemmen, gaan of staan; zij
+doen dit op een andere wijze dan de overige zeevogels, maken koene, op
+velerlei wijzen afwisselende, dikwijls wonderlijke zwenkingen, bewegen
+zich echter ook glijdend door de lucht en kunnen met snellen
+vleugelslag op &eacute;&eacute;n plaats blijven zweven. Haar stem is
+een onaangenaam gekras, die van de jongen een zacht gepiep. Zij zijn
+niet slechts moediger en vermeteler dan hare verwanten, maar hebben ook
+volkomener zintuigen. Als echte Roofvogels vallen zij alle dieren aan,
+die zij overweldigen kunnen; evenals de tafelschuimers in deze groep
+kwellen zij andere Vogels zoolang, tot deze den pas verworven buit aan
+haar overlaten. Minder goed dan de overige Meeuwen verstaan zij de
+kunst om een in &rsquo;t water waargenomen buit te vangen door er van
+uit de lucht op neer te schieten. Zij kunnen alleen dan Visschen
+vangen, als deze dicht onder den waterspiegel langs zwemmen. Haar
+roofzucht is echter niet minder groot dan die van de Zeemeeuwen. Niet
+slechts op Visschen zijn zij belust, maar ook op Vogels, vogel-eieren
+en kleine Zoogdieren, zelfs op ongewervelde zeedieren; zij vallen jonge
+lammeren aan, pikken hun de oogen uit, hakken hun den schedel open om
+er de hersenen uit te halen, kortom verslinden al wat voor hen eetbaar
+is, zoowel van levende als van doode dieren. Bovendien loeren zij op
+jagende Meeuwen en Zeezwaluwen, op den Jan-van-Gent en dergelijke
+zeevogels; zoodra een van deze iets gevangen heeft, schieten zij op den
+gelukkigen jager toe en plagen hem zoolang, tot hij uit angst den reeds
+verzwolgen buit uitbraakt; zonder fout weten zij het vallende voedsel
+te grijpen, nog voor het den waterspiegel bereikt heeft. Wegens deze
+onbeschaamde wijze van bedelen worden <span class="pagenum">[<a id="xd20e2350" href="#xd20e2350" name="xd20e2350">458</a>]</span>zij ten
+zeerste gehaat, wegens haar voor niets terugdeinzende roofzucht in
+hooge mate gevreesd door allen, die er de slachtoffers van zijn. Geen
+zeevogel waagt het in de nabijheid van een Roofmeeuw te broeden, of
+vertoeft op het binnenwater, waar zij uitrust; ieder let angstig op
+hare bewegingen, wanneer zij de ronde doet; de moedigste vallen haar
+aan, de meer beschroomde vluchten.</p>
+<p>Als de broedtijd nadert, maakt het wijfje een rondachtig kuiltje in
+het zand of het mos der toendra, legt in dit eenvoudige nest 2 of 3
+eieren, die door haar en het mannetje beurtelings met groote
+zelfverloochening bebroed worden. De ouders verdedigen hunne jongen
+moedig tegen iederen vijand en voederen hen gedurende verscheidene
+dagen in het nest met halfverteerde, dierlijke stoffen, later met
+vastere vleeschspijzen.</p>
+<p>De Noordlanders rapen en eten ook de eieren van de Roofmeeuwen, maar
+weten overigens geen partij te trekken van deze Vogels, die zij te
+recht als schadelijke dieren beschouwen en met alle hun ten dienste
+staande middelen vervolgen. Deze jacht is niet moeielijk, daar de
+Roofmeeuwen in iedere val of door ieder lokaas gelokt kunnen worden en
+voor den mensch even weinig vrees toonen als voor andere dieren.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Groote Jager</span> of <span class="letterspaced">Skoea</span> (<i lang="la-x-bio">Stercorarius
+catarrhactes</i>), de meest typische soort van de onderfamilie, is
+bijna zoo groot als een Raaf. Bij deze soort hebben de middelste
+stuurpennen een nagenoeg gelijkmatig breede vlag en steken zoo weinig
+voorbij de overige uit, dat de staart aan &rsquo;t einde afgerond is;
+de loop is iets korter dan de middelste teen met inbegrip van den
+nagel. Het vederenkleed heeft op grijsbruinen, aan de onderzijde
+lichteren grond roodachtige en lichtgrijze, overlangsche streepjes; aan
+den wortel van de donkere slagpennen komt een witte vlek voor. Het oog
+is roodbruin, de snavel aan den wortel loodkleurig grijs, aan de spits
+zwart, de voet zwartachtig grijs. Totale lengte 57, staartlengte 17
+cM.</p>
+<p>Als het vaderland van den Grooten Jager beschouwt men den gordel
+tusschen 60 en 70&deg; N.B.; men heeft hem echter ook in de zee&euml;n
+van den zuidelijken gematigden gordel ontmoet. In Europa bewoont hij
+F&auml;r-&ouml;er, de Orkney- en de Shetlandsche Eilanden, de Hebriden
+en IJsland; in kleinen getale zwerft hij &rsquo;s winters langs de
+Engelsche, Duitsche, Nederlandsche en Fransche kust; enkele exemplaren
+komen bij hevige stormen soms binnenslands. In Nederland werd tweemaal
+een exemplaar van deze vogelsoort geschoten, n.l. op
+Schollevaars-eiland (in de Zevenhuizensche plassen) en bij Zandvoort;
+bij Hallum op Ameland heeft men er &eacute;&eacute;n in een staltnet
+gevangen. De meeste Skoea&rsquo;s blijven echter ook gedurende het
+koude jaargetijde in &rsquo;t noorden, en zoeken hun voedsel op
+plaatsen waar de zee open blijft.</p>
+<div class="figure xd20e2371width"><img src="images/p2458.jpg" alt="Groote Jager (Stercorarius catarrhactes). 1/5 v. d. ware grootte."
+width="720" height="640">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced"><span class="corr" id="xd20e2374" title="Bron: Groot">Groote</span> Jager</span> (<i lang="la-x-bio">Stercorarius catarrhactes</i>). 1/5 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Middelste Jager</span> (<i lang="la-x-bio">Stercorarius pomarinus</i>) heeft de grootte van een Kraai;
+zijne beide middelste staartpennen steken 8 cM. ver voorbij de overige
+uit, behouden tot aan het einde ongeveer dezelfde breedte en zijn
+dakvormig ten opzichte van elkander geplaatst. De loop is langer dan de
+middelste teen met inbegrip van den nagel. De bovenvlakte en de zijden
+van den kop, de mantel, de vleugels en de staart zijn donker
+zwartbruin, de kin en de keel, benevens de onderdeelen wit, de zijden
+van den hals wit met duidelijk leemgeel waas; bruinachtige dwarsstrepen
+vormen in de kropstreek een halsband en komen ook op de zijden van den
+romp voor; de handpennen hebben witte schaften en zijn ook aan den
+wortel wit. Het oog is bruin, de snavel aan den wortel blauwgrijs, aan
+de spits zwartachtig hoornkleurig, de voet zwart. Totale lengte 55,
+staartlengte 23 cM.</p>
+<p>Deze soort broedt in de toendra van de drie noordelijke
+werelddeelen, maar bezoekt, na den broedtijd rondzwervend, alle
+zee&euml;n der aarde, zelfs de kusten van Afrika en Australi&euml;.
+Menigvuldig is zij aan de kusten van Groot-Britanni&euml; en komt,
+vooral bij stormen <span class="pagenum">[<a id="xd20e2394" href="#xd20e2394" name="xd20e2394">459</a>]</span>ook aan de zuidkust der
+Noord- en Oostzee voor, of dwaalt tot ver in &rsquo;t binnenland af.
+Aan onze kust werd zij herhaaldelijk waargenomen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Van de groote Meeuwen onderscheidt zich de Groote Jager, wiens
+levensbeschrijving ook voor de Middelste kan gelden, door de
+menigvuldigheid, behendigheid en vlugheid zijner bewegingen. Hij loopt
+snel, zwemt flink en maakt bij &rsquo;t vliegen bewonderenswaardig
+koene en onverwachte wendingen, welke aan die der Valken herinneren.
+Zijn stem is een diepe, als &ldquo;ach ach&rdquo; klinkende toon of een
+heesch &ldquo;i&iuml;a&rdquo;; bij het aanvallen van een vijand hoort
+men van hem den diepen toon &ldquo;hoo&rdquo;. Van alle Zeevogels is
+hij de meest gevreesde; met geen zijner klassegenooten leeft hij in
+vriendschappelijke verhouding; alle Vogels haten hem; slechts de
+moedigste durven hem aanvallen. Welken indruk zijn vermetelheid op de
+overige Vogels maakt, blijkt het best uit het feit, dat zelfs de
+grootste en sterkste zeevogels, die hem aan kracht verre schijnen te
+overtreffen, hem angstvallig ontwijken. Zijn bedrijvigheid vloeit voort
+uit een onverzadelijken honger; zoolang hij vliegt, houdt hij zich met
+de jacht bezig. Andere vleeschetende zeevogels in de verte ontwarend,
+komt hij nader om hen in &rsquo;t oog te houden; zoodra
+&eacute;&eacute;n van hen een buit heeft gevangen, schiet hij toe,
+toont zich bij den aanval door kracht, behendigheid, moed en
+vermetelheid de evenknie van de Roofvogels die op gevleugeld wild
+stooten, en kwelt zijn slachtoffer zoolang, tot het den zooeven
+verworven buit uitspuwt.</p>
+<p>Niet zelden maakt de Skoea zich van den Vogel zelf meester:
+<span class="smallcaps">Graba</span> zag, dat hij met &eacute;&eacute;n
+houw een Papegaaiduiker den schedel stuk hakte; anderen hebben
+opgemerkt, dat hij Meeuwen en Zeekoeten doodde, verscheurde en
+verslond. Doode of gekwetste Vogels, die op de zee drijven, worden
+steeds door hem gegrepen; gave Vogels ontgaan dit lot, door onder te
+duiken, zoodra de Jager zich vertoont. Zonder mededoogen plundert hij
+op de vogelbergen de nesten der daar broedende Vogels, neemt de eieren
+en jongen weg en brengt ze naar zijn kroost. &ldquo;Uit duizend
+kelen,&rdquo; schrijft <span class="smallcaps">Naumann</span>,
+&ldquo;weerklinkt het angstgeschreeuw, wanneer de vermetele roover zulk
+een broedplaats nadert; toch durft geen der beangste bewoners zich
+krachtdadig verzetten tegen zijne booze plannen. Hij pakt het eerste
+het beste jong en vliegt er mede heen, zonder zich te storen aan de
+ongelukkige moeder, die, luid schreeuwend, den Skoea, wiens snavel haar
+van pijn krimpend kind omknelt, nog een eindweegs navliegt, maar geen
+hulp kan bieden. Zoodra hij geen stoornis meer behoeft te duchten,
+strijkt hij neer op den waterspiegel, doodt den buit en verslindt hem,
+vliegt vervolgens naar zijne jongen en braakt de prooi weer voor hen
+uit.&rdquo;</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Beter dan alle overige soorten kent men den <span class="letterspaced">Kleinen Jager</span> (<i lang="la-x-bio"><span class="corr" id="xd20e2417" title="Bron: Stereorarius">Stercorarius</span>
+parasiticus</i>), die in den nazomer en den herfst op de Wadden niet
+zelden aangetroffen wordt. Hij is slanker gebouwd dan de beide vorige
+soorten en aanmerkelijk kleiner dan de Skoea; door de lengte van het
+lichaam zonder den staart evenaart hij echter den Middelsten Jager.
+Zijn totale lengte is n.l. 60 cM., waarvan 28 cM. op den staart komen
+(welks spits toeloopende middelste pennen 10 cM. voorbij de overige
+uitsteken). Met uitzondering van een witte of geelachtig witte vlek op
+het voorhoofd en de eveneens witte keel is hij effen roetbruin, of op
+de bovendeelen roetbruin, op de keel geelachtig grijs, op de
+onderdeelen witachtig grijs; ouderdom of sekse hebben niets met dit
+verschil in kleur te maken. Het oog is bruin, de snavel zwart, de
+washuid donker loodkleurig grijs, de voet blauwzwart.</p>
+<p>Zoover onze waarnemingen reiken, is de Kleine Jager de algemeenst
+verbreide soort van zijn geslacht. Ook hij bewoont de noordelijke
+streken van beide werelden; van Spitsbergen en Groenland strekt zijn
+broedgebied zich uit tot aan het midden van Noorwegen; op IJsland, de
+F&auml;r-&ouml;er en de andere eilanden ten noorden van Schotland,
+voorts op Labrador, Newfoundland, in de zee&euml;n van Behring en van
+Ochotsk is hij veelvuldig. In den winter zwerft hij geregeld naar de
+zuidelijkste kusten van de Noordzee en dwaalt soms ook naar &rsquo;t
+binnenland af. Behalve in den broedtijd leeft hij steeds op zee,
+volstrekt niet altijd in de nabijheid van eilanden en klippen, maar
+ook, en naar het schijnt weken achtereen, ver van het vaste land
+verwijderd.</p>
+<p>De Kleine Jager is kenbaar aan zijn wijze van vliegen, die, volgens
+<span class="smallcaps">Naumann</span>, meer afwisseling aanbiedt dan
+bij eenigen anderen Vogel. Dikwijls gelijkt zijn vlucht gedurende
+geruimen tijd op die van een Valk, daar hij nu eens met langzame
+wiekslagen door de lucht roeit, dan weer over een grooten afstand op
+zijne vleugels drijft en af en toe met tamelijk steil naar boven
+gericht lichaam als een Toren valk &ldquo;wiekelt&rdquo; of
+&ldquo;bidt&rdquo;; het is op eenigen afstand vaak moeielijk hem van
+een Kuikendief te onderscheiden. Plotseling echter laat hij zich, na
+eenige zeer haastige, trillende of wapperende vleugelslagen, langs een
+booglijn naar beneden ploffen om dadelijk weer langs een kronkelenden,
+uit kleine en groote bogen bestaanden weg op te stijgen, nogmaals met
+razende snelheid omlaag te schieten en langzaam naar boven terug te
+keeren. In &rsquo;t eene oogenblik schijnt hij afgemat en verslapt, in
+&rsquo;t volgende is hij als &ldquo;door den duivel bezeten&rdquo;; nu
+eens vlug zich wendend en keerend, dan weer spartelend en fladderend,
+alsof hij hulp behoeft, vertoont hij achtereenvolgens verschillende
+bewegingsvormen.&mdash;Vele karaktertrekken heeft hij met den Skoea
+gemeen, maar hij is gezelliger dan deze: buiten den broedtijd ziet men
+de Kleine Jagers vaak tot kleine vluchten vereenigd; op de
+broedplaatsen echter leven zij bij paren, die niet, zooals hunne
+verwanten, in elkanders onmiddellijke nabijheid nestelen, maar ieder
+een bepaald gebied als hun eigendom beschouwen. In hun maag vond ik
+nooit iets anders dan Visschen en Lemmingen. Dat zij nesten plunderen,
+is mij niet gebleken; wel zag ik hen aanhoudend Kleine Zeemeeuwen
+vervolgen, om deze te dwingen tot het afstaan van haar pas gevangen
+buit. Nog meer dan de Meeuwen worden, naar men zegt, de Zeezwaluwen en
+de Zeekoeten op deze wijze gekweld. Toch vormt het hierdoor verkregen
+voedsel stellig niet een hoofdbestanddeel van het maal der Kleine
+Jagers; want, even vaak als men hen andere Zeevogels ziet vervolgen,
+merkt men hen in de toendra op, waar zij zich bezig houden met de jacht
+op Lemmingen en ook Ongewervelde dieren en zelfs bessen zoeken, of aan
+het zeestrand, waar zij dieren verslinden, die door de golven op de
+kust geworpen werden.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Kleinste Jager</span> (<i lang="la-x-bio">Stercorarius cephus</i>) stemt in kleur met de vorige soort
+overeen, maar heeft een geringere lengte, een korteren snavel en veel
+langere middelste staartpennen; deze steken ongeveer 15 cM. voorbij de
+overige uit en eindigen spits. Totale lengte 55, staartlengte 30
+cM.</p>
+<p>Ook deze Jager broedt in &rsquo;t hooge noorden van &rsquo;t
+oostelijk zoowel als van &rsquo;t westelijk halfrond. Enkele
+<span class="pagenum">[<a id="xd20e2440" href="#xd20e2440" name="xd20e2440">460</a>]</span>exemplaren dwalen naar zuidelijker
+zee&euml;n af; men heeft ze tot bij St. Helena waargenomen. Zelden
+komen zij aan onze kusten voor, nog zeldzamer meer binnenslands. In
+Siberi&euml; voeden zij zich met Insecten, vogeleieren, Muizen, doch
+ook met bessen.</p>
+<hr class="tb">
+<p><span class="letterspaced">Alkvogels</span> (<i lang="la-x-bio">Alcinae</i>) noemt men een 30-tal over de noordelijke
+zee&euml;n verbreide, in &rsquo;t duiken zeer ervaren zeevogels, die
+zich kenmerken door een forsch gebouwden romp, een korten hals, een
+dikken kop, een middelmatig langen, zeer verschillend ingerichten
+snavel, middelmatig hooge, drieteenige voeten, die met groote
+zwemvliezen voorzien zijn, korte, smalle (bij uitzondering voor
+&rsquo;t vliegen ongeschikte) vleugels, een korten staart en een zacht,
+meestal tweekleurig vederenkleed.</p>
+<p>Alle Alkvogels behooren in de Noordelijke IJszee en in de hiermede
+samenhangende zeeboezems en straten thuis; ten zuiden van den
+poolcirkel, die door de meeste soorten des winters op den trek geregeld
+overschreden wordt, komen slechts hier en daar broedplaatsen van
+Alkvogels voor. Zij zijn echte zeevogels, die eigenlijk slechts
+gedurende den broedtijd aan land verkeeren, voor &rsquo;t overige
+echter op en in het water hun bedrijf uitoefenen. Zij zijn meesters in
+het zwemmen en duiken; zwemmend en duikend verkrijgen zij hun voedsel,
+op dezelfde wijze trekken zij (althans de meeste soorten); zwemmend
+rusten zij, brengen hunne veeren in orde, vermaken zich en slapen. Vele
+Alken vliegen tamelijk goed, hoewel hare vleugels te kort schijnen om
+het gewicht van het lichaam te dragen en men zich er over verbazen
+moet, dat de snelle beweging van deze organen zonder al te groote
+vermoeienis zoo lang voortgezet kan worden. Zij loopen niet gaarne,
+maar doen dit tamelijk snel, liever stappend op de zool der teenen dan
+glijdend op den loop; bij alle echter dienen de pooten hoofdzakelijk
+voor &rsquo;t zwemmen en door vele worden ook de vleugels meer voor het
+duiken in &rsquo;t water dan voor de beweging in de lucht gebruikt. Zij
+hebben scherpe zinnen; hunne overige geestvermogens zijn volstrekt niet
+zoo gering, als men gewoonlijk meent: men moet niet uit het oog
+verliezen, dat deze Vogels niet in de gelegenheid zijn om zich op
+veelzijdige wijze te ontwikkelen. Visschen en Schaaldieren, die voor
+een deel op zeer groote diepten buitgemaakt worden, maken haar eenig
+voedsel uit. Alle Alkvogels leven en visschen gaarne gezellig en
+vereenigen zich gedurende den broedtijd tot meer of minder groote
+zwermen, die bij sommige soorten stellig wel uit honderdduizenden paren
+bestaan. Voor de bewoners van het noorden zijn de Alkvogels, en meer
+bepaaldelijk de Zeekoeten en Alken, een ware zegen. Een soort is naast
+de Zeehond het voornaamste voedsel van de bevolking van verscheidene
+koloni&euml;n in &rsquo;t zuiden van Groenland; hier zou hongersnood
+ontstaan, indien deze Vogel zich minder talrijk vertoonde.</p>
+<hr class="tb">
+<p>Een der merkwaardigste zeevogels is de <span class="letterspaced">Papegaaiduiker</span> of <span class="letterspaced">Zeepapegaai</span> (<i lang="la-x-bio">Fratercula
+arctica</i> of <i lang="la-x-bio">Mormon articus</i>), een middelmatig
+groote, korthalzige en dikkoppige Vogel met hoogst eigenaardig
+gevormden snavel. Deze heeft van ter zijde gezien een driehoekige
+gedaante, is aan den wortel even hoog als de kop, zijdelings
+buitengewoon sterk samengedrukt, van achteren begrensd door een
+lijstvormig gezwollen huid, die zich ook over den mondhoek voortzet,
+verder naar voren met verscheidene dwarse groeven voorzien, niet
+bijzonder spits, maar met zeer scherpe zijranden. Aan den drieteenigen
+voet, die tamelijk lange zwemvliezen heeft, vallen de dikke, zijwaarts
+gekromde nagels in &rsquo;t oog. De vleugels zijn klein, smal, van
+achteren met afgeronde, korte spitsen; de staart bestaat uit 16 pennen
+en is zeer kort; het vederenkleed is op de bovendeelen dicht, hard en
+glad aanliggend, op de onderdeelen vachtvormig en uit iets langere
+veeren samengesteld, alle bekleedingsveeren zijn losbaardig. De
+bovenkop, de rug en een band om den hals zijn zwart, de wangen en de
+keel aschgrauw, de onderdeelen wit, langs de zijden grauw of witachtig.
+Het oog is donkerbruin, de ring gevormd door de randen der oogleden
+koraalrood; het hoornachtige huidlapje boven, en de langwerpige, naakte
+plek onder het oog zijn aschgrauw; de snavel is van voren bleek
+koraalrood, aan den wortel blauwgrijs, aan den mondhoek oranjegeel.
+Totale lengte 31, staartlengte 6 cM. Bij de jongen heeft de bek een
+veel geringere hoogte en ontbreekt de halskraag.</p>
+<p>De Papegaaiduiker bewoont de Noordzee, het noordelijke deel van den
+Atlantischen Oceaan en de IJszee tot 80&deg; N.B<span class="corr" id="xd20e2471" title="Niet in bron">.</span>, komt derhalve aan de
+Europeesche zoowel als aan de Aziatische en Amerikaansche kusten voor;
+in &rsquo;t noorden van de Stille Zuidzee wordt hij echter door een
+verwante soort vervangen. Nu en dan worden doode exemplaren op onze
+kusten gevonden; enkele malen werden er ook levende, oude en jonge
+voorwerpen waargenomen, geschoten of gevangen. Op Helgoland broeden
+eenige paren; verder noordwaarts zijn de broedplaatsen veelvuldiger: in
+de IJszee komen de Papegaaiduikers in ontelbare menigte voor; bij
+honderdduizenden en millioenen bevolken zij gedurende den zomer alle
+geschikte broedplaatsen. Deze zijn gelegen op loodrecht uit de zee
+opstijgende rotsen en hooge klippen; vooral de naar &rsquo;t zuiden en
+zuidwesten gerichte rotswanden zijn gedurende den voortplantingstijd,
+van den waterspiegel tot op een hoogte van verscheidene honderden
+meters, dicht bezet met nesten. Op alle terrassen, lijsten,
+uitsteeksels staan zij op reeksen gerangschikt naast en boven elkander,
+de eene soort van Alken laag, de andere in de middelste streek, de
+derde boven aan. Tusschen deze broeden, eveneens gordelsgewijs,
+Drieteenige Meeuwen, Aalscholvers, Zilver- en Mantelmeeuwen. Dit zijn
+de beroemde noordsche &ldquo;Vogelbergen&rdquo;, waarvan de (thans
+nagenoeg geheel ontvolkte) rotsen van Helgoland als zuidelijkste, zeer
+zwakke voorposten moeten worden beschouwd, maar die reeds op de
+F&auml;r-&ouml;er, op IJsland, op de kusten en klippen van Noorwegen en
+elders een zeer indrukwekkenden omvang hebben. Tegen de donkere rotsen
+teekenen de rechtopstaande, als soldaten in gelederen gerangschikte,
+met de witte buikzijde naar de zee gekeerde gestalten zich duidelijk
+af. Het eeuwig knikken en buigen dezer Vogels, hun strijd om de niet te
+ruime plaatsen, het komen en gaan van enkele individuen is natuurlijk
+slechts van nabij zichtbaar, maar reeds op een afstand gezien schijnen
+deze met witte, horizontale lijnen geteekende rotsen als door
+bijenzwermen bevolkt. Duizenden vliegen af en aan. Daar de Alken zich
+niet van den vlakken bodem kunnen opheffen, moeten zij om weg te
+vliegen zich laten vallen en gedurende den val de vleugels uitspreiden;
+aanvankelijk dalen zij dus snel, langzamerhand vermindert hun snelheid,
+en zacht komen zij op den waterspiegel neer. Omgekeerd moeten zij op
+een afstand van de kust beginnen zich langzamerhand te verheffen,
+hetwelk hen in staat stelt in de nabijheid van de rots snel en met
+kracht omhoog te stijgen. <span class="smallcaps">Graba</span>
+beschrijft de F&auml;r&ouml;-vogelberg op de <span class="pagenum">[<a id="xd20e2477" href="#xd20e2477" name="xd20e2477">461</a>]</span>volgende wijze: &ldquo;In een diepe,
+huiveringwekkende kloof, die door onbestijgbare rotswanden van 1000
+voet hoogte begrensd wordt, maakten wij halt. Hier was de vogelberg.
+Welken kant men ook uitkeek, overal zag men Vogels en niets dan Vogels.
+Duizenden van Zeekoeten en Alken zwommen in gezelschappen van
+verschillende grootte om onze boot, keken ons nieuwsgierig aan en
+verdwenen plotseling onder den waterspiegel om in de onmiddellijke
+nabijheid weer boven te komen. Kleine Zeekoeten (<i lang="la-x-bio">Uria grylle</i>) kon men met de roeiriemen raken; Zeehonden
+staken hun kop hoog boven het water uit, de schending van deze
+vrijplaats niet begrijpend; Groote Jagers schoten neer op Zeekoeten en
+Drieteenige Meeuwen, die onder het vliegen in den kop getroffen en
+gedood werden. Hier zocht een ongelukkige Drieteenige Meeuw, die kort
+te voren het geluk had een Visch te vangen, met jammerlijk geschreeuw
+te midden van een troep soortgenooten bescherming tegen een haar aan
+alle zijden bestokenden Skoea; steeds heviger werd de aanval van den
+vervolger, steeds angstiger het geschreeuw van de vervolgde; eindelijk
+werkte de angst als braakmiddel, de Visch werd uitgebraakt en door den
+roover in de lucht gegrepen, nog voordat hij tijd had om in zee te
+vallen. De Vogels, die op de naburige rotsen stonden, en die, welke op
+het water dreven, verraadden bij dit tooneel eenige onrust, maar
+waagden het niet den gevreesden vijand het hoofd te bieden. De lucht
+wordt doorkruist door af- en aanvliegende Alken, die naar hunne eieren
+terugkeeren, of ze tijdelijk aan de zorg van hun gade overlaten;
+sommige zijn zoo hoog gestegen, dat men ze voor Bijen zou kunnen
+houden, die langs de rots vliegen, andere zoo laag, dat men ze met een
+stok zou kunnen treffen. Maar, laat ons het eigenlijke domicilie van
+deze volkplanting in oogenschouw nemen. Op rotsen, die een weinig boven
+den zeespiegel uitsteken, zitten glinsterend zwarte Aalscholvers, die
+hunne lange halzen naar alle richtingen wenden en angstig uitzien naar
+eenige Skoea&rsquo;s (Groote Jagers) boven hen. Dan volgt de lijn der
+Drieteenige Meeuwen. Het eene nest grenst aan het andere; samen vormen
+zij een lange reeks, die zich over de geheele breedte van de rots
+uitstrekt. Het eene nest volgt ook op het andere in bovenwaartsche
+richting; overal ziet men koppen van broedende Vogels; de lager gelegen
+rotsen zijn wit van hunne uitwerpselen. Een weinig hooger, op kleine
+vooruitstekende punten van de rots, staan Alken en Zeekoeten
+dooreengemengd in parade opgesteld; alle hebben de witte borst naar de
+zee gekeerd; de eene staat tegen de andere aan, zoodat er geen
+hagelkorrel tusschen door kan, aanhoudend neigend voor de ongewenschte
+bezoekers. Enkele paren, die een kleine rotspunt voor zich alleen
+hebben ingenomen, wuiven met de vleugels; de eene liefkoost de andere,
+die, beschaamd rondtrippelend, het ontvangen teeken van genegenheid op
+dezelfde wijze, n.l. door aanraking met den snavel, beantwoordt.
+Zwermen Vogels vliegen af en aan; toch weet ieder van deze duizenden
+zijn plaats spoedig zonder fout te bereiken. Wel komt er soms eenige
+verwarring. Hier staan er een twintigtal borst tegen borst; plotseling
+komt een Alk aangevlogen, die zich door de rij heendringt, totdat hij
+zijn plaats heeft ingenomen en intusschen eenige van zijne buren naar
+beneden stoot. De hoogste plaats nemen de Papegaaiduikers in; zij zijn
+minder goed te onderscheiden, behalve wanneer zij af en aan vliegen.
+Bij een vogelberg heerscht zulk een oorverdoovend geraas, dat men de
+woorden van zijn buurman niet kan verstaan. Het afschuwelijk stemgeluid
+van de Drieteenige Meeuw klinkt over alles heen, daartusschen hoort men
+het eentonige &ldquo;orr&rdquo; van den Alk en het met allerlei
+klinkers verbonden &ldquo;rrrrrr&rdquo; der Zeekoeten. Nadat ik lang
+genoeg de bewegingen van het vogelenheir had nagegaan, werd het
+verlangen naar het bezit van een met een kuif prijkenden Aalscholver,
+die op 60 schreden afstands van onze boot op een klip zat, mij te
+machtig. Ik vuurde. Waar de Aalscholver te recht gekomen is, weet ik
+niet: de werking van mijn schot was te hevig. De lucht werd verduisterd
+door de uit hun nest opgeschrikte Vogels. Vele duizenden vluchtten
+onder ontzettend geraas uit de kloof; waaiervormig breidde de zwerm
+zich over de zee uit. Waarheen wij onze oogen wendden, zagen wij niets
+anders dan vliegende Alken, Zeekoeten en Meeuwen. Verwonderd kwamen de
+Papegaaiduikers uit hunne holen te voorschijn, keken met komische
+gebaren naar de algemeene verwarring en lieten langzaam hun
+&ldquo;orr&rdquo; hooren. De Drieteenige Meeuwen bleven voor &rsquo;t
+meerendeel rustig op hunne nesten zitten. Alle Aalscholvers stortten
+zich, door schrik bevangen, in zee.&rdquo;&mdash;In dezen tijd halen de
+bewoners van de noordelijke gewesten het voornaamste deel van hun
+vleesch- en eieren-proviand voor het geheele jaar van de vogelbergen.
+Zij varen er met een schuit heen, dooden of vangen de laagstgezeten
+Vogels, laten zich aan stevige touwen van den top naar beneden zakken,
+of beklimmen met groot levensgevaar van onderen of van de zijden uit
+den rotswand; in den regel zijn dan twee personen door een touw
+verbonden om elkander te steunen. De buit wordt naar beneden geworpen
+en door lieden, die in de schuit zijn gebleven, opgezocht.</p>
+<p>De Papegaaiduikers zijn geen trekvogels, hoewel zij zich &rsquo;s
+winters dikwijls in zuidelijker gewesten vertoonen en soms, al verder
+en verder zwervend, in de Middellandsche Zee verdwalen.</p>
+<p>Het eerste wat bij dezen Vogel de aandacht trekt, is zijn zeer
+merkwaardige wijze van vliegen op korten afstand van de golven, alsof
+hij niet voornemens is zich er boven te verheffen, doch er slechts over
+voortglijden wil. Hierbij doen zoowel de vleugels als de pooten dienst:
+de Vogel schuifelt snel van de eene golf naar de andere, ongeveer als
+een half vliegende, half zwemmenden Visch; hij slaat met de vleugels en
+de pooten aanhoudend op het water, volgt de gebogen vlakken der golven,
+beschrijft den eenen boog na den anderen, en verplaatst zich op deze
+wijze, oogenschijnlijk met groote haast, maar met nog grooter
+inspanning. De snavel snijdt intusschen door de golven heen, zoodat
+deze wijze van vliegen levendig herinnert aan die van den Schaarbek.
+Zoodra de Papegaaiduiker zich boven den waterspiegel verheven heeft,
+vliegt hij rechtuit met gonzenden vleugelslag en doet dit zoo snel, dat
+de hieraan niet gewende jager aanvankelijk steeds achter den Vogel
+schiet. In het zwemmen behoeft hij stellig voor geen der overige leden
+van zijn familie onder te doen. Hij ligt gemakkelijk op de golven, of
+daalt, zoodra hij dit wenscht, onder den zeespiegel af, zonder dat dit
+hem eenige moeite schijnt te kosten en zonder eenig gedruisch, blijft
+soms wel 3 minuten lang onder water en kan, naar men zegt, een diepte
+van 60 M. bereiken. Op den vasten grond gaat hij trippelend en
+waggelend, maar toch beter dan men zou verwachten; vliegend kan hij van
+zijn zitplaats onmiddellijk naar boven stijgen en na het vliegen zonder
+bezwaar op den vasten bodem neerstrijken; bij &rsquo;t zitten rust hij
+gewoonlijk op de zolen zijner voeten en den staart, of gaat plat op den
+buik liggen. Evenals zijne verwanten beweegt hij onophoudelijk den kop
+en den <span class="pagenum">[<a id="xd20e2487" href="#xd20e2487" name="xd20e2487">462</a>]</span>hals, zelfs als hij rustig zit, alsof hij
+iets moet zoeken, of verschillende zaken zorgvuldig nagaan moet. Zijn
+stem onderscheidt zich slechts door haar diepte van het geratel zijner
+verwanten en gelijkt nog het meest op die van de Alk; zij klinkt diep
+en gerekt als &ldquo;orr orr,&rdquo; volgens <span class="smallcaps">Faber</span> soms ook als het geluid, dat een slaperig
+mensch bij &rsquo;t geeuwen voortbrengt; toorn gaat gepaard met een
+knorrend geluid, ongeveer als dat van een kwaadaardig hondje.</p>
+<p>Zijn voedsel bestaat uit kleine Schaaldieren en vischjes; met deze
+voedert hij zijne jongen groot. Op de vogelbergen eet hij, naar men
+zegt, soms groene plantendeelen, b.v. de bladen van het Lepelblad.</p>
+<p>In &rsquo;t midden van April of in &rsquo;t begin van Mei, al naar
+de sneeuw vroeger of later smelt, begeeft hij zich naar de vogelbergen
+en zoekt nu zoo schielijk mogelijk het hol, waarin hij vroeger broedde,
+weder op, of graaft een nieuw gat. In dit opzicht verschilt hij van de
+Zeekoeten en Alken: nooit legt hij zijn ei op den naakten grond. Niet
+alle paren graven zelf het hol, waarin zij nestelen; zij maken bij
+voorkeur gebruik van de een of andere spleet of van een donker gat in
+het gesteente, en gaan slechts in geval van nood zelf aan &rsquo;t
+werk. De nestgaten gelijken op konijnenholen, maar zijn meestal zoo
+kort, dat men den broedenden Vogel door den ingang er achterin kan zien
+zitten. Naar het schijnt, neemt zoowel het mannetje als het wijfje aan
+dezen arbeid deel; de werktuigen voor &rsquo;t graven zijn de snavel en
+de pooten. Terwijl de Vogels bezig zijn, is hun kleed zoo bestoven of
+liever besmeerd met veengrond, dat men de kleuren bijna niet meer
+onderscheiden kan; v&oacute;&oacute;r het broeden maken zij zich
+terdege schoon. Het wijfje legt niet meer dan &eacute;&eacute;n ei; dit
+is echter zeer groot, ongeveer 70 mM. lang. De grofkorrelige en oneffen
+schaal is aanvankelijk zuiver wit van kleur, maar wordt door den
+veengrond zeer spoedig geelachtig, later zelfs bruinachtig. Beide
+ouders broeden, naar men zegt, ongeveer 5 weken lang. Het jong komt met
+een dicht kleed van langbaardige, koolzwarte en lichtgrijze donsveeren
+ter wereld, piept jammerlijk gedurende zijne eerste levensdagen, krijgt
+later een krachtiger stem, maar leert het ratelende &ldquo;orr&rdquo;
+van den volwassen Vogel eerst na het uitvliegen. De beide ouders
+brengen hunne lievelingen voedsel, dat zij soms van een afstand van
+vele mijlen moeten aanvoeren en stellen zich zonder schroom aan gevaren
+bloot, wanneer zij hierdoor de veiligheid van hun kind meenen te kunnen
+bevorderen; ook verdedigen zij het, zoo noodig, door woedende beten met
+den snavel.</p>
+<p>De eigenaars van de vogelbergen ontnemen den Papegaaiduiker in den
+regel het eerste ei, als het nest zich op een voor den mensch
+bereikbare plaats bevindt, maar laten gewoonlijk het tweede door de
+ouders uitbroeden en zijn dan wreed genoeg om het jong te rooven,
+voordat het vliegen kan, om het in verschen toestand op te eten, of
+ingezouten voor den winter te bewaren. In gevangenschap worden de
+Papegaaiduikers niet gehouden, omdat men niet in de gelegenheid is hun
+het noodige voedsel te verschaffen.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Alken</span> (<i lang="la-x-bio">Alca</i>) vertoonen eenige overeenkomst met de
+Papegaaiduikers door den bouw van den snavel. Deze is middelmatig lang,
+zeer smal en hoog, heeft den rug boogvormig omhoog gekromd, en een
+uitstekenden kinhoek aan de onderkaak; de zijden van den bovensnavel
+zijn gegroefd, de gebogen zijranden zeer scherp; de spits van den
+bovensnavel is haakvormig, die van den ondersnavel eveneens
+benedenwaarts gekromd. De vleugels zijn slank, eenigszins sabelvormig
+en hebben een lange spits; de korte staart bestaat uit 12 smalle
+pennen.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Alle gewesten en zeegedeelten, waarin de Papegaaiduiker voorkomt,
+herbergen ook de <span class="letterspaced">Alk</span> (<i lang="la-x-bio">Alca torda</i>). Het bruiloftskleed is aan de bovenzijde en
+aan den voorhals zwart; een smalle strook, die van den snavel tot het
+oog reikt, een zoom aan den top van de slagpennen van den tweeden rang,
+de borst en de buik zijn wit. Het oog is donkerbruin, de snavel, met
+uitzondering van een witten dwarsband, zwart, de voet eveneens zwart.
+Totale lengte 42, staartlengte 9 cM.</p>
+<p>Door levenswijze, gewoonten en aard gelijkt de Alk zoozeer op den
+Papegaaiduiker, dat bijna al wat van dezen gezegd is, ook van genen
+geldt. Hij is in dezelfde mate zeevogel en bewoont jaar in jaar uit
+nagenoeg hetzelfde oord; hij zwerft echter gaarne van het eene deel van
+de zee naar het andere, bezoekt b.v. in den winter vaak alle fjorden
+van Noorwegen, waar men hem &rsquo;s zomers niet ziet, verschijnt (in
+Augustus) ook tamelijk geregeld aan de Duitsche, Nederlandsche en
+Fransche kusten, en keert in Maart naar het noorden terug. Op de
+vogelbergen, waar de Alken in Mei komen om te broeden, zijn zij in den
+regel even veelvuldig als de Papegaaiduikers en de Zeekoeten, die hier
+te gelijker tijd aankomen. <span class="smallcaps">Boje</span> zag een
+dicht opeengedrongen zwerm, welks breedte hij op 1000 schreden schatte
+en die zoo lang was, dat onze berichtgever, terwijl de Vogels over zijn
+boot vlogen, tienmaal zijn geweer laden en schieten kon. In dezelfde
+zee heb ik herhaaldelijk dergelijke vluchten gezien. Om na te gaan hoe
+diep een Alk duiken en hoe lang hij onder water blijven kan, bond men
+hem een zeer langen, dunnen draad aan den poot en wierp hem uit de boot
+in zee. De Vogel verdween oogenblikkelijk onder water en rolde het 60
+M. lange koord geheel af; na verloop van 2&ndash;3/4 minuut ongeveer
+verscheen hij weder aan de oppervlakte om lucht te scheppen, waarna hij
+opnieuw onderdook.</p>
+<p>De klank van zijn stem is vergelijkbaar met dien van den
+Papegaaiduiker, maar iets zwaarder en heescher, ongeveer als
+&ldquo;&ouml;rr&rdquo; of &ldquo;ar&rdquo;, soms ook miauwend als
+&ldquo;arr err kwer kwe&ouml;r&rdquo;.</p>
+<p>Op de vogelbergen nestelt de Alk bij voorkeur in rotsspleten; ook
+treft men wel eens enkele nesten onder steenen, dus eigenlijk in holen
+aan. Het wijfje legt slechts &eacute;&eacute;n ei van zeer aanzienlijke
+groote (80 mM. bij 50). Het jong komt ter wereld in een bruinzwart
+donskleed met wit aangezicht; het springt in nauwelijks half volwassen
+toestand, na lange aarzeling, aangespoord door het luid geschreeuw en
+druk gebarenspel van de ouders van boven van de rotsen onmiddellijk in
+zee of laat zich van den bergwand afrollen, totdat het in &rsquo;t
+water aankomt; de ouders volgen het na, zwemmen aan zijn zijde, leeren
+het duiken en zijn voedsel zoeken; nadat het geleerd heeft voor zich
+zelf te zorgen, begeleiden zij het nog eenigen tijd, zonder het te
+voederen.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Een merkwaardige Vogel, die nog in het begin van deze eeuw het hooge
+noorden bewoonde, is ten gevolge van de vervolgingen, die hij van den
+mensch te verduren had, thans waarschijnlijk geheel uitgeroeid. Indien
+het mocht blijken, dat deze Vogel op een ons onbekende plaats nog
+leeft, kan men er, zegt <span class="smallcaps">Newton</span>, staat op
+maken, dat hij kort na zijn ontdekking verdwenen zal zijn. Vroeger
+voorzagen de bewoners van <span class="pagenum">[<a id="xd20e2534"
+href="#xd20e2534" name="xd20e2534">463</a>]</span>IJsland en Groenland
+zich door het dooden van dezen Vogel met wintervoorraad; tegenwoordig
+zou het vel van den Reuzenalk tegen goud opgewogen worden.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Reuzenalk</span> of <span class="letterspaced">Pingoe&iuml;n-alk</span> [<i lang="la-x-bio">Plautus
+(Alca) impennis</i>] wordt te recht beschouwd als vertegenwoordiger van
+een afzonderlijk geslacht. Hem kenmerken, behalve de aanzienlijke
+grootte, vooral de rudimentaire vleugels, die voor &rsquo;t vliegen
+geheel ongeschikt zijn, hoewel alle soorten van vleugelveeren, zij het
+dan ook in onvolkomen toestand, aan de voorste ledematen voorkomen. De
+snavel is langwerpig, de snavelrug maakt van den wortel tot aan de
+spits een flauwe bocht; de ondersnavel is ondiep binnenwaarts
+uitgehold; de geheele snavel zeer hoog, maar buitengewoon smal; de
+zijrand van den ondersnavel is nagenoeg rechtlijnig van den mondhoek
+tot v&oacute;&oacute;r het neusgat, verderop een weinig naar boven
+gekromd en aan de spits weer benedenwaarts gericht; de zijden van
+&rsquo;t voorste deel van den snavel zijn boven met 6 &agrave; 7, onder
+met 9 &agrave; 10 groeven voorzien. De pooten stemmen in maaksel met
+die van de Alken overeen; het vederenkleed heeft dezelfde
+eigenschappen; de staart bevat hetzelfde aantal pennen. De Reuzenalk
+heeft ongeveer de grootte van een Gans; zijn lengte bedraagt ongeveer
+90 cM.; de vleugel is 17 &agrave; 20, de staart 8 &agrave; 9 cM. lang.
+De veeren van de bovendeelen zijn glanzig zwart, aan de keel
+zwartbruin; de onderdeelen en de spitsen van de armpennen zijn wit, de
+snavel en de pooten zwart.</p>
+<div class="figure xd20e2549width"><img src="images/p2463.jpg" alt="Reuzenalk (Plautus impennis). 1/6 v. d. ware grootte." width="661"
+height="720">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Reuzenalk</span>
+(<i lang="la-x-bio">Plautus impennis</i>)<span class="corr" id="xd20e2557" title="Niet in bron">.</span> 1/6 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p>Lang heeft men gemeend, dat deze Vogel de zee&euml;n van het
+noordelijkste deel der aarde bewoonde of nog bewoont; uit <span class="smallcaps">Wolley&rsquo;s</span> onderzoekingen blijkt het tegendeel;
+<span class="smallcaps">Steenstrup&rsquo;s</span> ontdekkingen
+bewijzen, dat de Reuzenalk in den v&oacute;&oacute;rhistorischen tijd
+in grooten getale aan de Deensche kusten geleefd moet hebben. Er zijn
+geen bewijsstukken gevonden voor de meening, dat hij ooit Spitsbergen
+bezocht heeft, evenmin werd hij in &rsquo;t hooge noorden van Amerika
+gevonden. <span class="smallcaps">Holb&ouml;ll</span> bericht, dat op
+de Groenlandsche kust bij Fiskernaes in het jaar 1815 de laatste
+Reuzenalk gevangen werd. Alle overige mededeelingen bevestigen de
+stelling, dat deze Vogel eertijds zuidelijker gedeelten van de IJszee
+bewoonde en waarschijnlijk in nog grooter aantal in het noorden van den
+Atlantischen Oceaan of van de Noordzee gevonden werd. Dat hij vroeger
+tot aan de F&auml;r-&ouml;er als broedvogel afdaalde, schijnt vast te
+staan, evenmin kan men in twijfel verkeeren over zijne bezoeken aan de
+Hebriden. In het jaar 1790 werd een exemplaar buit gemaakt in de haven
+van Kiel; in 1830 spoelde, volgens <span class="smallcaps">Naumann</span>, een doode Reuzenalk op de kust van
+Normandi&euml; aan. Het veelvuldigst is hij waarschijnlijk ten allen
+tijde op IJsland en Newfoundland geweest; het was echter niet op
+IJsland zelf, maar op de omliggende, bijna voortdurend door een
+woedende branding omringde klippen en kleine rotsachtige eilanden, dat
+deze Vogel veilige broedplaatsen <span class="pagenum">[<a id="xd20e2576" href="#xd20e2576" name="xd20e2576">464</a>]</span>en tot in
+den laatsten tijd van zijn bestaan een nagenoeg ongenaakbaar
+toevluchtsoord vond.</p>
+<p>Werkelijk veelvuldig schijnt de Reuzenalk hier reeds in de vorige
+eeuw niet meer geweest te zijn. In een oud handschrift uit het begin
+van de laatste helft van de vorige eeuw vonden <span class="smallcaps">Newton</span> en <span class="smallcaps">Wolley</span> een
+beschrijving van de Alkklip van Reykjanes, waarin melding wordt gemaakt
+van het wonderbaarlijk aantal Vogels op de daar aanwezige rotsen, met
+de toevoeging echter, dat de Reuzenalk daar volstrekt niet zoo
+veelvuldig voorkomt, als gezegd werd; de door hem in beslag genomen
+ruimte werd op niet meer dan het 1/16e deel van de klip geschat; wegens
+zijn ongeschiktheid tot vliegen kon hij de hooger gelegen rotsen niet
+bereiken. Een deel van het handschrift is gewijd aan een nauwkeurige
+beschrijving van den Reuzenalk en zijne eieren; ten overvloede is er
+een teekening bijgevoegd, die de klip voorstelt met twee mannen, welke
+zich met de vangst van Reuzenalken bezighouden. <span class="smallcaps">Olafsen</span>, die in het jaar 1458 op IJsland vertoefde,
+vernam, dat men in vroegeren tijd booten vol eieren van de bedoelde
+klip weghaalde en dus geregeld jachttochten daarheen ondernam. Naar het
+schijnt, is men hiermede voortgegaan tot in het begin van deze eeuw; in
+<span class="smallcaps">Faber&rsquo;s</span> tijd echter, in het jaar
+1822 dus, geschiedde dit niet meer en werden slechts toevallig bezoeken
+aan de klip gebracht. Zoo kwam in den zomer van 1813 een schip, dat van
+de F&auml;r-&ouml;er naar IJsland zeilde om levensmiddelen te halen,
+langs de klip, die toen met Vogels bedekt was; omdat het weer gunstig
+was ging de bemanning aan land en doodde verscheidene Reuzenalken,
+waarvan er eenige naar Reykiavik werden gebracht. Naar men bericht,
+hebben deze zeelieden toen een geweldige slachting onder de Vogels
+aangericht; hun buit bestond uit niet minder dan 24 Reuzenalken, zonder
+te rekenen die, welke reeds ingezouten waren. <span class="smallcaps">Faber</span> bericht, dat in het jaar 1814 een boer op een
+kleine klip 7 Reuzenalken doodde. Van 1814 tot 1830 hebben stellig nog
+verscheidene exemplaren, maar geen groote troepen, hetzelfde lot
+ondergaan.</p>
+<p>In het jaar 1830 ging een zekere <span class="smallcaps">Goudmundsson</span> tweemaal ter jacht naar Eldey of de
+&ldquo;Meelzak&rdquo;-klip; hij bemachtigde de eerste maal 12 of 16, de
+andere keer 8 Reuzenalken, die voor &rsquo;t meerendeel voor
+verzamelingen behouden zijn gebleven. Bij een dergelijken tocht in het
+volgende jaar werden 24 Reuzenalken buit gemaakt; sommige van deze
+werden levend medegenomen en een tijdlang in &rsquo;t leven gehouden,
+alle werden ten slotte opgestopt. In 1833 ving men er dertien, in 1834
+negen, in 1840 of 1841 drie, in 1844 nog twee; deze beide, de laatste
+exemplaren waarvan men berichten heeft, waren misschien de laatste
+vertegenwoordigers van hun geslacht.</p>
+<p>Uit talrijke door <span class="smallcaps">Steenstrup</span>
+verzamelde mededeelingen van zeelieden uit vroegeren tijd en uit latere
+onderzoekingen is gebleken, dat de Reuzenalken of
+&ldquo;Pingoe&iuml;ns&rdquo; (zooals zij aan de westkust van den
+Atlantischen Oceaan steeds genoemd worden) op Newfoundland en eenige
+naburige klippen eveneens veelvuldig zijn geweest; zij waren dit o. a.
+nog in de 16e eeuw. <span class="smallcaps">Hakluyt</span> verhaalt in
+een brief van 18 November 1578, dat men deze vogels over de loopplank
+in de boot dreef, totdat het vaartuig vol was. &ldquo;Wij
+kregen,&rdquo; schrijft hij, &ldquo;een eiland in &rsquo;t zicht, dat
+Pingoe&iuml;n-eiland wordt genoemd, naar een Vogel, die daar in
+ongelooflijke menigte broedt; de Pingoe&iuml;n kan niet vliegen, zijne
+vleugels kunnen het lichaam niet opheffen; hij is zeer groot, niet
+kleiner dan een Gans en buitengewoon vet. De Franschen vangen dezen
+Vogel op genoemd eiland zonder moeite en zouten hem in.&rdquo; De
+Noorsche onderzoeker <span class="smallcaps">Stuvitz</span> vond bij
+een bezoek, dat hij in 1841 bracht aan een groep van kleine klippen,
+die voor den ingang van de Bonavista-baai liggen, de overblijfselen van
+muren, uit opeengestapelde rotsklompen samengesteld, tot het begrenzen
+van perken, waarin eertijds de Reuzenalken door hunne vervolgers
+gedreven en afgemaakt werden. Ook vond hij hier hoopen van beenderen,
+die bij nader onderzoek van den Reuzenalk afkomstig bleken te zijn. In
+het jaar 1863 kreeg een Amerikaan van de regeering verlof om de aarde
+van deze rotsen weg te voeren en als mestspecie naar Boston te zenden.
+Bij het opruimen van den half bevrozen grond werden, behalve vele
+beenderen, op een zekere diepte ook verscheidene door de natuur
+gevormde mummi&euml;n van den Reuzenalk gevonden. Twee van deze in veen
+en ijs voor bederf bewaard gebleven exemplaren werden naar Engeland
+gezonden en stelden <span class="smallcaps">Owen</span> in de
+gelegenheid tot het schrijven van zijn beroemde verhandeling over het
+beenderenstelsel van den Reuzenalk.</p>
+<p>Volgens een in 1883 door <span class="smallcaps">Blasius</span>
+opgemaakte lijst bevatten de Amerikaansche musea 3, de Europeesche 71
+opgestopte exemplaren van den Reuzenalk; van deze vindt men er 21 in
+Groot-Britanni&euml;, 20 in Duitschland en 2 in Nederland (n.l. in het
+Rijksmuseum te Leiden en in het museum van <i lang="la-x-bio">Natura
+artis magistra</i> te Amsterdam). Een dergelijk exemplaar
+vertegenwoordigt een waarde van 2000 &agrave; 2500 gulden. In &rsquo;t
+geheel zijn 65 eieren van deze vogelsoort in de verzamelingen aanwezig.
+In 1888 werd zulk een ei verkocht voor f 2640. In het museum van
+&ldquo;Artis&rdquo; is zulk een ei aanwezig.</p>
+<p>Eertijds kregen de IJslandsche visschers gedurende den zomer in de
+zee zoo geregeld Reuzenalken te zien, dat aan deze Vogels geen
+bijzondere aandacht werd geschonken. Volgens alle waarnemers zwommen
+zij gewoonlijk met hoog opgeheven kop, maar ingetrokken nek en doken
+steeds onder, als zij verontrust werden. Op de rotsen zaten zij
+rechtop, in steiler houding dan de Zeekoeten en Alken. Zij gingen of
+liepen met kleine, korte pasjes en hielden daarbij den romp verticaal
+gelijk de mensch; als een gevaar hen bedreigde, stortten zij zich van
+een hoogte van 4 &agrave; 5 M. naar beneden in de zee. Door een
+gedruisch werden zij meer verschrikt dan door een verschijnsel, dat met
+de oogen waargenomen wordt. Soms hoorde men van hen een zwak gekras.
+Nooit heeft men opgemerkt, dat zij hunne eieren verdedigden; wanneer
+zij zelf aangevallen werden, verweerden zij zich door hevig te
+bijten.</p>
+<p>Hun voedsel schijnt bestaan te hebben uit Visschen van verschillende
+grootte. <span class="smallcaps">Fabricius</span> bericht, dat hij
+bovendien in de maag van een jong overblijfselen van planten vond.</p>
+<p>Het eenige ei, dat in ieder voortplantingsseizoen ontstond, werd in
+Juni gelegd; het heeft dezelfde tolvormige gedaante als de eieren van
+andere Alken, maar is veel grooter dan deze; het is grooter dan eenig
+gevlekt ei, dat van een Europeeschen Vogel afkomstig is. De lengte is
+120 &agrave; 130, de middellijn Op de dikste plaats 75 &agrave; 80 mM.
+De mannetjes en de wijfjes hebben, zooals uit hunne broedplekken
+blijkt, om beurten gebroed; hoe lang het duurde, voordat de jongen het
+ei verlieten, weet men niet, misschien 6 &agrave; 7 weken. Het jong had
+bij de geboorte een donkergrijs donskleed en werd zeer spoedig naar het
+water gebracht.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p><span class="pagenum">[<a id="xd20e2633" href="#xd20e2633" name="xd20e2633">465</a>]</span></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Zeekoeten</span> (<i lang="la-x-bio">Uria</i>) verschillen van de Alken door den vorm van den
+snavel; deze is slank, recht, zijdelings weinig samengedrukt,
+eenigszins priemvormig, ongeveer even lang als het overige deel van den
+kop, tot op de langwerpige neusgaten bevederd; de bovensnavel is op den
+rug flauw afgerond, alleen aan de spits een weinig naar beneden
+gebogen, de scherpe zijranden zijn eenigszins ingetrokken, de kinhoek
+is onduidelijk. De pooten zijn ver achterwaarts geplaatst, de vleugels
+smal en spits met dikke slagpennen; de staart is kort en afgerond, uit
+12 &agrave; 14 pennen samengesteld; het vederenkleed van den romp
+bestaat uit korte, losbaardige veeren, heeft op de onderdeelen
+overeenkomst met een vacht en is bij ouden en jongen, in den zomer en
+in den winter merkbaar verschillend.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Bij de <span class="letterspaced">Kleine Zeekoet</span> (<i lang="la-x-bio"><span class="corr" id="xd20e2650" title="Bron: Uriu">Uria</span> grylle</i>) is het bruiloftskleed
+fluweelachtig zwart met groenachtigen weerschijn; op de vleugels komt
+een wit veld voor, het oog is bruin, de snavel zwart, de voet
+koraalrood. In den winter zijn de onderdeelen wit en zwart gevlekt.
+Totale lengte 34, staartlengte 5 cM.</p>
+<p>De Kleine Zeekoet behoort in &rsquo;t hooge noorden thuis en broedt
+tusschen 80 en 58&deg; N.B. Binnen deze grenzen is zij algemeen, hoewel
+men haar zelden in zwermen, meestal slechts paarsgewijs en afzonderlijk
+aantreft. In &rsquo;t begin van den eigenlijken winter trekt zij meer
+of minder geregeld zuidwaarts. Op de Duitsche kusten komt zij echter
+zelden voor; bij ons werd zij nog niet waargenomen.</p>
+<p>Deze Vogel maakt steeds een aangenamen indruk, hetzij men hem op een
+rotsblok ziet zitten, of hem bij &rsquo;t zwemmen en duiken, of vliegen
+bespiedt. Bij &rsquo;t zitten is hij gewoon den geheelen loop op den
+grond te laten rusten, den romp een nagenoeg verticalen stand te geven
+en met bevallige kronkelingen van den hals den kop heen en weer te
+bewegen. In &rsquo;t zwemmen is hij zeer bedreven: lichter dan zijne
+verwanten rust hij op het water, daar gewoonlijk slechts een klein deel
+van den romp ingedompeld is. Bij &rsquo;t roeien worden de fraaie,
+roode voeten dikwijls zichtbaar. Om te duiken strekt hij beide pooten
+met kracht achterwaarts, buitelt tevens zonder gedruisch over den kop,
+breidt onder water dadelijk de vleugels uit en gebruikt ze tegelijk met
+de voeten als roeiriemen. Na hoogstens twee minuten komt hij weer boven
+om te ademen. Het vliegen schijnt hem betrekkelijk weinig moeite te
+kosten, hoewel hij de vleugels zeer snel, als &rsquo;t ware gonzend,
+bewegen moet. Om van &rsquo;t water op te vliegen, neemt hij een korten
+aanloop; op een zekere hoogte gekomen, is zijn vlucht echter veel
+sneller dan men aanvankelijk vermoed zou hebben; schielijk bereikt hij
+een aanzienlijke hoogte, b.v. het hooge gedeelte van de rots, waar zijn
+nest zich bevindt. Naar &rsquo;t water terugkeerend, breidt hij
+eenvoudig de vleugels uit, zonder ze eigenlijk te bewegen. De Kleine
+Zeekoeten toonen een zachtzinnig, goedaardig, verdraagzaam karakter. Op
+de broedplaatsen verschijnen zij in &rsquo;t begin van Maart, op een
+grooten vogelberg hoogstens een dertigtal, die zich om de overige
+zeevogels niet schijnen te bekommeren, ieder paar steeds afgezonderd te
+midden van millioenen Zeekoeten van andere soorten. Als een mensch de
+broedplaats nadert, zal het paartje wachten, tot hij op een afstand van
+slechts 15 &agrave; 10 schreden gekomen is en dan de vlucht nemen. De
+broedende Vogel zit dikwijls zoo &ldquo;vast&rdquo;, dat men hem met de
+hand kan grijpen. De Groenlanders en IJslanders vangen Kleine
+Zeekoeten, zooveel zij kunnen; de Noren ontnemen haar alleen de eieren.
+Haar vleesch smaakt tranig, maar kan zoo toebereid worden, dat het
+eetbaar is; in Lapland worden den reiziger dikwijls jonge Zeekoeten
+voorgediend, die hij mettertijd als een smakelijk gerecht leert
+beschouwen. De veeren worden gebruikt tot vulling van bedden. Het meest
+worden de eieren geschat; wie gewend is aan hun eigenaardigen smaak,
+vindt ze lekker. Zij worden (zelden voor het midden van April, dikwijls
+eerst in Mei) ten getale van twee in een rotsspleet gelegd en zijn
+gemiddeld 6 cM. lang en 4 cM. dik. Het mannetje en het wijfje broeden
+afwisselend 24 dagen lang en voederen hunne jongen aanvankelijk in het
+nest met Zandpieren, Slijkvisschen, kleine Zandalen, enz., totdat zij
+geschikt zijn om, evenals de volwassen Vogels, allerlei soorten van
+Visschen en Schaaldieren te eten. De jongen in het donskleed kunnen wel
+zwemmen, maar niet duiken.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Bij de <span class="letterspaced">Gewone Zeekoet</span> (<i lang="la-x-bio">Uria tro&iuml;le</i> of <i lang="la-x-bio">Uria lomvia</i>)
+zijn de kop, de voorhals en de bovendeelen fluweelachtig bruin, de
+spitsen van de schouderveeren wit, waardoor op den vleugel een lichte
+band ontstaat; de onderdeelen zijn wit, aan de zijden met bruine,
+overlangsche strepen. In het winterkleed zijn ook de voorhals en een
+deel van de achterwang wit. Het oog is bruin, de snavel zwart, de voet
+loodkleurig grijs, aan de buitenzijde donkerder. Totale lengte 46,
+staartlengte 6 cM.</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Bastaard-zeekoet</span> (<i lang="la-x-bio">Uria hringvia</i>), die, evenals de volgende vorm, soms als
+een verscheidenheid van de vorige soort wordt beschouwd, heeft in haar
+bruiloftskleed een witten ring om het oog, die in een witte, tot aan
+den achterkop reikende streep uitloopt. Overigens stemt zij nagenoeg
+geheel met de Gewone Zeekoet overeen.</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Groote Zeekoet</span> (<i lang="la-x-bio">Uria Br&uuml;nnichii</i>) onderscheidt zich van de Gewone
+door den korteren, dikkeren snavel en de geelachtig witte streep langs
+de bovenrand van de mondspleet, van den mondhoek tot aan het neusgat;
+ook is zij ongeveer 3 cM. langer.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>Al deze soorten bewonen de noordelijke zee&euml;n van beide
+werelden; enkele exemplaren broeden echter in den gematigden gordel.
+Gedurende den winter begeven zij zich geregeld naar zuidelijker
+zee&euml;n en komen dan ook in de nabijheid van onze kust; het meest
+vindt men hier de eerstgenoemde soort (enkele exemplaren zelfs in den
+zomer), het zeldzaamst de laatstgenoemde, hoewel deze op de Deensche
+kust &rsquo;s winters talrijk is. Het grootste deel van hun leven
+brengen zij in de open zee door; de meeste blijven voortdurend in
+dezelfde streek; slechts gedurende den voortplantingstijd komen zij aan
+land. Zij zwemmen uitmuntend, waarbij de romp nagenoeg tot aan de grens
+tusschen het witte en het zwarte deel van het vederenkleed ingedompeld
+is; zij zijn meesters in het duiken, roeien zich onder water met de
+vleugels en de pooten zeer snel en behendig voort en kunnen
+verscheidene minuten achtereen onder water blijven. Zij vliegen snel,
+met gonzende vleugelslagen, hoewel niet gaarne ver in &eacute;&eacute;n
+tocht, op aanzienlijke hoogte alleen dan, wanneer zij zich naar haar
+nest begeven, anders meestal dicht bij &rsquo;t water langs. Van verre
+gezien gelijken zij wegens de snelle beweging der vleugels op groote
+Insecten; in den broedtijd komt men er onwillekeurig toe den vogelberg,
+vooral wanneer deze kegelvormig is, met een door Bijen omzwermden korf
+te vergelijken. Alleen wanneer zij zich van hunne broedplaatsen op den
+vogelberg in het water storten, glijden zij nagenoeg zonder
+vleugelslagen lijnrecht naar beneden. Daar <span class="pagenum">[<a id="xd20e2692" href="#xd20e2692" name="xd20e2692">466</a>]</span>de op- en neervliegende Vogels dezelfde
+richting volgen, schijnt de berg door een dak omgeven te zijn. Buiten
+den broedtijd ziet men ze nooit op deze wijze vliegen; zij bepalen zich
+dan tot zwemmen en duiken, of verheffen zich hoogstens voor een korte
+poos in de lucht, om spoedig naar &rsquo;t water terug te keeren.
+Gewoonlijk hebben zij een glijdenden gang, plomp schuifelen zij met de
+geheele zool over den grond; soms echter loopen zij, als &rsquo;t ware
+dansend, op de teenen, maar moeten dan van de vleugels gebruik maken om
+het evenwicht te bewaren, zoodat deze wijze van beweging eerder
+gebrekkig vliegen dan loopen kan heeten. Hun stem bestaat uit een
+langgerekt gesnater of geratel, dat echter zeer verschillend
+ge&iuml;ntoneerd kan zijn en daarom soms als &ldquo;&ouml;rr&rdquo;,
+soms als &ldquo;err&rdquo; schijnt te klinken; ook hoort men van hen
+wel eens een huilenden of mauwenden toon. De jongen fluiten.</p>
+<p>Niemand zal na een bezoek aan een met Zeekoeten bedekten vogelberg
+zich er over verwonderen, dat deze Vogels dom worden genoemd. Werkelijk
+toonen zij zich buitengewoon onergdenkend en vol goed vertrouwen,
+vooral wanneer zij zich te land bevinden: in &rsquo;t water laten zij
+een boot dikwijls dicht bij hen komen; hunne broedplaatsen kan men,
+zonder hun argwaan te wekken, tot op een afstand van 6 &agrave; 4
+schreden naderen en hier gaan zitten kijken of zich met teekenen of
+schrijven bezig houden, zonder dat zij wegvliegen.</p>
+<div class="figure xd20e2696width"><img src="images/p2466.jpg" alt="Bastaard-zeekoet (Uria hringvia). 1/4 v. d. ware grootte." width="720"
+height="596">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Bastaard-zeekoet</span> (<i lang="la-x-bio">Uria
+<span class="corr" id="xd20e2703" title="Bron: rhingvia">hringvia</span></i>). 1/4 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p>Wie hen wil leeren liefhebben, moet hen op hunne broedplaatsen
+bezoeken. Hiertoe kiezen zij steil uit zee oprijzende klippen of
+bepaalde rotswanden uit, welker voet door het water bespoeld wordt, die
+rijk zijn aan terrassen, uitsteeksels en spleten en in welker nabijheid
+zij met het best mogelijke gevolg kunnen visschen. Tegen het einde van
+Maart of het begin van April verschijnen zij in meer of minder groote
+zwermen op de vogelbergen. Dan worden deze weldra het tooneel van een
+eigenaardig leven en gewemel. De vogelberg is voortdurend door een wolk
+van Vogels omgeven; duizenden en honderdduizenden zitten schijnbaar op
+rijen geplaatst met de witte borst naar de zee gekeerd op alle
+uitsteeksels, hoekpunten, spitsen, terrassen, kortom overal waar
+gelegenheid is om te zitten; honderdduizenden vliegen intusschen van
+boven naar beneden of van beneden naar boven, terwijl een niet minder
+groot aantal zich in de zee aan den voet van den berg met visschen en
+duiken bezig houdt. Zelfs de grootste berg, de meest uitgestrekte
+rotswand wordt overstelpt met bewoners, die echter ieder met een kleine
+ruimte tevreden zijn, zoodat men nooit strijd ziet ontstaan over de
+standplaatsen der nesten. Het mannetje en het wijfje zijn innig aan
+elkander gehecht; zij zitten, als de eieren nog niet gelegd zijn,
+voortdurend naast elkander, vliegen gelijktijdig naar zee, visschen
+gemeenschappelijk en keeren te zamen naar het nest terug, waar zij
+later de zorg voor het broeden deelen.</p>
+<p>Het wijfje legt slechts &eacute;&eacute;n zeer groot, tolvormig ei;
+het heeft een dikke, grofkorrelige, op lichten grond met donkerder
+vlekken geteekende schaal; de teekening biedt echter zooveel
+afwisseling aan, dat men onder de 100 eieren er moeielijk twee volkomen
+gelijke zal kunnen vinden. Van een eigenlijk nest is geen sprake; het
+wijfje legt hare eieren op het naakte gesteente, zonder dit ergens mede
+te bedekken, zelfs zonder er van te voren de grove kiezelsteenen af te
+krabben. Zoodra het ei gelegd is, neemt het broeden een aanvang; bij
+deze werkzaamheid lossen de beide echtgenooten elkander af; zelfs treft
+men op alle vogelbergen goedhartige, ongepaarde Vogels aan, die zich
+met ware vreugde neervleien op ieder ei, dat zij onbezet zien, om het
+spoedig een weinig te bebroeden. Na een broedtijd van 30 &agrave; 35
+dagen komt uit den dop het jong te voorschijn; dit gelijkt meer op een
+grauwzwarte <span class="pagenum">[<a id="xd20e2711" href="#xd20e2711"
+name="xd20e2711">467</a>]</span>prop wol, dan op een Vogel; het groeit
+schielijk, legt het donskleed spoedig af en heeft dit reeds door een
+vederenkleed vervangen, voordat het &eacute;&eacute;n maand oud is. Nu
+verlaten de jongen hun zitplaats op de rots om zich naar de zee te
+begeven, &ldquo;welke verhuizing,&rdquo; zegt <span class="smallcaps">Naumann</span>, &ldquo;niet geheel vrij is van gevaar,
+zooals duidelijk blijkt uit het in &rsquo;t oogvallend, angstig heen en
+weer trippelen en het geschreeuw van het gezin bij het naderen van deze
+gebeurtenis. Gevolgd door de ouders, werpt het jong zich met
+&eacute;&eacute;n sprong van den kant van de rots in zee; voor de
+eerste maal met het water in aanraking komend, duikt het, wederom
+gevolgd door de ouden, dadelijk in de diepte; als allen weer boven
+gekomen zijn, dringt het jong zich onder luid gefluit angstig tegen de
+ouders aan, als &rsquo;t ware om bij hen bescherming te zoeken en op
+hun rug te klimmen; het moet zich echter een nadere kennismaking met
+het natte &eacute;lement getroosten, waarmede het door herhaaldelijk
+met de ouden onder te duiken weldra meer vertrouwd wordt. Al dadelijk
+is het dus in de gelegenheid om zelf zijn voedsel te zoeken; het wordt
+gedrongen zich met ijver hierop toe te leggen, daar zijne ouders zich
+niet meer met zijn voedering bemoeien; deze blijven echter bij hun kind
+om het tegen gevaar te beschermen en begeleiden het naar de opene zee;
+hier ziet men gewoonlijk tal van gezinnen bijeen, die met voor &rsquo;t
+meerendeel slechts halfvolwassen jongen weer en wind trotseeren. Menige
+jonge Zeekoet verongelukt, terwijl hij zich van de rotsen naar de zee
+begeeft en valt zich op de steenen te pletter.&rdquo;</p>
+<p>De vogelbergen worden door de menschen geregeld afgezocht en
+leveren, al naar hun uitgestrektheid en het aantal Vogels, dat er
+broedt een meer of minder rijken oogst van eieren en jongen. De
+eerstgenoemde worden in het noorden tamelijk ver verzonden, de jongen
+gezouten en voor den winter bewaard. Op de F&auml;r-&ouml;er vormen de
+vogelvangers een afzonderlijke kaste; van deze menschen, die geen
+gevaar schuwen en den dood in allerlei gedaanten moedig onder de oogen
+zien, sterft er ternauwernood &eacute;&eacute;n in zijn bed. Zij
+beklimmen de rotsen van onderen af, of laten zich aan lange touwen naar
+beneden zakken, om vervolgens, hieraan slingerend, een met broedende
+Vogels bedekte rotspunt te bereiken, van welke zij soms wel 15 M. ver
+verwijderd zijn: zij zetten den voet op terrassen, waar nauwelijks
+plaats genoeg is voor een Vogel, kortom, verrichten werkzaamheden, die
+ongelooflijk schijnen. In Groenland schiet men &rsquo;s winters
+duizenden Zeekoeten met het geweer; ook krijgt men ze op de volgende
+zeer eigenaardige wijze in handen: De Vogels zoeken hunne broedplaatsen
+op, voordat het kustijs losgeraakt is en brengen hier den korten nacht
+slapend door. In dezen nacht begeven de Groenlanders zich zoo stil
+mogelijk naar de vogelbergen, om, zoodra zij hier gekomen zijn, de
+Vogels schrik aan te jagen door plotseling te schreeuwen en te
+schieten. De arme Zeekoeten denken er niet om, dat de zee aan den voet
+van de rots nog met ijs bedekt is storten zich hals over kop naar
+beneden en vallen zich te pletter op het ijs. Behalve door den mensch
+worden zij onophoudelijk vervolgd door Roofvogels, Raven en Jagers;
+onder water loopen zij gevaar door roofvisschen verslonden te worden.
+Ondanks deze vervolgingen neemt hun aantal niet af.</p>
+<p>De Zeekoeten op Helgoland mogen niet lastig gevallen worden voor den
+24en Juli; op dezen dag wordt de jacht op genoemde Vogels geopend, in
+&rsquo;t eerst alleen voor de badgasten, later ook voor de bewoners van
+het eiland.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De onderzoekers, die de levenswijze van de kleinste van alle
+Zeekoeten, van de <span class="letterspaced">Kleine Alk</span>
+(<i lang="la-x-bio">Mergulus alle</i>), den eenigen vertegenwoordiger
+van het geslacht der <span class="letterspaced">Krabbenduikers</span>,
+hebben nagegaan, noemen haar eenstemmig een van de bevalligste kinderen
+der zee. Door den korten en dikken, van boven gewelfden snavel, die bij
+oude Vogels v&oacute;&oacute;r de eironde neusgaten nog flauwe groeven
+vertoont, houdt zij in zekeren zin het midden tusschen de Alken en de
+Zeekoeten. Het vederenkleed is op de bovendeelen donkerzwart, op den
+onderhals dofzwart, op de overige onderdeelen wit; de handpennen en
+stuurpennen zijn zwart; de armpennen hebben aan de spits een breeden,
+witten zoom. Het oog is donkerbruin, de snavel dofzwart, de voet
+blauwachtig zwart. In het winterkleed is ook de keel witachtig en de
+hals donkergrijs. Totale lengte 25, staartlengte 3 cM.</p>
+<p>De Groenlandvaarders noemen de <span class="corr" id="xd20e2736"
+title="Bron: kleine">Kleine</span> Alk &ldquo;IJsvogel&rdquo;, omdat
+men gewoonlijk rekenen kan op de nabijheid van groote ijsmassa&rsquo;s,
+wanneer zij zich in grooten getale vertoont. Van alle Alkvogels is zij
+de bewegelijkste, wakkerste en behendigste. Betrekkelijk snel en vlug
+gaat zij met kleine trippelpasjes op de teenen, sluipt behendig
+tusschen de steenen rond, of kruipt als een Muis in rotsspleten. Haar
+bekwaamheid in &rsquo;t zwemmen en duiken is zelfs voor een lid van
+haar familie buitengewoon; zij blijft 2 minuten of langer onder den
+waterspiegel en kan gedurende geruimen tijd zeer slecht weer verdragen.
+In de zee gevoelt zij zich steeds volkomen thuis; slapend, met onder de
+schouderveeren verborgen snavel, zoowel als wakend drijft of zwemt zij
+welgemoed op de golven, hetzij deze hoog gaan, of zich slechts weinig
+verheffen. Van &rsquo;t water, evenals van &rsquo;t land, vliegt zij
+vlug en zonder merkbare inspanning op. Meer nog dan hare verwanten
+herinnert zij dan aan een vliegend Insect, daar zij hare kleine
+vleugels zeer snel moet bewegen. Haar voedsel schijnt hoofdzakelijk te
+bestaan uit kleine, dicht bij den zeespiegel levende Schaaldieren;
+slechts zelden vindt men overblijfselen van Visschen in haar maag.</p>
+<p>De eilanden van het hooge noorden herbergen gedurende den broedtijd
+ontelbare zwermen van deze vogeltjes. Op de kusten van Spitsbergen
+hoort men, volgens <span class="smallcaps">Mallingren</span>, nog op
+een halve mijl afstands van de kust onophoudelijk, over dag zoowel als
+&rsquo;s nachts, van de berghellingen, die zij tot woonplaats hebben
+uitgekozen, hun als &ldquo;trr, trr, tet, tet, tet&rdquo; of als
+&ldquo;gief&rdquo; klinkend geschreeuw. Volgens <span class="smallcaps">Faber</span> broeden zij op IJsland slechts op
+&eacute;&eacute;n plaats, n.l. op de noordelijkste spits van het
+eilandje Grims&ouml;. Ieder paartje zoekt diep onder de neergestorte
+steenklompen een geschikte plaats om te nestelen; men vindt in dit hol
+&eacute;&eacute;n wit, blauwachtig getint, zelden zwak roodachtig
+gevlekt ei van 50 mM. lengte en 35 mM. dikte. Zoodra de jongen
+zelfstandig geworden zijn, vereenigen de Kleine Alken van verschillende
+broedplaatsen zich tot de ontzaglijke scharen, die de zeevaarders in
+het noorden tot op de hoogste breedten waargenomen hebben. In den
+winter, vooral bij storm en ijsgang, komen zij ook aan de kusten van de
+Oost- en Noordzee voor; aan onze kust ontmoet men ze dan dikwijls in
+menigte, enkele exemplaren soms reeds in het einde van Augustus. Bij
+ijsgang in zee treft men ze niet zelden binnenslands in slooten en
+vaarten aan. De van roof levende Vogels en Visschen richten misschien
+onder de Kleine Alken geen grooter slachting aan dan de mensch. Naast
+het vleesch van het Rendier is dat van deze zeevogels een van de
+grootste lekkernijen van het hooge noorden. <span class="pagenum">[<a id="xd20e2747" href="#xd20e2747" name="xd20e2747">468</a>]</span>Bij duizenden worden zij gedood, soms meer
+dan 30 in &eacute;&eacute;n schot.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De groote, drijvende bladen van verschillende waterplanten, vooral
+van plompen, die de oppervlakte van stilstaande of langzaam stroomende
+wateren bedekken, dienen in warme landen tot jachtgebied aan eenige
+hoogst sierlijk gebouwde Vogels, die <span class="letterspaced">Parra&rsquo;s</span> heeten en een afzonderlijke groep
+uitmaken (<i lang="la-x-bio">Parrae</i>), die slechts &eacute;&eacute;n
+familie bevat (<i lang="la-x-bio">Parridae</i>). Men ontmoet ze in de
+keerkringslanden van de Oude zoowel als van de Nieuwe Wereld. Ieder
+werelddeel heeft zijne eigene soorten, die evenwel alle in levenswijze
+overeenkomen. Slechts bij uitzondering, vooral in den broedtijd,
+verlaten zij hunne drijvende eilanden.</p>
+<p>In tegenstelling met andere moerasvogels, zijn zij jegens den mensch
+volstrekt niet schuw, maar vertoonen zich integendeel steeds ongedekt,
+laten toe, dat een boot dicht bij hen langs vaart, vliegen eerst op
+&rsquo;t laatste oogenblik weg, fladderen even over het water heen en
+strijken spoedig weer neer. Het zijn zeer bevallige, argelooze Vogels,
+die nevens de waterleli&euml;n en andere fraaie waterplanten zulk een
+bekoorlijken indruk maken, dat zij iedereen voor zich innemen, hoewel
+hun aard niet in alle opzichten beantwoordt aan de gunstige meening,
+die hun aanblik wekt. Door het loopen op bladen, die geen anderen Vogel
+van deze grootte kunnen dragen, bekoren zij den reiziger; dit feit
+heeft aanleiding gegeven tot de bijgeloovige verhalen, waarin zij een
+rol spelen. Overal elders dan op hunne bladen toonen zij zich
+onbeholpen. Wel zijn zij ook geschikt om over weeke modder te loopen,
+zonder er in te verzinken; ternauwernood echter kunnen zij zich door
+het hooge gras bewegen; evenmin zijn zij ervaren in het zwemmen of in
+het vliegen. Eenige soorten heeft men nog nooit zien zwemmen, van
+andere is het bekend, dat zij goed kunnen duiken. Zij hebben een
+vreemdsoortige stem, die bij sommige als lachen klinkt. Zij is niet
+slechts voor hunne soortgenooten maar ook voor andere Vogels een
+waarschuwing tegen gevaar.</p>
+<p>Zij voeden zich gedurende een deel van &rsquo;t jaar bijna
+uitsluitend met de zaden van de planten, waarop zij zich ophouden, maar
+bovendien ook met allerlei kleine dieren.</p>
+<p>Zij hebben een slanke gedaante, een dunnen, langwerpigen snavel en
+hooge pooten met buitengewoon lange en dunne teenen, welker lengte door
+die der slanke, rechte nagels soms verdubbeld wordt. Daar de
+gezamenlijke teenen, wanneer zij uitgespreid zijn, een groot vlak
+beslaan en de romp zeer licht is, vindt de Vogel op een groot, drijvend
+blad een voldoenden steun. De vleugels zijn tamelijk lang, smal en
+spits; de staart is kort en uit smalle pennen samengesteld; bij
+&eacute;&eacute;n soort echter (bij <i lang="la-x-bio"><span class="corr" id="xd20e2769" title="Bron: Para">Parra</span> sinensis</i>, die
+ook op de Soenda-eilanden gevonden wordt) zijn de middelste stuurpennen
+draadvormig verlengd. Het vederenkleed is eenigszins schraal voorzien,
+maar stijf en in den regel fraai van kleur. De naakte voorhoofdsplaat,
+die bij de meeste soorten voorkomt, is bij sommige&mdash;o. a. bij de
+<span class="letterspaced">Haantjesparra</span> (<i lang="la-x-bio">Parra cristata</i>), die op Celebes en Noord-Australi&euml;
+thuis behoort&mdash;verlengd tot een huidlel. Opmerkelijk is de
+stevige, meestal spitse, soms stompe &ldquo;doorn&rdquo;, waarmede het
+handgewricht gewapend is.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<div class="figure xd20e2781width"><img src="images/p2468.jpg" alt="Jassana (Parra ja&ccedil;ana). 1/2 v. d. ware grootte." width="649"
+height="707">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Jassana</span>
+(<i lang="la-x-bio">Parra ja&ccedil;ana</i>). 1/2 v. d. ware
+grootte.</p>
+</div>
+<p>Een van de algemeenste moerasvogels van Zuid-Amerika is die, welke
+in Brazili&euml; <span class="letterspaced">Jassana</span>, in Cayenne
+<span class="letterspaced">Chirurgien</span>, in Suriname <span class="letterspaced">Kemphaan</span> wordt genoemd (<i lang="la-x-bio">Parra
+ja&ccedil;ana</i>). Bij den volwassen Vogel zijn de kop, de borst en de
+buik zwart, de rug, de vleugels en de flanken roodbruin, de slagpennen
+geelachtig groen, aan de spits echter zwart, de stuurpennen donker
+roodachtig bruin. Het oog is lichtgeel, de snavel rood, aan de spits
+geelachtig, de naakte voorhoofdsplaat, zoowel als de lel aan den
+mondhoek, bloedrood, het naakte deel van den poot loodkleurig grijs, de
+doorn geel. Totale lengte 55 cM.; de middelste teen is (met zijn 24 mM.
+langen nagel) 55 mM. lang en even lang als de loop; de achterteen is 64
+mM. lang, waarvan 40 mM. op den nagel komen. <span class="pagenum">[<a id="xd20e2804" href="#xd20e2804" name="xd20e2804">469</a>]</span></p>
+<p>Van Guyana tot Paraguay ontbreekt de Jassana in geen enkel
+stilstaand water, wanneer dit voor een deel met groote, drijvende
+bladen bedekt is. Wegens hare fraaie kleuren ziet men haar gaarne en
+laat haar rustig begaan; zij vestigt zich daarom in de onmiddellijke
+nabijheid van woningen, vooral in de afwateringskanalen van plantages;
+houdt zich bovendien op in alle moerassige streken, op natte,
+moerassige weiden, in de nabijheid van de kust, zoowel als in &rsquo;t
+binnenland of te midden van de oerwouden. Een prachtig schouwspel
+levert zij op te midden van de prachtige waterleli&euml;n, welker
+kleuren door de hare in de schaduw worden gesteld, pijlsnel loopend
+over de dicht dooreengegroeide, groote, groene bladen, voortdurend
+bezig met het zoeken van haar voedsel, dat vooral uit waterinsecten en
+hunne larven, doch ook uit zaden bestaat.</p>
+<p>Het wijfje legt hare 4 &agrave; 6 eieren aan den waterkant op bladen
+van waterplanten, doch ook wel op den naakten grond. De jongen volgen
+hun moeder schielijk na.</p>
+<hr class="tb">
+<p>De Trappen en Grielen vereenigt <span class="smallcaps">F&uuml;rbringer</span> in &eacute;&eacute;n groep, die der
+<span class="letterspaced">Trapvogels</span> (<i lang="la-x-bio">Otides</i>).</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Trappen</span> (<i lang="la-x-bio">Otididae</i>) zijn groote of middelmatig groote,
+zwaarlijvige Vogels met een middelmatig langen, dikken hals, een
+tamelijk grooten kop, een dikken, aan den wortel van boven naar beneden
+samengedrukten, overigens kegelvormigen, v&oacute;&oacute;r de spits
+van de bovenkaak een weinig gewelfden snavel, die ongeveer zoolang is
+als de kop. De middelmatig lange, zeer dikke loop draagt drie teenen;
+van de stevige, breede slagpennen der groote, goed ontwikkelde, aan de
+onderzijde zacht uitgeholde vleugels is de derde de langste; de korte
+staart bestaat uit 20 breede pennen; het glad aanliggend vederenkleed
+is aan den kop en den hals dikwijls verlengd (&ldquo;baard&rdquo;) en
+steeds met levendige kleuren versierd. Het mannetje is altijd grooter
+dan het wijfje en gewoonlijk ook fraaier gekleurd.</p>
+<p>Met uitzondering van Amerika bewonen de Trappen alle werelddeelen,
+vooral echter Afrika en Azi&euml;. Haar levenswijze herinnert in vele
+opzichten aan die van de Hoendervogels, maar evenzeer aan die van de
+Pluvieren en hare verwanten. Als zij niet gestoord worden, blijven zij
+den geheelen dag op den bodem; in de middaguren zoeken zij hun voedsel,
+schreeuwen of vechten met elkander; des middags &ldquo;gullen&rdquo;
+zij (baden zich, op hun gemak uitgestrekt, in het zand), tegen den
+avond zoeken zij op nieuw voedsel en kiezen ten slotte de meest veilige
+plaats uit, om er &rsquo;s nachts te rusten. Zij eten even graag zaden
+als bladen, knoppen en knollen, plukken echter bij voorkeur de bladen
+zelf, laten b.v. gesneden kool onaangeroerd, terwijl zij een geheele
+kool met smaak verorberen. Aan brood kunnen zij gemakkelijk gewend
+worden; later beschouwen zij het als een lekkernij.</p>
+<p>Hun voortplantingsperiode valt samen met het laatste gedeelte van de
+lente in hun vaderland. Volgens de meeste onderzoekers leven zij in
+monogamie. In een korenveld of tusschen het hooge steppengras krabt de
+hen een ondiep kuiltje, bekleedt het op gebrekkige wijze, en legt er
+een gering aantal eieren in; zonder hulp van haar gemaal bebroedt zij
+ze en hoedt de met een sierlijk donskleed bedekte, maar eenigszins
+plompe jongen; later komt het mannetje bij zijn gezin terug om voor de
+veiligheid van vrouw en kinderen te zorgen.</p>
+<p>De Trappen worden in alle landen met hartstochtelijken ijver
+gejaagd, omdat haar groote voorzichtigheid den jager prikkelt tot het
+toonen van zijn meerderheid.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Groote Trap</span> of <span class="letterspaced">Trapgans</span>, in Noord-brabant en Zeeland
+<span class="letterspaced">Wilde Kalkoen</span> genaamd (<i lang="la-x-bio">Otis tarda</i>), is de grootste Europeesche landvogel. Haar
+lengte bedraagt 1 M. of meer (staartlengte 28 cM.), haar gewicht kan
+tot 14 &agrave; 16 KG. toenemen. De kop, de bovenborst en een deel van
+den bovenvleugel zijn licht aschgrauw; de rug is op roestgelen grond
+met zwarte dwarsbanden geteekend, de nek roestkleurig, de onderzijde
+vuilwit of geelachtig wit; de slagpennen zijn donker grijsbruin, aan de
+smalle buitenvlag en aan de spits zwartbruin, hare schaften geelachtig
+wit, de laatste bijna zuiver wit, de stuurpennen fraai roestrood,
+v&oacute;&oacute;r de witte spits met een zwarten band versierd, de
+buitenste bijna geheel wit. De &ldquo;baard&rdquo; bestaat uit ongeveer
+30 lange, teere, smalle, losbaardige, grijsachtig witte veeren. Het oog
+is donkerbruin, de snavel zwartachtig, de voet grijsachtig.</p>
+<p>Van Zuid-Zweden en Middel-Rusland af vindt men de Trap in geheel
+Europa en Middel-Azi&euml;; in Noordwest-Afrika komt zij slechts enkel
+en uitsluitend gedurende den winter voor. In Groot-Britanni&euml; is
+zij reeds uitgeroeid, in Frankrijk zeer zeldzaam, in Spanje slechts in
+eenige gewesten te vinden; in Hongarije, Moldavi&euml; en Wallachije,
+in Roemeli&euml; en Thessali&euml;, in de Zuid-Russische steppe en in
+geheel Middel-Azi&euml; daarentegen treft men haar buitengewoon
+veelvuldig aan. Gedurende hare zwerftochten (men kan bij haar eerder
+van zwerven dan van trekken spreken) bezoekt zij niet slechts de
+zuidelijke, maar ook de meer westwaarts gelegen landen, b.v. Nederland
+en Zwitserland. In vroegere eeuwen geschiedde dit op grooter schaal dan
+thans en verschenen deze Vogels bij ons jaarlijks in den herfst in zoo
+groote menigte, dat (gelijk <span class="smallcaps">Merula</span> in
+zijn &ldquo;Vlugchtbedrijf&rdquo; bericht) geheele velden er mede
+bedekt waren. Ook thans echter strekken enkele exemplaren hun tocht
+naar &rsquo;t westen zoo ver en zelfs tot in Groot-Britanni&euml; uit.
+Hun aantal is evenwel alleen dan van eenige beteekenis, wanneer in
+Oost- en Middel-Europa een strenge koude heerscht en veel sneeuw valt,
+gelijk het geval was in December 1890 en Januari 1891. In de meeste
+provinci&euml;n van Nederland zijn in genoemden winter Trappen
+waargenomen, soms vluchten van 18 stuks; 10 exemplaren werden
+geschoten. In Groot-Britanni&euml; heeft men er in denzelfden tijd 7
+bemachtigd. Veel grooter slachting werd destijds in Roemeni&euml; onder
+de Trappen aangericht; op den met ijs bedekten bodem geen voedsel
+vindend, kwamen deze Vogels, die in den regel op 250 &agrave; 400
+passen met de buks moeten worden geschoten, in de nabijheid van
+boerenwoningen en werden in grooten getale gedood. Het aantal Trappen,
+dat destijds te Boekarest op de markt werd gebracht, schat men op niet
+minder dan 800 stuks (<span class="smallcaps">Albarda</span>).</p>
+<p>In de Noordduitsche vlakte en in de uitgestrekte, niet met wouden
+bedekte velden van Middel- en Zuid-Duitschland bewoont de Groote Trap
+ook thans nog alle voor haar geschikte plaatsen. Zij is hier
+standvogel; het gebied, waarin zij zich beweegt, is zeer uitgestrekt;
+zij verlaat het slechts in zeer strenge winters. In Rusland en
+Middel-Azi&euml; echter verschijnt zij in de lente, blijft tot Augustus
+in het oord, waar zij zich voortplant en begeeft zich dan naar andere
+gewesten. Zij zwerft dus op geregelde tijden, of trekt, zij het dan ook
+in beperkte mate.</p>
+<div class="figure xd20e2863width"><img src="images/p2470.jpg" alt="Groote Trap (Otis tarda). 1/10 v. d. ware grootte." width="720"
+height="486">
+<p class="figureHead"><span class="letterspaced">Groote Trap</span>
+(<i lang="la-x-bio">Otis tarda</i>). 1/10 v. d. ware grootte.</p>
+</div>
+<p>De Groote Trap vermijdt steeds boschrijke gewesten, omdat zij in
+iederen struik een hinderlaag ducht. Evenmin nadert zij in Duitschland
+bewoonde gebouwen. In den winter houdt zij zich bij voorkeur op in
+<span class="pagenum">[<a id="xd20e2874" href="#xd20e2874" name="xd20e2874">471</a>]</span>velden, die haar voedsel kunnen verschaffen,
+het meest dus in akkers met koolzaad of winterkoren. Gedurende dit
+jaargetijde is zij, zoo mogelijk, nog voorzichtiger dan in den zomer,
+die haar in het hoog opgeschoten graan een goede schuilplaats
+verschaft. Des nachts rust zij steeds op de meest afgelegen velden,
+meestal braakliggend of stoppelland, die zij eerst in de schemering
+opzoekt en waar, naar het schijnt, wachten uitgezet worden, die voor de
+veiligheid van het geheele gezelschap moeten waken.</p>
+<p>De Groote Trap gaat met langzame en afgemeten passen, hetgeen aan
+haar voorkomen een zekere waardigheid verschaft; als het noodig is, kan
+zij echter zoo schielijk rennen, dat een Hond haar slechts met moeite
+kan inhalen. Om op te vliegen, doet zij een korten, uit 2 of 3 sprongen
+bestaanden aanloop en verheft zich daarna, wel niet bijzonder snel,
+maar toch zonder buitengewone inspanning met langzame vleugelslagen in
+de lucht; als zij eerst een zekere hoogte bereikt heeft, rept zij zich
+zoo schielijk voort, dat de jager om haar met de buks te treffen een
+geoefend oog en een vaste hand moet hebben.</p>
+<p>Het gewone geluid van de Groote Trap is een vreemdsoortig, zacht
+gesnater, dat men alleen in de onmiddellijke nabijheid van den Vogel
+duidelijk kan waarnemen.</p>
+<p>De ervaring leert, dat het oog het meest ontwikkelde zintuig is van
+de Groote Trap. Niet licht ontgaat iets aan haar scherpen blik. De reuk
+schijnt zeer zwak te zijn; zeker is het evenwel, dat de Trappen scherp
+hooren.</p>
+<p>De Groote Trap voedt zich in volwassen toestand bij voorkeur met
+groene plantendeelen, graanvruchten en zaden, in haar prille jeugd
+bijna uitsluitend met Insecten. Al onze landbouwplanten zijn van haar
+gading, aardappels laat zij echter gewoonlijk liggen; het liefst eet
+zij naar &rsquo;t schijnt, jonge erwtenplanten en verschillende soorten
+van kool; zij gebruikt echter ook krodde- en mosterdplanten en graast
+in geval van nood de topspruitjes van het gewone gras af. In den winter
+voedt zij zich hoofdzakelijk met koolzaad- en graanplantjes; in den
+zomer gebruikt zij, behalve plantaardig voedsel, ook altijd eenige
+Insecten, zonder eigenlijk jacht op hen te maken; ook vervolgt zij
+ijverig Veldmuizen. Geregeld slikt zij ook kleine kwartskorrels door,
+tot bevordering van de spijsvertering. Haar dorst stilt zij met de
+dauwdroppels, die &rsquo;s morgens aan het gras hangen.</p>
+<p>Als de paartijd nadert, toonen de hanen een groote opgewondenheid;
+zij stappen met waaiervormig uitgespreiden, een weinig opgeheven
+staart, fier als Kalkoenen rond; intusschen is vooral een vliezige zak
+aan de keel zoo sterk opgeblazen, dat de hals meer dan eens zoo dik
+schijnt dan gewoonlijk. Er hebben dan hevige gevechten plaats, tot de
+zwakste hanen het veld ruimen. Alle bekende feiten pleiten voor de
+meening, dat de Trappen in monogamie leven.</p>
+<p>Bij &rsquo;t kiezen van de broedplaats geven zij steeds blijken van
+groote voorzichtigheid; door oude paren geschiedt dit echter
+zorgvuldiger dan door jonge. Als het koren reeds zoo hoog is
+opgeschoten, dat het broedende wijfje zich er in verbergen kan, krabt
+zij een ondiep kuiltje in den bodem, bekleedt dit soms met eenige droge
+stoppels, stengels en halmen en legt hierin twee, bij uitzondering ook
+wel drie, niet bijzonder groote, kort eivormige eieren; deze hebben een
+dikke, grofkorrelige glanslooze schaal, die op licht olijfkleurig
+groenen of dof grijsgroenen grond, donkerder gevlekt en gesprenkeld is.
+Zij nadert het nest steeds uiterst behoedzaam, sluipt er letterlijk
+heen, laat zich zoo weinig mogelijk zien en legt, zoodra zij iemand
+bespeurt, den hals, dien zij gedurende het broeden rechtop houdt, plat
+op den bodem. Als een vijand nadert, sluipt zij, zonder gezien te
+worden, door het koren weg; als een gevaar haar plotseling overvalt,
+vliegt zij omhoog, maar strijkt spoedig weer in &rsquo;t koren neder en
+loopt dan verder. Na een bebroeding van 28 &agrave; 30 dagen komen de
+wollige, bruinachtige, zwart gevlekte jongen uit, die zoodra zij droog
+zijn met de moeder meegaan. Deze is zeer gehecht aan haar kroost;
+wanneer het gevaar loopt, fladdert zij angstig <span class="corr" id="xd20e2889" title="Bron: dich bij">dichtbij</span> den rustverstoorder
+langs en neemt allerlei listen te baat om hem van &rsquo;t spoor te
+brengen; wanneer haar dit gelukt is, keert zij naar hare kinderen
+terug, die zich op een doelmatig gekozen plaats op den grond hebben
+gedrukt en in de overeenkomst van de kleur van hun kleed met die van
+den bodem een voortreffelijk middel tot beschutting hebben gevonden.
+Kleine Kevers, Sprinkhanen, larven van Insecten, die voor een deel door
+de moeder uit den grond gekrabd of gevangen en voor de kuikentjes
+neergelegd worden, maken hun eerste voedsel uit. In den beginne zijn
+zij zeer onbeholpen; hun gang is gebrekkig en waggelend; zij leeren
+eerst laat zelf hun voedsel op te pikken, maar beginnen dan spoedig
+groen voer te eten.</p>
+<p>Om Trappen te temmen, moet men ze jong gevangen hebben, daar
+volwassene het verlies van haar vrijheid moeielijk te boven komen. Zeer
+ervaren vogelfokkers koopen ook wel eieren op, die door herders
+gevonden zijn en laten deze door Hoenderen of Kalkoenen uitbroeden. De
+Trappen zijn niet bestand tegen het leven in een stal, maar moeten
+&rsquo;s zomers en &rsquo;s winters in de vrije natuur gelaten
+worden.</p>
+<p>De Trap wordt tot de &ldquo;groote&rdquo; jacht gerekend en overal
+ijverig vervolgd. In vroegere tijden gebruikte men voor de trappenjacht
+de zoogenaamde &ldquo;karbuks&rdquo;, een echte helsche machine, die
+uit vele onderling vereenigde geweerloopen bestond, maar wegens haar
+zwaarte niet anders dan van een kar gehanteerd kon worden. Ervaren
+jagers besluipen in den baldertijd de fier rondstappende hanen en
+dooden hen met den kogel; dikwijls verkleeden zij zich vooraf als een
+boerenarbeider en nemen een draagkorf op den rug, of duwen een
+kruiwagen voort, of hebben een ploegpaard bij zich, dat zij berijden,
+of waarachter zij zich gedurende het besluipen van het wild verbergen.
+In de Russische steppen worden de Trappen niet zelden met Windhonden
+&ldquo;gehitst&rdquo;, in Azi&euml; &ldquo;beit&rdquo; men ze met
+Edelvalken of getemde Steenarenden. Ook wacht men in de steppen soms
+nevelachtig, vriezend weer af en jaagt dan op flinke Paarden gezeten de
+Trappen achterna; in dit weder zijn n.l. de vleugels van het wild met
+een ijskorst bedekt en hierdoor minder geschikt voor het gebruik. De
+vallen en strikken, die soms aanbevolen worden, leiden zelden tot de
+gewenschte uitkomst.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>In &rsquo;t zuiden van Europa vindt men, nevens de zooeven genoemde
+soort, de <span class="letterspaced">Kleine Trap</span> (<i lang="la-x-bio">Otis tetrax</i>). Haar geringere grootte en afwijkende kleur
+onderscheidden haar van de Groote Trap; bovendien zijn de veeren van
+bovenhals en achterkop naar de zijden eenigszins verlengd. Bij het
+mannetje is de zwarte hals geteekend met een van de ooren naar den
+gorgel afdalenden, witten ringband en heeft de krop een breeden, witten
+dwarsband; het aangezicht is donkergrijs, de bovenkop licht geelachtig
+met bruine vlekken, de mantel op licht roodachtigen grond in dwarse
+richting zwart gevlekt en gegolfd; de vleugelrand, de boven- en
+onderdekveeren van den staart en de veeren van de onderzijde zijn
+<span class="pagenum">[<a id="xd20e2906" href="#xd20e2906" name="xd20e2906">472</a>]</span>wit, de handpennen aan den wortel wit, aan
+de spits donkerbruin, de bovendekveeren van den vleugel en de
+staartveeren wit, dichtbij de spits met twee banden versierd. Het oog
+is licht- of bruingeel, de snavel hoorngrijs, aan de spits zwart, de
+voet stroogeel<span class="corr" id="xd20e2908" title="Niet in bron">.</span> Totale lengte 50, staartlengte 13 cM.</p>
+<p>Ook de Kleine Trap is een steppenvogel; haar eigenlijk gebied
+begint, waar de steppe of een hiermede overeenkomend terrein haar
+geschikte verblijfplaatsen verschaft, n.l. in Zuid-Hongarije en
+Zuid-Frankrijk; van hier strekt het zich aan de eene zijde uit over
+Turkije en Griekenland, Zuid-Rusland, geheel Middel- en West-Azi&euml;
+(vooral Toerkestan, Indi&euml;, Perzi&euml;, Klein-Azi&euml; en
+Syri&euml;), naar de andere zijde over Itali&euml;, Spanje en
+Noordwest-Afrika. De Russische en Siberische steppen moet men als het
+brandpunt van haar verbreidingsgebied beschouwen. Ook op Sardini&euml;
+schijnt zij zeer veelvuldig te zijn, terwijl zij in Spanje wel is waar
+niet in grooten getale voorkomt, maar toch nergens ontbreekt. Na den
+broedtijd zwerft zij rond en trekt vervolgens uit sommige landen naar
+zuidelijker streken. Gedurende hare zwerftochten verdwaalt zij ook naar
+koudere gedeelten van Europa, o. a. naar Nederland; herhaaldelijk zijn
+hier (van September tot Januari) enkele exemplaren van deze vogelsoort
+geschoten. V&oacute;&oacute;r 1870 verscheen zij op deze wijze ook in
+Duitschland, zoowel in de lente als in den herfst, bleef er altijd
+echter slechts korten tijd om zich vervolgens hetzij naar het
+zuidwesten of naar het oosten van Europa te begeven. Sedert het
+genoemde jaar heeft zij zich in het kale, heuvelachtige, maar
+vruchtbare gewest van Thuringen, dat tusschen de steden Weissense,
+K&ouml;lleda, Erfurt, Langensalza en Greuszen gelegen is, en later ook
+in Silezi&euml; als broedvogel gevestigd. Toch behoort de Kleine Trap
+in Duitschland, gelijk bij ons, nog altijd tot de groote
+zeldzaamheden.</p>
+<p>In tegenstelling met haar grootere verwant voedt de Kleine Trap,
+zelfs als zij volwassen is, zich grootendeels met Insecten, vooral met
+Sprinkhanen, Kevers en verschillende larven, zonder echter het
+plantaardige voedsel geheel te versmaden. Niet slechts om deze reden,
+maar ook omdat zij een uitstekend wildbraad oplevert, moet men haar als
+een nuttige Vogel beschouwen. In Spanje wordt dit wild onder den naam
+&ldquo;Fazant&rdquo; opgedischt.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De <span class="letterspaced">Aziatische Kraagtrap</span> [<i lang="la-x-bio">Otis (Houbara) Macqueenii</i>], die door haar grootte het
+midden houdt tusschen de beide reeds genoemde soorten, is in ons land
+geen volslagen vreemdeling, daar zij &eacute;&eacute;nmaal bij Zeist
+geschoten werd. Ook in Duitschland, Belgi&euml;, Frankrijk zijn
+afgedwaalde exemplaren waargenomen. De Kraagtrap is gemakkelijk kenbaar
+aan haar kuif, die uit smalle, gekromde, zwarte en witte veeren
+bestaat, aan den zeer langen en grooten, deels zwarten, deels witten
+vederkraag aan weerszijden van den hals en aan de zeer fijne, golvende
+dwarslijnen op de bleek grijsachtig rosbruine bovendeelen en
+vleugels.</p>
+<p>De <span class="letterspaced">Hoebara</span> [<i lang="la-x-bio">Otis (Houbara) undulata</i>], die vaak met de Kraagtrap
+verward werd en veel op haar gelijkt, is iets grooter en heeft zuiver
+witte kuifveeren, terwijl de veeren van den rug en van de vleugels
+donkerder, meer bruinachtig zijn.</p>
+<p class="tb"></p>
+<p>De Kraagtrap bewoont de vlakten van Pandsjab en de daaraan grenzende
+gedeelten van Sindh, dwaalt echter ook wel naar andere gewesten van
+Indi&euml; af, wordt veelvuldig aangetroffen in de droge steenachtige
+vlakten van Afghanistan en komt bovendien voor in andere Aziatische
+landen, vooral in Toerkestan, Zuidwest-Siberi&euml;, Perzi&euml; en
+Mesopotami&euml;.</p>
+<p>De Hoebara vervangt haar in de landen ten zuiden van de
+Middellandsche Zee, van de Kanarische eilanden tot Arabi&euml;, is niet
+zeldzaam in Marokko, Algeri&euml;, Tunis en Tripolis, aan de Libysche
+kust zelfs veelvuldig, maar vertoont zich slechts bij uitzondering in
+het Nijlgebied.</p>
+<p>Beide geven de voorkeur aan heete, dorre, zandige en steenachtige,
+schaars met struiken begroeide vlakten en bewonen dus het liefst de
+echte woestijn. De Arabieren en Indi&euml;rs zijn hartstochtelijke
+liefhebbers van de Trappenjacht, die een voortreffelijk wildbraad
+oplevert; zij maken hierbij hoofdzakelijk gebruik van gedresseerde
+Valken.</p>
+<hr class="tb">
+<p>Op een der eerste avonden, die ik in een min of meer bouwvallige
+woning in een der voorsteden van Ka&iuml;ro doorbracht, zag ik tot mijn
+niet geringe verrassing van de platte daken der huizen groote Vogels
+naar beneden vliegen, die zich naar het struikgewas in den tuin begaven
+en hier verdwenen. Ik dacht eerst aan Uilen, hoewel hun vlucht niet
+strookte met deze onderstelling, die ik geheel verwierp na het hooren
+van het luide geschreeuw van een der Vogels. Deze zag ik bij het licht
+der volle maan hoe langer hoe drukker zich bewegen in den tuin,
+naarmate het later werd. Als spookgestalten glipten zij uit de
+oranjeboomboschjes en verdwenen even plotseling, als zij gekomen waren.
+Een goed gemikt schot verschafte mij de gewenschte inlichting. Ik repte
+mij naar buiten en bemerkte, dat ik een landgenoot had geschoten, een
+Vogel, die ik dikwijls opgezet had gezien, een <span class="letterspaced">Griel</span>, den middelvorm tusschen de Trap en de
+Pluvier, de Nachttrap, gelijk men hem zou kunnen noemen. Later had ik
+gelegenheid genoeg om den vreemdsoortigen klant na te gaan, want ik
+ontmoette hem of een zijner verwanten, die geheel dezelfde levenswijze
+hebben, in alle landen van Zuid-Europa en van Noordoost-Afrika, die ik
+bezocht.</p>
+<p>De kenmerken van de <span class="letterspaced">Grielvogels</span>
+(<i lang="la-x-bio">Oedicnemidae</i>) zijn: een betrekkelijk
+aanzienlijke grootte, een middelmatig lange, dunne hals, een dikke kop
+met groote oogen, een rechte, v&oacute;&oacute;r het voorhoofd
+verhoogde, aan de spits kolfvormige, aan den wortel zachte, aan de
+spits harde snavel, hooge, aan het spronggewricht verdikte pooten,
+drieteenige voeten, middelmatig lange vleugels, waarin de tweede
+slagpen de langste is, een middelmatig lange, bijna wigvormige, uit 12
+&agrave; 14 stuurpennen samengestelde staart en een tamelijk dicht
+vederenkleed, welks kleuren aan die van den Leeuwerik herinneren en bij
+ouden en jongen, bij mannetjes en wijfjes, in den zomer en in den
+winter nagenoeg gelijk zijn. De 9 soorten van deze familie behooren
+uitsluitend tot het oostelijk halfrond.</p>
+<p class="tb">*</p>
+<p>Onze <span class="letterspaced">Griel</span>, <span class="letterspaced">Doornsluiper</span>, <span class="letterspaced">Scharluip</span> of <span class="letterspaced">Scharlupen</span> (<i lang="la-x-bio">Oedicnemus
+crepitans</i>), het kleinste lid en de eenige Europeesche
+vertegenwoordiger van zijn familie, is ongeveer 45 cM. lang (staart 13
+cM.); hij evenaart dus in grootte een Woudduif. De geheele bovenzijde
+is als die van een Leeuwerik gekleurd; de veeren zijn roestkleurig
+grijs en in het midden zwartbruin gestreept; het voorhoofd, een plek
+v&oacute;&oacute;r het oog, benevens een streep er boven en een er
+onder zijn wit, zoo ook een streep op den bovenvleugel; de veeren van
+de onderzijde zijn geelachtig wit, de slagpennen zwart, <span class="pagenum">[<a id="xd20e2977" href="#xd20e2977" name="xd20e2977">473</a>]</span>de stuurpennen zwart, zijdelings en aan de
+spits wit. Het oog is goudgeel, de snavel geel, aan de spits zwart, de
+voet stroogeel.</p>
+<p>Als het eigenlijke vaderland van den Griel moet men beschouwen de
+landen van Zuid-Europa, Noord-Afrika en Middel-Azi&euml;, waarin echte
+woestenijen of althans steppe-achtige gewesten voorkomen. In alle
+landen om de Middellandsche Zee, in Syri&euml;, Perzi&euml;,
+Arabi&euml;, Indi&euml; enz. komt hij in grooten getale voor. In
+Hongarije, Oostenrijk en Duitschland ontbreekt hij evenmin, bovendien
+ontmoet men hem in Nederland, Groot-Britanni&euml;, Denemarken en het
+zuiden van Zweden. Bij ons komt hij van Mei tot October tamelijk zelden
+voor; hij werd broedend gevonden in de duinen van Noord- en
+Zuid-Holland en op de duinachtige heidevelden bij Oirschot in
+Noordbrabant; ook op de eilanden werd hij waargenomen. Op den trek
+bezoekt hij gaarne heidegronden. In Zuid-Europa vindt hij bijna overal
+woonplaatsen.</p>
+<p>De Griel houdt van de eenzaamheid, bekommert zich nagenoeg niet om
+zijne soortgenooten en geeft zich nog minder met andere wezens af. Over
+dag merkt men hem slechts zelden op, meestal niet anders dan toevallig,
+want hij heeft den mensch, die zijn standplaats nadert, veel eerder
+gezien dan deze hem. Als hij zich op een uitgestrekte effene vlakte
+zonder beschuttend struikgewas bevindt, drukt hij zich plat op den
+bodem neer en maakt zich daardoor, dank zij zijn aardkleurig
+vederenkleed, bijna onzichtbaar. Als de nacht aanbreekt, wordt hij
+roerig, rent en vliegt onrustig heen en weer, laat zijn sterk
+fluitende, op grooten afstand hoorbare stem weerklinken, verheft zich
+spelenderwijs zonder inspanning tot op een betrekkelijk aanzienlijke
+hoogte en vertoont sterke toeren op het gebied der vliegkunst, die men
+van hem niet verwacht zou hebben.</p>
+<p>Wormen, Insecten in allerlei ontwikkelingstoestanden, Slakken en
+andere Weekdieren, Kikvorschen, Hagedissen en Muizen zijn het wild,
+waarop de Griel jacht maakt; eieren en jonge vogeltjes, die het nest
+nog niet kunnen verlaten, worden waarschijnlijk eveneens door hem
+begeerd. De Veldmuizen, die hij als een Kat beloert, weet hij loopend
+zeer geschikt te vangen; na den buit door een krachtigen snavelhouw
+buiten gevecht gesteld te hebben, grijpt hij hem met den snavel aan,
+stoot hem herhaaldelijk tegen den grond, waardoor alle beenderen breken
+en verzwelgt vervolgens het letterlijk verpletterde slachtoffer. Ook de
+Insecten worden v&oacute;&oacute;r het doorslikken gedood. Tot
+bevordering van de spijsvertering dienen de tevens ingeslikte, grove
+zandkorrels.</p>
+<p>In het einde van April vindt men in een kuiltje in &rsquo;t zand, 3
+of 4 eieren; deze zijn ongeveer zoo groot als hoendereieren en op bruin
+groenachtig-gelen grond met grijze stippen en olijfbruine vlekjes en
+schrapjes geteekend. Het wijfje broedt, het mannetje houdt bij het nest
+de wacht. Na ongeveer 16 dagen komen de jongen uit; reeds den volgenden
+dag verlaten zij het nest en gaan onder toezicht van hun moeder voedsel
+zoeken.</p>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1163" href="#xd20e1163src" name="xd20e1163">1</a></span> Een zeer
+lezenswaardig opstel van den Heer <span class="smallcaps">B.
+Boon</span>, waarin &ldquo;de Kievit&rdquo; in den voortplantingstijd
+op duidelijke wijze beschreven wordt, komt voor in het tijdschrift
+&ldquo;<i lang="la-x-bio">De Natuur in!</i>&rdquo;, 1e Jaargang, pp. 49
+enz.</p>
+<p class="footnote"><span class="label"><a class="noteref" id="xd20e1372" href="#xd20e1372src" name="xd20e1372">2</a></span>
+&ldquo;In de levende Natuur&rdquo;, II: 43.</p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="back">
+<div class="transcribernote">
+<h3 class="main">Codering</h3>
+<p class="firstpar">Dit bestand is in de oude spelling. Er is geen
+poging gedaan de tekst te moderniseren. Afgebroken woorden aan het
+einde van de regel zijn hersteld.</p>
+<p>Hoewel in dit werk laag liggende aanhalingstekens openen worden
+gebruikt, zijn deze gecodeerd met &ldquo;. Geneste dubbele
+aanhalingstekens zijn stilzwijgend veranderd in enkele
+aanhalingstekens.</p>
+<p>Merk op dat de Latijnse namen in dit boek in veel gevallen kunnen
+afwijken van de moderne zo&ouml;logische naamgeving.</p>
+<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table width="75%" summary="Overzicht van verbeteringen aangebracht in de tekst.">
+<tr>
+<th>Bladzijde</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e197">420</a></td>
+<td class="width40">7.5</td>
+<td class="width40">7,5</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e245">423</a></td>
+<td class="width40">weinge</td>
+<td class="width40">weinige</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e306">423</a></td>
+<td class="width40">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e761">431</a></td>
+<td class="width40">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e771">431</a></td>
+<td class="width40">Totauus</td>
+<td class="width40">Totanus</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e987">434</a></td>
+<td class="width40">zee</td>
+<td class="width40">Zee</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e1061">435</a></td>
+<td class="width40">waterspiege</td>
+<td class="width40">waterspiegel</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e1389">442</a></td>
+<td class="width40">Noordbrabant</td>
+<td class="width40">Noord-brabant</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e1419">442</a></td>
+<td class="width40">zee</td>
+<td class="width40">Zee</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e1875">450</a></td>
+<td class="width40">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2112">454</a></td>
+<td class="width40">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2143">454</a></td>
+<td class="width40">zee</td>
+<td class="width40">Zee</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2179">454</a></td>
+<td class="width40">,</td>
+<td class="width40">[<i>Verwijderd</i>]</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2374">458</a></td>
+<td class="width40">Groot</td>
+<td class="width40">Groote</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2417">459</a></td>
+<td class="width40">Stereorarius</td>
+<td class="width40">Stercorarius</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2471">460</a></td>
+<td class="width40">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2557">463</a></td>
+<td class="width40">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40">.</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2650">465</a></td>
+<td class="width40">Uriu</td>
+<td class="width40">Uria</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2703">466</a></td>
+<td class="width40">rhingvia</td>
+<td class="width40">hringvia</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2736">467</a></td>
+<td class="width40">kleine</td>
+<td class="width40">Kleine</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2769">468</a></td>
+<td class="width40">Para</td>
+<td class="width40">Parra</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2889">471</a></td>
+<td class="width40">dich bij</td>
+<td class="width40">dichtbij</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd20e2908">472</a></td>
+<td class="width40">[<i>Niet in bron</i>]</td>
+<td class="width40">.</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Het Leven der Dieren, by A. E. Brehm
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK HET LEVEN DER DIEREN ***
+
+***** This file should be named 32834-h.htm or 32834-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        https://www.gutenberg.org/3/2/8/3/32834/
+
+Produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed
+Proofreading Team at https://www.pgdp.net/ for Project
+Gutenberg.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+https://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at https://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit https://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including including checks, online payments and credit card
+donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     https://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/32834-h/images/p2421.jpg b/32834-h/images/p2421.jpg
new file mode 100644
index 0000000..73317ae
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2421.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2427.jpg b/32834-h/images/p2427.jpg
new file mode 100644
index 0000000..223d2a4
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2427.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2433.jpg b/32834-h/images/p2433.jpg
new file mode 100644
index 0000000..893c701
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2433.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2435.jpg b/32834-h/images/p2435.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e2b23cb
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2435.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2437.jpg b/32834-h/images/p2437.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7e04e0a
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2437.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2440.jpg b/32834-h/images/p2440.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c8af5f3
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2440.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2443.jpg b/32834-h/images/p2443.jpg
new file mode 100644
index 0000000..87c7589
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2443.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2444.jpg b/32834-h/images/p2444.jpg
new file mode 100644
index 0000000..caf9984
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2444.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2445.jpg b/32834-h/images/p2445.jpg
new file mode 100644
index 0000000..074b6cd
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2445.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2446.jpg b/32834-h/images/p2446.jpg
new file mode 100644
index 0000000..0bc47bb
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2446.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2449.jpg b/32834-h/images/p2449.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8d07357
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2449.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2455.jpg b/32834-h/images/p2455.jpg
new file mode 100644
index 0000000..2943b1e
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2455.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2458.jpg b/32834-h/images/p2458.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cca6b11
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2458.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2463.jpg b/32834-h/images/p2463.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4ef3d93
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2463.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2466.jpg b/32834-h/images/p2466.jpg
new file mode 100644
index 0000000..45f7cb4
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2466.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2468.jpg b/32834-h/images/p2468.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e410f37
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2468.jpg
diff --git a/32834-h/images/p2470.jpg b/32834-h/images/p2470.jpg
new file mode 100644
index 0000000..410a0c7
--- /dev/null
+++ b/32834-h/images/p2470.jpg
author	Roger Frank <rfrank@pglaf.org>	2025-10-14 19:58:19 -0700
committer	Roger Frank <rfrank@pglaf.org>	2025-10-14 19:58:19 -0700
commit	112be9d8efda3a5bdd44a367a7cace82050deab5 (patch)
tree	fc184e4c8d0a508197b3b8cd90a285d65869541b /32834-h