diff options
Diffstat (limited to '34951-0.txt')
| -rw-r--r-- | 34951-0.txt | 5510 |
1 files changed, 5510 insertions, 0 deletions
diff --git a/34951-0.txt b/34951-0.txt new file mode 100644 index 0000000..fa0c044 --- /dev/null +++ b/34951-0.txt @@ -0,0 +1,5510 @@ +The Project Gutenberg EBook of Sophist, by Plato + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Sophist + +Author: Plato + +Translator: Kyriakos Zambas + +Release Date: January 13, 2011 [EBook #34951] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SOPHIST *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + + + + +Note: The tonic system has been changed from polytonic to monotonic. +Errors indicated in a Table of Errors have been corrected in the +text. The spelling of the book has not been changed otherwise. Words +with bold characters are enclosed in &. I have added certain footnotes, +explaining certain words + +Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. +Το κείμενο έχει λάβει υπόψη τον πίνακα παροραμάτων. Κατά τα άλλα έχει +διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. Λέξεις με έντονους χαρακτήρες +περικλείονται σε &. Πρόσθεσα μερικές σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου +εξηγώντας μερικές λέξεις + + +ΠΛΑΤΩΝ + + + +ΣΟΦΙΣΤΗΣ + + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ +Κ. ΖΑΜΠΑ + + +ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΕΞΗ + + + +ΠΡΟΛΟΓΟΣ + + + +1) Το κείμενον. + +Αναμφιβόλως ο Σοφιστής αποτελεί την τολμηροτέραν και +πρωτοτυπωτέραν μεταρσίωσιν προς ανίχνευσιν των ορίων της +ανθρωπίνης νοήσεως, και δικαίως εθεωρήθη ανέκαθεν ως η μεταφυσική +του Πλάτωνος και ως ο δυσκολώτερος των διαλόγων αυτού. Αλλά εις +τας δυσκολίας αυτάς προσέθηκε ο χρόνος και την διαστροφήν του +κειμένου, η οποία παρεμόρφωσεν ακριβώς τα ουσιωδέστερα μέρη +αυτού. Δια τούτο ουκ ολίγας διορθώσεις επεφέραμεν εις το κείμενον +αυτού, και περί τούτων ηδυνάμεθα να φέρωμεν πειστικωτάτας +αποδείξεις, άλλα τούτο εξέρχεται του σκοπού και της υποχρεώσεως +της παρούσης μεταφράσεως. Άλλως τε και η καλλιτέρα απόδειξις +είναι ότι διά των διορθώσεων ημών ευοδούται η έννοια των χωρίων +τούτων εις την μετάφρασιν, και καθ' εαυτά και εν σχέσει προς τα +προηγούμενα και επόμενα. + +2) Η λύσις των διαλόγων αποκρυπτομένη. + +Μία από τας κυριωτέρας δυσκολίας του Πλάτωνος είναι ότι συνήθως +αποκρύπτει την λύσιν του εξεταζομένου ζητήματος χωρών ούτω κατά +τρόπον μαθηματικόν. Ούτω δε έκαστος διάλογος διατηρεί ακμαίαν την +εξασκητικήν αυτού δύναμιν, καθώς έν μαθηματικόν πρόβλημα του +οποίου δεν δίδεται η λύσις. Λόγου χάριν του Κρατύλου η λύσις +υπάρχει εις την σελίδα 101. Κατ' αυτήν η γλώσσα κατ' αρχάς μεν +παράγεται κατά φύσιν, κατόπιν όμως εισχωρεί εις αυτήν και η +συνθήκη. Και όμως ο Πλάτων κατώρθωσε να την συγκαλύψη διά νέων +αντιλογιών και διά μεταφυσικών τινων σκέψεων περί γλώσσης, αι +οποίαι είναι τα σπέρματα των κατόπιν διαλόγων. Επίσης εις τον +Θεαίτητον διετυπώθη σαφώς και απεριφράστως ο ορισμός εις σελίδα +142, καθ' ον διά να εννοηθή καλώς και επιστημονικώς έν πράγμα +πρέπει να διακριθή σαφώς από όλα τα άλλα. Η λύσις όμως του +Σοφιστού παρέχει μεγίστας δυσκολίας καθώς και η του Πολιτικού, +και περί αυτής κάμνομεν λόγον εις τον πρόλογον του τελευταίου, +διότι είναι λύσις κοινή δι' αμφοτέρους. + Κ. ΖΑΜΠΑΣ + + + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ + + + +ΣΟΦΙΣΤΗΣ +(η περί του όντος) + + + +ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ +ΘΈΟΔΩΡΟΣ, - ΣΩΚΡΑΤΗΣ, - ΞΕΝΟΣ ΕΛΕΑΤΗΣ, - ΘΕΑΙΤΗΤΟΣ + + + +Θεόδωρος. + Καθώς εμείναμεν σύμφωνοι χθες, καλέ Σωκράτη, και ημείς ήλθαμεν + στην ώρα μας, και ένα φίλον τον κύριον απ' εδώ εφέραμε μαζί, ο + οποίος κατάγεται από την Ελέαν και είναι στενός φίλος των + Παρμενιδικών και των Ζηνωνικών, και πολύ δυνατός φιλόσοφος. + +Σωκράτης. + Μη τυχόν άραγε, καλέ Θεόδωρε, χωρίς να το καταλάβης έφερες μαζί + σου όχι φίλον, αλλά κανένα θεόν, καθώς λέγει ο Όμηρος; Ο οποίος + λέγει ότι και όλοι οι άλλοι θεοί και προ πάντων ο ξένιος Ζευς + συνοδεύει ανθρώπους ευσεβείς και δικαίους διά να επιβλέπη τας + αδικίας και τας ευνομίας των ανθρώπων. Διόλου παράδοξον λοιπόν + και αυτός που συνοδεύει εσέ να είναι κανέν από τα ανώτερα όντα, + και ήλθε να επιθεωρήση και εξελέγξη ημάς τους μικρούς, και είναι + κανείς θεός εξελεγκτής. + +Θεόδωρος. + Δεν είναι τοιούτος, καλέ Σωκράτη, ο χαρακτήρ του φίλου, αλλά + είναι πολύ μετριοφρονέστερος από τους ασχολουμένους εις τα + εριστικά. Και εις εμέ φαίνεται αυτός ο άνθρωπος ότι αν δεν είναι + θεός, είναι όμως θείος. Διότι εγώ όλους τους φιλοσόφους τους + ονομάζω θείους. + +Σωκράτης. + Πολύ καλά κάμνεις, φίλε μου. Αλλά δεν είναι τόσον πολύ εύκολον να + διακρίνη κανείς αυτό το γένος από τους θεούς, εάν ημπορώ να + εκφρασθώ ούτω πως. Διότι αυτοί θεωρούνται από τους άλλους, όσοι + δεν τους γνωρίζουν, ως άνθρωποι πολυμήχανοι, — δεν εννοώ τους + ψευδείς, αλλά τους αληθείς φιλοσόφους — και περιερχόμενοι τας + πόλεις επιβλέπουν από υψηλήν περιωπήν τον βίον των κατωτέρων, και + εις άλλους μεν φαίνονται ότι δεν έχουν καμμίαν αξίαν, εις άλλους + δε ότι αξίζουν ό,τι και να ειπής. Και άλλοτε μεν νομίζονται ως + πολιτικοί, άλλοτε δε ως σοφισταί, κάποτε όμως είναι δυνατόν να + νομισθούν από μερικούς ότι είναι εντελώς μανιακοί. Από τον φίλον + όμως απ' εδώ έχω ευχαρίστησιν να μάθω, εάν δεν του κάμνη κόπον, + ποίαν γνώμην έχουν δι' όλα αυτά εις τον τόπον του και πώς τα + ονομάζουν. + +Θεόδωρος. + Ποία εννοείς; + +Σωκράτης. + Τον σοφιστήν, τον πολιτικόν, τον φιλόσοφον. + +Θεόδωρος. + Τι κυρίως έχεις περιέργειαν να μάθης περί αυτών και εσκέφθης να + ερωτήσης; + +Σωκράτης. + Το εξής. Άραγε όλα αυτά έν τα θεωρούν, ή δύο, ή καθώς είναι τρία + τα ονόματα, ομοίως και αυτοί τα διαιρούν εις τρία και χωριστά + αποδίδουν το καθέν γένος εις ένα έκαστον; + +Θεόδωρος. + Δεν πιστεύω να δυσκολεύεται ο ίδιος να μας το ειπή. Δεν είναι + έτσι, φίλε, ή τι θέλεις να απαντήσωμεν; + +Ξένος. + Έτσι είναι, φίλε Θεόδωρε. Δεν έχω κανέν εμπόδιον, ούτε μου είναι + δύσκολον να ειπώ ότι τα θεωρούν τρία. Αλλ' όμως δεν είναι μικρόν + ουδέ εύκολον πράγμα, να καθορίσωμεν σαφώς τι είναι το καθέν. + +Θεόδωρος. + Και να ιδής, καλέ Σωκράτη, έτυχε να ανοίξης σχεδόν το ίδιον + ζήτημα, το οποίον και ημείς πριν να φθάσωμεν έως εδώ τον + ερωτούσαμεν ολοένα. Αυτός όμως τας ιδίας αυτάς προφάσεις έλεγε + και τότε εις ημάς. Άλλως όμως ομολογεί ότι ήκουσε αρκετά μαθήματα + από αυτά και δεν τα λησμονεί. + +Σωκράτης. + Τότε λοιπόν, φίλε Ξένε, μη θέλεις να μας αρνηθής αυτήν την χάριν + που σου εζητήσαμεν διά πρώτην φοράν, και τούτο μόνον εξήγησέ μας. + Άραγε σου είναι προτιμότερον μονολογικώς να διηγήσαι με μακρόν + λόγον, όταν θέλης να εξηγήσης ένα ζήτημα εις κανένα, ή με + ερωταποκρίσεις, καθώς μίαν φοράν εγώ παρευρέθην, όταν ο + Παρμενίδης διηγήθη λόγους ωραιοτάτους και ήμην νέος εγώ τότε, ενώ + εκείνος ήτο πάρα πολύ γέρων; + +Ξένος. + Καλέ Σωκράτη, όταν ο απέναντί μου δεν με στενοχωρή και δεν + δυστροπή, μου είναι ευκολώτερος αυτός ο τρόπος της + ερωταποκρίσεως. Αλλέως όμως ο μονολογικός. + +Σωκράτης. + Αλλά τότε έχεις δικαίωμα από όλους τους παρευρισκομένους να + εκλέξης όποιον θέλεις, και να είσαι βέβαιος ότι όλοι θα σε + ακούσουν χωρίς αντίστασιν. Αν θέλης όμως να ακούσης την συμβουλήν + μου, να προτιμήσης, κανένα από τους νέους, καθώς τον Θεαίτητον + απ' εδώ, ή και κανένα από τους άλλους, όποιος σου αρέσει. + +Ξένος. + Φίλε Σωκράτη, μου είναι κάπως εντροπή, αφού πρώτην φοράν + γνωριζόμεθα, να μη συνομιλήσω μαζί σας με συντόμους εκφράσεις, + αλλά να αρχίσω μόνος ένα μακρόν μονόλογον, ωσάν διά να κάμω + επίδειξιν. Διότι πραγματικώς αυτό το ζήτημα που μου ερωτήσατε, + δεν είναι τόσον εύκολον, όσον θα ενόμιζε κανείς, αλλά απαιτεί + πολύ μακρόν λόγον. Αλλά πάλιν το να μη κάμω χάριν εις εσέ και εις + όλους τους παρευρισκομένους, αφού άλλως τε συ είπες εκείνα που + είπες, μου φαίνεται αφιλόξενον και άγριον. Δι' αυτό με όλην μου + την ευχαρίστησιν παραδέχομαι να αποτείνωμαι προς τον Θεαίτητον, + παρακινούμενος από όσα και μόνος μου προηγουμένως συνωμίλησα με + αυτόν, και από την ιδικήν σου αυτήν παρακίνησιν. + +Θεαίτητος. + Άραγε όμως, φίλε Ξένε, θα είσαι και εις όλους τόσον υποχρεωτικός, + καθώς είπε ο Σωκράτης; + +Ξένος. + Σχεδόν αυτό το ζήτημα το εξηντλήσαμεν πλέον, Θεαίτητε. Και τόρα + πλέον σχεδόν, καθώς φαίνεται, πρέπει εις εσέ να αποτείνω τον + λόγον. Τόρα όμως, αν κάποτε σε κουράζη το μήκος του, να μη + κατακρίνης εμέ, αλλά αυτούς εδώ τους ιδικούς σου φίλους. + +Θεαίτητος. + Εγώ νομίζω ότι δεν θα αποκάμω τόσον εύκολα. Αν τύχη όμως και + συμβή κανένα τέτοιο πράγμα, θα συμπεριλάβωμεν και τον Σωκράτη + τούτον εδώ, τον συνονόματον με τον Σωκράτη μας και ιδικόν μου + ομήλικον και συμμαθητήν, ο οποίος δεν είναι ασυνήθιστος να + μοιράζεται μαζί μου όλας τας δυσκόλους εργασίας. + +Ξένος. + Πολύ καλά, αυτά και μόνος σου ημπορείς να τα σκεφθής όσον + προχωρεί ο λόγος. Τόρα όμως πρέπει να συζητήσης μαζί μου, + αρχίζων, καθώς φαίνεται, πρώτον από τον σοφιστήν και να ερευνάς + και να εξηγής διά λόγου τι είναι. Διότι προς το παρόν συ και εγώ + το όνομα μόνον κατέχομεν εξ ίσου ως προς αυτόν. Ενώ το επάγγελμα, + διά το οποίον του δίδομεν αυτό το όνομα, δεν είναι παράδοξον ο + καθείς μας να το αντιλαμβάνεται διαφορετικά. Και όμως διά κάθε + πράγμα είναι προτιμότερον να εξηγή κανείς αυτό το ίδιον, παρά να + λέγη το όνομά του χωρίς να δίδη ορισμόν. Αυτό δε το γένος, το + οποίον τόρα έχομεν σκοπόν να ερευνήσωμεν, δεν είναι τόσον εύκολον + να το συλλάβωμεν και να εύρωμεν τι πράγμα είναι ο σοφιστής. Εξ + άλλου όμως όταν πρόκειται περί ενός μεγάλου ζητήματος ανέκαθεν + εθεωρήθη από όλους καλόν, να το προμελετούν εις μικρότερα και + ευκολώτερα παραδείγματα, πριν αρχίσουν τα ίδια τα δύσκολα. Τόρα + λοιπόν και εγώ, φίλε Θεαίτητε, δίδω την συμβουλήν εις τους δύο + μας να θεωρήσωμεν δύσκολον και ασύλληπτον το γένος του σοφιστού, + και να προμελετήσωμεν προηγουμένως την μέθοδον αυτού εις άλλο + ευκολώτερον, εκτός εάν συ έχης να ειπής άλλον συντομώτερον + δρόμον. + +Θεαίτητος. + Όχι, δεν έχω. + +Ξένος. + Δέχεσαι λοιπόν να συζητήσωμεν πρώτα κανέν παραμικρόν ζήτημα, και + έπειτα να προσπαθήσωμεν να το μεταχειρισθώμεν ως παράδειγμα διά + το μεγαλίτερον; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Θέλεις λοιπόν να προτάξωμεν ένα ευνόητον και μικρόν ζήτημα, το + οποίον όμως δεν έχει μικρότερον ορισμόν από κανέν από τα δύσκολα; + Λόγου χάριν ο ασπαλιευτής που ψαρεύει με την ορμιά (1), άραγε δεν + είναι εις όλους γνωστός και δεν έχει ανάγκην πολύ μεγάλης μελέτης; + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Και όμως ελπίζω ότι αυτός δεν μας δίδει ακατάλληλον μέθοδον και + ορισμόν δι' εκείνο το οποίον θέλομεν. + +Θεαίτητος. + Τότε είναι πολύ ωραία. + +Ξένος. + Εμπρός λοιπόν ας αρχίσωμεν περί αυτού ως εξής. Ειπέ μου, άραγε θα + δεχθώμεν ότι αυτός είναι τεχνίτης ή άτεχνος, και ότι έχει κάποιαν + άλλην δύναμιν; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα, δεν είναι άτεχνος. + +Ξένος. + Τόρα όμως από όλας τας τέχνας δύο είδη υπάρχουν σχεδόν. + +Θεαίτητος. + Πώς εννοείς; + +Ξένος. + Η γεωργία και όλη η προμήθεια του θνητού σώματος, και πάλιν η + κατασκευή από τας πρώτας όλας πραγμάτων τα οποία ονομάζομεν + σκεύη, έπειτα η μιμητική, όλα αυτά είναι πολύ δίκαιον να τα + ονομάζωμεν με έν όνομα. + +Θεαίτητος. + Πώς και με ποίον; + +Ξένος. + Παν ό,τι δεν υπάρχει προηγουμένως και το φέρει κανείς κατόπιν εις + την ύπαρξιν, αυτός μεν που το φέρει, λέγομεν ότι το κατασκευάζει, + αυτό δε που φέρεται λέγομεν ότι κατασκευάζεται. + +Θεαίτητος. + Ορθότατα. + +Ξένος. + Αλλά αυτά που αριθμήσαμεν προηγουμένως δεν είχαν όλα αυτήν την + ιδιότητα; + +Θεαίτητος. + Είχαν βεβαίως. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν όλα αυτά ας τα συμπεριλάβωμεν με μίαν λέξιν εις την + παραγωγικήν. + +Θεαίτητος. + Παραδέχομαι. + +Ξένος. + Εξ άλλου πάλιν ολόκληρος η τάξις των σπουδών και γνώσεων, έπειτα + η χρηματιστική τέχνη και η αγωνιστική και η θηρευτική, επειδή δεν + παράγει τίποτε από όλα αυτά, αλλά απλώς τα υπάρχοντα και τα + παραχθέντα από άλλας τέχνας άλλα μεν τα οικειοποιείται με λόγους + και με πράξεις, άλλα δε δεν τα αφίνει εις τους οικειοποιηθέντας + αυτά, θα ήτο πολύ επιτυχημένον δι' όλα αυτά μαζί να ονομασθή + τέχνη κτητική. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα θα ήτο επιτυχημένον βεβαίως. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν, αφού όλαι αι τέχναι μαζί αποτελούν την κτητικήν και + την παραγωγικήν, εις ποίαν από αυτάς τας δύο θέλεις, καλέ + Θεαίτητε, να κατατάξωμεν την ασπαλιευτικήν; + +Θεαίτητος. + Προφανώς εις την κτητικήν. + +Ξένος. + Και τόρα πάλιν δεν υπάρχουν άραγε δύο μέρη της κτητικής; Και το + μεν έν μέρος είναι ανταλλαγή αμοιβαίως οικειοθελής διά των δωρεών + και των μισθώσεων και των αγοραπωλησιών, το δε άλλο, επειδή + οικειοποιείται ή με έργα ή με λόγους, ημπορεί γενικώς να ονομασθή + οικειοποιητικόν. + +Θεαίτητος. + Αυτό τουλάχιστον φαίνεται από όσα ελέχθησαν. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Άραγε την οικειοποιητικήν δεν πρέπει να την διχάσωμεν + εις δύο; + +Θεαίτητος. + Κατά ποίον τρόπον; + +Ξένος. + Αφού θεωρήσωμεν ολόκληρον το φανερόν μέρος αυτής ως αγωνιστικόν, + ολόκληρον δε το κρύφιον ως θηρευτικόν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Τόρα όμως πάλιν δεν είναι λογικόν να μη διχάσωμεν εις δύο και την + θηρευτικήν. + +Θεαίτητος. + Λέγε κατά ποίον τρόπον. + +Ξένος. + Το ένα μέρος αυτής διά την τάξιν των άψυχων, το δε άλλο διά την + τάξιν των εμψύχων. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; αφού υπάρχουν αυτά και τα δύο; + +Ξένος. + Και πώς δεν υπάρχουν; Και τόρα πρέπει ημείς την μεν τάξιν των + αψύχων, η οποία δεν έχει όνομα εκτός της κολυμβητικής και ολίγων + άλλων αναξίων λόγου, να την αφήσωμεν κατά μέρος, την δε άλλην + τάξιν η οποία αποτελεί το κυνήγιον των ζώων να την ονομάσωμεν + ζωοθηρικήν. + +Θεαίτητος. + Παραδέχομαι. + +Ξένος. + Της ζωοθηρικής πάλιν δεν είναι άραγε δίκαιον να παραδεχθώμεν δύο + είδη, και το μεν ένα διά την τάξιν των πεζών, το οποίον + διαιρείται εις πολλάς ονομασίας, να το ονομάσωμεν πεζοθηρικόν, το + δε άλλο δι' όλα τα άλλα κολυμβητικά ζώα να το ονομάσωμεν + ενυγροθηρικόν; + +Θεαίτητος. + Πολύ μάλιστα. + +Ξένος. + Από τα κολυμβητικά όμως το έν γένος δεν είναι πτηνά, το δε άλλο + ένυδρα; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν είναι; + +Ξένος. + Και διά το γένος των πτηνών ολόκληρον το κυνήγιον νομίζω ότι + λέγεται ορνιθευτική. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως λέγεται. + +Ξένος. + Το δε κυνήγιον των ενύδρων καθ' ολοκληρίαν σχεδόν λέγεται ψαρική. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Αυτό πάλιν το κυνήγιον δεν ημπορούμεν να το + διαιρέσωμεν εις δύο μέρη; + +Θεαίτητος. + Εις ποία; + +Ξένος. + Εις έν το οποίον με περιφράγματα εκτελεί το κυνήγιον, και εις το + άλλο το οποίον τα πληγόνει. + +Θεαίτητος. + Πώς το εννοείς και πώς διακρίνεις αυτά τα δύο; + +Ξένος. + Το μεν ένα, επειδή γενικώς περικλείει κάτι τι και το εμποδίζει να + φύγη, είναι ορθόν να το ονομάσωμεν περιφραγματικόν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Την καλαμωτήν δηλαδή και τα δίκτυα και τους βρόχους και τα + κοφινέλια (2) και τα παρόμοια άραγε άλλο τίποτε πρέπει να τα + ονομάσωμεν και όχι περιφράγματα; + +Θεαίτητος. + Όχι άλλο. + +Ξένος. + Επομένως το μέρος τούτο της ψαρικής θα το ονομάσωμεν + περιφρακτικόν ή κάτι παρόμοιον. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Το δε άλλο μέρος το οποίον γίνεται με άγκιστρα και με καμάκια διά + πληγώσεως και είναι διάφορον από εκείνο, είναι ανάγκη να το + ονομάσωμεν με μίαν λέξιν πληγωτικόν. Ή τι άλλο καλλίτερον όνομα + ημπορεί να δώση κανείς εις αυτό, καλέ Θεαίτητε; + +Θεαίτητος. + Ας μη μας μέλη τόσον πολύ διά το όνομα, διότι και αυτό είναι + αρκετόν. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν του πληγωτικού το νυκτερινόν είδος, το οποίον + εξασκείται με φως, νομίζω ότι συμβαίνει να ονομάζεται από αυτούς + τους ιδίους πυρευτική. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Το άλλο δε είδος που γίνεται την ημέραν, επειδή κρατούν άγκιστρα + και καμάκια, λέγεται αγκιστρευτικόν. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως λέγεται. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν από αυτό το αγκιστρευτικόν μέρος της πληγωτικής + εκείνο μεν το οποίον εκτελείται από επάνω προς τα κάτω, επειδή + κυρίως μεταχειρίζονται εις αυτό τα καμάκια, νομίζω ότι λέγεται + καμακωτόν. + +Θεαίτητος. + Μερικοί τουλάχιστον έτσι το ονομάζουν. + +Ξένος. + Το δε υπόλοιπον είναι άλλο πάλιν είδος. + +Θεαίτητος. + Ποίον είναι αυτό; + +Ξένος. + Εκείνο εις το οποίον εκτελείται κατ' αντίθετον διεύθυνσιν η + πλήγωσις και όχι εις όποιον τύχη μέρος του σώματος των ψαριών + καθώς με τα καμάκια, αλλά προς την κεφαλήν και το στόμα του + συλλαμβανομένου εκάστοτε, οπότε ανασύρεται από τα κάτω προς τα + άνω με ράβδους και με καλάμια. Εις τούτο δε, φίλε Θεαίτητε, τι + όνομα πρέπει να δώσωμεν; + +Θεαίτητος. + Νομίζω ότι τόρα συνεπληρώσαμεν εκείνο το είδος το οποίον προ + ολίγου εθέσαμεν ως πρόβλημα. + +Ξένος. + Ώστε τόρα πλέον ως προς την ασπαλιευτικήν εγώ και συ όχι μόνον + εις το όνομα εσυμφωνήσαμεν, αλλά και τον ορισμόν αυτού του έργου + αρκετά καλά τον ωρίσαμεν. Διότι από το σύνολον των τεχνών, το + ήμισυ είπαμεν ότι είναι κτητικόν, από δε το κτητικόν το ήμισυ + οικειοποιητικόν, από δε το οικειοποιητικόν το ήμισυ είναι + θηρευτικόν, από δε το θηρευτικόν το ήμισυ ζωοθηρικόν, από δε το + ζωοθηρικόν το ήμισυ ενυγροθηρικόν, από δε το ενυγροθηρικόν + ολόκληρον το δεύτερον μέρος είναι η ψαρική, από δε την ψαρικήν το + ένα μέρος είναι το πληγωτικόν, από δε το πληγωτικόν το έν μέρος + είναι αγκιστρευτικόν. Από τούτο, δε το τελευταίον, το μέρος το + οποίον προσβάλλει το ψάρι κάτω και το σύρει προς τα άνω, κατά + παρομοίωσιν της πράξεως αυτής έλαβε το όνομα ασπαλιευτική, την + οποίαν εθέσαμεν εις το ζήτημά μας. + +Θεαίτητος. + Χωρίς αμφιβολίαν τούτο το εξηγήσαμεν καθ' όλα τελείως. + +Ξένος. + Εμπρός λοιπόν, συμφώνως με αυτό το παράδειγμα, ας δοκιμάσωμεν να + εύρωμεν και διά τον σοφιστήν, τι είναι. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και βεβαίως εις την αρχήν το ζήτημά μας ήτο το εξής. Άραγε πρέπει + να θεωρήσωμεν τον ασπαλιευτήν ως κανένα άτεχνον ή ως τεχνίτην; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν και τούτον, φίλε Θεαίτητε, ως άτεχνον θα τον + θεωρήσωμεν, ή απ' εναντίας ως αληθινόν σοφιστήν; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα άτεχνον. Διότι εννοώ τι θέλεις να ειπής, δηλαδή + ότι από κάθε άλλον είναι καλλίτερος τεχνίτης ένας που φέρει αυτό + το όνομα. + +Ξένος. + Ναι, αλλά τότε ποίαν τέχνην θα παραδεχθώμεν ότι έχει αυτός; + +Θεαίτητος. + Βέβαια πώς να την ορίση κανείς αυτήν πάλιν; + +Ξένος. + Άραγε δι' όνομα θεού δεν μας ήλθε εις τον νουν, ότι εκείνος με + τούτον εδώ έχουν συγγένειαν; + +Θεαίτητος. + Ποίος με ποίον; + +Ξένος. + Ο ασπαλιευτής με τον σοφιστήν. + +Θεαίτητος. + Κατά ποίον τρόπον; + +Ξένος. + Και οι δύο μου φαίνονται ως ένα είδος κυνηγοί. + +Θεαίτητος. + Τι κυνήγιον κάμνει αυτός ο άλλος; Διότι τον ένα από τους δύο τον + είπαμεν. + +Ξένος. + Καθώς ενθυμείσαι, ολόκληρον την ζωοθηρικήν την διαιρέσαμεν εις + δύο, το μεν ένα κολυμβητικόν, το δε άλλο πεζοθηρικόν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και από τα κολυμβητικά εξετάσαμεν το έν μέρος των ενύδρων. Το δε + πεζοθηρικόν το αφήσαμεν αδιαίρετον και είπαμεν απλώς ότι έχει + πολλά είδη. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Λοιπόν έως εις αυτό το σημείον ο σοφιστής και ο ασπαλιευτής έχουν + την αρχήν από την ιδίαν τέχνην την κτητικήν. + +Θεαίτητος. + Αυτό τουλάχιστον φαίνεται. + +Ξένος. + Αλλάζουν όμως δρόμον από την ζωοθηρικήν και κάτω, διότι ο μεν + ένας πηγαίνει προς την θάλασσαν και τους ποταμούς και τας λίμνας + διά να συλλάβη τα εντός αυτών υπάρχοντα ζώα. + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βέβαια; + +Ξένος. + Ο δε άλλος πηγαίνει εις την ξηράν και εις διαφορετικούς ποταμούς, + οι οποίοι είναι ωσάν λιβάδια γεμάτα από πλούτη και νεότητα, διά + να συλλάβη τα εντός αυτών βόσκοντα σφαχτά. + +Θεαίτητος. + Πώς το εννοείς αυτό; + +Ξένος. + Του πεζού κυνηγίου υπάρχουν δύο μεγάλα μέρη. + +Θεαίτητος. + Ποίον είναι το έν και ποίον το άλλο; + +Ξένος. + Το ένα είναι κυνήγιον των ημέρων, το δε άλλο των αγρίων. + +Θεαίτητος. + Και πώς; Υπάρχει ποτέ κυνήγιον ημέρων; + +Ξένος. + Εάν ο άνθρωπος είναι ήμερον ζώον, βεβαίως υπάρχει. Συ όμως δέξου + ό,τι σου αρέσει, και αν θέλεις μη παραδέχεσαι κανέν ως ήμερον, ή + δέξου άλλο κανέν ως ήμερον, τον δε άνθρωπον ως άγριον (!), είτε + πάλιν ότι θεωρείς τον άνθρωπον ήμερον και ότι δεν παραδέχεσαι + κυνήγιον των ανθρώπων. Από όλα αυτά ό,τι σου αρέσει, όρισέ το και + εμπρός μας. + +Θεαίτητος. + Τότε, αγαπητέ Ξένε, λέγω ότι ημείς είμεθα ήμερα ζώα, και + παραδέχομαι ότι υπάρχει κυνήγιον ανθρώπων. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν ας δεχθώμεν ότι και η ημεροθηρική έχει δύο μέρη. + +Θεαίτητος. + Πώς θα τα διακρίνωμεν; + +Ξένος. + Την μεν ληστρικήν και ανδραποδιστικήν και τυραννικήν και το όλον + της πολεμικής, όλα αυτά μαζί θα τα ορίσωμεν ως βίαιον κυνήγιον. + +Θεαίτητος. + Πολύ καλά. + +Ξένος. + Την δε δικηγορικήν και δημηγορικήν και συζητητικήν, όλην μαζί + πάλιν θα την ονομάσωμεν με ένα όνομα επάνω κάτω πιθανουργικήν. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Και λοιπόν της πιθανουργικής αυτής ας παραδεχθώμεν δύο γένη. + +Θεαίτητος. + Ποία; + +Ξένος. + Το μεν ένα ιδιωτικώς γινόμενον (ιδιοθηρευτική), το δε άλλο + δημοσία. + +Θεαίτητος. + Και βεβαίως γίνονται το καθέν από αυτά ανά έν είδος. + +Ξένος. + Λοιπόν τόρα πάλιν αυτής της ιδιοθηρευτικής το μεν ένα μέρος δεν + είναι μισθωτόν, το δε άλλο δωροδοτικόν; + +Θεαίτητος. + Αυτό δεν το εννοώ. + +Ξένος. + Καθώς φαίνεται, δεν έδωκες προσοχήν εις το κυνήγιον των + ερωτευμένων. + +Θεαίτητος. + Ως προς τι; + +Ξένος. + Ότι εις το κυνηγημένον προσφέρουν περιπλέον και δώρα. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι αληθέστατον. + +Ξένος. + Αυτό λοιπόν ας το θεωρήσωμεν ως το είδος της ερωτικής + τέχνης. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Από δε το μισθωτόν το μέρος μεν το οποίον συνομιλεί γοητευτικώς + και όλως διόλου με την ηδονήν δελεάζει και εισπράττει ως μισθόν + την τροφήν του μόνον, και αυτό, νομίζω, ότι όλοι θα το ωνομάζαμεν + κολακικήν, ή επάνω κάτω ηδυντικήν τέχνην. + +Θεαίτητος. + Και πώς όχι; + +Ξένος. + Το άλλο όμως το οποίον ρεκλαμάρει ότι κάμνει τας συζητήσεις χάριν + της αρετής, ως μισθόν όμως εισπράττει νόμισμα, άραγε αυτό το + γένος δεν αξίζει να το ονομάσωμεν με άλλο όνομα; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως αξίζει. + +Ξένος. + Ποίον λοιπόν είναι αυτό το όνομα; Προσπάθησε να το εύρης. + +Θεαίτητος. + Αυτό πλέον είναι ολοφάνερον. Μου φαίνεται δηλαδή ότι επετύχαμεν + τον σοφιστήν. Αυτό λοιπόν το όνομα νομίζω ότι πρέπει να + αποδώσωμεν εις αυτόν. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν, φίλε Θεαίτητε, συμφώνως προς όσα είπαμεν φαίνεται + ότι σοφιστική πρέπει να ονομασθή το κυνήγιον της κτητικής, + οικειοποιητικής, θηρευτικής, ζωοθηρικής, πεζοθηρικής, + ημεροθηρικής ή ανθρωποθηρίας, πιθανουργικής, ιδιοθηρικής, + μισθαρνικής, νομισματοπαιδευτικής τέχνης. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Αλλά ας εξετάσωμεν και κατά τον εξής τρόπον, διότι αυτό το οποίον + τόρα εξετάζομεν δεν ανήκει εις καμμίαν μηδαμινήν τέχνην, αλλά εις + πολύ μάλιστα κομψήν. Διότι εις τα προηγούμενα φαίνεται πιθανόν + ότι αυτή η τέχνη δεν είναι αυτό το οποίον ημείς τόρα εξηγούμεν, + αλλά κάποιον άλλο γένος. + +Θεαίτητος. + Πώς λοιπόν; + +Ξένος. + Το είδος της κτητικής τέχνης είπαμεν, νομίζω, ότι είναι δύο + ειδών, και έχει το μεν ένα μέρος θηρευτικόν, το δε άλλο + ανταλλακτικόν. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν αυτής της ανταλλακτικής θέλεις να δεχθώμεν δύο είδη, + το μεν ένα δωρητικόν, το δε άλλο αγοραστικόν; + +Θεαίτητος. + Ας είναι. + +Ξένος. + Και πάλιν όμως θα ειπούμεν ότι η αγοραστική διχάζεται εις δύο. + +Θεαίτητος. + Κατά ποίον τρόπον. + +Ξένος. + Εκείνην μεν, η οποία πωλεί ιδικά της προϊόντα, θα την ονομάσωμεν + αυτοπωλικήν, εκείνην δε η οποία πωλεί ξένα έργα μεταπωλητικήν. + +Θεαίτητος. + Πολύ καλά. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Από την μεταπωλικήν αυτήν, η εντός της ιδίας πόλεως + ανταλλαγή, η οποία είναι σχεδόν το ήμισυ μέρος, δεν λέγεται + καπηλική; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Εκείνη όμως, η οποία ανταλλάσσει αγοραπωλησιακώς, μεταβαίνουσα + από μίαν πόλιν εις άλλην, δεν λέγεται εμπορική; + +Θεαίτητος. + Και πώς όχι; + +Ξένος. + Από αυτήν δε την εμπορικήν άραγε δεν μας ήλθε ποτε εις τον νουν + ότι το μεν ένα είδος της ανταλλάσσει με νόμισμα όσα τρέφουν και + ωφελούν το σώμα, το δε άλλο όσα τρέφουν και ωφελούν την ψυχήν; + +Θεαίτητος. + Αυτό πώς το ονομάζεις; + +Ξένος. + Εκείνο το οποίον αφορά εις την ψυχήν ίσως δεν είναι γνωστόν, το + άλλο όμως το γνωρίζομεν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Εκείνο λοιπόν ας το ονομάσωμεν γενικώς μουσικήν, μεταφερομένην + από την μίαν πόλιν εις την άλλην και πωλουμένην, και ζωγραφικήν + και ταχυδακτυλουργικήν. Και πολλά άλλα όποιος τα μεταφέρει και τα + πωλεί διά την ψυχήν είτε χάριν ανακουφίσεως είτε χάριν σπουδής, + δεν είναι ολιγώτερον ορθόν να ονομασθή έμπορος από εκείνον ο + οποίος πωλεί τρόφιμα και ποτά. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι αληθέστατον. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν και όστις πωλεί μαθήματα και μεταβαίνει από μίαν + πόλιν εις άλλην δεν θα τον ονομάσης με το ίδιον όνομα; + +Θεαίτητος. + Πάρα πολύ μάλιστα. + +Ξένος. + Από αυτήν λοιπόν τόρα την ψυχεμπορικήν δεν είναι δίκαιον το μεν + ένα μέρος να λέγεται επιδεικτικόν, το δε άλλο μέρος, αν και δεν + είναι ολιγώτερον γελοίον από το προηγούμενον, επειδή όμως + αποτελεί πώλησιν μαθημάτων, δεν είναι ορθόν να λάβη ένα όνομα + ανάλογον προς την πράξιν; + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Από αυτήν λοιπόν την μαθηματοπωλικήν, το μεν ένα μέρος το οποίον + αφορά εις τας άλλας τέχνας πρέπει να λάβη άλλο όνομα, εκείνο δε + το οποίον αφορά εις την αρετήν πρέπει να λάβη άλλο. + +Θεαίτητος. + Και πώς όχι; + +Ξένος. + Και βεβαίως εκείνο το οποίον αφορά εις τα άλλα αρμόζει να + ονομασθή τεχνοπωλικόν, εκείνο όμως το οποίον αφορά εις αυτό εδώ, + συ προσπάθησε να το ειπής. + +Θεαίτητος. + Τι άλλο όνομα να ειπή κανείς χωρίς να κάμη λάθος, παρά ότι αυτό + το οποίον ζητούμεν είναι το σοφιστικόν γένος; + +Ξένος. + Όχι κανέν άλλο. Και τόρα ας συνοψίσωμεν αυτό, και ας ειπούμεν ότι + διά δευτέραν φοράν απεδείχθη ως σοφιστική τέχνη το μέρος της + κτητικής, ανταλλακτικής, αγοραστικής, μεταπωλικής, εμπορικής, + ψυχεμπορικής, το οποίον με λόγους και με μαθήματα πωλεί την + αρετήν. + +Θεαίτητος. + Πολύ ωραία. + +Ξένος. + Τρίτον δε, και όταν κανείς διαμένη εντός της πόλεως και άλλα μεν + μαθήματα πωλή ως μεταπωλητής, άλλα δε ως ιδικήν του εφεύρεσιν, + και από αυτά κερδίζη το ψωμί του, νομίζω ότι και εις τούτο συ δεν + θα δώσης άλλο όνομα, παρά αυτό το προηγούμενον. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Επομένως και από την κτητικήν το ανταλλακτικόν, αγοραστικόν, + μεταπωλικόν ή αυτοπωλικόν — πάρε όποιον θέλεις από τα δύο διά το + μαθηματοπωλικόν αυτό είδος — συ πάλιν, καθώς φαίνεται, θα το + ονομάσης σοφιστικόν. + +Θεαίτητος. + Κατ' ανάγκην, διότι πρέπει να παρακολουθώ τον λόγον. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν ας εξετάσωμεν ακόμη μήπως αυτό το γένος, το οποίον + ζητούμεν να εύρωμεν, ομοιάζει κάπως με το εξής. + +Θεαίτητος. + Με ποίον; + +Ξένος. + Της κτητικής είπαμεν ότι το κάποιον μέρος ήτο η αγωνιστική. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα, ήτο. + +Ξένος. + Ώστε δεν είναι απρεπές να την διαιρέσωμεν και αυτήν εις δύο μέρη. + +Θεαίτητος. + Λέγε ποία. + +Ξένος. + Το έν να το ονομάσωμεν αμιλλητικόν, το δε άλλο μαχητικόν. + +Θεαίτητος. + Παραδέχομαι. + +Ξένος. + Από την μαχητικήν λοιπόν το μέρος, το οποίον γίνεται με σώμα προς + σώμα, ορθόν και πρέπον είναι να το ονομάσωμεν επάνω κάτω + εκβιαστικόν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Το άλλο όμως με λόγους προς λόγους, πώς αλλέως να το ονομάσωμεν, + φίλε Θεαίτητε, παρά αμφισβητικόν; + +Θεαίτητος. + Τίποτε άλλο. + +Ξένος. + Και πάλιν το αμφισβητικόν πρέπει να το διαιρέσωμεν εις δύο. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Δηλαδή καθ' όσον γίνεται δημοσία με μακρόν λόγον προς μακρόν περί + των δικαίων και αδίκων, να το ονομάσωμεν δικανικόν. + +Θεαίτητος. + Πολύ καλά. + +Ξένος. + Το ιδιωτικόν όμως, το οποίον κατακερματίζεται με ερωτήσεις και με + αποκρίσεις, άλλο τίποτε συνηθίζομεν να το ονομάζωμεν παρά + αντιλογικόν; + +Θεαίτητος. + Όχι άλλο. + +Ξένος. + Από δε το αντιλογικόν το μέρος, το οποίον αφορά τα + διαφιλονικούμενα συμβόλαια, εξασκείται δε όπως τύχη και άνευ + τέχνης, πρέπει μεν και αυτό να το θεωρήσωμεν ως έν είδος, αφού ο + ορισμός μας το διέκρινε ως διαφορετικόν, όνομα όμως ούτε οι άλλοι + έδωκαν εις αυτό, ούτε και ημείς αξίζει να δώσωμεν. + +Θεαίτητος. + Έχεις δίκαιον, διότι υποδιαιρείται εις μικρά και πολυποίκιλα + είδη. + +Ξένος. + Το άλλο μέρος όμως το τεχνικόν, το οποίον συζητεί διά τα δίκαια + και άδικα και εν γένει όλα τα άλλα, άραγε δεν συνηθίζομεν να το + ονομάζωμεν εριστικόν; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Και πάλιν από το εριστικόν το ένα μέρος είναι χρηματοφθορικόν, το + δε άλλο χρηματιστικόν. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν πρέπει να προσπαθήσωμεν να εύρωμεν το όνομα, το + οποίον πρέπει να αποδώσωμεν εις έκαστον από αυτά τα δύο. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως πρέπει. + +Ξένος. + Λοιπόν νομίζω ότι εκείνο, το οποίον ευχαριστείται με αυτά και + αμελεί τας οικογενειακάς του υποθέσεις, ως προς το λεκτικόν όμως + δεν προξενεί ευχαρίστησιν εις τους περισσοτέρους ακροατάς, αυτό + κατά την γνώμην μου δεν πρέπει να ονομασθή αλλέως παρά + αδολεσχικόν. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως λέγεται ούτω πως. + +Ξένος. + Το αντίθετον λοιπόν τούτου, το οποίον κερδίζει από τας ιδιωτικάς + έριδας, τόρα εις την σειράν σου προσπάθησε να το ειπής εσύ. + +Θεαίτητος. + Πώς αλλέως ημπορεί να το ονομάση κανείς χωρίς να κάμη λάθος, παρά + ότι είναι εκείνος ο αξιοθαύμαστος (!), τον οποίον ανακαλύπτομεν + διά τετάρτην φοράν, δηλαδή ο σοφιστής; + +Ξένος. + Βεβαίως όχι άλλος. Ώστε, καθώς φαίνεται, ο σοφιστής είναι το + χρηματιστικόν είδος της εριστικής, της αντιλογικής, της + αμφισβητικής, της μαχητικής, της αγωνιστικής, της κτητικής + τέχνης, καθώς απέδειξε πάλιν ο μακρός αυτός ορισμός. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Βλέπεις λοιπόν ότι είπαμεν καλά, ότι αυτό το θηρίον είναι + πολύμορφον και κατά την παροιμίαν δεν πιάνεται με ένα χέρι. + +Θεαίτητος. + Τότε λοιπόν ας το πιάσωμεν με τα δύο. + +Ξένος. + Βεβαίως πρέπει, και όσον μας είναι δυνατόν αυτό πρέπει να το + πράξωμεν, ζητούντες κανέν ίχνος αυτού καθώς είναι το εξής. Ειπέ + μου, σε παρακαλώ, υπάρχουν μερικά ονόματα διά τας οικιακάς + υπηρεσίας; + +Θεαίτητος. + Υπάρχουν και πολλά μάλιστα, συ όμως ποία από τα πολλά ερωτάς; + +Ξένος. + Καθώς παραδείγματος χάριν το στράγγισμα και το κοσκίνισμα και το + εξάφρισμα και το αποδιάλεγμα. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Ακόμη δε το ξαίσιμον, κλώσιμον, υφάσιμον και χίλια άλλα παρόμοια + υπάρχουν μεταξύ των διαφόρων τεχνών. Δεν είναι έτσι; + +Θεαίτητος. + Τι κυρίως θέλεις να εξηγήσης δι' αυτά και τα εξέλεξες ως + παραδείγματα δι' όλα τα άλλα; + +Ξένος. + Νομίζω ότι όσα είπαμεν, είναι όλα διαχωριστικά. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Συμφώνως λοιπόν με τον ορισμόν μου, ο οποίος τα χαρακτηρίζει ως + να είναι μία τέχνη, αξίζει να της αποδώσωμεν ένα όνομα. + +Θεαίτητος. + Πώς να την ονομάσωμεν; + +Ξένος. + Αποχωριστικήν; + +Θεαίτητος. + Πολύ καλά. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν πάλιν πρόσεξε αν ημπορούμεν να εύρωμεν δύο είδη + αυτής. + +Θεαίτητος. + Πολύ βιαστικήν σκέψιν μου επιβάλλεις αναλόγως των δυνάμεών μου. + +Ξένος. + Και όμως εις τας προηγουμένας αποχωρίσεις, αφ' ενός επρόκειτο να + αποχωρίσωμεν το χειρότερον από το καλλίτερον, εξ άλλου δε το + όμοιον από το όμοιον. + +Θεαίτητος. + Τόρα, που το είπες έτσι, σχεδόν το εννοώ. + +Ξένος. + Διά το έν είδος λοιπόν δεν γνωρίζω να υπάρχη όνομα, διά το άλλο + όμως το οποίον αφίνει πίσω το καλλίτερον και αποβάλλει το + χειρότερον, γνωρίζω. + +Θεαίτητος. + Λέγε το. + +Ξένος. + Πάσα τοιαύτη αποχώρισις, καθώς εγώ φρονώ, λέγεται από όλους + καθάρισμα. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα λέγεται. + +Ξένος. + Αλλά το καθαρτικόν αυτό είδος πάλιν, δεν βλέπει ο καθείς ότι + είναι δύο ειδών; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως, όταν ίσως έχη καιρόν. Εγώ όμως τόρα δεν το βλέπω. + +Ξένος. + Και όμως τα είδη των καθαρισμάτων, τα οποία αναφέρονται εις το + σώμα, πρέπει να τα συμπεριλάβωμεν με ένα όνομα. + +Θεαίτητος. + Ποία και με ποίον; + +Ξένος. + Πρώτον τα καθαρίσματα των ζώων, όσα αποχωρίζονται ορθώς εις το + εσωτερικόν του σώματος από την γυμναστικήν και την ιατρικήν και + καθαρίζονται, και τα εξωτερικά, τα οποία δεν είναι πολύ σπουδαία, + και τα εκτελεί το λούσιμον. Και δεύτερον τα καθαρίσματα των + αψύχων σωμάτων, τα οποία εκτελεί η βαφική και όλη η κοσμητική + τέχνη και έχει διάφορα μικρά και κωμικά κάπως ονόματα. + +Θεαίτητος. + Πολύ μάλιστα. + +Ξένος. + Πραγματικώς, φίλε Θεαίτητε. Αλλά βεβαίως εις την μέθοδον των + ορισμών δεν έχει μεγάλην διαφοράν η σπογγιστική από την + φαρμακοποσίαν, εάν η μία με το καθάρισμά της μας ωφελή ολίγον και + η άλλη πολύ. Διότι χάριν της μορφώσεως προσπαθεί να εννοήση εις + όλας τας τέχνας τι είναι συγγενές και τι δεν είναι, και δι' αυτό + τιμά όλας εξ ίσου, και δεν θεωρεί γελοιωδέστερον κανέν από όσα + ομοιάζουν, ούτε νομίζει διόλου αξιοθαυμαστοτέραν την στρατηγικήν + από το ξεψείρισμα, όταν ορίζη την κυνηγετικήν τέχνην, αλλά τας + περισσοτέρας φοράς την θεωρεί ως μάλλον φουσκωμένην. Το ίδιον + λοιπόν και τόρα δι' αυτό που ερώτησες, τι όνομα θα αποδώσωμεν εις + όλας εν γένει τας δυνάμεις, αι οποίαι ανέλαβαν να καθαρίσουν κάθε + σώμα είτε έμψυχον είτε άψυχον. Δι' αυτήν δεν έχει καμμίαν + διαφοράν ποίον όνομα θα φανή αρμοδιώτερον. Αρκεί μόνον να + συμπεριλάβη όλα τα καθαρίσματα της ψυχής σφικτοδεμένα ιδιαιτέρως + από όσα καθαρίζουν άλλο τίποτε. Διότι εδώ πρόκειται να + διακρίνωμεν το καθάρισμα της διανοίας από όλα τα άλλα, εάν βέβαια + εννοούμεν την σημασίαν του. + +Θεαίτητος. + Το ενόησα και παραδέχομαι δύο είδη καθαρίσματος, και ότι το έν + είδος αναφέρεται εις την ψυχήν, διακρινόμενον από το καθάρισμα + του σώματος. + +Ξένος. + Περίφημα. Και σε παρακαλώ τόρα πάλιν άκουσε τα κατόπιν και + προσπάθησε, αυτό το οποίον είπαμεν να το διαιρέσης εις δύο. + +Θεαίτητος. + Όπως με οδηγήσης, θα προσπαθήσω να σου το διαιρέσω. + +Ξένος. + Εις την ψυχήν δεν χωρίζομεν την μοχθηρίαν από την αρετήν; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Και όμως ωνομάσαμεν καθάρισμα το να αφίνωμεν πίσω ένα μέρος και + να αποβάλλωμεν όσον είναι κακόν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν και διά την ψυχήν καθ' όσον ευρίσκομεν καμμίαν + αφαίρεσιν κακίας, θα είναι αρμονικόν να την ονομάσωμεν κάθαρσιν. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Δύο όμως είδη κακίας πρέπει να ορίσωμεν διά την ψυχήν. + +Θεαίτητος. + Ποία; + +Ξένος. + Το ένα καθώς είναι εις το σώμα η ασθένεια, το δε άλλο καθώς είναι + εις αυτό η ασχημία. + +Θεαίτητος. + Δεν ενόησα. + +Ξένος. + Μήπως τυχόν δεν αντελήφθης ότι η ασθένεια είναι το ίδιον με την + διχόνοιαν; + +Θεαίτητος. + Ούτε και εις αυτό πάλιν ημπορώ να σου δώσω καμμίαν απάντησιν. + +Ξένος. + Μήπως άραγε διότι νομίζεις ότι είναι διαφορετικόν πράγμα η + διχόνοια, παρά η από κάποιαν διαφθοράν διαφορά (διαφωνία) του εκ + φύσεως συγγενούς μέρους; + +Θεαίτητος. + Δεν νομίζω. + +Ξένος. + Αλλά η ασχημία είναι άλλο τίποτε παρά το είδος εν γένει της + ασυμμετρίας, το οποίον αποστρεφόμεθα; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα δεν είναι άλλο. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Άραγε εντός της ψυχής εκείνων οι οποίοι δεν είναι εις + καλήν κατάστασιν δεν αντελήφθημεν ότι αι γνώμαι διαφωνούν με τας + ορέξεις και η βούλησις με τας ηδονάς και το λογικόν με τας λύπας + και όλα μαζί μεταξύ των; + +Θεαίτητος. + Φοβερά μάλιστα. + +Ξένος. + Και όμως αυτά όλα δεν είναι συγγενή εξ ανάγκης; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν είναι; + +Ξένος. + Τότε λοιπόν ορθόν να ονομάσωμεν διχόνοιαν και ασθένειαν της ψυχής + την πονηρίαν. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά βεβαίως. + +Ξένος. + Και λοιπόν; όσα έλαβαν μίαν κίνησιν και ένα σκοπόν και δοκιμάζουν + να τον επιτύχουν, αλλά εις εκάστην ορμήν παραφέρονται + (εκτροχιάζονται) και αποτυγχάνουν, τι θα ειπούμεν δι' αυτά; Άραγε + ότι από συμμετρίαν αναμεταξύ των τα παθαίνουν αυτά, ή το + αντίθετον από ασυμμετρίαν; + +Θεαίτητος. + Είναι προφανές ότι τα παθαίνουν από ασυμμετρίαν. + +Ξένος. + Αλλά πάλιν γνωρίζομεν ότι παν ό,τι δεν γνωρίζει η ψυχή, το κάμνει + χωρίς να θέλη. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Και βεβαίως αμάθεια θα ειπή, όταν η ψυχή ορμά να συλλάβη την + αλήθειαν και παραφερθή (εκτροχιασθή) η σύνεσίς της, και τούτο δεν + είναι άλλο τίποτε, ει μη παραφροσύνη (=παράφορος σύνεσις). + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Επομένως την ανόητον ψυχήν πρέπει να την χαρακτηρίσωμεν ως + άσχημον και ασύμμετρον. + +Θεαίτητος. + Έτσι φαίνεται. + +Ξένος. + Και λοιπόν, καθώς φαίνεται, αυτά τα δύο είδη της κακίας υπάρχουν + εντός αυτής, και το μεν έν ονομάζεται από τον λαόν πονηρία, και + είναι προφανώς ασθένεια αυτής. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Το άλλο όμως το ονομάζουν αμάθειαν, δεν θέλουν όμως να + παραδεχθούν ότι είναι κακία η οποία υπάρχει μόνον εις την ψυχήν. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος εις αυτό το οποίον είπες και προ ολίγου, αλλά + εγώ αμφέβαλλα, ότι δηλαδή υπάρχουν εντός της ψυχής δύο είδη + κακίας, και την μεν δειλίαν και ακολασίαν και αδικίαν εν γένει + πρέπει να τα θεωρήσωμεν ως ασθένειαν εντός ημών, το δε πάθος της + μεγάλης και ποικίλης αμαθείας ως ασχημίαν. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν δι' αυτά τα δύο παθήματα όταν είναι εις το σώμα δεν + εδημιουργήθησαν αι εξής δύο τέχναι; + +Θεαίτητος. + Ποίαι είναι αυταί; + +Ξένος. + Δια μεν την ασχημίαν η γυμναστική, διά δε την ασθένειαν η + ιατρική. + +Θεαίτητος. + Αυτό φαίνεται. + +Ξένος. + Και λοιπόν διά την ύβριν, και την αδικίαν και δειλίαν δεν είναι + από όλας τας τέχνας καταλληλοτέρα ανταπόδοσις η σωφρονιστική; + +Θεαίτητος. + Αυτή φαίνεται η καταλληλοτέρα, τουλάχιστον καθώς φρονούν όλοι οι + άνθρωποι. + +Ξένος. + Δια το άλλο όμως; Δηλαδή διά την αμάθειαν εν γένει άραγε άλλη + καμμία είναι καταλληλοτέρα παρά η διδασκαλική; + +Θεαίτητος. + Καμμία άλλη. + +Ξένος. + Εμπρός λοιπόν. Άραγε της διδασκαλικής έν μέρος θα παραδεχθώμεν, ή + περισσότερα, και προ πάντων ότι δύο είναι τα μεγαλύτερα; Πρόσεξε. + +Θεαίτητος. + Προσέχω. + +Ξένος. + Και νομίζω ότι κατά τον εξής τρόπον είναι δυνατόν να το εύρωμεν; + +Θεαίτητος. + Κατά ποιον τρόπον; + +Ξένος. + Να παρατηρήσωμεν αν η αμάθεια επιδέχεται εις το μέσον κανένα + διχασμόν. Διότι, όταν αυτή χωρισθή εις δύο, έπεται ότι θα + αναγκάση και την διδασκαλικήν να έχη δύο μέρη, ανά έν δι' έκαστον + μέρος αυτής. + +Θεαίτητος. + Και λοιπόν; Μήπως εννοείς κάπως αυτό το οποίον ζητούμεν να + εύρωμεν; + +Ξένος. + Τουλάχιστον φρονώ ότι βλέπω καλά ένα μεγάλο και δύσκολον μέρος + της αμαθείας ξεχωριστόν, το οποίον ισοφαρίζει με όλα τα άλλα μέρη + αυτής. + +Θεαίτητος. + Ποίον δηλαδή; + +Ξένος. + Το να μη γνωρίζη κανείς κάτι τι, και όμως να νομίζη ότι το + γνωρίζει. Από το οποίον προέρχονται όλα σχεδόν τα σφάλματα της + διανοίας μας. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Ναι· ωρισμένως εις αυτό μόνον το είδος της αμαθείας νομίζω ότι + πρέπει ιδιαιτέρως να προστεθή το όνομα απαιδευσία. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν πώς πρέπει να ονομάσωμεν το μέρος της διδασκαλικής, + το οποίον μας απαλλάσσει από αυτό; + +Θεαίτητος. + Νομίζω, καλέ μου Ξένε, ότι το μεν άλλο μέρος το ονομάζομεν + οικοδομητικήν διδασκαλίαν, τούτο όμως το λέγομεν εδώ εκπαίδευσιν. + +Ξένος. + Αλλά και εις όλα σχεδόν τα ελληνικά μέρη, καλέ Θεαίτητε, έτσι το + λέγουν. Πρέπει όμως ημείς να σκεφθώμεν ακόμη, αν αυτό είναι έν + όλον αδιαίρετον, ή μήπως επιδέχεται διχασμόν άξιον να λάβη όνομα. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως πρέπει να σκεφθώμεν. + +Ξένος. + Εγώ λοιπόν νομίζω ότι και τούτο διχάζεται κάπως. + +Θεαίτητος. + Κατά ποίον τρόπον; + +Ξένος. + Η διδασκαλία διά λόγων μου φαίνεται, ότι έχει μίαν μέθοδον κάπως + τραχυτέραν, και μίαν άλλην ηπιωτέραν. + +Θεαίτητος. + Ποία λοιπόν να ειπούμεν ότι είναι η κάθε μία από αυτάς; + +Ξένος. + Η μία είναι η αρχαιοπρεπής κατά τα πάτρια, την οποίαν άλλοτε + εφήρμοζαν προ πάντων εις τους υιούς των, και ακόμη και σήμερον + εφαρμόζουν πολλοί, όταν κάμουν εις αυτούς καμμίαν παρεκτροπήν, + και άλλοτε μεν τους επιπλήττουν, άλλοτε δε τους συμβουλεύουν με + μαλακώτερον τρόπον. Αυτήν λοιπόν την μέθοδον ημπορούμεν να την + ονομάσωμεν νουθετητικήν. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι αληθές. + +Ξένος. + Ως προς την άλλην πάλιν, φαίνεται ότι μερικοί εξήτασαν τον εαυτόν + των (!) και ανεγνώρισαν ότι η απαιδευσία είναι πάντοτε ανωτέρα + της θελήσεώς των, και ότι εκείνος ο οποίος νομίζει ότι είναι + σοφός, ποτέ δεν δέχεται να μάθη τίποτε, από όσα νομίζει ότι + γνωρίζει με δεινότητα, και τότε η νουθετητική μέθοδος όσον και αν + κοπιάση, πολύ μικρά αποτελέσματα φέρει. + +Θεαίτητος. + Πολύ καλά έκριναν. + +Ξένος. + Προς εκρίζωσιν λοιπόν αυτής της δοκησισοφίας ακολουθούν άλλην + μέθοδον. + +Θεαίτητος. + Ποίαν δηλαδή; + +Ξένος. + Συζητούν δι' όσα ένας νομίζει ότι λέγει τίποτε σπουδαίον ενώ δεν + λέγει τίποτε. Και φυσικά, επειδή αυτοί απατώνται εις τας γνώμας + των, ευκόλως τους ξεσκεπάζουν. Αφού λοιπόν με την συζήτησιν τας + πλησιάσουν και τας συγκρίνουν την μίαν με την άλλην, αποδεικνύουν + ότι αι ίδιαι αντιφάσκουν προς τον εαυτόν των διά τα ίδια + ζητήματα, σχετικώς με τα ίδια πράγματα, και υπό την ιδίαν έποψιν. + Αυτοί δε τα βλέπουν πλέον και οργίζονται με τον εαυτόν των, ενώ + εμπρός εις τους άλλους γίνονται ήμεροι. Με αυτόν δε τον τρόπον + απαλλάσσονται από τας μεγάλας και σκληροτραχήλους εγωιστικάς + ιδέας των, και αυτή η απαλλαγή και τους άλλους ευχαριστεί + περισσότερον από κάθε άλλην, και εις τον ασθενή επέρχεται με + μεγάλην ασφάλειαν. Διότι, παιδί μου, όσοι τους καθαρίζουν + νομίζουν, καθώς οι ιατροί των σωμάτων, ότι δεν ημπορεί το σώμα + προηγουμένως να λάβη την προσφερομένην τροφήν, πριν να βγάλη + κανείς όσα εμπόδια έχει εντός του. Το ίδιον λοιπόν απεφάσισαν και + εκείνοι διά την ψυχήν, δηλαδή να μη απολαύση προηγουμένως την + ωφέλειαν, την οποίαν της παρέχουν τα προσφερόμενα μαθήματα, πριν + με την εξέλεγξιν να φέρουν τον ελεγχόμενον εις την θέσιν να + εντραπή πολύ, και να βγάλη από μέσα του τας ιδέας αι οποίαι + φέρουν προσκόμματα εις τα μαθήματα, και να γίνη καθαρός, και να + νομίζη ότι γνωρίζει μόνον όσα γνωρίζει και όχι περισσότερα. + +Θεαίτητος. + Τουλάχιστον αυτή η υγιεινή είναι η ωφελιμωτέρα και η φρονιμωτέρα. + +Ξένος. + Λοιπόν δι' όλα αυτά, καλέ Θεαίτητε, πρέπει και την εξέλεγξιν να + την θεωρούμεν ως την μεγαλιτέραν και σπουδαιοτέραν κάθαρσιν, και + πάλιν τον ανεξέλεγκτον, οποιοσδήποτε και αν είναι, έστω και ο + μεγαλίτερος βασιλεύς του κόσμου, πρέπει να τον θεωρούμεν ως παρά + πολύ ακαθάριστον, και ότι είναι απαίδευτος και άσχημος εις + πράγματα, εις τα οποία έπρεπε να είναι καθαρώτατος και + ωραιότατος, όστις θέλει να είναι πραγματικώς ευτυχής. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και λοιπόν, όσους έχουν αυτήν την τέχνην, πώς θα τους ονομάσωμεν; + Διότι εγώ φοβούμαι να τους ονομάσω σοφιστάς. + +Θεαίτητος. + Διατί δηλαδή; + +Ξένος. + Μήπως τους αποδώσωμεν μεγαλίτερον αξίωμα από ό,τι τους πρέπει + (!). + +Θεαίτητος. + Και όμως όλα αυτά όσα είπαμεν αρμόζουν εις κάτι τι παρόμοιον. + +Ξένος. + Τι έχει να κάμη; Και ο λύκος παρομοιάζει με τον σκύλλον, αν και + εκείνος είναι αγριώτατος, ενώ αυτός εδώ ημερώτατος. Είναι όμως + ανάγκη, όστις θέλει να είναι ασφαλισμένος, να αποφεύγη πολύ τας + παρομοιώσεις. Διότι το είδος αυτών είναι πολύ σφαλερόν. Αλλά + τέλος πάντων ας υπάρχουν, διότι, εάν τας αποφεύγωμεν πάρα πολύ, + νομίζω ότι δεν θα είναι μικρά τα διαφιλονικούμενα όρια. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα, αυτό δεν είναι ορθόν. + +Ξένος. + Ας παραδεχθώμεν λοιπόν ως μέρος της αποχωριστικής τέχνης την + καθαριστικήν, από δε την καθαριστικήν ας χωρίσωμεν το μέρος το + οποίον αναφέρεται εις την ψυχήν, δηλαδή την κάθαρσιν, από την + κάθαρσιν δε την διδασκαλικήν, από την διδασκαλικήν δε την + εκπαιδευτικήν, και τέλος από την εκπαιδευτικήν την εξέλεγξιν, η + οποία γίνεται εις την ματαιόδοξον δοκησισοφίαν, καθώς απεδείχθη + προ ολίγου, και ας μην την θεωρήσωμεν ως άλλο τίποτε, παρά ως την + ευγενή εκ καταγωγής σοφιστικήν. + +Θεαίτητος. + Ας την θεωρήσωμεν βεβαίως. Εγώ όμως, επειδή πολλά απεδείχθησαν + περί αυτής, απορώ τι κυρίως είναι ορθόν να διισχυριζώμεθα ότι + είναι ο σοφιστής. + +Ξένος. + Είναι επόμενον να απορής. Τόρα όμως πρέπει να ηξεύρης, ότι και + εκείνος ο ίδιος τόρα πλέον απορεί, πώς να διαφύγη από τον λόγον. + Διότι είναι ορθή η παροιμία η οποία λέγει, ότι δεν την γλυτώνει + τόρα πλέον. Δι' αυτό λοιπόν τόρα προ πάντων ας του επιτεθούμεν. + +Θεαίτητος. + Καλά λέγεις. + +Ξένος. + Πρώτα λοιπόν ας σταθούμεν να πάρωμεν την αναπνοήν μας, και ας + κάμωμεν μόνοι μας τον λογαριασμόν την ώραν, που αναπαυόμεθα, διά + να ιδούμεν πόσας ιδιότητας απεδείχθη ότι έχει ο σοφιστής. Δηλαδή + νομίζω ότι πρώτην φοράν απεδείχθη, ότι είναι έμμισθος θηρευτής + των νέων και των πλουσίων. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Δεύτερον ότι είναι έμπορος διά τα μαθήματα της ψυχής. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Τρίτον μήπως δεν απεδείχθη κάπηλος δι' αυτά τα ίδια; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως· και τέταρτον μάλιστα μας εφάνη αυτοπώλης διά τα + μαθήματα. + +Ξένος. + Καλά τα ενθυμήθης. Το πέμπτον όμως θα προσπαθήσω εγώ να το + ενθυμηθώ. Δηλαδή είπαμεν ότι ήτο αθλητής των διαγωνισμών εις τους + λόγους, και ωρίσαμεν την τέχνην του ως εριστικήν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα, την ωρίσαμεν. + +Ξένος. + Το έκτον όμως, αν και ήτο φιλονικούμενον, όμως το παρεδέχθημεν + ότι αυτός είναι ένα είδος καθαριστής της ψυχής από τα εμπόδια των + μαθημάτων. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν δεν εννοείς, όταν κανείς αποδεικνύεται επιστήμων + πολλών τεχνών, ενώ φέρει το όνομα μιας τέχνης, ότι η γνώμη αυτή + δεν είναι υγιής; Και προφανώς όστις πάσχει από αυτό ως προς μίαν + τέχνην δεν ημπορεί να αντιληφθή εκείνην την ιδιότητα αυτής, εις + την οποίαν αναφέρονται όλα αυτά τα μαθήματα, και δι' αυτό + ονομάζει με πολλά ονόματα αντί με έν εκείνον ο οποίος κατέχει + αυτά. + +Θεαίτητος. + Φαίνεται σχεδόν ότι τούτο είναι εκ φύσεως καθώς το λέγεις επάνω + κάτω. + +Ξένος. + Λοιπόν ας μη το πάθωμεν ημείς αυτό εις την εξέτασίν μας από + φυγοπονίαν, αλλά ας επαναλάβωμεν πρώτον κάτι τι από όσα είπαμεν + διά τον σοφιστήν. + +Θεαίτητος. + Ποίον δηλαδή; + +Ξένος. + Κάπου είπαμεν ότι αυτός είναι αντιλογικός. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Άραγε εις αυτό το ίδιον δεν είναι διδάσκαλος και διά + τους άλλους; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Λοιπόν ας εξετάσωμεν, άραγε εις ποίον ζήτημα λέγουν οι τοιούτοι + ότι κάμνουν τους άλλους αντιλογικούς. Ας γίνη δε η εξέτασίς μας + από την αρχήν κατά τον εξής τρόπον. Λόγου χάριν διά τα θεία + πράγματα, τα οποία είναι δυσνόητα εις τον λαόν, άραγε τους + κάμνουν ικανούς να το εκτελούν αυτό; + +Θεαίτητος. + Τουλάχιστον έχω ακούσει πολλούς να λέγουν αυτά δι' αυτούς. + +Ξένος. + Άραγε και δι' όσα είναι φανερά, δηλαδή διά την γην και τον + ουρανόν και τα όμοια; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως και δι' αυτά. + +Ξένος. + Αλλά πάλιν εις τας οικογενειακάς συναναστροφάς, όταν γίνεται + λόγος γενικώς περί της γενέσεως και της υπάρξεως όλων των + πραγμάτων, δεν γνωρίζομεν ότι και οι ίδιοι είναι τρομεροί διά να + αντιλέγουν και τους άλλους τους κάμνουν ικανούς εις όσα είναι + αυτοί οι ίδιοι ικανοί; + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και πάλιν διά τους νόμους και διά τα πολιτικά άραγε δεν + επαγγέλλονται ότι και εις αυτά θα τους κάμουν ικανούς να τα + διαφιλονικούν; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως, διότι χωρίς να τα πολυλογούμεν, κανείς δεν θα συνεζήτει + με αυτούς, αν δεν έκαμναν τοιαύτην δήλωσιν. + +Ξένος. + Και βεβαίως δι' όλας αυτάς τας τέχνας και διά κάθε μίαν χωριστά, + όσα έχει να αντιλέξη κανείς και προς τον ίδιον τον ειδικόν + τεχνίτην, έχουν δημοσιευθή και ευρίσκονται κάπου γραμμένα, δι' + εκείνον ο οποίος θέλει να τα μάθη. + +Θεαίτητος. + Μου φαίνεται ότι εννοείς τα συγγράμματα του Πρωταγόρα περί της + πάλης και των άλλων τεχνών. + +Ξένος. + Και διά πολλάς άλλας ακόμη, αξιομακάριστε φίλε. Μήπως τάχα η + αντιλογική τέχνη δεν είναι κάποια δύναμις ικανή να διαφιλονική τα + πάντα; + +Θεαίτητος. + Φαίνεται τουλάχιστον, ότι δεν αφίνει τίποτε. + +Ξένος. + Συ λοιπόν, παιδί μου, δι' όνομα θεού το νομίζεις αυτό δυνατόν; + Διότι πιθανόν σεις οι νέοι να βλέπετε καθαρώτερα, ημείς δε + θαμπότερα. + +Θεαίτητος. + Ποίον είναι αυτό, και διατί το λέγεις κυρίως; Διότι εγώ ακόμη δεν + ενόησα αυτήν την ερώτησιν. + +Ξένος. + Αν είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να τα γνωρίζη όλα. + +Θεαίτητος. + Τότε πραγματικώς, καλέ Ξένε, το ανθρώπινον γένος θα ήτο + αξιομακάριστον. + +Ξένος. + Πώς λοιπόν είναι δυνατόν να λέγη τίποτε ορθόν όστις αντιτείνει + εις τον ειδικόν τεχνίτην, ενώ ο ίδιος είναι ανεπιστήμων; + +Θεαίτητος. + Με κανένα τρόπον δεν είναι δυνατόν. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν τι είναι αυτή η θαυματουργική δύναμις του σοφιστού! + +Θεαίτητος. + Ως προς τι; + +Ξένος. + Να είναι ικανοί, αδιάφορον με ποίον τρόπον, να εμφυτεύουν εις + τους νέους την γνώμην, ότι αυτοί είναι εις όλα σοφώτεροι από + όλους. Διότι προφανώς, εάν ούτε αντιλέγουν ορθώς, ούτε εις τους + νέους επιδεικνύονται και πάλιν, όταν αποδεικνύωνται, εάν δεν + νομισθούν από όλην την συζήτησιν ότι είναι σοφοί, τότε καθώς το + είπες συ ο ίδιος προ ολίγου, πολύ δύσκολα θα εδέχετο κανείς να + πληρώση χρήματα, διά να γίνη μαθητής των. + +Θεαίτητος. + Βέβαια πολύ δύσκολα. + +Ξένος. + Τόρα όμως θέλουν ή όχι; + +Θεαίτητος. + Και πολύ μάλιστα. + +Ξένος. + Διότι, καθώς νομίζω, φαίνονται ότι είναι επιστήμονες οι ίδιοι εις + όσα ζητήματα φέρουν αντιρρήσεις. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Αυτό όμως δεν είπαμεν ότι το κάμνουν εις τον καθένα; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Επομένως φαίνονται εις τους μαθητάς των σοφοί δι' όλα. + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως; + +Ξένος. + Και όμως δεν είναι, διότι αυτό απεδείχθη αδύνατον. + +Θεαίτητος. + Και πώς δεν είναι αδύνατον; + +Ξένος. + Ώστε απεδείξαμεν ότι ο σοφιστής έχει δι' όλα τα πράγματα μίαν + δοκησισοφίαν και όχι αληθή επιστήμην. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα, και αυτό το οποίον είπαμεν τόρα δι' αυτούς είναι πολύ + ορθόν. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν ας λάβωμεν ένα σαφέστερον παράδειγμα δι' αυτούς. + +Θεαίτητος. + Ποίον δηλαδή; + +Ξένος. + Το εξής. Προσπάθησε όμως να προσέχης και να μου απαντήσης καλά. + +Θεαίτητος. + Ποίον παράδειγμα; + +Ξένος. + Αν μας έλεγε κανείς όχι ότι λέγει ή αντιλέγει, αλλά ότι γνωρίζει + να κατασκευάζη και διενεργή με μίαν τέχνην ολότελα όλα τα + πράγματα. + +Θεαίτητος. + Πώς εννοείς όλα; + +Ξένος. + Φαίνεται ότι συ δεν εννοείς καλά την σημασίαν της λέξεως ολότελα. + +Θεαίτητος. + Όχι βεβαίως. + +Ξένος. + Λοιπόν εννοώ εσέ και εμέ με όλα τα πράγματα, και ακόμη και τα + άλλα ζώα και τα δένδρα. + +Θεαίτητος. + Πώς εννοείς; + +Ξένος. + Αν έλθη κανείς να μας ειπή ότι ημπορεί να κατασκευάση εμέ και σε + και τα φυτά και όλα τα άλλα. + +Θεαίτητος. + Ποίου είδους κατασκευήν εννοείς; Διότι δεν πιστεύω να εννοής + κανένα γεωργόν, διότι είπες ότι αυτός θα κατασκευάζη και ζώα. + +Ξένος. + Το είπα βέβαια και μάλιστα ακόμη την θάλασσαν και τον ουρανόν και + τους θεούς και όλα τα άλλα ανεξαιρέτως. Και λοιπόν, επειδή θα τα + κατασκευάση γλήγορα, θα τα πωλή το καθέν πολύ φθηνά (!). + +Θεαίτητος. + Εσύ θα εννοής τίποτε παιγνιδάκια. + +Ξένος. + Και πώς; Και τάχα τα λόγια ενός ανθρώπου, ο οποίος λέγει ότι τα + γνωρίζει όλα και ημπορεί να τα διδάξη και εις άλλον φθηνά και εις + ολίγον διάστημα, δεν πρέπει να τα θεωρήσωμεν ως παιγνιδάκια; + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Από τα παιγνίδια όμως έχεις να μου ειπής άλλο είδος + καλλιτεχνικώτερον και διασκεδαστικώτερον παρά το μιμητικόν; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα. Διότι αυτό που είπες είναι το περισσότερον είδος + και σχεδόν το κομψότερον, και περιέλαβες όλα εις έν. + +Ξένος. + Λοιπόν δι' εκείνον όστις δίδει υποσχέσεις ότι είναι ικανός με + μίαν τέχνην να τα κάμνη όλα, γνωρίζομεν ότι απλώς κατασκευάζει + απομιμήσεις των όντων με την ζωγραφικήν τέχνην, και έχει την + ικανότητα, δεικνύων τας ζωγραφιάς από μακράν, να απατήση τα + μωρότερα από τα μικρά παιδιά, ότι είναι ικανώτατος να εκτελέση + εμπράκτως οτιδήποτε αποφασίση να κάμη. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Και λοιπόν; διά τους λόγους άραγε δεν το χωρεί ο νους μας, ότι + ημπορεί να υπάρχη καμμία άλλη τέχνη, εις την οποίαν επίσης είναι + δυνατόν, τους νέους και όσους ευρίσκονται ακόμη μακρυά από την + αλήθειαν των πραγμάτων να τους μαγεύη με λόγους εις την ακοήν + των, και να παρουσιάζη προφορικά ομοιώματα δι' όλα τα πράγματα, + ώστε να τους κάμνουν να νομίζουν ότι είναι αληθή τα λεγόμενα, και + ότι όστις τα λέγει ωρισμένως είναι ο σοφώτερος των ανθρώπων εις + όλα; + +Θεαίτητος. + Και πώς δεν ημπορεί να υπάρχη καμμία παρομοία τέχνη; + +Ξένος. + Λοιπόν, καλέ Θεαίτητε, οι περισσότεροι από όσους τα ήκουαν αυτά + τότε, όταν περάση πολύς καιρός, εις την ωριμωτέραν ηλικίαν, + επειδή θα πλησιάζουν περισσότερον την πραγματικότητα, και από τα + δεινοπαθήματά των θα αναγκάζωνται να λάβουν σαφή πείραν των + πραγμάτων, άραγε δεν είναι επόμενον να αλλάξουν την γνώμην που + εσχημάτισαν τότε, ώστε τα μεγάλα να φαίνωνται μικρά, και τα + εύκολα δύσκολα, και όλα να τα ευρίσκουν εντελώς αντεστραμμένα, + όσα όνειρα έπλασε η διδασκαλία, τόρα, που ήλθαν εις το μέσον διά + των πράξεων τα έργα; + +Θεαίτητος. + Όσον τουλάχιστον ημπορώ να κρίνω εγώ εις την ηλικίαν που είμαι. + Νομίζω όμως ότι και εγώ είμαι από αυτούς που ευρίσκονται μακράν + ακόμη από τα πράγματα. + +Ξένος. + Δι' αυτό λοιπόν ημείς εδώ όλοι θα προσπαθήσωμεν και προσπαθούμεν, + να σε φέρωμεν όσον το δυνατόν πλησιέστερον εις τα πράγματα χωρίς + παθήματα. Διά τον σοφιστήν λοιπόν ειπέ μου τα εξής. Άραγε έγινε + πλέον σαφές ότι αυτός είναι κάποιος από τους γόητας, ο οποίος + απομιμείται τα όντα; ή διστάζομεν ακόμη, μη τυχόν δι' όσα + φαίνεται ικανός να αντιλέγη, διά τόσα και πραγματικώς είναι + κάτοχος των επιστημών; + +Θεαίτητος. + Και πώς είναι δυνατόν, καλέ Ξένε; Αλλά από όσα είπαμεν σχεδόν + είναι φανερόν, ότι αυτός είναι κάποιος από τους καταγινομένους + εις τα παιγνίδια. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν πρέπει να τον θεωρήσωμεν ως κάποιον ταχυδακτυλουργόν + και απομιμητήν. + +Θεαίτητος. + Πώς δεν θα τον θεωρήσωμεν; + +Ξένος. + Εμπρός λοιπόν, τόρα είναι χρέος μας να μην αφήσωμεν από κοντά το + θήραμα. Διότι σχεδόν τόρα πλέον τον εζώσαμεν εις ένα είδος + δικτύων, μεταχειριζόμενοι τους λόγους ως τοιαύτα όργανα, ώστε + αυτήν την φοράν δεν μας γλυτόνει πλέον. + +Θεαίτητος. + Από τι; + +Ξένος. + Από το να μη θεωρηθή ότι είναι κάποιος από το γένος των + ταχυδακτυλουργών. + +Θεαίτητος. + Και εγώ εις αυτά την ιδίαν γνώμην έχω. + +Ξένος. + Ώστε εγκρίνομεν να διχοτομούμεν το γρηγορώτερον την απομιμητικήν + τέχνην, και αφού φθάσωμεν εις το βάθος της, εάν μεν απομείνη ο + σοφιστής κατ' ευθείαν, να τον συλλάβωμεν συμφώνως με το ένταλμα + του κυριάρχου λόγου και να παραδώσωμεν εις εκείνον αυτό το + αγρίμι. Εάν όμως τυχόν κρύπτεται πουθενά εις τας υποδιαιρέσεις + της μιμητικής, να τον καταδιώκωμεν με νέας υποδιαιρέσεις του + μένοντος μέρους, έως ότου να συλληφθή. Και είμαι βέβαιος ότι ούτε + αυτός, ούτε κανέν άλλο παρόμοιον γένος δεν θα καυχηθή, ότι + εξέφυγε από την μέθοδον εκείνων, οι οποίοι έχουν την ικανότητα + κατ' αυτόν τον τρόπον να ερευνούν τα μέρη και το όλον. + +Θεαίτητος. + Καλά λέγεις, και έτσι πρέπει να κάμωμεν. + +Ξένος. + Συμφώνως λοιπόν με τον προηγούμενον τρόπον της εξετάσεως, εγώ και + τόρα νομίζω ότι παρατηρώ δύο είδη της μιμητικής. Ακόμη όμως δεν + ημπορώ να εννοήσω εις ποίον από τα δύο είδη ανήκει η έννοια την + οποίαν ζητούμεν. + +Θεαίτητος. + Τότε και συ ειπέ μας πρώτον πώς εννοείς τα μέρη αυτής της + διαιρέσεως. + +Ξένος. + Το έν μέρος αυτής μου φαίνεται ότι είναι η εικαστική τέχνη. Αυτή + δε συνίσταται προ πάντων εις το να εκτελή κανείς την μίμησιν + συμφώνως με τας συμμετρίας του δείγματος εις μήκος και πλάτος και + βάθος, αποδίδων ακόμη και τα χρώματα, τα οποία αρμόζουν εις το + καθέν. + +Θεαίτητος. + Και μήπως αυτό δεν προσπαθούν να κάμουν και όλοι, όσοι + απομιμούνται; + +Ξένος. + Όχι τουλάχιστον όσοι πλάττουν ή ζωγραφίζουν κανέν από τα μεγάλα + έργα. Διότι αν αποδώσουν αυτοί την πραγματικήν συμμετρίαν των + ωραίων πραγμάτων, γνωρίζεις ότι τα επάνω μέρη θα φαίνωνται + μικρότερα από ό,τι πρέπει, και τα κάτω μεγαλίτερα, επειδή εκείνα + φαίνονται από μακράν, ενώ αυτά εδώ από κοντά. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Επομένως οι καλλιτέχναι δεν αφίνουν άραγε κατά μέρος την αλήθειαν + και πλέον δεν αποδίδουν την πραγματικήν συμμετρίαν, αλλά εκείνην + η οποία θα φανή καλή εις το ομοίωμα; + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Ώστε το έν μέρος από τα δύο δεν είναι δίκαιον να το ονομάσωμεν + εικόνα, αφού είναι απεικόνισις; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και το ανάλογον μέρος της μιμητικής δεν πρέπει να το ονομάσωμεν + εικαστικήν, καθώς είπαμεν προηγουμένως; + +Θεαίτητος. + Πρέπει να το ονομάσωμεν. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν; Εκείνο το οποίον ομοιάζει με το ωραίον, διότι δεν το + βλέπομεν από καλήν θέσιν, το οποίον όμως εάν είχαμεν την + ικανότητα να το βλέπωμεν τηλεσκοπικώς, ούτε ομοιότητα έχει καν + προς εκείνο το οποίον απεικονίζει, πώς θα το ονομάσωμεν; Άραγε + επειδή φαίνεται μόνον όμοιον, χωρίς να ομοιάζη πραγματικώς, δεν + πρέπει να το ονομάσωμεν φάντασμα; + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως; + +Ξένος. + Λοιπόν αυτό δεν αποτελεί αρκετά μεγάλο μέρος και από την + ζωγραφικήν και από όλην εν γένει την μιμητικήν; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Επομένως αυτήν την τέχνην, η οποία κατασκευάζει φάντασμα και όχι + εικόνα, άραγε δεν είναι πολύ ορθόν να την ονομάσωμεν φανταστικήν; + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Αυτά λοιπόν τα δύο είδη της απομιμητικής έλεγα, δηλαδή την + εικαστικήν και την φανταστικήν. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Εκείνο το οποίον όμως και τότε αμφέβαλλα, δηλαδή εις ποίον από τα + δύο πρέπει να κατατάξωμεν τον σοφιστήν, ούτε τόρα ακόμη δεν το + εννοώ καλά, αλλά είναι πραγματικώς αυτός ο άνθρωπος αξιοθαύμαστος + (!) και διά να τον εννοήση κανείς είναι πολύ δύσκολος, αφού και + αυτήν την φοράν με τόσην επιτηδειότητα κατέφυγε εις ένα είδος το + οποίον δεν ημπορεί κανείς να το ερευνήση τελείως. + +Θεαίτητος. + Έτσι φαίνεται. + +Ξένος. + Άραγε αυτό το λέγεις με επίγνωσιν, ή μήπως από την συνήθειαν σε + παρέσυρε η ορμή του λόγου, διά να το παραδεχθής αμέσως; + +Θεαίτητος. + Πώς και διατί αυτή η ερώτησις; + +Ξένος. + Πραγματικώς, αξιομακάριστε φίλε, ευρισκόμεθα εις έν ζήτημα παρά + πολύ δύσκολον. Διότι ακριβώς αυτό το να νομίζωμεν και το να + φαίνεται, χωρίς να είναι, και το να λέγωμεν κάτι τι, όχι όμως + αληθές, όλα αυτά μας φέρουν εις πολλάς απορίας πάντοτε και + προηγουμένως εις όλην μας την ζωήν και τόρα. Διότι είναι πολύ + δύσκολον, φίλε Θεαίτητε, να ειπής ότι πραγματικώς είναι δυνατόν, + να ομιλή ή να κρίνη κανείς ψευδείς λόγους και κρίσεις. + +Θεαίτητος. + Πώς δηλαδή; + +Ξένος. + Αυτός ο λόγος τολμά να υποθέση ότι υπάρχει το μη ον. Διότι κατ' + άλλον τρόπον δεν θα εγεννάτο το ψεύδος. Ο δε Παρμενίδης ο μέγας, + παιδί μου, όταν ημείς ήμεθα μικρά παιδιά, από την αρχή έως το + τέλος πάντοτε αυτό επανελάμβανε, και εις πεζόν λόγον και εις + στίχους λέγων εκάστοτε: + + Αδύνατον να χωνεύσης ποτέ ότι υπάρχουν τα μη υπάρχοντα. + Και δι' αυτό στρέψε τον νουν σου από τον δρόμον αυτής της + [ερεύνης. + + Λοιπόν και από εκείνον μαρτυρείται αυτό, αλλά προ πάντων και + μόνος του αυτός ο λόγος ημπορεί να το δηλώση, εάν τον βασανίσωμεν + ολίγον. Ώστε αυτό πρώτον ας εξετάσωμεν, εάν είσαι σύμφωνος. + +Θεαίτητος. + Όσον δι' εμέ κάμε όπως θέλεις, αρκεί να προσέξης το καλλίτερον, + εις ποίαν διέξοδον θα μας φέρη ο λόγος, και να προχωρής με + προσοχήν και συ ο ίδιος, και εμέ να οδηγής εις αυτόν τον δρόμον. + +Ξένος. + Μάλιστα, αυτό πρέπει να γίνη. Ειπέ μου λοιπόν, εκείνο το οποίον + δεν υπάρχει όλως διόλου, άραγε δεν τολμώμεν ούτε να το ειπούμεν; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Λοιπόν ας μη συζητούμεν ούτε με το πνεύμα της αντιλογίας, ούτε ως + να παίζωμεν. Αλλά εάν κανείς από τους ακροατάς τύχη να συλλογισθή + σοβαρώς, και να μας απαντήση πού πρέπει να αποδώσωμεν το όνομα + αυτό το &μη ον&, τότε τι νομίζεις; Εις ποίον πράγμα και ποίου + είδους θα το εφαρμόση, και θα το δεικνύη εις τους ερωτώντας; + +Θεαίτητος. + Πολύ δύσκολον ερώτημα μου αποτείνεις και σχεδόν άλυτον δι' ένα + άνθρωπον της ηλικίας μου. + +Ξένος. + Οπωσδήποτε όμως τούτο είναι προφανές, ότι δηλαδή το μη + ον δεν επιτρέπεται να το αποδώσωμεν εις κανέν από τα όντα. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως πώς είναι δυνατόν; + +Ξένος. + Αφού λοιπόν δεν εφαρμόζεται εις το ον, τότε δεν είναι ορθόν να το + εφαρμόσωμεν ούτε εις το κάτι τι. + +Θεαίτητος. + Πώς δηλαδή; + +Ξένος. + Νομίζω ότι και τούτο είναι φανερόν, ότι δηλαδή και αυτήν την + λέξιν κάτι τι την εφαρμόζομεν πάντοτε εις πράγματα, που υπάρχουν. + Διότι είναι αδύνατον να το ειπούμεν μόνον του αυτό το κάτι τι, + ωσάν γυμνόν και έρημον από κάθε άλλο πράγμα. Δεν είναι έτσι; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως είναι αδύνατον. + +Ξένος. + Άραγε παραδέχεσαι με αυτήν την σκέψιν ότι κατ' ανάγκην, όστις + λέγει κάτι τι, λέγει έν οποιονδήποτε πράγμα; + +Θεαίτητος. + Παραδέχομαι. + +Ξένος. + Διότι θα ειπής ότι το κάτι τι είναι ενικού αριθμού, καθώς το + κάποια είναι πληθυντικού. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Όστις όμως δεν λέγει κάτι τι, είναι πολύ λογικόν, καθώς φαίνεται, + να μη λέγη τίποτε όλως διόλου. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως είναι πολύ λογικόν. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν μήπως ούτε και αυτό δεν πρέπει να παραδεχθώμεν, ότι + δηλαδή ο τοιούτος ομιλεί μεν, αλλά δεν λέγει τίποτε; Και να + ειπούμεν ότι ούτε ομιλεί καν, όστις δοκιμάζει να προφέρη με τα + χείλη του το μη ον. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα, διότι τουλάχιστον θα ετελειώναμεν αυτό το δύσκολον + ζήτημα. + +Ξένος. + Μη λέγης μεγάλον λόγον ακόμη. Διότι, αξιομακάριστε φίλε, ακόμη + υπάρχει, και μάλιστα η μεγαλιτέρα δυσκολία και η πρώτη. Διότι + αφορά αυτήν την αρχήν αυτού. + +Θεαίτητος. + Πώς; τι εννοείς; Λέγε και μη διστάζεις διόλου. + +Ξένος. + Νομίζω ότι εις το ον δύναται να αποδοθή κανέν άλλο από τα όντα. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Τόρα όμως άραγε και εις το μη ον είναι δυνατόν να αποδοθή κανέν + άλλο από τα όντα; + +Θεαίτητος. + Πώς είναι δυνατόν; + +Ξένος. + Και όμως όλους τους αριθμούς τους θεωρούμεν ως όντα. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως πρέπει να τους θεωρήσωμεν ως όντα περισσότερον από κάθε + άλλο. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν ας μη δοκιμάσωμεν από τους αριθμούς ούτε τα πολλά + ούτε το ον να αποδώσωμεν εις το μη ον. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως δεν θα ήτο ίσως ορθόν να πράξωμεν αυτό, καθώς το απαιτεί + ο λόγος. + +Ξένος. + Αλλά τότε πώς είναι δυνατόν ή με το στόμα μας να προφέρωμεν, ή + και απολύτως με μόνην την διάνοιαν να συλλάβωμεν τα μη όντα ή το + μη ον χωρίς αριθμόν; + +Θεαίτητος. + Λέγε πώς το εννοείς; + +Ξένος. + Όταν λέγωμεν μη όντα, δεν αποδίδωμεν εις αυτά πληθυντικόν + αριθμόν; + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως; + +Ξένος. + Αλλά πάλιν το μη ον δεν είναι ενικού αριθμού; + +Θεαίτητος. + Πολύ καθαρά μάλιστα. + +Ξένος. + Αλλά εξ άλλου είπαμεν, ότι δεν είναι ούτε δίκαιον ούτε ορθόν να + προσπαθούμεν να εφαρμόσωμεν το υπάρχον εις το μη υπάρχον. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Ενόησες καλά λοιπόν, ότι δεν είναι δυνατόν ούτε να το προφέρωμεν + ορθώς, ούτε να το ειπούμεν, ούτε να το σκεφθούμεν αυτό το μη ον + μόνον του, αλλά είναι εντελώς ακατανόητον, και ανέκφραστον και + απρόφερτον και αδιόριστον; + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Άραγε λοιπόν, όταν προ ολίγου είπα ότι θα σου παρουσιάσω την + μεγαλιτέραν δυσκολίαν αυτού, σου είπα φέμματα (!);. Ιδού ότι + έχομεν να ειπούμεν κάποιαν άλλην μεγαλιτέραν δυσκολίαν. + +Θεαίτητος. + Ποίαν δηλαδή; + +Ξένος. + Αξιοθαύμαστε φίλε! Από αυτά μόνον που είπαμεν δεν εννοείς, ότι το + μη ον φέρει και αυτόν τον ελέγχοντα εις τοιαύτην δυσκολίαν, ώστε, + όταν θελήση να το εξελέγξη οποιοσδήποτε, αναγκάζεται ο ίδιος να + αντιφάσκη με τον εαυτόν του ως προς αυτό; + +Θεαίτητος. + Πώς το εννοείς; Εξήγησέ το σαφέστερα. + +Ξένος. + Δεν είναι ανάγκη εις το άτομόν μου να ζητής το σαφέστερον. Διότι + εγώ, όταν προ ολίγου εδέχθην ότι δεν πρέπει να έχη το μη ον ούτε + ενικόν ούτε πληθυντικόν αριθμόν, και τότε ωμίλησα ομοίως καθώς + τόρα. Δηλαδή σου ομιλώ διά το μη ον. Το εννοείς καλά; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και όμως ολίγον προηγουμένως πάλιν σου είπα ότι αυτό είναι + απρόφερτον και ανέκφραστον και αδιόριστον. Με παρακολουθείς; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως, πώς δεν σε παρακολουθώ; + +Ξένος. + Αφού λοιπόν ετόλμησα να συνάψω τι είναι, δεν αντιφάσκω προς όσα + είπα προηγουμένως; + +Θεαίτητος. + Έτσι φαίνεται. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Όταν συνάπτω αυτό, δεν ομιλώ περί αυτού ως να είναι + ον; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και πάλιν, όταν το έλεγα ανέκφραστον και απρόφερτον, δεν ωμιλούσα + περί αυτού με ενικόν αριθμόν ως να είναι έν; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Και όμως είπαμεν ότι πρέπει, εάν πρόκειται να ομιλούμεν ορθώς, + ούτε ως έν ούτε ως πολλά να προσδιορίζωμεν αυτό, μάλιστα ούτε με + την αντωνυμίαν αυτό να το προσδιορίζωμεν. Διότι με αυτήν την + έκφρασιν πάντοτε λαμβάνει ενός είδους χαρακτηρισμόν. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Δι' αυτό λοιπόν τις η ανάγκη να αναφέρωμεν πλέον τον κύριον Εμέ. + Διότι θα τον εύρωμεν νικημένον και προ πολλού και τόρα + τελευταίως, ως προς την εξέλεγξιν του μη όντος. Ώστε, καθώς είπα, + ας μη ζητούμεν εις το άτομόν μου τον ορθόν ορισμόν διά το μη ον, + αλλά τόρα πλέον ας τον ζητήσωμεν εις το άτομόν σου. + +Θεαίτητος. + Πώς εννοείς; + +Ξένος. + Έλα προσπάθησε καλά με όλα σου τα δυνατά, αφού είσαι νέος, χωρίς + να αποδώσης εις το μη ον ούτε ύπαρξιν ούτε ενικόν ούτε + πληθυντικόν αριθμόν, να ομιλήσης τίποτε περί αυτού καθώς το + απαιτεί η λογική. + +Θεαίτητος. + Έπρεπε να έχω πολύ μεγάλην και αλλόκοτον προθυμίαν διά να + προσπαθήσω, αφού βλέπω ότι και συ ακόμη έπαθες αυτήν την + συμφοράν. + +Ξένος. + Τότε, αν θέλης, το άτομόν σου και το άτομόν μου ας τα αφήσωμεν + κατά μέρος, έως ότου δε να επιτύχωμεν κανένα ικανόν διά να πράξη + τούτο, ας λέγωμεν ότι ασφαλώς ο σοφιστής εκρύφθη εις + ανεξερεύνητον τόπον. + +Θεαίτητος. + Και πολύ μάλιστα είναι φανερόν. + +Ξένος. + Δι' αυτό λοιπόν, εάν του ειπούμεν, ότι έχει κάποιαν φανταστικήν + τέχνην, αυτός θα εύρη πάτημα από αυτήν την στενοχωρίαν των + ορισμών μας, και θα αντιστρέψη τους λόγους εις το αντίθετον, όταν + τον ονομάζωμεν ομοιωματοποιόν, και θα μας ερωτά αναδρομικώς, τι + εννοούμεν το κάτω κάτω, όταν λέγωμεν ομοίωμα. Λοιπόν πρέπει, φίλε + Θεαίτητε, να προσέξωμεν τι θα απαντήσωμεν εις αυτόν τον + παλικαράν, όταν μας ερωτήση. + +Θεαίτητος. + Είναι φανερόν ότι θα ειπούμε, ότι είναι τα είδωλα, που + εμφανίζονται μέσα εις τα νερά και εις τα κάτοπτρα, ακόμη δε και + τα ζωγραφισμένα και τα γλυμμένα και όλα τα παρόμοια. + +Ξένος. + Τόρα φαίνεσαι, φίλε Θεαίτητε, ότι δεν είδες ποτέ σου σοφιστήν. + +Θεαίτητος. + Διατί δηλαδή; + +Ξένος. + Αυτός θα σου φανή ότι έχει κλειστά τα μάτια του, ή ότι ολότελα + δεν έχει μάτια. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Όταν του δώσης αυτήν την απάντησιν, θα σε περιπαίξη διά τους + ορισμούς σου, διότι θα προσποιήται ότι δεν γνωρίζει ούτε + κάτοπτρα, ούτε νερά, ούτε όρασιν το κάτω κάτω, αλλά μόνον θα σε + ερωτήση το συμπέρασμα των λόγων. + +Θεαίτητος. + Ποίον; + +Ξένος. + Αυτό το οποίον ενόμισες, ότι χαρακτηρίζει όλα αυτά τα πολλά τα + οποία ανέφερες, και με έν όνομα το ωνόμασες ομοίωμα, ως κοινόν + γνώρισμα δι' όλα. Τόρα λοιπόν λέγε και κράτει την θέσιν σου + απέναντι του ανδρός αυτού, χωρίς να υποχωρής διόλου. + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως, φίλε Ξένε, θα ειπούμεν ότι είναι το ομοίωμα, + παρά εκείνο το οποίον ομοιάζει το αληθινόν, και ότι είναι άλλο + κανέν παρόμοιον; + +Ξένος. + Αυτό το άλλο κανέν παρόμοιον το εννοείς ως αληθινόν, ή διά ποίον + λόγον το είπες παρόμοιον; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα αληθινόν, αλλά απλώς όμοιον. + +Ξένος. + Επομένως το αληθινόν δεν το εννοείς ως όντως ον; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Το μη αληθινόν δεν είναι το αντίθετον του αληθινού; + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως; + +Ξένος. + Τότε λοιπόν δεν θεωρείς ως όντως ον το παρόμοιον, αφού λέγεις ότι + αυτό δεν είναι αληθινόν. + +Θεαίτητος. + Ναι, αλλά υπάρχει κατά τινα τρόπον. + +Ξένος. + Υπάρχει, όχι όμως αληθώς, καθώς είπες. + +Θεαίτητος. + Όχι βεβαίως, εκτός ότι είναι όντως εικών. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν δεν είναι όντως ον αυτό το οποίον λέγομεν όντως + εικόνα του όντος. + +Θεαίτητος. + Σχεδόν τοιαύτη περίπλοκος είναι η σχέσις του όντος προς το μη ον, + και εντελώς αλλόκοτος. + +Ξένος. + Πώς να μην είναι αλλόκοτος; Διότι βλέπεις και αυτήν την φοράν με + αυτήν την εναλλαγήν ο πολυκέφαλος σοφιστής μας αναγκάζει να + δεχθώμεν, ότι το μη ον υπάρχει κατά τινα τρόπον· + +Θεαίτητος. + Αυτό το βλέπω καθαρά. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν; Πώς θα ορίσωμεν την τέχνην αυτού, ώστε να + ημπορέσωμεν να μην αντιφάσκωμεν με τον εαυτόν μας; + +Θεαίτητος. + Πώς εννοείς και τι φοβούμενος τα λέγεις αυτά; + +Ξένος. + Όταν ειπούμεν ότι αυτός απατά με το φάντασμα και ότι η τέχνη του + είναι απατητική, τότε άραγε θα υποθέσωμεν ότι η ψυχή μας απατάται + από την τέχνην εκείνην και σχηματίζει ψευδείς κρίσεις, ή άλλο + τίποτε θα παραδεχθώμεν; + +Θεαίτητος. + Αυτό. Διότι τι άλλο ημπορούμεν να παραδεχθώμεν; + +Ξένος. + Τόρα δε πάλιν ψευδής κρίσις δεν θα είναι εκείνη, η οποία φρονεί + τα αντίθετα από τα υπάρχοντα, ή άλλο τίποτε; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως τα αντίθετα. + +Ξένος. + Λέγεις λοιπόν ότι η ψευδής κρίσις παραδέχεται τα μη υπάρχοντα; + +Θεαίτητος. + Κατ' ανάγκην. + +Ξένος. + Πώς άραγε; Διότι φρονεί ότι με κανένα τρόπον δεν υπάρχουν τα μη + όντα, ή ότι υπάρχουν κατά τινα τρόπον. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως πρέπει να υπάρχουν κατά τινα τρόπον τα μη όντα, αφού + εδέχθημεν ότι είναι δυνατόν να λέγωμεν ψεύδη δι' ένα πράγμα. + +Ξένος. + Και τόρα; Άραγε δεν ημπορούμεν να φρονούμεν ότι με κανένα τρόπον + δεν υπάρχουν τα πάντως υπάρχοντα; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και αυτό λοιπόν δεν είναι ψεύδος; + +Θεαίτητος. + Και αυτό. + +Ξένος. + Τότε, νομίζω, ομοίως θα νομισθή ψευδής λόγος, συμφώνως με αυτά, + όστις λέγει ότι τα υπάρχοντα δεν υπάρχουν, καθώς και ότι τα μη + υπάρχοντα υπάρχουν. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως, διότι πώς αλλέως ήτο δυνατόν να γίνη ψευδής; + +Ξένος. + Σχεδόν με κανένα άλλον τρόπον. Αυτά όμως ο σοφιστής δεν θα τα + παραδεχθή, αλλά θα ειπή: Ποίος τρόπος υπάρχει, διά να τα + παραδεχθή αυτά ένας άνθρωπος με νουν, αφού αυτά τα οποία τόρα + παραδέχεσθε δι' αυτά, προηγουμένως τα είπατε ανέκφραστα και + αδιόριστα και ακατανόητα; Εννοούμεν, καλέ Θεαίτητε, αυτά που + λέγει εδώ ο σοφιστής; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν τα εννοούμεν, ότι θα διισχυρισθή ότι ημείς αντιφάσκομεν + προς τα προηγούμενα, διότι ετολμήσαμεν να ειπούμεν ότι υπάρχουν + ψεύδη και εις τας κρίσεις και εις τους λόγους; Διότι πολλάκις + ηναγκάσθημεν να συνάψωμεν το ον εις το μη ον, ενώ μόλις προ + ολίγου παρεδέχθημεν ότι αυτό είναι εντελώς αδύνατον. + +Ξένος. + Καλά το απεμνημόνευσες. Αλλά τόρα πλέον είναι καιρός να σκεφθώμεν + τι πρέπει να πράξωμεν ως προς τον σοφιστήν. Διότι βλέπεις ότι + είναι άφθονα και πολλά τα πατήματά του και αι δυσκολίαι, όταν + χάριν ερεύνης θελήσωμεν να τον κατατάξωμεν εις την τέχνην των + πλαστογράφων και των ταχυδακτυλουργών. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Και σε βεβαιώ πολύ ολίγον μέρος από αυτάς εξετάσαμεν έως τόρα, + ενώ είναι με μίαν λέξιν ατελείωτοι. + +Θεαίτητος. + Τότε, καθώς φαίνεται, είναι αδύνατον να συλλάβωμεν τον σοφιστήν, + αφού αυτά είναι καθώς τα λέγεις. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Πρέπει τάχα να τον αφήσωμεν από την μαλθακότητά μας; + +Θεαίτητος. + Εγώ νομίζω ότι δεν πρέπει να τον αφήσωμεν, εάν είμεθα εις θέσιν + και μίαν άκραν του ακόμη να συλλάβωμεν. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν άραγε θα με δικαιώσης και, καθώς είπες τόρα, θα + μείνης ευχαριστημένος, εάν έστω και μίαν άκραν αποσπάσωμεν από + αυτόν τον τόσον πανίσχυρον λόγον; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Λοιπόν τούτο μόνον σου ζητώ ακόμη. + +Θεαίτητος. + Ποίον; + +Ξένος. + Να μη νομίσης ότι έγινα ως άλλος πατροκτόνος. + +Θεαίτητος. + Διατί δηλαδή; + +Ξένος. + Θα είναι ανάγκη ημείς προς αντίστασιν να βασανίσωμεν πολύ τον + λόγον του πατρός Παρμενίδου και να τον παραβιάσωμεν παραδεχόμενοι + ότι και το μη ον υπάρχει κατά τινα τρόπον, και πάλιν το ον δεν + υπάρχει κάπως. + +Θεαίτητος. + Φαίνεται ότι αυτό πρέπει να το υποστηρίξωμεν εις την συζήτησιν. + +Ξένος. + Πώς δεν φαίνεται βεβαίως, και μάλιστα και εις τον τυφλόν, καθώς + λέγει η παροιμία; Διότι, εάν αυτά δεν τα εξελέγξωμεν και δεν + μείνωμεν σύμφωνοι, τότε πολύ ολιγώτερον θα ημπορέσωμεν να μη + γίνωμεν καταγέλαστοι, διότι θα αναγκαζώμεθα να αντιφάσκωμεν εις + τον ίδιον εαυτόν μας, όταν ομιλούμεν περί λόγων ψευδών ή περί + ψευδούς κρίσεως, είτε περί ομοιωμάτων ή εικόνων ή απομιμήσεων, ή + φαντασμάτων, είτε ακόμη και περί των τεχνών, όσαι ασχολούνται εις + αυτά. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Δι' αυτά λοιπόν πρέπει να αποφασίσωμεν να προσβάλωμεν τόρα τον + πατρικόν λόγον, ή άλλως να τον αφήσωμεν εντελώς πλέον, αν μας + εμποδίζη κάποιος δισταγμός. + +Θεαίτητος. + Όχι, ας μη μας εμποδίση ποτέ τίποτε από αυτά. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν διά τρίτην φοράν θα σου ζητήσω μίαν μικράν χάριν. + +Θεαίτητος. + Λέγε και μη σε μέλει. + +Ξένος. + Τόρα προ ολίγου εδήλωσα ότι εγώ απέκαμα εντελώς ως προς την + εξέλεγξιν αυτών των λόγων, και τόρα μάλιστα πολύ περισσότερον. + +Θεαίτητος. + Ναι, το είπες αυτό. + +Ξένος. + Φοβούμαι λοιπόν δι' όσα είπα, μήπως με θεωρήσης μανιακόν, διότι + αμέσως μετεβλήθην και έγινα το μέσα έξω. Επομένως εις εσέ θα + χρεωστούμεν χάριν, εάν τον εξελέγξωμεν. + +Θεαίτητος. + Όσον δι' εμέ, έσο βέβαιος ότι δεν θα θεωρήσω ως σφάλμα σου, εάν + προχωρήσης εις αυτόν τον έλεγχον και την απόδειξιν. Όσον δι' αυτό + προχώρει με θάρρος. + +Ξένος. + Εμπρός λοιπόν, τι αρχήν άραγε πρέπει να κάμη κανείς εις + ένα παρακινδυνευμένον λόγον; Διότι νομίζω, παιδί μου, ότι είναι + μεγάλη ανάγκη να πάρωμεν αυτόν τον δρόμον. + +Θεαίτητος. + Ποίον δηλαδή; + +Ξένος. + Πρώτον να εξετάσωμεν αυτά τα οποία τόρα μας φαίνονται ότι είναι + ξεκαθαρισμένα, μη τυχόν δεν είμεθα καλά εξηγημένοι ως προς αυτά, + και αβασανίστως μένωμεν σύμφωνοι, ότι τα εννοούμεν ευκρινώς. + +Θεαίτητος. + Ειπέ σαφέστερον, αυτό το οποίον λέγεις. + +Ξένος. + Μου φαίνεται ότι χωρίς να κουρασθή πολύ μας ωμίλησε ο Παρμενίδης, + και οστισδήποτε άλλος ετόλμησε να ορίση, πόσα είναι τα όντα και + ποία; + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Ο καθείς από αυτούς μου φαίνεται ότι μας λέγει παραμύθια, ως να + είμεθα μικρά παιδιά, άλλος μεν ότι τα όντα είναι τρία, και ότι + άλλοτε μερικά από αυτά έχουν ένα είδος πολέμου μεταξύ των, άλλοτε + δε συμφιλιόνονται και κάμνουν γάμους και γεννήσεις και + ανατρέφουν τα γεννώμενα. Άλλος δε πάλιν λέγει ότι δύο πράγματα + υπάρχουν, το υγρόν και το στεγνόν, ή το θερμόν και ψυχρόν, και τα + σπιτόνει και τα υπανδρεύει. Το δε γένος των Ελεατών, εις τον + τόπον μας, αφ' ότου έκαμε την αρχήν ο Ξενοφάνης και οι + αρχαιότεροί του, διηγούνται εις τους μύθους των ότι δήθεν είναι + έν όλα τα πράγματα. Κατόπιν δε μερικαί Μούσαι της Ιωνίας και της + Σικελίας εσκέφθησαν ότι είναι ασφαλέστερον να τα συνδυάσουν αυτά + τα δύο και να λέγουν ότι το ον είναι και έν και πολλά, + συγκρατούνται δε με έχθραν και με φιλίαν. Διότι πάντοτε αι + διαφοραί συμβιβάζονται, λέγουν αι εμβριθέστεραι μούσαι. Αι άλλαι + όμως αι μαλθακώτεραι μούσαι εχάλασαν αυτήν την παντοτινήν + κατάστασιν, και τμηματικώς άλλοτε μεν λέγουν ότι έν είναι το παν + και αγαπητόν εις την Αφροδίτην, άλλοτε δε ότι είναι πολλά και + πολεμούν μεταξύ των ένεκα φιλονικίας. Από όλα αυτά, αν κανείς + είπε τίποτε αληθινόν ή όχι, είναι δύσκολον και απρεπές να + επικρίνωμεν εις ανθρώπους τόσον φημισμένους και παλαιούς (!) Το + εξής όμως δεν κατακρινόμεθα, αν το εξετάσωμεν. + +Θεαίτητος. + Ποίον; + +Ξένος. + Ότι πάρα πολύ μας επεριφρόνησαν ημάς τον απλόν λαόν. Διότι διόλου + δεν τους μέλει, αν παρακολουθούμεν τους λόγους των, ή μένωμεν + οπίσω. Ο καθείς των κυττάζει να τελειώση τον ιδικόν του λόγον. + +Θεαίτητος. + Πώς το εννοείς; + +Ξένος. + Όταν κανείς από αυτούς λέγη με το στόμα του ότι υπάρχουν, ή + έγιναν, ή γίνονται πολλά, ή έν, ή δύο, και ότι το θερμόν + αναμιγνύεται με το ψυχρόν, και εξ άλλου υποθέτη κάποιας συνθέσεις + και αποσυνθέσεις, τότε, φίλε Θεαίτητε, δι' όνομα θεού, συ εννοείς + καλά τι θέλουν να ειπούν; Διότι εγώ, όταν ήμην νεώτερος, και αυτό + που δεν εννοούμεν τόρα το μη ον, οσάκις το έλεγε κανείς, ενόμιζα + ότι το εννοώ τελείως. Τόρα όμως και συ ο ίδιος βλέπεις εις ποίον + βαθμόν απορίας ευρισκόμεθα ως προς αυτό. + +Θεαίτητος. + Το βλέπω. + +Ξένος. + Διόλου παράδοξον λοιπόν να έχωμεν εις την ψυχήν μας το ίδιον + πάθημα και διά το ον, και να νομίζωμεν ότι εις αυτό ευκολυνόμεθα + και το εννοούμεν, όταν κανείς το προφέρη, και ότι μόνον το άλλο + δεν εννοούμεν, ενώ ημείς είμεθα το ίδιον και διά τα δύο. + +Θεαίτητος. + Ίσως. + +Ξένος. + Λοιπόν και εις όλα τα άλλα, που είπαμεν προηγουμένως, ας + εφαρμόσωμεν αυτό το ίδιον. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Λοιπόν όσον διά τα άλλα τα πολλά, και κατόπιν θα εξετάσωμεν, όταν + θέλωμεν. Τόρα όμως πρέπει να σκεφθώμεν διά το πρώτον, το οποίον + είναι και το μέγιστον και αρχηγός. + +Θεαίτητος. + Ποίον εννοείς; Ή μήπως εννοείς, ότι πρέπει πρώτα να ερευνήσωμεν + καλώς το ον, τι άραγε νομίζουν ότι εκφράζει αυτό, όσοι το λέγουν; + +Ξένος. + Από το στόμα μου το πήρες, καλέ Θεαίτητε. Και βεβαίως εννοώ ότι + κατ' αυτήν την μέθοδον πρέπει να προχωρήσωμεν, και ως να είναι + αυτοί παρόντες να τους ερωτούμεν: Ελάτε εδώ σεις, όσοι λέγετε ότι + τα πάντα είναι θερμόν και ψυχρόν ή δύο παρόμοια, διατί άραγε και + εις τα δύο αυτά προσθέτετε και το είναι; Πώς να εξηγήσωμεν αυτό + σας το είναι; Άραγε ως τρίτον εκτός εκείνων των δύο, και τότε να + θεωρήσωμεν ως τρία το παν και όχι πλέον δύο, συμφώνως με τους + λόγους σας; Διότι νομίζω, αφού τα θεωρείτε ως δύο και διακρίνετε + το καθέν, δεν ημπορείτε να ειπήτε και διά τα δύο ομοίως το είναι. + Διότι τότε σχεδόν θα ήσαν διττώς έν, και όχι δύο. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά ομιλείς. + +Ξένος. + Αλλά τότε μήπως θέλετε να θεωρήται ως ον το διττόν; + +Θεαίτητος. + Ίσως. + +Ξένος. + Αλλά καλοί μας φίλοι, θα τους ειπούμεν, και κατ' αυτόν τον τρόπον + πάλιν τα δύο τα λέγετε καθαρά έν. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά το είπες. + +Ξένος. + Λοιπόν, επειδή ημείς ευρισκόμεθα εις απορίαν, σεις εξηγήσατέ μας + αυτά όσον χρειάζεται, δηλαδή τι θέλετε να εκφράσετε, όταν προφέρη + το στόμα σας ον. Διότι είναι προφανές ότι σεις μεν από καιρόν τα + γνωρίζετε αυτά (!), ημείς όμως, έως τόρα μεν ενομίζαμεν ότι τα + γνωρίζομεν, τόρα όμως ευρισκόμεθα εις απορίαν. Εξηγήσατε λοιπόν + εις ημάς αυτό το ίδιον πρώτον, διά να μη μας περνά η ιδέα ότι + εννοούμεν τα λεγόμενά σας, ενώ τα πράγματα συμβαίνουν όλως διόλου + αντιθέτως. Αν λοιπόν προβάλωμεν αυτούς τους λόγους και τας + απαιτήσεις και εις αυτούς και εις τους άλλους, όσοι λέγουν ότι το + παν είναι πλειότερον από έν, τάχα, παιδί μου, έγκλημα θα κάμωμεν; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα. + +Ξένος. + Και τόρα; Άραγε δεν πρέπει να ερωτήσωμεν, όσον είναι δυνατόν, + εκείνους οι οποίοι λέγουν ότι έν είναι το παν, πώς εννοούν το ον; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν πρέπει; + +Ξένος. + Λοιπόν ας απαντήσουν εις το εξής. Έν μόνον λέγετε ότι υπάρχει; + Μάλιστα, θα απαντήσουν. Δεν είναι έτσι; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Αλλά τόρα; Ον ονομάζετε κανέν πράγμα; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Άραγε εκείνο το ίδιον το οποίον το ονομάζετε έν, και επομένως + μεταχειρίζεσθε δύο ονόματα διά το ίδιον πράγμα, ή πώς αλλέως; + +Θεαίτητος. + Συ λοιπόν, καλέ Ξένε, ειπέ τι θα είναι η απάντησίς των εις αυτό; + +Ξένος. + Είναι φανερόν, φίλε Θεαίτητε, ότι όστις έθεσε αυτήν την αρχήν, + δεν είναι πολύ εύκολον να απαντήση εις αυτήν εδώ την ερώτησιν, + αλλά και εις οποιανδήποτε άλλην. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Πρώτον το να παραδεχθή ότι υπάρχουν δύο ονόματα, ενώ αυτός τίποτε + άλλο δεν παρεδέχθη εξ αρχής παρά έν, αυτό βεβαίως είναι πολύ + γελοίον. + +Θεαίτητος. + Πώς δεν είναι; + +Ξένος. + Εξ άλλου πάλιν και μόνον το να επιτρέψη εις άλλον να λέγη ότι + υπάρχει κάποιον όνομα, και αυτό πάλιν δεν είναι λογικόν. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Όταν δέχεται το όνομα το οποίον είναι διάφορον από το πράγμα, + αμέσως δέχεται δύο πράγματα. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και όμως αν θεωρήση το όνομα ως το ίδιον με αυτό, τότε, ή θα λέγη + κατ' ανάγκην όνομα χωρίς πράγμα, ή, εάν δεν το θεωρήση ως όνομα + ενός πράγματος, τότε κατ' ανάγκην το όνομα θα είναι μόνον + ονόματος όνομα, και όχι κανενός άλλου πράγματος. + +Θεαίτητος. + Έχεις δίκαιον. + +Ξένος. + Επίσης και το έν θα είναι μόνον όνομα του ενός, και πάλιν απλώς + και μόνον του αριθμητικού ονόματος έν. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι λογικόν. + +Ξένος. + Τόρα όμως; Άραγε το ολόκληρον θα το θεωρήσουν ως διαφορετικόν από + το έν, ή το ίδιον με αυτό; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν θα το ειπούν και πώς δεν το λέγουν; + +Ξένος. + Εάν λοιπόν είναι ολόκληρον, καθώς λέγει ο Παρμενίδης, + + Ολόγυρα ως προς τον όγκον, όμοιον με στρογγύλην σφαίραν, + Με ίσην πάντοτε απόστασιν από το κέντρον. Διότι δεν πρέπει + Ούτε μεγαλίτερον (το ον) ούτε μικρότερον να είναι εδώ ή εκεί. + + Αφού βεβαίως είναι τοιούτον το έν, τότε έχει μέσον και άκρα, αφού + δε έχει αυτά, είναι πολύ λογικόν να έχη και μέρη. Ή όχι; + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Αλλά τόρα βεβαίως όποιον πράγμα είναι χωρισμένον εις μέρη, ναι + μεν δεν το εμποδίζει τίποτε, να έχη την ιδιότητα του ενός εις όλα + του τα μέρη, και επομένως ως προς τούτο να είναι και έν όλον και + έν ολόκληρον. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Αλλ' όμως αυτό το οποίον παθαίνει αυτά, άραγε δεν είναι αδύνατον + να είναι το ίδιον το έν; + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Διότι βεβαίως το αληθινόν έν πρέπει να είναι εντελώς χωρίς μέρη, + συμφώνως με την λογικήν. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως πρέπει. + +Ξένος. + Αυτό όμως το έν, το οποίον συνίσταται από πολλά μέρη, δεν + συμφωνεί, με την λογικήν. + +Θεαίτητος. + Σε εννοώ. + +Ξένος. + Λοιπόν ποίαν ιδιότητα του ενός θα έχη το ον, διά να ειπούμεν ότι + είναι και έν και ολόκληρον; Ή όλως διόλου θέλεις να μην + ονομάζωμεν το ον ολόκληρον; + +Θεαίτητος. + Πολύ δύσκολον εκλογήν μου προτείνεις. + +Ξένος. + Έχεις μέγα δίκαιον. Διότι, αφού το ον έχει την ιδιότητα να είναι + κάπως έν, τόρα αποδεικνύεται ότι δεν είναι το ίδιον με το έν, και + επομένως πρέπει να θεωρήσωμεν τα όντα ως πλειότερα από έν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και πάλιν όμως, εάν βεβαίως το ον είναι όχι ολόκληρον, διότι + έλαβε την ιδιότητα του ενός, και μόνον το ίδιον το ολόκληρον + είναι ολόκληρον, τότε λογικώς το ον θα στερήται ένα μέρος ιδικόν + του. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Και συμφώνως με αυτόν τον συλλογισμόν, αφού στερείται τον εαυτόν + του το ον(!), δεν θα είναι ον. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Αλλά και πάλιν γίνονται τα όντα περισσότερα του ενός, εάν το ον + και το ολόκληρον θεωρηθούν ότι έχουν ιδιαιτέραν φύσιν το καθέν + χωριστά. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Εάν όμως το ολόκληρον δεν υπάρχει καν, τότε αυτά τα ίδια θα πάθη + και το ον, και εκτός του ότι δεν υπάρχει, ούτε είναι ποτέ δυνατόν + να γεννηθή. + +Θεαίτητος. + Διατί δηλαδή; + +Ξένος. + Παν ότι εγεννήθη, πάντοτε εγεννήθη ολόκληρον. Επομένως ούτε + ύπαρξιν ούτε γέννησιν πρέπει να αναφέρη το στόμα μας, αφού δεν + κατατάσσομεν το ολόκληρον μεταξύ των όντων. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά μου φαίνεται ότι είναι αυτά. + +Ξένος. + Εκτός τούτου αυτό το μη ολόκληρον δεν πρέπει να είναι ούτε + οποιουδήποτε μεγέθους. Διότι, αν έχη μέγεθος, τότε, οσονδήποτε + και αν είναι, είναι ολόκληρον. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και λοιπόν χίλια συμπεράσματα παρόμοια, με απεράντους δυσκολίας + το καθέν θα κάμη εκείνος, όστις λέγει, ή ότι είναι δύο, ή ότι + είναι έν μόνον το ον. + +Θεαίτητος. + Αυτό το αποδεικνύουν και τόρα τα πορίσματα. Διότι το έν είναι + αλληλένδετον προς το άλλο, και διαρκώς μας παρουσιάζουν ως + μεγαλιτέραν την πλάνην μας, δι' όσα είπαμεν προηγουμένως. + +Ξένος. + Όσοι λοιπόν λεπτολογούν περί του όντος και του μη όντος, όλους + μεν αυτούς δεν τους εξετάσαμεν τελείως, αλλά ας το θεωρήσωμεν + αρκετόν και αυτό. Τόρα πάλιν όμως πρέπει να εξετάσωμεν τους + έχοντας διάφορον γνώμην, ούτως ώστε από όλους αυτούς να μας είναι + ευκολώτερον να εννοήσωμεν, διατί δεν είναι ευκολώτερον να + ειπούμεν τι είναι το ον, παρά τι είναι το μη ον. + +Θεαίτητος. + Τότε λοιπόν ας υπάγωμεν να επισκεφθώμεν και τούτους. + +Ξένος. + Και πραγματικώς εις αυτούς φαίνεται να υπάρχη ως αν κάποια + γιγαντομαχία, όταν συζητούν περί της ουσίας (υπάρξεως, πλάσεως) + μεταξύ των. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Άλλοι μεν όλα τα κατεβάζουν από τον ουρανόν και από το αόρατον + εις την γην, και τα φουχτόνουν εις τα χέρια των ωσάν πέτρας και + ξύλα. Διότι όλα τα θεωρούν ως χειροπιαστά, και διισχυρίζονται ότι + μόνον εκείνο υπάρχει, το οποίον μας προξενεί αντίστασιν και + επαφήν, ορίζοντες ότι είναι το ίδιον πράγμα το σώμα και η ουσία. + Από όλα δε τα άλλα, εάν ειπή κανείς ότι υπάρχει και κάτι τι χωρίς + να έχη σώμα, αυτοί τον περιφρονούν και ούτε θέλουν καν να τον + ακούσουν. + +Θεαίτητος. + Αλήθεια φοβεροί άνδρες είναι αυτοί που είπες. Διότι και εγώ έως + τόρα έτυχε να συναντήσω πολλούς τοιούτους. + +Ξένος. + Και λοιπόν όσοι αντιλέγουν εις αυτούς, τους αντικρούουν με πολλήν + προσοχήν από ψηλά από κάποιον αόρατον μέρος, και επιμένουν ότι η + αληθινή ουσία είναι κάποια νοητά και ασώματα είδη (ιδέαι=τύποι). + Τα δε σώματα των προηγουμένων και την αλήθειαν την οποίαν + πρεσβεύουν εκείνοι, αυτοί την κατακομματιάζουν με τους λόγους των + και την ονομάζουν γέννησιν μετακινουμένην και όχι ουσίαν. Εις το + μέσον λοιπόν αυτών των θεωριών, φίλε Θεαίτητε, πάντοτε υπάρχει + σφοδρά μάχη και από τα δύο μέρη. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Από αυτά λοιπόν τα δύο γένη, ας ζητήσωμεν εξήγησιν χωριστά από το + καθέν, πώς θεωρούν την ουσίαν. + +Θεαίτητος. + Πώς θέλεις λοιπόν να εξετάσωμεν; + +Ξένος. + Από όσους παραδέχονται την ουσίαν ως τα είδη, είναι ευκολώτερον + να ζητήσωμεν εξήγησιν. Διότι αυτοί είναι ημερώτεροι. Από τους + άλλους όμως, οι οποίοι όλα τα αποδίδουν εις το σώμα, είναι + δυσκολώτερον, ίσως μάλιστα είναι αδύνατον. Αλλά νομίζω ότι δι' + αυτούς πρέπει να κάμωμεν το εξής. + +Θεαίτητος. + Τι να κάμωμεν; + +Ξένος. + Κυρίως μεν, εάν υπάρχη τρόπος, πρέπει να τους βελτιώσωμεν δι' + έργων. Εάν όμως αυτό είναι αδύνατον, τότε τουλάχιστον ας τους + βελτιώσωμεν διά λόγων, υποθέτοντες ότι είναι πρόθυμοι εις το + μέλλον να αποκρίνωνται νομιμώτερον. Διότι παν ό,τι ομολογούν οι + καλλίτεροι, έχει περισσότερον κύρος από τους χειροτέρους. Ημείς + όμως δεν σκοτιζόμεθα πολύ δι' αυτούς, αλλά μόνον ζητούμεν την + αλήθειαν. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Δόσε λοιπόν διαταγήν εις αυτούς που έγιναν καλλίτεροι, και ό,τι + απάντησιν σου δώσουν εξήγησέ την εις ημάς. + +Θεαίτητος. + Αυτό θα γίνη. + +Ξένος. + Ας μας ειπούν λοιπόν αν παραδέχονται, ότι κάποιον πράγμα είναι + θνητόν ζώον. + +Θεαίτητος. + Πώς δεν παραδέχονται; + +Ξένος. + Αυτό όμως δεν συμφωνούν, ότι είναι σώμα έμψυχον; + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Δεχόμενοι ως έν από τα όντα την ψυχήν; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Αλλά τόρα; Την ψυχήν δεν την θεωρούν άλλην μεν ως δικαίαν, άλλην + δε ως άδικον, και την μεν πρώτην ως φρόνιμον, την δε δευτέραν ως + ανόητον; + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως; + +Ξένος. + Αλλ' άραγε δεν γίνεται τοιαύτη η ψυχή εκάστου από αυτούς με την + απόκτησιν και παρουσίαν της δικαιοσύνης, με τα αντίθετα όμως + αντίθετος; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα, και αυτά τα παραδέχονται. + +Ξένος. + Ναι, αλλά παν ό,τι είναι δυνατόν να παρουσιάζεται εις κάποιον και + να απουσιάζη από αυτόν, χωρίς άλλο θα παραδεχθούν ότι έχει + ύπαρξιν. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως παραδέχονται. + +Ξένος. + Αφού λοιπόν υπάρχει η δικαιοσύνη και η φρόνησις και όλαι αι άλλαι + αρεταί και κακίαι, και προ πάντων η ψυχή, εις την οποίαν + γεννώνται αυτά, άραγε φρονούν ότι κανέν από αυτά είναι ορατόν και + χειροπιαστόν, ή όλα τα θεωρούν ως αόρατα; + +Θεαίτητος. + Κανέν σχεδόν από αυτά δεν είναι ορατόν. + +Ξένος. + Και τόρα; Άραγε παραδέχονται ότι κανέν από αυτά φορεί σώμα; + +Θεαίτητος. + Εις αυτό πλέον δεν αποκρίνονται κατά τον ίδιον τρόπον, αλλά διά + μεν την ψυχήν φρονούν ότι έχει κάποιον σώμα, διά την φρόνησιν + όμως και δι' έκαστον από τα άλλα τα οποία ερώτησες, εντρέπονται + να τολμήσουν ή να δεχθούν ότι δεν ανήκουν εις τα όντα, ή να + διισχυρισθούν ότι όλα είναι σώματα. + +Ξένος. + Διότι είναι προφανές, φίλε Θεαίτητε, ότι αυτοί οι άνδρες + εβέλτιώθησαν. Καθ' όσον τίποτε δεν θα εντρέποντο να ειπούν από + αυτά όσοι από αυτούς είναι σπαρμένοι και αυτόχθονες, αλλά θα + επέμεναν να λέγουν, ότι παν ό,τι δεν είναι δυνατόν να σφίξουν με + τας χείρας των, αυτό τάχα ούτε είναι καν ον. + +Θεαίτητος. + Σχεδόν τα λέγεις καθώς αυτοί τα συλλογίζονται. + +Ξένος. + Λοιπόν πάλιν ας τους ξαναερωτήσωμεν. Διότι εάν θελήσουν να + παραδεχθούν ως ασώματον έστω και το μικρότερον από τα όντα, θα + είναι αρκετόν. Δηλαδή αυτοί οφείλουν να μας ειπούν, τι κοινόν + έχουν αυτά με εκείνα που έχουν σώμα, ώστε συμφώνως με αυτό λέγουν + ότι υπάρχουν και τα δύο. Πολύ πιθανόν λοιπόν να απορήσουν. Εάν + όμως συμβή κανέν τοιούτον, πρόσεξε, άραγε εάν τους προτείνωμεν + ημείς, θα θελήσουν να παραδεχθούν ότι το ον είναι κάτι τι καθώς + το εξής. + +Θεαίτητος. + Ποίου είδους δηλαδή; λέγε και πιθανόν να μας το ειπούν. + +Ξένος. + Λέγω λοιπόν ότι όντως υπάρχει παν ό,τι έχει έστω και την + μικροτέραν δύναμιν, είτε διά να τροποποιήση την φύσιν + οποιουδήποτε άλλου, είτε διά να πάθη και την μικροτέραν μεταβολήν + από το μηδαμινώτερον των πραγμάτων, έστω και μίαν φοράν μόνον. + Δηλαδή θέτω ως ορισμόν διά τα όντα, ότι δεν είναι άλλο τίποτε + παρά δύναμις. + +Θεαίτητος. + Αλλ' επειδή αυτοί προς το παρόν δεν έχουν να ειπούν τίποτε + καλλίτερον, το παραδέχονται. + +Ξένος. + Έχει καλώς. Διότι κατόπιν πιθανόν και εις ημάς και εις αυτούς να + φανή διαφορετικόν. Με αυτούς λοιπόν ας μείνωμεν έως εδώ σύμφωνοι + εις αυτό. + +Θεαίτητος. + Μένομεν. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν ας υπάγωμεν εις τους άλλους οι οποίοι είναι φίλοι των + ειδών. Συ δε και αυτών τους λόγους εξήγει εις ημάς. + +Θεαίτητος. + Αυτό θα γίνη. + +Ξένος. + Την γέννησιν νομίζω ότι την θεωρείτε διαφορετικήν από την ουσίαν + (ύπαρξιν, πλάσιν). Δεν είναι έτσι; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και ότι με το σώμα μας διά μέσου των αισθητηρίων αντιλαμβανόμεθα + την γέννησιν, με την ψυχήν δε διά μέσου της σκέψεως + αντιλαμβανόμεθα την αληθινήν ουσίαν, η οποία λέγετε ότι πάντοτε + είναι καθ' όλα ομοία, ενώ η γέννησις κατά καιρούς μεταβάλλεται. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως τα λέγομεν αυτά. + +Ξένος. + Αλλά τόρα αυτήν την συγκοινωνίαν, αξιοθαύμαστοι φίλοι, πώς πρέπει + να ειπούμεν ότι την εκλαμβάνετε εις αυτά τα δύο; Όχι άραγε καθώς + προ ολίγου το είπατε οι ίδιοι; + +Θεαίτητος. + Ποίου είδους; + +Ξένος. + Πάθος ή ενέργειαν προερχομένην από μίαν δύναμιν ένεκα της + συμπλησιάσεως των πραγμάτων. Πιθανόν λοιπόν, φίλε Θεαίτητε, συ να + μην ακούης καλά την απάντησίν των εις αυτήν την ερώτησιν, εγώ + όμως την ακούω, ίσως ένεκα της συνηθείας. + +Θεαίτητος. + Ποίαν εξήγησιν λοιπόν δίδουν; + +Ξένος. + Δεν συμφωνούν με ημάς ως προς αυτό, το οποίον είπαμεν συζητούντες + με εκείνους τους αυτόχθονας. + +Θεαίτητος. + Ποίον δηλαδή; + +Ξένος. + Νομίζω ότι αρκετά καλά ωρίσαμεν ότι όντα είναι εκείνα, εις τα + οποία υπάρχει η δύναμις να πάθουν ή να ενεργήσουν έστω και το + ελάχιστον. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Εις αυτά λοιπόν αντιτάσσουν αυτοί, ότι εις μεν την γέννησιν + υπάρχει η δύναμις του πάθους και της ενεργείας, εις την ουσίαν + όμως δεν αρμόζει η δύναμις κανενός από αυτά τα δύο. + +Θεαίτητος. + Λοιπόν λέγουν τίποτε σπουδαίον; + +Ξένος. + Λέγουν κάτι τι, εις το οποίον ημείς πρέπει να απαντήσωμεν, ότι + έχομεν ανάγκην να τους ερωτήσωμεν σαφέστερον, αν συγχρόνως + παραδέχονται ότι η μεν ψυχή γνωρίζει, η δε ουσία γνωρίζεται. + +Θεαίτητος. + Αυτό βεβαίως το παραδέχονται. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Το γνωρίζω ή το γνωρίζομαι το θεωρείτε ως ενέργειαν, + ή ως πάθος, ή ως και τα δύο μαζί; Ή το ένα μεν ως πάθος, το δε + άλλο ως ενέργειαν; Ή όλως διόλου νομίζετε, ότι κανέν από αυτά τα + δύο δεν έχει καμμίαν από αυτάς τας δύο ιδιότητας; Είναι φανερόν + ότι θα ειπούν, ότι κανέν από τα δύο δεν έχει καμμίαν από τας δύο + ιδιότητας. Διότι αλλέως θα έδιδαν αντιφατικήν απάντησιν προς τα + προηγούμενα. + +Θεαίτητος. + Αυτό δεν το εννοώ. + +Ξένος. + Ουδέ τούτο δεν εννοείς τουλάχιστον, ότι δηλαδή, αφού το γινώσκω + είναι ενέργεια, το γινώσκομαι κατ' ανάγκην είναι πάθος; Η ουσία + λοιπόν, συμφώνως προς αυτά, η οποία γινώσκεται από την γνώσιν, + όσον γινώσκεται, τόσον κινείται ένεκα του πάθους, πράγμα το + οποίον δεν ημπορεί να γίνη εις το ακίνητον. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Και τόρα τι θα κάμωμεν, μα τον Δία; Άραγε θα πιστεύσωμεν + αβασανίστως ότι πραγματικώς δεν υπάρχει καμμία κίνησις και ζωή + και ψυχή και φρόνησις εις το ον, ούτε ότι ζη αυτό ούτε ότι + σκέπτεται, αλλά ότι είναι σεβάσμιον και αγιασμένον, χωρίς να έχη + νουν και ότι στέκεται ακίνητον; + +Θεαίτητος. + Πραγματικώς θα ήτο τρομερόν να το παραδεχθώμεν αυτό. + +Ξένος. + Αλλά τότε; Να παραδεχθώμεν ότι έχει μεν νουν, όχι όμως και ζωήν; + +Θεαίτητος. + Πώς είναι δυνατόν; + +Ξένος. + Αλλά πάλιν; Να ειπούμεν ότι αυτά και τα δύο υπάρχουν εις αυτό, + όχι όμως ότι τα έχει αυτό εντός της ψυχής του; + +Θεαίτητος. + Και πώς αλλέως είναι δυνατόν να τα έχη; + +Ξένος. + Αλλά πάλιν; Να έχη νουν και ζωήν και ψυχήν, να είναι όμως εντελώς + ακίνητον, ενώ είναι έμψυχον; + +Θεαίτητος. + Όλα αυτά μου φαίνονται ότι δεν είναι λογικά. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν πρέπει να παραδεχθώμεν και το κινούμαι και την + κίνησιν ως όντα. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Τουλάχιστον, φίλε Θεαίτητε, είναι λογικόν, εάν είναι ακίνητα τα + όντα, να μη υπάρχη νους πουθενά διά κανέν πράγμα. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και όμως, αν πάλιν δεχθώμεν ότι όλα μεταφέρονται και κινούνται, + και τότε πάλιν το ίδιον συμπέρασμα θα βγάλωμεν. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Εκείνο το οποίον μένει το ίδιον υπό τους ιδίους όρους και ως προς + το ίδιον πράγμα, νομίζεις ότι είναι δυνατόν να υπάρξη άνευ + στάσεως; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Χωρίς αυτά εννοείς ότι είναι δυνατόν ποτε να υπάρχη + νους και ο παραμικρός ακόμη; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα. + +Ξένος. + Και λοιπόν πρέπει με πάντα διισχυρισμόν να αντικρούσωμεν εκείνον, + όστις μη παραδεχόμενος επιστήμην, ή φρόνησιν, ή νουν, + διισχυρίζεται οτιδήποτε δι' οποιονδήποτε πράγμα. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Ο φιλόσοφος λοιπόν, ο οποίος όλα αυτά τα εκτιμά, είναι ανάγκη, + καθώς φαίνεται, να μη δεχθή την γνώμην εκείνων, οι οποίοι + παραδέχονται έν ή πολλά είδη, και ότι το παν είναι ακίνητον. Και + τους άλλους πάλιν οι οποίοι θεωρούν το ον ως κινούμενον εις όλα + τα μέρη, ούτε καν να τους ακούσωμεν, αλλά καθώς έλεγαν τα παιδιά + ως ευχήν: «όσα είναι ακίνητα και κινημένα», να παραδεχθώμεν ότι + το ον και το παν έχει αυτά και τα δύο. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Αι λοιπόν; Άραγε δεν φρονείς πλέον ότι αρκετά καλά + εχαρακτηρίσαμεν με τον λόγον μας το ον; + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Και όμως, φίλε Θεαίτητε, πόσον φρικτόν θα είναι τόρα, όταν θα + εννοήσωμεν την δυσκολίαν της εξετάσεως αυτού; + +Θεαίτητος. + Πώς τόρα πάλιν το είπες αυτό και τι εννοείς; + +Ξένος. + Αξιομακάριστε φίλε, δεν εννοείς ότι τόρα ακριβώς ευρισκόμεθα εις + την μεγαλιτέραν άγνοιαν περί αυτού, και όμως μεταξύ μας φαινόμεθα + ότι κάτι λέγομεν; + +Θεαίτητος. + Εις εμέ τουλάχιστον βεβαίως φαινόμεθα ότι κάτι λέγομεν, πώς όμως + δεν ενοήσαμεν ότι καταντήσαμεν εις αυτό το σημείον, εγώ δεν το + εννοώ τόσον καλά. + +Ξένος. + Πρόσεξε λοιπόν καλλίτερα, εάν είναι δίκαιον, αφού παραδεχόμεθα + αυτά, να μας ερωτήση κανείς καθώς ημείς ερωτούσαμεν τους + λέγοντας, ότι το παν είναι θερμόν και ψυχρόν. + +Θεαίτητος. + Ποία; Υπενθύμισέ μου. + +Ξένος. + Πολύ καλά. Θα προσπαθήσω ωρισμένως να το κάμω αυτό, ερωτών καθώς + τότε εκείνους, ώστε συγχρόνως και να προχωρούμεν οπωσδήποτε. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Εμπρός λοιπόν. Την κίνησιν και την στάσιν άραγε δεν τα θεωρείς εκ + διαμέτρου αντίθετα το έν προς το άλλο; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Και όμως δεν φρονείς ότι ομοίως υπάρχουν αυτά και τα δύο ομού και + το καθέν χωριστά; + +Θεαίτητος. + Φρονώ βεβαίως. + +Ξένος. + Άραγε εννοείς ότι κινούνται μαζί και χωριστά, όταν δέχεσαι, ότι + υπάρχουν; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα. + +Ξένος. + Ή μήπως εννοείς ότι στέκονται, όταν λέγης ότι υπάρχουν και τα + δύο; + +Θεαίτητος. + Πώς είναι δυνατόν! + +Ξένος. + Επομένως έξω από αυτά, ωσάν κάτι τι τρίτον δεν θεωρείς με τον + νουν σου το ον, και ότι περικλείει εντός του την στάσιν και την + κίνησιν, και επειδή έλαβες υπ' όψιν σου ότι συμμετέχουν της + υπάρξεως, κατά λογικήν συνέπειαν εχαρακτήρισες και τα δύο ως + υπάρχοντα; + +Θεαίτητος. + Πραγματικώς σχεδόν εξάγεται ότι κάτι τι τρίτον είναι το ον, όταν + λέγωμεν ότι υπάρχει κίνησις και στάσις. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν το ον δεν είναι το κοινόν εξαγόμενον της κινήσεως και + στάσεως, αλλά κάτι άλλο διάφορον από αυτά. + +Θεαίτητος. + Έτσι φαίνεται. + +Ξένος. + Επομένως συμφώνως με την ιδικήν του φύσιν, το ον ούτε στέκεται + ούτε κινείται. + +Θεαίτητος. + Σχεδόν. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν πού πρέπει πλέον να στρέψη κανείς την σκέψιν του, εάν + θέλη να επιτύχη ασφαλώς σαφή γνώμην περί αυτού διά τον εαυτόν + του; + +Θεαίτητος. + Ξέρω και 'γώ; + +Ξένος. + Νομίζω ότι πουθενά πλέον δεν είναι εύκολον. Διότι, εάν ένα πράγμα + δεν κινήται, πώς είναι δυνατόν να μη στέκεται; Ή αντιθέτως + εκείνο, το οποίον δεν στέκεται διόλου, πώς δεν κινείται; Και όμως + απεδείξαμεν προηγουμένως, ότι το ον ευρίσκεται έξω από αυτά τα + δύο. Ή λοιπόν είναι ποτέ δυνατόν τούτο; + +Θεαίτητος. + Αυτό βεβαίως είναι των αδυνάτων αδύνατον. + +Ξένος. + Το εξής λοιπόν είναι δίκαιον να ενθυμηθούμεν επάνω εις αυτά. + +Θεαίτητος. + Ποίον δηλαδή; + +Ξένος. + Ότι, όταν μας ερώτησαν εις ποίον πράγμα πρέπει να εφαρμόσωμεν το + όνομα του μη όντος, ευρέθημεν εις άκραν στενοχωρίαν. Το + ενθυμείσαι; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν το ενθυμούμαι; + +Ξένος. + Δεν μου λέγεις λοιπόν τάχα εις μικροτέραν στενοχωρίαν ευρισκόμεθα + τόρα διά το ον; + +Θεαίτητος. + Κατά την γνώμην μου, καλέ Ξένε, εάν επιτρέπεται η έκφρασις, τόρα + ευρισκόμεθα εις μεγαλιτέραν στενοχωρίαν. + +Ξένος. + Λοιπόν αυτό το ζήτημα ας το αφήσωμεν έως εδώ άλυτον. Αφού όμως + και το ον και το μη ον εξ ίσου είναι δύσλυτα, τόρα πλέον υπάρχει + ελπίς, εις οποιονδήποτε σημείον αποδεικνύεται το έν από αυτά είτε + σκοτεινότερον είτε σαφέστερον, εις το ίδιον σημείον να + αποδεικνύεται και το άλλο. Και αν πάλιν δεν κατορθώσωμεν να + εννοήσωμεν ούτε το έν ούτε το άλλο, οπωσδήποτε όμως ας + προσπαθήσωμεν όσον το δυνατόν αξιοπρεπέστερον να προχωρήσωμεν εις + την έρευναν και των δύο. + +Θεαίτητος. + Έχει καλώς. + +Ξένος. + Ας εξετάσωμεν λοιπόν κατά ποίον τρόπον άραγε αποδίδομεν συνήθως + εις έν και το αυτό πράγμα πολλά ονόματα. + +Θεαίτητος. + Πώς δηλαδή; Ειπέ μου ένα παράδειγμα. + +Ξένος. + Ως γνωστόν, εις τον άνθρωπον αποδίδομεν και τα διάφορα χρώματα, + και τα σχήματα και τα μεγέθη και τας κακίας και τας αρετάς και με + όλα αυτά και χίλια άλλα δεν τον λέγομεν μόνον άνθρωπον, αλλά και + αγαθόν και τόσα άλλα. Και πάλιν τα άλλα πράγματα, με τον ίδιον + τρόπον, ενώ κατ' αρχάς αποδίδομεν εις αυτά έν όνομα, κατόπιν τα + χαρακτηρίζομεν ποικιλοτρόπως με πολλά επίθετα. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά ομιλείς. + +Ξένος. + Δι' αυτό νομίζω ότι προετοιμάσαμεν τραπέζι διά τους νέους και διά + τους οψιμαθείς από τους γέροντας. Διότι ημπορεί προχείρως ο + καθείς να εναντιωθή, ότι είναι αδύνατον πράγμα τα πολλά να είναι + έν και το έν να είναι πολλά. Και να είσαι βέβαιος ότι αυτοί + ευχαριστούνται, διότι δεν επιτρέπουν να ονομάζη κανείς ένα + άνθρωπον αγαθόν, αλλά το αγαθόν αγαθόν, και τον άνθρωπον + άνθρωπον. Διότι, νομίζω, φίλε Θεαίτητε, πολλάκις συναντάς + ανθρώπους συζητούντας τα τοιαύτα, οι οποίοι κάποτε είναι + γεροντότεροι, και επειδή αισθάνονται την έλλειψιν της φρονήσεως + ως μεγάλην πτωχείαν, θαυμάζουν αυτά τα πράγματα, και ωρισμένως + νομίζουν ότι είναι μεγάλη σοφία να το εύρουν αυτό. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Διά να απαντήσωμεν λοιπόν προς όλους ανεξαιρέτως, όσοι έτυχε να + συζητήσουν περί της ουσίας και το παραμικρόν, ας αποτείνωμεν και + προς τούτους και προς τους άλλους, περί των οποίων ωμιλήσαμεν + προηγουμένως, αυτά τα οποία τόρα θα ειπούμεν με ερωτήσεις. + +Θεαίτητος. + Ποία δηλαδή; + +Ξένος. + Άραγε ούτε την ουσίαν (ύπαρξιν) να μη αποδίδωμεν εις την κίνησιν + και στάσιν, ούτε τίποτε άλλο εις κανέν άλλο πράγμα, αλλά να τα + θεωρήσωμεν ως άμικτα και μη δυνάμενα να συγκοινωνούν μεταξύ των; + Ή όλα να τα κατατάξωμεν ομού, ως δυνάμενα να συγκοινωνούν μεταξύ + των; Ή άλλα μεν συγκοινωνούν, άλλα όμως όχι; Από όλα αυτά, καλέ + Θεαίτητε, τι παραδεχόμεθα ότι θα εκλέξουν αυτοί; + +Θεαίτητος. + Εγώ εις την θέσιν αυτών δεν ημπορώ να απαντήσω τίποτε. Ώστε δεν + βλέπω τον λόγον, πώς δεν δίδεις ανά μίαν απάντησιν διά να + σκέπτεσαι χωριστά καθέν συμπέρασμα. + +Ξένος. + Καλά λέγεις και ας υποθέσωμεν, αφού το θέλεις, ότι αυτοί απαντούν + πρώτον, ότι κανέν δεν έχει καμμίαν δύναμιν συγκοινωνίας με κανέν + άλλο υπό ουδεμίαν έποψιν. Επομένως δεν έπεται, ότι η κίνησις και + η στάσις με κανένα τρόπον δεν ημπορούν να συγκοινωνήσουν με την + ουσίαν; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως έπεται. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Είναι δυνατόν να υπάρξη πλέον κανέν από αυτά τα δύο, + αφού δεν συμμετέχει από την ουσίαν; + +Θεαίτητος. + Δεν είναι δυνατόν να υπάρξη. + +Ξένος. + Ιδού λοιπόν ότι διά μιας μόλις παρεδέχθημεν αυτό, καθώς φαίνεται, + όλα έγιναν ανάστατα, όσα λέγουν όσοι κινούν το σύμπαν, και όσα + λέγουν όσοι το θεωρούν ως έν ακίνητον, και όσοι θεωρούν ότι τα + όντα είναι είδη (ιδέαι, τύποι) τα οποία μένουν διαρκώς + αμετάβλητα. Διότι όλοι αυτοί συνάπτουν με αυτά την ύπαρξιν και + λέγουν ότι όντως κινούνται, και άλλοι ότι όντως στέκονται. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και όμως πάλιν όσοι άλλοτε μεν συνθέτουν τα πάντα, άλλοτε δε τα + αναλύουν, είτε τα συνθέτουν εις έν και από το ον αναλύουν άπειρα, + είτε τα αναλύουν εις στοιχεία ωρισμένα και από αυτά συνθέτουν, + αδιάφορον αν τούτο το παραδεχθούν ότι γίνεται εν μέρει ή πάντοτε, + καθ' όλους αυτούς τους τρόπους ψεύδονται, εάν βεβαίως δεν υπάρχη + καμμία σύμμιξις. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Αλλά πάλιν πολύ κωμικώτερον θα ομιλήσουν, όσοι δεν επιτρέπουν ένα + πράγμα, όταν συγκοινωνή με το πάθημα ενός άλλου, να λάβη το όνομα + αυτού. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Διότι αυτοί αναγκάζονται παντού να μεταχειρίζωνται το «είναι» και + το «χωριστά» και το «από άλλα» και το «μόνον του» και χίλια άλλα, + εις τα οποία, αφού δεν έχουν την εγκράτειαν να αποφεύγουν να τα + συνάπτουν εις τους λόγους των, δεν έχουν ανάγκην να τους + εξελέγξουν άλλοι, αλλά, καθώς λέγει η παροιμία, φέρουν μέσα των + τον εχθρόν των, ο οποίος θα τους αντικρούση και θα ομιλή από + μέσα, καθώς συνέβαινε εις τον γελοίον Ευρυκλέα, ο οποίος + αναιρούσε ο ίδιος τους λόγους του. + +Θεαίτητος. + Πραγματικώς έκαμες καλήν παρομοίωσιν και λέγεις την αλήθειαν. + +Ξένος. + Εάν όμως δεχθώμεν ότι αυτά έχουν την δύναμιν να συγκοινωνούν + μεταξύ των, τι θα συμβή; + +Θεαίτητος. + Αυτό είμαι και εγώ εις θέσιν να το αναιρέσω. + +Ξένος. + Πώς; + +Θεαίτητος. + Διότι και η ιδία η κίνησις όλως διόλου θα εσταματούσε, και πάλιν + η ιδία στάσις θα εκινείτο, εάν εφαρμοσθή το έν επάνω εις το άλλο. + +Ξένος. + Αλλά αυτό άραγε δεν είναι με ισχυροτάτους λόγους αδύνατον, δηλαδή + η κίνησις να σταθή και η στάσις να κινηθή; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν είναι; + +Ξένος. + Τότε λοιπόν υπολείπετε μόνον η τρίτη περίπτωσις. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και βεβαίως οπωσδήποτε το έν από αυτά τα τρία είναι κατ' ανάγκην + ορθόν, δηλαδή ή όλα, ή κανέν, ή άλλα θέλουν και άλλα δεν θέλουν + να συγκοινωνούν. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Και όμως τα δύο πρώτα απεδείχθησαν αδύνατα. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Επομένως οποιοσδήποτε θέλει να απαντήση ορθώς, οφείλει να + παραδεχθή το τελευταίον από τα τρία. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Αφού λοιπόν άλλα μεν θέλουν να εκτελούν τούτο, άλλα όμως όχι, + τότε σχεδόν παθαίνουν το ίδιον με τα στοιχεία του αλφαβήτου. + Διότι και από εκείνα άλλα μεν δεν συμβιβάζονται μαζί, άλλα όμως + συμβιβάζονται. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Τα φωνήεντα όμως περισσότερον από όλα τα άλλα, εισχωρούν εις όλα + ωσάν συνεκτικός δεσμός, ώστε χωρίς αυτά είναι αδύνατον να + προσαρμοσθούν και τα άλλα μεταξύ των. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Τόρα όμως; Άραγε ο καθείς γνωρίζει ποία με ποία ημπορούν να + συμπέσουν; Ή απαιτείται τέχνη δι' εκείνον, ο οποίος πρόκειται να + εκτελέση τούτο με τελειότητα; + +Θεαίτητος. + Απαιτείται τέχνη. + +Ξένος. + Ποία; + +Θεαίτητος. + Η γραμματική. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Άραγε δεν συμβαίνει το ίδιον και με τους υψηφώνους + και βαρυφώνους φθόγγους; Ότι δηλαδή όστις έχει την τέχνην να + γνωρίζη ποίοι συνδυάζονται και ποίοι όχι, είναι μουσικός, όστις + όμως δεν γνωρίζει, είναι άμουσος; + +Θεαίτητος. + Έτσι είναι. + +Ξένος. + Και εις όλας τας άλλας τέχνας και ατεχνίας δεν θα εύρωμεν επίσης + παρόμοια; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν θα εύρωμεν; + +Ξένος. + Και λοιπόν; Αφού εδέχθημεν ότι και τα γένη έχουν την ιδίαν σχέσιν + της αναμίξεως μεταξύ των, άραγε δεν πρέπει με κάποιαν + επιστημονικήν μέθοδον να ερευνά εκείνος, ο οποίος θέλει να + αποδείξη, ποία με ποία συμφωνούν τα γένη, και ποία με ποία δεν + χωνεύονται; Και μάλιστα εάν μεταξύ όλων υπάρχουν μερικά ως + συνεκτικός δεσμός, ώστε να γίνωνται όλα επιτήδεια προς σύνδεσιν, + και πάλιν κατά την ανάλυσιν, εάν υπάρχουν άλλα τα οποία επιφέρουν + την διαίρεσιν μεταξύ όλων; + +Θεαίτητος. + Πώς δεν χρειάζεται επιστήμη και ίσως μάλιστα η ανωτέρα; + +Ξένος. + Πώς λοιπόν θα την ονομάσωμεν, καλέ Θεαίτητε, αυτήν πάλιν; Ή + μήπως, δι' όνομα θεού δεν αντελήφθημεν, ότι επέσαμεν εις την + επιστήμην των αμερολήπτων, και ενώ ζητούμεν να συλλάβωμεν τον + σοφιστήν σχεδόν ευρήκαμεν προηγουμένως τον φιλόσοφον; + +Θεαίτητος. + Πώς το εννοείς αυτό; + +Ξένος. + Την διαίρεσιν εις γένη και την θεωρίαν ότι, το ίδιον είδος δεν + είναι διάφορον, ούτε το διάφορον είναι το ίδιον, τάχα δεν το + θεωρούμεν ως έργον της διαλεκτικής τέχνης; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα, το θεωρούμεν. + +Ξένος. + Λοιπόν όστις είναι ικανός να εκτελή τούτο, δεν αντιλαμβάνεται + καλά μίαν έννοιαν ως κοινήν εις πολλά, από όσα κείνται χωριστά, η + οποία επεκτείνεται εις όλα, και άλλας πολλάς πάλιν και διαφόρους + μεταξύ των, να εμπερικλείωνται απ' έξω από μίαν, και πάλιν μία + άλλη να διαπερά όλα και να τα ενώνη εις έν, και άλλαι πολλαί να + είναι εντελώς άσχετοι; Αυτή δε είναι η ικανότης να αναλύωμεν + επιστημονικώς κατά γένη, δηλαδή εις ποία σημεία είναι δυνατόν να + συγκοινωνούν τα διάφορα μέρη και εις ποία όχι. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και βεβαίως την διαλεκτικήν μέθοδον δεν θα την αποδώσης εις + άλλον, καθώς νομίζω, παρά εις τον εξασκούντα την φιλοσοφίαν + καθαρώς και δικαίως. + +Θεαίτητος. + Πώς είναι δυνατόν να την αποδώση κανείς εις κανένα άλλον; + +Ξένος. + Και λοιπόν τον φιλόσοφον εις έν τοιούτον μέρος θα τον εύρωμεν και + τόρα και άλλοτε, όταν τον ζητήσωμεν, το οποίον μέρος είναι μεν + δύσκολον και αυτό να εννοηθή καθαρά, αλλά έχει διαφοράν η + δυσκολία του σοφιστού και η δυσκολία τούτου. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Εκείνος μεν κρύπτεται εις τα σκοτεινά του μη όντος, + εξοικειούμενος διά της πείρας με αυτά, και είναι δυσνόητος ένεκα + του σκοτεινού μέρους. Δεν είναι έτσι; + +Θεαίτητος. + Φαίνεται. + +Ξένος. + Ο φιλόσοφος όμως προσκολλάται διαρκώς εις την έννοιαν του όντος, + και ένεκα πάλιν της λάμψεως του μέρους τούτου δεν είναι εύκολον + να τον ιδή κανείς. Διότι τα ψυχικά βλέμματα του κοινού λαού δεν + έχουν δύναμιν να ανθέξουν, όταν ατενίζουν το θείον. + +Θεαίτητος. + Και αυτά εξ ίσου φαίνονται ορθά με εκείνα. + +Ξένος. + Λοιπόν όσον δι' αυτόν, δεν θα αργήσωμεν και άλλοτε να εξετάσωμεν + σαφέστερον, όταν θελήσωμεν. Διά τον σοφιστήν όμως είναι φανερόν, + ότι δεν πρέπει να αμελήσωμεν, έως ότου να τον εννοήσωμεν τελείως. + +Θεαίτητος. + Καλά το είπες. + +Ξένος. + Αφού λοιπόν ωμολογήσαμεν, ότι άλλα μεν από τα γένη δέχονται να + συγκοινωνούν μεταξύ των, άλλα όμως όχι, και άλλα μεν ολιγώτερον, + άλλα όμως περισσότερον, και μερικά μάλιστα διαπερούν όλα και + συγκοινωνούν χωρίς κανέν εμπόδιον, τόρα ας εξακολουθήσωμεν να + εξετάζωμεν τα συμπεράσματα, όχι όμως δι' όλα τα είδη, διά να μη + συγχύζεται ο νους μας με τα πολλά, αλλά εκλέγοντες μερικά από τα + νομιζόμενα ως τα κυριώτερα. Και ας ιδούμεν πρώτον μεν ποίου + είδους είναι το καθέν, έπειτα ποίαν δύναμιν έχουν διά να + συγκοινωνούν μεταξύ των, ώστε το ον και το μη ον, αν δεν + κατορθώσωμεν να τα αντιληφθώμεν με πλήρη σαφήνειαν, οπωσδήποτε + όμως να μη μας λείπη καμμία εξήγησις περί αυτών, όσον επιτρέπει η + μέθοδος αυτής της ερεύνης μας. Και τότε θα ιδούμεν αν ημπορούμεν + να φύγωμεν αθωωμένοι όταν λέγωμεν, ότι το μη ον πραγματικώς είναι + μη ον. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως πρέπει. + +Ξένος. + Λοιπόν τα κυριώτερα γένη, από όσα εξετάσαμεν έως τόρα, είναι αυτό + το ίδιον το ον, και η στάσις, και η κίνησις. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Και όμως, όσον διά τα δύο από αυτά, είπαμεν ότι δεν συγκοινωνούν + μεταξύ των. + +Θεαίτητος. + Πολύ μάλιστα. + +Ξένος. + Το ον όμως είναι βεβαίως μικτόν και με τα δύο, διότι και τα δύο + υπάρχουν. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Λοιπόν όλα αυτά γίνονται τρία. + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως; + +Ξένος. + Λοιπόν έκαστον από αυτά ως προς τα άλλα δύο είναι διαφορετικόν, + ως προς τον εαυτόν του όμως είναι το ίδιον. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Αλλά τόρα πάλιν, τι είναι αυτό, που είπαμεν διαφορετικόν και το + ίδιον; Άραγε και αυτά είναι δύο ιδιαίτερα γένη, χωριστά από τα + τρία, πάντοτε όμως συγκοινωνούντα εξ ανάγκης με εκείνα, και + επομένως πρέπει να σκεπτώμεθα πλέον δι' αυτά όχι ως τρία, αλλά ως + πέντε; Ή μήπως χωρίς τα το εννοούμεν, αποδίδομεν αυτό το + διαφορετικόν και το ίδιον ως χαρακτηρισμόν εις εκείνα; + +Θεαίτητος. + Ίσως. + +Ξένος. + Βεβαίως όμως η κίνησις και η στάσις δεν είναι ούτε ετερότης ούτε + ταυτότης. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Οτιδήποτε αποδώσωμεν από κοινού εις την κίνησιν και την στάσιν, + τούτο δεν είναι δυνατόν να είναι ούτε το έν ούτε το άλλο από αυτά + τα δύο. + +Θεαίτητος. + Διατί δηλαδή; + +Ξένος. + Διότι και τόρα πάλιν η κίνησις θα σταματήση και η στάσις θα + κινηθή. Διότι, εάν και εις τα δύο προστεθή έν οποιονδήποτε από + αυτά τα δύο, θα αναγκάση το καθέν να μεταβληθή εις το αντίθετον + από ό,τι είναι εκ φύσεως, διότι εσυγκοινώνησε με το αντίθετον. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Διότι είπαμεν βεβαίως ότι και τα δύο συγκοινωνούν και με την + ταυτότητα και με την ετερότητα. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Δι' αυτό λοιπόν ας μη λέγωμεν ότι η κίνησις είναι ταυτότης ή + ετερότης, ούτε πάλιν στάσις. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως ας μη λέγωμεν. + +Ξένος. + Τόρα όμως μήπως άραγε πρέπει να εννοήσωμεν εντός μας το ον ως το + ίδιον πράγμα με την ταυτότητα; + +Θεαίτητος. + Ίσως. + +Ξένος. + Αλλ' εάν το ον και η ταυτότης δεν εκφράζουν διαφορετικόν πράγμα, + αφού λέγομεν πάλιν ότι η κίνησις και η στάσις υπάρχουν και τα + δύο, με αυτήν την έκφρασιν χαρακτηρίζομεν και τα δύο ως να είναι + το ίδιον. + +Θεαίτητος. + Αλλ' όμως αυτό βεβαίως είναι αδύνατον. + +Ξένος. + Επομένως είναι αδύνατον η ταυτότης και το ον να είναι έν και το + αυτό πράγμα. + +Θεαίτητος. + Σχεδόν. + +Ξένος. + Ώστε ας θεωρήσωμεν ως τέταρτον είδος την ταυτότητα πλησίον των + άλλων. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Αλλά τόρα; Άραγε την ετερότητα δεν πρέπει να την θεωρήσωμεν ως + πέμπτον είδος; Ή μήπως αυτό και το ον πρέπει να τα θεωρήσωμεν ως + δύο ονόματα ανήκοντα εις έν γένος; + +Θεαίτητος. + Πολύ πιθανόν. + +Ξένος. + Νομίζω όμως ότι παραδέχεσαι ότι τα όντα, άλλα μεν λέγονται μόνα + των, άλλα δε σχετιζόμενα μεταξύ των. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Η ετερότης όμως πάντοτε λέγεται με ετερότητα. Δεν είναι έτσι; + +Θεαίτητος. + Έτσι είναι. + +Ξένος. + Αλλ' αυτό δεν θα συνέβαινε, εάν δεν είχαν μεγάλην διαφοράν το ον + και η ετερότης. Αλλά εάν η ετερότης μετείχε και των δύο αυτών + ειδών, καθώς το ον, τότε θα ήτο δυνατόν και η μία από τας + ετερότητας να μη σχετίζεται προς ετερότητα. Τόρα όμως απλούστατα, + παν ό,τι είναι διαφορετικόν, κατ' ανάγκην είναι τοιούτον, μόνον + ως προς άλλο διαφορετικόν. + +Θεαίτητος. + Τα λέγεις καθώς είναι. + +Ξένος. + Επομένως πρέπει να θεωρήσωμεν την ετερότητα ως πέμπτον μεταξύ των + ειδών τα οποία παραδεχόμεθα. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και βεβαίως θα δεχθώμεν ότι αυτή διαπερά όλα τα άλλα. Διότι το + καθέν χωριστά είναι διαφορετικόν από τα άλλα, όχι εξ αιτίας της + ιδικής του φύσεως, αλλά διότι συμμετέχει της εννοίας της + ετερότητος. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν ας επαναλάβωμεν τον χαρακτηρισμόν μας διά τα πέντε + αυτά ως εξής. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Πρώτον μεν ότι η κίνησις είναι εντελώς διάφορος από την στάσιν. Ή + πώς θέλεις να το ειπούμεν; + +Θεαίτητος. + Καθώς το είπες. + +Ξένος. + Επομένως δεν είναι στάσις. + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα. + +Ξένος. + Και όμως υπάρχει, διότι συμμετέχει του όντος. + +Θεαίτητος. + Υπάρχει. + +Ξένος. + Αλλά πάλιν η κίνησις είναι διαφορετικόν πράγμα από την ταυτότητα. + +Θεαίτητος. + Σχεδόν. + +Ξένος. + Επομένως δεν είναι ταυτότης. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως δεν είναι. + +Ξένος. + Και όμως ήτο κάπως ταυτότης, διότι όλα συμμετέχουν από αυτήν. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Επομένως πρέπει να ομολογήσωμεν χωρίς δυστροπίαν, ότι η κίνησις + είναι και ταυτότης και όχι ταυτότης. Διότι όταν δεχώμεθα ότι + είναι και ταυτότης και όχι ταυτότης, δεν τα λέγομεν και τα δύο + κατά τον ίδιον τρόπον, αλλά οσάκις λέγομεν ότι είναι ταυτότης, το + λέγομεν διότι συμμετέχει η ταυτότης από αυτήν, οσάκις δε πάλιν + λέγομεν ότι είναι όχι ταυτότης, το λέγομεν διότι συγκοινωνεί με + την ετερότητα, ένεκα της οποίας αποχωρίζεται της ταυτότητος και + γίνεται όχι ό,τι λέγει αυτή, αλλά διαφορετικόν, ώστε και τότε + πάλιν ορθώς λέγεται όχι ταυτότης. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Επομένως και αν κάπως η ιδία κίνησις συμμετείχε από την στάσιν, + δεν θα ήτο διόλου παράλογον, νομίζω, να την χαρακτηρίσωμεν ως + στάσιμον. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά, εάν πρόκειται να δεχθώμεν ότι τα γένη άλλα μεν + δέχονται να συγκοινωνούν μεταξύ των, άλλα όμως όχι. + +Ξένος. + Και όμως, πριν να αποδείξωμεν το ζήτημά μας, γρηγορώτερα + εφθάσαμεν εις την απόδειξιν αυτού, διότι εξακριβώσαμεν ότι εκ + φύσεως είναι τοιούτον. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Ας το επαναλάβωμεν λοιπόν πάλιν. Άραγε η κίνησις δεν είναι + διάφορος από την ετερότητα, καθώς ήτο διάφορος από την ταυτότητα + και την στάσιν; + +Θεαίτητος. + Είναι κατ' ανάγκην. + +Ξένος. + Επομένως κατά τον λόγον τούτον εδώ, είναι κάπως και διάφορος και + όχι διάφορος. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν τι έπεται από αυτά; Άραγε πάλιν θα δεχθώμεν ότι αυτή + από μεν τα τρία είναι διάφορος, όχι όμως και από το τέταρτον, + αφού παρεδέχθημεν ότι είναι πέντε όλα αυτά, δι' όσα προηγουμένως + απεφασίσαμεν να ερευνήσωμεν; + +Θεαίτητος. + Πώς γίνεται αυτό; Είναι αδύνατον να δεχθώμεν μικρότερον αριθμόν + από αυτόν ο οποίος απεδείχθη προ ολίγου. + +Ξένος. + Επομένως δεν πρέπει χωρίς φόβον να θεωρήσωμεν εις την συζήτησιν + μας την κίνησιν ως διαφορετικήν από το ον; + +Θεαίτητος. + Χωρίς κανένα φόβον απολύτως! + +Ξένος. + Τότε λοιπόν δεν έπεται σαφώς ότι η κίνησις είναι και ον και μη + ον, αφού συμμετέχει από το ον; + +Θεαίτητος. + Σαφέστατα βεβαίως. + +Ξένος. + Επομένως είναι δυνατόν κατ' ανάγκην να υπάρχη το μη ον και εις + την κίνησιν και εις όλα τα γένη. Διότι εις όλα αυτά η φύσις της + ετερότητος καθιστά το καθέν διάφορον από το ον, και το κάμνει μη + ον, και δι' αυτό όλα αυτά ανεξαιρέτως υπό την έποψιν αυτήν είναι + ορθόν να τα θεωρήσωμεν ως μη όντα, και αντιστρόφως, επειδή + συμμετέχουν από το ον, να τα θεωρήσωμεν ότι υπάρχουν και είναι + όντα. + +Θεαίτητος. + Επάνω κάτω. + +Ξένος. + Επομένως εις έκαστον από τα είδη υπάρχει αρκετή δόσις από το ον, + υπάρχει όμως και αμέτρητον ποσόν από το μη ον. + +Θεαίτητος. + Έτσι φαίνεται. + +Ξένος. + Λοιπόν και το ίδιον το ον πρέπει να το θεωρήσωμεν ως διαφορετικόν + από τα άλλα. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι λογικόν. + +Ξένος. + Επομένως και το ίδιον το κακόμοιρον το ον τόσες φορές δεν υπάρχει + (!), όσα είναι τα άλλα. Διότι, αφού δεν είναι ό,τι είναι εκείνα, + μίαν φοράν υπάρχει εξ αιτίας του εαυτού του, αμέτρητες φορές όμως + δεν υπάρχει εξ αιτίας όλων των άλλων. + +Θεαίτητος. + Σχεδόν καθώς το λέγεις είναι. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν και εις αυτά δεν πρέπει να δυστροπήσωμεν, διότι έχει + συγκοινωνίαν η φύσις των γενών. Εάν όμως κανείς δεν τα + παραδέχεται αυτά, ας καταφέρη να πείση τους προηγουμένους λόγους + μας, και τότε ας μας πείση διά τα κατόπιν. + +Θεαίτητος. + Ωμίλησες με άκραν δικαιοσύνην (!). + +Ξένος. + Ας ιδούμεν λοιπόν και το εξής. + +Θεαίτητος. + Ποίον δηλαδή; + +Ξένος. + Όταν λέγωμεν το μη ον καθώς φαίνεται, δεν λέγομεν τίποτε + αντίθετον από το ον αλλά απλώς διαφορετικόν. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Λόγου χάριν όταν ονομάσωμεν ένα πράγμα όχι μέγα, τότε με αυτήν + την λέξιν νομίζεις, ότι περισσότερον εκφράζομεν το μικρόν παρά το + ίσον; + +Θεαίτητος. + Πώς είναι δυνατόν; + +Ξένος. + Επομένως, όταν εκφράζωμεν άρνησιν, δεν θα δεχθώμεν ότι λέγομεν το + αντίθετον, αλλά απλώς ότι άλλο εκφράζει το μη και το όχι + προτασσόμενα εις τα ονόματα, ή μάλλον εις τα πράγματα, εις τα + οποία αναφέρονται τα εκφωνούμενα μετά την άρνησιν ονόματα. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Ας σκεφθώμεν λοιπόν το εξής, μήπως το παραδεχθής και συ. + +Θεαίτητος. + Ποίον δηλαδή; + +Ξένος. + Η φύσις της ετερότητος μου φαίνεται ότι είναι κομματιασμένη καθώς + η επιστήμη. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Ως γνωστόν, μία είναι και εκείνη, αλλά το μέρος αυτής το σχετικόν + με οποιονδήποτε πράγμα, αποχωρίζεται και λαμβάνει ιδιαίτερον + όνομα. Δι' αυτό και τέχναι πολλαί υπάρχουν και επιστήμαι. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν και τα μέρη της φύσεως της ετερότητος, ενώ αυτή είναι + μία, έπαθαν το ίδιον. + +Θεαίτητος. + Πολύ πιθανόν, αλλά ας ιδούμεν πώς. + +Ξένος. + Υπάρχει ένα μέρος της ετερότητος, το οποίον αντιτίθεται προς το + ωραίον; + +Θεαίτητος. + Υπάρχει. + +Ξένος. + Αυτό λοιπόν ανώνυμον θα το θεωρήσωμεν, ή έχει κανέν όνομα; + +Θεαίτητος. + Έχει. Διότι παν ό,τι συνήθως ονομάζομεν όχι ωραίον, αυτό δεν + είναι διαφορετικόν από άλλο τίποτε, παρά από την φύσιν του + ωραίου. + +Ξένος. + Εμπρός λοιπόν ειπέ μου το εξής. + +Θεαίτητος. + Τι θέλεις να σου ειπώ; + +Ξένος. + Δεν είναι αληθές ότι το μη καλόν κατωρθώθη να παραχθή, αφού + απεχωρίσθη από έν γένος των όντων, και συγχρόνως ετάχθη ως + αντίθετον προς έν από τα όντα; + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν, καθώς φαίνεται, το μη καλόν αποτελεί αντίθεσιν ενός + όντος προς έν άλλο. + +Θεαίτητος. + Ορθότατα. + +Ξένος. + Και λοιπόν; Συμφώνως με αυτά άραγε περισσότερον ανήκει εις τα + όντα το καλόν παρά το μη καλόν; + +Θεαίτητος. + Διόλου μάλιστα. + +Ξένος. + Δεν πρέπει επομένως εξ ίσου να παραδεχθώμεν, ότι υπάρχει και το + μη μέγα, όσον το ίδιον το μέγα; + +Θεαίτητος. + Εξ ίσου. + +Ξένος. + Επομένως και το μη δίκαιον δεν πρέπει να το κατατάξωμεν ως προς + την ύπαρξιν εις ίσην μοίραν με το δίκαιον, χωρίς να υπάρχη το έν + περισσότερον από το άλλο; + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως. + +Ξένος. + Και διά τα άλλα λοιπόν το ίδιον θα ειπούμεν, αφού η φύσις της + ετερότητος απεδείχθη ότι είναι έν από τα όντα. Και αφού εκείνη + είναι ον, κατ' ανάγκην βεβαίως πρέπει να θεωρήσωμεν ως όντα και + τα μέρη της και με το παραπάνω. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Επομένως, καθώς φαίνεται, η αντίθεσις εκείνου του μέρους από την + φύσιν της ετερότητος, το οποίον αντίκειται προς την φύσιν του + όντος, είναι ουσία του ιδίου του όντος και με το παραπάνω, αν + επιτρέπεται η έκφρασις, και δεν σημαίνει το εκ διαμέτρου + αντίθετον, αλλά απλώς το διαφορετικόν. + +Θεαίτητος. + Πολύ λογικά. + +Ξένος. + Πώς λοιπόν να την ονομάσωμεν αυτήν; + +Θεαίτητος. + Είναι προφανές ότι εκείνο το μη ον, το οποίον εζητούσαμεν χάριν + του σοφιστού, εκείνο το ίδιον είναι τούτο εδώ. + +Ξένος. + Και λοιπόν άραγε, καθώς είπες, αυτό δεν καθυστερεί ως προς την + ουσίαν από κανέν άλλο, και με θάρρος πλέον πρέπει να λέγωμεν ότι + ασφαλώς υπάρχει το μη ον με την ιδιαιτέραν του φύσιν καθώς το + μέγα είπαμεν ότι είναι μέγα και το καλόν καλόν και το μη μέγα μη + μέγα και το μη καλόν μη καλόν; Κατά τον ίδιον τρόπον λοιπόν και + το μη ον απεδείχθη και είναι μη ον, συγκαταλεγόμενον ως έν είδος + από τα πολλά όντα; Ή μήπως δυσπιστούμεν κάπως ακόμη ως προς αυτό, + φίλε Θεαίτητε; + +Θεαίτητος. + Διόλου δεν δυσπιστούμεν. + +Ξένος. + Εκατάλαβες λοιπόν ότι περισσότερον απεσκιρτήσαμεν από τον + Παρμενίδην, παρά όσον μας απηγόρευσε εκείνος; + +Θεαίτητος. + Τι εννοείς; + +Ξένος. + Από όσα μας απηγόρευσε εκείνος να ερευνώμεν, ημείς εξετάσαμεν εις + τα προηγούμενα πολύ περισσότερα, και τα απεδείξαμεν εις το πείσμα + του. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Ιδού πώς· εκείνος ως γνωστόν λέγει: + + Αδύνατον να χωνεύσης ποτέ ότι υπάρχουν τα μη όντα, + Και δι' αυτό στρέψε τον νουν σου από τον δρόμον αυτής της + [ερεύνης. + + +Θεαίτητος. + Αυτό δεν αρνούμαι ότι το λέγει. + +Ξένος. + Ημείς όμως απεδείξαμεν, όχι μόνον ότι υπάρχουν τα μη όντα, αλλά + εφέραμεν εις φως και το είδος ακόμη εις το οποίον ανήκει το μη + ον. Διότι, αφού απεδείξαμεν ότι η φύσις της ετερότητος είναι ον, + και μοιράζεται εις όλα τα όντα μεταξύ των, ετολμήσαμεν να + αποφανθώμεν ότι το μέρος αυτής, το οποίον αντιτίθεται προς το ον, + αυτό ακριβώς είναι το όντως μη ον. + +Θεαίτητος. + Και νομίζω, φίλε Ξένε, ότι είπαμεν εντελώς την αλήθειαν. + +Ξένος. + Ας μη θέληση λοιπόν κανείς να μας ειπή ότι, αφού απεδείξαμεν ότι + το μη ον είναι το αντίθετον του όντος, τολμώμεν να διισχυρισθώμεν + ότι υπάρχει (!). Διότι ημείς όσον διά κανέν αντίθετον εις αυτό + δεν σκοτιζόμεθα πολύ, αν υπάρχει ή δεν υπάρχει, με λογικήν ή + χωρίς λογικήν. Όσον όμως δι' αυτό που είπαμεν ότι είναι το μη ον, + ή ας μας πείση κανείς εξελέγχων ότι δεν το είπαμεν ορθά, ή, + εφόσον δεν έχει αυτήν την ικανότητα, πρέπει και αυτός να + παραδεχθή, καθώς παραδεχόμεθα ημείς, και ότι συγκοινωνούν μεταξύ + των τα γένη, και ότι το ον και η ετερότης εισχώρουν και εις όλα + τα άλλα και μεταξύ των. Και ότι η ετερότης, επειδή συμμετέχει του + όντος, υπάρχει μεν ένεκα αυτής της συμμετοχής, δεν είναι όμως + εκείνο το ίδιον από το οποίον συμμετέχει, αλλά διαφορετικόν, και + αφού είναι διαφορετικόν από το ον, πολύ λογικώς έπεται ότι είναι + μη ον. Το ον δε πάλιν, επειδή συμμετέχει της ετερότητος, έπεται + ότι είναι διάφορον από τα άλλα γένη, και, αφού είναι διάφορον από + όλα εκείνα, δεν είναι το ίδιον με έκαστον από αυτά, ούτε με όλα + μαζί παρά μόνον του. Ώστε πάλιν χωρίς αμφιβολίαν το ον χιλιάδες + των χιλιάδων δεν είναι (!). Το ίδιον εφαρμόζεται και εις όλα τα + άλλα, δηλαδή και χωριστά και ομού διά πολλούς λόγους υπάρχουν και + διά πολλούς δεν υπάρχουν (!). + +Θεαίτητος. + Λέγεις την αλήθειαν. + +Ξένος. + Και τόρα, όστις δεν παραδέχεται αυτάς τας αντιλογίας, πρέπει ο + ίδιος να σκεφθή και να μας ειπή τίποτε καλλίτερον. Εάν δε πάλιν + ενόησε ότι είναι κάπως δύσκολον, και ευχαριστείται να σύρη τους + λόγους πότε από το έν και πότε από το άλλο μέρος, αυτός δεν + κάμνει σπουδαίον κατόρθωμα, καθώς αποδεικνύει αυτή εδώ η + συζήτησις. Διότι αυτό δεν είναι ούτε μεγάλο κατόρθωμα ούτε + δύσκολον, εκείνο όμως όχι μόνον είναι δύσκολον, αλλά και ωραίον. + +Θεαίτητος. + Ποίον; + +Ξένος. + Αυτό που είπαμεν και προηγουμένως, δηλαδή να τα αφήση αυτά, διότι + με την συζήτησιν δεν αποδεικνύονται ως αδύνατα, και να έχη την + ικανότητα οσάκις κανείς λέγει ότι είναι το ίδιον ένα πράγμα το + οποίον διαφέρει κάπως, ή ότι είναι διαφορετικόν, ενώ είναι το + ίδιον, να εξελέγχη βήμα προς βήμα κατ' εκείνον τον τρόπον και + συμφώνως με εκείνο το πράγμα, το οποίον λέγει ότι έπαθε έν + οποιονδήποτε από αυτά τα δύο. Άλλως όμως το να αποδεικνύη την + ταυτότητα με κάποιον τρόπον ως ετερότητα, και την ετερότητα ως + ταυτότητα, και το μέγα ως μικρόν, και το όμοιον ως ανόμοιον, και + αλαζονικώς να παρουσιάζη πάντοτε τα αντίθετα εις τας συζητήσεις, + αυτό δεν είναι αληθινός έλεγχος, και εξ άλλου προδίδεται ως + νεοφερμένος από εκείνους, οι οποίοι πρώτην φοράν γνωρίζουν τα + πράγματα χειροπιαστά. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και βεβαίως, αγαπητέ μου, διότι το να προσπαθή κανείς να χωρίζη + όλα από όλα, και αλλέως δεν είναι αρμονικόν, και ωρισμένως τον + αποδεικνύει ως όλως διόλου άμουσον και αφιλόσοφον. + +Θεαίτητος. + Διατί δηλαδή; + +Ξένος. + Το να χωρίζωμεν έκαστον πράγμα από όλα τα άλλα είναι ολοτελής + εξόντωσις των λόγων. Διότι μόνον με την συμπλοκήν των διαφόρων + ειδών μεταξύ των κατορθόνομεν να σχηματίσωμεν τον λόγον. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι αληθές. + +Ξένος. + Πρόσεξε λοιπόν να ιδής ότι πολύ σκοπίμως προ ολίγου επολεμούσαμεν + τους τοιούτους, και τους εξηναγκάσαμεν να αφήσουν να συγκοινωνή + το ένα με το άλλο. + +Θεαίτητος. + Δια ποίον σκοπόν λοιπόν; + +Ξένος. + Προς απόδειξιν ότι ο λόγος είναι έν από τα γένη των όντων. Διότι + εάν στερηθώμεν αυτόν, στερούμεθα το μεγαλίτερον μέρος της + φιλοσοφίας. Πρέπει δε ακόμη να έλθωμεν εις συμφωνίαν, τι πράγμα + είναι ο λόγος. Αν δε τύχη να μας τον αρπάξουν και να μας ειπούν + ότι ουδέ υπάρχει καν αυτός, τότε πλέον δεν θα ημπορούμεν ούτε να + ομιλούμεν (!), Και βεβαίως θα μας τον αρπάξουν, εάν παραδεχθώμεν + ότι κανέν πράγμα δεν συγκοινωνεί με κανέν άλλο. + +Θεαίτητος. + Όσον δι' αυτό πολύ καλά, αλλά το διατί να έλθωμεν εις συμφωνίαν + ως προς τον λόγον, αυτό δεν το ενόησα. + +Ξένος. + Αλλ' ίσως να το εννοήσης πολύ εύκολα, εάν με παρακολουθήσης ως + εξής. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Δεν αρνείσαι ότι το μη ον το απεδείξαμεν ως έν γένος μεταξύ, των + άλλων το οποίον διαμοιράζεται εις όλα τα όντα. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν πρέπει να εξετάσωμεν τόρα αν συγκοινωνεί με τον λόγον + και με την κρίσιν. + +Θεαίτητος. + Διατί δηλαδή; + +Ξένος. + Διότι, αν αυτό δεν συγκοινωνή με αυτά, τότε είναι λογικώς + επόμενον να είναι όλα αληθινά. Εάν όμως συγκοινωνή, τότε + παράγεται και ψευδής κρίσις και ψευδής λόγος. Διότι ακριβώς το να + κρίνη κανείς ή να λέγη τα μη όντα αυτό βεβαίως είναι το ψεύδος, + το οποίον συμβαίνει εις την διάνοιαν και εις τους λόγους. + +Θεαίτητος. + Το παραδέχομαι. + +Ξένος. + Όταν δε υπάρχη ψεύδος, υπάρχει απάτη. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και όμως, αφού υπάρχει απάτη, τότε έπεται πλέον λογικώς, ότι όλα + τα πράγματα είναι καταφορτομένα από ομοιώματα και εικόνας και + φαντάσματα. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Αλλά διά τον σοφιστήν είπαμεν ότι ετρύπωσε εις τούτο το μέρος και + αρνείται ότι υπάρχει καν ψεύδος. Διότι λέγει ότι το μη ον ούτε το + συλλογίζεται κανείς ούτε το λέγει, διότι το μη ον δεν έχει + ύπαρξιν καμμίαν με κανένα τρόπον. + +Θεαίτητος. + Αυτά τα είπαμεν βεβαίως. + +Ξένος. + Τόρα όμως αυτό απεδείχθη ότι συμμετέχει του όντος, ώστε υπό αυτήν + την έποψιν ίσως πλέον δεν θα ανθίστατο. Δεν είναι όμως απίθανον + να ειπή ότι από τα είδη άλλα μεν συμμετέχουν του μη όντος, άλλα + όμως όχι, ώστε διά την ειδωλοποιητικήν και φανταστικήν, εντός της + οποίας είπαμεν ότι ετρύπωσε αυτός, πάλιν θα εναντιόνεται ότι ούτε + καν υπάρχουν, επειδή η κρίσις και ο λόγος δεν συγκοινωνούν με το + μη ον. Διότι κατ' αρχήν δεν υπάρχει ψεύδος, αφού δεν υφίσταται + αυτή η συγκοινωνία. Δι' αυτό λοιπόν πρέπει πρώτον να εξετάσωμεν + καλώς, τι είναι ο λόγος και η κρίσις και η φαντασία, και εκ της + ερεύνης αυτής να εννοήσωμεν καλώς την συγκοινωνίαν των με το μη + ον, και αφού την εννοήσωμεν να αποδείξωμεν ότι υπάρχει το ψεύδος, + αφού δε το αποδείξωμεν, να ζώσωμεν μέσα εις αυτό τον σοφιστήν, + εάν είναι ένοχος, ή άλλως να τον απολύσωμεν και να τον ζητήσωμεν + εις άλλο γένος. + +Θεαίτητος. + Πραγματικώς, καλέ Ξένε, φαίνεται εντελώς αληθές αυτό που είπαμεν + εις την αρχήν περί του σοφιστού, ότι δηλαδή είναι άπιαστη ράτσα. + Διότι φαίνεται ότι είναι γεμάτος από προβολάς, και όταν προβάλη + καμμίαν από αυτάς πρέπει πρώτον αυτήν να καταπολεμήσωμεν, πριν να + φθάσωμεν εις αυτόν τον ίδιον. Διότι τόρα μόλις διεσχίσαμεν την + προβολήν του ότι δεν υπάρχει το μη ον, αυτός επρόβαλε άλλην, και + τόρα πάλιν είναι ανάγκη να αποδείξωμεν ότι υπάρχει ψεύδος και εις + τον λόγον και εις την κρίσιν, και κατόπιν αυτής ίσως άλλην, και + πάλιν άλλην κατόπιν εκείνης, και, καθώς φαίνεται, δεν θα εύρωμεν + ποτέ την άκραν. + +Ξένος. + Πρέπει, φίλε Θεαίτητε, να έχη θάρρος όστις ημπορεί να κάμνη έστω + και έν μικρόν βήμα προς τα εμπρός. Διότι, όστις λιποψυχήση εις + αυτά, τι θα ημπορέση να κατορθώση εις άλλα, αφού εις εκείνα ή + διόλου δεν προχωρεί εμπρός, ή εντελώς θα σπρωχθή οπίσω πάλιν; + Πολύ απέχει ο τοιούτος, καθώς λέγει η παροιμία να πάρη την πόλιν. + Τόρα όμως, αγαπητέ μου, επειδή ετελειώσαμεν αυτό που λέγεις, + ημπορούμεν να θεωρήσωμεν ότι εξεπορθήσαμεν το ισχυρότερον τείχος, + και τόρα τα άλλα είναι μικρότερα και ευκολώτερα. + +Θεαίτητος. + Καλά το είπες. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν ας πάρωμεν εις το χέρι πρώτον τον λόγον και την + κρίσιν, καθώς είπαμεν, διά να σκεφθώμεν καθαρώτερα, άραγε + συγκοινωνεί με αυτά το μη ον, ή όλως διόλου αυτά τα δύο είναι + αληθή, και ποτέ δεν είναι ψευδές κανέν από τα δύο. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Εμπρός λοιπόν, καθώς ελέγαμεν προκειμένου περί των ειδών και των + γραμμάτων, ας σκεφθώμεν ομοίως και περί των ονομάτων πάλιν. Διότι + με αυτόν κάπως τον τρόπον ευρίσκεται αυτό το οποίον ζητούμεν. + +Θεαίτητος. + Τι λοιπόν πρέπει να ερευνήσωμεν διά τα ονόματα; + +Ξένος. + Αν όλα προσαρμόζονται με όλα, ή κανέν απολύτως, ή μήπως άλλα μεν + δέχονται προσαρμογήν, άλλα όμως όχι. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι προφανές, ότι δηλαδή άλλα μεν δέχονται, άλλα όμως όχι. + +Ξένος. + Ίσως εννοείς το εξής. Ότι όσα μεν λέγονται με τοιαύτην + συντακτικήν αλληλουχίαν, ώστε να εκφράζουν έννοιαν, + προσαρμόζονται, όσα όμως με την αλληλουχίαν δεν εκφράζουν + έννοιαν, δεν προσαρμόζονται. + +Θεαίτητος. + Πώς το είπες αυτό; + +Ξένος. + Καθώς ενόμισα ότι συ παρεδέχθης με την προηγουμένην σου + απάντησιν. Δηλαδή δύο τάξεις έχομεν, διά να εκφράζωμεν με την + φωνήν μας τα όντα. + +Θεαίτητος. + Ποίας; + +Ξένος. + Η μία ονομάζεται ονόματα, η δε άλλη βήματα. + +Θεαίτητος. + Εξήγησε το καθέν. + +Ξένος. + Εκείνο το οποίον εκφράζει τας πράξεις ονομάζεται ρήμα. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Εκείνο δε το οποίον εκφράζει τα πρόσωπα, τα οποία εκτελούν αυτάς + τας πράξεις, ως άλλο χαρακτηριστικόν γνώρισμα με την φωνήν + αποδοθέν εις αυτά τα πρόσωπα, λέγεται όνομα. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Λοιπόν μόνον από ονόματα απαγγελλόμενα κατά σειράν δεν + αποτελείται λόγος ποτέ, ούτε πάλιν από ρήματα χωρίς ονόματα. + +Θεαίτητος. + Αυτό δεν το ενόησα. + +Ξένος. + Τότε είναι φανερόν, ότι άλλα εννοούσες προηγουμένως, όταν έμενες + σύμφωνος μαζί μου. Διότι και τότε ήθελα να σου ειπώ το ίδιον, ότι + δηλαδή αυτά δεν αποτελούν λόγον, όταν απαγγέλλωνται στην σειράν, + ως εξής. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Παραδείγματος χάριν τρέχει, κοιμάται.... και όλα τα ρήματα όσα + σημαίνουν πράξεις, και αν όλα τα θέσης κατά σειράν, πάλιν δεν + αποτελούν λόγον. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως πώς είναι δυνατόν; + +Ξένος. + Και πάλιν όμως, όταν προφέρωμεν λέων, έλαφος, ίππος και όλα τα + ονόματα, όσα απεδόθησαν εις τα πρόσωπα τα οποία εκτελούν τας + πράξεις, και με αυτήν την συνέχειαν πάλιν δεν σχηματίζεται λόγος + ακόμη. Διότι και όλα αυτά πάλιν τα οποία απήγγειλε το στόμα μας, + καθώς εκείνα, δεν εκφράζουν καμμίαν πράξιν, ούτε απραξίαν, ούτε + ύπαρξιν ενός όντος ή μη όντος, πριν συνδέσωμεν τα ονόματα με τα + βήματα. Τότε όμως προσαρμόζονται και αμέσως το πρώτον σύμπλεγμα + αποτελεί λόγον, σχεδόν τον πρώτον και μικρότερον λόγον, δηλαδή + την πρότασιν. + +Θεαίτητος. + Πώς άραγε το εννοείς αυτό; + +Ξένος. + Όταν ειπή κανείς: «Ο άνθρωπος μανθάνει», παραδέχεσαι ότι τούτο + είναι ο ελάχιστος και πρώτος λόγος; + +Θεαίτητος. + Βεβαίως. + +Ξένος. + Διότι τότε βεβαίως δεν αναφέρει όνομα μόνον, άλλα εκφράζει κάτι + τι περί των όντων, ή των γινομένων, ή των παρελθόντων, ή των + μελλόντων, συνδυάζων τα βήματα με τα ονόματα. Δι' αυτό δεν + είπαμεν ότι ονομάζει αυτός, αλλά εκφράζει, και ωρισμένως με το + σύμπλεγμα αυτό εσχηματίσαμεν λόγον. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Λοιπόν καθώς τα πράγματα, άλλα μεν προσαρμόζονται μεταξύ των, + άλλα όμως όχι, το ίδιον και τα εκφραστικά σύμβολα της φωνής, άλλα + μεν δεν προσαρμόζονται, άλλα όμως προσαρμόζονται και αποτελούν + λόγον. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Και τόρα μίαν μικράν παρατήρησιν ακόμη. + +Θεαίτητος. + Ποίαν; + +Ξένος. + Ο λόγος, οτιδήποτε και αν λέγη, είναι ανάγκη να αναφέρεται εις + κάτι τι, αδύνατον δε είναι να μη αναφέρεται. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Λοιπόν δεν πρέπει να εκφράζη και μίαν ποιότητα; + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Ας προσέξωμεν λοιπόν με όλην μας την δύναμιν. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι ανάγκη βεβαίως. + +Ξένος. + Λοιπόν θα σου ειπώ ένα λόγον αποτελούμενον από όνομα και ρήμα + συνδυάζων πράγμα με πράξιν. Εις τι όμως αναφέρεται αυτός ο λόγος, + πρέπει συ να μου το ειπής. + +Θεαίτητος. + Αυτό θα το κάμω, όσον ημπορώ. + +Ξένος. + Ο Θεαίτητος κάθηται. Μη τυχόν αυτός ο λόγος είναι μακρός; + +Θεαίτητος. + Όχι, αλλά μέτριος. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν είναι ιδική σου δουλειά να εξηγήσης, περί τίνος + ομιλεί και εις ποίον αναφέρεται. + +Θεαίτητος. + Είναι φανερόν, ότι ομιλεί περί εμού και αναφέρεται εις εμέ. + +Ξένος. + Και τόρα πάλιν ο άλλος; + +Θεαίτητος. + Ποίος; + +Ξένος. + Ο Θεαίτητος, (με τον οποίον ομιλώ τόρα εγώ), πετά. + +Θεαίτητος. + Και αυτόν κανείς δεν ημπορεί να τον ειπή αλλέως, παρά ως ιδικόν + μου και περί εμού. + +Ξένος. + Είπαμεν όμως ότι είναι ανάγκη, έκαστος λόγος να έχη μίαν + ποιότητα. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Από αυτούς τους δύο λοιπόν, ποίαν ποιότητα πρέπει να παραδεχθώμεν + ότι έχει ο καθείς; + +Θεαίτητος. + Προφανώς ο μεν ένας είναι ψευδής, ο δε άλλος αληθινός. + +Ξένος. + Και βεβαίως ο μεν αληθής λέγει το πραγματικόν περί σου ότι + υπάρχει. + +Θεαίτητος. + Τι άλλο βεβαίως. + +Ξένος. + Ο δε ψευδής λέγει διαφορετικά από το πραγματικόν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Επομένως παρουσιάζει τα μη υπάρχοντα ως υπάρχοντα. + +Θεαίτητος. + Σχεδόν. + +Ξένος. + Διότι βεβαίως είναι δυνατόν να λεχθούν διαφορετικά πράγματα περί + σου. Διότι είπαμεν ότι δι' έκαστον υπάρχουν πολλά αληθινά, και + πολλά ανύπαρκτα. + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Ο δεύτερος λοιπόν από τους λόγους, τους οποίους είπα περί σου, + πρώτον μεν συμφώνως προς όσα είπαμεν διά να ορίσωμεν τι είναι + λόγος, έπεται ότι αυτός είναι ένας από τους συντομωτέρους λόγους. + +Θεαίτητος. + Αυτό βεβαίως μόλις προ ολίγου το παρεδέχθημεν. + +Ξένος. + Δεύτερον ότι πρέπει να αναφέρεται εις κάποιον. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως. + +Ξένος. + Και, ότι αν δεν είναι ιδικός σου, τότε βεβαίως δεν ανήκει εις + κανένα. + +Θεαίτητος. + Πώς είναι δυνατόν βεβαίως; + +Ξένος. + Και όταν δεν ανήκη εις κανένα, τότε δεν είναι καν λόγος. Διότι, + απεδείξαμεν ότι είναι των αδυνάτων αδύνατον, εάν είναι λόγος, να + μη ανήκη εις κανένα. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Τόρα όμως, όταν αυτά τα διαφορετικά λέγωνται περί σου ως όμοια + και τα ανύπαρκτα ως πραγματικά, τότε αποδεικνύεται καθαρά ότι ο + τοιούτος συνδυασμός ονομάτων και βημάτων αποτελεί αληθώς και + πραγματικώς λόγον ψευδή. + +Θεαίτητος. + Αληθέστατα βεβαίως. + +Ξένος. + Αλλά πώς; Άραγε η σκέψις και η κρίσις και η φαντασία και όλα αυτά + τα γένη δεν παρουσιάζονται εις την ψυχήν μας ως ψευδή και ως + αληθινά; + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Θα το εννοήσης ευκολώτερον, αν σου ειπώ πρώτον τι είναι το καθέν, + και τι διαφέρουν μεταξύ των. + +Θεαίτητος. + Λέγε και μη σε μέλει. + +Ξένος. + Λοιπόν η σκέψις και ο λόγος είναι το ίδιον. Με την διαφοράν ότι ο + εντός της ψυχής μας γινόμενος διάλογος χωρίς απαγγελίαν έλαβε + ακριβώς το όνομα σκέψις. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Ενώ το ρεύμα της φωνής, το οποίον εξέρχεται από το στόμα μας + ενάρθρως, λέγεται λόγος. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Και βεβαίως γνωρίζομεν ότι εις τους λόγους υπάρχει το — + +Θεαίτητος. + Τι πράγμα; + +Ξένος. + Η κατάφασις και η απόφασις. + +Θεαίτητος. + Το γνωρίζομεν. + +Ξένος. + Όταν λοιπόν αυτό συμβή εις την ψυχήν κατά την σκέψιν σιωπηρώς, + έχεις να του δώσης άλλο όνομα παρά κρίσιν; + +Θεαίτητος. + Πώς αλλέως; + +Ξένος. + Τόρα όμως, όταν η ψυχή όχι μόνη αλλά με την αίσθησιν παθαίνη + κανέν παρόμοιον πάθημα, άραγε αυτό είναι ορθόν να το ονομάσωμεν + αλλέως πως, παρά φαντασίαν; + +Θεαίτητος. + Δεν είναι δυνατόν αλλέως. + +Ξένος. + Λοιπόν, αφού παρεδέχθημεν ότι ο λόγος είναι αληθής και ψευδής, + από αυτά δε πάλιν η μεν σκέψις απεδείχθη ότι είναι διάλογος της + ψυχής μόνης προς τον εαυτόν της, η δε κρίσις είναι αποτελείωσις + της σκέψεως, και ούτω πως αποδεικνύεται ότι παν ό,τι λέγομεν + είναι μίγμα αισθήσεως και κρίσεως, έπεται ότι, αφού και αυτά + είναι συγγενή με τον λόγον, κατ' ανάγκην μερικά από αυτά είναι + κάποτε ψευδή. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Ενόησες λοιπόν ότι γληγορώτερα απεδείξαμεν, ότι υπάρχει ψευδής + κρίσις και λόγος, παρά όσον εφοβούμεθα προ ολίγου, μήπως + επιχειρήσωμεν όλως διόλου ανεκτέλεστον έργον, εάν ερευνήσωμεν + αυτό; + +Θεαίτητος. + Το εννοώ. + +Ξένος. + Τότε λοιπόν ας μη απογοητευώμεθα ούτε εις τα άλλα. Δηλαδή, τόρα + που απεδείξαμεν αυτά, ας ενθυμηθούμεν τας προηγουμένας διαιρέσεις + εις είδη. + +Θεαίτητος. + Ποίας δηλαδή; + +Ξένος. + Εχωρίσαμεν την ειδωλοποιητικήν εις δύο είδη, την εικαστικήν και + την φανταστικήν. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και είπαμεν ότι απορούμεν εις ποίαν να κατατάξωμεν τον σοφιστήν. + +Θεαίτητος. + Αυτό είναι αληθές. + +Ξένος. + Και ενώ είχαμεν αυτήν την απορίαν, μας εκυρίευσε ακόμη + περισσοτέρα σκοτοδινία, όταν επαρουσιάσθη ο λόγος όστις + διαφιλονικεί, ότι όλως δεν υπάρχει ούτε εικών ούτε είδωλον ούτε + φάντασμα, διότι ποτέ δεν υπάρχει ψεύδος πουθενά με κανένα τρόπον. + +Θεαίτητος. + Λέγεις την αλήθειαν. + +Ξένος. + Τόρα πλέον όμως, αφού και λόγος ψευδής αλλά και κρίσις ψευδής + απεδείχθη ότι υπάρχει, επιτρέπεται πλέον να υπάρχουν απομιμήσεις + των όντων, και να παραχθή με αυτήν την εκδοχήν τέχνη απατητική; + +Θεαίτητος. + Επιτρέπεται. + +Ξένος. + Ακόμη δε προηγουμένως είχαμεν συμφωνήση, ποίον από αυτά τα δύο + είναι ο σοφιστής. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Λοιπόν ας δοκιμάσωμεν πάλιν να διχάζωμεν το γένος το οποίον + εθέσαμεν εις την αρχήν, και να προχωρούμεν πάντοτε από το δεξιόν + μέρος της διχοτομήσεως, παρακολουθούντες την συμμετοχήν του + σοφιστού, έως ότου να του αποχωρίσωμεν όλα τα κοινά γνωρίσματα, + και να αφήσωμεν την ατομικήν του φύσιν, διά να το αποδείξωμεν + πρώτον μεν και κύριον εις τον ίδιον εαυτόν μας, έπειτα όμως και + εις όλους όσοι εκ φύσεως είναι πλησιέστατοι εις αυτήν την + μέθοδον. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Λοιπόν τότε δεν αρχίσαμεν με την διαίρεσιν της τέχνης εις + ποιητικήν και κτητικήν; + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Και δεν εφανταζόμεθα ως είδη της κτητικής την θηρευτικήν και την + αγωνιστικήν και την εμπορικήν και μερικά άλλα παρόμοια; + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Τόρα όμως, αφού τον περικλείει η μιμητική τέχνη, είναι προφανές + ότι πρώτα πρώτα πρέπει να διχοτομήσωμεν αυτήν την ποιητικήν. + Διότι η μίμησις είναι κάποια κατασκευή των ειδώλων όμως, καθώς + είπαμεν, και όχι του καθενός πράγματος. Δεν είναι έτσι; + +Θεαίτητος. + Είμαι συμφωνότατος. + +Ξένος. + Λοιπόν πρώτον της ποιητικής ας παραδεχθώμεν δύο μέρη. + +Θεαίτητος. + Ποία; + +Ξένος. + Το ένα θείον και το άλλο ανθρώπινον. + +Θεαίτητος. + Ακόμη δεν ενόησα. + +Ξένος. + Εάν ενθυμούμεθα όσα είπαμεν εις την αρχήν, είπαμεν ότι ολόκληρος + η ποιητική είναι η δύναμις, η οποία γίνεται αιτία, όσα δεν + υπήρχαν προηγουμένως να γίνουν κατόπιν. + +Θεαίτητος. + Το ενθυμούμεθα. + +Ξένος. + Λοιπόν τα ζώα και όλα τα θνητά και τα φυτά, όσα φυτρώνουν εις την + γην από σπόρους και από ρίζας, και όσα σχηματίζουν άψυχα σώματα + διαλυτά και αδιάλυτα, άραγε από άλλον κανένα δημιουργόν, παρά από + θεόν θα ειπούμεν ότι λαμβάνουν γένεσιν εις ωρισμένον χρόνον, ενώ + προηγουμένως δεν υπήρχαν; Ή μήπως θα μεταχειρισθώμεν την γνώμην + και την φράσιν του λαού και θα ειπούμεν — + +Θεαίτητος. + Τι πράγμα; + +Ξένος. + Ότι η ίδια φύσις γεννά αυτά από κάποιαν αιτίαν αυτόματον και + χωρίς σκέψιν; Ή ότι γίνονται με λόγον και με επιστήμην θείαν από + κάποιον θεόν; + +Θεαίτητος. + Εγώ μεν ίσως ένεκα της ηλικίας μου αλλάζω συχνά και τας δύο + γνώμας. Τόρα όμως παρατηρώ εσέ, και επειδή νομίζω ότι φρονείς, + ότι αυτά γίνονται σύμφωνα με κάποιαν θέλησιν θεού, το ίδιον + πιστεύω και εγώ. + +Ξένος. + Πολύ καλά, φίλε Θεαίτητε. Και αν ήτο φόβος μήπως αλλάξης γνώμην + κατόπιν, τόρα θα επροσπαθούσα συζητητικώς με πειστικά + επιχειρήματα να σε κάμω να συμφωνήσης μαζί μου. Επειδή όμως + κάλλιστα εννοώ τον χαρακτήρα σου, ότι δηλαδή και χωρίς να σου + ειπώ εγώ, τείνεις εις όσα τόρα λέγεις, ότι σύρεσαι, δι' αυτό θα + σε αφήσω μόνον σου. Διότι θα χάσωμεν αδίκως πολύν καιρόν. Αλλά θα + θεωρήσω ως βέβαιον ότι, όσα λέγομεν ότι γίνονται εκ φύσεως, + δημιουργούνται με θείαν τέχνην, όσα δε κατασκευάζονται από + ανθρώπους με ανθρωπίνην. Και λοιπόν και με αυτόν τον ορισμόν δύο + είναι τα γένη της ποιητικής, το ανθρώπινον και το θείον. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά. + +Ξένος. + Τας δύο αυτάς λοιπόν διχοτόμησε τας πάλιν κάθε μίαν. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Καθώς τότε εχώρισες κατά πλάτος όλην την ποιητικήν, ομοίως τόρα + πάλιν χώρισε την κατά μήκος. + +Θεαίτητος. + Υπόθεσε ότι εχωρίσθη. + +Ξένος. + Τόρα βεβαίως όλα τα μέρη αυτής γίνονται τέσσαρα, δύο μεν τα + σχετικά με ημάς, δηλαδή τα ανθρώπινα, δύο δε τα σχετικά με τους + θεούς, δηλαδή τα θεία. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Από τα μέρη όμως πάλιν της άλλης διαιρέσεως το ένα τμήμα καθεμιάς + μερίδος είναι αυτοποιητικόν, τα δε υπόλοιπα σχεδόν ημπορούν να + ονομασθούν ειδωλοποιητικά. Ώστε και συμφώνως με αυτά πάλιν η + ποιητική διχοτομείται εις δύο. + +Θεαίτητος. + Λέγε κατά ποίον τρόποι διχοτομείται καθεμία πάλιν. + +Ξένος. + Ημείς βεβαίως και τα άλλα ζώα και τα στοιχεία, από τα οποία + αποτελούνται τα φυσικά όντα, δηλαδή το πυρ και το ύδωρ και τα + παρόμοια, ως έργα θεού γνωρίζομεν ότι είναι αυτά όλα + δημιουργημένα. Ή πώς αλλέως; + +Θεαίτητος. + Καθώς είπες. + +Ξένος. + Έκαστον δε από αυτά το παρακολουθούν ομοιώματα, χωρίς να είναι + αυτά τα ίδια, τα οποία έγιναν επίσης με θείαν επινόησιν. + +Θεαίτητος. + Ποία; + +Ξένος. + Τα εμφανιζόμενα εις τον ύπνον, και όσα φαντάσματα της ημέρας + λέγονται φυσικά, η σκιά λόγου χάριν, όταν με το φως γίνεται + σκότος, και η αντανάκλασις, όταν το ιδικόν και το ξένον φως + συναντάται εις τα λαμπερά και γιαλιστερά πράγματα, και κάμνη την + εμπροσθινήν των όψιν να αλλάξη την συνηθισμένην της μορφήν και να + κάμνη την αντίθετον εντύπωσιν. + +Θεαίτητος. + Πραγματικώς δύο ειδών είναι τα έργα της θείας ποιητικής, δηλαδή + το ίδιον το πράγμα, και το είδωλον το οποίον παρακολουθεί + έκαστον. + +Ξένος. + Και τόρα τι θα είπουμεν διά την ιδικήν μας τέχνην; Όχι άραγε ότι + την ιδίαν μεν την οικίαν την κατασκευάζει με την οικοδομικήν, με + την ζωγραφικήν όμως κατασκευάζει κάποιαν άλλην, η οποία φαίνεται + ως ένα όνειρον εις τους αφυπνισμένους ανθρώπους; + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα. + +Ξένος. + Λοιπόν ομοίως πάλιν και όλα τα άλλα έργα της ιδικής μας ποιητικής + δράσεως είναι διπλά, και το έν μεν είναι το ίδιον και το + αποδίδομεν εις την αυτουργικήν, το δε άλλο είναι ομοίωμα και το + αποδίδομεν εις την ειδωλοποιητικήν. + +Θεαίτητος. + Τόρα το ενόησα καλλίτερα, και παραδέχομαι δύο διττά είδη της + ποιητικής. Την θείαν και την ανθρωπίνην κατά την μίαν διαίρεσιν, + κατά την άλλην δε το έν από τα προϊόντα ως το ίδιον το πράγμα, το + δε άλλο ως κάποια ομοιώματα. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν από την ειδωλοποιητικήν ας ενθυμηθούμεν, ότι + επρόκειτο να δεχθώμεν το έν γένος ως εικαστικόν και το άλλο ως + φανταστικόν, εάν απεδεικνύετο ότι το ψεύδος είναι όντως ψεύδος, + και εκ φύσεως ανήκει εις τα όντα. + +Θεαίτητος. + Βεβαίως επρόκειτο. + +Ξένος. + Και λοιπόν απεδείχθη αυτό, και διά τούτο ακριβώς θα θεωρήσωμεν + αυτά ως δύο είδη. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν ας διχοτομήσωμεν πάλιν το φανταστικόν είδος. + +Θεαίτητος. + Πώς; + +Ξένος. + Το έν μεν ότι γίνεται με όργανα, το δε άλλο, ότι γίνεται το ίδιον + όργανον εις εκείνον όστις κάμνει το φάντασμα. + +Θεαίτητος. + Πώς το εννοείς; + +Ξένος. + Νομίζω, όταν κανείς παρομοιάζη με το σώμα του το παράστημά σου, ή + με την φωνήν του την φωνήν σου, αυτό ονομάζεται μίμησις, και + ανήκει προ πάντων εις την φανταστικήν τέχνην. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Εις αυτό το μέρος λοιπόν ας αποδώσωμεν τον χαρακτηρισμόν + μιμητικόν. Το δε άλλο ολόκληρον, αφού εκουράσθημεν, ας το + αφήσωμεν να το συνενώση κανείς άλλος υπό μίαν έννοιαν, και να του + αποδώση κανέν αρμόδιον όνομα. + +Θεαίτητος. + Δέχομαι και την ονομασίαν του ενός και την παράλειψιν του άλλου. + +Ξένος. + Τόρα όμως και αυτό πάλιν πρέπει να το θεωρήσωμεν διπλόν, καλέ + Θεαίτητε. Και πρόσεξε να ιδής διά ποίον λόγον. + +Θεαίτητος. + Λέγε. + +Ξένος. + Όσοι απομιμούνται, άλλοι μεν το κάμνουν εν επιγνώσει, άλλοι όμως + ανεπιγνώστως. Και βεβαίως ποίαν άλλην μεγαλιτέραν διάκρισιν + ημπορούμεν να εύρωμεν από την επίγνωσιν και ανεπίγνωσιν; + +Θεαίτητος. + Καμμίαν. + +Ξένος. + Και λοιπόν αυτό που είπαμεν προ ολίγου δεν είναι απομίμησις με + επίγνωσιν; Διότι το ιδικόν σου παράστημα και σε, μόνον όταν σε + γνωρίζη κανείς, ημπορεί να τα μιμηθή. + +Θεαίτητος. + Πώς όχι; + +Ξένος. + Τόρα όμως ως προς το σχήμα της δικαιοσύνης και όλην εν γένει την + αρετήν; Άραγε δεν την αγνοούν πολλοί, και μόνον την φαντάζονται + κάπως, και όμως με τα δυνατά των προσπαθούν να φαίνωνται, ότι + έχουν μέσα των αυτό το οποίον απλώς φαντάζονται, και το + απομιμούνται όσον το δυνατόν τελειότερον με τα έργα των και με + τους λόγους των; + +Θεαίτητος. + Πάρα πολλοί μάλιστα. + +Ξένος. + Άραγε όμως όλοι κατορθώνουν να φαίνονται δίκαιοι, ενώ δεν είναι + διόλου; Ή μήπως συμβαίνει το εναντίον; + +Θεαίτητος. + Όλως διόλου το εναντίον. + +Ξένος. + Αυτός λοιπόν ο μιμητής πρέπει να θεωρηθή διάφορος από εκείνον, + αυτός ο ανεπίγνωστος από εκείνον τον εν επιγνώσει. + +Θεαίτητος. + Μάλιστα. + +Ξένος. + Από πού λοιπόν θα λάβωμεν όνομα διά τον καθένα από αυτούς; Ή + μήπως βεβαίως είναι δύσκολον, διότι καθώς φαίνεται, εις την + διαίρεσιν των γενικών εννοιών κατά είδη υπήρχε εις τους + παλαιοτέρους κάποια παλαιά και ανεξήγητος αιτία, ώστε ούτε να + δοκιμάση κανείς να κάμη την διαίρεσιν, και ως εκ τούτου κατ' + ανάγκην δεν έχομεν μεγάλην αφθονίαν ονομάτων; Και όμως, και αν + θεωρηθή ακόμη τόλμη να το ειπούμεν ως προς την επίγνωσιν, πρέπει + να ονομάσωμεν την μεν δοξαστικήν μίμησιν δοξομιμητικήν, την δε + επισταμένην ίσως επιστημονικήν μίμησιν. + +Θεαίτητος. + Παραδέχομαι. + +Ξένος. + Πρέπει λοιπόν να μεταχειρισθώμεν το έν από τα δύο, διότι ο + σοφιστής δεν ανήκει εις τους έχοντας επίγνωσιν, αλλά εις τους + μιμούμενους με την ιδέαν των. + +Θεαίτητος. + Πολύ μάλιστα. + +Ξένος. + Αυτόν λοιπόν τον δοξομιμητήν ας τον ερευνήσωμεν καθώς τον + σίδηρον, αν είναι στερεός, ή μήπως έχει ακόμη μέσα του καμμίαν + ραφήν. + +Θεαίτητος. + Ας ερευνήσωμεν. + +Ξένος. + Έχει λοιπόν και πολλήν μάλιστα. Διότι από αυτούς άλλος μεν είναι + βλαξ, και νομίζει ότι γνωρίζει όσα φαντάζεται. Το δε εξωτερικόν + του άλλου, επειδή ολονέν κυλίεται μέσα εις τας συζητήσεις, + παρέχει πολλήν υποψίαν και φόβον, ότι δεν γνωρίζει αυτά τα οποία + προσποιείται εμπρός εις τους άλλους ότι τα γνωρίζει. + +Θεαίτητος. + Βεβαιότατα ο καθείς από αυτούς που είπες ανήκει εις έν από τα δύο + αυτά γένη. + +Ξένος. + Λοιπόν δεν πρέπει να θεωρήσωμεν τον ένα μεν ως απλούν μιμητήν, + τον δε άλλον υποκριτικόν μιμητήν; + +Θεαίτητος. + Είναι ορθόν. + +Ξένος. + Αυτόν δε πάλιν ως εν γένος θα τον θεωρήσωμεν ή ως δύο: + +Θεαίτητος. + Συ πρόσεξε. + +Ξένος. + Προσέχω και μου φαίνονται δύο ειδών. Ο μεν εις δημοσία και με + μακρούς λόγους βλέπω ότι είναι ικανός εμπρός εις τα πλήθη να + υποκρίνεται, ο δε άλλος ιδιωτικώς και με συντόμους λόγους + αναγκάζει τον αντικρυνόν του να παραδέχεται τα αντίθετα προς την + γνώμην του. + +Θεαίτητος. + Πολύ ορθά ομιλείς. + +Ξένος. + Πώς να ονομάσωμεν λοιπόν τον μακρολογώτερον; Άραγε πολιτικόν ή + δημοσιολόγον; + +Θεαίτητος. + Δημοσιολόγον. + +Ξένος. + Τον δε άλλον πώς να τον ονομάσωμεν, σοφόν ή σοφιστήν; + +Θεαίτητος. + Όσον διά σοφόν βεβαίως είναι αδύνατον, διότι τον παρεδέχθημεν ότι + δεν γνωρίζει. Αφού όμως μιμείται τον σοφόν, είναι φανερόν ότι + πρέπει να λάβη όνομα παράγωγον της σοφίας, και σχεδόν ενόησα + πλέον, ότι αυτός πρέπει να θεωρηθή πραγματικώς εκείνος ο εντελώς + αληθινός σοφιστής. + +Ξένος. + Τόρα λοιπόν, καθώς προηγουμένως, θέλεις να συνοψίσωμεν το όνομά + του, συνδυάζοντες τα χαρακτηριστικά του από το τέλος προς την + αρχήν; + +Θεαίτητος. + Πολύ καλά. + +Ξένος. + Λοιπόν, καθώς φαίνεται, θα ειπή όλην την αλήθειαν όστις ειπή ότι + ο αληθινός σοφιστής κατάγεται από την γενεάν και το αίμα της + αντιφατικοποιητικής του υποκριτικού μέρους της δοξομιμητικής, το + αποχωριζόμενον από το μέρος της ειδωλοποιητικής, όχι το θείον, + αλλά το ανθρώπινον, το οποίον είναι το μέρος της ποιητικής, το + οποίον κάμνει ταχυδακτυλουργίας με λόγους. + +Θεαίτητος. + Είμαι εντελώς σύμφωνος. + +*** + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, +υπήρξεν ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά +προσφερόταν συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία +ελληνική σκέψη (Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και +πολιτικός λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους +μεταφραστές του τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε +εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο +Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο +Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο +Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται και σήμερα, στις +κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, Μωραϊτίδη, +Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, +Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, +Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά +εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη +φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα. + +ΣΟΦΙΣΤΗΣ Πρόκειται για εξαιρετικά τολμηρή φιλοσοφική έξαρση προς +εξακρίβωση των ορίων της ανθρωπίνης νοήσεως, γι' αυτό και +θεωρείται ως η μεταφυσική του Πλάτωνος. Σ' ό,τι αφορά στην λογική +του, είναι ο πιο πολύτροπος και οξύς από τους πλατωνικούς +διάλογους. + + + +Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ +ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. + + + +ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61 + +ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10 + + +*** + +1) Ψαράς που ψαρεύει με αγκίστρι +2) Καλάθια που χρησιμοποιούνται ως παγίδες στην αλιεία + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Sophist, by Plato + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SOPHIST *** + +***** This file should be named 34951-0.txt or 34951-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/4/9/5/34951/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |